Số 12

Ngày 1 tháng 4 năm 2003

www.GiaoMua.com

Nguyệt San Giao Mùa
P.O . Box 378
Merrifield, Virginia 22116-0378
USA

GiaoMua2002@aol.com


Thư Ngỏ





Bây giờ là giữa mùa xuân, trên quê hương phương xa nắng đã bắt đầu gắt lên, để chuyển sang những ngày tháng hè nóng bức. Vùng Bắc Mỹ, châu Âu vẫn còn vướng vất lạnh, những cơn bão tuyết vừa đi qua như giục giã gọi về những đàn chim thiên di đã bay đi phương Nam cuối mùa thu trước.

Ðã qua rồi những ngày đầu xuân đầy niềm vui, những cánh mai vàng đã rụng, những cành đào đã mang đầy lá xanh, những đổi thay của đất trời cộng với những đổi thay của cuộc sống quay cuồng làm con ngưòi như say, như chóng mặt. Những đe doạ của khủng bố, những dấu hiệu tiềm ẫn của chiến tranh đang tới gần, đã tạo nên những thao thức, những xót xa lo lắng ám ảnh vào cuộc sống hàng ngàỵ

Bạn và tôi, chúng ta là những người viễn xứ mang trong lòng nỗi nhớ về quê hương, nhớ núi, nhớ sông, nhớ những con đường làng với những bờ tre bóng mát, những đêm trăng sáng, những tháng ngày hội hè, tuổi thơ và những ắp đầy kỷ niệm, mời bạn chia xẻ cùng tôi những bàng bạc quê hương yêu dấu ấy :

“..mãi trong tim hình ảnh những dòng sông
những cụm núi nghiêng qua chiều nhạt nắng
tiếng chuông nhẹ khua trong miền tĩnh lặng
đàn chim về nhịp cánh vẽ trên cao
giải mây trôi lờ lững đến phương nào
chút ráng đỏ trải dài trên mặt nước
cánh đồng lúa sẫm màu xanh phía trước
mấy con đò lặng lẽ mái chèo xuôi
bên kia sông theo dấu vẽ chân trời
làng xóm cũ mờ mờ sương đã xuống
những dáng người in trên màu xanh ruộng
bóng hoàng hôn từ mặt đất tràn lên
gió đâu về thoang thoảng chút hương đêm
hương của lúa, mùi cỏ cây thôn dả…

đã nhiều năm sao nơi này vẫn lạ
không nhìn đâu có dấu vết quê hương
vẫn nao nao trằn trọc những đêm trường
thao thức nhớ những mặn nồng cay đắng…

Mạc Phương Ðình
BBT Nguyệt San Giao Mùa

Mục Lục

Thông Báo - Tuyển Tập Thơ Giao Muà ______Giao Muà

I . Thơ _______________________________________________________________________

1. Sợi Nhớ…Sợi Thương ______Ngọc An
2. Tháng Tư Cảm Nhắn Em ______Trần Thị Hà Thân
3. Khám Phá ______Mạc Phương Ðình
4. Có Khi Nào Anh Rất Nhớ Em ______Nguyên Khoa
5. Ước Mơ Làm Thi Sĩ ______Nguyễn Vạn Thắng
6. Giọt Nước Chảy Xuôi ______Võ Thị Xuân Ðào
7. Nói Với Nửa Kia ______Song Châu Diễm Ngọc Nhân
8. Bài Thơ Cho Chị Khanh ______Võ Ðình Tuyết
9. Tình Hờ ______nttn
10. Cảm Tác ______Bích Hà
11. Âm Vực Của Ðêm ______Phạm Vũ Anh Nam
12. Ðàn Kiều ______Trần Hoan Trinh
13. Con Tim Biển ______Hàn Trân
14. Sầu Vong Quốc ______Việt Dương Nhân
15. Xuân Cảm ______Viễn Phương
16. Ðón Nhận ______Tân Văn
17. Hỏi Anh..! ______-NXVK-
18. Khoảng Trống Không Cùng ______CC
19. Ðể Nỗi Buồn Là Nỗi Cô Ðộc Dọc, Ngang ______NNgương
20. Sáng Tạo ______Ngô Thy Vân
21. Vọng Xuân Lão ______Hoàng Trúc Giang
22. Em Có Biết ______Hoàng Mai Phi
23. Tiếng Sét Ái Tình ______Hoa Ðộ
24. The Shock Of Love ______Thanh Thanh
25. Bãi Nhớ ______Nhược Thu
26. Ðêm Nghe Tiếng ______Trần Minh Hiền

II . Văn _______________________________________________________________________

1. Con Chó Lượm Ðược _______ Bích Hà
2. Scarborough Fair - Lời Của Cỏ Cây _______ Trần Viết Minh Thanh
3. Người Tù Chăn Bò Ở Gia Trung ___________ Phan thái Yên
4. Thanh Hà trong "Mối Tình Si" ___________ Hương Kiều Loan
5.Mùa Nước Lũ ( kỳ 12) ___________ Trần Công Nhung
6.Về...(tiếp) ___________ Thanh Sơn
7.Hạnh Phúc Em ____ Trần Thị Hà Thân
8.Màu Thời Gian ___________ Nguyên Cương Andy
9.Nhân Vật Tiểu Thuyết ___________ Y-Thy
10.Tôi Còn Gì Không ? ___________ Quang Ngọc

III . Ngàn Lời Ca (kỳ 4)________________________________________________________________

1. Dân Ca Mới _______________________________ NS Phạm Duy

IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________

1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH

V. Nghiên Cứu________________________________________________________________

1. Nhà văn PHAN KHÔI một vì sao lạc (kỳ 1) _______ Nguyễn Quý Ðại
2. ASPIRIN, viên thuốc đa dụng _______ Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức
3. Thuốc Ho _______ Bác sĩ Nguyễn Văn Ðức

VỊ Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật__________________________________________________

1. Website: Vườn Trẻ _______ Giao Muà

VII . Nhạc __________________________________

1. Nhạc : Ðợi Chờ _______ Ngô Thy Vân -Mai Ðức Vinh
2. Nhạc : Ðã Cuối Chưa Cuộc Tình ? _______ CC

VIII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________

1. Nhắn Tin/Trả Lời Bạn Ðọc _______ Ban Biên Tập

Thông Báo - Tuyển Tập Thơ Giao Muà 2003

Các bạn thân mến

Tính đến tháng 3, BBT đã nhận được bài của các bạn sau đây cho Tuyển Tập Thơ Giao Muà dự định sẽ ra mắt vào muà hè 2003: Bích Hà, CC, Ðặng Xuân Mai, Ðỗ Thành, Gia Phong, Hoa Cỏ, Hoàng Mai Phi, Linh Vũ, Lưu Nguyễn Từ Thức, Mạc Phương Ðình, Ngân Phi Thư, Ngô Thy Vân, Nguyên Khoa, Nguyễn Qúy Ðại, Nhật Khánh, Sông Kiên, Tân Văn, Trần Thị Hà Thân, Trần Viết Minh Thanh, Vành Khuyên, Viện Nguyễn, Viễn Phương và Vũ Thị Thiên Thư.

GM đang liên lạc với nhà xuất bản để lo việc in. Chi phí in sẽ được thông báo trực tiếp đến các tác giả sau khi GM tổng kết số người viết và số bài.

Phần vẽ bià sẽ do họa sĩ Mai Phương và phụ trang sẽ do một số thân hữu của GM tình nguyện đảm trách.

BBT Giao Muà chân thành cám ơn các bạn đã hưởng ứng tham gia vào Tuyển Tập Thơ Giao Muà 2003.

Nguyệt San Giao Muà

I . Thơ __________________________________________________

1.  Sợi Nhớ…Sợi Thương




Những bức thư tình ta cất giữ
Gom vào tim làm của hồi môn
Những lời tha thiết anh trao gửi
Ghi nhớ sâu xa tận đáy lòng…

Và bao kỷ niệm mùa thu đẹp
Cùng chữ ân tình thuở chớm yêu
Trân trọng chép vào trang kỷ niệm
Ðể từng đêm thao thức thương nhiều…

Vẫn muốn giấc mơ là sự thật
Vòng tay ấm lại tuổi cô liêu
Thời gian đã giết bao mơ mộng
Ðếm bước nghe lòng sao…hắt hiu…

Hẹn nhau tao ngộ kiếp nầy đây
Thuyền nhỏ chong chanh trước bão đầy
Mặt nước hồ thu dường lắng đọng
Cho thuyền lướt sóng giữa trời mây .

Mơ ước chỉ là mơ ước thôi
Ngày mai sương trắng phủ lưng đồi
Ngày mai gió bão từ đâu lại
Cho cánh chim tơi tả cuối trời…

Mùa thu từng đợt gió heo may
Gõ nhịp đơn côi với tháng ngày
Hơi lạnh xen vào thân lữ thứ
Thương ta một kiếp giữa hao gầy…

Dòng máu trong tim vẫn khát khao
Chữ tình vần thơ đẹp thương trao
Nguồn yêu tuôn chảy từ tim óc
Thơ đẹp tình thơ mãi dạt dào…

Thơ đẹp tình thơ tự kiếp nào
Ðiểm tô xuân sắc cuộc đời nhau
Sương rơi lấp lánh trên màu tóc
Sợi nhớ sợi thương chẳng …bạc màu …

cuối  thu 2002
	
Ngọc An 
Mục Lục


2. Tháng Tư Cảm Nhắn Em bởi em lớn lên giữa buổi chiến tranh trí mong manh hiểu về nguồn gốc Việt quê hương ta bao giờ em thấy lại lai láng ruộng nương, đồi núi bao la tiếng reo hàng chợ những buổi sớm mai giọng hát câu hò vang giữa lúc trưa đêm về nghe mưa nhỏ lời hạnh phúc nhưng em ơi, hỡi em, em có biết khi ta chưa lớn, khói lửa nơi nơi đời thấy đau và thấy màu tang tóc quê hương hai nửa, một bỏ ra đi một khóc chia ly, tháng tư đen tối chia nhau vạn ngã cuộc sống lưu vong lòng chị xót bởi sống cùng cuộc chiến nhưng em ơi, này em, em nhớ nhé bởi chị cũng lớn lên giữa chiến tranh rất mong manh hiểu về nguồn gốc Việt nhưng vẫn còn nhiệt huyết giống Rồng Tiên dù cuộc đời có là những nỗi trôi làm kẻ đi trước tha thiết mong em ”cố gắng lên hãy nhớ về nguồn cội” một mai kia sẽ không thấy chơi vơi đọc trang sử đời vẫn biết dòng sử Việt./. Trần Thị Hà Thân
Mục Lục


3. Khám Phá em là nắng, là mưa hay là gió là ánh trăng hay đốm lửa đêm sao là cỏ thơm hay lộc non mới nở mà bỗng dưng anh ngào ngạt hoa đào nắng bỡ ngỡ rớt buồn trên mái tóc sợi mai xưa lấp lánh chút tà huy mưa lặng lẽ lối về ôm mộng cũ ngọt môi anh cắn vỡ trái xuân thì bờ cỏ thơm còn xanh xao viễn xứ lời trăm năm chưa nói được vài câu nghe lộc non tràn đêm vui tình tự tiếng yêu em rạo rực nước chân cầu về góp lại từng hạt mưa hạt nắng hạt lửa sao cùng cộng cỏ trăng đầy em nhật nguyệt dấu mình mơn mỏn nở để hồn anh say khướt cả đêm naỵ (trong tập LỜI RU ÐỜI) Mạc Phương Ðình

Mục Lục


4. Có Khi Nào Anh Rất Nhớ Em ... Có khi thơ đứng trên tay lạnh Làm bóng hình em sổ mũi hoài Có khi gió đứng trên sông quạnh Làm áo Nguyệt chìm trong mắt say Có khi hoa đứng trên sàng cỏ Làm uớt mùi huơng khăn gói suơng Có khi lá đứng trong mùa nhớ Rơi xuống vuờn khuya một xuyến buồn Có khi em đứng trên cơ bắp Anh duỗi chân rồi nghe tiếng em Có khi tình đứng trong tâm thất Vần ý đi như em cựa mình Có khi ta đứng gần nhau lắm Mà chả bao giờ ta thấy nhau Có khi anh nhớ em đằm thắm Như ánh nuớc kia ôm Nguyệt vào Có khi xa cách về tô đậm Một bóng em đầm uớt bóng anh .|. Mar.02.03 (-q.t)

Nguyên Khoa

Mục Lục


5. Ước Mơ Làm Thi Sĩ Anh vẫn muốn giấc mơ làm Thi sĩ Tả về em và viết cuộc tình thơ Ðời sẽ vui khi nỗi nhớ mong chờ Tình sẽ mãi là bài thơ tuyệt đẹp ... Và cánh cửa sẽ chẳng hoài đóng khép Của đôi ta trải rộng suốt con đường Chỉ mình em bằng lời nói yêu thương Thơ tình ấy muôn đời anh cất giữ... Anh vẫn biết lời tình thơ chưa đủ Bằng chân tình ôm ấp ở trong tim Bằng nụ hôn, trong ánh mắt im lìm Em sẽ thấy yêu nhau đời sẽ đẹp...

Nguyễn Vạn Thắng

Mục Lục


6. Giọt Nước Chảy Xuôi Tháng ba Hạt mưa bay bên trời Hà Nội Bước nhỏ ngập ngừng Con tàu qua Lạc đạo Phố xá rưng rưng Qua bao nhiêu dặm trường Nào nhớ Nào thương Anh và đàn con nhỏ Nửa địa cầu tơ vương Em áo lụa mây trời Bước rụt rè Bên hiên Bóng cha già gầy guộc Trên bàn thờ khói hương "Thưa Ba" Mờ mắt lệ " ừ ! con về ' như sương Nầy mảnh chăn con gởi Ba đắp ngày sang đông Nầy áo bông Ba nhớ Giử ấm chút tình nồng Chén trà khi sương sớm Mưa lạnh buổi hoàng hôn… Con hảy ngôi xuống đây Ba gọi bầy trẻ nhỏ Trải chiếu trước sân nhà Miếng trầu cay Ðiếu thuốc Mừng con từ phương xa Bên hiên Chiều nắng nhạt Mấy tấm ảnh mơ hồ Mắt già Hay mắt lệ Nhỏ xuống đàn cháu thơ Con về qua biển nhớ Bóng Ba ngồi Sương bay Võ Thị Xuân Ðào
Mục Lục


7. Nói Với Nửa Kia Này, Một nửa của ta ơi! Mình đã tìm thấy nhau Và chạy đến với nhau bằng đôi hia bảy dặm Bằng tốc độc con thoi Nên hai đứa quay lơ chóng mặt say đời Quên tất cả bao tầng chướng ngại Ðể chỉ nói với nhau những lời êm ái Bằng nồng nàn nhịp đập đôi tim Chẳng một ngày nào đường dây điện thoại được yên Bởi cả hai đầu dây Cùng có một trời tình yêu cửa mở Cùng tha thiết một nỗi niềm thương nhớ Cùng đau lòng khắc khoải chuyện quê hương Ðôi ta gặp nhaụ... Chuyện cũng bình thường ! Như tất cả mọi bình thường thiên hạ Nhưng sau khi mình gặp nhau Thì lại có bao điều rất lạ Lạ vì tình yêu mạnh như trái phá Ngút lửa đôi tim Nên rộn rã yêu thương và mải miết đi tìm Một chân trời hạnh phúc Một chân trời của tình yêu đích thực Trong những điểm tương đồng Trong thủy chung riêng của ân nghĩa vợ chồng Trong trung thành chung của tình đất nước Dầu đôi lúc nắng mưa mình không biết trước Nhưng đã làm đời thêm nụ thêm hoa Làm tình yêu kết trái hiền hoà Và hai đứa lại quay lơ trong vòng quay chóng mặt Một vòng quay hiếm hoi tưởng không có thật Của tình yêu đã được thăng hoa Phải thế không anh hỡi một nửa của ta ? Thiếu nửa ấy, đời không còn ý nghĩa! Bởi tình mình là món quà Thượng Ðế Thưởng đôi ta làm đẹp nghĩa cuộc đời Xin cảm ơn Người, Thượng Ðế của ta ơi Và cảm ơn anh Hỡi một nửa của em vô cùng tuyệt diệu !!! Song Châu Diễm Ngọc Nhân

Mục Lục


8. Bài Thơ Cho Chị Khanh (Vợ Anh Nguyễn Tạ Quang. Ngày chị ra đi về miền vĩnh hằng.) Nơi có con sóc ngoài vườn hoài nghi hoãng sợ. Nơi ban mai và những giọt sương vẫn chưa khô nơi loài lá cỏ mùa đông. Nơi một lần hoang mang tìm nơi trú ẩn giữa tim ngườị Nơi dạo chơi một ngày và đêm là tận tuyệt. Khi hơi thở chào buồn ra đi buông lời vĩnh biệt. Thì nụ cười thoáng qua sẽ là hạt bụi nghìn thụ Và hơi thở là những vầng trăng đêm sâu thần thoại vào chốn mơ hồ. Như loài cỏ bông ngậm ngùi bay về xa nơi miền vĩnh cữụ Có bài thơ sẽ không còn vướng hoài trong những bụi gai mùa đông. Khi con chim soãi cánh bay về cõi hư vô mất hút. Thôi nha chị Khanh! có bay, thì hãy bay về nơi vầng trăng xưa cố quận. Uống nước Ðồng Nai nuôi mộng xuân thì con gái mới lớn lên. Như một thuở cô gái Biên Hòa yêu đêm sao trên vùng biển lớn. Và biển nào không buồn khi tắt hết một vì sao xưạ Thôi nha chị! khi con chim bay về lớn lên từ cô gái Biên Hòa chơn chất. Bay về đi,nơi có dòng sông chia hai và đất đá tổ tiên. Ðôi cánh chim thiên thần sẽ không bao giờ quây trở lạị Không bao giờ trở lại!... Như buổi sáng hôm nay Có chú sóc hoài nghi hoãng sợ nhảy về phía hư vộ Tất cả đi rồi không ai để lạị Duy chỉ có một giọt lệ. Giọt lệ ở lại với trần gian. Cánh Ðồng Nón. Ngày 05 tháng 02 năm 2003. Võ Ðình Tuyết
Mục Lục


9. Tình Hờ tiếc gì một chút tình hờ để tàu cô quạnh dạt bờ qua đêm tiếc gì dăm phút dịu êm để ai mượn tạm cho quên nỗi sầu tiếc gì âu yếm vài câu để xoa dịu bớt nỗi đau lòng mình tiếc gì san sẻ chút tình để ai làm gối ngả mình nằm lên ... tiếc gì? chỉ là vài đêm ...! http://www.umich.edu/~nga/nttn.html nttn 26 Feb 2003 Mục Lục


10. Cảm Tác Cảm tác bài thơ ghen của nữ sĩ Cẩm Tú Bạc đầu tình vẫn còn xanh Trái tim thổn thức năm canh vắn dài Tình kia đã quyết trao ai Sống mang , thác gởi , dẫu hoài tuổi xuân Trách chàng quên hẳn tình gần Nghĩa chăn gối tẻ nhạt dần phòng the Ðắng cay tủi phận e dè Thở than lệ dấu , ê chề niềm riêng Quê người đất khách nào yên Chàng phong lưu , thiếp ưu phiền đớn đau Tuổi già , ngỡ sống cho nhau Má hồng phận bạc , vì đâu hỡi chàng Bích Hà

Mục Lục


11. Âm Vực Của Ðêm giữa vạt tóc em có mưu toan kiếp người gió cuối đông về cơn nắng bất chợt hoàng hôn tắt thật nhanh trên khung cửa sổ hồn người lưu vong có bóng ai nghiêng đổ nhạt nhòa ơ thờ viên đá si tình rớt xuống bờ thiên kỷ đêm tàn chưa người con gái gục đầu gầy guộc lầu xanh trên đôi tay oan khiên giữa khe núi đồi rợn rực tình yêu dấu hằn cổ tích bố kể từ đêm mưa em nhai bắp rang tí tách một quá khứ đầy khói lửa từ thuở trăng vàng lên nỗi nhớ bước chân chàng về từ cõi trận mạc hoang tàn thao thức làn hơi thở sương khói thuở hồng hoang thân phận đần ngu đốt mãi tuổi thần tiên bằng khói thuốc em đâu có biết thế hệ nhảy lùi từ mấy ngàn năm trước con người hao tốn giấy mực ca tụng hơi cay tê điếng ý nghĩ đêm say qua,ù ngủ quên bên thềm cửa con tim em ngóng cổ mỏi tìm vườn hoa tình yêu đầy nắng đẹp con chim ngự uyển hót khàn từ phía bên kia song sắt ngục tối không gian em theo chuyến du hành qua lỗ đen *(black hole ) để trút tà phong nhụy đi tìm mùa xuân ở chốn tình yêu dâng hiến mùa đông lạnh ủ nét tuyệt vời riêng từ trong băng tuyết hoang mạc mỏi tìm dấu vết chim di em ngồi đếm sao đêm như đếm dấu môi hôn khắc ghi trên cội nguồn kinh xưa mặc khải sợi lông măng úa màu âm vực của đêm 04-2002
Phạm Vũ Anh Nam





Mục Lục


12. Ðàn Kiều THANH MINH TRONG TIẾT THÁNG BA : Cỏ non mây lụa trời tình Mùa xuân khiến sắc khuynh thành đảo điên Bên đường khóc mộ Ðạm Tiên Thương hồng nhan khổ triền miên một đời ! TRĂM NĂM BIẾT CÓ DUYÊN GÌ Aùo xanh thơ thẩn trong chiều Một trời Xuân một trời yêu ngọt ngào Người về mòn mỏi chiêm bao Người đi dặm vắng đường dài ngẩn ngơ….. ÐẤT BẰNG BỖNG DẬY BA ÐÀO Aàm ầm đất dậy phong ba Ðầy sân ưng khuyển, đầy nhà tham quan Thương thay lá ngọc cành vàng Gió xô sóng đẩy phủ phàng từ đây TIẾC THAY MỘT ÐOÁ TRÀ MI Bỗng xiêm lệch, bỗng yếm hờ Bỗng tan nát nhụy bỗng vờ vật hương Ơi chao !Một đoá qùynh hương Vào tay thằng Mán thằng Mường, tội chưa ! LÂM TRUY ONG BƯỚM DẬP DÌU Trên áo lục dưới quần hồng Ðem thân mà bán cho chồng người ta ! Một đời nhung lụa kiêu sa Sao nhan sắc đó mà ra thế này ! CỨ MANG LẤY MỘT CHỮ TÌNH Vào chùa dấu cái xuân xanh Trốn Thúc Sinh,tránh tam bành Hoạn Thư Dễ gì làm bậc chân tu Nợ tình còn nặng thôi từ giã đi….. Ở ÐỜI CÓ MẤY ANH HÙNG Một chiều lạc bước tìm hoa Bỗng say đắm bỗng sa đà mỹ nhân Vứt gươm dựng giáo treo cung Anh hùng bỗng đứng chết trân giữa trời ! TIỀN ÐƯỜNG GIÓ DẬP SÓNG VÙI Ơi Từ lang ! Hỡi Từ lang ! Em tham phú quý nên chàng vong thân ! Ðàn hồ gảy khúc Chiêu Quân Ðêm nay lạnh buốt nước sông Tiền Ðường ! THÔI THÔI XIN THIẾP PHỤ CHÀNG Chữ trinh còn một chút này Tình kia nghĩa nọ thêm đày đọa thân ! Hoa tàn ai tặng tình quân ! Thôi chàng ! Duyên thiếp chỉ ngần ấy thôi ! MỘT ÐỜI CÓ MẤY TRI ÂM Ðàn Kiều mười khúc đoạn trường Bỗng dưng tiếc ngọc thương hương lạ lùng! Ðàn Kiều non nỉ tri âm Bỗng nghe lòng cứ gọi thầm :Kiều ơi !
Trần Hoan Trinh


Mục Lục


13. Con Tim Biển Em có hiểu được gì trong biển cả Khi hoàng hôn vùi cát ngủ lặng im Khi bóng đêm bật dậy kễ nỗi niềm Em có hiểu con tim đau của biển Em có hiểu sóng ngàn năm ẩn hiện Mạch sầu du của biển chảy oà tay Máu hôn mê tìm đến em một ngày Rồi cuốn lặng vào lòng sâu không nói Em có hiểu san hô dần cao vói Từng tấc buồn mong đợi giữa biển khơi Mọc chơi vơi bên cạnh những bước đời Và em đó không một lần muốn hiểu Con tim biển vẫn ngập ngừng phản chiếu Dù em về tiêu khúc mộng riêng em Dù em đi vai sánh vai tóc mềm Biển vẫn động âm thầm niềm câm lặng Con tim biển những vết hằn đã mặn Cũng vậy thôi! Sáng, tối, cũng vậy thôi Em có nghe nhịp máu cũng một trời Làm sao hiểu lời sâu trong biển đó Con tim biển những hoàng hôn màu đỏ Chôn bóng hình, chôn bóng cát em qua Ðể cơn đau trắng xóa dạt thật thà Có trăng hiểu ngà ngà tia mắt nhỏ Em hãy thử lắng yên ngày nào đó Nghe lời tim của biển được không em Một lần thôi rồi quay gót im lìm Dù em hiểu hay vạn lần không hiểu Vạt thủy triều sẽ một lần nặng trỉu Ngập màu tim vài phút em suy tư Và ngàn năm tự thú giữa sương mù Bằng nhịp đập hoàng du em có hiểu
Hàn Trân



Mục Lục


14. Sầu Vong Quốc Xuân-Hạ-Thu-Ðông mấy lượt rồi ? Ngày qua năm tháng hững hờ trôi Sao còn như kẻ sầu vong quốc Lây lất quê người kiếp nổi trôị.. ! Hai mươi năm dòng lệ trào rơị Vui buồn chìm nổi ngược với xuôi Ði quanh bốn bể đời lưu lạc Tổ quốc xa vời nhớ quá thôi ! (Germany, Hamburg S.M., hè 1995)
Việt Dương Nhân

Mục Lục


15. Xuân Cảm Xuân về từng bước dưới trời mây Vui đón xuân sang ước mộng đầy Hoa cỏ nhà em hương sắc thắm Bên đường ong bướm nhởn nhơ bay Gió xuân xoa dịu hồn trinh nữ Ve vuốt đôi vai mái tóc gầy Phơn phớt trên môi hàng nắng ấm Xuân làm tươi thắm thế gian nầy . Viễn Phương

Mục Lục


16. Ðón Nhận Anh đón nhận môi em thơm ngọt quá Trên môi anh và khắp cả người anh Hôn ngất ngây như lơ lững giữa trời xanh Ngực em áp vào đầy tràn ân ái Anh muốn uống như bé thơ thèm sữa Uống trăm năm chửa chắc đã no đây Còn suối ngọt nào cho anh uống nữa đâỷ Có suối nào uống không bao giờ cạn? Anh muốn dìu em đi vào giấc mộng Cỏi thiên thai nơi ấy rất tuyệt vời Ðể thấy lòng rộn rã suớng chơi vơi Nhạc êm dịu đưa ta vào ân ái Ôm chặt anh đi để thịt da sát lại Có gì đâu mà ngần ngại em yêủ Hãy cho anh hôn ngây ngắt sớm chiều Em sẽ thấy những điều huyền diệu nhất Hãy say mê khi chúng mình giáp mặt Dẫu trong mơ cũng tưởng tượng mê ly Ngực em căng anh cũng muốn li bì Xin đam mê đừng để ngừng một phút Mọi cảm giác đang sôi lên sùng sục Và thịt da như nở rộng căng phồng Tưởng chừng như thấy bay bỗng lên không Ðêm đẫu tàn và sao mai đã tắt Chỉ còn nghe tiếng nhạc lòng dìu dặt Quên đất trời và quên cả chính ta Tân Văn

Mục Lục


17. Hỏi Anh..! Hôm nay bé muốn làm liều Hỏi anh tí nhé, đôi điều đuợc chăng...? Trong tim anh có mấy ngăn ? Bao lần dẫn lối gió trăng buớc vào Bây giờ tim vẫn dạt dào, Hay là âm ỉ thuơng đau tình đầu Trong tim anh cạn hay sâụ..? Chứa bao nhiêu đóa hoa nào củng thuơng Hay là tim chỉ một đuờng Cho dù xa cách đôi phuơng vẫn chờ...??? Cảm xúc bất chợt...bất thình lình Texas...xứ nóng tình cuồng saỵ..

