Số 21
Ngày 1 tháng 1 năm 2004
Nguyệt San Giao Mùa
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116-0378
USA
Thư Ngỏ Ðầu Năm
Cứ mỗi mùa Xuân đến là những kỷ niệm bỗng quay về. Ðâu là những ngày đầu Xuân trời se se lạnh và đầy sương mù như ở Huế. Hai cây mai già trước sân nở rộ cùng với những xác pháo đỏ rơi đầy khắp sân và những tiếng cười đùa của những đứa trẻ theo cha mẹ đi lễ chùa, thăm viếng ông bà là một trong những hình ảnh theo chúng ta cho đến hết cuộc đời.
Ðâu là những buổi đêm quây quần bên anh chị em dưới ánh lửa hồng, củi tí tách nổ của nồi bánh chưng. Ðâu là những giây phút súng sính trong bộ đồ mới, đứng chúc Tết ông bà và cha mẹ..Tất cả, chỉ còn là những giấc mơ.
Một năm mới sắp bắt đầu sau những biến chuyển của một năm khó quên trong cuộc đời.
Một năm cũ với cuộc chiến tranh tại Iraq và những xáo động chính trị sau khi chính phủ cũ bị lật đổ. Những cuộc tấn công mỗi ngày đối với binh sĩ Hoa Kỳ tại Iraq và cuối cùng là sự bắt giữ Sadam Hussein tuần trước. Những hình ảnh trẻ em, người già dắt díu nhau trên đường di tản ở Iraq làm nhớ lại những cảnh tượng ở Việt Nam trong khoảng 30 năm về trước. Những hình ảnh vĩnh viễn ghi sâu vào tâm trí, chẳng thể nào quên.
Một năm cũ với tai nạn của phi thuyền Columbia đã gây tử vong cho cả phi hành đoàn 7 người của Hoa Kỳ.
Một năm cũ đánh dấu sự xuất hiện của bịnh SARS, hoành hoành đa số ở các nước Á Châu, gây truyền nhiễm và tử vong cho hàng ngàn người trên thế giới.
Mỗi chúng ta dù ở những nơi nào trên thế giới cũng bị ảnh hưởng không nhiều thì ít bởi những biến cố lịch sử trong năm qua. Hy vọng năm mới sẽ mang lại hòa bình hạnh phúc cho những quốc gia còn lầm than trong chiến tranh và nghèo khó. Hy vọng năm mới sẽ mang đến sự thắt chặt tình người, giúp xóa bỏ những hận thù vì tôn giáo, vì quyền lợi riêng tư.
Và trước thềm năm mới, BBT Giao Muà xin thân chúc toàn thể độc giả Giao Muà một năm mới đầy an bình và hạnh phúc.
Ðinh Ðặng Trường Như (Trung Kỳ)
BBT Nguyệt San Giao Mùa
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. Một Chiều | ______Tâm Thư | |
| 2. Ðường Qua Muà Xuân | ______Mạc Phương Ðình | |
| 3. Tạ Ơn Ba Mẹ | ______Nguyên Dã Qùy | |
| 4. Dòng Lệ Thu | ______TH | |
| 5. Biệt Ly Khúc | ______Gia Phong | |
| 6. Xin Cho Tôi Làm Quen | ______Tử Du | |
| 7. Bánh Chưng | ______Ngô Thy Vân | |
| 8. Nơi Này,Phố Los Nhớ Em | ______Khánh Học | |
| 9. Ðêm Nằm Nghe Tiếng Mưa Rơi | ______Bích Hằng | |
| 10. Thoáng Kiêu Sa Phố Bolsa (0) | ______Nguyễn Hữu Viện | |
| 11. Anh Và Em | ______Tôn Thất Phú Sĩ | |
| 12. Lời Nguyện Ước | ______Bích Hà | |
| 13. Nguyệt Ca | ______Phạm Vũ Anh Nam | |
| 14. Cửu Long Giang | ______Trần Hoan Trinh | |
| 15. Câu Ca Dao Cũ | ______Sương Mai | |
| 16. Về Ðất Mẹ | ______Việt Dương Nhân | |
| 17. Gặp Người Vũ Nữ Năm Xưa | ______Trần Nhất Lang. | |
| 18. Chén… Huynh đệ chi binh | ______Vũ Thị Thiên Thư | |
| 19. Cánh Gió | ______Nhược Thu | |
| 20. Ðêm Giao Mùa | ______Sông Cửu | |
| 21. Ðêm giữa ban ngày | ______T.L . Hoàng Lan 2002 | |
| 22. Cho tôi gởi một chút gì về theo | ______hoanglonghai | |
| 23. Em Chợt Ðến | ______Lâm Huân | |
| 24. Mùa Xuân Nào Cho Mẹ, Cho Con | ______CTL | |
| 25. Ảo Tưởng | ______Trăng Ca | |
| 26. 29 năm | ______Ðỗ Thành | |
| 27. Thần Thoại | ______Lạc Duyên | |
| 28. người nhận : ngami @ yahoọ com | ______NNguong | |
| 29. Trăn Trở | ______Hoàng Mai Phi |
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Trái Ðất Tròn _______ Vành Khuyên |
| 2. Long xuyên và tôi ___________ Võ Thị Xuân Ðào | 3.Mùa Nước Lũ ( kỳ 18) ___________ Trần Công Nhung |
| 4.Về...(tiếp theo vàhết) ___________ Thanh Sơn |
| 5.Thoáng Tình Cuối Ðông (tiếp theo va hết) ___________ Hoàng Mai Phi |
| 6.MÙA VỌNG và GIÁNG SINH ___________ Nguyễn Quý Ðại |
| 7.Cát Trắng ___________ Ðỗ Thành |
| 8.Ðứng Ngóng Ngõ Sau (kỳ 2 và hết) ___________ Phan Thái Yên |
| 9.Xuân Trong Thơ Mạc Phương Ðình ___________ Vũ Thị Thiên Thư |
III . Ngàn Lời Ca (kỳ 10)________________________________________________________________
| 1. Tâm Ca _______________________________ NS Phạm Duy |
IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
V. Nghiên Cứu________________________________________________________________
| 1. CÚM NĂM NAY DỮ _______ Bác sĩ Nguyễn Văn Ðức |
| 2. Mẹ Tròn Con Vuông Trong Ngày Ðầy Tháng _______ BS. Hồ Ngọc Minh và BS. Hồ Vũ Mỹ Liên |
VỊ Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật__________________________________________________
| 1. Ðá Ðổ Mồ Hôi - thơ Nguyễn Nam An _______ Quyên Nhi |
| 2. Buồn Vui Nghề Chơi Cây Kiểng _______ Trần Công Nhung |
| 3. Nguyệt San VietHome Magazine _______ Giao Muà |
VII . Nhạc __________________________________
| 1. Nhạc : Con Nước Nhớ Ai _______ Bích Hà |
VIII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
| 1. Nhắn Tin/Trả Lời Bạn Ðọc _______ Ban Biên Tập |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Vành Khuyên Võ Thị Xuân Ðào
Võ Thị Xuân Ðào
Trần Công Nhung Thanh Sơn
Thanh Sơn
Hoàng Mai Phi Hoàng Mai Phi Nguyễn Quý Ðại
Nguyễn Quý Ðại
Ðỗ Thành
Ðỗ Thành
8. Ðứng Ngóng Ngõ Sau (kỳ 2 và hết) Phan Thái Yên
Phan thái Yên
9. Xuân trong thơ Mạc Phương Ðình Vũ Thị Thiên Thư
Vũ Thị Thiên Thư
III . Ngàn Lời Ca (kỳ 12)__________________________________________ Nhạc Sĩ Phạm Duy
Phạm Duy
IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________ DHH
DHH V . Nghiên
Cứu_____________________________________________ Bác sĩ Nguyễn Văn Ðức
Bác sĩ Nguyễn Văn Ðức 2. Mẹ Tròn Con Vuông Trong Ngày Ðầy Tháng BS. Hồ Ngọc Minh và BS. Hồ Vũ Mỹ Liên
BS. Hồ Ngọc Minh và BS. Hồ Vũ Mỹ Liên
VỊ Giới Thiệu - Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật
___________________________________________________
1. Ðá Ðổ Mồ Hôi - thơ Nguyễn Nam An
2. Buồn Vui Nghề Chơi Cây Kiểng
3. Nguyệt san VietHome
Giao Muà vừa nhận được Nguyệt san VietHome do chị Ðỗ Mùi gửi tặng. Báo hiện nay đã ra đến số 6, in mầu giấy láng từ trong ra ngoaì, baì vở nhiều tiết mục: khoa hoc, van học, nhiếp anh? y tế, gia chánh...... Người chủ trương là chị Ðỗ Mùi, một khuôn mặt quen thuộc trong lĩnh vực báo chí. VIII . Hộp Thư Toà Soạn
___________________________________________________
Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:
1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe),
xin gửi email về TrungKy@hotmail.com
Ðịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao Muà
Vành Khuyên
Trái đất tròn thiệt . Tròn nhất là ở chỗ tôi đang sống
đây . Không tròn nhất sao được , cái nhà anh Kiệt là chỗ
quen biết với tôi trước đây , tưởng sẽ không còn là người
dưng nữa , rồi sau vì không duyên , không nợ , chúng tôi xa nhau
, mà không hiểu vì sao gần đây tôi gặp hoài .
Lần trước , chỉ cách đây một năm . Tôi đi mua sắm vào dịp
Giáng Sinh thì gặp cả gia đình anh cũng ở đó , cái chỗ mua
sắm này cách nhà tôi gần hai tiếng lái xe . Thôi thì cũng cho
là tại lễ lộc nên tránh làm sao được chỗ đông người .
Lần này , cũng đã hơn nữa năm tôi không ghé tiệm mì Hồng
Kông cách thành phố tôi đang sống một tiếng lái xe . Vừa
mới lò đầu vào thì gặp cả nhà anh Kiệt đang là khách hàng
duy nhất tại tiệm mì đó .
Lần nào gặp gia đình anh Kiệt cũng tỏ vẻ không vui với tôi dù
tôi chào hỏi đàng hoàng và niềm nở lắm .
Thường là chuyện gì xảy ra hoài hay kích thích tôi tìm hiểu xem
lý do tại sao để coi có lường trước được những gì có thể
sắp xảy ra nữa hay là không .
Chưa kịp nghiệm ra, tuần rồi , em anh Kiệt được nhận vào
chỗ tôi làm . Khi vừa gặp em , tôi hơi khựng nhưng cũng ra
được vẻ mặt rạng rỡ chúc mừng " Mình thành đồng nghiệp
rồi há , ba má anh chị em em khoẻ không ? "
Cô bé chả hiểu ghét tôi từ lúc nào chẳng thèm trả lời trả
vốn . Trời ơi , tôi nhủ thầm chị không lấy anh Kiệt của em
là phước bảy mươi đời nhà em đó nha . Nếu không bây giờ em
bế cả chục đưá con của chị rồi . Cũng chưa đến nỗi làm cô
bé phải sợ. Hay là , oh , em không phải thấy cơn tam bành của bà
chị dâu hụt này là phước cho em lắm đó có biết không ? Tôi
nhăng cuội vơi những ý nghĩ đó trong đầu để bắt chuyện
với cô bé mong không bị cô xí hụt đuổi đi . Cuối cùng ,
không có gan tôi đã lẳng lặng đi chỗ khác . Tôi còn việc
phải làm mà cũng đâu có xa , cô bé muốn nói chuyện với tôi
lúc nào tôi cũng sẳn đây à .
Một lần , hai lần , cô bé qua hỏi tôi chuyện làm đúng theo
kiểu đồng nghiệp thật . Cô bé vậy mà đâu ra đó , chả
nhắc gì tôi chuyện trước kia . Tôi cũng vờ như không quan tâm
gì nữa . Những lần tổ tôi có tiệc , tôi để phần cho cô
bé lúc thì cái bánh , lúc thì cục kẹo , xem cô như em út trong
nhà .
Chúng tôi chưa bao giờ nói chuyện .lại lâu hơn mười lăm phút
trong sở . Tên anh Kiệt cũng chưa bao giờ được nhắc lại .
Chắc mỗi khi tôi về cô bé có ghé chỗ tôi ngồi xem hình gia
đình tôi , một chồng và hai con nên cũng không nỡ khơi dậy
một quá khứ buồn chi nữa hay sao ?
Một chiều, ánh mắt cô bé u buồn đi ngang qua tôi . Tôi cầm
lòng không đậu . Tôi với vai em , nhỏ giọng " Em à , thấy em
buồn hoài à , chị không hỏi , không chịu được á !"
Cô vẫn quẩy mạnh vai bước đi , tôi bước theo cô . Tới chỗ
cô ngồi , cô bỗng bật khóc , lời tuôn ra .
" Chị à , gia đình em mong chị và anh Kiệt thành lắm ( trời vết
đau tám năm rồi em ) nhưng vì chị với anh ấy không thành, sau
này anh ấy về lại VN sống , trong thời gian ở đó bị tai nạn xe
máy , chân chữa không kỹ , bị hư giờ phải cưa mất một chân ,
gắn chân giả đó chị " . Tôi yên lặng , thầm mong cô bé đừng
tiếp theo những lời kết tội là kết quả đó có phần là do
tôi . Những gì tôi với anh Kiệt đã có là duy nhất , nhưng
tôi tin là anh còn có thể có hơn như vậy với những cô gái
đang theo đuổi anh , yêu thương anh hơn tôi . Không em à , vậy
là không thích chị sao , đễ dàng như vậy sao .
Em ngừng chút rồi tiếp " Dạ em biết gia đình em đâu thể nào
ghét chị được nhưng có lẽ chị nhắc cho gia đình em nhớ đến
anh Kiệt rất hạnh phúc trước kia , giờ thì em nghĩ ảnh không
được vậy nữa ."
Tôi hiểu ra ... Chiều đó tôi hỏi em địa chỉ anh Kiệt viết thư
hỏi thăm , dầu sao cũng một thời là của nhau .