_NXVK_
Mục Lục


18. Khoảng Trống Không Cùng Từ sóng mắt đã nghe sè cay mắt Ngại lần suối tóc mộng theo vai Ngày vẫn mới mà tình sao vội cũ "em vẫn đây mà em ở đâu" Mắt long..... ồ bóng đã thiêng sầu ! Từ ngây dại đã nghe vài thương dại Chiều hoa fai vaì nắng ngẩn ngơ caì Cong cánh nhỏ .... cánh buồn rơi rất lã Chân ngại lề non lá ngẩn hương sa ? Buồng tim hái giọt tình leo giấy mộng Ở cay nồng mực rổng đắng hằn môi Sầu rất đỗi như lần tình biết mõi Thinh thít gaò khan một khoảng trống không cùng ! 27/02/03

CC


Mục Lục


19. Ðể Nỗi Buồn Là Nỗi Cô Ðộc Dọc, Ngang sáng nay, sao không thấy ánh mặt trời và em thì xa khuất tận chân mây tâm: cằn cỗi, hồn:ở lưng chừng bão người, mệt nhoài với giấc mộng xưa, nay sáng nay, hoa không nở, buồn ủ rủ vườn hoa vắng ánh nắng muộn thơ ngây cọng cỏ hứng nặng nhụy tình kể lể con bướm vàng chao gió, xếp cánh bay mưa hằn học, trút xuống nghìn nỗi nhớ mây tụ lại, cuồng nộ với ưu phiền mái hiên nhà oằn cong những ghềnh thác đổ xuống hồn, phủ ập nỗi buồn riêng em có thấy, vườn hoa đang vụn vỡ chỉ mình anh, còn lại những vụn, tàn hoa đã héo, tấm lòng như xuốt nứa chợt thấy mình, nỗi cô độc dọc, ngang em có biết, ngày sẽ còn bão tố và đêm thì, trăng cũng chẳng buồn treo chim di cũng chẳng buồn trở về tổ để cuộc đời: thao thức với lao đao để nỗi buồn là nỗi cô độc dọc, ngang để tình yêu biết trở mình da diết để tương phùng biết nghẹn lời ly biệt và, ký ức biết trốn chạy, lang thang và, trong anh: ngày biết nói tạ từ đêm: câm lặng, như hai chữ thương yêu tương tư anh, ngơ ngác như tượng đá ôm tháng, ngày và rêu mốc phiền ưu

Nngương

Mục Lục


20. Sáng Tạo ( Công thức Biogas nầy không áp dụng ở vùng lụt, quý vị nào muốn có tài liệu để giúp thân nhân ở Việt Nam đỡ tốn tiền mua khí đốt, xin liên lạc NTV thyvan2@junọcom) Một chiếc xe hơi, con bò béo Người ngồi đắc chí cười nhăn nheo Mặc cho con bò kéo chết bỏ Dân Việt phen nầy hết người nghèo! Khỏi tốn tiền xăng, khỏi tốn nhớt Nước sông cỏ úa bò con no Mới hay đỉnh cao tài sáng tạo Dân nghèo vẫn chạy gạo bo bo "Người, gà, heo, bò, phân chẳng bỏ Ðào hố xây hầm chứa lấy phân Tạo khí bốc hơi biến thành gas Bếp gas xanh lửa ấm ngày xuân" Khỏi lên rừng cưa cây đốn củi Khỏi xuống biển khoan giếng dầu thô Ðể thì giờ trồng lúa khoai ngô Phần gạt hái nuôi người, gia súc Bạn có thắc mắc cần tham khảỏ Có tài liệu hướng dẫn đến nơi Tạo gas bốc hơi xài thoải mái Tiếc rằng người Việt ít ai chơi!

Ngô Thy Vân

Mục Lục


21. Vọng Xuân Lão Cụ già ra trước ngõ Mân mó từng cành cây Lộc non chưa kịp nhú Xuân sang lâu thế này Tuyết đông đã tan hết Nắng hồng đẹp mê say Xuân sắp về chưa nhỉ Cụ già ngẩng nhìn cây

Hoàng Trúc Giang

Mục Lục


22. Em Có Biết Nếu em là con thuyền nhỏ Anh xin làm giòng sông Lênh đênh sóng vổ bềnh bồng Ðưa nhau về nơi bến mộng Nếu em là cỏ mong manh Anh xin làm áng mây xanh Dập dìu theo gió đong đưa Cho đời ta thôi hiu quạnh Nếu em là chim anh vũ Anh xin làm cành liễu rủ Ðể nắng hè êm ả ru mây Ðể chim trời có nơi dừng bến Nếu em là con nai nhỏ Anh xin làm rừng giữa mùa xuân Ðể nai vàng bình thản tung tăng Bên nắng vàng nghe đời hạnh phúc Nếu phương trời xa xôi cách trở Anh xin làm ô thước viễn dương Xóa xa cách mấy dậm trường Dắt nhau về thôi nhớ mong Hởi em, người trong mộng Có khi nào em biết đến mơ Biết cô đơn thương nhớ đợi chờ Biết lưu luyến nghe mưa mà nức nở tháng hai /2003

Hoàng Mai Phi

Mục Lục


23. Tiếng Sét Ái Tình Anh yêu ơi! em gom hết mây trời In vào đấy một tình yêu bất diệt! Có những buổi nhìn mây trời xanh biếc Tự hỏi mình có đúng thật hay mơ Một tình yêu chợt đến không đợi chờ Biết có phải thoáng qua hay chắc chắn? Kẻ sa mạc gặp cơn mưa may mắn Biến khô cằn thành ruộng đất phì nhiêu Có nên nghe theo sôi nổi thật nhiều ? Hay đó chỉ là điện trời chớp nhoáng Chợt bừng lên, lẫy lừng trong một thoáng Ðể tắt liền, rơi vào mãi âm u Cho con tim quằn quại trong ngục tù Những song cửa vô hình nhưng khó thoát! Anh yêu ơi! Mở cho em cả khung trời bát ngát Ðể em thờ một lý tưởng tình yêu ... France

Hoa Ðộ(Tuyết Hoa)

Mục Lục


24. The Shock Of Love English version: I want to amass, darling! all clouds in the sky To imprint in it a First Love forever to reify! Many a time I contemplate the horizon blue And ask myself it it is truth or dreamy dew? This love has happened without expectation; Is it a dead certainty or a quick evaporation? I feel like a dry desert luckily receiving rain To turn a torrid terrain into a fertile domain. Should I respond in full swing to my heart Or consider it a lightning flashing like a dart That bursts out, glorious but brief as a spark, Then dies out and sink into the infinite dark For my heart to writhe, in its prison to lout To invisible railings impossible to get out. Oh my lover! Open up the whole immense heavens real So that I can worship my love, the ideal... members.aol.com/POETfromVIETNAM

Thanh Thanh

Mục Lục


25. Bãi Nhớ Em có biết bên kia bờ nỗi nho*' Sóng bạc đầu muôn điệp khúc tình ca Mà một thuở hồn anh là cát lở Sóng ai khua tan tác bọt tung nhòa . Em có biết giữa trời yên sóng lặng Bão đâu về sao chỉ ở lòng anh Nghìn ngọn sóng không cao bằng nỗi nhớ Thoáng nghe niềm hoài vọng bỗng mong manh ..

Nhược Thu

Mục Lục


26. Ðêm Nghe Tiếng Ðêm nghe tiếng rì rầm của gió Lời của thời gian lời của vô cùng Anh ngồi nhớ người yêu bé nhỏ Trăng trên ngàn soi nỗi nh+' nhung Ðêm nghe tiếng ì ầm của biển Sóng vô biên vỗ thấu bến bờ Anh bỗng thấy em yêu hiển hiện Ngập hồn anh ngàn ánh sao mờ Ðêm nghe tiếng thì thầm tâm thức Những ngày xưa cuồn cuộn quay về Dòng sông chảy từ miền địa cực Tràn qua tim buồn bã ê chề

Trần Minh Hiền

Mục Lục

II . Văn___________________________________________________________

1. Con Chó Lượm Ðược

Bích Hà





Hồi tôi còn bé , nhà tôi cũng có nuôi 1 con chó nhỏ . Ðứa bé nào lại không thích chơi đùa với súc vật nhỉ ? Riêng tôi , theo lời kể lại của bạn bè và gia đình ,hồi còn nhỏ, họ thường bắt gặp tôi âu yếm, nựng nịu vuốt ve con mèo ,say sưa ôm nó ngồi thù lu trên chiếc ghế bành làm bằng mây cũ kỹ ,kê trong góc phòng khách . Vâng tôi rất thích chó mèo , suốt ngày thường chơi đùa chọc ghẹo chúng , bộ giò cao nhòng, khẳng khiu ốm nhách của tôi ,mãi đến nay cũng vẫn còn một vài chứng tích lờ mờ để lại , của dấu răng chú chó hàng xóm thân yêu, ngoạm đùa vào đấy . Mẹ tôi thấy vậy cũng xin đâu đó một con chó, nhưng rất tiếc, nuôi nó chẳng được bao lâu, một hôm chú chó băng qua đường vội vã, bị xe hơi cán chết . Dần dà khi tôi lớn, bận bịu học hành nên mẹ tôi, chẳng hề nuôi chó mèo nữa .

Hồi tôi học trung học, bạn của tôi, có người anh đi du học ở ngoại quốc, viết thư về nhà , thường cay đắng than thở với em gái rằng :" Ở đây ( French )người ta coi trọng nhất là phụ nữ , nhì là con chó ,còn đàn ông đực rựa như anh đây, chỉ là hạng thứ yếu , được xếp hạng sau cả chó mèo ". Ở cái xứ Huế êm đềm thơ mộng, nhưng tiềm tàng sâu sắc tư tưởng trọng Nam khinh Nữ : " Nhất Nam viết hữu , Thập nữ viết vô " .Trong văn hóa và ngay cả trong tiềm thức của người Huế , đàn ông con trai, thường được coi là rường cột của gia đình và xã hội, đi đâu cũng được " ăn trên ngồi trước ", là thứ mà bọn đàn bà con gái chúng tôi , phải ra sức trau dồi "công dung ngôn hạnh", thêu thùa may vá ,nữ công gia chánh "học gói học mở" , cốt chỉ để mai kia mốt nọ , được bố mẹ họ rước về làm dâu , hầu hạ con trai và gia đình họ.

Nghe bạn kể vậy,tôi đoán lờ mờ rằng, anh cô ta, ở bên Pháp, chắc chẳng được thiên hạ, đối đãi thuận lợi gì cho lắm, thiệt là thảm quá ! Tuy ở bên ấy coi trọng phụ nữ ,nhưng chuyện xảy ra bên Tây ,chẳng dính dáng, ăn nhằm gì đến tôi, một cô gái da vàng mũi tẹt ,ở cái xứ sở Việt Nam, phong kiến xa lắc tít mù này,nên tôi cũng chẳng để tai ,chú ý gì mấy đến câu chuyện kỳ lạ trên.

Thật ra lúc đó, tôi cũng không hiểu rõ, đời sống phương Tây ra sao , nên cách người ta quí trọng chó hơn cả đàn ông , chỉ làm tôi ngạc nhiên ít lâu , ngậm ngùi thương hại cho số phận hẩm hiu của ông anh bạn, không mấy may mắn , chắc đang bị hắt hủi , cô đơn lang bạt kỳ hồ nơi đất khách quê người kia , rồi lại quên phức câu chuyện này không lâu sau đó.

Ðến khi qua định cư ở Úc , cái xứ được gọi một cách hoa mỹ là : "xứ sở Nữ Hoàng ". Cái gì ngoài miệng, cũng được các ông leo lẻo, một mực thành kính tuyên xưng :
_" Lady first " .

Ấy vậy mà ông chồng yêu quí của tôi, học mãi sự gallant điệu nghệ của các chàng kăng ku ru crocodile dundy cũng không xong . Hai mươi năm rồi, tôi vẫn là người tự mở cửa xe hơi!!! Cũng may là hầu hết các cửa nẻo của nơi công sở , thương xá ở đây, đều có gắn hệ thống mắt thần tự đóng tự mở , nên tôi cũng đỡ ngượng ngịu, quê một cục vì sự đối xử không mấy điệu nghệ của ông chồng .

Thưở nào đến giờ , có mẹ tôi săn sóc, bếp núc giặt giụa không phải đụng tới . Qua đến Úc ngoài phải đầu tắt mặt tối, làm việc suốt ngày, cơm nước dọn dẹp , giặt giũ đều phải tự làm lấy . Thân tôi còn chưa kiếm nổi thì giờ để nghỉ ngơi , đâu rảnh để nghĩ tới việc nuôi chó như các bạn quen của tôi , nhiều nhà nuôi 2 ,3 con chó to đùng , nội cho chúng ăn và tắm rửa, cũng cả là một vấn đề không nhỏ ,đối với tôi . Ðôi khi thấy tôi tỏ vẻ thích chó, chồng tôi nhiều lần đề nghị :
_Hay mình mua 1 con chó lông xù nhỏ về nuôi đi em ?

Tôi luôn biết mình là người rất bận rộn , sự chìu chuộng của chàng, chỉ làm thêm vất vả cho tôi mà thôi . Ðể làm giảm sự hăng hái nhiệt tình của chàng, tôi tỉnh bơ dịu dàng bảo chàng :
_Anh tắm rửa , dọn cứt và cho nó ăn nhé?

Thế là chàng lơ ngay , giả tảng lờ sang chuyện khác . Anh chàng trong lúc vui vẻ bốc đồng , quên khoấy đi mất ,là chàng bị Hay fever mãn tính , ở mức độ cực kỳ trầm trọng . Trời trong thanh gió mát , phấn hoa bay tứ tung trong không gian, chàng hắt xì suốt ngày , mắt lờ đờ, thở khò khè như người sắp chết .Mấy sợi lông chó xù kia , rụng đầy nhà ,ắt hẳn sẽ làm chàng lừ đừ , ngất ngư con tàu đi, nên tôi vừa sợ tốn công mệt nhọc nuôi chó,vừa sợ chàng bệnh lăn ra chết bất đắc kỳ tử, gạt phăng đề nghị của chàng đi là đúng quá.

Ấy vậy mà tránh trời không khỏi nắng , thế rồi có một ngày nắng ráo đẹp trời kia , đúng vào ngày sinh nhật của tôi . Sau khi cả thế giới tưng bừng hân hoan chào mừng, pháo bông rực rỡ bắn vang trời , yến tiệc liên hoan rộn rã suốt cả đêm ( chả là vì tôi sinh đúng vào ngày Giáng sinh , theo lời mẹ kể , lúc tôi oe oe mếu máo chào đời , pháo bông cũng tưng bừng đất trời như thế !) Có chú chó nhỏ trắng trẻo xinh đẹp, bỗng dưng ở đâu chạy lạc đến nhà tôi ,nằm chèo queo trước cửa . Buổi sáng sớm ra mở cửa , tôi ngạc nhiên khi khám phá ra, vị khách lạ đặc biệt dễ thương này, đang hớn hở ra sức , ngoe ngoẫy chiếc đuôi nhỏ xíu cụt ngủn, một cách cởi mở thân thiện, như muốn lấy cảm tình với cô chủ nhà xinh đẹp, là tôi ( thật ra, tôi chủ quan đấy thôi , con chó đang đói , vì không biết nói, nên đành vẫy đuôi lia liạ ,ra dấu ).

Theo bản năng hiếu khách của người Việt Nam bẩm sinh, thấy khách lạ tới nhà , thể nào cũng "mời nước têm trầu". Vả lại , người Việt tin tưởng rằng :" Mèo đến nhà thì khó , chó đến nhà thì sang ", tôi tuy không tin dị đoan cho lắm ,nhưng chó là sinh vật mà tôi ưa chuộng từ nhỏ ,nên tôi rất vui vẻ mang thức ăn và sữa ra cho nó ăn . Tưởng chỉ là sự thăm viếng tình cờ ,nhưng ngày nào , cứ tới giờ ăn, lại thấy nó luẩn quẩn trở về nhà tôi , vẫy đuôi nhận phần ăn , rồi chạy tới lui, loanh quanh đâu đó trong xóm tới tối , lại về nằm khoanh tròn ngủ ngay trước cửa nhà tôi . Mấy hôm đầu , không biết phải tính sao , tôi lấy 1 thùng giấy carton cứng , để tạm ngay ngoài cửa , làm giường cho vị khách bất đắc dĩ nằm ngủ tạm, rồi mua thuốc trừ rận, tắm rửa xong bôi thuốc cho nó . Mấy bà già Úc , những ngày mát trời , thường bắc ghế ra ngồi trước hiên nhà ngắm hoa cỏ, vườn tược , cũng chú ý sự tình xảy ra quanh xóm , họ đặc biệt yêu quí chó, nên việc con chó xinh đẹp bỗng dưng xuất hiện , lân la chạy lung tung quanh xóm , cũng làm họ để tâm theo dõi sự tình . Luật hội đồng thành phố ở đây ,bắt thiên hạ muốn nuôi chó phải trả tiền đăng ký và đâu cho phép chủ chó , thả chó chạy rông như thế ! Chứng tỏ, chú chó này là một chú chó vô chủ , hay đúng hơn là một con chó vì một lý do nào đó, chủ nó chưa đăng ký cho nó , và để nó đi lạc không còn biết đường trở về nữa . Bà cụ láng giềng Úc, sau khi móm mém khen ngợi lòng vị tha của tôi , đã săn sóc con chó bao nhiêu lâu nay , bảo với tôi :

_You biết không ,xem nè ! Con chó này trông rất đẹp đẽ ,lông của nó láng mướt , bộ vó tròn trịa, rắn chắc khoẻ mạnh , chứng tỏ nó được săn sóc kỹ lưỡng và được chủ cưng lắm , không phải chó hoang bị bỏ rơi đâu à !

Tôi chỉ gật gù ầm ừ , vì hoàn toàn không có kiến thức gì về chó và cách nuôi chó của người Úc , trừ việc thấy người Úc hay hãnh diện,vui vẻ dắt mấy con chó đẹp đẽ, tung tăng đi dạo trên lề đường hay trong công viên mà thôi . Tối hôm đó ,lại có một bà hàng xóm Úc khác , ở cách đó vài căn , bấm chuông nhà tôi . Sau khi chào hỏi xã giao , tưởng đến thăm gia chủ về việc gì quan trọng , cũng chỉ hỏi thăm tôi loanh quanh, về tình hình sức khoẻ của con chó . Nói chuyện lân la, vớ vẩn một hồi, bà ngập ngừng, ngượng ngịu đề nghị ;
_Mai tao phone hội bảo vệ súc vật, để check xem con chó có chủ không nhé ?

Tôi thích con chó nhưng nó là con chó đi lạc , việc tìm chủ nó cũng là việc chính đáng , nên tôi không dám ngần ngại, đồng ý với bà ngay .
_Yes , bà cứ phone hỏi xem sao

Dường như người đàn bà Úc này, cũng quan tâm đến nó ra mặt Chắc nó cũng từng lân la qua nhà bà chơi , và không một chút khó nhọc , đã chiếm ngay được cảm tình của người phụ nữ Úc này chứ gì ? Chắc bà ta cũng muốn nuôi nó, nên dò thử ý định của tôi trước , xem có phải mất công tranh chấp gì với tôi không thì phải ?

Không biết bà ta thực sự muốn châu về hiệp phố , để con chó được trùng phùng với người chủ cũ, là người đã nuôi nấng săn sóc yêu thương nó bấy lâu, hay chỉ ngứa mắt muốn bắt nhốt một con chó hoang chạy lông rông khắp xóm ? Lỡ không tìm được chủ , lại bị nhốt trong những chuồng chật hẹp , rồi lỡ chó hoang đông quá, người ta phải put down nó thì saỏ Mấy cảnh nầy, tôi hay thấy chiếu trên tivi , nên suy nghĩ một hồi ,tôi áy náy, thương hại con chó quá , mà lỡ hứa với bà ta rồi , đâu có lý do để rút lời được. Sáng hôm sau , mặt tôi ỉu xìu , phụng phịu bế con chó ra trước cổng thì gặp bà ta , tôi liền chào hỏi và khẽ nhấc chân con chó , khoe chiếc chân nhỏ xíu bị sưng vù, làm lâu nay nó thường co chân lên , chạy khập khiễng , tôi nói :
_Hình như con chó bị xe cán trúng chân , bà coi , chân nó còn bị bầm xanh , tội nghiệp quá !
Tôi ngầm ý muốn hỏi :
- " How deep is your love for him ? Ngoài những tiền món tiền đăng ký , bà có thể sẽ tốn tiền bác sĩ, chữa cái chân cho nó nữa đó !"

Chắc các bạn cũng biết , ở Úc , tất cả dân chúng đều được chăm sóc miễn phí về y tế ,không phải trả tiền khi đi khám bác sĩ gia đình , hoặc nằm bệnh viện công . Nhưng chó Úc thì không được hưởng định chế này , tuy nó được sinh ở đây , chứ không phải là dân Úc thòi lòi song tịch như tôi . Tiền khám bác sĩ chó ( thú y ) , hoặc tiền trả cho bệnh viện thú y ,còn đặc biệt cao hơn tiền trả cho người .

Hình như bà ta thấu hiểu ẩn ý của tôi , ái ngại lúng túng thấy rõ . Chưa chắc là bà ta ngại tốn tiền, nhưng có lẽ , bà cũng thấy được tình âu yếm , nỗi quan tâm săn sóc mà tôi dành cho nó , ít ra cũng thể hiện đâu đó trong ánh mắt và lời tôi nói với bà .Sau một hồi xem xét chân con chó, ngẫm nghĩ một lát , bà ta thở dài an ủi :
_Cô có thể đến đó, trả tiền, xin lãnh nó về nuôi mà ! À ! Rốt cuộc bà đã nhượng bộ tôi một bước . Dĩ nhiên là tôi có thể làm vậy, nhưng khi không lại phải mất công lui tới , làm giấy tờ và thủ tục lôi thôi , Úc đang mùa holiday , các cơ quan làm việc, phần lớn đều đóng cửa cả tháng, phải chầu chực chờ đợi , ai mà thích nổi mấy chuyện này bao giờ ?

Nhưng khi chiếc xe của hội tới , tìm không ra tấm micro chip dưới lớp da cổ của con chó , người nhân viên hiền lành, thân thiện , bảo với tôi :
_ " O dear ! Tôi nhắm một mắt lại nhé, cô cứ coi như tôi không hề tới, chuyện này không xảy ra ! Cô cứ giữ nó để nuôi nhé !"
Ông ta vừa nói vừa nheo mắt chế giễu vì thấy bộ mặt đang lo lắng ,buồn xo của tôi .

Tôi cảm động, hớn hở cám ơn ông ta rối rít ,và chúng tôi cùng chúc mừng nhau happy new year, trước khi ông ta vui vẻ lái xe đi mất
Thế là, con chó trở thành một thành viên chính thức của gia đình tôi . Tôi nhốt nó lại ở vườn sau, khóa cổng , không cho cậu ta chạy lung tung nữa . Bận rộn đến đâu , hằng tuần tôi tự tay tắm rửa , chải lông , cho nó ăn, quên cả mệt nhọc .

Nhưng tôi cũng đâu được yên, cha tôi thấy tôi cưng chìu con chó quá đỗi . Ông luôn chép miệng than vãn, nào tốn phí, nào mất thì giờ .…Nó lại không như chúng tôi có gì ăn nấy , nó không biết ăn cơm, mà chỉ thích ăn thịt bò ,cá nướng, thịt nguội…toàn những thứ đắt tiền ! Nếu nó là con chó to kếch xù , chắc nuôi nó chẳng bao lâu , tôi đến phải sạt nghiệp mất ! Cha tôi vốn bị nhốt trong trại cải tạo tới 8 năm , có khi phải bắt chuột , cắc kè , cóc nhái để ăn. Tôi bảo lãnh qua đây đã hơn chục năm, sống trong cảnh sung túc, vẫn chưa thể nào chịu đựng và thông cảm nổi niềm của một con chó Úc . Thiệt ra, nó chẳng có kén ăn hay mè nheo gì cả , chẳng qua chủ cũ của nó, đã nuôi nó ăn quen như thế mà thôi . Mẹ tôi cũng chẳng xóa được ký ức một thời khó khăn " giật đầu cá , vá đầu tôm "của những ngày sống trong nước , thỉnh thoảng cứ so sánh phần ăn của nó, bà thở dài cằn nhằn :

_Chó mà ăn sang hơn người !
_Người nhiều khi còn không đủ cơm ăn , con cho nó ăn phí quá ! Thằng em rể tôi , ít khi mua cho ai vật gì , ấy thế mà cũng hoan hỉ mua cho nó một đòn chả loại thật lớn. Rất tiếc , con chó lại chẳng thèm ăn mấy thứ đồ ăn cho chó rẻ tiền , nên cất trong tủ lạnh ít lâu , tôi lại phải vụt vào thùng rác. Ðôi khi , thấy mình , thay vì để thì giờ chăm sóc , cơm bưng nước rót ,cho cha mẹ già yếu , lại phải hết mình chăm sóc , phục vụ cho một con chó , lương tâm tôi cũng suy nghĩ bứt rứt , đành phải tự biện hộ phân bua với chính mình và mọi người :
_Bố mẹ còn khỏe mạnh , tự làm lấy được mà !
_Con chó không tự săn sóc mình được ,khi đói, nó đâu biết tự mở tủ lạnh để lấy thức ăn ,nếu nó làm được , con đâu phải bưng thức ăn cho nó !
_Nó đâu biết tự tắm rửa , không tắm cho nó , rận rệp , hôi rình làm sao chịu nổi ?
Chồng tôi thấy vậy, an ủi , cười bảo :
_Nó biết sủa mà !

Ý chàng muốn nói , là con chó cũng giúp ích cho việc trông giữ nhà cửa , kẻ trộm tới ít ra cũng sủa được vài tiếng . Tôi biết anh bênh vực, chống chế giúp cho tôi thế thôi , chớ thiệt ra , kẻ trộm nào mà sợ con chó bé tí như thế !

Tôi chịu đựng lời bố mẹ cằn nhằn , chịu vất vả tắm rửa , cho nó ăn một thời gian , dần dà mọi người ai nấy đều quí con chó lắm và còn khám phá ra , nó ngoài xinh đẹp dễ thương , còn có nhiều tài đặc biệt như biết gặm trái banh , mang đến cho chúng tôi , biết giữ , gờm , lừa banh y như một cầu thủ trứ danh , thiện nghệ . Riêng đối với tôi , nó thỉnh thoảng lặng lẽ âu yếm liếm tay , chân tôi , tỏ vẻ biết ơn . Ðôi khi còn nhè nhẹ bất thần liếm mặt , miệng tôi, y như một người đang hôn lén tình nhân , làm tôi không kịp tránh ,nhưng cũng cảm động lắm .

Thưở xưa , đôi khi giận lẫy , tôi thường cay cú bảo chàng (lúc chưa cưới ) :
_Anh chỉ nựng em khi mà anh muốn thôi , còn khi bực mình , chắc anh sẵn sàng đá em như đá một con chó !!

Tôi nhớ là chàng chẳng hề trả lời , chẳng biện minh, phân trần cãi cọ gì ráo, chỉ yên lặng cau màỵ Nay thì tôi biết , có thể chuyện :"đá mèo , quèo chó " hay " đánh chó chửi mèo "chỉ xảy ra cho mấy con chó đáng thương ở Việt Nam mà thôi , chớ đối với chó Úc ,nhất là con chó nhỏ của tôi , chuyện này nhất định sẽ không bao giờ xảy ra .

26/11/02

Bích Hà


Mục Lục




2. Scarborough Fair - Lời Của Cỏ Cây .

Trần Viết Minh Thanh





Những bài hát ca ngợi tình yêu trên thế giới thì nhiều lắm . Có bài viết từ huyền thoại được thêu dệt thêm, truyền từ đời này qua đời nọ như chuyện tình Romeo and Juliette, hay sáng tác cho phim để rồi thành tình ca cho các cặp tình nhân như Love Story. Cũng có ca khúc được ra đời từ những mối tình thầm kín của nhạc sĩ để rồi người nghe tưởng như chuyện tình của chính mình, I left my heart in San Francisco, Oh mon amour, Tình Khúc Không Tên .... Nhưng chắc ít ai biết bài hát "Scarbough Fair", giai điệu nhẹ nhàng, giản dị, mà Nhạc Sĩ Phạm Duy đã chuyển lời Việt, với tựa là "Giàn Thiên Lý", là một bài hát tình yêu rất lãng mạn đã có từ nghìn xưa ...

Bài hát "Scarborough Fair" là một bài hát dân ca xuất xứ từ Anh Quốc, thời Trung Cổ. Scarborough là một thành phố nằm ven bờ biển nước Anh, là hải cảng mà các thương gia, thuyền bè thời đó dùng làm nơi trao đổi hàng hóa, thương mại. Thành phố thành lập từ một ngàn năm trước đây, khi chúa tể Viking Skartha, quyết định lưu lại lâu dài tại Scarborough, biến hải cảng này trở thành một thương cảng quan trọng trong vùng Tây Bắc Anh Quốc.

Lịch sử thành phố:

Ngày nay chữ "Fair" có nghĩa là Hội Chợ, được tổ chức vào mùa hè, nơi mọi người tụ họp vui chơi, trước kỳ gặt vào mùa thu. Mùa hè là thời gian có thể dựng những gian hàng và các trò chơi nằm ngoài trời. Hội Chợ thường có sân khấu trình diễn âm nhạc cho tới khuya. Thường các hội chợ mang tên là Country Fair, Strawberry Fair, hay lấy tên quận, hạt của thành phố như Orange County, Scarborough Fair v.v. ...

Scarborough Fair thời đó không có nghĩa là hội chợ, mà là một cuộc hội họp thương mãi, nơi các thương gia trao đổi hàng hóa với nhau. Bắt đầu vào trung tuần tháng Tám, đặc biệt Hội chợ thương mại Scarborough Fair kéo dài tới 45 ngày, một thời gian tương đối dài hơn so với các hội chợ thương mãi khác trong nước. Hội chợ rất lớn và quan trọng, tất cả mọi nơi khắp xứ Anh và ngay cả tại những xứ lân cận khác đều tụ về Scarborough Fair, để trao đổi hàng hóa và dịch vụ . Năm tháng trôi qua, hải cảng của thành phố Scarborough suy giảm, và các hoạt động thương mãi cũng giảm theo. Ngày nay Scarborough chỉ là một thành phố nhỏ hiền hoà, nằm ven biển.

Lịch sử bài hát:

Người ta bắt đầu nghe bài hát Scarborough Fair qua những người hát dạo thời đó, thường được gọi là bard hay shapers, khi họ di chuyển từ làng mạc này qua thành phố nọ. Tuy vậy tại mỗi nơi lời và cách hòa âm có thay đổi đôi chút, lâu đời người ta không còn biết tác giả là ai. Hiện nay tại Anh quốc có nhiều bản có lời khác nhau nhau, nhưng có cùng nốt nhạc và cùng mang tên "Scarborough Fair".

Có lẽ bài hát Scarborough Fair được toàn thế giới biết tiếng, nhờ Paul Simon và Garfunkel thâu vào đĩa album có tên là "Parsley, Sage, Rosemary and Thyme" vào năm 1966. Khi sang Anh Quốc trong một lần trình diễn, Paul Simon biết đến bài hát, qua lời ca và hòa âm của nhạc sĩ Dân Ca Anh Quốc Martin Carthy. Sau này Paul Simon đã cho thu bản nhạc, và có dùng một phần hòa âm của Martin Carthy, tuy P. Simon đã "quên" khg ghi tên Martin Carthy vào dĩa hát của anh.