Tôi gửi anh hình ảnh gia đình , giới thiệu sơ về chồng tôi ,
và mời anh khi nào trở lại Mỹ ghé thăm tôi .
Chiều nay , một tấm thiệp lạ trên bàn khi tôi đi làm về đóng
dấu từ VN chúc mừng lễ Giáng Sinh . Tôi háo hức mở ra .
Những dòng chữ quen thuộc của ngày nào khi tình tự giữa tôi
và anh còn nóng bỏng .
Gửi Trâm và gia đình ,
Cám ơn em viết thư hỏi thăm , anh ok .
Cầu chúc cho em và gia đình muà Giáng Sinh và Năm mới hạnh phúc
nhe .
Kiệt .
Kiệt vẫn ngắn gọn như vậy , Kiệt chẳng trách tôi một lời,
nhưng những dòng chữ thân thiện của anh làm tôi tự trách mình
, tôi đã thiếu quan tâm tới anh như một người bạn từ ngày
có gia đình . Và điều đó khiến tôi cảm thấy mình có lỗi .
Trái đất tròn thật với tôi và gia đình anh Kiệt . Còn tôi
với anh Kiệt . Tôi thật mong cũng có ngày tôi cũng có thể
kết luận được như vậy torng tình thân của hai người bạn .
Tôi chờ xem .
Mùa hè năm mười một tuổi, chấm dứt những ngày rong chơi với con Ki ki . Cô tôi về thăm nhà như thường khi, mấy chị em gặp nhau mãi lo chơi đùa, ăn uống, bao nhiêu là cây trái trong vườn nhà, bao nhiêu trò chơi cũ mới … Hôm sau, Mẹ tôi lặng lẽ xếp một ít quần áo, sữa soạn các vật dụng hàng ngày, tôi cùng đi với cô về tỉnh lỵ theo các chị vào trường.
Trong trí nhớ đơn sơ của con bé tóc hãy còn lổm chổm chưa chấm bờ vai, mái tóc củn cởn nầy là tuyệt tác của Oâng Nội, mỗi mùa hè, không thiếu một mùa nào, ông mang hết mấy đứa cháu bất luận trai gái đến tiệm hớt tóc duy nhất của ngôi chợ nhỏ trong làng, bao giờ cũng bảo bác thợ một câu “ hớt ngắn, kiểu ca rê, cho nó mát ”. Bọn trẻ trang lứa trong làng nhìn vào hai cái đầu tóc ngắn củn cởn và gọi chúng tôi là “ thằng con gái ” Tôi lúc nào cũng bận chúi mũi vào quyển sách cầm tay nên không chú tâm đến lời bạn bè trêu chọc, vô phúc cho đứa nào trêu vào tay Kim Thoa, như chạm vào con nhím, bao nhiêu lông nhọn xù lên sẳn sàng phóng tới. Năm tôi lên mười, lần đầu Bà Nội trái ý ông, không chịu cho ông mang hai đứa chúng tôi đi cắt tóc như hàng năm, Bà Nội bảo con gái lớn lên phải để tóc dài, mặc áo bà ba, đi đứng phải dịu dàng thùy mị, và mang mấy bộ quần tây, áo cao bồi xếp lại cất vào tủ áo.
Trường trung tiểu học Á Thánh Phụng của họ đạo An Giang, Cha Nguyễn Văn Lãng làm giám đốc. Cô sáu Thiên Hương làm thư ký, người luôn mặc áo dài màu tím Huế, bên cạnh những bộ áo dòng trắng nuốt của các Sơ .Ngôi trường tỉnh lỵ đầu tiên con bé nhà quê ngơ ngác bước vào. Xúng xính trong chiếc áo dài trắng tinh còn nguyên vệt phấn kẻ, cô tôi dẩn mấy chị em đến nhà may Hạnh Dung đối diẹân trường Bác Aùi, đặt may cho mỗi đứa ba bộ áo dài, tôi mặc chiếc áo thướt tha làm học sinh trung học, một bước nhảy xa từ ngôi trường làng cấp tiểu học, chỉ có hai dẫy nhà tôn vách ván ,sáu phòng học đơn sơ.
Tôi lặng chìm trong dòng áo trắng nuột nà của những cô bạn cùng lớp .Con bé nhà quê, giờ chơi ngồi một góc ôm kè kè quyển sách, trong các môn học, tôi thích Việt văn vì gần gủi và vì tôi mê cô Lệ Hằng, vị giáo sư phụ trách, cô trong mắt con bé đẹp như thiên thần, giọng nói nhẹ nhàng, nhưng giảng bài thật lôi cuốn. Bài luận văn đầu tiên, cô gọi tên, con bé thẹn thùng đứng dậy, sau khi bảo tôi đọc cho cả lớp cùng nghe, cô chấm bài của tôi hay nhất và chọn làm bài mẫu, tôi nhớ rõ đề luận “Tả con mèo” nhưng trong bài viết tôi kể chuyện con mèo. Con bé nhà quê rụt rè, cô giáo như bà tiên huyền diệu, với đôi đủa thần trong chuyện cổ tích cô bé lọ lem, bổng dưng tôi biến thành nàng công chúa xinh đẹp, có tên tuổi có mặt mày, và trở thành ngôi sao sáng trong lớp học từ ngày ấy. Ðiều nầy không tránh được những trêu chọc của bạn bè, kẻ yêu người ghét, nhưng bất luận phía nào cũng có Ngọc Lan bao che, đứng mũi, chịu sào. Cô bé cận thị nầy theo cùng tôi những tháng năm dài mài ghế trung học, hoạt động trong học đường cũng như lăn vào sinh hoạt trong các đoàn thể thanh niên .
Trong trí nhớ của mỗi chúng ta, Long Xuyên, ít nhiều là những hình ảnh không thể xóa mờ, từng con đường góc phố, những dấu chân chim sáo reo vui, bốn bức tường vôi của lớp học, bàn ghế âm thầm khắc tên, phấn trắng bay trên bảng đen, bay theo những khóm mây mơ ước . Tôi mang trong lòng từng hạt chuổi tương tư, từng giọt tình thương nhớ. Kỷ niệm như những giọt nước thấm dần, loang lỗ, ăn mòn từng mảnh trái tim, từng buồng lá phổi, từng ngăn khối óc, mỗi dấu chân qua đi, một khuôn mặt đậm nét, một nụ cười vô tư, tôi bơi miệt mài, tôi chạy mòn hơi, tôi lê thê bước, Long Xuyên của tôi, và tôi, và những người sống lang thang trên nửa địa cầu xa tít đã dể quên lại trái tim với muôn nghìn dấu ái.
Những năm trung học thật bình yên, tỉnh lỵ hiền hòa không hề nghe tiếng súng, chỉ có những chiếc Honda mới tấp nập ngày con sóng xe gắn máy tràn về, Ngọc Lan vẩn đến đèo tôi qua các ngã đường thân quen, chiếc xe mang chúng tôi qua con đường xanh bóng cây đường Lê Lợi, đường Nguyễn Du nằm cạnh bờ hồ nhỏ và dòng sông Hậu hiền hòa. Con đường liên tỉnh từ Cần Thơ về Châu đốc, công trường Trưng Vương về đường Tự Do đến ngõ hàng cau, căn nhà mái lá con con , dập dìu tiếng cười đùa vào ra bất tận, từ tiếng đàn Tây ban cầm mượt mà reo vui của cậu Hồ, đến tiếng sáo vi vút mấy tầng cao của cậu Cựu, những anh học trò áo xanh dương trường Trung học Kỷ thuật Angiang, khi buông tay đục tay kềm, những ngón tay chai nhẹ nhàng lướt trên phím đàn , vuốt ve từng lóng trúc, buông ra những âm thanh huyền diệu ru tuổi học trò thần tiên .Mùa tựu trường, những cơn mưa dầm không ngăn nổi dấu chân chim vui, bạn bè ba tháng chia xa , gặp lại nhau ríu rít chuyện trò.
Rời mái trường trung học, với ước mơ nhỏ nhoi, hẹn sẽ trở về. Khung trời đại học thênh thang thiếu cái thân quen của tỉnh lỵ nhỏ nhoi, thiếu hồn nhiên vô tư vui đùa, như chiếc xuồng con bơi nước ngược, tôi chỉ mong thời gian qua nhanh, cố gắng học cho xong bốn năm đại học,những băn khoăn, những khó khăn trong cuộc sống và tương lai không lối thóat, nhìn thực trạng phơi bày chunh quanh, nhìn trọng trách đặt lên vai con người mà mơ mình nhỏ lại, giấc mơ đơn sơ chiếc áo mới mỗi Tết về, tung tăng đi mừng tuổi, dăm ba đồng bạc mới.
Thủ đô Sài Gòn, với nhịp sống vội vã, chen chúc tranh giành, mỗi lần lễ Tết trong lòng thôi thúc, tôi lại quay về Long Xuyên, đôi khi chỉ vì một lời hứa, chút nắm níu của bạn bè thân yêụTôi thèm khát cái không gian yên ấm, tôi nhớ từng con phố nhỏ, những ngày dầm mưa suốt con đường Lê Lợi, Gia Long, về chân cầu Hoàng Diệu, nhớ hai hàng phượng bên bờ sông, hình như mổi viên sỏi nhỏ, từng bậc thềm nhà, con hẻm hai hàng dừa rũ lá, nơi nào cũng cất tiếng chào mời, chốn nào cũng xôn xao nhắn gởi. Tôi hình dung mình suốt đời bơi lội trong muôn ngàn tình tự, đắm ngập trong biển bát ngát thân quen. Dòng đời quanh co nghiệt ngã, con sông Hậu giang hiền hòa chở nặng phù sa, mổi năm mang sức sống về bồi đắp từng mảnh ruộng đồng, từng chân lúa sạ, con sông tôi bơi lội miệt mài, ngày tóc xanh chưa thành thiếu nữ, con sông ngọt ngào tình thanh niên của Ba Mẹ, và cũng chính con sông nầy mang chúng tôi vào biển cả, vượt đại dương bát ngát đi tìm sự sống trong nổi chết, đi tìm một tương lai mà từng hơi thở không còn là tiếng thở dài .
Những ngày Tết hiu hắt ở chốn xa mịt mù, ngồi trong nhà nhìn tuyết bay trắng xóa ngoài sân, lạnh tái tê thê thiết . Không còn cái lạnh nhẹ nhàng, mùa gió bấc lang thang bốc từng nắm bắp rang, cười đùa với nhau suốt con đường Quang Trung tối hăm ba đi chợ Tết. Cái lạnh hiu hiu bên làn khói mỏng, tay bưng chén chè nồi đất, cắn vỡ từng hạt đậu xanh, ngọt trên đầu lưỡi đến tận tấm lòng. Tất bật chạy tìm, lặn lội đến từng của hàng tạp hóa trong bảo tuyết, trong cơn gió dao cắt của cực bắc thổi về, vơ vét hết nhửng gì cần thiết, chén nếp, hạt đậu xanh, nấu cho xong mâm cổ Tết bày trên bàn, rồi thẩn thờ nhìn khói hương bay lạnh lẽo. May cho con manh áo mới, mặc bên trong chiếc áo len lù xù, lang thang tha chúng đi tìm hội Tết, tìm chút hơi ấm dăm ba người đồng hương, chia nhau khoanh bánh tét, miếng thịt kho bằng nước dừa trong lon nhôm cho đở nhớ quê nhà.
Ôi! Những ngày tha hương, tiếng mẹ như khúc nhạc reo vui, đang đi trên đường phố, bất chợt nghe thanh âm ngọt ngào là quay phắt lại, trông thấy màu tóc huyền là bất kể chạy theo, nhìn nhau cho kỷ để người chưa quen, thành người quen. Nghe tin có người Việt Nam mới đến định cư là nôn nóng gọi tìm, “ anh quê Châu đốc ? Kiên giang ? Không sao , chúng ta gần nhau, tôi , quê Long Xuyên đó .”
Long Xuyên, ngọt như lóng mía cù lao, thơm như lúa mới dạt dào, hai mươi năm, lần đầu trở lại, đi như mộng du, từng con đường nhỏ, từng góc phố quen, kỷ niệm trùng trùng. Cổng trường trung học Phụng sự [ nay là trường trung học Angiang ] đối diện với Ty thanh niên, khoảng sân tráng xi măng ngày nào tôi lần đầu đến sinh hoạt với toán Du ca Ðường Việt, phòng tập Nhu đạo bên cạnh và trụ sở Hướng dạo An Giang. Dãy phòng học ba tầng vẩn đứng im lìm soi nắng trong, bốn bức tường vôi trắng từ lâu không hề sơn phết lại. Khung cửa sổ cao, với tấm sáo bằng gỗ chắn lại cũng hư hao, mục gẫy theo thời gian.Nhìn lại phía vườn bông, trụ đèn bốn ngọn ngạo nghễ ngày nào, giờ đứng khiêm nhượng bên cạnh những căn phố củ kỷ đối diện cơ sở cũ của Viện Ðại học Hòa Hảo. Thư viện An Giang, với kiến trúc mới hình tròn như khúc bánh gỗ mùa Giáng Sinh, tôi đứng đây ngơ ngác kiếm tìm, hai mươi năm, tôi như người đi lạc trong chính trái tim mình .
Từ bến bắc Vàm cống, những ngày nắng trong, giữa dòng sông đẫm màu phù sa, nhìn về phía thành phố, đôi bàn tay chắp của gác chuông nhà thờ chánh tòa Long Xuyên in đậm trên nền trời xanh thẳm. Ði dưới chân tượng Chúa, tôi ngơ ngác nhìn qua bên đường, những gian hàng san sát mọc lên như rừng nấm, khu trại binh thuộc sư đòan thiết giáp, nơi cư trú của cô bạn nhỏ học chung lớp cuối cùng trước ngày về đại học. Tôi không nghĩ ra Long Xuyên có thể thay đổi, trong trí nhớ những hình ảnh nối tiếp nhau trùng trùng, từ cầu Cái Sơn lên đến cầu Quay Nguyễn Trung Trực, đường Trần Hưng Ðạo nối dài, thuở xưa đi như vạn dặm, giờ chưa kịp thở hương nhớ thương đã thấy qua hết một khoảng đường, mấy chị em tôi dắt díu nhau trở về như Từ Thức, lang thang , đi tìm kiếm người thân.
(còn tiếp một kỳ)
7/03
Trần Công Nhung
18
Bà Nhiêu được tin Nam đang theo học lớp Sư Phạm, vội chuẩn bị đi Huế. Một công hai việc, gặp con, nhân thể bà thăm dò tiền tử tuất của chồng. Mọi việc ở nhà, bà giao cho Má Thảọ
- Chị không phải ủ thêm cơm rượu, còn mấy chum nấu từ từ. Bạn hàng đến, mình giao ít lại. Nói họ vài bữa tui về sẽ giao như cũ. Nhờ chị trông chừng các cháu. Thằng cu Phúc dạo này hay đau ốm, chị nhắc con Lan cho em ăn.
- Chị đi mấy bữa ?
- Tui ra gặp các con rồi về liền. Chừng ba bữa thôi. Phải về chớ không mất khách.
- Rứa khi mô chị đi ?
- Sáng mai, đi chuyến tàu sớm. Thứ bảy chắc mấy đứa nó nghỉ, thứ hai lo công việc xong tui về, có lâu cũng tới thứ bạ
- Xuống ga, chị đi xích lô đến chỗ con Thảo, tui nghe nói cũng gần, cháu nó sẽ đưa chị tới nhà Nam.
Bà Ðàm trao địa chỉ Thảo cho bà Nhiêu và dặn hờ :
- Lỡ chị mất địa chỉ thì cứ ngồi xích lô biểu họ chở tới trường Sư Phạm hay trường Tá Viên Ðiều Dưỡng.
Dặn thế nhưng bà cũng biết bà Nhiêu rất cẩn thận và có trí nhớ hơn ai. Sáng hôm sau trước khi ra ga, bà Nhiêu cho mấy chị em Lan tiền quà và căn dặn các thứ một lần nữa :
- Con nhớ cho em uống thuốc nghe, mấy bữa ni nó ho và làm biếng ăn.
Trước khi lên tàu, bà Nhiêu mua ít Kẹo Gương, Ðường Phổi, để làm quà, đây là đặc sản của xứ Quảng.
Lên tàu, ngồi một lúc bà đã sốt ruột. Bà nôn gặp Nam để biết rõ đầu đuôi sao mà chúng tìm được nhau. Bà vái Trời: "Nếu lãnh được tiền sẽ mua cái nhà, có chỗ cho mẹ con chui rúc...".
Hồi tưởng lại, bà Nhiêu không ngờ mới đó mà đã hai năm, bao nhiêu chuyện đổi thay. Hiệp định Genève không còn nghe nhắc đến nữa, không tổng tuyển cử, không hiệp thương. Thực tế xem như có hai nước Việt Nam. Miền Nam dựa vào khối Tây Phương. Ông Ngô Ðình Diệm truất phế ông Bảo Ðại, lên làm Tổng Thống. Miền Nam nhờ viện trợ Mỹ bắt đầu xây dựng mở mang trường học, nhà thương đường sá. Ðời sống nông thôn dần dần cũng sáng sủa hơn. Miền Bắc nhờ khối Cộng Sản để củng cố thành trì Xã Hội Chủ Nghĩa. Ðình chiến được hai năm thì Miền Bắc phát động phong trào cải cách ruộng đất, đã làm cho bao nhiêu người chết chóc tù đày. Nếu bà Nhiêu nghe lời Nam ở lại, thì giờ này chắc không tránh được cảnh bị đấu tố. Sau 45 người ta nhân danh cách mạng để làm những việc không cần đến luật pháp. Bà có hai người em bên chồng đã bị chặt đầu mà không hiểu tội gì. Cứ tưởng tượng đến đó bà đã run rồi. Bởi vậy, đời sống nơi đây dù có khó khăn thiếu thốn đến đâu bà vẫn bằng lòng. Bà còn được đi lại để kiếm sống, còn có cơ hội để khôi phục những gì đã mất.
Ðoạn đường chỉ hơn trăm cây số mà tàu chạy mất bốn tiếng đồng hồ. Xuống ga, bà Nhiêu gọi ngay xích lô đến chỗ Thảo ở. Bà sực nhớ, "Răng không đánh điện báo cho Thảo đi đón". Anh xe phải hỏi đường nhiều lần mới tìm ra chỗ Thảo. Rất may, Thảo có nhà. Thấy bà Nhiêu, Thảo mừng rỡ chạy ra xách đồ và đưa bà vào phòng.
- Bác, Bác đi tàu hay xe mà ra sớm rứa ?
- Bác ra tàụ
- Bác có mệt không ? Bác ngồi nghỉ một chút đã.
- Thằng Nam ở mô con ?
- Dạ, anh Nam ở bên phố, chút xíu con đưa Bác đị
Bà Nhiêu thấy chỗ cháu học hành đàng hoàng, cứ nghĩ chắc phải tốn lắm:
- Con ở ri có đủ tiền trả không ?
- Dạ không tốn tiền Bác à, tiền cơm, tiền tiêu vặt, tiền sách vở...các thứ, học bổng chính phủ cho cũng đủ.
- Nam có thường gặp con không ?
Thảo ngập ngừng, trả lời cho đúng sợ bà Nhiêu cười, ngược lại sợ bà nghi ngờ, không vui. Thảo nói hàng hai :
- Dạ thỉnh thoảng vào dịp nghỉ lễ anh Nam có qua thăm con. Tụi con, ai cũng bận lo bài vở.
- Học cái này có khó lắm không con ?
- Dạ..cũng khó nhưng ra trường thì ai cũng đậu, cao hay thấp mà thôị.
- Vái trời cho nó sớm có công ăn việc làm ...
Thảo như nhớ ra điều gì vội đứng dậy, vừa nói vừa chỉ cho bà Nhiêu :
- Bác vào trong rửa mặt cho mát rồi đi. Gặp Bác chắc mấy anh em mừng lắm.
Rửa mặt ra, bà Nhiêu hỏi Thảo :
- Con thấy mấy anh em nó dạo này ra sao ?
- Dạ hai em học khá, anh Nam thì còn mấy tháng nữa ra trường. Má con cũng khỏe chớ Bác ?
- Khỏe, nhờ có Má, Bác mới đi được đâỵ
Bà Nhiêu mở túi xách lấy hộp kẹo gương trao cho Thảo:
- Quà của con .
Thảo vui vẻ cầm nhưng cũng nói một câu :
- Bác để cho mấy em. À, Bác dành một phần biếu bác Ðiền, bác ấy tốt bụng lắm. Nhờ bác mà lâu nay anh Nam có chỗ ăn ở.
- Rứa thì con lấy giấy gói hai hộp kẹo gương, một ký đường phổi. Mình ăn thì hết, người ta ăn thì còn.
Thảo gói quà, điểm lại nhan sắc một chút rồi nói:
- Xong rồi, đi Bác hè.
Bà Nhiêu nhìn Thảo tủm tỉm cười. Tự nhiên mặt Thảo đỏ hây hây. Bà thấy Thảo lớn hẵn lên, chững chạc và đẹp. Ngày trước bà đi lấy chồng đâu được vầy.
Thảo gọi một chiếc xích lô, hai bác cháu cùng ngồi. Thảo bảo anh xe:
- Chú cho qua cửa Thượng Tứ.
- Bác nghe Nam học Sư phạm, Bác cũng mừng. Hồi trước nó đã nói rứa. Nó ra trường Bác cũng đỡ lo. Cháu thì răng ? Khi mô mãn khóả
- Dạ chắc cũng một lượt với anh Nam. Thưa Bác lâu nay, Cha có nói gì về nhà cửa không ?
- Không, nhưng Bác nghĩ nếu có cơ hội, mình cũng nên đi. Có lần Bác nghe Lý Kiệt nói bóng gió hình như Cha muốn lấy lại nhà.
- Con cũng nghĩ vậy. Hai nữa mình ở đã hai năm rồị
- Mấy lần về Huế Bác cũng có ý tìm một cái nhà nho nhỏ để mua mà chưa gặp.
Nghe bà Nhiêu nói mua nhà ở Huế, Thảo thấy rất hợp. Thảo dò ý Bác :
- Vậy là Bác tính về Huế ở luôn hả Bác ?
- Ừ, thứ nhất là có trường đầy đủ cho con cái học hành, hai là cũng dễ làm ăn. Con thấy răng ?
- Dạ con cũng thích sống ở huế, người hiền cảnh đẹp. Không biết ra trường có được làm đây không.
- Thằng Nam chắc cũng rứạ
- Dạ, nếu đậu cao thì được chọn nhiệm sở, không thì họ bổ theo nhu cầụ
Thảo tính hỏi ý Bác, nếu Bác về Huế thì Má sao. Nhưng nghĩ ra thấy không tiện. Tuy chỉ hai mẹ con mà cũng khó, vì không sẵn tiền. Nếu đem chuyện này bàn với Nam thì chắc chắn là Nam đưa Má theo.
Xe đã qua cầu Tràng Tiền, Thảo lại tấm tắc thán phục công trình kỳ lạ này. Quê Thảo chỉ có cầu sắt một vài và làm đơn giản kiểu cầu gỗ. Cùng lắm là hai vài như Cầu Dài phía trong thành phố Ðồng Hới. Cầu Tràng Tiền vừa đẹp vừa thơ mộng. Ðứng trên cầu, nhìn ngắm sông Hương mới thấy cuộc sống an bình thanh thản. Dòng Hương Giang lúc nào cũng lững lờ, những con đò dài và thon như dáng con gái Huế, thong thả theo dòng. Trên sông lúc nào cũng văng vẳng một điệu hò.
Ðến cửa Thượng Tứ, Thảo bảo dừng xe. Hai Bác cháu men con đường nhỏ theo bờ hồ chênh vênh , một lối đi bề ngang hơn mét, lên xuống gập ghềnh. Nhà ở có chỗ mái che luôn cả đường đi. Bà Nhiêu đoán chừng nơi con ở cũng không giàu có gì, bà hỏi Thảo :
- Nhà bác Ðiền ra răng con ?
- Nhà bác nghèo, đông con, làm nghề nấu đậu hủ. Bác ấy vui tính và mau mắn.
Bà Nhiêu cười :
- Thì cũng như Bác chớ gì.
Vừa tới, Thảo kêu lớn :
- Cu Anh.
Hai em Nam nhìn ra thấy mẹ vội reo lên : "Mẹ, Mẹ"" rồi chạy ôm bà Nhiêu, mấy mẹ con mừng mừng tủi tủi một lúc. Bà Ðiền cũng bỏ bếp đứng lên chào:
- Chị, chị mới trong Ðà Nẵng rạ
Bà Nhiêu đi tới chỗ chiếc giường tre kê sát lối đi, bà ra dấu cho Thảo lấy quà:
- Dạ tui ra chuyến tàu sớm, có chút quà biếu chị lấy thảọ
Bà Ðiền vui vẻ nhận :
- Chị ngồi nghỉ tạm một chút, Nam mới chạy ra phố, về chừ.
Hai bà tâm tình với nhau, Thảo lấy quà cho hai em rồi hỏi nhỏ Cu Anh :
- Anh Nam đi mô rứa ?
- Dạ em không biết.
- Ði xe hay đi bộ.
- Dạ đi xẹ
Thảo ra chiều nghĩ ngợi. Chừng mười phút Nam về. Gặp Mẹ, Nam mừng khôn xiết. Ðể mấy mẹ con hàn huyên, bà Ðiền quay lại công việc của mình. Bà Nhiêu cứ nhìn hoài các con. Nam hỏi Mẹ:
Mẹ thấy con có khác không ?
- Ðứa nào cũng lớn. Mấy con học hành ra sao ?
- Cu Anh lớp Ðệ Thất, Cu em lớp Nhất.
Nam thấy đã trưa nên nói khéo với bác Ðiền :
- Thưa bác, con đưa Mẹ với mấy em đi phố một vòng.
- Ừ rồi cả nhà về ăn cơm.
- Dạ thôi bác đừng lo, chắc đi vòng vòng chiều mới về.
- Rứa thì chiều cả nhà về dùng cơm với bác.
- Dạ được, con nhớ.
Mấy mẹ con ra vườn hoa kể cho nhau tất cả những thăng trầm cay đắng trong hai năm cách biệt. Suốt buổi, Thảo cứ nơm nớp sợ bà Nhiêu nói chuyện không may của Thảo. Khi nghe Nam hỏi :
- Mẹ ở bên Sơn Chà lâu mau mới qua nhà thờ Tam Tòa ?
Thảo tái mặt, sợ thế nào cũng gợi đến chuyện đó. Nhưng bà Nhiêu đã bình thản trả lời Nam :
- Chừng hai tháng.
- Hèn gì lúc con tìm Mẹ, chỗ đó là đồn lính, trại di cư dời đi nơi khác, hỏi chẳng ai biết đi đâu. Mẹ ra thăm tụi con, còn chuyện chi nữa không?
- Mẹ sẽ đi hỏi giấy tờ của Ba con rồi về, trong nhà một mình Bác, Mẹ không yên tâm.
Nam sắp xếp chương trình cho Mẹ:
- Chiều nay ăn cơm nhà bác Ðiền, sau đó con đưa Mẹ về bên Thảo ngủ lạị
Quay qua Thảo Nam hỏi :
- Ðược không em ?
- Dạ, giường em hai người nằm thong thả.
- Thứ hai tụi con phải học, Mẹ đi một mình được không ?
- Các con đừng lo, Mẹ đã đi mấy lần rồi. Vô Mang Cá đi ngang qua đây mà xui không gặp con.
Thảo cũng thêm vô :
- Con cũng rứa Bác, hồi ra thi, con đi đường ni hoài mà có biết anh Nam ở trong nớ mộ
Nam cười :
- Biết thì chuyện đâu còn "lâm ly".