Ðây là lời bài hát đã được cắt ngắn, trích từ dĩa nhạc của Paul Simon:

Are you going to Scarborough Fair?
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Remember me to one who lives there
She once was a true love of mine

Tell her to make me a cambric shirt
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Without no seam nor needlework
Then shéll be a true love of mine

Tell her to find me an acre of land
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Between the salt water and the sea strand Then shéll be a true love of mine

Tell her to reap it in a sickle of leather
Parsley, sage, rosemary, and thyme
And to gather it all in a bunch of heather
Then shéll be a true love of mine

Are you going to Scarborough Fair?
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Remember me to one who lives there

Ý Nghĩa của bài hát.

Ngày xưa các giới thượng lưu và các chàng hiệp sĩ (knights) bày tỏ tình yêu qua bài thơ, bản nhạc với những lời ví von đẹp đẽ, để tả tấm lòng thương yêu, ngưỡng mộ người đẹp. Nhưng lối diễn tả tình cảm này thường là một chiều, chàng ngưỡng mộ sắc đẹp nàng từ xa xa, khi bóng nàng thấp thoáng xuất hiện trên lầu son, hay cùng đám bạn gái dạo chơi trong vườn nhà. Những bài tình tự này không diễn tả hy vọng, ước muốn tình yêu của mình sẽ được đáp lại với tình của nàng. Bài hát Scarborough Fair viết từ dân gian, nên tình yêu là một nghịch lý trái ngược hẳn giới thượng lưu và xã hội thời đó. Chàng trai trong bài hát đã đặt vấn đề một cách lãng mạn, tình tứ, đầy chất thơ. Chàng đề nghị nàng làm nhiều điều thật khó khăn, khó thực hiện, tỉ như dệt áo cho chàng, vải lấy từ gỗ của cây phong, và may thật khéo léo để chứng tỏ nàng thực là người yêu chàng.

Tell her to make me a cambric shirt
Parsley, sage, rosemary, and thyme
Without no seam nor needlework
Then shéll be a true love of mine

Và trong bài nguyên thủy, chàng đòi hỏi nàng hãy tới tỏ tình với chàng, hỏi xin bàn tay của chàng. Chàng ước muốn như thế, vì nàng đã phụ chàng, bỏ chàng ra đi một cách đột ngột, vì thế nàng phải trở về thực hiện những điều khó khăn mà chàng đề nghị.

Dear, when thou has finished thy task
Parsley, sage, rosemary and thyme
Come to me, my hand for to ask
For thou then art a true love of mine

Bài hát không có lời nào diễn tả rằng nàng phụ rẫy chàng cả, nhưng sao ai cũng hiểu như vậy? Người xưa đã có lời giải thích như sau

Bài hát lấy "Scarborough Fair" làm tựa, tuy rằng có người cho xuất xứ cũng có thể là từ Whittington Fair. Tại sao Scarborough? Ngày xưa tỉnh Scarborough nổi tiếng với lệ mau chóng hành quyết những kẻ ăn cắp hay tình nghi phạm pháp bằng cách treo cổ họ . Sau khi bản án được xử lẹ làng ngay tại đường phố, những người thay mặt nhà cầm quyền bèn thi hành bản án ngay tức thời . Tiếng Anh thời nay khi dùng chữ "Scarborough warning, là mang hàm ý nghĩa là chẳng có lời cảnh cáo nào cả. Thành ra người ta đã suy rằng, bản hát mang tên tỉnh Scarborough, là nói đến sự ra đi đột ngột của người yêu, không nêu lý do. Tác giả không cần phải trình bày rõ ràng, và ai cũng hiểu như thế.

Ý nghĩa của bốn thảo mộc trong bài hát .

Mỗi đoạn của bài hát đều có lập lại câu thứ hai, và cũng là ý nghĩa chính của bài hát, đó là câu nói đến bốn cây thảo mộc: parsley, sage, rosemary, thyme . Ngày nay các loại thảo mộc này chỉ có ý nghĩa đối với các đầu bếp thôi, họ dùng chúng là gia vị vì tất cả đều có mùi thơm. Vào thời Trung Cổ các thảo mộc này có nghĩa giống như hoa hồng của ngày nay, nghĩa là các thảo mộc này tượng trưng cho tình yêu, mà không cần phải ví von lôi thôi . Sự lập lại cố ý của tác giả, đã nói lên lời ước muốn sâu xa nhất của chàng, ước mong người yêu trở về .

Parsley - (ngò tây) Ngày nay các y sĩ chuyên trị bệnh bằng dược thảo, vẫn kê toa thuốc có lá parsley cho những bệnh nhân bị khó tiêu trong khi ăn . Thật thế, Parsley ăn chung với những rau cải có chất đắng như spinach, thì mọi sự tiêu hoá được dễ dàng hơn . Thời xưa bác sĩ còn đồng hoá điều nay trên phương diện tâm lý con người . Parsley làm cho công chuyện được thông qua dễ dàng .

Lá Sage, ta dịch là xô thơm . Loại lá cây này tượng trưng cho sức mạnh ngàn năm . Lá có mùi thơm rất đặc biệt!

Rosemary (hương thảo) nói đến lòng trung thành, tình yêu và trí nhớ . Ngày xưa các chàng tình nhân Hy Lạp đã tặng lá hương thảo cho người mình yêu . Hiện nay tại Anh Quốc cũng như tại một vài xứ Châu Âu, các cô dâu trong ngày cưới, vẫn còn dắt lên tóc lá hương thảo . Hương thảo còn tượng trưng cho tính nhạy cảm và sự cẩn thận . Các bác sĩ thời La Mã khuyên bệnh nhân buộc một bó hương thảo dưới gối, khi cần phải quyết định, suy nghĩ những việc khó khăn . Hương thảo tượng trưng cho tình yêu phụ nữ vững bền, mạnh mẽ dù rằng tình yêu đến rất chậm .

Thyme- Cây húng tây . Cây húng tượng trưng cho sự Can Ðảm . Bài hát này viết vào thời khi các chiến sĩ ra mặt trận, trong tay có cây mộc, gắn hình cây húng thêu bởi bàn tay của vợ hay người yêu, một hình ảnh nói lên lòng ngưỡng mộ sự can đảm của các chàng hiệp sĩ .

Qua bốn loại thảo mộc được nhắc đi nhắc lại trong bài hát, chàng trai bị phụ tình đã nói lên lòng mong mỏi tình yêu chân thành, đằm thắm của mình sẽ xoa dịu những cay đắng giữa hai người . Tình yêu đó sẽ có đủ sức mạnh để đứng vững trong thời gian hai người xa nhau, chàng ước muốn nàng trung kiên, chờ đợi chàng trong thời gian xa cách, nàng sẽ có can đảm đi ngược lại lại với xã hội đế làm những việc khó khăn nhất mà chàng đòi hỏi, để chứng tỏ tình yêu của nàng đối với chàng .

Câu hát mang tên bốn loại thảo mộc tầm thườnng nhưng mang ý nghĩa thật thâm thuý . Không như loài hoa muôn màu sắc tươi thắm được người đời ca tụng, và gán cho mỗi loài hoa một ý nghĩa sâu xa qua những cảm xúc riêng biệt: hoa hồng đỏ tượng trưng cho tình yêu nồng cháy, hồng vàng là tình bạn, cẩm chướng nói lên lòng ngưỡng mộ đối với đối tượng được tặng hoa, cúc thì là trái tim tôi đang bị thu hút, hoa lan là tình yêu thanh cao, pensée bày tỏ lòng thương nhớ vvv ... Còn các thảo mộc chỉ là những lá cây trông thấy hàng ngày, ai cũng có và dùng được . Thế nhưng mùi hương của các thảo mộc lại là điểm tất yêu. Mùi hương lưu giữ ký ức lâu dài và mạnh mẽ nhất trong tâm của con người, và chàng nhạc sĩ đã nhẹ nhàng, khéo léo nhắc nhở người yêu hãy theo mùi hương mà trở về với tình yêu chân thật chàng đã trọn vẹn dành cho nàng. Như đã đề cập lúc đầu, bài hát được Nhạc sĩ Phạm Duy đã chuyển lời Việt với tựa "Giàn Thiên Lý". Giới trẻ thành thị miền Nam lớn lên trong thời chiến, được biết đến giàn thiên lý trước tiên qua các mẩu chuyện của nhà văn Duyên Anh. Giàn thiên lý xanh trong trí nhớ tác giả, đẹp như tuổi thơ êm đềm. Hoa thiên lý màu xanh ngọc, be bé xinh xinh. Nhà có giàn thiên lý, bà nội trợ thường hái vào nấu canh, ăn rất mát. Có lẽ vì tính cách gần gũi với dân gian của giàn thiên lý, mà nhạc sĩ Phạm Duy cũng đã mượn hình ảnh giàn cây mát mắt, nở vào mùa hè ấy để kể một chuyện tình xanh màu tuổi thơ, với "thằng bé con mới lớn đã lỡ yêu cô em ngày xưa, và nó cứ nhớ mãi giàn thiên lý êm đềm". Trong bài hát có thấp thoáng hình ảnh thằng Vũ, con Thúy của nhà văn tuổi thơ, và thoang thoảng mùi hương của bốn loài thảo mộc ở tận trời Âu.

Trần Viết Minh-Thanh


Mục Lục


3. Người Tù Chăn Bò Ở Gia Trung

Phan thái Yên



(Truyện ngắn hai kỳ - Phần I)

1.
Trời đang vào trưa. Nắng đứng bóng tàng cây sao rậm lá làm thành khoảng mát tròn trịa trên đỉnh đồi nằm bên con đường đất đỏ dẩn vào khu trại tù Gia Trung. Xa xa dưới chân đồi, ẩn hiện sau trảng tranh rợp gió là khoảng tỉnh lộ mệt nhoài cố bám vào sườn dốc Tây Nguyên chênh vênh non núi. Khúc đường đầy ổ gà, mỗi ngày hiếm hoi vài chuyến xe đò Ðồng Tiến uể oải quang gánh ngược phía An Khê hay xuôi về đồng bằng. Chân đồi phía bên kia tiếp giáp với trùng điệp núi rừng là giòng suối len lách lẩn khuất sau vạt nương rẫy hoang phế, xác xơ những hàng mì mảnh mai xiêu đổ. Buông làng rộn rịp dãy nhà sàn bên bờ suối ngày nào giờ chỉ lèo tèo vài cái chòi rẫy đã dột nát theo sự thất bại của phong trào xóa khố, định canh, định cư mà chính quyền cách mạng địa phương vẫn bức bách hô hào. Người dân miền núi quen với cuộc sống du canh đã bồng bế nhau đi cao hơn xa hơn vào trong xanh thẳm cheo leo của núi rừng để tìm sống cuộc đời tự do phóng khoáng cố hữu.

Dưới tàng cây sao, một người đàn ông khoảng ngoài ba mươi đang chăm chú đánh tranh. Chân trái người đàn ông cụt đến đầu gối. Chiếc chân gổ, có lẽ do anh tự làm, đứng một mình buồn bã trên nền đất. Cạnh đống tranh đã bện xong, sắp ngay ngắn chừng mươi tấm, một con bò cái đứng uể oải nhai đám cỏ xanh non lẩn với lá mì mà người đàn ông đã chu đáo gom lại thành đống. Cả người lẫn bò đều trầm mặc như nhau.

Ðêm qua người đàn ông mất ngủ. Nằm trăn trở trên chỏng tre, anh miên man nghĩ đến gia đình vợ con và niềm hạnh phúc trong mơ. Hôm nay là ngày đầy năm của đứa con đầu lòng anh chưa thấy mặt. Ngày con gái thôi nôi, chập chửng bước chân nhỏ đầu đời, vậy mà bố không có mặt ở nhà. Anh mơ màng đến bước chân trở về khua tiếng gổ trên khoảng sân gạch trước thềm nhà lẫn trong lời reo mừng trẻ thơ để rồi chỉ nghe trong vọng dậy đêm trường tiếng mình thở dài trống vắng.

Người đàn ông ngưng bện tranh, ngước mắt nhìn quanh. Con dốc sỏi vướng bụi đỏ ngoằn ngoèo dẩn lối vào trại tù oan khổ. Vệt khói gầy từ chiếc chòi tranh còm cõi, lay lắt màu lam xám cơ hàn bên giòng suối buồn bã trôi phía dưới chân đồi. Con đường nhựa loang nắng mất hút lối về trong mờ mịt Tây Nguyên. Tất cả chợt lan xa, hoang tàn tỉnh vật. Chỉ còn lại trong hồn anh niềm im lặng thinh không. Người đàn ông ngồi bất động, mắt như im sửng vào một nơi nào đó trong tận cùng suy tưởng.

Anh để lại một phần chân trái của mình trên chiến trường đầu tiên. Sau vài tháng kiên gan tập lại chuyện đi đứng với bàn chân nhân tạo tại một trung tâm chỉnh hình, người sĩ quan thương binh trẻ trở về thành phố quê hương làm thầy dạy học. Ngôi trường cũ và mối tình đầu thuở học trò đã giúp anh sống cuộc đời hạnh phúc bình thường. Làm chồng. Sắp làm cha thì cuộc chiến tàn. Gã học trò cùng lớp năm nào theo đoàn người chiến thắng từ rừng rú kiêu hãnh trở về tiếp thu trường cũ. Vinh quang lẫn mặc cảm không được đoái hoài vẫn làm hắn ghen tức nhiều đêm trong cánh rừng mật khu thiếu sinh khí đã khiến hắn quên đi hào khí mà trở thành đanh ác. Ngày khăn gói đi trình diện học tập cải tạo, người sĩ quan miền Nam cầm tay vợ mà lòng rưng buồn chẳng nói được tiếng giã từ. Mắt nàng nhòa lệ tiễn đưa lẫn giọt âu lo cho đứa con đầu lòng đang vào những tháng cuối cưu mang.

Phận nước đưa đẩy phận người cùng cảnh ngộ gần lại với nhau. Từ nhiều nơi trên khắp miền Nam, cả ngàn sĩ quan cũ đã bị bắt đi tập trung cải tạo ở Gia Trung, duy chỉ mình anh là thương binh cụt chân. Bạn tù nhiều người đã giúp anh hàng ngày làm xong chỉ tiêu lao động, cùng nhau vượt khó trong tình đồng đội tình người.

Năm tù đầu tiên chậm chạp trôi qua trong muôn vàn nhớ thương về gia đình, về người vợ hiền mảnh mai yếu đuối chưa quen chuyện gánh gồng và đứa con thơ chưa hề thấy mặt cha. Ngày nhận lá thư nhà đầu tiên có kèm tấm hình mẹ với bé gái Thiếu-Anh vừa tròn sáu tháng và "giống bố như đúc", người thương binh mừng tủi khóc như một đứa trẻ. Tình vợ chồng và lòng thương con đã giúp anh nương náu từng ngàỵ

Gần đây, hơn một năm sau những ngày cuối tháng Tư năm trước, viên quản giáo trưởng mới của trại từ miền Bắc thuyên chuyển vào gọi anh lên "làm việc". Ðiều mà anh vẫn từ lâu lo sợ đã đến. Chiếc chân nhân tạo như một phần thân thể của anh từ mấy năm nay thuộc về nhân dân. Anh phải trả chân của mình lại cho nhân dân. Trại cho anh mấy ngày làm đôi nạng gổ để giúp đi lại. Cách Mạng khoan hồng sẽ giao công tác thích hợp để anh tiếp tục lao động cải tạo. Nghĩ đến những chiếc "hòm" nhôm sáng loáng mỗi cán bộ, vệ binh, hí hửng xách theo khi về Bắc nghĩ phép, người thương binh nhìn xuống viên quản giáo lùn thấp, dằn lòng:
- Tôi chỉ lo nếu người quen của cán bộ thấp bé quá thì sẽ gặp trở ngại. Cán bộ biết đấy, vì như thế phải điều chỉnh đế chiếc giày chân phải rất cao, khó đi lắm. Ngày trước, lúc Ngụy làm chân giả cho phế binh, họ có bác sĩ, chuyên viên, đo kích thước làm riêng cho từng người rồi hướng dẫn chỉnh hình luyện tập hàng tháng trời.
- Ðồng chí K trưởng của đơn vị cũ tôi không bé người lắm đâu...

Viên quản giáo khựng biết mình lở lời, cặp môi dày thâm khói thuốc lào nhếch nụ cười gằn trên khuôn mặt vừa đanh lại.
- Chả sao! Ðồng chí thủ trưởng sẽ khắc phục được tất! Mỹ Ngụy, đồng chí ấy còn đánh thắng thì sá gì cái chân què.

Người thương binh cũng cười khi anh bước xuống hiên ngôi nhà họp khang trang được dựng trên nền đất đắp cao bằng đôi tay khéo léo của những người tù cải tạo.
- Vâng! Có chân đi, lại được cao thêm vài phân thì tốt quá...

Quay ngước nhìn mái hiên tranh lợp dày gần nửa mét, anh khẻ thở dài bước qua khuôn sân bằng phẳng láng bóng. Anh đang bước những bước cuối bằng đôi chân sắp bị tiếm đoạt của mình.

Ngày người thương binh tháo chiếc chân giả trao cho viên quản giáo rồi chống đôi nạng gổ về trại, anh cảm thấy như chân trái mình đang rỉ máu. Anh vừa bị cắt mất đi phần thân thể của mình. Nỗi đớn đau thấm đậm xót xa hơn vết cắt trên da thịt. Nỗi đau chung của một thế hệ bị lường gạt, bị tướt đoạt, lưu đày, trên chính quê hương mình.

Vài hôm sau, vệ binh chở một xe đầy khoai mì khô và người thương binh đến một hợp tác xã nông nghiệp trong khu vực. Họ đổi khoai mì để nhận một con bò già, còm cõi, mang về trại. Gã chủ nhiệm phấn khởi với số lượng lớn khoai mì sẽ giúp hợp tác xã báo cáo vượt mức chỉ tiêu thu hoạch, rối rít mời người vệ binh ngồi chồm hổm trên nền đất kéo từng hơi thuốc lào dài, khói nồng thơm sặc sụạ Nhóm xã viên áo quần lam lũ, đi lại như bóng, lần lượt đổ từng thúng khoai vào bao tải đặt trên bàn cân. Họ cặm cụi cân đong, phụ nhau vác từng bao mì đầy ắp vào kho.

Con bò đứng lặng lẽ ở cuối sân, mắt mông lung nhìn khoang trời xanh thẳm, dáng suy tư như một nhà hiền triết đang tiếc thương cho cuộc đời phi lý quanh mình.

Anh thương binh chống người trên nạng gỗ thương hại nhìn con bò già - phần hoán đổi thua thiệt mà anh phải chấp nhận không thể đề kháng. Anh với cái chân đã bị tướt đoạt và con bò già mất năng suất lao động, đang lơ đãng nhai lại mớ cỏ không hề có trong cái bao tử lép, đã bị chuyển qua vế thiếu trong một biến trình ngụy chứng nghịch lý và hồ đồ.

Một người đàn bà trẻ khăn choàng đầu, tay áo nâu dài phủ kín những ngón tay, vội vã bước vào sân nhà hợp tác. Nàng đứng nhìn chiếc xe khoai mì vơi quá nửa, thì thầm trao đổi với một người đàn bà trong nhóm, rồi thoắt bước đến bên con bò. Cô đứng tần ngần, xót thương nhìn đôi mắt bò hiền từ đang mở lớn nhìn nàng. Từ ống áo nâu cũ lấm bụi thuôn ra những ngón tay thon thả trắng hồng. Nàng để tay lên đầu con bò một hồi lâu rồi nhẹ vuốt lên khoảng lưng vàng ủng gầy gò. Cô gái cúi đầu thổn thức, hai hàng nước mắt lăn đọng trên khuôn mặt thanh tú.

Người thương binh chống nạng về phía cô gái. Nàng ngẩng đầu nhìn anh, đôi mắt còn ngấn lệ vướng víu chút e ngại lẫn ngạc nhiên. Cô gái còn trẻ lắm, có lẽ chưa đến hai mươi. Anh ngại ngần tự giới thiệu mình. Cô gái thoáng nhìn gả vệ binh vẫn ngồi chồm hổm trên nền đất đang ồn ào tán chuyện.
- Cháu cũng đoán chú từ trong trại Gia Trung ra. Không hiểu sao thương binh như chú mà họ cũng bắt đi cải tạo?
- Tôi vẫn tự hỏi mình từ hơn một năm nay câu hỏi tương tự. Thôi thì cúi đầu ráng sống. Hi vọng ngày mai trời lại sáng...Có lẽ cô rất thân thuộc với con bò này ?

Cô gái quay đầu, cố ngăn lòng xúc động đang khơi.
- Ðây là một trong bầy bò đẻ bảy con của gia đình. Năm ngoái cha mẹ cháu bị kiểm kê theo diện tư sản. Bầy bò bị sung công. Chị em cháu đặt tên bò theo bảy nốt nhạc. Ba con giao về hợp tác xã này, nhờ đó mà cháu được làm lao động nhẹ. Ðây là con La. Ðầu tháng Hai rồi, con Rê con Mi bị đổi cho bộ đội để họ ăn mừng. Hôm nay tới lượt con La. Ba mươi tháng Tư qua rồi, lễ gì sắp tới nữa vậy chú? Người thương binh xúc động thả tầm mắt nhìn bãi đồi hoang cháy ngoài kia. Chàng mường tượng đến bầy bò khỏe mạnh ung dung với cỏ mượt trên ngọn đồi xanh. Nhạc chuông ngân nga đọng bóng hoàng hôn theo từng bước chân gia súc chậm rãi trở về chuồng. Tiếng cười con gái hồn nhiên trên đồi chiều bay theo âm nhạc. Phận người. Phận bò. Phận đời cuồng xoay trong vòng biện chứng duy vật điêu ngoa. Những con bò bị sung công, một lần nữa với thân phận đọa đày đang trở thành hiến vật cho cuộc tế lễ thần linh mới.
- Còn vài tháng nữa mới đến tháng Chín. Cô cũng biết... phận tù đàỵ.. nhưng tôi sẽ cố gắng để con La thảnh thơi no đủ được ngày nào hay ngày đó.

Cô gái vuốt ve khúc lưng con La gầy nhom trơ xương sườn. Nàng nghẹn ngào gởi gắm sao nghe như tiếng mình đang thốt lên lời tự nhủ.
- Cảm ơn chú. Dù sao con La cũng sẽ được ung dung nghĩ ngơi vài tháng trước khi yên phận. Cha chung không ai khóc... Ở đây, xã viên ai cũng lợi dụng sức bò để bớt nhọc nhằn cho mình nhưng chẳng ai màng lo tới hoặc có thì giờ để chăm sóc nên con La ngày càng ốm yếu.

Cô gái quày quả bỏ đi lúc chiếc xe chở con La rời nhà hợp tác chạy về Gia Trung. Người thương binh biết cô gái đang khóc ròng trên mỗi bước chân nàng. Bấc giác chàng đưa tay vỗ về sống lưng trơ xương của con bò già vẫn nằm im trên sàn xe đang gầm gừ leo dốc.

(Còn tiếp một kỳ)

Tháng 3, 2003

Phan thái Yên

Mục Lục


4. Thanh Hà trong "Mối Tình Si"

Hương Kiều Loan

Tiếng hát của những nức nở con tim

Ðã từ lâu, tôicó niềm ao ước được nghe giòng nhạc của Nguyên Bích với những giọng ca "pro" để có thẩm định đúng gía trị của bản nhạc đã viết. Tôi đã đợi và đợi mãi, như mùa nắùng hạn đợi cơn mưa lũ. Và rồi cơn mưa đã đến. Cơn mưa tươi mát đầu xuân, làm tâm hồn ta phới phới khi nghe được những bản nhạc mình yêu thích, đã đạt đượcø đến mức tuyệt đỉnh như điều mình dự liệụ Tôi thấy hoan hỉ vì điều mình mong đợi xưa đã đúng.

Ngày xưa các cụ đã ví một vẻ đẹp : “mười phân vẹn mười” thì nay tôi phải tặng lại câu đó cho 10 bản trong CD," Sao Vộâi Nhạt Phai" của Nguyên Bích. Vì 10 bản thật tròn trịa, bóng mướt, nuột nà, mỗi bản là một sắc thái riêng, một vẻ đẹp riêng, như mười đóa hoa rực rỡ mầu sắc và hương thơm, khiến ta ngẩn ngơ khi nhìn ngắm. Nhưng tôi yêu nhất là hai đóa hoa :"Lặng lẽ Tình Tôi, và Mối Tình Si" Với tư tưởng đam mê, say ngất ( Lặng lẽ Tình tôị..) và nỗi buồn trải rộng tới ngoài chân mâý,( mối tình Si) Nguyên Bích diễn tả tâm trạng đó trong nhạc "thấm" nhất. Tuyệt chiêu nhất.

Thanh Hà, một giọng hát thật mỏng, khao khao, nhẹ nhàng mà thổn thức. Thanh Hà đã thật tuyệt, đã nổi trội, đã xuất thần ở Mối Tình Sị Ngày xưa, tôi chú ý tới Thanh Hà , và bắt đầu nghe Thanh Hà hát từ khi đọc một bài Phạm Anh Dũng viết về tiếng hát của cô, từ đó tôi tò mò chú ý đến người ca sĩ có nét đẹp tây phương, xinh xắn nàỵ,Rồi tôi đã nghe Thanh Hà hát nhiều lần, và tôi đã thấy lời phê bình của Phạm Anh Dũng thật đúng.

Thế nhưng đến bản Mối Tình Si này, tôi mới thấy Thanh Hà thực sự là giọng hát của những bản nhạc tình, những bản nhạc mang một tâm tư chất chứa thương yêu như những cơn sóng ngầm dữ dội, và những nỗi buồn vươn cao như núi, trải dài như sông. Thanh Hà thế đó, Thanh Hà của da diết, của nghẹn ngàọ...và tôi đã chỉ nghe Thanh Hà và Vũ Khanh với Lặng Lẽ Tình Tôi" suốt cả tối khi ngồi viết bài cho series “Jacaranda + Cầu Gió”

Tôi đã thật sững sờ khi nghe tiếng Thanh Hà đầy nước mắt ở từng câu thơ, chưa bao giờ Thanh Hà hát "chín" như vậỵ Thanh Hà đã lột trọn được ý thơ và nét nhạc của thi, nhạc sĩ. Ta hãy nghe: " Chiều nay…. anh biết không mưa rơi lạnh lùng. Ở bên anh. Mưa có rơi hay nắng đang lên? “ và.”......Ðâu biết phương này em nhớ mong. Từ khi xa cách anh cô đơn từng ngàỵ Niềm tâm tư héo hon với nỗi cô liêụ..." Bài thơ Mối Tình Si của Mùi Quý Bồng trong tập thơ Mong Manh năm nào khi xưa tôi đọc, và đã yêu thích bài thơ này nhất. Có lẽ vì bài thơ đã gần gụi với tâm tư của chính mình. Tiếng Thanh Hà thiết tha , van vỉ " ….cầu mong anh hãy đem yêu thương ngày nàọ Gửi cho em đang khát khao với nỗi sầu tương tự Giúp em còn chút gì bám víụ Ôm mối hư mộng trong dối gian...." Ðúng vậy ở tình yêu, khi ta tuyệt vọng, khi ta mong đợi, khi ta dồn hết yêu thương và mong nhớ, vaò người mình yêu quý , nay đã xa vời vợị Rồi tình yêu sẽ tụ hay sẽ tan? Tiếng Thanh Hà như tiếng nức nở của con tim đang rạn vỡ, thống khổ, đau đớn, đang trải nỗi mong nhớ dài như cầu Ô Thước . câàu đã dài vạn dặm....biết bao giờ đi cho tới, đi cho hết được vì cầu dài tới dặm ngoài chân mâỷ Biết bao giờ gặïp lại được người mình yêu thương khi hai kẻ ở hai nơi hai phương trời cách biệt, cách ngăn bằng cả một đại dương biển động....

Người con gái bé bỏng trông vời người yêu đã xa vạn dặm. Cô bé than vãn và run rẩy lo sợ hởi chàng đã yêu thương người nào khác rồi chăng? Thanh Hà đã hát với nội tâm nức nở thưcï sự của con tim. Thanh Hà đã là người con gái thực sự của giòng nhạc và ý thợ Ta nghe Thanh Hà, mà tưởng như nghe cô bé trong thơ đang thổn thức, mà buồn mà đắng, mà nghẹn ngào với cộ Người nghe đã trôi, đã chìm theo theo từng cảm xúc của gionøg nhạc. Giọng Thanh Hà thiết tha " Thà ràng mình quên, thôi nhớ thương, vì lòng mình… đã trót tơ vương… , và lòng tâm tự. đã ôm hình bóng… mà kỷ niệm xưa quá mặn nồng...." Rồi tiếng hát nghẹn ngào, run rẩy trong nỗi đau , nỗi mong chờ gần như tuyệt vọng : "....vẫn mong anh sẽ quay về bến..." ...”…hâm nóng ân tình anh với em...." Ðúng vậy, có cuộc chia lìa nào không đau đớn, có cuộc đổû vỡ nào không xót xả " ...cầu mong anh hãy đem thương yêu ngày nàọ..." thế đó, cầu mong niềm yêu thương vun vén bao năm với những mặn nồng, hy vọng tình yêu đó là chút gì bám víu cho cuộc sống còn lại để đi tiếp chặng đường hy vọng của lứa đôị

Tiếng hát đã bay cao, tiếng hát đã bay xa mà tôi vẫn thấy hồn mình như bềnh bồng ở một thế giới nào đó.

( Valentine Feb 14/2000)

Hương Kiều Loan
10/01


Mục Lục


5. Mùa Nước Lũ ( kỳ 12)

Trần Công Nhung



(Trước khi vào truyện: Ðây là câu chuyện hư cấu, nhưng lại dựa trên những địa danh có thật, một vài nhân vật có đời sống y như ở ngoài đờị Nó là câu chuyện tâm tình của những người tôi quen. Sự trùng hợp tên tuổi hoàn toàn ngoài ý muốn của người viết.)

......
Sau hai ngày thi viết, Thảo làm được bài, song không dám lộ vẽ vui mừng. Thảo trúng tủ bài Hệ Thần Kinh, bài này điểm hệ số 3. Ngày thứ ba vào vấn đáp, Thảo gặp các Thầy Cô đều hiền lành, không làm Thảo khớp như ở kỳ thi Trung Học. Về nhà, chị Tâm hỏi, Thảo chỉ nói làm được chứ không chắc. Tối đó Tâm và Hòa, em Tâm đang học lớp Ðệ Nhất ban Triết, đưa Thảo đi ăn Kem và bát phố. Thảo mang theo có hai bộ đồ đi học nên lúc nào cũng quần trắng áo dài, người Thảo như cao lên. Ngồi trong tiệm kem, Thảo hỏi Hòa :
- Anh Hòa có quen ai tên Nam không?
Hòa cố nhớ ..
- Nam lớn nhỏ, làm gì ..?
Tâm nhìn qua Thảo có vẻ cũng muốn hỏị Thảo ấp úng :
- Dạ, anh Nam người bà con của em, di cư từ Ðồng Hới vô, ảnh đi trước gia đình em nửa tháng. Ðến nay vẫn chưa biết ở đâụ
Hòa hỏi có vẻ săn đón :
- Nam bao nhiêu tuổi :
- Dạ cũng cỡ tuổi anh.

Không ai biết manh mối Nam nhưng ai cũng hoài nghi về chuyện nàỵ Mấy hôm nay có Thảo trong nhà, Hòa có vẻ chững chạc hơn. Ngay hôm đầu, Hòa đã bị Thảo hớp hồn, Hòa hỏi chị Tâm:
- Chị Tâm, con nhỏ nào mà đẹp quá vậy chị ?
- Bạn của Thúy Anh, nó ở Ðà Nẵng ra thi Tá Viên. Nó đàng hoàng lắm đó, em liệu hồn.

Nghe chị nói vậy, Hòa không dám ngó ngoáỵ Tối nay Hòa chịu đãi kem, nhờ chị rủ Thảo đị Lúc đứng dậy Hòa định trả tiền thì Thảo chặn lại :
- Em xin phép chị Tâm và anh Hòa cho em trả . Em cũng muốn khao anh chị cái gì nhưng em không biết làm saọ
Vừa nói Thảo vừa đi lại quầy trả tiền. Hòa không phản ứng kịp. Hòa nói nhỏ với chị :
- Hay em mời đi ciné nghe, chị ủng hộ em tí đị
Tâm mỉm cười thông cảm với em. Thảo trở lại bàn tiếp tục ngồi nói chuyện. Nam làm ra vẻ bất chợt đề nghị :
- Chị Tâm, giờ còn sớm, hay mình đi coi ciné, đến lượt em đãi như vậy mới công bằng.
Thảo chưa kịp có ý kiến thì Tâm đã hưởng ứng:
- Phải đó, mình đi xuất 9 giờ cho mát, đi xuất sớm vào rạp nóng lắm.

Thảo đành phải theo hai ngườị Thảo nghĩ cũng hay, thi xong phải xả hơị Tâm hỏi em :
- Xem rạp nào ?
- Rạp Tân Tân, Film Valse dans L'ombre, Clark Gable và Audray Heburt thủ vai chính. Audray có đôi mắt đẹp tuyệt vờị

Thảo không biết gì nhiều về tài tử, nghe Hòa nói có vẻ sành sõi, Thảo rất phục. Hòa cố ý lấy vé sát lối đị Còn cả tiếng nữa mới tới giờ, ba người tản bộ ra mé bờ sông hóng mát. Có chiếc ghế đá bỏ không, Hòa mời hai người ngồi trước. Lúc Hòa ngồi xuống thì Thảo lọt vào giữạ Hòa rất tự nhiên hỏi Thảo :
- Thảo thấy bài thi làm được không ?
- Dạ cũng tạm tạm.
- Miễn đừng có bài nào gãy là yên tâm. Thường họ ra đề thi cho các ngành chuyên môn cốt kiểm tra kiến thức tổng quát. Nếu các môn đều Trung bình là được.
Thảo làm thinh nhưng cứ như lời Hòa thì cũng hy vọng.

Nhìn ra giữa sông dưới ánh trăng mờ, một con thuyền đang lờ đờ xuôi dòng, Thảo hỏi Hòa :
- Sau này anh Hòa định học ngành gì ?
- Anh cũng chưa chọn, có thể vào Ðại Học Sư Phạm, tại anh học ban C.
- Ði dạy cũng thích, làm Thầy Cô giáo có nhiều học sinh quí mến là niềm an ủị

Thảo nhớ Nam cũng đã chọn ngành này không biết Nam có đi được không. Thảo tính hỏi thêm để tìm Nam nhưng nhớ ra lúc nãy hai người đã có ý nghi nên thôị
- Tại sao Thảo chọn làm Y Tá ?
- Thảo muốn sau này có cơ hội săn sóc Má. Mà biết có tới mô không ?
- Thảo đừng lo, bề nào rồi thuyền cũng có bến đậụ Thảo nhìn chiếc thuyền kia đâu phải xuôi ngược hoàị Phải có lúc về bến.

Tâm cười thầm cậu em. Chuyện một lúc lâu nghe chừng đã lạnh, Tâm nhắc Hòa :
- Coi tới giờ chưa mình đi kẽo trễ.

Ba người tới rạp vừa đúng giờ vàọ Người soát vé chỉ ba ghế, Hòa nhanh trí để chị ngồi ngoài, Thảo ngồi giữa, giống như lúc ngoài bờ sông. Chỉ một lát, đèn tắt. Sau phần phim thời sự, phim chính bắt đầụ Chuyện tình của người trai thời chiến làm cho người xem xúc động hồi hộp. Những lúc Clark Gable ôm cứng Audray vào lòng và hôn nàng như điên dại thì Hòa cảm thấy người mình nóng lên. Bàn tay chàng đã lần qua tay Thảọ Thảo lại một phen hồi hộp. Thảo ở thế kẹt, không dám phản ứng gì. Thảo nghĩ cũng không có gì nguy hiểm nên để yên cho Hòa nắm taỵ Nhưng Hòa không dừng ở đó, Hòa nắn bóp bàn tay Thảo rồi kéo dần về phía mình. Thảo cảm thấy người như sượng đi, hơi nóng bốc lên hai thái dương. Mắt nhìn màn ảnh mà tim đánh lô tộ Thảo mong cho mau hết phim. Hòa nắn từng ngón tay của Thảo, Thảo muốn cầu cứu Tâm mà không biết cách nàọ Thảo như người chết đuối, thấy người mà không kêu được. Tâm cứ thản nhiên xem. Mỗi lần những pha tình tứ tái diễn thì hai bàn tay Hòa lại mạnh hơn, Thảo cảm thấy cả thân hình mình ngột ngạt. Thảo nhớ lời Thúy Anh " Chị phải cẩn thận". Ai biết vầy mà cẩn thận. Ðến lúc một cánh tay Hòa vòng qua eo Thảo, và đầu Hòa nghiêng vào vai Thảo thì Thảo tằng hắng và giật mạnh tay lạị Hòa hoảng hồn ngồi thẳng ngườị Từ đó cho hết phim Thảo không bị quấy rầy nữạ Tuy được để yên, song Thảo lại hoang mang, không hiểu sao Thảo cứ gặp toàn cảnh trớ trêụ Thảo tự bảo : "Làm thân con gái sao khổ quá vậy". Lúc ra khỏi rạp, Hòa có vẻ ngượng, Thảo nói với Tâm :

- Mai chị cho em ra ga mua vé.
Tâm ngạc nhiên:
- Em về à ? Ở chơi một hai bữa, đi coi Ðại Nội, đi Lăng..
- Dạ thôi chị à, vì em hứa Má thi xong là về ngaỵ Ðể dịp khác. Nếu may mà đậu thì em lại trở rạ

Tâm cố thuyết phục nhưng Thảo cứ một mực. Hòa không nói gì, Tâm sinh nghi "Chắc lúc xem ciné thằng này quậy rồi .."
Hòa thì biết mọi sự đã hỏng, có lên tiếng cũng không ích gì. "Chị Tâm nói đúng con nhỏ này khó lắm".

Sáng hôm sau, Tâm lấy xe đạp chở Thảo ra gạ Thảo mua ít quà cho các em, cho Bác và Má. Còi tàu hú lên mấy tiếng rồi tư từ rời sân gạ Thảo vẫy tay từ giả Tâm và nhắn Tâm lần cuối : "Chị xem nếu em đậu chị báo cho Thúy Anh giùm em". Một cảm giác không vui không buồn. Lát sau Thảo tươi tĩnh ngaỵ Thảo vừa nghĩ đến lòng tốt của Ba Má chị Tâm, nhất là sự săn sóc của Tâm, thôi cái gì không đẹp cứ quên đi là xong. Vậy nhưng nhiều khi bất chợt cái cảm giác tối hôm qua trong rạp hát lại ám ảnh Thảọ Thảo cũng không hiểu sao nữạ

Bà Nhiêu và má Thảo mãi loay hoay vườn sau, lúc nghe mấy đứa nhỏ reo :
- A, chị Thảo về, chị Thảo về
Hai bà vội chạy vào:
- Con về rồi hả, thi cử răng con.

Hai má con ôm nhaụ Thảo quay qua ôm bà Nhiêu :
- Bác khỏe chớ Bác.
Mấy đứa nhỏ cũng bu lại . Thảo mở xách vừa nói :
- Chị có quà cho mấy em đâỵ

Có quà, sáp nhỏ chạy ra chỗ khác, bà Ðàm hỏi Thảo :
- Thi được không con, nói cho Bác với Má nghẹ
Thảo kể hết mọi chuyện rồi kết luận:
- Bài làm thì được mà kết quả thế nào con cũng không chắc. Bởi lấy có 30 trong khi có đến gần 150 người thị
Bà Ðàm vui vẻ nói :
- Không sao con à, đậu thì hay không đậu mình học tiếp. Sang năm còn nhiều dịp tốt hơn.

Thảo biết Má an ủi mình nên làm vui cho Má yên lòng. Học tiếp thì thích nhưng mình đã lớn, Má thì vất vả nên Thảo mong sớm có công việc để đỡ đần bớt cho Má. Về hôm trước, hôm sau Thảo đã a vào công việc. Bà Ðàm mỗi khi thấy con lam lũ thì lại suýt soa thương con. Cứ nhìn hai cánh tay trắng muốt, hai bàn tay mềm như thế kia mà phải bằm rau trộn hèm cho heo, bà xót ruột lắm. Thảo thì không nề hà, hễ phụ được gì là Thảo làm. Lắm khi bà la Thảo :

- Con làm mấy việc nhẹ được rồi, mấy cái nớ để Má làm. Lòng nào Thảo để Má vất vả. Hai mẹ con cứ dành việc nhaụ Thảo muốn làm để quên ngày tháng chờ đợị Thế rồi Trời đã không phụ kẻ có lòng. Sau hai tuần mong ngóng lo âu, chiều nay Thúy Anh chạy tới, tay cầm tờ điện tín màu xanh, kêu lên từ ngoài ngõ :
- Chị Thảo ơi chị Thảo, có kết quả nè.
Thảo nghe gọi, vội chạy ra, thấy Thúy Anh, Thảo hỏi dồn dập:
- Sao Thúy Anh có Kết quả hả? Ðậu rớt ?
- Ðậu chớ rớt làm sao có quả ? Ðây chị đọc điện tín đị Chị là đa nghi số một.

Thảo hơi mắc cỡ, cầm tờ giấy màu xanh dương đưa lên đọc. Mắt Thảo sáng lên với nụ cười ngập tràn niềm vuị Thảo ôm Thúy Anh vừa nói :
- Chị cảm ơn em trăm lần, ngàn lần.
Thảo buông bạn ra, chạy báo tin mừng cho Má :
- Má ơi con đậu rồi!

Nước mắt Thảo chảy dài theo niềm vui trong lòng. Bà Nhiêu bà Ðàm kéo Thảo vào nhà. Hai bà vui sướng còn hơn Thảọ Thảo cảm ơn tất cả mọi người đã giúp Thảo qua bao khó khăn sóng gió trong những bước đường chập chững vào đờị

Thúy Anh nói một câu làm Thảo cảm động muốn khóc:
- Thôi vậy là chị Thảo từ nay rẽ qua con đường khác. Chúc chị thành công và đừng quên tụi em. Ðừng quên những ngày chị em xúm xít với nhau bên mái trường Phan Chu Trinh.

Thảo ôm chặt người bạn nhỏ vào lòng, vừa mừng vừa cảm động, nước mắt Thảo lẳng lặng chảy dài trên má. Nửa tháng sau, Thảo lại hành trang lên đường. Thảo giã từ Bác, Mẹ, bạn bè để đi Huế.

Thảo vào trường Tá Viên Ðiều Dưỡng, hai bà vẫn tiếp tục công việc như thường lệ. Thảo ở nội trú. Với số tiền học bổng, trừ tiền cơm, Thảo vẫn còn tiền chi tiêu, sách vở. Bà Ðàm không phải lo phụ cấp cho con. Trường đặt sau Khu Bài Laọ Phần lớn các học viên đều ở tại Huế. Thảo và một vài bạn ở Quảng Nam Ðà Nẵng có phòng trọ ngay trong trường. Thời gian mấy tháng đầu Thảo nhớ nhà không thể nói được. Nhiều đêm Thảo khóc rấm rức. Có các bạn chung phòng khuyên giải, dần dà Thảo cũng nguôi ngoaị Sau một thời gian, Thảo nhờ các bạn cùng đi tìm Nam, nhưng lại cứ hỏi những chỗ liên hệ với di cư nên không ai biết. Tìm mãi không được Thảo chẳng còn để tâm đến nữa, chỉ một lòng lo bài vở, chuẩn bị thi ra trường.

(Còn tiếp)
Trần Công Nhung, Tel.(310) 978-8978,
email: trancongnhung@yahoọcom,
homepage:www.ltcn.net



Trần Công Nhung
10/01


Mục Lục


6. Về (kỳ 18)

Thanh Sơn



Như những nhánh sông tập trung về biển cả, hôm nay nhân chuyến trở về thăm quê nhà của ông bà, ai ai cũng cố dành một ngày nghỉ để tựu chung về thăm hỏi nhau bao nhiêu ngày xa cách vắng tin. Mấy thế hệ nối chung nhau quanh một bóng cây cổ thụ là người thân sinh ra bà. Có thể những con người đó thời gian nào đã đứng cách nhau trong những môi trường không thuận tiện. Có khi bắn lầm nhau mà chưa nhận được ra nhaụ Hôm nay khi cuộc chiến đã tàn đi, mọi người chỉ còn mỗi một ngưỡng vọng làm sao để tuổi già còn vui vầy được với đám cháu, con, chắt những ngày cuốị Cho nên mọi dị biệt, mọi lập trường đều được gói kín, đẩy ra xa ngoài biên cương của nhận thức, của tranh chấp để còn chỉ chói chang một tình thân gia đình bền vững. Khác biệt gì thì cũng là của xã hội bên ngoài, còn tình thân mới chính là của đại gia đình sum họp. Phương chi chính ông cụ cũng đã nhận chân ra điều bi thiết đó nên trước ngày hai ông bà cùng cháu, chắt về cụ đã dặn dò anh, chị, em, con cái : vợ chồng nó sắp về, ở mãi tận đâu đâu một lần tìm về đất tổ, thày muốn các anh các chị đừng đả động đến quá khứ của nhaụ Chiến tranh là một bi kịch mà chỉ riêng ở gia đình Việt Nam ta mới có những chồng chéo tang thương làm cho cảm tình sứt mẻ. Bây giờ là lúc gia đình phải tìm lại cội nguồn. Hơn thua đá đáp người ngoài, gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhaụ Lời cụ giản đơn chỉ là thế, song thâm tâm ai cũng thấy mủi lòng. Bởi vì bóng cây cổ thụ đã quá dài theo năm tháng, ngọn đèn chỉ còn lơ lửng chưa biết tắt lúc nàọ Cho nên không ai bảo ai đều cố dành cho cụ những đoạn đường cuối cuộc đời còn thấy tâm bình, thanh thản. Ðã thế chính bản thân cụ nào có lặng yên gì. Ba đào đã cuốn lôi cụ vào vòng cương toả, đã nhiều lần tưởng cái chết đến nơị Rồi mọi việc cũng quạ Cụ tin ở cái đức nhà cứu vớt, cưu mang cụ. Cụ không muốn nhớ đến những năm tháng hãi hùng khi người ta mưu đồ mớm cho con dâu cụ đứng ra tố để mong kết án cụ. Bây giờ những cái đó đã thành một vết sơn đen mà chính những người bày ra đã cố tìm mọi phương xoá chối vẫn cứ như quả bom chẹn cuống họng của mình.

Cụ ngồi đó như bức tranh thủy mạc. Râu trắng dài, tóc bạc cước, trông ra dáng một đấng tiên ông. Mắt cụ ngước nhìn lên di ảnh cụ bà đã xa cụ đi trước mà bây giờ cho dù con cháu chắt vây đầy mà cụ vẫn thấy lẻ loị Mười đứa con lưu lạc trải dài qua bao nhiêu ngày chinh chiến bây giờ tuy chỉ còn lại tám, song gia đình nào cũng êm ấm đông vuị Cụ nghĩ đến cụ đã có thể lên non theo tiếng hạc để gặp lại tình xưa nối lại nghĩa vợ chồng.

Hai ông bà ôm chầm cụ rất lâụ Lời nghẹn tắc chỉ còn thốt lên được một tiếng Bố là lệ tràn như suốị Bỗng dưng ai cũng thấy mủi lòng. Bọn thanh niên đang oang oang nói cười cũng bông dưng như nghẹn lạị Cụ cũng thấy như có con sóng nào đang tràn đến, nó làm cho mắt cụ cũng mờ đi, không rõ đó là nước hay lệ. Cụ lặng yên đón nhận tình cảm của bà, đứa con đã xa cụ, xa anh chị em từ những ngày xưa, ngày xửạ Có lúc cụ đã tưởng bà bỏ cụ vì mấy mươi năm bặt tin mà không ngày nào không có tiếng đạn bom đổ trút thì làm sao còn hi vọng thấy lại nhaụ Thế mà đột ngột bà trở về. Ngày đi, bà còn là một con bé khóc oặt vì xa mẹ. Bây giờ về bà cũng đã tóc bạc trên đầụ Hai mái đầu đứng cạnh nhau mà lòng không làm sao bày tỏ ra hết những gì mình đang nghĩ. Những lao xao như hòn cuội ném xuống ao làm toả sóng rộng dần. Bọn cháu chen bên mẹ chợt cũng đâm ra nghẹn ngào, cay mắt. Quê của mẹ là đây chăng ? Mảnh đất mà chúng hằng mong được một lần về thấỵ Bây giờ về cạnh rồi mà sao vẫn như xạ Chúng lặng im dõi theo ông, theo mẹ, theo các bác, chú, dì.

(còn tiếp)

Thanh Sơn




Mục Lục


7. Hạnh Phúc Em

Trần Thị Hà Thân



Tôi không hiểu vì sao tôi yêu chàng... không rõ vì lý do gì. Người ta thường khi yêu không cần có lý do để yêu thì mới gọi là tình yêu thật, phải không anh? Cũng như chàng đã thường nói với tôi “anh thương em, vì em là em”. Tôi cũng vậy, chỉ biết rằng tôi yêu chàng. Thế thôị Ðủ rồị Buổi sáng bên chàng, đan tay nhau trong nắng ấm của buổi sớm mai bên bờ biển. Ðứng bên ghềnh đá, nhìn ra xạ Phía bên trên mây mềm phủ bầu trời trong vắt, phía bên dưới biển xanh sóng vổ xôn xaọ Cho lòng tôi bồi hồi thương chàng.

Chàng kể cho tôi nghe nhiều lắm. Chàng thao thao bất tuyệt, và tôi mê man như đứa bé lắng nghe chuyện huyền thoại, về thuở xa xưạ Chàng kể chuyện về quê hương, chiến tranh, về những người lính trẻ như chàng. Về bao cơm sấy, về những công dụng đong đầy trong cái nón sắt của chàng, người lính chưa tròn hai mươi tuổị Dạo đó tôi sống với tuổi thần tiên mười ba, mười bốn. Chàng kể cho tôi nghe về xứ sông Hàn, nơi tôi và chàng đã một lần cất tiếng khóc chào đờị Ðể lòng tôi cảm thấy xúc động.

Chàng đến với tôi qua những dòng thơ thân thương. Những lời thơ chàng viết làm cho lòng tôi rung động. Bởi lời thơ của chàng là chính chàng, về chàng, về những cưu mang trong những ngày qua của cuộc đời chàng. Ðể rồi có bài thơ chàng viết cho tôi, câu thơ chàng làm có tên tôi nằm trong đó, để tôi cứ đọc đi đọc lại không biết bao nhiêu lần. Cho tim tôi biết rằng tôi đang yêu chàng.

Khi quanh tôi bao nhiêu người đeo đuổị Chàng biết, và chàng lạnh lùng với tất cả. Khi quanh chàng cũng bao nhiêu người đeo đuổị Chàng biết, và chàng vẫn mực thương tôị Chàng biết, và chàng ngạo mạn thách thức vầng trăng tháng chín khi chàng không còn cơn giông bão của đời sống mà là mặt trời chói lọi phương đông phủ tràn tất cả. Nên tôi một ngày ngã quị bên chàng, để yêu chàng, để cùng chàng tha thiết cửa vườn hoạ Và tôi cùng chàng đến rất gần thế gian.

Tôi cám ơn chàng về tình yêu cho tôi, và chàng cám ơn tôi tình yêu cho chàng. Tôi cám ơn bầu trời rộng lượng và loài người nhỏ nhen. Tôi xin chàng hãy cho tôi một lần hạnh phúc. Tôi mơ ước để dù sao chàng cũng ngợi ca đất trời và bình minh rực rỡ. Chính chàng đã làm tiếng cười tôi rộn rã, làm mắt tôi long lanh, làm hồn tôi nghiêng ngả, làm tim tôi bồi hồị Và tôi yêu chàng như chàng đã độ lượng yêu tôi, như giòng sông chảy ngộp. Và tôi say mê trong giấc ngủ có tình chàng canh giữ.

Tôi cám ơn đau khổ của cuộc đời để một lần tôi thấy rạng rỡ hạnh phúc. Cám ơn phụ bạc để một lần tôi quý trọng tin yêụ Cám ơn bầu trời và mặt đất, bạn bè và bằng hữu, tình yêu và trái tim.

Tôi cám ơn chàng và cám ơn tôi, đã tìm thấy nhau trong đời nhaụ


13 tháng 9 2002

Trần Thị Hà Thân




Mục Lục


8. Màu Thời Gian

Nguyên Cương Andy



- Thế là mất toi hơn tuần công đạp xích lô ! Biết thế mình để sức chạy hàng ở chợ An-Ðông hóa lại hơn. Khu chợ Bình Tây đường nhiều ổ gà quá !

Vừa lẩm bẩm Quân vừa bật cái mui bằng vải bạt cũ kỹ lên trước khi đẩy chiếc xe xích lô đạp gãy sườn vào bóng mát để nghỉ trưa dưới gốc cây cổ thụ cao cành lá đan nhau che rợp cả một góc công trường Duy Tân. Chàng rút tấm khăn đầy cáu ghét dắt đằng sau sườn xe ra, lau những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán rồi bâng quơ đưa mắt nhìn về phía chiếc quán giải khát ở góc đường. Trong quán đã chật ních. Bên ngoài, những cô cậu sinh viên trẻ tuổi của đại học kinh tế - trước kia là luật khoa - ríu rít ngồi bên chiếc bàn thấp bằng ghế mây, những ly kem trắng muốt đầy ắp với thìa đậu phộng rang dòn tan rắc lên lớp syrup mầu cam trông mát rượi cả một bầu trời mùa hạ. Họ hồn nhiên đưa nhau xem bài vở; hay đùa cợt những gì không rõ; tiếng cười lộng vang như một buổi sáng mùa xuân trong đời tuổi trẻ. Nhớ lại quãng đời học sinh hoa mộng của chính mình đã chấm dứt cách nay không lâu, Quân thở dài, bước lên ghế xe, ngồi dựa lưng châm một điếu thuốc. Chỉ mới hơn hai năm nay thôi, Quân cũng là khách thường xuyên của các quán giải khát quanh trường Khoa Học trong những buổi trưa nóng nực như hôm nay, người yêu ngồi bên cạnh, lòng thảnh thơi tràn trề sức sống và hy vọng. Mới hai năm thôị.. Quân nhủ thầm, sửa lại chiếc mũ che kín mắt để dễ ru vào giấc ngủ.
- Mười một giờ mà đã tính ngủ trưa sao mày ?

Có tiếng người sau lưng, Quân giật mình nhỏm lên quay lạị Ðông rề chiếc Honda tới bên cạnh Quân, đưa tay đẩy vào thành chiếc xe xích lô đạp.
- Mới học ra à ? Quân hỏị
- Hôm nay tao không có lớp. Tụi nó ở lại sinh hoạt tổ, tao chuồn ra ra được ra rủ mày đi kiếm cà-phê uống. Khóa xe lại đi mày ! Ra Nguyễn Du đổ ít nicotine và cafein vào huyết quản cho lãng quên đờị..

Quân bật cười :
- Vũ Ngọc Ðông mà còn đòi lãng quên đời thì Phạm Quân đến phải đi tu mất. Mẹ kiếp, công tử mà cũng bày đặt mơ mộng ra cái điều vấn vương lãng mạn. Cậu ấm như mày thì còn muốn quên đời ở cái chỗ nào ?

Ðông cười ha hả :
- Ðừng dành độc quyền trong lãnh vực sầu khổ, hỡi tên phu xe bất đắc dĩ kiạ Mày chắc chưa biết thánh vịnh trang 32 đoạn 69 có câu: "Ai làm kẻ lưu đầy trong sự đau khổ, kẻ ấy chỉ mới xứng đáng làm người công chính. Ai làm kẻ lưu đầy trong sự sung túc, kẻ ấy mới được vào hưởng bữa tiệc của những người ... đại công chính". Chẳng hạn như tao đây nàỵ

Xuyên tạc thánh kinh xong và không tỏ vẻ gì là sợ xuống hỏa ngục, giáo dân Vũ Ngọc Ðông cười vang, đạp máy xẹ Chiếc Honda chở hai người phóng trên đại lộ Duy Tân, vòng qua công trường nhà thờ Ðức Bà rồi rẽ về phía những quán cà phê dọc Nguyễn Du, nơi dưới tàn me cổ thụ là chỗ của những người uống cà-phê sành điệu nhất của Sài-Gòn. Cà phê hột đẳng cấp cao nhất được mua thẳng từ Ban Mê Thuột, mang về lò rang sấy Thành-Phát ở Bình-Ðông. Nơi đây với một phương pháp gia truyền mà nhà họ Thành-Phát chỉ được dạy con trai, các hột cà phê Ban Mê Thuột chín cây được ướp, rang bơ và xay rồi đem phân phối cho các quán cà phê nổi tiếng ở Sài-Gòn từ trước năm 75 đến naỵ Ly cà phê phin ra, giọt đặc sánh, chưa nhấp giọng hương thơm đã nồng nàn ngọt ngào như len lỏi thấm vào khứu giác người thưởng ngoạn.

Ðông ngồi xuống, gọi hai phin. Vẻ tinh quái lúc nãy chợt biến đâu mất. Hắn yên lặng, khác hẳn cá tính ồn ào thường nhật. Hắn gõ gõ điếu Samit lên mặt bàn, mắt cúi xuống nhìn mãi mấy sợi thuốc rơi ra, rồi lại gõ tiếp như không để ý điếu thuốc đã được dồn quá đủ chặt. Cử chỉ này không qua được mắt Quân. Chàng dựa lưng ra sau nhìn Ðông đang cố tránh ánh mắt của chàng :
- Chuyện gì vậy mày ?

Ðông xoay xoay chiếc bật lửa, cố tìm câu trả lời cho suông sẻ. Hắn ngập ngừng đưa điếu Samit lên môi, mắt vẫn tránh bạn, nuốt nước bọt, bật bật ngón tay cáị Làn lửa xanh nhạt bốc lên nhè nhẹ. Thở ra một hơi khói dài, như lấy lại được sự bình tâm, hắn mới nói, mắt vẫn nhìn xuống điếu thuốc :
- Tháng sáu này tao đị Cả nhà.

Nói xong hắn ngẩng lên nhìn Quân. Quân cắn môi nhè nhẹ không trả lời, chỉ đưa tay với hộp đường, múc hai thìa khuấy vào ly cà phê đang tỏa mùi thơm ngát. Ðông chờ một phản ứng nơi Quân, nhưng trên khuôn mặt trẻ hơi rám nắng của người bạn cũ hắn không đọc được một điều gì. Ðưa ly cà phê lên môi, vị đăng đắng thấm dần vào vị giác, hậu ngòn ngọt lan dần trong lưỡi, Quân tỉnh hẳn giấc ngủ trưạ Chàng thở mạnh, tìm mãi mới ra một câu lạc lõng:

- Thủy cũng đi sao ?
Hỏi xong Quân biết ngay chàng hỏi một câu thừạ Việc đi đứng của gia đình Ðông đã tính toán dự liệu gần bốn tháng nay, Ðông đã cho chàng biết từ lâụ Thủy là em gái của Ðông, đương nhiên nàng sẽ đi theo gia đình. Nhưng Quân vẫn còn cứng đầu, cố không tin rằng sẽ một ngày mình lại có thể mất người yêu và thằng bạn thân trong cùng một lúc.