Thảo đấm Nam một cái vào lưng. Không ai hiểu anh chị nói gì.
- Giờ mình đi ăn. Bún bò nghe.
Nam đưa mọi người xuống ngã giữa, ở đây có quán bún nổi tiếng. Bún bò là một trong những món độc đáo của Huế. Thường người ta nói "Ăn Bắc mặc Kinh" thực ra ở Huế có những món ăn mà nơi khác dù có làm cách gì thì cũng không ngon bằng. Bánh Khoái, Cơm Hến, Chả Lụa, Nem Chua. Bánh Lá, Chả Ram, Bánh Cam, Bánh Bèo... Ðặc biệt là các món Chè. Chè Thịt Quay thì chắc là không đâu có.
Dân Huế thường thích ăn hàng gánh. Bánh Ướt Thịt Nướng thì nách. Tay nách rổ bánh, thịt, tay xách nồi lửa. Khi có người kêu họ mới thổi lửa nướng thịt và cuốn bánh tại chỗ. Thời này Phở Gánh đã chuyển qua Phở Xe. Ai cũng nhận thấy hàng ăn bán dạo ngon hơn tiệm. Nhất là không mất thì giờ, không phải ăn mặc tử tế mới ra đường. Học trò mà đi ăn tiệm lỡ gặp thầy cô là sợ lắm. Nếp sống Huế tiêu biểu cho cái cốt cách của người Miền Trung.
Ăn trưa xong bà Nhiêu muốn vô thăm chợ Ðông Ba. Chợ Ðông Ba có vị trí đặc biệt, chợ nằm ngay ngã ba sông về Thuận An và Bao Vinh. Khách hàng các nơi đến bằng xe đò hoặc thuyền. Ðình chợ dành cho người có vốn lớn, ít vốn thì lều sạp che sơ sài chung quanh đình, ra tận bờ sông. Nam thưa với Mẹ:
- Mẹ và hai em đi chợ, hai đứa con lanh quanh đây, chừng bốn giờ tụi con chờ Mẹ chỗ nàỵ
Thảo nói với bà Nhiêu :
- Thưa Bác có mua gì để mai chủ nhật con đi mua. Giờ mua xách nặng.
- Bác đi coi thôị
Ba mẹ con đi rồi, Thảo và Nam thả bộ dọc phố, Nam hỏi :
- Em thích đi coi phố hay ra bờ sông ngồi chơi ?
- Ðã ở đây nửa năm rồi, coi phố chi cho mỏi cẳng. Mình ra bờ sông, kiếm chỗ nào văng vắng ngồi nói chuyện.
Thảo Nam đi về hướng cầu Tràng Tiền. Vườn hoa Nguyễn Hoàng buổi trưa ít người qua lại. Hai người đến một ghế đá, vừa ngồi xuống Thảo đã hỏi :
- Mới sáng mà anh đi mô sớm rứa ?
- Anh đi mô ?
- Không đi mà không có nhà ?
Nam biết Thảo tra vấn nên cố tình trêu :
- Thì anh vẫn ở nhà mà.
Thảo nhìn vào mặt Nam :
- Ở nhà mà chờ cả buổi mới về ?
- À, tại em nói sáng sớm, khi nớ cũng đã mười một giờ rồi sớm chị
- Ừ, mà đi mô ?
Nam làm ra điều suy nghĩ, Thảo hối :
- Ði mô, răng không nói ?
- Thì từ từ để anh nhớ, em làm anh sợ quên hết nè.
Thảo đang nóng lòng mà nghe vậy cũng tức cười :
- Anh làm như trẻ lên ba, sợ chi mà quên chuyện mới hồi sáng ?
- Anh sợ em.
Thảo đánh Nam một cái vào vai:
- Ðừng có xạo, nói đị
- Ðược mà, bộ em gấp đi mô hả ?
- Anh chọc tức Thảo phải không, em về để cho anh…
Nam vội nắm tay Thảo kéo lại :
- Thôi mà, để anh kể cho em nghẹ
Nghe nói "kể cho em" là Thảo tươi ngay nét mặt. Nam âu yếm vuốt ve bàn tay Thảo :
- Chuyện ly kỳ lắm.
Thảo thấy thinh thích song vẫn làm bộ :
- Anh là chuyên môn câu giờ, lẹ lên kẻo người ta thấỵ
- Em biết không, hôn tay người con gái là một việc hết sức trang trọng. Ðôi lúc còn phải quì xuống, nâng bàn tay ngà ngọc đưa lên từ từ. Áp môi vào, để thật lâu nhưng không được mạnh. Ðể làm gì em biết không ? Ðể nghe rõ hương thơm từ những sợi lông măng, để hương vị huyền ảo ấy đi vào trong huyết mạch...
Thảo biết Nam vẽ vời cho có chuyện.
- Anh làm như em là nữ hoàng của xứ Anh !
- Thì em là Hoàng Hậu của lòng anh mà !
Nam đưa bàn tay Thảo áp vào mũi rồi lim dim mắt. Cứ thế thật lâu không nói gì. Thảo chợt thấy có người đi lại, vội kêu nho nhỏ
- Anh, người ta kìa.
Nam hạ bàn tay Thảo xuống và vẫn giữ trong tay mình . Chàng nhìn vào mắt Thảo:
- Em đẹp không lời nào tả hết, đẹp nhất là bàn tay. Bàn tay em đã mở ra trong hồn anh những khung trời cao rộng, anh như cánh chim bay hoài không biết mỏi.
Thảo thấy những điều Nam nói có cái gì đó buồn cười, nhưng khi yêu, người ta hay thêu dệt hay vòng vo tam quốc, chiếm một trái tim không như chiếm một mục tiêu ngoài trận địa. Vẻ thành khẩn của Nam khiến Thảo cũng bị lôi cuốn theo. Ðôi lúc Thảo muốn nói lên cảm xúc của mình mà sao khó quá. Còn Nam, hễ mỗi khi gần Thảo thì tâm hồn bay bổng lên, rồi cứ thế mà lướt đi không còn biết đường về. Tự nhiên Thảo như con chiên ngoan của một vị giáo chủ. Mỗi lần gặp Thảo là mỗi lần Nam đưa Thảo đến những chân trời xa lạ, rực sáng tình yêu. Thảo không cách nào dừng lại được.
Chờ mãi không thấy Nam nói gì, Thảo nhắc khẽ:
- Nói đi anh.
Nam nhìn Thảo cười :
- Nói rồi. Nói với bàn tay em.
- Răng mà anh khi mô cũng cứ "viễn vông". Hồi sáng anh đi mô ?
- Anh đi mua hộp bút chì.
- Mua bút chì mà "ly kỳ" ?
- Ðúng đó em.
- Bút chì thì mua một hai cây, mua chi cả hộp ?
- Rứa mới ly kỳ.
- Thôi, chuyện chi nói đại, anh cứ lôi em đi lòng vòng nóng ruột lắm.
Nam thản nhiên nói cho Thảo biết chuyện chàng đi học vẽ, phải có một hộp bút chì.
Thảo hết sức ngạc nhiên :
- Anh đi học vẽ ? Em không hiểụ
- Anh phải năn nỉ hết lời ông họa sĩ mới nhận dạy. Ông ta hỏi anh tại sao thích học vẽ.
- Anh trả lời răng ?
Anh nói thiệt với ông là anh học vẽ để vẽ bàn taỵ
- Anh học chỉ để vẽ bàn tay, mà bàn tay ai ?
- Bàn tay em.
Thảo chưng hửng :
- Trời đất, anh nói rứa thiệt hả.
- Anh nói thiệt.
- Rồi Họa Sĩ trả lời anh răng ?
- Ông ta cười và nhận lờị
Thảo thấy Nam có nhiều ý nghĩ lạ lùng khó theo mà cũng khó bác. Thảo nói như thăm dò:
- Theo em, anh mua cái máy chụp hình có phải mau không ?
- Ý em rất tiện, nhưng mình chưa đủ tiền. Chụp hình thì chỉ nháy mắt. Vẽ, có thì giờ ngắm nghía thích hơn.
Thảo nghe trong lòng dậy hơi men. Hai người yên lặng nhìn ra dòng sông, một con đò đang chèo lên hướng Bạch Hổ. Câu hò mái đẩy nghe văng vẳng từ xa :
Chiều chiều trước bến Văn Lâu,
Ai ngồi ai câu ai sầu ai thảm,
Ai thương ai cảm, ai nhớ (với) ai mong,
Thuyền ai thấp thoáng bên sông,
Ðưa câu mái đẩy, chạnh lòng (non với) nước non....
Chợt Nam quay qua hỏi Thảo:
- Thảo à, hồi ở trong trại tiếp cư bên Sơn Chà em làm gì ?
Thảo đang vui, nghe câu hỏi của Nam thì mặt mày tái xanh, người đơ ra như bị trúng gió. Nam hoảng lên :
- Thảo, em sao vậy ? Có sao không ?
Nam cầm tay Thảo lắc lắc, rất lo lắng. Một lát, Thảo như tỉnh lại :
- Thảo không sao, tự nhiên thấy trong người khó chịu vậy thôị
- Thảo làm anh hết hồn. Hồi giờ em có bị vậy không ?
Thảo lặng yên giây lát mới nói:
- Anh, em muốn anh từ nay đừng nhắc đến những ngày mình xa cách nhau làm chi, mỗi lần nhớ lại em sợ lắm.
- Thôi được, anh hứa, anh biết thời gian ấy em và Mẹ cực khổ vô cùng. Nhưng tất cả đã qua rồị
Nghe Nam nói, Thảo vui trở lại, mặt hồng hào ngay. Thảo tưởng Nam đã biết hết chuyện hồi đó của mình. Thảo đưa tay cho Nam:
- Anh có muốn ngắm bàn tay của em nữa thôi ? Ngắm để vẽ cho em một bức.
Hai người cười bâng quơ.
Ðêm trở về nằm lại Hà Nội kết thúc những ngày thăm thú quê nội, quê ngoại vừa qua, cả hai ông bà đều thấy vừa vui, vừa buồn. Vui vì lòng ước nguyện đắn đo mãi rồi đến nay mới thực hiện được chuyến thăm quê sau bao năm tháng đợi chờ xa cách thì quê đã về đến rồi, những người muốn gặp đã được diện kiến, tâm tình đã được đổi trao. Nhưng buồn vì những gì tưởng sẽ thấy lại thì nay đã mất hết, hoặc không còn nguyên vẹn cũ, nhất là những tình thân ngày bé thì nay đã vùi xuống đất sâu. Ông bà về chỉ còn lại những hình bóng dấu sau vuông vải đỏ, chỉ dở ra cho nhau nhìn để mà thấy quạnh hiu.
Hà Nội giờ đã cũ quá, những nét xây cất mới vẫn chưa làm cho Hà Nội mang một dáng hình thích hợp mà như một anh hợm hĩnh ỷ mình có tiền nên làm theo ý riêng. Cho nên Hà Nội thiếu một nét hài hoà và nhất là mất đi một nét mỹ thuật Việt Nam vốn có. Phố xá hầu hết vẫn giữ tên cũ, nhưng 36 phố phường thì mất dần nét nguyên thủy hồi nao. Bây giờ Hà Nội như một cô gái diện áo dài hoa nhưng mặc quần jean dầy cứng nên dáng đi đứng thiếu đi sự thướt tha cần thiết Việt Nam. Thiếu nữ Hà Nội ngày nay ngổ ngáo quá, ăn nói bạt mạng, bất cần đời. Hà Nội tham gia vào cuộc sống thị trường mà như người vỡ lòng chưa thuộc vở bài học. Cho nên trông thì Hà Nội như bung ra mà thành ra Hà Nội lại nhuốm nỗi xót xa.
Ðêm nằm trên gác, không còn nghe thoảng mùi hoa cúc. Gió từ hồ đưa lên không còn trong mát như xưa. Hồ bây giờ rác lợn cợn ngầu đục như cuộc đời của những con người nhìn nhau vẫn luống những ngại ngùng. Hà Nội bây giờ nói đến Mỹ không còn sợ bị xem là theo chân đế quốc, ai cũng mong cũng muốn hàng Mỹ vào. Người Hà Nội có khi không còn tin được nữa bởi vì đã có thời ai cũng cho rằng vì Mỹ mà quê Việt lầm than. Ba mươi năm, bao nhiêu thế hệ người thi nhau nằm xuống để chỉ mong đánh cho Mỹ cút, nguỵ nhào giờ tỉnh ra thấy hình như quan niệm đó có gì còn lợn cợn. Buồn cho những gia đình có con cháu gửi nắm xương lại trên các nẻo đường mòn suốt từ Bắc vào Nam, bây giờ thấy như con em mình thiệt thòi quá mức.
Cho nên lần này về để tận mắt nhìn, tận tai nghe, để thấy mình không hề bị lầm lẫn. Không phải chỉ có người trong Nam mới thấy hãi hùng vì những sự đấu tố hồi cải cách mà chính ở cái nôi đã xảy ra các vụ đấu tranh gay gắt ấy giờ vẫn còn nổi gai khi nhắc, nhớ lại. Người ta làm lơ đi để khỏi thấy đau lòng, để khỏi thương cho những người chẳng may phải đem thân làm bia lót đường cho phong trào lớn dậy.
Hà Nội vẫn duy trì những chắp vá của một thời liên minh cùng khối, song vì riêng rẽ nên thấy gượng gạo làm sao. Một ông Lê Nin vẫn đứng âm thầm trong công viên khi ở chính quê hương ông thì đã bị dân quên lãng. Một cái tên Indira Gandhi vẫn được giữ cho một công viên khác của 36 phố phường, nhưng hỏi người Hà Nội có ai biết vườn ấy ở đâu, cơ hồ chẳng ai để ý đến. Bây giờ cái tên Cổ Ngư, Bách Thú, vườn Giám, thành Thăng Long đã bỏ rơi vương vất đâu đó, người tìm về một kỷ niệm xưa giờ như người tìm mua bức tranh dấu yêu mà không thấy.