Hồi chàng dự bị SPCN với Ðông ở Khoa Học, gặp Thủy lần đầu khi đến nhà Ðông, Quân chú ý ngay khuôn mặt bầu bĩnh như búp bê Nhật Bản, mái tóc ngắn và đôi mắt tròn to xinh xắn. Năm ấy Thủy còn học đệ nhị Trưng Vương. Trưng Vương Khung Cửa Mùa Thu là bản nhạc Quân hát tặng Thủy nhân sinh nhật thứ mười bảy của nàng trên sân balcony nhà Ðông, với tiếng đàn guitar réo rắt tình tứ Quân đã gieo vào lòng người nữ sinh kiều diễm nhiều ấn tượng. Nhưng tình cảm của hai người lúc đó không tiến xa thêm, chỉ đơn giản như một người anh với cô em họ. Quân vẫn giữ một khoảng cách giữa chàng và Thủỵ Nhưng trong tim nàng thiếu nữ trăng tròn, mối tình đầu đã chớm. Lòng nàng đã in bóng dáng người bạn anh nàng điền đạm dễ mến, với tia mắt cương nghị và giọng nói ấm áp. Hồi Thủy sửa soạn học thi Tú Tài, một hôm Ðông bảo Quân :

- Nó dốt vật-lý hạng nặng. Tao là anh nó, bụt chùa nhà không thiêng, là nó chắc chắn không thèm nghe rồị Chỉ có mày dậy may ra nó chịu học.

Quân nhận lời ngay, tuy một tuần chàng phải dành bớt một buổi chiều thứ bảy, thay vì chơi bóng bàn, để đến kèm cho Thái Thủỵ Thực ra, Thủy cũng chẳng dốt toán vật lý gì cho lắm. Thủy chỉ muốn có dịp nghe tiếng Quân ấm áp vang lên trong căn phòng khách lầu hai nhà nàng, muốn được vòi vĩnh, lâu lâu bắt Quân ôm đàn cho nàng nghe những bản nhạc Lê Uyên Phương trữ tình nồng thắm. Nàng hăm dọa Ðông, nếu không chịu bảo Quân đến dạy học, nàng sẽ chấm dứt việc thông tin giữa Ðông và cô bạn nàng tên Hải Yến.

- Anh không nhờ được anh Quân đến chỉ bài cho em thì Hải Yến không bao giờ nhận được thư anh nữạ
Ðời nào Ðông dám đùa với lửa ? Hắn lật đật đáp vội :
- Yên chí. Thằng Quân tuy mê đánh bóng bàn nhưng tao bảo là nó nghe ngaỵ

Ngừng một giây hắn nhìn thẳng vào mắt em gái :
- Mày ... chấm nó rồi hả ?
Thái Thủy đỏ mặt lắc đầu, chối đây đẩy còn hơn Phê-Rô chối đạo :

- Bậy ! Chấm hồi nàọ.. Chính miệng anh nói anh Quân giỏi toán nên em mới nhờ... Chứ dốt như anh ai thèm nhờ ? Gớm...

Ðông tủm tỉm cười khi nghĩ đến Quân, thằng bạn trực tính, máu nghệ sĩ đã thân thiết từ mấy năm quạ Hắn nhận lời giúp cho em gái, nhưng trong thâm tâm từ lâu hắn vẫn mong có một ngày Quân trở thành người trong gia đình. Thế là từ hôm đó, những chiều thứ bảy, câu lạc bộ Nguyễn Du chỉ có Ðông vác vợt đi đánh bóng bàn. Còn Quân tìm thấy một niềm vui khác, một tình cảm đầm ấm hơn tất cả những tình cảm từ trước đến nay chàng đã gặp. Mỗi chiều thứ bảy dạy học xong, sau bữa cơm chiều thịnh soạn, Thủy và Quân ra balcony của căn nhà lầu bốn tầng của nàng trên đường Lê Văn Duyệt. Thủy ngồi trên chiếc ghế xích đu, câu chuyện với Quân hòa với tiếng đàn tây-ban-cầm trên tay chàng, lan man như chuyện thần tiên xa xăm, như chuyện về các loài rong biển nơi các thủy thủ trên boong tàu ban đêm bị tiếng hát loài nhân ngư mê hoặc, sang những kỷ niệm ấu thơ của nàng, cho đến những lá thư kèm ô-mai của bọn con trai cùng lớp gửi cho nàng trong hộc bàn học, chuyện về những giấc mơ, về sao đổi ngôi và các nàng công chúa trong tích xưa ở một nước xa xôi phương nọ. Quân chăm chú nghe, thỉnh thoảng kể lại vài kỷ niệm về tuổi thơ nghèo khó của chàng, hoặc ngâm Thủy nghe vài đoạn thơ Nguyên Sa hay Nguyễn Tất Nhiên. Ở góc balcony là hai chậu ngọc lan, chỉ cao bằng đầu người nhưng hoa trắng nở xum xê, tỏa hương thơm ngát. Gần về khuya, cả nhà đi ngủ hết, sương ngoài lan can xuống chàng mới xuống lầu lấy xe ra về. Tối thứ bảy nào do đó cũng là ngày đẹp nhất trong tuần.

Nhưng mùa xuân 75 vụt hiện đến làm gia đình Quân suy sụp hẳn xuống. Bố chàng bị đưa đi mất tích vì ngày trước có làm ít năm trong phủ Tổng Thống, mẹ chàng bị hai ba chứng bệnh, vừa phong thấp lẫn siêu vi gan, không thể tiếp tục gánh bún riêu ngoài chợ An-Ðông. Ở trường Khoa Học, những khóa trau dồi chính trị, những khuôn mặt bon chen, những thầy giáo du họcLiên Sô được gửi vào từ miền Bắc để thay thế các thầy giáo cũ làm Quân ngao ngán và thấy không còn lý do gì để tiếp tục sự học. Hai đứa em Quân một trai một gái, chàng không thể bắt chúng nghỉ học đi làm. Quân bèn mua lại chiếc xích lô đạp, ngày ngày ra bến Bình Tây hoặc chợ An Ðông để đón khách. Hôm nào khấm khá, chàng cũng kiếm được vài chục, đủ để ghé Chợ-Lớn mua ít thang thuốc cho mẹ và ít nhu yếu phẩm về cho gia đình. Hôm nào không khá như hôm nay, lọt ổ gà gãy sườn xe, hột vịt tươi lẫn vịt muối văng ra đầy đường tan nát. Vừa đền hàng chợ đánh đổ vừa sửa xe, chắc tuần này mẹ chàng thiếu thuốc uống. Chiếc áo lính cũ sờn lưng bạch phếch là y phục thường ngày của chàng. Màu da chàng bây giờ sạm nắng, bóng tối hiện trên đôi mắt Quân một vùng không gian ảm đạm. Những lúc chạy xe chở hàng ngang trường Khoa-Học, Quân cúi đầu đạp nhanh để không ai bắt gặp. Hàng ngày nghỉ trưa bên các quán nước, nghe tiếng cười đùa của những sinh viên trẻ còn thấy mầu đời tươi sáng, Quân chạnh lòng nghĩ tới mình, nghĩ tới mối tình êm đềm của chàng với Thủỵ Chàng tránh không tới nhà Ðông nữạ Mình "xuống" quá rồi, chàng tự nhủ. Hãy để yên cho Thái Thủy gặp được người khác khá giả hơn, xứng đáng hơn. Quãng thời gian của đời hoa mộng đã chấm dứt. Hơn một năm trời được bên Thủy đã là quá đủ. Ðừng nuối tiếc, đừng phân vân. Hình ảnh người cha âm thầm nơi một xó rừng nào đó ở miền Bắc, hình ảnh người mẹ đau yếu với hai đứa em mới lớn đang chờ anh về bên chiếc lồng bàn đựng lèo tèo vài dĩa đậu phụ, rau muống, làm Quân không còn đầu óc nào mà nghĩ tới mối tình đầm ấm của người con gái yêu kiềụ

Ðông cắt đứt dòng hồi tưởng của Quân :
- Ừ. Cả Thủy cũng đi chứ còn gì nữạ

Rồi nhìn Quân thật chăm chú hỏi rõ từng tiếng :
- Chuyến này đi chắc phải lọt. Ghe lớn mười sáu thước, cựu thiếu tá hạm trưởng cầm lái, công an canh bãi đàng hoàng. Tao hỏi mày lần nữạ Mày muốn đi theo gia đình tao không ?

Câu hỏi này Ðông lập lại ít nhất cũng cả chục lần từ bốn tháng naỵ Trong thâm tâm, Quân rất muốn đi với anh em Ðông và Thủỵ Nhưng chàng còn một gánh nặng gia đình chưa giải quyết xong. Ðông biết vậy nên không nài ép. Hắn chỉ gợi ý, và để hoàn toàn Quân quyết định. Hắn nói tiếp :
- Con Thủy từ hôm biết chuyện ra đi nhất định đòi mày đi theọ Tao bảo chưa chắc mày đã chịu đi, thế là nó khóc. Tao dỗ mãi không nín đâm bực, quát cho một tăng. Nó bây giờ giận tao luôn, không cho tao gặp mặt Hải Yến nữạ Nó bảo anh chia rẽ em với Quân thì em chia rẽ anh với Yến. Tao hỏi mày nó có vô lý không ?

Ðang ưu tư Quân cũng không nén nổi nụ cười với câu phân bua của bạn. Chàng chưa kịp mở miệng thì Ðông giơ tay ngăn lạị Hắn tiếp tục nói, giọng thẩm vấn :
- Lâu nay tao ít khi đề cập về chuyện mày với nó... Mày bây giờ đạp xích-lô không lại nhà tao nữa, không muốn gặp nó nữa phải không ?

- Tao đâụ..
Ðông ngắt lời :
- Thế thì mày nghĩ về gia đình tao hơi bết. Quân... Trông thẳng vào mắt tao đây nàỵ Dù mày có thế nào đi chăng nữa vẫn là thằng bạn nối khố của tao, thằng em rể tương lai của taọ.. Thủy yêu mày nhiều lắm, mày không biết đâu thằng ngu ạ... Bố mẹ tao cũng thương mày như con trai ruột. Ðừng có dở quẻ. Mày có ương thì cũng ương vừa vừạ..

Quân không đáp. Chàng đưa ly cà phê lên môi, thở một vòng tròn khói thuốc lờ lững bay lên quyện ngang thân cây me sần sùi nâu sậm và nhìn ra xa xa như cố tránh sức nén của lời bạn. Trưa hè vẫn gay gắt nóng. Sài-Gòn hừng hực buổi trưa, những sạp giầy dép có bạt căng che nắng trên đường Thủ-Khoa-Huân, những người bán hàng tụm năm tụm ba chìa cho nhau xem những món hàng dấu sau chiếc nón. Ðây còn là chợ trời buôn vàng và đô la, và cũng là trung tâm liên lạc của những tuy-ô đầu mối vượt biên. Ai cũng dự tính ra đị Tất cả những sinh hoạt, những công ăn việc làm, học hành... đều dự trù xung quanh việc ra đị Không có chuyện gì gợi ngay sự chú ý tức khắc của người nghe như chuyện vượt biên. Một ngày nào đó, Sài-Gòn sẽ vắng hết người chăng ? Những kẻ đang yêu cũng không còn thấy được sống giữa chốn quê hương và được yêu là đủ. Ðã bao nhiêu cuộc tình tan vỡ vì những chuyến đi ? Ðã bao đời nổi gió vì chia ly mất mát ... Sự lựa chọn tàn khốc giữa những người thân yêu của một thời kỳ hầu như không có thật trong lịch sử loạn ly, chắc chỉ kém thời kỳ di cư năm 54 đôi chút. Quân nhíu mày nhớ tới những câu chuyện bố chàng kể lại về chuỗi đời tao loạn một chín năm tư , như một vết hằn trong ký ức của kẻ bỏ quê hương và người ở lạị Bây giờ là một chín bảy tám. Sài Gòn còn đâỵ Biệt thự ba chín hai đường Lê Văn Duyệt còn đó, những đêm vui ngày nào còn đó. Căn lầu chắc chắn sẽ trưng dụng vào tài sản của nhà nước khi gia đình Thủy xuống ghe, mỗi ngày đi qua chàng chắc sẽ chỉ thấy những người lạ mặt lao xao qua lại, tấm biển đỏ chữ vàng của một cơ quan nào đó sẽ được dựng lên đằng trước cửa ngôi biệt thự bốn tầng lộng lẫỵ Tiếng Ðông lại vang lên kéo Quân về thực tại :

- Ði với tao nghe Quân. Tụi mình chơi với nhau từ bé...

Trong trí Quân, hình ảnh mẹ chàng chợt hiện ra với chiếc chân khập khiễng lúc nào cũng sưng vù, với gương mặt nhăn nhó suốt ngày vì đau đớn. Lại còn bố Quân phải đang trả nợ đời nơi một phương xạ Chàng bỗng lấy được can đảm, mím môi, ngẩng lên nhìn Ðông :
- Tao biết mày còn thương taọ Nhưng tao không đi được Ðông ạ. Nhắn dùm tao lời từ biệt với Thủỵ

Rồi dần dần, những người tù tội ở phương xa cũng trở về. Bố Quân cũng về vài năm sau đó, gầy yếu, hàng ngày ngơ ngác đứng tựa cửa trước nhìn người qua lạị Ông vốn ít nói lại càng ít nói thêm. Mẹ Quân mòn mỏi chờ mong bao nhiêu năm đã kiệt quệ tinh anh, chồng về cũng không mang đủ lại sinh lực cứu được cho thân xác bệnh hoạn khô héọ Hơn năm sau khi đón chồng về, mẹ Quân qua đờị Quân thôi không đạp xích lô nữạ Chàng xin được việc làm trong một hợp tác xã làm guốc; rồi chuyển sang hợp tác xã làm bao bì. Ít lâu sau, Quân xin được một chân trong ban quản lý nhà đất. Một bữa đi kiểm kê tình trạng các bất động sản vùng ông Tạ, Quân có dịp ghé vào thăm biệt thự ngày xưa của gia đình Thái Thủỵ Chàng vẫn còn nhận ra ít kỷ niệm xưạ Lầu một chỗ chàng dựng xe mỗi tối thứ bảy vẫn còn đó. Bậc thang đá rửa lên ban công lầu hai vẫn còn kiạ Nhưng ở góc ban công, chiếc ghế xích đu gãy nát, bốn gọng sắt rỉ hoen nâu, và hai chậu ngọc lan đã chết rụị Hương thơm năm nào đã tan; Quân tần ngần đứng mãi vân vê cánh cửa phai sơn nơi chàng ngày trước hay đứng dựa vào để gảy khúc nhạc lãng mạn cho Thủy nghẹ Bây giờ, nàng chắc đã quên bao ngày yêu dấụ Vì trong ba lá thư vỏn vẹn Ðông gửi về, không lá nào nhắc đến Thủỵ Hắn chỉ kể lại cuộc sống mới trên đất Mỹ, đến cư ngụ ở thành phố nào đó mang cái tên Houston xa lạ, đi học lại, thỉnh thoảng gặp vài bạn cũ v.v.... Nỗi nhớ trong Quân cũng nguôi ngoai dần. Chỉ đôi khi dạo lại vài cung đàn bên chiếc ghi-ta cũ rích, chàng mới cho trí nhớ ngược dòng thời gian hồi tưởng về lúc dấu yêu xưa trong đôi phút quạnh hiụ Như hôm nay, đứng trên lan can nhà Thủy, một quãng đời tuổi trẻ lại có dịp quay về trong khoảnh khắc. Quân bước xuống lầu lẩm bẩm :

- Chắc gì Thủy còn nhớ mình.
Và chàng cảm thấy lòng chìm xuống.

Ðến năm 89, bắt đầu đã có lác đác một số người nộp đơn ra đi với diện H.Ọ. Bố Quân có giấy xuất cảnh hơn năm sau đó. Bốn cha con sang Mỹ mùa đông 90, cư ngụ ở San Antonio nơi chú Quân bảo lãnh. Vài tháng sau khi được biết mình chỉ cách Houston nơi Ðông ở chừng bốn tiếng lái xe, Quân châm dầu nhớt cho chiếc xe cà khổ mượn của ông chú, bạo gan một mình chạy lên Houston theo địa chỉ của Ðông viết trong thư năm nọ, dù chàng chỉ mới biết lái xẹ Lái suốt từ sáng tinh mơ đến quá trưa, chàng mới đến Houston. Thành phố lớn mà chàng nghe nói nhiều về nó là đâỵ Cầm chiếc bản đồ trong tay, Quân mong sao tìm được nhà Ðông trước khi trời tốị Vì ở San Antonio người nào cũng dặn Quân rằng nếu đến một thành phố lạ, không quen đường mà gặp trời tối thì kể như ngủ ngoài xẹ Mới quá sáu giờ chiều, còn sớm chán. Cảm giác sắp gặp lại người thân làm chàng nôn naọ Chắc con nhà Ðông sẽ mừng lắm. Nó sẽ mồm loa mép giải kể lể những ngày phiêu linh trên đất Mỹ. Nó sẽ - có thể nó sẽ - khóc òa lên như một đứa trẻ. Thằng Ðông tuy tướng tá mập mạp nhưng lại là chúa mềm yếụ Mình cứng rắn hơn nó nhiềụ Ðàn ông, bạn bè gặp lại chắc mình chỉ nên mỉm cười và bắt taỵ Nhưng lỡ nó ôm chầm lấy mình theo kiểu phương tây thì saỏ Ðành phải cho nó ôm một cái chứ còn gì nữạ Rồi mình sẽ hàn huyên chuyện ngày xưạ Còn nếu gặp lại Thủy ? Chắc mình tùy cơ ứng biến. Lâu quá rồi - biết thế nào được.

Ðậu xe vào lề xong, cẩn thận xem lại số nhà trong quyển sổ tay, Quân ngập ngừng bước lên bực thềm, đưa tay bấm khẽ nút chuông. Hơn phút sau vẫn không có ai rạ Suy nghĩ một chút, chàng lại bấm thêm cái nữạ Trong lúc chờ chủ nhà mở cửa, chàng đưa mắt ra đường nhìn chiếc xe nhỏ của mình mượn của ông chú. Lỡ gia đình Ðông đã dọn đi từ trước là kể như đêm nay Quân sẽ ngủ ngoài xẹ Quân hơi lo ngại khi nghĩ đến đêm naỵ Nhưng cánh cửa nhà đã xịch mở. Một người đàn ông trong bộ vest sang trọng xuất hiện. Chỉ một giây chàng nhận ra ngay Ðông. Còn Ðông, hắn nhíu mày như cố moi trong trí nhớ cái bóng dáng quen thuộc trước mặt. Quân chờ đợi đăm đăm nhìn bạn, không biết phải làm gì. Bàn tay thừa thãi của chàng định đưa ra bắt lại thọc vào túi quần. Một khắc sau, Ðông "à" lên một tiếng, đưa tay gõ vào đầu :

- Thằng Quân ! Qua hồi nào ?
Quân bật cười :
- Nhận không ra tao ? Thằng tệ thiệt. Vừa lúc đó, tiếng một người đàn bà vang lên bên trong phòng khách :
- Sắp đi chưa anh. Gần bảy giờ rồi đó. Party của cặp thằng Jerry Chung con Linda Thủy lại trễ kỳ lắm. Mình đi trễ hoài à.

Ðông quay vào, lúng túng :
- Có anh Quân bạn cũ của anh ở Việt Nam mới qua lại chơi nè em...
Tiếng người đàn bà :
- Ảnh biết nhảy thì kêu ảnh đi luôn cho vuị Còn nếu không thì nói ảnh mai tớị
Quân xua tay làm hiệu cho Ðông và nói nhỏ :
- Mày bận thì hôm khác tao tới cũng được.

Ðông ghé tai Quân :

- Con Thủy lấy chồng năm kiạ Hôm nay sinh nhật con đầu lòng của nó. Mày hôm nào rảnh lại tao chơi, nhưng phải gọi điện thoại trước. Ðến chơi một lát chiều thứ bảy thì được. Tụi tao bận lắm.

Rồi quay lại, Ðông nói to :
- Rồi, đi em ! Bye Quân.
Chàng thẫn thờ bước vào trong xẹ Hai vợ chồng Ðông mở cửa chiếc mui trần, Ðông giơ tay lên vẫy rồi phóng vù đị

Một cơn gió lạnh lẽo thổi hắt lạị Quân đóng cửa xe, bật ghế ra sau, nhẩm đếm số tiền lẻ trong ví chỉ đủ đổ xăng ngày mai về lại San Antonio, nghĩ tới đêm nay nằm ngoài xe lạnh. Chàng lẩm bẩm :

- May mà mình nghe lời chú Phước mang theo cái chăn giạ. Chà chà ! Ai bảo đất Mỹ xứ lạnh tình nồng...


Nguyên Cương Andy




Mục Lục


9. Nhân Vật Tiểu Thuyết

Y-Thy



1. Mở hộp thư ra tôi nhận được một lá thư của một đọc giả. Cô ta viết:

-- Tôi xin mạo muội viết những giòng chữ này đến anh. Tôi biết là tôi đường đột, nhưng tôi không thể nào kiềm chế được những thắc mắc của tôi mà tôi muốn hỏi anh, vì anh là tác giả của câu truyện mà tôi vừa mới đọc. Câu truyện đó, những tình tiết, rất giống truyện của tôị Tôi muốn hỏi anh rằng đó là những truyện anh viết dựa theo truyện thật của anh, hay chỉ là....

Chuyện đọc giả đọc truyện rồi viết thư hỏi tác giả, kể ra cũng không có gì là lạ, nếu tác phẩm ấy là một tác phẩm hay, một tác phẩm để đờị Hay ít ra tác giả viết một đề tài gì đó nóng bổng, hấp dẫn đến cuộc sống hàng ngày của đọc giả. Ðằng này, câu truyện đó do tôi viết. Mà truyện do tôi viết thì chắng chẳng ra hồn, ra vía gì cả. Hôm đó, tôi chán! Rất chán và không có gì làm, nên ngồi viết vậy thôị

Câu truyện đó tôi viết kể về một người con trai quen với một người con gái, vì gia đình không thích nhau, nên hai người không được phép đi đến (sống) bên nhaụ

Thời gian sau, hai mươi năm, hai người gặp lạị Lúc bấy giờ họ không còn sự ràng buột của gia đình, nhưng họ cũng không thể đến với nhaụ Vì chàng đã yên bề gia thất bên vợ đẹp con thợ Họ, giờ chỉ sống với nhau như thể một người bạn thân. Tình tiết trong truyện không có gì là éo le hay gây cấn cả, nhưng nó đã đem nàng đến với tôị

2. Nàng trở thành đọc giả trung thành nhất của tôị Dù tôi có viết dở cách nào đi nữa, thì nàng cũng cho là nó rất thực, và rất giống "truyện".

Có lần tôi vui miệng bảo nàng:
-- Nếu viết truyện mà không giống truyện, thì nó giống gì?

Nàng chỉ cườị Dường như nàng lúc nào cũng cườị Nụ cười thường đến với nàng....

3. Sau những lần thư từ qua lại, nàng kể chuyện tình của nàng cho tôi nghe:
-- Tôi và anh ta ở cạnh nhà nhaụ Lớn lên hai đứa học cùng trường. Anh ấy lớn hơn tôi hai tuổị Từ nhỏ anh ta chăm sóc tôi như một người anh cả chăm sóc cho cô em gáị Tôi thương anh ta không biết từ lúc nàọ.... Còn phần sau thì giống như trong tiểu thuyết anh kể.

4. Nhân vật tiểu thuyết mà tôi viết; tôi chỉ viết được nửa chừng rồi tự nhiên hết ý. Tôi không còn viết được nữạ Tôi thường là vậy, khi thích viết thì viết, còn hết ý rồi thì tôi không tài nào cầm bút được nữa cả. Có nhiều đọc giả viết thư than phiền truyện tôi viết thường hay không có đoạn kết. Mà, viết đoạn kết sao được, trong khi nhân vật của tôi hiện giờ đang đọc từng bản thảo của tôỉ

5. Có một lần, khi nàng thấy có tên một người con gái nào, nàng lại hỏi:
-- Cô nàng có phải là nhân vật mà anh yêu hay không?

Thử hỏi làm sao tôi có thể viết tiếp được phần đoạn kết của câu truyện khi nàng đã làm chủ nhân vật trong câu truyện đó!

RIC020703

Y-Thy

Mục Lục


10. Tôi Còn Gì Không ?

Quang Ngọc



Tôi quen với ông chẳng biết từ bao giờ , gặp ở mall vài lần , những lần tôi có chuyện buồn nhất là gặp ông . Buồn gia đình , buồn chuyện học hành . Một ngày , chịu không nỗi nữa, tôi lang thang ra mall , đợi mãi không thấy bóng ông đâu , tính quay về thì nhận ra dáng ông trước cửa , bình thản như mọi lần .

Tôi mừng quá . Chạy lại , với ông ngồi xuống chiếc ghế ngay gần đó , kể hết . Ngày đó ông dắt tôi lại nhà ông chơi và có ý nếu tôi có nhiều vấn đề quá , tôi dọn tới ông ở cho đỡ bớt , sau rồi tính .

Tôi chỉ chờ có thế . Giữa cái chốn văn minh này , không tin được ai , tôi tin ông thật lạ kỳ . Tôi thoát ly với lý do không chịu nổi những trận cãi vả với ông anh nữa và đi lập nghiệp .

Từ ngày dọn về với ông , tôi tránh ra đường nhiều , bỏ học , ở nhà cơm nước , dọn dẹp . Mấy ngày đó , lòng tôi thanh thản vô cùng , không bài vở , không phải sống trong căng thẳng bị ông anh giục làm chuyện này chuyện nọ . Tôi vẫn còn cha mẹ , nhưng quá già yếu , anh tôi thay cha mẹ tôi răn dạy , nhưng không có lòng tin , lòng thương yêu nhiều như tôi tưởng mà độc tài vô cùng .

Ðời thôi , sống đâu chả sống . Tôi sống thử một mình xem sao .

OoO

Những tối , tôi ra xem ti vi cùng với ông . Căn phòng ông cho tôi trọ không có bàn ghế , giường tủ thêm gì , gần như là phòng trống . Tôi giữ nó sạch như khoảng không gian của riêng mình . Lạ lùng là tôi thích coi show nào là ông lẳng lặng ngồi xem show đó , đần dần , ông và tôi cười chung nụ cười , tiếc chung cái gì đó muốn nữa mà không được .

Có tối chúng tôi coi tivi rất khuya . Cứ đến gần sắp ngủ gục, tôi ý tứ , tự giác đi vào phòng , khóa cửa lại . Tôi vô tư tiếp tục những tháng ngày nhàn hạ . Nấu nướng , dọn dẹp , giặt giũ , không thân , không lạ . Lúc đó trong tôi không bao giờ tự hỏi mình là ai , tại sao mình ở đây . Tôi cần một chỗ trú chân , ông cho tôi . Phải tôi không cần gì khác không , mà còn cái gì khác đâu mà cần chứ .

Một tối tôi vào phòng , nghĩ mình đã quen tay cài cửa cẩn thận , tôi làm vậy vì ý tứ chứ không có một sự nghi ngờ nào hết . Ðêm đó , những gì giữa hai người khác phái có thể xảy ra đã xảy ra với tôi và ông , không yêu đương , không tình tứ . Tôi mơ hồ nhận ra mình có một nhu cầu mà bấy lâu nay mình không biết .

Ông dường như cũng là người lang bạc , nay đây mai đó , các ngón nghề học đủ , trong vòng tay ông , dù không yêu , những cảm giác thật sự làm cho tôi nghĩ mình đã lọt vào thung lũng hồng của tình yêu hay sao ... , một lần , rồi hai lần , rồi có những tối tôi chờ .

Tôi mất đi tự nhiên với ông , ông cũng có vẻ ngại khi trời sáng , dù trong những đêm tối có lẽ không thấy nhau , tôi và ông ân cần với nhau hơn .

Tôi may mắn không có mang thai từ những lần đó . Ðã biết ông là ai đâu , chỉ cái tên , nhà đang sống , ông đi làm và mỗi chiều về khệ nệ mang những thực phẩm tươi sống về cho tôi nấu nướng ...

OoO

Thời gian trôi đi , tôi dần hiểu giữa tôi và ông không có gì hơn vậy . Tôi dần tin là sau những đam mê thì tôi vẫn là một cái gì xa lạ trước mặt ông . Tôi không dám từ chối những cuộc tiếp xúc vì sợ tôi sẽ không còn chỗ ở . Tôi không dám nói thẳng tôi đã hết cảm giác trong những lần chung đụng nếu không có một cái gì phiá trước thu hút tôi . Tôi sợ . Sợ sẽ không còn ai dung dưỡng tôi , không còn ai cho tôi những khoái cảm ngất ngây như ông đã từng cho dù tôi chẳng yêu thương gì ông hay chỉ đơn thuần là người ân .

Tôi vẫn còn đam mê lắm , nhưng tự tận đáy lòng , tôi sợ chính mình , sợ cái hoan lạc đang tận hưởng nói cho tôi biết tôi không phải người phụ nữ đàng hoàng . Sống chỉ biết hiện tại , không biết ngày mai . Ông bao nhiêu tuổi , tôi bao nhiêu rồi , cuộc sống cứ thế mà trôi . Cần thì tìm đến nhau , mệt thì buông .

Tôi trao tình , sức khoẻ , ông trao tình và tiền bạc . Sự đổi chác đó quá sòng phẳng , tôi đang làm đây nhưng tự tôi , sao tôi đang cảm thấy xa lạ với chính bản thân mình .

Tôi muốn trốn , tôi muốn thoát , thoát ra khỏi cuộc sống này . Mà đi đâu . Tôi còn chỗ để đi không ?

Không nhất định , cuộc sống này tạm bợ lắm , phải rời bỏ thôi ...

Từ trong bóng tối , tiếng ông thở đều trên người tôi sau lúc ân tình . Tôi không khóc , nhưng nhận ra nước mắt đã thấm ướt chiếc áo gối bên dưới .

Trời tối , ông không nhìn thấy hai va li tôi sắp sẳn nơi góc phòng . Da tôi vẫn trần bên da ông . Rồi mai đây tôi có còn nhớ tới những đêm đen này không ?