Cho nên mai này có trở lại xứ người, nếu có ai biết tin mình vừa về thăm cố quốc hỏi về Hà Nội thì cũng đành thú thực xin thua. Bởi vì cái mà người ta muốn nghe là một Hà Nội mềm mỏng, thân yêu thì nay Hà Nội không còn nữa. Hà Nội bây giờ thực đông đúc, người đi mưu sinh chật hẹp phố phường, nhưng Hà Nội là một Hà Nội hoàn toàn khác lạ. Hà Nội thiếu thân hữu và rất lạnh nhạt với nhau. Hà Nội thành tranh dành, giật nhau từng món hàng, món bở. Ðồng tiền Hà Nội tìm ra đổ vào các cuộc vui chơi suốt sáng, bạc bài thâu đêm. Hà Nội hối hả lao vào cuộc đua để tỏ ra ta cũng theo kịp người, song còn non kém quá. Hà Nội vẫn còn mang mặc cảm với Saigon, cho dù Saigon là người thua và Hà Nội là người thắng.
Rồi mai đây ông bà lại trở về mảnh đất đã bỏ đi để thương cho những ngày cũ. Giá như mấy chục năm qua đừng vì tự ái người ta cố xoá đi dấu vết của cuộc sống an hoà thì bây giờ có thể miền Nam đã khác hơn thời những năm 60, 70. Nhưng nếu như thế thì người ta lấy đâu ra cái cớ để đưa hàng bao nhiêu thế hệ dìm vào cuộc chiến. Người ta vẫn tránh né về ý nghĩa một cuộc chiến ý thức giữa 2 miền, bởi vì người ta biết nếu chấp nhận như thế thì cái gọi là chính nghĩa của họ sẽ mất đi yếu tố quyết định. Thật là thương cho đất nước thân yêu, khổ hoài khổ mãi và vẫn chưa ra khỏi vòng thống khổ.
Xin giã từ nơi chốn đã trở về. Ai trách ông bà là người vô tâm và vẫn mang nặng lòng đau đớn thì đành chịu chứ bảo cố chấp nhận rằng quê mình đã có tự do, hạnh phúc thì điều ấy xin tha. Cho nên phải đi để biết, phải về để tự mình đánh giá lại cái nhìn của mình. Ai về mà không thấy buồn thương cho một thời đã mất. Chỉ tiếc có những người đã từng nhận ơn mưa móc ngày xưa và đã vội nhanh chân thoát được trước khi quê hương chìm trong đau khổ thì nay lại cứ chê bai chế độ của mình. Chẳng qua là họ chưa hiểu hay chưa chịu hiểu. Chỉ dám xin những người đó hãy về ở và sống hẳn với cái mà họ gọi là siêu việt để được góp công sức vào xây dựng quê hương. Như thế có phải họ nêu được cái gương hết sức can đảm lên chăng. Xin đừng làm một cái que thọc vào một vết thương vốn vẫn còn âm ỉ rỉ máu. Xin dở nón chờ đón được biết những người ấy dám làm một quyết định dũng cảm như vậy. Mong lắm thay.
Ðây là đoạn cuối của truyện Về. Kể từ số 22, Thanh Sơn sẽ gửi đến độc giả Giao Mùa truyện Cây đa bến cũ .
3. ---o0o----
Thời gian làm việc của chàng và Liz khiến đôi bạn dần hiểu nhau hơn. Những bỡ ngỡ thưở ban đầu dần qua đi, để lại những thân thiết . Một thông lệ từ bao giờ chàng cũng không rỏ ,chàng chỉ biết rằng thông lệ đó bắt đầu khi văn phòng và đời chàng có sự hiện diện của Liz . Vì phải thường xuyên theo dỏi hoạt động trong xưởng nên chàng được cấp cho hai bàn giấy , một trên lầu trong phạm vi của văn phòng kiểm phẩm và một bàn giấy nhỏ nơi cuối dây chuyền sản xuất . Buổi sáng, chàng thường có mặt dưới xưởng để duyệt xét diễn tiến của ngày hôm trước, đồng thời viết tóm tắt bản báo cáo cho phó giám đốc đặc trách kỹ thuật . Ðến trưa thì chàng có mặt nơi văn phòng kiểm phẩm để chỉ dẫn Liz và đồng thời tiến hành những kế hoạch cho công ty . Như thường lệ chuông điện thoại dưới xưởng reo vang vào khoảng 9 giờ sáng và nơi đầu dây , một giọng nói êm ả hỏi thăm chàng . Nhưng hôm nay chiếc điện thoại vẫn im lìm không một tiếng kêu vang .
- Uhmm . Sao bữa nay trễ hẹn vậy cà ?
Một chuyên viên dưới quyền buông câu nói bông đùa kéo theo cái nhìn tinh quái cùng sự phụ họa của các nhân viên khác , người thì huýt sáo , người thì tằng hắng , người thì giả bộ ho hen .. Mặc dù biết nhân viên đang trêu ghẹo , chàng vẫn cố ra mặt bình tĩnh , tiếp tục thuyết trình tóm tắt các công việc chánh trong ngàỵ Nhưng sự che đậy của chàng vẫn không qua mắt được mọi người , trong lòng chàng vẫn nôn nóng , không hiểu vì sao chàng cảm thấy một sự trống vắng , một chờ đợi vu vơ , một nỗi buồn man mát xâm chiếm lòng .
Nỗi chờ đợi cuối cùng được chấm dứt bằng một hồi chuông điện thoại, lòng nghe rộn rả nhưng chàng vẫn làm mặt nghiêm , từ tốn bốc điện thoại trả lời , trong lúc mọi nhân viên bao quanh chúm chím cười tinh nghịch . Bên đầu dây giọng người con gái êm ái , thỏ thẻ hỏi thăm . Sau một vài giây im lặng chàng bỗng nghe tiếng cười rúc rích của Liz .
Chưa hiểu chuyện gì thì Liz hỏi vặn
- Chờ lâu không vậy ?
- Ùa .....
Chừng chợt biết đã xụp bẫy của đám bạn khi mọi người bắt đầu cười lớn , chàng cố nói tiếp
- Ah ,, Nhưng chờ ai ?
Bên đầu dây một giọng thỏ thẻ
- Em biết hết rồi ! Họ bão em gọi cho anh trễ hơn thường lệ để xem phản ứng của anh đó !
Chàng biết không thể làm mặt tỉnh được nên cười nhẹ và chừng như cũng đỏ mặt , đưa mắt nhìn nhân viên vừa cười vừa lắc đầu .
- Chịu thua mấy ông bà .
Giọng Liz trong điện thoại nho nhỏ tinh nghịch
- Mai mốt không có điện thoại mỗi sáng của em , anh có buồn không ?
- Uhmmm ...... không biết , nhưng ..!
- Nhưng sao ? .... Thôi , để anh kết thúc buổi họp với nhân viên nha !
- Uh huh ...
Chàng nghe rỏ một nụ hôn nhỏ trong điện thoại , nhưng không dám đáp lễ sợ mọi người để ý .
Trở lên văn phòng kiểm phẩm thì đã gần đến giờ cơm trưa, vì là thứ sáu nên nhân viên ra ngoài ăn trưa sớm hơn thường lệ, văn phòng vắng hơn, chàng chậm rãi tiến về bàn giấy gieo mình trên ghế , duyệt qua một vài hồ sơ và ký tên . Hai bàn tay mềm mại từ sau lưng thình lình che lấy mắt chàng , mùi nước hoa nhẹ nhẹ làm chàng ngất ngây , chàng định gỡ đôi bàn tay nhưng đoán biết không ai ngoài người con gái có mái tóc thề hanh vàng, nên chàng vẫn để yên . Có tiếng tằng hắng nhẹ
- Làm việc vừa thôi !
- Không thấy đường thì làm sao anh làm việc được .
Ðưa tay, đỡ nhẹ hai bàn tay Liz, những ngón tay nhẹ nhàng đan vào từ lúc nào . Liz tựa người vào thành bàn giấy, nhìn chàng vài giây và nói nhỏ .
- Mình ra ngoài ăn trưa nha !
Minh đứng dậy vẫn giữ tay Liz
- Uh .huh !
Sự thân mật của chàng và Liz đã làm Catherine chú ý và làm người con gái với mái tóc ngắn thêm bực dọc . Catherine là một trong những nhân viên dưới quyền điều động của chàng vài năm trước . Do sự đề cử của văn phòng Catherine được thuyên chuyển qua đơn vị khác để đảm nhận công việc với trình độ kỹ thuật cao hơn . Ngay trong những ngày đầu trong công việc của văn phòng kiể phẩm , chàng đã cảm nhận sự thân mật trong giao thiệp của Catherine đối với chàng . Nhưng chàng vẫn coi như đó là thiện cảm của một đồng nghiệp không hơn không kém . Ðã vài lần Catherine đã tấn công chàng với những câu hỏi viễn vong , lã lơi . Chàng đã cố gắng tránh né vì tánh tình của hai người gần như trái ngược nhau . Trong khi Catherine ưa chuộng các loại nhạc kích động thì chàng chỉ nghe chói tai vì chàng chỉ thích giòng nhạc trầm bổng nhẹ nhàng . Sự tránh né của chàng đôi khi làm Catherine không vừa lòng , nhưng nàng vẫn không bỏ cuộc .Một chiều thứ sáu , Catherine ghé ngang bàn giấy của chàng , trong vài giây ngập ngừng và nói nhỏ
- Cuối tuần này , anh có bận bịu chuyện gì không ?
Rồi không chờ cho chàng trả lời , Catherine tiếp
- Có mấy người bạn tổ chức hội tiệc, anh lại chơi cùng với em nha .
Sau mấy giây suy nghĩ, chàng đáp
- Chắc không được đâu . Tôi có hẹn đấu quần vợt với mấy người bạn rồi , thôi để khi khác vậy
Catherine liếc ngang và hờn giổi
- Uhm .. sao anh ....Uhm ... Anh ngốc quá hà .
Minh bật cười , nhưng cố gắng không thành tiếng và thay thế bằng một nụ cười duyên
- Thôi để khi khác , đời mình hãy còn dài .
---o0o----
Một sáng, đến văn phòng như thường lệ sau vài ngày theo học khóa tu nghiệp do công ty đài thọ, mọi việc ngoài dự đóan của chàng . Gương mặt của Liz trở nên nặng nề , cái vui vẽ thân mật ngày nào đã tắt . Nàng chỉ trả lời chàng một cách miễn cưởng , cái dịu dàng dường như đã xa xăm . Vẫn những lời chào hỏi thông thường với các đồng nghiệp , chàng dừng trước bàn giấy của Liz và hỏi thăm thông thường , nhưng vẽ lạnh lùng hiện rỏ trên gương mặt của nàng khi đáp lời chàng . Ðể tránh mọi trở ngại đáng tiếc trong giao thiệp của văn phòng , chàng từ tốn đến bàn giấy, duyệt xét các hồ sơ và chuẩn bị cho phiên họp xắp tới . Trí óc chàng vẫn băng khoăn , chàng ôn lại những cử chỉ và hành động của mình trong những ngày qua nhưng vẫn không tìm ra câu trả lời thích đáng . Duyệt xét các hồ sơ thì vẫn là những báo cáo thuần túy kỹ thuật , không một yếu tố nào co thể cho chàng một dấu hiệu nhỏ nhoi, ngay cả trong số điện thư cũng vẫn những báo cáo , những thông báo của cong ty . Lắc đầu , nhìn đồng hồ tay, chàng cố gạt những nghi vấn qua một bên và duyệt những báo cáo , phê chuẩn và tóm tắt các dữ kiện để chuẩn bị cho phiên họp với phó giám đốc . Trong lúc, đưa mắt duyệt các báo cáo mắt chàng bỗng bắt gặp cái nhìn trân trối của Liz , nở nụ cười như thường lệ nhưng chàng đã thất vọng khi thấy một vẽ héo hon trên gương mặt nàng, buông rơi xấp hồ sơ trên bàn và xòe hai bàn tay làm dấu tỏ vẻ không hiểu chuyện . Chưa định thần thì chuông điện thoại reo vang kéo chàng vào cuộc đời của một nhân viên kỹ thuật, bỏ lại sau lưng những khó hiểu , những nghi vấn về thái độ của Liz . Trở lại văn phòng thì quá giữa trưa , Liz vẫn còn đó, ngồi bên bàn giấy, văn phòng chỉ có chàng và Liz , không bỏ qua cơ hội chàng tiến thẳng đến bàn của Liz và hỏi ngay
- Liz !. Có chuyện gì vậy , có chuyện buồn hả ?
Ngẩn mặt , nhìn chàng vài giây, trong phút chốc chàng nhận ra vài nét long lanh trên vành mi của Liz
- Sao anh dấu em ?
Ngẩn ngơ , nhăn mặt , chàng đáp
- Nhưng dấu em chuyện gì ? Anh đi học tu nghiệp mà .!
- Không phải chuyện đó ..Uhmm. Anh đã làm gì để Catherine làm khó dể với em. Nếu không muốn nói là ghen với em . Anh phải có làm gi ` đó nên cô ấy mới ......uhmm ......
Liz bỏ lửng câu nói và trầm ngâm
- Trời , có chuyện này sao ?
Chàng đáp trong thẩn thờ , ngoài sức tưởng tượng của chàng và tiếp
- Có lẽ , tại anh không làm gi hết !