Nhớ rồi sao , tôi còn lại gì đâu . Có còn là cái suy nghĩ quyết tâm làm lại cuộc đời mình theo đúng nghĩa của một kẻ tha hương đi tìm tự do và một lẽ sống tốt đẹp hơn nơi mình đã ra đi .

Phải , tôi còn lại gì không ?

3/03

Quang Ngọc

Mục Lục


III . Ngàn Lời Ca (kỳ 4)__________________________________________

4 . DÂN CA MỚI

Nhạc Sĩ Phạm Duy



Ðôi dòng tiểu sử:
· Tên thật là Phạm Duy Cẩn, sinh ngày 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hàng Cót, Hà Nội.
· Ông sinh ra trong một gia đình "làm văn học và trọng văn học" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 của nhà văn trào phúng xã hội Phạm Duy Tốn. Các anh của ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) đều có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhỏ, Phạm Duy từng theo học các trường Trung học Thăng Long, Cao Ðẳng Mỹ Thuật, Kỹ Nghệ Thực Hành; tự học nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái Mơ năm 1942.
· Ông gia nhập đoàn hát lưu động năm 1943, đi hát từ Nam chí Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến với nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cũng đã khởi xướng phong trào phục hồi và phát triển dân ca trong giai đoạn này. Năm 1949, ông kết hôn với ca sĩ Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ vào Nam năm 1951, thành lập ban hợp ca Thăng Long với những thành viên chính là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà: Hoài Bắc Phạm Ðình Chương, Hoài Trung Phạm Ðình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ði Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây Phương năm 1954-1955; ông vừa nhận sự chỉ dạy của nhạc sĩ Robert Lopez, vừa làm bàng thính viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sự sáng tác trường cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác đều đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dĩ nhiên tình ca lần lượt ra đời.
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cư sang Hoa Kỳ và định cư tại Midway City, California. Nhạc sĩ soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoàng Cầm ca, thử nghiệm và khảo cứu nhạc đa điệu cùng với con thứ Phạm Duy Cường, viết Hồi Ký...

Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứu.

Tác phẩm chọn lọc:

Trường Ca Con Ðường Cái Quan
Trường Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giọt Mưa Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ðố Ai
Bài Ca Sao
Cỏ Hồng
Trả Lại Em Yêu
Con Ðường Tình Ta Ði
Thương Tình Ca
Ðừng Xa Nhau
Kỷ Vật Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngậm Ngùi
Tiễn Em
Ðưa Em Tìm Ðộng Hoa Vàng
Áo Anh Sứt Chỉ Ðường Tà
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim Bỏ Xứ
và Minh Họa chuyện Kiều (tác phẩm cuối đời và là tổng hợp hành trình nghệ thuật)

DÂN CA MỚI

SỰ VINH QUANG

Nhưng thể tài mà tôi thích nhất là dân ca mới, tuy dựa vào những truyền thống về nhạc điệu, tiết điệu, lời ca của dân ca cổ nhưng nó sẽ phải được hiện đại hoá, nghĩa là :

a) nét nhạc vẫn dùng âm giai ngũ cung cố hữu nhưng áp dụng nhạc thuật chuyển hệ (métabole) làm cho giai điệu không nằm chết trong một ngũ cung nào đó như trong dân ca cổ mà chạy dài trên nhiều hệ thống ngũ cung khác nhau;

b) lời ca tuy nằm trong thể thơ lục-bát, nhưng có nhiều khi được biến thể, do đó tiết điệu cũng theo âm tiết (prosodie) của lời ca mà trở nên phong phú hơn.

Chủ ý của tôi là làm sao đem được Tân Nhạc vào thôn quệ Cũng may là về phần đề tài, tôi có cả một dân tộc và cả một cuộc đấu tranh giành độc lập để đưa vào thể dân ca mới này, do đó nó dễ đi vào quần chúng. Tôi tung ra một số bài hát, bài nào cũng mang âm hưởng dân ca cổ truyền cả. Tôi gọi những bài này là dân ca kháng chiến để phân biệt với những bài dân ca soạn ra sau nàỵ

Bài dân ca mới đầu tiên của thời đại và mang tinh thần kháng chiến là bài NHỚ NGƯỜI THƯƠNG BINH. Bài này được phổ biến rất mạnh mẽ tại miền Việt Bắc khiến cho người miền núi cũng dịch ra tiếng Tày để hát : Pài mà, pài mà qua nứng nà khuệ..

Dân Ca Kháng Chiến
NHỚ NGƯỜI THƯƠNG BINH
(Vĩnh Yên 1947)

Chiều về, chiều về trên cánh đồng xanh
Có nàng gánh lúa cho anh ra đi giết thù (u u ù)
Từ ngày chinh chiến mùa Thụ
Từ ngày, từ ngày chinh chiến mùa Thu
Có chàng ra lính biên khu ai ơi tung hoành (ư ư ừ)
Chiều về trên cánh đồng xanh.
Chiều quê hằng nhớ người trai
Và em nhìn tháng ngày trôi
Nhớ người xa, xa vời
Người vì non nước xa xôi.

Một chiều, một chiều trên quãng đường xa
Bòng người anh dũng năm xưa ra đi chốn này (ư ư ừ)
Chàng về nay đã cụt tay
Chàng về, chàng về nay đã cụt tay
Máu đào đã nhuốm trên thây bao nhiêu quân thù (u u ù)
Từ ngày chinh chiến mùa Thu.
Người quê còn nhớ người chăng
Vì ai vào chốn tử sinh
Chiến trường quên, quên mình
Người về có nhớ thương binh.

Người về, người về có nhớ thương binh.
Tôi về tôi nhớ chiều xanh ra nơi sa trường (ư ư ừ)
Và ngày tôi đã bị thương
Và ngày, và ngày tôi đã bị thương
Thân tàn nay sống hậu phương ai ơi bên người (ư ư ừ)
Chiều về thương nhớ đầy vơi.
Người xa gửi đến quà xa
Ngồi đây tưởng đến lệ rơi
Hỡi người xa, xa vời
Ðẹp lòng tôi lắm ai ơi !

Tiếp tục soạn dân ca, tôi xoáy đề tài vào con người kháng chiến của nông thôn. Trong khi nhiều bài hát soạn theo đề tài chiến đấu thì qua hình thức dân ca mới tôi soạn những bài hát tâm tình của người nông dân...

Dân Ca Kháng Chiến
DẶN DÒ
(Bắc Giang - 1947)

Em ở lại nhà, em ơi, em ở lại nhà
Vườn dâu em đốn mẹ già em thương, tình tang
Ðể anh vác súng lên đường, tình tang
Ðể anh vác súng lên đường, ứ ừ ư ư ứ ư
Vác súng lên đường, hôm nay, vác súng lên đường
Lòng anh còn nhớ mảnh vườn xác xơ, tình tang
Nghèo đây cũng bởi quân thù, tình tang
Nghèo đây cũng bởi quân thù, ứ ừ ư ư ứ ư
Nếu anh chết bởi quân thù
Súng kia hoen máu đợi chờ tay em
Ra chiến trường kia ! Ra chiến trường kia !
Rửa thù ! Là rửa thù !

Con ở lại nhà, con ơi, con ở lại nhà
Tuổi xanh rèn đúc liệu mà đấu tranh, tình tang
Ðể cha yên chí tung hoành, tình tang
Ðể cha yên chí tung hoành, ứ ừ ư ư ứ ư
Yên chí tung hoành, ra đi yên chí tung hoành
Dẹp tan giặc Pháp ta dành ấm no, tình tang
Nghèo đây cũng bởi quân thù, tình tang
Nghèo đây cũng bởi quân thù, ứ ừ ư ư ứ ư
Nếu cha chết bởi quân thù
Súng kia hoen máu đợi chờ tay con
Ra chiến trường kia ! Ra chiến trường kia !
Rửa thù ! Là rửa thù !

Anh ở lại nhà, anh ơi,anh ở lại nhà
Hờn căm này lúc Thu về, tôi đi, tình tang
Lòng tôi không nhớ nhung gì, tình tang
Lòng tôi không nhớ nhung gì, ứ ừ ư ư ứ ư
Không nhớ nhung gì, ra đi, không nhớ nhung gì
Người trai chỉ nhớ lời thề tự do, tình tang
Nghèo đây cũng bởi quân thù, ứ ừ ư ư ứ ư
Nếu tôi chết bởi quân thù
Súng kia hoen máu đợi chờ tay anh
Ra chiến trường kia ! Ra chiến trường kia !
Rửa thù ! Là rửa thù !

Ðến lúc này, giải pháp Bảo Ðại được Pháp đưa rạ Việt Minh gọi ngay Bảo Ðại là bù nhìn. Chúng tôi được khuyến khích để soạn nhạc phản đốị Dùng hình thức bình cũ rượu mới (nghĩa là viết lời ca mới trên giai điệu cũ) tôi soạn bài :

Dân Ca Kháng Chiến
RU CON
(Thái Nguyên- 1947)

Ðêm khuya trăng tà
Mẹ ru con ngủ
À à ơi ! À à ơi !
Ngoan ngoan con nhoẻn miệng cười
Trông con mẹ tưởng như đời nở hoa
Chinh chiến miền xa, cha con, chinh chiến miền xa
Mong sao con trẻ quê nhà được vui.
Ngoan ngoan con nhoẻn miệng cười
Thương con, Mẹ những tơi bời ruột gan
Giông tố lầm than, con ơi, nơi kia giông tố lầm than
Gây nên bao cảnh điêu tàn thảm thương
Mấy đời bánh đúc có xương
Mấy đời giặc Pháp có thương dân mình
Trách ai uốn lưỡi cầu vinh
Bán quê hương nỡ quên tình nước non.
À ạ ơi ! À ạ ời !

Rồi tới khi có chiến dịch may áo trấn thủ để tặng chiến sĩ, tôi soạn bài :

Dân Ca Kháng Chiến
MÙA ÐÔNG CHIẾN SĨ
(Thái Nguyên-1947)
Ðiệp Khúc

Mùa Ðông đã tới nơi rồi
Gửi mau áo rét cho người chiến binh
Nào ai vui thú gia đình Gửi ra chiến sĩ chút tình nước non.
1
Anh đi giết giặc ngoài xa
Em về may áo gửi ra chiến trường
Ư ư ư ừ ừ lòng nhớ thương
Tay cầm tấm áo nhớ thương
Người đi một bước trăm thương ngàn sầu
Ư ư ư ừ ừ sầu vì đâủ
Ðêm khuya gió lạnh vì đâủ
Bao người trai tráng rủ nhau đi giết thù
Ư ú ù ủ ù ngoài gió mưa
Ai về qua chốn gió mưa
Ðể em gửi áo chăn đưa tặng người
Ư ư ư ừ ừ người, người ơi !
Ðiệp Khúc
Mùa Ðông đã tới nơi rồi
Gửi mau áo rét cho người chiến binh
Nào ai vui thú gia đình
Gửi ra chiến sĩ chút tình nước non.
2
Trăng ơi ! Mắc ngọn cành tre
Em ngồi may áo mà se se tấm lòng
Ư ư ư ừ ừ vì ước mong
Qua mùa rét mướt ước mong
Người đi người sẽ trả xong thù nhà
Ư ư ư ừ ừ về cùng ta
Nay mai thắng trận về ta
Bây giờ may áo gửi ra chiến trường
Ư ư ư ừ ừ cùng gió sương
Hỡi người chiến sĩ gió sương
Vì em gìn giữ quê hương đời đời
Ư ư ư ừ ừ người, người ơi !
Ðiệp Khúc
Mùa Ðông đã tới nơi rồi
Gửi mau áo rét cho người chiến binh
Nào ai vui thú gia đình
Gửi ra chiến sĩ chút tình nước non.

Tiếp tục soạn dân ca mới, tôi đưa ra hình ảnh con người Việt Nam của thời đại như : anh chiến sĩ, bà mẹ già, người vợ hiền, đứa trẻ thợ.. sau khi xưng tụng người thương binh.
Dân Ca Kháng Chiến
NHỚ NGƯỜI RA ÐI
(Thái Nguyên - 1947)

Ai có nghe tiếng hát hành quân xa
Mà không nhớ thương người mẹ già
Chờ con lúc đêm khuya
Người con đã ra đi, vì nước
Con bước đi khi trống làng rồn xa
Mẹ đưa mắt trông về ngọn cờ
Cầu cho đứa con trai
Ở đâu đó con ơi, được vui !
Nhớ thương con oán thù loài thực dân
Lúc xa nhau mong chờ ngày chiến thắng
Bóng dáng người hùng anh về ấm lũy tre xanh.

Ai có nghe tiếng hát hành quân xa
Mà không nhớ thương người vợ hiền
Chồng ra lính biên cương
Ngồi may áo cho con, còn nhớ
Em tiễn anh ra mãi tận đầu thôn
Một hôm lúc trâu bò về chuồng
Rồi anh nhớ anh mong
Chờ chiến sĩ xa xăm lập công.
Nhớ thương anh oán thù loài thực dân
Lúc xa nhau mong chờ ngày chiến thắng
Bóng dáng người hùng anh về ấm lũy tre xanh.

Ai có nghe tiếng hát hành quân xa
Mà không nhớ thương đàn trẻ nhỏ
Ðùa trong nắng ngây thơ
Cùng nhau hát líu lo, ngoài ngõ
Nhưng mỗi khi dưới mái nhà mênh mang
Ngừng chơi nắm tay mẹ, hỏi rằng
Rằng : Cha chúng con đâủ
Về mua bánh cho cho con, mẹ ơi
Nhớ thương cha oán thù loài thực dân
Lúc xa nhau mong chờ ngày chiến thắng
Bóng dáng người hùng anh về ấm lũy tre xanh.

Ðã có một hành khúc cho công tác địch vận là bài NGỌN TRÀO QUAY SÚNG, nay tôi có thêm một bài dân ca cho đề tài đó là bài NGƯỜI LÍNH BÊN TỆ Cái ý niệm bên ni, bên tê tôi đưa ra vào năm 1947 này, không ngờ nó vẫn còn đó trong suốt thời gian từ 1954 cho tới 1975. Rồi từ 1975 cho tới nay, cũng vẫn còn người Việt ở bên này, hay ở bên kiạ Tính chung từ 1947 cho tới bây giờ là gần 50 năm, một thời gian dài bằng cả cuộc đời của một con ngườị Vậy mà có lúc nào người Việt được sống chẳng oán thù đâủ Còn máu người dân Việt thì vẫn chưa bao giờ thấy cần cho luống cầy cả !
Dân Ca Kháng Chiến

NGƯỜI LÍNH BÊN TÊ
(Bên Ni Bên Tê)
(Tuyên Quang-1947)

Một chiều biên khu
Ngồi ôm cây súng dài
Chợt nghe tiếng chim cười
Lòng tôi thêm nhớ ai
Người bạn tôi ơi
Người con của đất Việt
Ở bên phía quân thù
Người còn thức hay mơ. Bên tê là phía sầu u
Có người dân Việt
Gục đầu trên đất tù
Bên ni là phía tự do
Ðã nhờ Cha già
Mà toàn dân ấm no.

Trở về làng xưa
Ðể xem hoa bốn mùa
Nở trên xác quân thù
Người vui trong gió Thu
Giặc về làng đây
Buộc anh cây súng này
Là mưu kế đem bày
Dùng để giết nhau đâỵ
Anh ơi ! Quay súng lại ngay
Máu người dân Việt
Còn cần cho luống cầy
Tôi mong từng phút từng giây
Sống chẳng oán thù
Ðể chờ anh tới đâỵ

Nói tới thể tài thì bây giờ là lúc hình thức dân ca mới phải được tôi phát triển lên thành loại ca khúc có tầm vóc lớn hơn để xưng tụng chiến công đầu tiên của kháng chiến là trận Sông Lộ Nhiều nhạc sĩ dùng nhạc thuật Tây Phương để ghi lại chiến công này như TRƯỜNG CA SÔNG LÔ của Văn Cao, BẾN BÌNH CA của Nguyễn Ðình Phúc, LÔ GIANG của Lương Ngọc, DU KÍCH SÔNG THAO của Ðỗ Nhuận... thì tôi dùng nhạc thuật Việt Nam để soạn bài :

Dân Ca Kháng Chiến
TIẾNG HÁT TRÊN SÔNG LÔ
(Tuyên Quang - 1947)

Trên nước sông Lô, thuyền tôi buông lái như xưa
Sau lúc phong ba, thuyền tôi qua bến qua bờ
Ai nhớ sông Lô, giặc lên ăn cướp dân ta
Tôi nhớ sông Lô, ngày qua chôn xác quân thù
Khoan hỡi khoan hò hò khoan
Hỡi cô con gái, giặt yếm bên bờ
Thuyền tôi đậu bến sông Lô
Nửa đêm nghe tiếng quân thù... thở than
Than rằng :
Khoan hỡi hò khoan
Hôm nào chiến sĩ Việt Nam
Trên dòng sông mênh mang
Súng thần công vang vang
Sông mờ hoen máu thực dân
Hai nghìn quân Pháp vùi thân
Oai hùng thay Lô Giang (3 lần)

Trên nước sông Lô, thuyền ơi, ta hát say sưa
Quân cướp đi xa, về đây ta sống chan hoà
Sông nước hôm qua còn reo như gió như mưa
Sông nước hôm nay lại trôi êm ái như xưa
Khoan hỡi khoan hò hò khoan
Hỡi anh Vệ Quốc cầm súng ngang tàng
Thuyền tôi đậu bến Tuyên Quang
Nửa đêm trông ánh trăng vàng (tôi) nhớ anh
Ca rằng :
Khoan hỡi hò khoan
Hôm nào chiến sĩ Việt Nam
Trên dòng sông mênh mang
Súng thần công vang vang
Sông mờ hoen máu thực dân
Hai nghìn quân Pháp vùi thân
Oai hùng thay Lô Giang (3 lần)

Trên nước sông Lô, từ nay vang tiếng dân ca
Quân cướp đi xa, về đây ta sống chan hoà
Bên suối xanh lơ, mọc lên những mái tranh xưa
Ðây chốn biên khu lòng ta như nước sông Lô.
Khoan hỡi khoan hò hò khoan
Hỡi anh du kích tập bắn trên rừng
Thuyền tôi đậu bến Ðoan Hùng
Bình minh nghe tiếng chim mừng líu lo
Chim rằng :
Khoan hỡi hò khoan
Hôm nào chiến sĩ Việt Nam
Trên dòng sông mênh mang
Súng thần công vang vang
Sông mờ hoen máu thực dân
Hai nghìn quân Pháp vùi thân
Oai hùng thay Lô Giang (3 lần)

Bài TIẾNG HÁT TRÊN SÔNG LÔ có không khí của câu thơ Ðường :
Thuyền ai đậu bến Cô Tô
Nửa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn Sơn...
... cho nên người nghe có cảm tình ngay với bài hát. Hơn nữa, trong một bài ca xưng tụng chiến thắng đầu tiên này, tôi chỉ nói tới cuộc sống bình dị của người dân trong chiến tranh chứ không nói tới những cái thường gọi là vĩ đại.

Trước đây, với những bài soạn theo thể hành khúc như VIỆT BẮC, ÐƯỜNG LẠNG SƠN, BÔNG LAU RỪNG XANH PHA MÁỤ.. tôi đã xưng tụng con người oanh liệt trong phong cảnh hùng vĩ của miền Việt Bắc. Bây giờ, tôi xưng tụng con người bình dị và sự êm ả của những buổi chiều trên rẫy trên nương, qua bài dân ca mới :

Dân Ca Kháng Chiến
NƯƠNG CHIỀU
(Lạng Sơn - 1947)
Chiều ơi ! Lúc chiều về rợp bóng nương khoai
Trâu bò về rục mõ xa xôi, ơi chiều
Chiều ơi ! Áo chàm về quảy lúa trên vai
In hình vào sườn núi chơi vơi, ới chiều
Chiều ơi ! Lúc chiều về là lúc yên vui
Qua đường mòn ngửi lúa thơm ngơi, ới chiều
Chiều ới ! Chiều ơi ! Chiều ơi !
Thu về đồng lúa nương chiều
Tay dân cầy ngừng giữa làn gió.
Lúa ngát thơm trên những cánh nương
Tiếng súng xa nghe lẫn oán thương
Ðây nhà nông phá rừng gây luống
Mai về, để lúa trên ngàn Ta nuôi người gìn giữ non nước
Lúc sức tôi chen với sức anh
Lấy máu tô cho thắm núi xanh
Ðem mồ hôi tưới đồng lúa xanh.
Chiều ơi ! Lúc chiều về mọc ánh trăng tơ
Cho ngày mùa bài hát nên thơ, ơi chiều
Chiều ơi ! Mái nhà sàn thở khói âm u
Cô nàng về để suối tương tư, ới chiều
Chiều ơi ! Biết chiều nào còn đứng trên nương
Phố phường nhiều chiều vắng quê hương, ới chiều
Chiều ới ! Chiều ơi ! Chiều ơi !
* * *

DÂN CA MỚI
SỰ ÐAU KHỔ

Huy chương nào chẳng có mặt tráỉ Có cái hùng của toàn quốc kháng chiến thì cũng có có bi của người dân phải sống trong chiến tranh. Với những thanh niên ca, quân ca, dân ca kháng chiến, tôi đã nói tới vinh quang của chiến đấụ Bắt đầu từ chuyến đi Bình-Trị-Thiên vào năm 1948, tôi dùng dân ca để nói lên khổ đau của nhân dân. Chính quyền Việt Minh không cho phép tôi làm việc đó, bởi vậy tôi sẽ bỏ về thành. Trong chuyến đi vào mấy tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên, tôi nhìn rõ hơn bộ mặt thật của chiến tranh. Tôi thấm được cái gọi là grandeurs et servitudes (hay misères) của cuộc đời ! Tôi soạn những bài hát bi như bài BAO GIỜ ANH LẤY ÐƯỢC ÐỒN TÂỴ Nguyên văn là :
Chiều qua tôi đi qua vùng chiếm đóng
Không bóng trâu cầy bên đồng
Vắng tiếng heo gà trên sân
Chiều qua gánh nước cho Vệ Quốc Quân
Nghe tiếng o nghèo kể rằng
Quân thù về đây đốt làng.
. . . . . .
Bao giờ anh lấy được đồn Tây hỡi anh
v.v...

Về sau, khi vào sinh sống ở Saigon, vì muốn phổ biến nó nên tôi phải đổi thành :
Dân Ca Kháng Chiến
QUÊ NGHÈO

(BAO GIỜ ANH LẤY ÐƯỢC ÐỒN TÂY)
(Quảng Bình 1948)

Làng tôi không xa kinh kỳ sáng chói
Có những cánh đồng cát dài
Có lũy tre già tả tơi
Ruộng khô có những ông già rách vai
Cuốc đất bên đàn trẻ gầy
Có người bừa thay trâu cầy
Bình minh khi sương rơi mờ trên rẫy
Thấp thoáng bóng người trên đồi
Tát nước với giọt mồ hôi
Chiều rơi thoi thóp trên vài luống khoai
Hiu hắt tiếng bà mẹ cười
Vui vì nồi cơm ngô đầy
Bao giờ cho lúa được mùa luôn, lúa ơi
Ðể cho cô con gái không buồn vì gió Ðông
Bao giờ cho lúa về đầy sân, hỡi em
Ðể cho anh trai tráng được gần người gái quê.

Làng tôi luôn luôn vươn vài đám khói
Những mái tranh buồn nhớ người
Xơ xác điêu tàn vì ai
Nửa đêm thanh vắng không một bóng trai
Có tiếng o nghèo thở dài
Vỗ về trẻ thơ bùi ngùi
Từ khi đau thương lan tràn sông núi
Quê cũ đã nghèo lắm rồi
Thêm đói thêm sầu mà thôi
Nằm mơ, mơ thấy trăm họ tốt tươi
Mơ thấy bên lề cuộc đời
Áo dài đùa trong nắng cười
Bao giờ em trở lại vườn dâu, hỡi em
Ðể cho anh bắc gỗ, xây nhịp cầu (anh) bước sang
Bao giờ cho nối lại tình thương, hỡi ai
Ðể em ra bến vắng, đón người người chiến binh.

Tôi tiếp tục nói tới cái bi trong chiến tranh. Từ Quảng Bình, tôi tới làng Gio Linh ở Quảng Trị. Gặp một bà mẹ có người con đi dân quân bị giặc bắt và bị giặc chặt đầu treo giữa chợ. Không ai dám lấy cái đầu anh dân quân xuống để đem đi chôn. Bà mẹ lẳng lặng đi lấy đầu con, bỏ vào khăn gói mang về. Tôi kể câu chuyện đó qua một bài dân ca với kết luận là sau khi hi sinh người con độc nhất cho kháng chiến, bà sẽ có hằng trăm con nuôi là những người đi bộ độị Bài này nói tới bi hùng chứ không phải nói tới bi lụỵ Dân Ca Kháng Chiến

BÀ MẸ GIO LINH

(Huyện Gio Linh-1948)
Mẹ già cuốc đất trồng khoai
Nuôi con đánh giặc đêm ngày
Cho dù áo rách sờn vai
Cơm ăn bát vơi bát đầy
Hò ơi ơi ới hò ! Hò ơi ơi ới hò !
Nhà thì nó đốt còn đây
Khuyên nhau báo thù phen này
Mẹ mừng con giết nhiều Tây
Ra công sới vun cầy cấy
Hò ơi ơi ới hò ! Hò ơi ơi ới hò !
Con vui ra đi, sớm tối vác súng về
Mẹ già một con yêu nước có kém chi
Ðêm nghe xa xa có tiếng súng lắng về
Mẹ nguyện cầu cho con sống rất say mê.

Mẹ già tưới nước trồng rau
Nghe tin xóm làng kêu gào
Quân thù đã bắt được con
Ðem ra giữa chợ cắt đầu
Hò ơi ơi ới hò ! Hò ơi ơi ới hò !
Nghẹn ngào không nói một câu
Mang khăn gói đi lấy đầu
Ðường về thôn xóm buồn teo
Xa xa tiếng chuông chùa gieo
Hò ơi ơi ới hò ! Hò ơi ơi ới hò !
Tay nâng nâng lên, rưng rức nước mắt đầy
Mẹ nhìn đầu con, tóc trắng phất phơ bay
Ta yêu con ta, mÚôi thắm bết máu cờ
Nụ cười hồn nhiên, đôi mắt ngó trông ta.

Mẹ già nấu nước chờ ai
Ðêm đêm súng nổ vang trời
Giật mình em bé mồ côi
Khăn tang cũng hoen tiếng cười
Hò ơi ơi ới hò ! Hò ơi ơi ới hò !
Bộ đội đã ghé về chơi
Khơi vui bếp lửa tơi bời
Mẹ già đi lấy nồi khoai
Bưng lên khói hương mờ bay
Hò ơi ơi ới hò ! Hò ơi ơi ới hò !
Khi trông con nuôi xúm xít dưới túp nhà
Mẹ nhìn đàn con thương nhớ đứa con xưa
Con, con con ơi ! Uống hết bát nước đầy
Ngày một ngày hai, con nhớ ghé chơi đây.

Rời Quảng Trị, tôi vào Thừa Thiên. Sau khi ở chiến khu một thời gian, tôi xuống miền đồng bằng công tác và sống trong nhà đồng bào tại vùng giặc chiếm. Ðây là vùng Ðại Lược với câu ca dao :
Tình về Ðại Lược
Duyên ngược Kim Long
Tới đây là chỗ rẽ của lòng
Gặp nhau còn biết trên sông bến nào.

Từ Ðại Lược, nửa đêm, tôi thường đến thôn Vỹ Dạ để gặp các văn nghệ sĩ của thành phố Huế. Trong thời gian này, tôi soạn bài :
Dân Ca Kháng Chiến
VỀ MIỀN TRUNG
(Ðại Lược-1948)
Về miền Trung ! Miền thùy dương bóng dừa ngàn thông
Thuyền ngược suôi suốt một dòng sông... dài
Ôi quê hương xứ dân gầy
Ôi bông lúa, con sông xưa, thành phố cũ
Về miền Trung ! Người về đây sống cùng người dân
Lửa chinh chiến cháy bừng thôn làng điêu tàn
Ðêm hôm nao gió u buồn trên sông vắng
Có tiếng hát xao xuyến ánh trăng vàng.
Hò hô hò ! Hò hố hô !
Người đi trên đống tro tàn
Thương em, nhớ mẹ hương vàng về đâu
Chiều khô nước mắt rưng sầu
Tan thân thiếu phụ, nát đầu hài nhi
Hò hố ! Hò hô !
Hà hớ hợ.. Nhớ thương về chiến khu mờ
Biết bao người sống mong chờ
Hát rằng : Hà há hơ...
Nhớ về cố hương yêu dấu xa xưa !

Về miền Trung ! Còn chờ mong núi về đồng xanh
Một chiều nao đốt lửa rực đô thành
Tay trong tay dắt nhau về quê hương cũ
Không than van, không sầu nhớ.
Về miền Trung ! Người về đây hát bài thành công
Lửa ấm áp bếp nhà ai hồng, đêm trùng
Ðêm hôm nay tiếng dân nồng vang thôn xóm
Có tiếng hát xao xuyến ánh trăng vàng
Hò hô hò ! Hò hố hô !
Về đây với lúa, với nàng
Thay bao nỗi khổ tiếng đàn (tôi) mừng reo
Nguồn vui đã tới với dân nghèo
Con sông nước chẩy, tiếng chèo hò khoan !
Hò hố ! Hò hô !
Hà hớ hợ.. Tiếng ai vừa hát qua làng
Lúc em gặt lúa trên đồng
Hát rằng : Hà há hơ !
Tiếng cười, tiếng ca trên lúa trên sông.

Trong chuyến công tác Bình-Trị-Thiên, tôi còn soạn bài nhan đề MƯỜI HAI LỜI RỤ Bài này cũng kể lại một câu chuyện có thật : Trong một cuộc ruồng bắt, lính Pháp đưa 12 người mẹ Việt Nam đang bồng trong tay 12 đứa con thơ ra bờ sông, và ra lệnh cho 12 người mẹ đó ném 12 đứa con của mình xuống nước. Lẽ dĩ nhiên là 12 người mẹ đó đã không làm theo lệnh giặc và bị bắn chết cùng 12 đứa con thợ 12 người mẹ đó chết đi, và từ đó, trên con sông ở vùng đau thương này, người ta vẫn còn nghe văng vẳng 12 lời ru của 12 người mẹ Việt Nam chết trong kháng chiến.

Trong lần in thứ nhất của cuốn sách này, chỉ có vài câu của bài hát vì tôi đã quên lời cạ Gần đây, liên lạc với một anh bạn già là Phạm Qùy ở Vinh (Nghệ An), tôi nhận được toàn vẹn những lời ca mà vợ chồng anh vẫn chưa quên. Dân Ca Kháng Chiến

MƯỜI HAI LỜI RU
(Quảng Trị - 1948)

Miền Trung yêu dấu có một bài ru
Vọng từ quê mẹ là nơi căm thù.
Mười hai câu hát đưa từ dòng sông
Vọng thành lời ca ru vào lòng ta.
Con ngủ trong lòng đang dịu giấc nồng
Giặc đến đầu thôn giặc bắt ra sông
Mười hai người mẹ, giặc bắt ôm con
Thả trôi suôi dòng
Dòng nước đưa đi mười hai người mẹ
Và lũ con thơ cũng trôi xuôi dòng
Dòng nước vang lên thành bao lời thề
Cho dù quê hương chốn mất một còn
Còn nước còn non, người quyết một lòng
Mười hai câu hát vang từ dòng sông
Bao dòng nước mắt rơi trên sông buồn
Mười hai câu hát đưa từ dòng sông
Vọng thành lời ca ru vào lòng ta .

NHỮNG BÀI CUỐI CÙNG TRONG KHÁNG CHIẾN

Tuy nhìn thấy cái bi, cái khổ trong kháng chiến, nhưng tôi vẫn không quên xưng tụng cái hùng, cái vui của người dân, lúc đó hãy còn rất hăng say tranh đấu cho sự tự do của đất nước. Một bài dân ca nữa được soạn trong kháng chiến là bài GÁNH LÚA, xưng tụng phong trào dân công. Nhìn thấy hàng ngàn người gánh thóc đi qua nơi tôi ở, tôi soạn bài hát trữ tình này với một điệp khúc có vẻ rất mô tả .

Dân Ca Kháng Chiến

GÁNH LÚA
(Thanh hóa-1949)
Mênh mông mênh mông sóng lúa mênh mông
Lúc trời mà rạng đông ư rạng đông
Bóng người thấp thoáng cuối đường thanh vắng
Bước đều mà quang gánh ư nặng vai
Chơi vơi, chơi vơi gánh lúa chơi vơi
Dân làng mà làng ơi ư làng ơi
Tiếng người ơi ới qua làn nắng mới
Vui chân đi tới phiên chợ mai.
Gánh gánh gánh, gánh thóc về
Gánh gánh gánh, gánh thóc về
Gánh thóc về, gánh thóc về
Gánh về ! Gánh về ! Gánh về ! Gánh về !

Rung rinh, rung rinh, gánh lúa rung rinh
Cánh đồng mà xinh xinh, rằng xinh
Lão bà tóc trắng kĩu kịt quang gánh
Môi trầu mà tươi đám cỏ xanh
Rung rinh, rung rinh, gánh lúa rung rinh
Sức già mà còn nhanh, còn nhanh
Thóc bà phơi nắng, lúa nhà tôi gánh
Hai vai đem sức nuôi toàn dân.
Gánh gánh gánh, gánh thóc về
Gánh gánh gánh, gánh thóc về
Gánh thóc về, gánh thóc về
Gánh về ! Gánh về ! Gánh về ! Gánh về !

Ðêm qua trăng mơ sáng khắp thôn quê
Hỡi chàng mà chàng ơi, chàng ơi
Có nàng xay lúa quyến tròn thương nhớ
Thương chàng mà dãi nắng dầm mưa
Ðêm qua trăng mơ thức suốt canh khuya
Hỡi chàng mà chàng ơi, chàng ơi
Sớm ngày mai tới, thóc vàng cơm mới
Ði nuôi dân gánh một thành hai.
Gánh gánh gánh, gánh thóc về
Gánh gánh gánh, gánh thóc về
Gánh thóc về, gánh thóc về
Gánh về ! Gánh về ! Gánh về ! Gánh về !

VĂN NGHỆ SĨ RA TIỀN TUYẾN
(ÐƯỜNG RA BIÊN ẢI)
(Thanh Hoá-1948)
Ra biên cương ! Ra biên cương !
Thiết tha lòng gái
Hôm nay nâng khăn hồng
Ðưa chân anh hùng ngàn phương.
Ra biên cương ! Ra biên cương !
Khói hôn hoàng xuống men rừng
Qua con sông khuất ngàn nẻo thương
Trăng non dị thường, ngựa tung vó bước
Hiu hiu, lá rơi lối mòn tuyết sương
Sao băng trên vòm mong qua đêm buồn
Là ánh nắng đến, sáng soi tâm hồn.
Người ngàn trùng
Quên niềm son phấn
Biên ải như đuốc thiêng
Ôi non nước linh truyền
Ôi tiếng hát câu nguyền.
Ðời gai chông
Xin thề lưu luyến
Biên ải xin hiến thân
Thấm thoát đã bao lần
Bao người đi đền nợ máu xương.
Người đi không về,
Chắc rằng có người nhớ
Hương khói chiêu hồn
Hiu hắt những chiều trận vong
Ðời vui thái bình
Cũng vì bao đời lính
Tiếng hát công thành
Thương nhớ những người tòng chinh.
* * *

(còn tiếp nhiều kỳ)

Phạm Duy

Mục Lục


IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________

Thư Tình Tháng Này

DHH



Anh yêu dấu,

Như chú thỏ hồng đi lạc vào vườn hoa tình yêu, ngẩn ngơ, say sưa, vui đùa cùng những bông hoa muôn sắc. Em thấy mình thật hạnh phúc, thật nhỏ nhoi trong tình yêu của anh. Mùa Xuân đã thật sự đã về với chúng ta rồi đấy anh, các cây khô, giờ đã đâm chồi, nở hoa, như đã phục hồi lại sau một giấc ngủ dài của trời đông. Chúng ta sẽ cùng nhau, dạo quanh các vườn hoa, để em reo lên: " Anh xem, hoa tulips đang hé nở miệng cười chào anh, và hoa hồng đang thả hương nồng, ngào ngạt đón anh, và còn nữa hoa anh đào đang chờ anh thăm hỏi "

Em yêu nhất mùa Thu, và em cũng yêu cả mùa Xuân, vì mùa Xuân đã đem lại sự sống cho muôn loài, muôn vật. Từng đàn chim én bay về chốn xưa, tìm lại tổ ấm, ríu rít vui mừng. Cũng như em, được đi bên anh, được anh nắm tay, được anh khẽ gọi tên, bao nhiêu đấy đủ làm hồn em ngất saỵ Và cũng cho em biết, tình yêu của anh thật diệu ngọt, nồng nàn theo từng ngày tháng trôi quạ Anh như tia sáng bình minh ló dạng vào những buổi sáng tinh khiết, tươi mát trong lành. Thật sung sướng và hạnh phúc trong tình anh. Trái tim em, mãi mãi là của anh, và chỉ dành cho riêng anh mà thôi….

Như mùa xuân chớm nở
Diệu mát thật trong lành
TráI tim em hé mở
Chào đón nụ tình xanh

Này người yêu em hỡi
Chim én hót trên cành
Yêu người cũng vì bỡi
Trái tim hồng có anh

Viết Cho Giao Mùa, Tháng 4, 2003


DHH ~~~/~~((@

Mục Lục


V . Nghiên Cứu_____________________________________________

1. Nhà văn PHAN KHÔI một vì sao lạc (kỳ 1)

Nguyễn Quý Ðại



(1887-1959) Tiểu sử Phan Khôi hiệu là Chương Dân, sinh ngày 20-08-1887 (đinh hợi) tại làng Bảo An quận Ðiện Bàn tỉnh Quảng Nam, thận phụ là phó bảng Phan Trân (1826-1911) thân mẫu Hòang thị Lệ (1826-1882) con gái của Tổng đốc Hoàng Diệu (1828-1882) .

Năm 1906 Phan Khôi ra Huế thi Hương, nhưng rớt cử nhân được sắp vào hạng tú tàị Ông lấy biệt hiệu Tú Sơn (Tout Seul ) .

Phan Khôi xuất thân trong gia đình khoa bảng, ông nội là A¨n sát Phan Nhụ Phan Khôi học hán văn từ nhỏ, nhờ đọc các sách Tân thư nên có tình thần Duy tân tin ở Dân quyền. Phong trào Duy Tân hoạt động (1906-1908) do Phan Chu Trinh (1872-1926), Hùynh Thúc Kháng (1876-1947) và Trần Quý Cáp (1870-1908) cùng các sĩ phu tại quê nhà lãnh đạọ Phan Khôi hưởng ứng Phong trào ra Hà Nội học chữ Quốc ngữ và Pháp văn tham gia hoạt động với trường Ðông Kinh Nghĩa Thục mở cửa năm 1907.

Năm 1908 Phong trào bị thực dân Pháp đàn áp, tất cả đều bị bắt bỏ tù hay tử hình. Phan Khôi lúc đó ở Hà Nội, bị bắt đưa về giam ở Huyện Diên Phước (Ðiện Bàn), thời gian ngắn, được ân xá ông ra Huế theo học tại trường Pellerin từ năm (1909 - 1911).

Thân phụ mất về quê để tang, mở trường dạy học, hết tang ông lập gia đình (1913) nhạc phụ là ông Lương Thúc Kỳ (1867 ?) giáo viên trường Dục Anh tại Phan Thiết do ông Nguyễn Trọng Lợi thành lập.( Phong Trào Duy Tân)

Sinh hoạt viết Báo

Phan Khôi gia nhập làng báo chí, viết cho các báo sau
* Ðăng Cổ Tùng Báo (1907) của trường Ðông Kinh Nghĩa Thục.
* Nam Phong (1918) của Phạm Quỳnh (1892-1945), nhưng chẳng bao lâu bất đồng ý kiến, bỏ vào Sài Gòn viết tờ Lục Tỉnh Tân Văn thành lập từ năm 1907.
Ông ra Hà Nội tiếp tục viết :
* Hà Nội Thực Nghiệp Dân Báo (1920)
* Hữu Thanh (1921)

Phan Khôi trở về Sài Gòn vào năm 1925 cộng tác các tờ :
* Ðông Pháp Thời Báo (1923)
* Trung Lập Báo (1924)
* Thần Chung (1929)

Tại Sài Gòn ông làm chủ bút :
* Phụ Nữ Tân Văn (1929) thời gian vì khủng khoảng tài chánh đình bản.
Ôạng ra Hà Nội làm chủ bút :
* Phụ Nữ Thời Ðàm (1932)

Ở Huế ông làm Chủ bút :
* Tràng An (1934)
* Phụ Nữ Tân Văn tục bản (1936)
Làm chủ nhiệm kiêm chủ bút :
* Nhân Văn tại Hà Nội (ngày 20.9.1956-15.12.1965 )
Trong thời gian nầy ông viết thêm các tờ :
* Giai phẩm (1956)
* Tuần báo Văn (1957)

Dịch và viết sách
Phan Khôi dịch bộ Thánh Kinh của Hội Thánh Tin Lành Việt Nam. Ðạo Tin Lành sang truyền giáo tại Việt Nam, chưa có Kinh Thánh bằng Việt ngữ . Phan Khôi là nhà Nho am hiểu Pháp văn. Ông đối chiếu hai cuốn Kinh viết từ Hán văn và Pháp văn dịch sang chữ Quốc ngữ.(1921)

Phan Khôi gom các bài viết (1917-1945) được đăng tải qua báo chí in thành tập Chương Dân Thi Thoại (1936)
Trở vỏ lửa (1939 cuốn tiểu thuyết ít được nhắc đến)
Việt ngữ nghiên cứu
Dịch sách Lỗ Tấn ( Chu Thụ Nhân 1858-1913)

Làm Thơ

Bài thơ Ngụ ngôn ông viết vào khoảng năm 1909 sau vụ Trung Kỳ Dân Biến (1908) với thể thơ tự do nhưng chưa được phổ biến rộng rãị Vì báo chí viết bằng chữ Quốc ngữ còn phôi thai

Mồng bảy tháng bảy năm Mậu thân
Chiếu lệ bắc cầu qua sông Ngân
Hằng hà sa số cu-ly (cooly) qua.
Bay bổng về trời dường trẩy quân
Hai bên bờ sông đậu lốc ngốc
Con thì kêu đói, con kêu nhọc
Bổng nghe lệnh trời truyền khởi công
Nào con đầu cúi, con lưng cong
Thêm bầy Lý Bẻo đứng coi việc
Ðụng đâu đánh đó như bao bông !
Ngán cho cái kiếp làm dân thiệt
Làm có ăn không, chết cho hết
Cắn cỏ kêu trời, trời chẳng nghe
Một con bay lên đúng diễn thuyết
Hỏi đồng bào nghe tôi nói đây :
Dân quyền mạnh nhầt là đời nay
Việc mà chẳng phải mà công ích
Không ai cho phép đem dân đày
Trối kệ Hoàng Ngưu với Chúc Nữ
Qua được thời qua không thời chớ ?
Quốc dân Ô thước tội tình chi ?
Mà bắt xâu bơi làm khổ sở
Anh em ta, hè về quách thôi!
Luôn thể kéo nhau vào cửa trời
Dộng trống đăng văn, ầm đế tọa
Ngai vàng bệ ngọc, rung rinh rơi
Nghe tin dân quạ nổi cách mệnh
Ðường xá sá xuôi, việc nặng nề
Phần lũ con thơ ở nhà khóc !
Trời sai Thiên lôi ra thám thính
Ðầu đen máu đỏ quyết hy sinh !
Ngừng búa Thiên lôi không dám đánh
Năm nay bổng thấy chiếu trời ra,
Ðánh chữ đại xá trời ban cho
p Dân qụa ở đâu về ở đó
Từ nay khỏi bắc cầu Ngân hà
Ờ té ra:
Mền thì ai cũng cắn!
Rắn thì thời cũng nhả .
Hằng hà sa số cu-ly quạ
Bay về hạ giới kêu kha! Ô khá !

Hai mươi ba năm sau bài thơ Tình Già trình làng, đăng trên báo Phụ nữ Tân Văn số 122 ngày 10-3-1932. từ đó phong trào thơ mới được bắt đầu, lối làm thơ tứ tuyệt, thất ngôn bát cú, Ðường luật nhường chỗ cho phong trào thơ mớị Mở đầu cho thi ca Việt Nam phát triển phong phú hơn. Bài thơ Tình Già của Phan Khôi được đưa vào chương trình giáo dục (trung học) trước 1975 tại miền Nam

Tình già

Hai mươi bốn năm xưa,
Một đêm vừa gió lại vừa mưa
Dưới ngọn đèn mờ, trong gian nhà nhỏ
Hai mái đầu xanh kề nhau than thở.
Ôi đôi ta tình thương thì vẫn nặng
Mà lấy nhau hẳn là không đặng
Ðể đến rồi tình trước phụ sau
Chi cho bằng sớm liệu mà buông nhau
Hay ! Nói mới bạc làm sao chớ !
Buông nhau làm sao cho nở ?
Thương được chừng nào hay chừng nấy
Chẳng qua ông trời bắt đôi ta phải vậy !
Ta là nhân ngãi, đâu phải vợ chồng
Mà tính việc thủy chung ?
Hai mươi bốn năm sau
Tình cờ nơi đầt khách gặp nhau !
Ðôi mái đầu đều bạc
Nếu chẳng quen lung, đố nhìn ra được!
Ôn chuyện cũ mà thôi.
Liếc đưa nhau đi rồi !
Con mắt còn có đuôi

Lý luận Phan Khôi

Phan Khôi là một kiện tướng của " Quảng Nam hay cãi". Người xưa nói " quân tử hòa nhi bất đồng" người quân tử không đồng nhất với nhau nhưng vẫn giữ tư tưởng sự hòa thuận tôn trọng nhau và cộng tác. Phan Khôi ảnh hưởng nho học và tân học ( say mê khoa luận lý học logique) khả năng lý luận uyên bác.

Ngay trong gia đình đối với thân phụ ông cũng cãi lại
" Tôi đã từng biết một gia đình cãi nhau những ba đờị Ðó là gia đình ông Phan Khôi, Cha Phan Khôi, một bậc đại khoa tên là Phan Trân (con án sát Phan Nhu), tôi không rõ giữa ông Phan Nhu và Ông Phan Trân có hay cãi nhau như thế nào không, nhưng giữa ông Phan Trân và Phan Khôi, Các cụ vẫn còn kể lại những vụ cãi nhau rất kinh động. Rốt cuộc, cha thường vác roi đuổi con chạy tơi bờị Ðiều ấy dễ hiểu : ông phó bảng Phan Trân bênh vực cổ nhân như các bậc đại khoa thời ấy; ông Phan Khôi chống lại vì ông đọc Tân thư , tin ở Dân Quyền.."
(Nguyễn văn Xuân Phong trào Duy Tân sđd trang 93-94 )

Phan Khôi viết bài phê bình bộ Nho Giáo của Trần Trọng Kim (1883-1953) xuất bản gây các cuộc bút chiến với Phạm Quỳnh (1892-1945) vào năm 1930. (1)

Trên tờ Phụ Nữ Thời Ðàm năm 1932 bài viết " Văn minh vật chất và Văn minh tinh thần " của Phan Khôi đưa đến bút chiến với nhà văn cộng sản Hải Triều Nguyễn Khoa Văn (1908-1954). Nhằm lấy lòng Phan Khôi vì ông là nhà văn miền Nam có danh tiến, chính quyền Hà Nội cử Phan Khôi đi dự lễ kỷ niệm lần thứ 20 ngày mất của Lỗ Tấn (1881-1936) tại Bắc Kinh (Peking) trên đất nước đàn anh cộng sản giáo điều, nhưng Phan Khôi tranh luận cãi với cán bộ Trung Cộng về chủ nghĩa Mác xít ( Marxist) , Phan Khôi phê bình khi tới thăm nhà máy An Sơn như sau :

Ngày xưa ông Mác nói " lao động sáng tạo nhưng tôi nghĩ rằng nên nói trí thức và lao động sáng tạo mới đúng"
p Cán bộ Tàu lễ phép chửa lại :
" thưa cụ ông Mác nói là lao động là bao gồm cả trí thức trong đó chứ ạ !"
Cụ Phan trả lời ngay :
" không đâu ý ông Mác chỉ muốn nói công nhân thôi, còn trí thức thì sau nầy người ta mới thêm thắt vào đó".

Day học và hoạt động chính trị
Năm 1934 dạy Việt văn cho trường tư thục Hồ Ðắc San tại Huế.

Năm 1936 Phan Khôi dạy tại trường Chấn Thanh Sài Gòn do Phan Bá Lân làm hiệu trưởng. Năm 1941 trường Chấn Thanh dời về Ðà Nẳng. Trong thời đệ nhị thế chiến (1939-1945) có thể đời sống tại Sài Gòn khó khăn, Phan Khôi về Quảng Nam. Cụ lớn tiếng công kích cán bộ địa phương phá hủy nhà thờ cụ Hoàng Diệu, và chính sách khủng bố của Việt Minh bắt thủ tiêu các đảng phái đối lập. Nhất là các đảng viên VNQDÐ. Ông Trương Phước Tường bị Việt Minh bắt tại Tam Kỳ ngày 4-2-1946. Phan Khôi được bầu làm chủ nhiệm tượng trưng cho tỉnh Ðảng bộ. Phan Bá Lân làm Bí thư và ban chấp hành tỉnh Hoàng Tăng, Phan Khoang, phụ trách Tuyên nghiên huấn. Lê Thận phụ trách Ðặc vụ ( Hoàng văn Ðào sđd trang 354)

Hà Nội ngày 13-7-1946 Võ Nguyên Giáp cho người lục soát trụ sở Ban Tuyên huấn Ðệ thất khu Ðảng Bộ của VNQDÐ tại số 9 phố Ôn Như Hầu, trụ sở nầy vốn của quân đội Nhật giao lại cho quân đội Trung Hoa; rồi chuyển cho VNQDÐ.

Việt Minh phao tin lên tìm thấy trong khu vực nhà nầy có chôn xác người, lấy đó làm bằng cớ, lập biên bản kết tội VNQDÐ là tổ chức " hắc điếm" để bắt cóc, giết người .

Việt Minh thanh toán VNQDÐ được gọi là vụ án Ôn Như Hầụ Từ đó Việt Minh thanh toán VNQDÐ trên toàn quốc.(Minh vũ Hồ Văn Châm báo đd tr.45)

Cán bộ địa phương không dám thanh toán Phan Khôi và báo cáo lên cấp trên, vì con trai của Phan Khôi là Phan Thao (1915-1960), lúc bấy giờ làm cán bộ cao cấp trong Ủy ban Trung bộ , và Phan Bôi (1910-1949) bí danh Hoàng Hữu Nam (anh em chú bác với Phan Khôi) làm thứ trưởng bộ nội vụ Việt Minh

Phan Khôi viết thư gởi Huỳnh Thúc Kháng đang giữ chức Bộ trưởng Bộ nội vụ Huỳnh Thúc Kháng vội vàng can thiệp với Hồ Chí Minh giàn xếp vấn đề , viết thư mời Phan khôi ra Hà nội hợp tác, nhưng kỳ thực giao Phan Bôi để quản thúc. Tại Quảng Nam vào tháng 7-1946 tại Cầu Chiêm Sơn xã Phú Tân huyện Ðiện Bàn Việt Minh lấy cớ Quốc Dân Ðảng mưu toan phá hoại cầu khi có tàu lửa chở vũ khí vào Nam và thanh toán các đảng viên VNQDÐ.

Ngày 20-10-1946 tại Hà Nội Việt Minh tấn công tòa báo của VNQDÐ tại số 80 đường Quan Thánh do nhà văn Khái Hưng (1896-1947) phụ trách, tất cả bị bắt trong hôm đó có Phan Khôị

Phan Khôi những ngày trên đất Bắc
p Phan Thao và Phan Bôi đưa Phan Khôi lên các vùng chiến khu Việt Bắc do Việt Minh hoàn toàn kiểm soát . Sống biệt lập, giao trách nhiệm dịch sách từ Hán văn hay Pháp văn ra Việt ngữ. Phan Khôi tán thành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nên phải đứng chung với chủ nghĩa Cộng sản.

Hồng nào hồng chẳng có gai
Miễn đừng là thứ hồng dài không hoa,
Là hồng thì phải có hoa
Không hoa chỉ có gai mà ai chơi ?
Ta yêu hồng lắm hồng ơi !
Có gai mà cũng có mùi hương thơm.
( 16.03.1951)

Trong những tháng ngày buồn chán bị cấm đoán cô đơn, Phan Khôi gởi tâm sự qua các bài thơ :

Tuổi già thêm bệnh hoạn
Kháng chiến thấy dài ra
Mối sầu như tóc bạc,
Cứ cắt lại dài ra.

Trong bài thơ chữ Nho sáng tác năm 1950 Thế Lữ dịch :
Một mình đêm giao thừa
Ðến ngọn đèn làm bầu bạn cũng không có
Ðắp lên thân suy tàn một tấm chăn kép
Chợp mắt mơ là nhằm miếng chua cay
Có vợ con mà sống chia cách
Không sinh kế đành phải ăn nhờ
Nghe tiếng gà mừng vùng dậy
Kháng chiến bốn lần gàp xuân rồi !

Một mình trước cảnh xanh núi rừng
Ta ngồi ngạo nghễ với bầy chim bầy vượn
Vì ta chạy loạn mà tình cờ gặp cảnh lâm tuyền

Phan Khôi tự ví mình như con heo sống dưới chế độ cộng sản miền Bắc :

Ðánh đùng một cái
Kêu éc éc ngay
Bịt mồm, bịt miệng
Trói chân , trói taỵ. .. ..
Từ dây đến cái đao
Chẳng còn bao xa

Hiệp định Genève ký ngày 20-7-1954, Việt Nam bị chia đôi, sông Bến Hải ngăn cách hai miền Nam Bắc tại vĩ tuyến 17. Hơn 1 triệu người bỏ miền Bắc di cư vào Nam. Ngược lại Việt Minh cho các cán bộ kết ra Bắc khoảng 100 ngàn người và để lại một số cán bộ nằm vùng.

Gia đình Phan Khôi tập kết ra Bắc, được đoàn tụ gia đình về sống trong phòng hội Văn nghệ Hà Nội số 151 đường Trần Hưng Ðạọ Tương truyền rằng trong bửa cơm người bạn mời có thịt gà Phan Khôi cầm đủa, liền chỉ dĩa thịt gà trên mâm nói rằng " chín năm nay tao lại gặp mầy" (Hoàng Văn Chí sđd tr.11)

Suốt trong thời gian Phan Khôi sống trên các miền Thượng du rất khổ cực không được ăn thịt gà, đời sống về vật chất cũng như tư tưởng bị giới hạn, có thể nói đây là giai đoạn giam lỏng, không muốn Phan Khôi chống lại chế độ. Hồ Chí Minh tặng cho Phan Khôi một chiếc áo, nhưng lòng ông vẫn lạnh lùng vật chất không thể quyến rũ .

(còn tiếp)

Nguyễn Quý Ðại

Mục Lục


2. ASPIRIN, viên thuốc đa dụng

Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức

Kỳ này, mời quí độc giả đọc một bài viết của Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức , về nguồn gốc và công dụng của thuốc Aspirin. BS. Nguyễn Văn Ðức

Con người có nguy cơ mang những cơn đau do bệnh hoạn kinh niên hoặc do thương tích, giải phẫu. Cơn đau sau có thể làm giảm đi bằng thuốc gây tê mê. Cơn đau trước như nhức đầu, đau xương khớp, cần sự trị liệu bằng các thuốc giải đau, để người bệnh có thể tiếp tục sinh hoạt, sản xuất. Aspirin là một trong các thuốc giải đau lâu đời đó. Tự điển Webster's Dictionary đã định nghĩa Aspirin như sau: "Một hợp chất kết tinh từ salicylic acid, mầu trắng và có công dụng làm bớt đau nhức và hạ nhiệt độ". Nhưng trong tương lai, định nghĩa trên chắc phải kèm thêm một số chữ nữa, chẳng hạn: "và có công dụng giúp phòng ngừa các chứng đột tim". Thực vậy, tin tức y học quan trọng này đã được công bố trên tập san Y Học uy tín New England Journal of Medecine, số ngày 28 tháng Giêng năm 1988.

Và Aspirin sẽ được dùng để phòng ngừa bệnh chứ không chỉ làm giảm đau nhức như khi nó mới được khám phá ra.

p Lịch sử viên thuốc
Từ những năm 400 BC (trước Chúa giáng sinh), thời mà danh y Hippocrates bắt đầu xây dựng nền móng cho y học Tây Phương, vỏ và lá của loại cây liễu đã được dùng để trị chứng đau nhức và các cơn nóng sốt của bệnh nhân.

Rồi vào một ngày hè năm 1785, vị thầy tu cao tuổi Edward Stone ở một vùng quê hẻo lánh bên Anh, bị một cơn đau trầm trọng ở các khớp xương và lên cơn sốt rất cao. Do một sự tình cờ, ông ta ngậm nhai chiếc lá của cây liễu trắng mọc trong vườn. Lá liễu đắng làm ông ta nhăn mặt, nhưng ít giờ sau, cơn sốt và đau giảm thiểu. Nhà tu hành bèn truyền bá môn thuốc thiên nhiên này cho nhiều người và ai cũng thấy sự công hiệu của nó. Ông ta báo cáo khám phá này cho các viên chức Hoàng Gia hay, nhưng chẳng ai thèm để ý.

Năm 1820, một dược sư người Thụy sĩ, Johann S. F. Pagenstecher, chiết từ lá cây Spirea ulmaria một chất acid mà về sau này được gọi là salicylic acid, có công dụng chống đau nhưng cũng gây cồn cào bao tử. Năm 1829, một nghiên cứu gia khác khám phá ra hóa chất chống đau trong liễu là Salicin. Salicin cũng thấy có trong cây meadow sweet. Năm 1832, một chuyên gia hóa học người Ðức chuyển salicin ra salicylic acid nhưng hợp chất này quá thô sơ và không dùng để trị bệnh được. Năm 1853, giáo sư hóa học Karl Friedrick Gerhardt đã tìm ra cấu trúc phân tử của acid này và cũng cố gắng làm giảm tính kích thích bao tử của nó, nhưng không đi đến kết quả như ý muốn. Năm 1897, hóa học gia Felix Hoffman của công ty Bayer đi tìm một hợp chất để chữa chứng đau nhức cho thân sinh. Ông ta đã tổng hợp và chuyển salicylic acid ra acetylsalicylic acid dưới dạng ít kích thích hơn. Khám phá này được ca tụng là thuốc chống đau nhức và giảm nóng sốt rất thần hiệu.

Năm 1899, công ty dược phẩm Bayer của Ðức tung ra thị trường một loại acetylsalicylic acid dưới tên A-S-Pirin: "A" cho acetyl, "S" cho salicylic, "Spir" cho cây Spirea (một loại cây giống như cây liễu và cũng cho salicin), tiếp vĩ ngữ "in" chỉ dược phẩm. Hãng bào chế Bayer được tưởng thưởng nhờ khám phá này và độc quyền sản xuất Aspirin trong 17 năm kế tiếp. Trước thế chiến thứ nhất, chính phủ Anh sợ nước Ðức sẽ ngưng cung cấp Aspirin cho các quốc gia khác, đã đặt một phần thưởng rất lớn cho ai có thể làm ra thuốc này. Hóa học gia George Nicholas đã bào chế chất Aspirin và lãnh giải thưởng. Ông bị hư một mắt vì nổ ống nghiệm ether trong khi làm việc. Sau khi đánh bại nước Ðức, Anh quốc chiếm hữu biệt danh Aspirin, công ty Bayer mất quyền sở hữu về tên cũng như độc quyền sản xuất dược phẩm này. Các viện bào chế khác trên thế giới tự do sản xuất Aspirin. Aspirin không được viết chữ hoa như trước nữa. Ngày nay, Aspirin được tổng hợp từ hóa chất phenol.