Qua lời của Liz, chàng hiểu rằng trong thời gian vắng bóng chàng , hai người con gái đã có lời qua tiếng lại không êm đẹp cho lắm ,điều quan trọng nhất là chuyện đã xảy ra trong phạm vi của văn phòng cong ty , khiến chàng càng lo nghĩ nhiều hơn , không khéo thì thân tàn danh bại vì một sự ngang trái không đáng . Chàng mãi suy nghĩ khiến mẹ chàng có lúc đã rầy rà chàng vì bỏ cơm nước , chàng lo sợ một trong hai người thiếu chút suy nghĩ sẽ làm to chuyện thì sự nghiệp và uy tín của chàng với công ty chỉ trong một sớm một chiều tan theo áng mây chiều . Lắm luc' chàng tự cười mình , hai nàng con gái tây phương ghen tuông vì một chàng mủi tẹt . Những lo âu đó không qua được mắt của các đồng nghiệp và nhất là các nhân viên dưới quyền , chàng trở nên lầm lì , đánh mất những lối pha trò trong các buổi họp nhân viên , khi giao việc cho nhân viên chàng tóm tắt ngắn gọn không nhiều lời hỏi thăm như mọi khi . Mặt khác, chàng xung phong đảm nhận một số công việc khó khăn mà trước kia chàng vẫn tìm cách thối thoát , khiến người trưởng phòng đã lo ngại giùm chàng . Công việc càng nhiều khiến chàng phải nhờ Jean giúp đỡ Liz trong công việc hằng ngày, ngoài ra do công việc đòi hỏi chàng phải bỏ thêm nhiều thì giờ nghiên cứu với các chuyên viên khác trong phòng thí nghiệm , có hôm chàng và nhóm nghiên cứu rời công ty ra về thì đồng hồ đã điễm nữa đêm từ lâu . Mặc dầu công việc bận rộn nhưng chàng cũng cố gắng dịch trọn bài hát "Niệm khúc cuối" và thâu toàn bộ băng nhạc hòa tấu êm dịu như đã hứa , tất cả được gói cẩn thận trong phong bì và đặt trên bàn của Liz vào một buổi sáng sớm . Do đảm nhận trách nhiệm mới chàng được người phó giám đốc chú ý đến và gọi chàng theo họp triền miên , khiến thời gian tiếp xúc với Liz giảm dần . Một chiều tối , sau khi kết thúc khóa họp , mệt mỏi sau hằng giờ đồng hồ tranh luận giữa khả năng kỹ thuật đối chọi với đường lối của công ty cùng những khuynh hướng của thị trường ; tiến về bàn giấy riêng như mọi khi , văn phòng vắng ngắt vì các nhân viên đã ra về từ chiều , chàng nhìn thấy một phong bì lớn khổ với nét chữ quen thuộc của người con gái tóc hanh vàng xỏa ngang vai . Chầm chậm mở phong bì , chàng nhận thấy một cuộn băng nhựa ghi âm với nét chữ của Liz cùng phó bản của bản nhạc đệm chính trong phim RobinHood mà chàng và Liz đã có lần dự định đi xem . Liz đã dùng viết màu tô đậm tựa bài hát "Everything I do , do it for you" . Chàng đã nuốt từng lời của người ca sĩ nhạc rock , ngay tối hôm đó trên đường về , tiếng nhạc rock như xoáy vào tâm hồn chàng khi xe chàng lướt qua ngã rẽ, hướng vào nhà Liz hôm nào , câu nói của chàng với Liz hôm nào và câu trả lời của Liz làm chàng miên man , bất giác chàng đưa tay cầm lấy cái vỏ cuộn băng nhựa trong tay, mà tâm trí trôi nổi . Tiếng còi inh ỏi của một chiếc xe chạy ngược chiều đánh thức chàng ra khỏi cơn mơ , liếc nhìn trong kính chiếu hậu chàng mới sực nhớ rằng xe chàng vưà vượt đèn đỏ một ngã tư .May mắn cho chàng, trên đường vào giữa khuya chỉ còn hai chiếc xe , nguy hiểm đã qua và cảnh sát lưu thông hãy con đang ngáy ngủ .
---o0o---
Xé phong bì lớn khổ của viện đại học gửi đến cho chàng, đọc lướt qua thơ giới thiệu chàng bỗng trầm ngâm, thời gian qua mau quá, thắm thoát mà thời gian thực tập của Liz đã gần hoàn tất .Một băng khoăn nhen nhúm trong lòng , giây phút thân thương sao đi quá nhanh để lòng ai mãi vấn vương . Gấp vội xấp hồ sơ cho vào phong bì, ghi vào thời khóa biểu của chàng , và tiến đến bàn giấy của Liz .
- Sau bữa cơm trưa hôm nay mình nói chuyện với nhau nha, anh nhận được thơ của trường đại học .Anh muốn tham khảo với em , trước khi ghi phúc trình cho khóa thực tập .
Liz nhìn trâm ngâm
- Vậy là mình xắp xa nhau rồi .
- Nhưng mình vẫn giữ liên lạc được mà
Minh đáp trong bình thản
Liz đáp trong khẩn khoản
- Không ! Em có chuyện đang suy nghĩ , muốn bàn với anh .
- Chiều nay mình nói chuyện nhiều hơn há, anh phải đi họp với Alex .
- Em thấy anh làm việc nhiều quá đó .
Nở nụ cười , chàng nắm tay người con gái .
- Anh phải lo chuyện quan trọng và khẩn cho công tỵ
Sau phiên họp dài đăng đẳng với đa số nhân viên cao cấp , chàng được biết rằng tổng hành dinh của công ty đã ra khuyến cáo rằng chi nhánh mà chàng đang làm việc phải đóng cửa hay thuyên chuyển đến vùng khác , ngoại trừ một kế hoạch mới hứa hẹn đem lại lợi nhuận cao hơn . Các nhân viên có mặt trong buổi họp phải hoàn toàn giữ kín đến khi có lệnh chính thức, trong thời gian chờ đợi, một nhóm chuyên viên được tuyển chọn để soạn thảo một kế hoạch đặc biệt . Rời phòng họp mà lòng phân vân , sao đời mình có sự trùng hợp quá ngẫu nhiên , công ty đã đến ngày tàn thì tình duyên cũng đã đến lúc phải ra đi . Tiến về bàn giấy mà lòng chán nản chàng quên cả Liz đang chờ chàng , để viết phúc trình cho chương trình thực tập .
- Aha, Anh quên hẹn đó nha
Tiếng của Liz cắt đứt giòng tư tưởng của chàng
- Uhmm ... Cho anh xin lỗi ,, anh bận quá , thôi mình xuống phòng ăn nói chuyện nhạ
Liz mở đầu câu chuyện bằng một nụ cười duyên dáng
- Uhmm .. Catherine có đến xin lỗi em rồi .. Em biết cái tướng của anh mà !.Chắc có nhiều cô đến trước em rồi phải không ? .Thôi để chuyện đó qua đi há .
- Uh huh . Anh biết Catherine có cảm tình với anh, trước khi em vô làm lận , nhưng tình cảm khó nói .. thôi bỏ qua đi !
Bao nỗi băng khoăn chồng chất khi Liz cho chàng biết rằng, cha nàng nhờ vào vài nơi quen biết đã tìm cho nàng một chổ trong chương trình cao học tại đại học Vancouver . Liz không biết có nên theo học hay không vì khả năng anh ngữ của nàng hơi kém , hơn nữa lại quá xa nhà ; tận bờ biển Thái Bình Dương, nhưng nàng không muốn phụ lòng thân phụ và ngược lại phải xa thành phố có người bạn trai .
- Dù sao đi nữa thì gia đình thân sinh là nơi nương tựa vững chắc về mọi mặt , tương lai trong công ty này không khá lắm, anh bắt đầu đi tìm việc khác đây .
Minh chậm rải giải thích
- Thiệt hả
Chàng gật đầu nhẹ và tiếp
- Hơn tháng nay bọn anh làm việc bù đầu để cố gắng, nhưng thị trường dường như không được thuận lợi .Tương lai của em và chuyện của gia đình em , anh không có quyền chen vô nhưng theo ý anh , mình nên cố gắng hoàn tất những việc mình muốn làm và có thể làm để mai này không hối tiếc. Mỗi người có bổn phận và trách nhiệm riêng đừng để một phút vấn vương rung động mà đánh mất cơ hội cùng làm thất vọng thân sinh . Hãy can đảm và kiên nhẫn đó là chìa khóa của thành công . Khi xa nhau là lúc mình đánh giá tình cảm của mình ..
Tay đan trong tay, mặt nhìn nhau , ngoài kia màn đêm đã buông , phố đã lên đèn .
Mùa đông mình quen nhau
Ðến hè mình giả từ
Cầu xin tóc em hãy còn xinh
Cho má em hồng và môi em vẫn nồng
Rồi mai đường chia hai lối
Xin ngập tràn nỗi lòng chờ mong
---o0o---
Một ngày tháng chạp, Giáng Sinh đã gần kề nhưng chàng vẫn dửng dưng cùng thời gian, ngoài trời tuyết đã rơi nặng hạt , Minh rời nơi làm viêc, co ro trong cái lạnh của xứ hàn đới nhìn những bông tuyết đong đưa trên kiếng trong khi chờ động cơ xe chàng quay đều . Một niềm cô đơn chậm chạp xâm chiếm tâm hồn khi người xướng ngôn viên rộn rả giới thiệu giọng hát hàng đầu trong làng nhạc trẻ; Brian Adams với bài nhạc đệm của phim RobinHood . Vĩnh viễn chàng không còn cơ hội đưa Liz đi xem phim như hứa hẹn , mấy mùa đã qua, cuốn phim bây giờ chỉ còn sót lại trên kệ của những tiệm cho thuê video với giá rẻ mạt . Ðưa tay điều chỉnh âm thanh lớn hơn bình thường , chàng muốn tìm lại những dư hương ngày xưạ Kỷ niệm bao giờ cũng đẹp, cũng buồn . Kỷ niệm dầu vui, dầu đẹp đến đâu cũng phải bồi hồi khi tìm về. Ngã người trên ghế, gối đầu trên tay, để tận hưởng những gì còn sót lại trong tâm hồn, dâù chỉ là một thoáng mong manh . Ðường về nhà hôm nay sao như vô tận, chàng không muốn về nhà , dự định tìm một nơi để tiếp tục thả giòng tư tưởng trôi nổi . Nhưng đi đâu bây giờ; đường phố ngập tuyết, xe cộ chen chúc. Rồi với bản năng quen thuộc, chàng dừng xe trước cửa nhà như thường lệ . Trong khi dùng xẻng cao su khai thông lối đi vào nhà, chàng nhận ra một dấu hiệu bất thường trong hộp thơ . Trong xấp thư thường lệ gồm quảng cáo và phiếu nợ thẻ tín dụng, một phong bì lớn khổ sừng sững thách thức. Ngừng tay bước vội đến mở hộp thơ, lòng phân vân nguồn gốc của phong bì màu hồng nhạt . Vội vã vào nhà, cởi bỏ áo ấm và khăn quàng cổ, nhìn hàng chữ lung linh trong ánh đèn điện . Vẫn những giòng chữ quen thuộc, mỉm cười yêu thương, chữ H vẫn viết sai vị trí . Cầm tấm thiệp Giáng Sinh trong tay Minh bồi hồi trong giây lát, một thoáng tình đong đưa trong lòng, chàng còn nghe đâu đây một giọng quen thuộc. Mở tấm thiệp Giáng Sinh xinh xắn nhưng không dám đọc, nhắm mắt đôi giây để nghe lòng thổn thức, chàng cố hình dung lại hình ảnh người con gái có mái tóc thề óng ả hanh vàng, đôi mắt xanh lơ màu da trời, tất cả như chừng vẫn còn đâu đây .
" Anh thân mến,
Rất mừng khi nhận được thiệp Giáng Sinh của anh. Cám ơn lời khuyên của anh. Giờ đây em đã thành công. Em vẫn giữ giòng thơ và cuốn băng ghi âm của anh, em giành riêng để thưởng thức vào những lúc cô đơn và em sẽ nghĩ đến anh như anh từng nói .
Chúc anh một Giáng Sinh an lành - Elizabeth ".
Chậm rãi gấp tấm thiệp, hôn nhẹ yêu thương trước khi cho vào ngăn kéo, chàng đưa tay mở lại khúc nhạc năm xưa, người ca sĩ nhạc rock bắt đầu một giòng nhạc quen thuộc. Ngoài kia tuyết vẫn rơi đều, mùa đông có phải là chia ly hay chỉ là một thoáng tình mong manh .
(Montreal mùa thu 2003)
10/01
„Vinh danh Thiên Chúa trên trời, bình an dưới thế cho người thiện tâm“
Trước 2000 năm Chúa giáng sinh, các dân tộc trên thế giới đều có những ngày lễ khác nhau vào tháng 12. Ở Ägyptern/ Egypt mừng sinh nhật Horus, Ấn Ðộ mừng chúa Ánh sáng (Lichtgotte), người La Mã cổ mừng ngày hội Saturnalien. Tất cả các quốc gia có nhiều lễ lộng lẫy riêng biệt. Năm 217 Ðức Giáo Hoàng Hyppolist ngài chọn 25.12 là ngày Chúa giáng sinh và qua các mùa Vọng.
Mùa Vọng (Advent) đầu tháng 12, các trung tâm thương mãi bán hàng Giáng sinh và năm mới, những cây thông bằng nhựa treo đèn màu, kết hoa đỏ, hình sao... trang điểm cho hàng quán thêm rực rỡ. Trước các công sở, hãng xưởng những cây thông kết đền sáng lung linh. Mọi người đang mong chờ ngày Chúa giáng trần.
Danh từ Mùa Vọng bắt nguồn từ tiếng La Tinh "Adventus", có nghĩa là đến. Ngay từ thời Cựu Ước, nhân loại đã mong đợi Ðấng Cứu Thế ra đời.. Ðức Chúa cha đã để con Một của ngài là Chúa Giêsu Kitô xuống thế làm người tại Belem cách đây hơn 2000 năm. Ngài đến trong mầu nhiệm Giáng sinh của Giáo hội. Ngài đến để xét xử kẻ sống và kẻ chết. Ngài ban cho chúng ta những ân sủng.
Lễ Giáng sinh là ngày quan trọng, nên người ta thường dành thì giờ về sum họp gia đình, tặng qùa trong đêm Thánh vô cùng, ăn «Réveillon». ở Ðức nghỉ việc từ chiều 24, 25 và 26 tháng 12. Sau ngày Gáng Sinh những cửa hàng, siêu thị trở nên vắng lặng, các hàng bán pháo bông đủ loại cho đến chiều 30 tết. Nhiều người đi trượt tuyết ,đón giao thừa ở vùng núi cao, hay một thành phố xa lạ nào đó. Ngược lại người Việt theo phong tục Á Châu rất trọng 3 ngày Tết thường ở nhà đón xuân, vui chơi với gia đình, bà con họ hàng.
Vòng hoa Mùa vọng
Vòng hoa mùa vọng có bốn cây nến mang màu của phụng vụ : 3 cây màu tím tượng trưng cho sám hối và một cây màu hồng dùng cho chúa nhật thứ 3, mùa vọng nói lên niềm vui như Thánh Phao lô kêu gọi: Hãy vui lên... vì Chúa đang đến! ánh nến tượng trưng cho sự chờ đợi và hy vọng vào ngày Chúa đến.Vòng hoa mùa vọng với cành lá xanh tượng trưng cho sự sống muôn đời. Hạt giống, trái hồ đào dùng để trang trí trên vòng hoa tượng trưng cho sự sống lại và những hoa trái tiêu biểu cho lương thực dồi dào của đời sống Kitô hữu.
Thứ bảy đầu tháng Adventsonntag đốt cây nến số 1, vào bửa ăn tối trong mùa vọng gia đình thường thắp nến.. Những cây nến này sẽ thắp trong suốt mùa Giáng sinh. 4 cây nến tượng trưng một trong bốn ngày thứ bảy tuần lễ đợi Chúa sinh ra đời. Vào đêm Giáng sinh, tất cả cành lá có thể đổi mới và đổi 4 nến màu thành nến trắng, tượng trưng cho Chúa Kitô. Vòng hoa mùa vọng với bốn cây nến cũng tượng trưng cho cuộc chiến của các Kitô hữu chống lại bóng tối của đời sống. Phong tục tốt đẹp này mới có từ thời gian gần đây. Thần học gia Tin lành Johann Wichern tại Hamburg vào năm 1838 đã thắp lên mỗi ngày trong mùa Vọng một cây nến và cắm trên một giá gỗ hình tròn. Vào ngày lễ Giáng Sinh căn phòng rực sáng với ánh nến. Ánh sáng nến tượng trưng cho Chúa Kitô, ánh sáng trần gian. Các năm sau đó người ta trang trí bức tường nhà bằng những nhánh thông xanh. Năm 1860 người ta cũng trang trí khung gỗ tròn bằng những cành thông, 28 cây nến gom lại còn 4 cây tượng trưng cho 4 tuần. Và thế là vòng hoa mùa vọng được phát sinh. Ðầu tiên phong tục này được các gia đình Tin lành thực hành,sau đó vòng hoa mùa vọng được treo trong nhà thờ Công giáo năm 1925 tại Köln. Từ năm 1935 các vòng hoa mùa vọng trong gia đình cũng được làm phép. Phong tục này đã phổ biến từ miền Bắc nước Ðức và ngày nay đã lan truyền đến nhiều nơi trên thế giới.
Sinh hoạt thay đổi từ đầu tháng 12, tại Ðức tất cả siêu thị thứ bảy mở cửa đến 20 giờ (khác Hoa kỳ mở cưả luôn cuối tuần). Các chợ (Weihnachtsmarkt/ Chriskindlmarkt) không bán các loại hoa mai, hoa anh đào như chợ tết Việt Nam dù có nhập cảng nhưng vì thời tiết lạnh các loài hoa đó không thể nở hoạ.phần lớn trong mùa Gíang sinh và Tết có chợ bán thông xanh cao đến 2m50, (Weihnachtsbaum/ Christmas tree)
Ngày 6/12 nơi nhà trẻ, trường tiểu học, các siêu thị lớn Nikolaus/ ông già Noel thường xuất hiện phát kẹo cho trẻ em, Ông già Noel mang túi lớn bằng vãi chứa kẹo chocolade, trái cây cho trẻ em và cả khách hàng kèm theo quảng cáo với những chiếc bong bóng tròn đủ màu, Ngày nay đôi khi các cô xinh đẹp làm Nikolaus hay làm một Thiên thần đi bên cạnh Ông già Nikolaus chống gậy
Ông già Giáng Sinh Père de Noel /Nikolaus/ Santa Claus/Sinterklass/ Nikola
Hình ảnh quen thuộc nhất trong mùa Giáng Sinh là ông già Noel mà ai cũng biết. Ông mặc quần áo đỏ, đội mũ đỏ kiểu xứ lạnh, đi giầy đen, tóc bạc phơ và râu trắng như tuyết. Nikolaus có từ thế kỷ thứ 3 sau Tây lịch. Ông chào đời tại quận Patara thuộc phần đất của Thổ Nhỉ Kỳ, sau khi được phong thánh mới có tên là Nikolaus. Từ 6 tháng 12 xuất hiện Nikolaus ,nhưng phải phân biệt Nikolaus và Weihnachtsmann.
Vào thế kỷ thứ 10 từ đời nữ Hoàng Thephanu gốc Hy Lạp, là vợ Hoàng Ðế Otto II của Ðức để nhớ thánh Nikolaus nên từ năm 1555 tại Ðức nguời ta may áo quần màu đỏ, đội tóc trắng, mang râu, giả làm Nikolaus ,hình ảnh Nikolaus xuất hiện trở lại với ý nghiã mang tình thương đến với mọi người. Weihnachtsmann xuất hiện từ năm 1933 do quảng cáo của hãng Coca Cola. Hình ấy được thấy trên màn ảnh Tivi suốt muà Giáng Sinh
Ông già Noel theo tiếng Pháp Père de Noel, tiếng anh Santa Claus, tiếng Hòa-Lan Sinterklass.Theo tài liệu trước khi được phong thánh ông Nikolaus là người giầu có, nhân từ. Vào đêm Giáng-Sinh, ông được Thiên chúa mặc khải, đem hết của cải riêng mình ban phát cho những người nghèo khổ và trẻ con. Ông biến những giấc mơ của họ thành sự thực, bằng cách mua quà bánh để biếu những kẻ nghèo khổ, mang lại cho họ những sung sướng bất ngờ.
Có tài liệu cho biết, ông già Noel được phong Giám mục vào thế-kỷ thứ 3 sau TL. Sau khi được phong thánh, Nikolaus trở thành người đỡ đầu của các thương nhân, thủy thủ và trẻ con. Ông qua đời vào ngày 6/12 không nhớ năm. Ngày 6/12 hàng năm để tưởng nhớ lại hình ảnh người đạo đức, giàu lòng nhân từ bác ái . Hình ảnh người mặc áo màu đỏ của Nikolaus thuở nào, đến từng nhà có trẻ con thăm viếng, chia bánh kẹo trong đêm Giáng Sinh.
Theo truyền thuyết ông già Noel trở lại trần gian, theo đường ống khói lò sưởi vào mỗi gia đình, để đồng tiền hay bánh kẹo vào trong chiếc vớ hay chiếc giày cho trẻ con treo gần giường ngủ hay lò sưởi, đem lại giấc mơ đẹp với tuổi thơ trong đêm Giáng Sinh. Bởi thế Cha mẹ thường mua qùa bỏ vào đôi vớ để cạnh lò sưởi, lúc trẻ con thức dậy vui mừng với món quà của ông già Noel tặng. Phong tục này khuyến khích trẻ em nên làm điều thiện để được ông già Noel tặng quà
Ðêm Thánh vô cùng / Heiligabend /silent night
Chúa chào đời ngày 25 tháng 12 trong máng cỏ nghèo hèn đã để lại cho nhân loại lịch sử suy niệm, từ đó hàng năm tín đồ Thiên Chúa Giáo cử hành lễ Giáng Sinh rất long trọng khắp nơi trên thế giới. để tưởng nhớ ngày Chúa ra đời bên thành Bêlem/Bethelem, trên phần đất nghèo nàn thuộc lãnh thổ Do Thái / Israel.
Sự nhập thế của Chúa Hài đồng trong máng cỏ nghèo đã có những hiện tượng lạ theo sự hướng dẫn của ngôi sao kỳ diệu, các vị vua vùng lân cận đã tìm đến hầu Ngài (trong lễ ba Vua). Mọi người trên thế giới đều thờ kính Ngài con một của Chúa cha đã xuống thế làm người và chịu chết trên cây Thánh giá .
Lễ Giáng sinh thường giống nhau, nhưng có sự thay đổi chi tiết tùy mỗi địa phương trên thế giới,tại VN các thành phố hay giáo phận Thiên Chúa Giáo thường cử hành Thánh lễ Giáng sinh vào đêm 24 tháng 12 hàng năm.
Trong vô số những bài ca, người ta còn nhắc nhở đến những bài thánh ca bất hủ, trở thành những bài ca quốc tế, dịch ra nhiều thứ tiếng. Trong số đó bài thánh ca "Ðêm Thánh Vô Cùng" của nhạc-sĩ thiên tài người Áo là Franz Xaver Grubert (1787-1863). Năm 1840 nhạc-sĩ Franz Grubert là người đệm dương cầm cho Giáo đường nắm cạnh bờ sông Danube. Grubert báo cho Cha Sở Joseph biết rằng vào giờ chót đàn dương cầm hư, không thể sửa được, xin cha chọn bài hát khác không cần đệm dương cầm
Chính cha Josep viết liền lời thánh ca và nhạc sĩ Grubert phổ nhạc ngay tại chỗ. Ðêm Giáng Sinh năm 1840, bài thánh ca Weihnachtslied "Silent Night/ Ðêm Thánh Vô Cùng" ra đời và được hợp ca với một cây đàn nhỏ phụ họa. Ðó là bài thánh ca bất hủ, lưu truyền đến bây giờ.
„ Ðêm thánh vô cùng giây phút tưng bừng. Ðất với trời xe chữ đông; Ðêm nay Chúa con thần thánh tôn thờ. Canh khuya giáng sinh trong chốn hang lừa, ơn châu báu không bờ bến, Biết tìm kiếm của chị đến. Ôi Chúa Thiên đàng cam mến cơ hàn, nhấp chén phiền vương phong trần, Than ôi Chúa thương người đến quên mình :bỏ vô chốn quê nhà lúc sinh thành. Ai ham sống trong lạc thú. Nhớ rằng chuá đang đền bù. Tinh tú trên trời. Sông nuí trên đời với Thánh Thần mau kết lời, Cao rao Hóa công đã khéo an bài . Sai con hiến thân mong cứu nhân loại. Hang chiên máng rêu tạm trú bốn bề tuyết sương mịt mù.. „
Không phân biệt tôn giáo đêm 24/12 moi ngươi đều vui mừng ngày Chúa ra đời. Người Việt Nam mừng Giáng sinh như người Tây phương, sau khi dự thánh lễ, các gia đình công giáo Việt Nam vẫn giữ tục ăn "Réveillon" vào lễ nửa đêm, thời tiết ở Việt Nam ấm áp nên Thánh lễ đêm 24 đông người tham dự, người không theo Thiên chuá cũng đến nhà Thờ, đường phố đông người „dập dìu tài tử gia nhân, ngưạ xe như nước áo quần như nêm“ Ở Huế khu Phú Cam nhà Thờ cao với ngôi sao lộng lẫy, hang đá sáng trưng tỏa ra từ những cây nến trắng. Ðà nẳng khu Thanh Bồ, Ðức Lợi phần lớn người Bắc di cư người ta lo lẽ Giáng Sinh rất lớn. Thánh lễ cữ hành trước nhà Thờ Chánh toà trên đường Ðộc Lập rất trang nghiêm. Sài Gòn từ Vương cung Thánh Ðường nhà thờ Ðức Bà đến Dòng Chuá Cứu Thế nơi nào cũng đông người tham dự. Ngày xưa dù thời gian chiến tranh nhưng trên lý thuyết hai bên đều ngưng bắn để mừng Giáng sinh. Ở Ðức đêm 24 là đêm của gia đình đường phố vắng lặng dưới bầu trời lạnh buốt cùng tuyết trắng .
Người Tây phương mừng Giáng sinh vào đêm 24.12 nhưng mỗi quốc gia có phong tục văn hoá khác nhau. Ngoại trừ Hy Lạp Griechenland/ Greece theo Cơ Ðốc Giáo mừng lễ Giáng sinh vào ngày 6, ở Hy Lạp không có Nikolaus nhưng có Thánh Vassilius ,đêm mùng Một tết để qùa tặng trước giường ngủ cho trẻ em. Armenien/ Armenia vào ngày 18/19 tháng giêng .
Từ thế kỷ thứ 8 người Ðức đã đón mừng Giáng Sinh, đêm 24 họ đi Thánh lễ sau đó gia đình quây quần bên cây thông được kết đèn màu, hoa trái, dưới gốc thông là những gói qùa để trao nhau, bửa ăn tối thường theo truyền thống có ngỗng quay, (Weihnachtsgans) các lọai bánh Weihnachtstollen,Blättchen, rượu nho vv.. cây thông để đến ngày lễ Ba vua.