Công dụng trị liệu
Suốt một thời gian dài, chất liệu của Aspirin dùng để chống đau nhức và hạ sốt, nhưng chưa có ai chứng minh được nguyên lý tác dụng của thuốc này. Người ta dùng do kinh nghiệm lưu truyền, do thấy người khác dùng có hiệu quả thì ta cũng dùng. Mãi tới năm 1971, bác sĩ giải phẫu John Vane bên Anh chứng minh rằng Aspirin có một tác dụng quan trọng trong cơ thể: đó là ảnh hưởng tới sự tổng hợp chất Prostaglandins. Chất này đóng vai trò quan trọng trong việc cơ thể phản ứng lại với thương tích và nhiễm độc. Prostaglandins tác dụng trên hệ thần kinh để truyền tín hiệu về cảm giác đau, nó thúc đẩy các tiểu huyết cầu (platelet) tụ lại thành máu cục, nó gây ra dấu hiệu viêm của mô tế bào. Trước đó, năm 1960, một số khoa học gia ở Âu châu chứng minh rằng Aspirin có công dụng chống lại sự đông đặc của máu. Máu đóng cục trong mạch là một trong nhiều nguyên nhân của tai nạn thiếu máu ở tim, ở não bộ.

Ngày nay, có nhiều dữ kiện cho rằng viêm tế bào là một trong nhiều nguy cơ đưa tới vữa xơ động mạch, bệnh Alzheimer, các bệnh ung thư. Một số Prostaglandins là thủ phạm gây ra nóng sốt, đau nhức và sưng khớp xương. Chặn sự sản xuất Protaglandins là ngăn được các bệnh do hậu quả của hóa chất này.

Rồi sau đó, nhiều nghiên cứu khác xác định giá trị phòng ngừa bệnh tim của Aspirin và còn gợi ý là dược phẩm này có thể phòng ngừa các bệnh ung thư ruột già, phổi, tụy tạng, noãn sào, bệnh sa sút trí tuệ và một số bệnh khác của con người. Do khám phá này, Vane được giải Nobel năm 1982. Nhờ nghiên cứu của Vane mà nhiều người nhớ tới báo cáo của Craven vào năm 1956. Số là vào năm 1950, bác sĩ Lawrence L. Craven thông báo cho một tập san y tế nhỏ tại địa phương, ông đã cho khoảng 400 người mập béo, không vận động cơ thể, mỗi ngày uống hai viên Aspirin và không một người nào bị quỵ tim (heart attack). Sau đó ông ta tăng số bệnh nhân lên tới 8000 người và năm 1956 cho hay là không ai bị tai biến mạch máu não, máu đóng cục trong mạch, hoặc bệnh động mạch vành tim (coronary artery disease). Nhưng công bố của ông không được ai để ý tới, cho tới khi Vance công bố kết quả nghiên cứu của mình. Có thời kỳ bác sĩ không dám cho bệnh nhân uống Aspirin trước khi giải phẫu ghép nối động mạch tim vì sợ băng huyết. Nhưng kết quả mới được công bố tháng 10 năm 2002 trên tập san The New England Journal of Medicine cho hay, dùng Aspirin trước khi giải phẫu lại làm giảm nguy cơ các biến chứng của giải phẫụ Trước đó, năm 1977, giải phẫu gia Edwin W. Salzman cho hay 75% bệnh nhân của ông ta được thay thế xương hông đều không bị băng huyết sau khi uống Aspirin.

Năm 1987, bác sĩ chuyên khoa tim Judith Hsia của đại học George Washington tuyên bố rằng Aspirin có khả năng làm tăng tính miễn dịch của cơ thể bằng cách thúc đẩy bạch huyết cầu tăng gia sản xuất chất interleukin-2 và gamma interferon. Vị bác sĩ này cũng nghiên cứu để coi xem Aspirin có khả năng ngăn ngừa các bệnh hô hấp do siêu vi gây ra không, nhất là ở người cao tuổi mà hệ thống miễn dịch đều suy yếu. Trong bản tin Drug Bulletin tháng 2 năm 1988, cơ quan FDA Hoa Kỳ thông báo: có nhiều bằng chứng rằng Aspirin an toàn và công hiệu trong việc giảm nguy cơ thiếu máu nhất thời ở não bộ (cerebral transient ischemic attacks, gọi tắt TIA) hoặc tai biến mạch máu não (cerebral vascular disease). Cơn thiếu máu nhất thời của não bộ (TIA) có thể chỉ kéo dài trong vài giây hoặc vài giờ với các triệu chứng như chóng mặt, mất định hướng, giọng nói ngọng nghịu, mất trí nhớ, mắt mờ... Các cơn thiếu máu này có thể xẩy ra nhiều lần trong ngày hoặc vài tuần một lần mà hậu quả là nhiều người có thể đi đến tình trạng bị tai biến mạch máu não trong vòng một năm.

Nghiên cứu công bố trong New England Journal of Medicine tháng 3 năm 1990 cho hay bệnh nhân bị rung tâm nhĩ (atrial fibrillation) mà uống một viên Aspirin mỗi ngày đều giảm nguy cơ bị tai biến mạch máu não tới một nửa. Rung tâm nhĩ là chứng bệnh về tim khá phổ thông, có thể gây tai biến mạch máu não, và nhiều khi không được chẩn đoán trừ khi phát hiện bằng tâm điện đồ. Nhiều bác sĩ cho là Aspirin có thể thay thế cho thuốc chống đông máu Warfarin khi người bệnh không uống được thuốc chống đông máu này.

Trong hội thảo tại Chicago vào tháng 11 năm 2002, các nghiên cứu gia đã cố gắng thuyết phục cơ quan FDA chấp thuận cho dùng Aspirin để ngừa bệnh tim ở người lành mạnh (phòng ngừa cấp một, không cho bệnh xuất hiện). Ðây là việc làm mà cơ quan này còn dè đặt. Việc dùng Aspirin 75mg tới 325 mg một ngày để ngừa bệnh tim tái phát đã được công nhận từ lâu. Bác sĩ Charles Hennekens là người đã thực hiện cả trăm cuộc nghiên cứu qua theo dõi, quan sát về công dụng ngừa bệnh của Aspirin. Năm 1988, ông ta công bố là những ai uống Aspirin có thể giảm nguy cơ heart attack tới 44% so với người không uống. Ông ta cũng kết luận là Aspirin có tác dụng tốt với một số bệnh kinh niên.

Về tác dụng của Aspirin với ung thư và bệnh Alzheimer, theo bác sĩ Hennekens, cũng có một vài hứa hẹn, nhưng cần được nghiên cứu thêm. Theo một số chuyên gia, có thể là do khả năng ngừa máu đóng cục trong mạch, mà Aspirin làm tăng lượng máu lưu hành lên não bộ, hoặc tác dụng chống viêm của Aspirin đã làm trật đường rầy một số diễn biến sớm của bệnh này.

Một số nghiên cứu cho hay, nam giới trên 60 tuổi uống Aspirin đều đặn có thể giảm nguy cơ ung thư nhiếp tuyến tới 60%. Bác sĩ John Baron thuộc Ðại Học Y Khoa Darmouth cho thấy uống một lượng nhỏ Aspirin có thể làm giảm tới 19% nguy cơ ung thư ruột già và trực tràng. Một nghiên cứu trong 6 năm do bác sĩ Michael Thun, American Cancer Society, cho hay Aspirin ngăn sự tăng trưởng của các u bướu nhỏ của ruột, nhưng ông ta không giải thích được tại sao. Kết quả một nghiên cứu của American Association for Cancer Resaearch, được công bố vào tháng Tư năm 2002, cho hay: nhóm bệnh nhân sau ba năm uống 80 mg Aspirin một ngày, chỉ có 38% có bướu thịt polyps trong ruột so với 47% ở nhóm không uống.

Kết quả nghiên cứu tại Ðại Học Minesota cho hay Aspirin có thể bảo vệ chống ung thư tụy tạng. Theo báo cáo này, phụ nữ uống Aspirin mỗi tuần sẽ giảm nguy cơ ung thư tụy tạng tới 43% so với phụ nữ không bao giờ uống.

Tại sao Aspirin có thể ngăn ngừa ung thư? Chưa có trả lời thỏa đáng, nhưng theo Kristin Anderson, có thể là do tác dụng chống viêm của Aspirin.

Với bệnh migraine headache (gây nhức dữ dội một bên đầu), thì các nghiên cứu tại Ðại Học Harvard cho hay, trước khi bị cơn đau đầu này mà uống một viên Aspin thì cơn đau giảm đi rất nhiều. Lý do là Aspirin làm giảm sự kết tụ của tiểu huyết cầu trước mỗi cơn migraine.

Một nghiên cứu vào năm 1999 cho hay phụ nữ uống Aspirin trong khi điều trị để có thể sinh đẻ sẽ có hy vọng mang thai nhiều gấp đôi người không uống. Uống phân lượng nhỏ Aspirin trong thời kỳ đầu của thai nghén cũng làm giảm nguy cơ cao huyết áp trong khi có thai.

Dân ghiền thuốc lá thường hay bị bệnh viêm nướu răng. Nếu họ uống phân lượng nhỏ Aspirin thì bệnh này giảm đi. Bệnh nhân tiểu đường thường hay bị hư võng mạc (retina). Aspirin có thể giảm thiểu biến chứng này nhờ Aspirin chống lại sự đóng cục của máu, máu lưu thông nhiều tới võng mạc hơn. Năm 1972, dưới sự hướng dẫn của bác sĩ Fields ở Houston, mười trung tâm y khoa tại Hoa Kỳ nghiên cứu 303 bệnh nhân đã bị TIA (cơn thiếu máu nhất thời tại não). 153 bệnh nhân uống 4 viên Aspirin mỗi ngày, số còn lại được cho uống thuốc vờ. Sau 6 tháng, nhóm thứ nhất có tỷ lệ bị TIA, tai biến mạch máu não (stroke) thấp hơn là nhóm thứ hai.

American Heart Association khuyên nên uống phân lượng nhỏ Aspirin để phòng ngừa heart attack ở những ai có 10% nguy cơ bị cơn đột tim trong vòng 10 năm sắp tới.

Ðầu năm 2002, nhóm nghiên cứu của Berg đã cân nhắc rủi ro và lợi điểm của Aspirin đối với việc phòng ngừa bệnh tim, khuyến cáo là thuốc này chỉ nên dùng khi có ít nhất 35% nguy cơ đột tim trong vòng năm năm tới. Tuổi tác, huyết áp tâm thu, tỷ lệ total cholesterol/HDL và yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, tiểu đường. Một người 48 tuổi, huyết áp bình thường, cholesterol 202, HDL 54 có 2% nguy cơ đột tim trong vòng 5 năm, không hội đủ điều kiện và không cần uống Aspirin.

Tai biến mạch máu não vẫn là nguyên nhân tàn tật hàng đầu tại nhiều quốc gia. Riêng nước Mỹ mỗi năm có trên 700.000 trường hợp, mà 30% nạn nhân sống sót đều bị tai biến trở lại trong vòng 5 năm, và tỷ lệ tử vong lên đến 18%. Công hiệu của Aspirin trong việc phòng ngừa cấp một đối với thiếu máu cơ tim đã được xác nhận, nhưng với phòng ngừa cấp một của tai biến mạch máu não vì thiếu máu và TIA thì còn bàn cãi.

Càng nghiên cứu về Aspirin, người ta thấy Aspirin càng có nhiều công dụng. Bình thường thì một dược phẩm chỉ có một mục tiêu để hành động. Aspirin lại có nhiều mục tiêu cùng lúc. Do đó, nào năm 1999, Aspirin đã có vinh dự được đưa vào National Museum of American History của viện Smithsonian.

Tác dụng phụ của Aspirin
Không phải ai cũng uống Aspirin được, vì cứ 100 người dùng lâu ngày có thể bị xuất huyết bao tử, đôi khi từ trầm trọng đến tử vong. Ấy là chưa kể các phản ứng dị ứng khác. Theo bác sĩ Daniel Deyken, Ðại Học Y khoa Boston, Aspirin là nguyên nhân khá quan trọng gây ra xuất huyết ở nước Mỹ. Uống một viên có thể làm chẩy một muỗng canh máu ở chỗ bao tử đã bị loét.

Một số điều kiện không dùng Aspirin được là: có tiền sử mắc bệnh loét bao tử, dị ứng với Aspirin, huyết áp cao chưa kiểm soát được, bệnh gan và thận trầm trọng, hoặc bệnh xuất huyết. Trẻ em phông nên uống Aspirin vì nhiều quan sát cho thấy thuốc này có thể gây một bệnh hiếm cho não bộ, đó là hội chứng Reye. Ở người bệnh đã có rối loạn về đóng cục máu hoặc dễ bị bầm da đều phải cẩn thận trước khi dùng thuốc Aspirin vì xuất huyết có thể sẽ trầm trọng hơn. Thường thường, đa số chúng ta có thể uống một lượng nhỏ Aspirin mỗi ngày mà không ngại rối loạn cho bao tử. Tuy nhiên nếu ở người mà bao tử nhậy cảm thì nên uống sau khi ăn hoặc dùng loại Aspirin có bọc đường, vì bọc này ngăn Aspirin khỏi hòa tan trong bao tử trước khi xuống ruột.

Hiện nay có cả nhiều chục triệu người uống Aspirin để ngừa bệnh tim. Các nhà bào chế vội vã tung ra nhiều loại Aspirin viên với phân lượng nhỏ 81 mg. Công ty McNeil Pharmaceuticals sản xuất St Joseph Aspirin mà một thời được gọi là Baby Aspirin. Hãng Bayer tung ra loại Bayer Women's Aspirin Plus Calcium, vừa để tăng cường xương cốt vừa bảo vệ trái tim của phái nữ.

Kết luận
Việc sử dụng Aspirin để phòng ngừa bệnh tim mạch là vấn đề khá tế nhị, cần được sự hướng dẫn của chuyên viên y học.

Nhóm Ðặc Nhiệm Phòng Bệnh Hoa Kỳ đã có những gợi ý nên theo sau đây về việc sử dụng Aspirin để phòng ngừa tránh xẩy ra (primary prevention) bệnh tim mạch với các dẫn chứng hỗ trợ khoa học. Nhóm đặc nhiệm gợi ý rằng các thầy thuốc nên thảo luận về khả năng ích lợi và bất lợi của Aspirin với người lớn có nhiều nguy cơ mắc bệnh động mạch vành tim (Coronary Heart Disease). Nhóm đã thu thập được nhiều bằng chứng rằng Aspirin làm giảm tỷ lệ bệnh động mạch vành tim mới phát (incidence) ở người lớn có nhiều nguy cơ bị bệnh tim. Nhóm cũng có nhiều bằng chứng là Aspirin làm tăng tỷ lệ xuất huyết bao tử và cũng làm tăng phần nào tỷ lệ tai biến mạch máu não vì xuất huyết (hemorrhagic stroke).

Trước khi dùng Aspirin cho mục đích này, cần uớc lượng các nguy cơ bệnh tim như tuổi tác, nam hay nữ, bệnh tiểu đường, cao tổng số cholesterol (total cholesterol), thấp cholesterol tốt (HDL), cao huyết áp, bệnh sử thân nhân, và có hút thuốc lá hay không. Ðàn ông trên 40 tuổi, phụ nữ ở tuổi mãn kinh, giới trẻ mà có yếu tố khiến sau dễ mắc bệnh động mạch vành tim thì nên dùng Aspirin.

Phân lượng Aspirin để phòng ngừa hữu hiệu có thể là 75 mg/ngày, 100 mg/ngày, hoặc 325 mg/mỗi hai ngày. Phân lượng cao hơn không mang tới ích lợi tốt hơn mà lại tạo ra nhiều tác dụng phụ hơn. Texas, 12-02.


Bác sĩ Nguyễn Ý Ðức

Mục Lục


3. THUỐC HO

Bác sĩ Nguyễn Văn Ðức

Mùa lạnh là mùa của bộ hô hấp, thuốc ho bán chạy như tôm tươi. Khúc khắc ho chút, nhiều vị đã vội đem thuốc ho ra uống. Thuốc ho đầy bên ngoài, đi khám bệnh hỏi, các bác sĩ cũng sẵn lòng biên toa. Ai cũng sợ ho lâu, mong uống vài liều thuốc, ho sẽ biến mất. Song thuốc ho không hẳn an toàn, và không phải trường hợp ho nào cũng cần đến.

Ở Mỹ, thuốc ho xuất hiện ngày càng thêm lắm, nhưng quanh quẩn cũng chỉ vài thứ thuốc pha đi trộn lại với những tỉ lệ khác nhau.

Những chất trong thuốc ho
Thường thuốc ho chứa những chất sau đây:
1. Chất chống ho (antitussives):
Codeine và dextromethorphan là hai chất có tác dụng chống ho qua cơ chế ức chế trung khu ho trên óc. Chúng được pha trong đa số các thuốc ho, và hữu hiệu với những trường hợp ho kinh niên ở người lớn.

Còn trong những trường hợp ho cấp tính như khi ta bị cảm, cúm (ho độ 1 tuần 10 ngày), rất ít khảo cứu được làm để tìm hiểu xem chúng có giúp hay không, đã thế, khảo cứu này thì bảo có, khảo cứu kia lại nói không. Có nghĩa rằng khi nhiễm cảm, cúm và ho đến ngủ không được, phiền cả người khác, chúng ta muốn thử thuốc ho thì thử, song không chắc chúng có ích gì, nên kiên nhẫn độ 1 tuần 10 ngày ho sẽ bớt. [Bác sĩ khổ nhất vào lúc này, mới vài ngày người bệnh lại đến kỳ kèo, phàn nàn sao cho thuốc ho uống không bớt, đòi dùng trụ sinh và đổi thuốc ho khác. Cảm, cúm gây do siêu vi trùng (virus), trụ sinh để diệt vi trùng (bacteria), có giết được siêu vi trùng đâu, còn đổi thuốc ho khác không chắc có hơn, nhưng có thể gây nhiều phản ứng phụ mệt lắm].

Ở trẻ con, chưa có khảo cứu giá trị nào chứng minh được rằng hai chất codeine và dextromethorphan giúp các cháu bớt ho, thêm vào đấy, vài cái chết đã xảy ra cho các cháu do việc dùng thuốc ho chứa hai chất này, nhất là cho trẻ dưới 1 tuổi. Với các cháu bé, chúng ta rất nên thận trọng, thuốc ho thực cần mới dùng.

Thuốc ho chứa chất codeine (như Robitussin AC) có thể gây buồn nôn, ói mửa, ngầy ngật, chóng mặt, và bón (codeine thuộc nhóm thuốc nha phiến, narcotics, nên gây phản ứng phụ giống các thuốc nha phiến khác). Thuốc chứa chất dextromethorphan (Robitussin DM, Robafen DM), với lượng vừa phải dùng chữa ho, không gây những phản ứng phụ kể trên, nhưng có thể làm tri giác mất sáng suốt (confusion), nóng nảy (irritability), căng thẳng (nervoussness), và phấn khích quá độ (excitation). Thuốc ho chứa chất dextromethorphan, không gây buồn ngủ, ói mửa, mua được bên ngoài không cần có toa bác sĩ, nên hay bị lạm dụng, dùng quá lượng.

Một chất khác, diphenhydramine (Benadryl), cũng có tác dụng chống ho qua cơ chế ức chế trung khu ho trên óc, công hiệu ngang ngửa với codeine và dextromethorphan. Diphenhydramine rất hay gây buồn ngủ, và nếu uống quá liều, có thể gây tử vong cho trẻ em, nên ít được pha dùng trong các thuốc ho mua bên ngoài không cần toa.

2. Chất antihistamines và decongestants:
Với những trường hợp ho cấp tính do cảm, cúm, các thuốc có tác dụng chống chất histamine (antihistamines, chữa những bệnh dị ứng) như chlorpheniramine và dexbrompheniramine, khi dùng chung với thuốc chữa nghẹt mũi (decongestants), có thể giúp giảm ho do khiến đàm nhớt phía sau mũi không tiết ra nhiều, bớt chảy xuống cổ họng gây ho. Chlorpheniramine và dexbrompheniramine thuộc nhóm thuốc antihistamines cũ nên có tác dụng gây khô mạnh (các thuốc thuộc nhóm antihistamines mới như Allegra, Claritin, Clarinex, Zyrtec ít tác dụng này). Vì vậy, để cho mạnh, rất nhiều thuốc ho pha thêm chất chlorpheniramine hoặc dexbrompheniramine, có khi thêm cả chất thuốc chống nghẹt mũi nữa. Dùng những thuốc ho loại này ta sẽ chịu cái bất lợi mồm miệng rất khô và cũng hay mệt, buồn ngủ, bón, đôi khi khó tiểu.

Chất thuốc chống nghẹt mũi pha trong nhiều thuốc ho (thường là pseudoephedrine) có thể gây bứt rứt, chóng mặt, khó ngủ. Ở trẻ con, nó có thể khiến trẻ có ảo giác (hallucination), và lên những cơn cứng người (dystonic reaction). Dùng các thuốc chống nghẹt mũi, áp huyết của người lớn lẫn trẻ con có thể tăng cao. Gần đây, Cơ quan Quản trị Thực và Dược phẩm (Food and Drug Administration, viết tắt FDA) đã ra lệnh rút khỏi thị trường chất thuốc chống nghẹt mũi phenylpropanolamine (PPA, pha trong nhiều thuốc ho và thuốc giúp giảm ăn), vì trong một khảo cứu, người ta nhận thấy những phụ nữ dùng phenylpropanolamine có khuynh hướng bị chảy máu óc nhiều hơn những phụ nữ không dùng. Hiện tại, những chất có công dụng chống nghẹt mũi khác như pseudoephedrine hay phenylephrine còn lưu hành ngoài thị trường có thực sự an toàn không, người ta chưa rõ. Cẩn thận vẫn hơn, cần đến thì dùng, song chúng ta không nên dùng những thuốc loại này lâu quá.

3. Chất có tác dụng long đàm (expectorant):
Một số thuốc ho còn pha thêm chất guaifenesin, được xem có tác dụng long đàm, làm đàm lỏng hơn dễ khạc. Thực sự, lượng guaifenesin pha trong các thuốc ho hơi thấp, không làm long đàm hữu hiệu như chúng ta mong muốn. Lượng guaifenesin có thể làm long đàm đúng ra cao hơn vậy, nhưng lại hay gây buồn nôn, ói mửa, chóng mặt, nhức đầu, nổi mẩn trên da, tiêu chảy, dật dờ và đau bụng.

Thuốc ho, dùng thế nào cho phải?
Trên cõi đời này, có ai trong chúng ta chưa bao giờ ho? "Stocks" lúc lên lúc xuống, song kỹ nghệ chế thuốc ho coi bộ lúc nào cũng lên, thuốc ho ra đời ngày càng nhiều, dưới đủ mọi dạng (kỳ này chơi "stocks", đầu tư vào kỹ nghệ thuốc ho quách!). Nhiều chất thuốc chống ho hiện diện trong cả các thuốc tổng hợp quảng cáo chữa đau nhức, chảy mũi, hắt hơi, nghẹt mũi, và tất nhiên, cả ho nữa. Các thuốc tổng hợp này xem ra thì tiện thật, một liều thuốc chữa luôn mọi triệu chứng, nhưng chúng hay gây nhiều phản ứng phụ hơn và cũng đắt hơn.

Có phải cứ ho chút, đã cần uống thuốc ho? Như đang bị cảm nhẹ, chỉ thỉnh thoảng ngứa cổ phát ho vài tiếng? Không đâu bạn, những trường hợp ho cấp tính mới đây, chút đỉnh, không làm bạn mất ngủ hoặc thấy trở ngại cho công việc, bạn chưa cần dùng đến thuốc ho vội. Thuốc ho có thể khiến bạn dật dờ khó chịu, nhất là những thuốc trong chứa chất codein, antihistamine và decongestant. Những trường hợp ho có đờm, dùng thuốc ho có khi còn hại, vì ho giúp phổi ta tống xuất bớt những tác nhân gây hại xâm nhập vào phổi. Với trẻ em, ta lại càng nên thận trọng, nếu không thực cần thiết cũng nên tránh dùng. Khi ho đến mất ngủ (hoặc người ngủ cùng giường với bạn mất ngủ, cằn nhằn), trở ngại công việc (bạn đồng sở sợ hãi nhìn bạn cứ ho sù sụ), đành thôi, thử dùng thuốc ho vậy, may ra tạm bớt ho được vài tiếng (xin nhớ, trong lúc đang cảm, cúm nặng, ho nhiều, thuốc ho không chắc có giúp mấy). Thuốc ho là loại thuốc dùng khi thấy cần, nên hầu hết các thuốc ho đều để nhãn khuyên ta uống nếu thấy cần (thường mỗi 4 đến 6 tiếng, không nên quá 6 lượng một ngày), chứ không để ngày uống 3 lần, 4 lần... như nhiều thuốc khác.

Với những trường hợp ho kèm nóng sốt, hoặc kéo dài lâu chưa thuyên giảm, bạn nên đi khám bác sĩ, tìm nguyên nhân gây ho, thay vì tiếp tục tự chữa bằng thuốc ho ở nhà (xin nhớ đem theo chai thuốc ho bạn đang dùng, thuốc ho bên ngoài muôn mặt, nhiều tên, thú thực, bác sĩ không thể nắm vững hết). Sưng phổi (pneumonia), lao phổi (tuberculosis), ung thư phổi (lung cancer) chẳng hạn, là những nguyên nhân quan trọng gây ho, không chữa bệnh thêm nguy hiểm, cái ho sẽ càng nặng, thuốc ho chẳng ăn thua gì. Bác sĩ sẽ cố tìm hiểu bạn sao nóng sốt, hoặc ho sao lâu thế, đồng thời, nếu cần phải dùng đến thuốc ho giúp bạn tạm bớt ho, trong lúc ta tận lực chữa trị nguyên nhân gây ho, bác sĩ sẽ khuyên bạn dùng một thuốc ho đúng với nhu cầu của bạn, và ít gây phản ứng phụ, ít ảnh hưởng đến đời sống cũng như công việc của bạn.

Ôi, ho làm khổ bao người (và bao... bác sĩ, khi người bệnh cứ nhất định đòi dùng trụ sinh lúc chưa cần đến). Cũng vì vậy, thuốc ho tranh nhau ra đời, làm giàu cho kỹ nghệ chế thuốc ho. Thuốc ho có thể giúp, cũng có thể gây phiền toái, đôi khi còn nguy hiểm. Những cái ho cấp tính, chút ít, bạn chờ thêm, lắng nghe cơ thể bạn, đừng dùng thuốc ho vội. Ho nhiều, muốn thử dùng thuốc ho, bạn nên đọc kỹ công thức thuốc, xem trong thuốc chứa những chất gì. Thuốc càng chứa nhiều chất, càng dễ gây phản ứng phụ. Nhất là nếu bạn mang bệnh cao áp huyết, nên tránh dùng những thuốc ho trong chứa chất decongestant chữa nghẹt mũi. Ho dữ quá, ho kèm nóng sốt, ho khạc ra máu, ho lâu chưa hết, bạn đi khám bác sĩ cho chắc ăn.


Bác sĩ Nguyễn Văn Ðức

Mục Lục


VI. Giới Thiệu - Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật ___________________________________________________





1. Website: Vườn Trẻ



Với mục đích duy trì Việt ngữ, nhóm Vườn Trẻ đã và đang nỗ lực xây dựng những nhu liệu điện toán nhằm giúp các em nhỏ cóthêm một chương trình học tập hấp dẫn và hữu hiệu hơn.

www.vuontre.com

Xin trân trọng giới thiệu đến độc giả Giao Muà.




Mục Lục


VIỊ Nhạc : 1. Ðợi Chờ

Mục Lục


2. Ðã Cuối Chưa Cuộc Tình


VIII . Hộp Thư Toà Soạn ___________________________________________________



Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu sau đây : Bích Hà, CC, DHH, Gia Phong, Hàn Trân, Hoàng Mai Phi, Hoa Cỏ, Hoa Ðộ, Hoàng Trúc Giang, Hương Kiều Loan, Ngô Thy Vân, Ngọc An, BS Nguyễn Văn Ðức, BS Nguyễn Ý Ðức, Nguyên Cương Andy, Nguyễn Vạn Thắng, Nguyễn Qúy Ðại, -NXVK-, NNgương, Nhật Khánh, Nhược Thu , nttn, NS Phạm Duy, Phạm Vũ Anh Nam, Phan Cát Linh, Song Châu Diễm Ngọc Nhân, TL Hoàng Lan, Tân Văn, Thanh Thanh, Trần Công Nhung, Trần Minh Hiền, Trần Hoan Trinh, Trần Thị Hà Thân, Việt Dương Nhân, Viễn Phương, Vũ Ðình Tuyết, Vũ Thị Xuân Ðào, Y-Thy đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 12 . Một số bài khác sẽ được đăng dần vào số tới. Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương lai.

Mục Lục


Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà: 1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe), xin gửi email về TrungKy@hotmail.com
2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe), xin gửi email về TrungKy@hotmail.com
3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về: TrungKy@hotmail.com 4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về: GiaoMua2002@aol.com Nguyệt San Giao Muà Homepage: http://www.GiaoMua.com Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà: 1. Xin các bạn gửi bài theo dạng VIQR (Vietnet) (dùng cách bỏ dấu như trong trang này) 2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM. 3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ email ở cuối bài hay không. 4. Bài vở xin gửi đến GiaoMua2002@aol.com 5. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về: TrungKy@hotmail.com

Ðịa Chỉ Liên Lạc:

Nguyệt San Giao Muà
P.O . Box 378
Merrifield, Virginia 22116-0378
USA

Trang Nhà