Miền New England dân chúng ăn tiệc mừng Giáng Sinh theo người Anh. Trong bữa ăn "Réveillon" nửa đêm, luôn luôn tổ chức trọng thể có một loại rượu đặc biệt, chế bằng nước trái cây ép với vài hương liệu Ðông Phương như đinh hương đậu khấu và rượu nho. Thứ rượu đặc biệt trên phải hâm nóng, uống như rượu saké của Nhật, để chống lại cái lạnh bên ngoài. Tại Ðức cũng có loại rượu nho Gluehwein hâm nóng bán tại các chợ trong mùa Giáng sinh
Người Island muà Vọng từ ngày 12 đến 24 mỗi ngày thường bỏ những món quà nhỏ trong giày tượng trưng quà của Nikolaus dành cho trẻ con. Chiều 24 bắt đầu bữa tiệc mừng Giáng Sinh, sau đó họ đi thăm nghiã trang mang đến những tràng hoa và đốt nến trên mộ phần người thân, ở Ý Italy họ không dùng cây thông trang điểm cho mùa Gíang sinh, nhưng họ làm hang đá và ăn tiệc đêm 24. cho đến lễ Ba Vua 6.1, họ bỏ kẹo bánh vào chiếc vớ hay giày làm qùa cho trẻ con. Người Tây Ban Nha Spanien/Spain và Bồ Ðồ Nha Portugal chỉ tặng qùa vào lễ Ba vua. Hòa Lan Niederlande/ Netherlands từ 6/12 hàng năm họ tổ chức rước lễ lớn ở hải cảng Amterdame và trong đêm giao thừa các gia đình mang ra đường đốt những cây thông (Christbäume) cùng với tiếng pháo tống cưụ nghinh tân. Vùng Ðông âu giá lạnh như Schweden/Sweden mùa Giáng sinh cũng là ngày chí điểm (Sonnenwende/solstice) khởi điểm muà Ðông và Jul-Fest. Chiều 24 sau 15 gìờ trời sẩm tối, qùa tặng Giáng sinh là các con dê đực bằng rơm và lò sưởi họ đốt than củi từ 24.12 đến 6.1 chấm dứt giáng sinh vào ngày 13 cũng là ngày Thánh Knut. Họ ném những cây thông qua cửa sổ đó cũng là một phong tục .
Người Mỹ đoàn tụ gia đình ngày thứ năm cuối tháng 11 mừng Thanksgiving/ Danke schöne hàng năm, để tạ Thượng Ðế tạ ơn đời và ơn người cùng ân phúc của trời đất, trong đêm Giáng Sinh mọi gia đình cũng tổ chức ăn uống, trao đổi quà tặng cùng những lời chúc tốt đẹp nhất cho Giáng Sinh và năm mới .
Ngôi sao Giáng Sinh:
Các ngôi sao 5 cánh thường xuất hiện rực rỡ đủ mầu sắc trong mùa Giáng sinh, các nhà thờ đều có treo vô số ngôi sao 5 cánh. Một ngôi sao to lớn được treo ở chỗ cao nhất của tháp chuông nhà thờ. Từ đó căng giấy ra bốn phía, có nhiều ngôi sao nhỏ, treo đèn lồng và kết hoa rất đẹp mắt.
Ngôi sao trong lễ Giáng sinh có ý nghĩa đặc biệt, theo tương truyền lúc Chúa vừa chào đời thì trên trời xuất hiện một ngôi sao rực rỡ . Ánh sáng tỏa ra mấy trăm dặm còn nhìn thấy. Từ các vùng phía Ðông xa xôi nay thuộc lãnh thổ Iran và Syria, có 3 vị vua được mặc khải tin rằng cứ lần theo ánh sáng ngôi sao tìm tới chắc chắn sẽ gặp Chúa Từ đó ba vị tìm theo sự dẫn đường của ánh sáng đến căn nhà nhỏ. Ðúng như lời tiên tri của ông Simêong „Hài nhi nầy sẽ trở nên ánh sáng soi cho muôn nước„Theo tục Ðông phương thăm với qùa tặng Ba Vua quì lạy dâng lên Chúa Hài Ðồng các phẩm vật trầm hương và châu báu vàng bạc.
Ngôi sao Holley trở thành biểu trưng ý nghĩa trong mùa Giáng Sinh và được treo chỗ trang trọng nhất ở các giáo đường, cơ sở tôn giáo trong đêm Giáng Sinh để nhớ đến sự tích trên. Do ý nghĩa ngôi sao còn tượng trưng cho phép lạ của Thượng Ðế
Cây thông
Mùa Ðông lạnh lẽo chỉ có cây thông xanh tươi có thể sống với khí hậu băng giá. Ðể có sự hoà hợp con người và thiên nhiên từ năm 1660 người Ðức dùng cây thông xanh tươi, có mùi thơm tràn đầy nhựa sống, trang điểm thêm đèn, các lọai trái châu màu, ... ở nhà và nhà Thờ trong mùa Giáng sinh. Cho đến thế kỷ thứ 19 được thế giới biết đến.
Hang đá và máng cỏ
Nguồn gốc dùng hang đá và máng cỏ trong lễ Giáng Sinh là do truyền thuyết Chúa sinh ra đời trong hang đá nhỏ, nơi máng cỏ của các mục đồng chăn chiên tại thành Bethelem. Ðể nhớ lại hình ảnh nghèo khổ của Chúa lúc mới ra đời, đem thân để chuộc tội cho nhân loại.
Ðêm 24/12 các Giáo đường đều có hang đá với máng cỏ, bên trong có tượng chúa Hài đồng tượng Ðức Mẹ Maria, chung quanh có những con lừa, các tượng Ba Vua một số Thiên thần, thánh Giuse trên mái nhà có ánh sáng, chiếu từ một ngôi sao hướng dẫn 3 vua tìm đến với Chúa. Mọi người đều hướng về Chúa nhân từ, cầu nguyện Chúa cứu rỗi cho nhân loại tránh bớt chìến tranh nghèo đói và độc tài
„ Hát khen mừng Chúa giáng sinh ra đời Chúa sinh ra đời nằm trong hang đá nơi máng lừa. Trong hang Belem ánh sáng tỏa lan tưng bừng nghe trên không trung tiếng hát thiên thần vang lừng. Ðàn hát (réo rắt tiếng hát) xướng ca dư âm vang xa. Ðây Chuá Thiên Toà Giáng sinh vì tạ.Người hỡi (hãy kíp bước tới) Ðến xem 8 nơi hang Be Lem). Ôi Chúa Giáng sinh khăn thấp hèn. Nửa đêm mừng Chúa giáng sinh ra chốn gian trần. Người đem ơn phúc xuống cho muôn dân lầm than...“
11-2003
Nha Trang là miền quê hương cát trắng
Ai qua không quên để lại một vài luyến tiếc xa xôi...
Minh Kỳ
Em viết cho tôi lá thư :
Anh. Dễ đến hai năm rồi em không còn được tin anh. Có lẽ gần mười mùa thu anh bỏ biển ra đi, bây giờ anh không còn nhớ gì đến chốn ngày xưa nữa. Nhất là anh đã chẳng còn nhớ đến em, đứa con gái vẫn hằng mong đợi anh như có lần anh hứa. Ừ, phải rồi bây giờ ở bên đó anh có thiếu gì vùng biển đẹp khác, nên làm gì anh còn cần nhớ đến dúm biển Nha Trang, phải không anh ? Em nghe nói Cali của anh có biển San Francisco, Half Moon Bay, Santa Cruz và Huntington tuyệt đẹp, mỗi năm có không biết bao nhiêu khách trong và ngoài nước đến thăm. Còn Nha Trang bé nhỏ quá anh, cho dù mới đây đã được công nhận là một trong 20 bãi biển đẹp nhất trên thế giới. Chắc với anh bây giờ nó chẳng còn ý nghĩa gì nữa.
Tôi buông lá thư đọc dở. Cơn giận trào lên làm cho tôi như người bị nghẹn thở. Mắt tôi như có những tia lửa phóng ra ngoài. Tôi bực vì có những điều không nói ra được; cho nên vì thế tôi đã giữ im lặng từ bấy lâu nay. Suy nghĩ thường tình ai cũng cho rằng khi đã xa đi một dĩ vãng chẳng lấy gì làm vui vẻ thì chẳng ai còn muốn gìn giữ, nhớ đến nữa. Nhất là những ngày sống ở Nha Trang sau cuộc biến loạn đổi dời, có lúc tôi đã nghĩ không cách gì có thể tồn tại. Sự thiếu thốn, nỗi lo sợ, mọi ràng buộc nó làm cho tôi lúc nào cũng cảm thấy bị dòm ngó, dò xét đến nỗi không còn giữ được sự thư thái, hồn nhiên vốn có ở nơi tôi.
Những năm còn chiến tranh, đôi khi nghe tiếng hoả tiễn đề pa từ miệt Ðồng Bò dội về, kèm theo tiếng ầm oàng đó đây trong thành phố ban đêm để sáng ra ngỡ ngàng nhìn những ngôi nhà đổ tan, những tiếng khóc oán than, hận cho cảnh người còn kẻ khuất. Vậy mà chưa bao giờ tôi nghĩ có ngày phải bỏ mà đi không tiếc nhớ. Ðến lúc hoà bình rồi, khi mà trên danh nghĩa quê hương từ nay độc lập, sạch bóng quân thù thì bao người lại đã ùn ùn rủ nhau đi.
Thành phố đó nhỏ lắm, quanh đi quẩn lại chỉ dăm con phố. Chiều thứ bảy, con đường Ðộc Lập đông bóng người. Kẻ đi lên, người đi xuống. Nhà hàng, quán ăn, khu chợ, tíu tít kẻ bán người mua. Rạp hát đông nghẹt khách thay nhau vào xem hay chờ đổi xuất. Thành phố thỉnh thoảng vẫn có những chiếc GMC chạy qua với chiếc quan tài phủ màu cờ và vài vòng hoa buộc trước cản. Ðêm vẫn có bóng hoả châu và tiếng máy bay quầng quầng trên đầu hoặc những tiếng gầm của đại liên 6 nòng vãi đạn như bò rống; vậy mà ai ai vẫn thản nhiên bám trụ.
Thành phố đó mang danh lắm quân trường mà mỗi đợt 6 tháng, hết lớp này đến lớp khác thay nhau vào thụ huấn. Vườn tao ngộ cuối tuần đều có người địa phương hoặc từ xa đến thăm con em đang dự khoá tập tành. Chiều thứ bảy lính ra như chim vỡ tổ, màu quân phục lượn lờ khắp nơi. Con đường Bá Ða Lộc đầy hàng xà cừ lâu năm mốc cời luôn đón những bước chân tình yêu líu ríu bên nhau đi lần ra hướng biển.
Biển lúc nào cũng xanh ngắt một màu, với những con sóng lăn tăn liếm nhẹ bờ cát mịn, như bàn tay người yêu ve vuốt người yêu. Trông ra xa Hòn Tre, hòn Nón, Bích Ðầm như những mâm xôi sừng sững giữa trời : bao ước hẹn đan vào nhau với lời chứng là đất trời, mây nước. Bàn chân nào đi dài theo bãi lên mãi tận phía biệt điện nơi xa. Hàng dừa nghiêng soi bóng chập chùng, đưa những tiếng reo buồn buồn như lời gọi. Núi Cô Tiên trải dài trên bóng nước, anh quân nhân say sưa kể cho người tình tích người thiếu nữ xoã tóc đợi chờ : anh đứng nghìn năm thao diễn nghỉ; em nằm xoã tóc đợi chờ ai.
Giá như đừng có sự đổi thay thì đã chẳng bao giờ tôi nỡ rời bỏ quê ta để em phải nặng lòng trách móc. Ngày tôi ra đi, lòng như người khánh tận. Bao nhiêu vốn liếng đem quăng vào canh bài định mệnh, để bị cháy túi bỏ ra đi với lòng tủi hận và hổ thẹn. Bây giờ thoắt đã gần mười năm rồi, ngày trở về vẫn còn mãi trôi lãng nơi đâu.
Anh. Hôm qua em lại có dịp về thăm Ðồng Nga, nơi ngày xưa anh đã có lần đi làm mía cho lò đường Khánh Hoà. Em lại được đi qua con cầu gỗ có ngôi nhà thờ trồng toàn trái thanh long. Em nhớ có lần anh đã đưa em đi làm với anh ở đó. Anh đèo em trên chiếc xe đạp, rời Nha Trang từ lúc 4 giờ sáng để kịp đến Ðồng Nga trước 6 giờ, kịp bắt tay vào ca làm. Qua nhà thờ Hà Dừa lúc giáo dân lẻ tẻ dăm người đi lễ sáng, anh bảo đến Chúa bây giờ cũng không dám lộ sự vui. Em nghe mà xót xa, tuy cả anh và em đều ngoại đạo. Rồi tiếng chuông nhà thờ ngân nga điểm, anh hỏi em có nhận ra lời thống khổ của tiếng đồng bị bịt chặt miệng không. Em trách anh hay tào lao nghĩ chuyện xa vời, hèn chi khiến công an khu vực lúc nào cũng dòm dỏ. Anh bật cười dòn dã : bởi vậy anh mới chọn đi làm xa cho khuất mắt khuất mày, lại được tiếng " lao động là vinh quang " của xóm. Em buồn cho anh mà anh thì vẫn chứng nào tật đó, nói xỏ nói xiên, trách sao chẳng rước hoạ vào thân. Giờ anh làm việc, em ngồi một chỗ dõi nhìn anh. Thấy anh lăn xả vào những đám mía cao dùng rựa chặt lia lịa, rồi anh ôm mía ra chất thành đống. Sợ em khát nước, anh đưa cho một cây mía nói ăn đi. Em cắn ê cả răng mà mía cứng ngắc. Anh nói đó là mía F6, loại làm lợi cho đường. Anh mới vào nghề chưa bao lâu mà nói ra vẻ như rành rỏi lắm. Em nghe cũng phì cười. Mấy bạn của anh ngó em nháy nhó nói gì với anh, em thấy anh hất tay như không muốn nghe. Buổi trưa nghỉ, anh lấy cơm đem theo ra ăn. Cơm thì ít mà bột lổn nhổn thì nhiều; anh gạt phần cơm cho em, anh dành ăn phần bột. Em thấy anh ăn chỉ có chút muối, hỏi ăn như vầy làm lao động đặng sao. Anh cười : hồi này ai cũng vậy, phải tiết kiệm để lo xây dựng bằng năm bằng mười ngày trước chứ. Sau này khi thế giới đại đồng rồi thì ai nấy làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu, ăn mệt nghỉ. Anh thì cứ vậy, cái gì cũng cà rỡn được. Em thấy tay anh xước vì tưa mía cứa, em nắm lấy bàn tay anh. Anh nhỏ nhẹ bảo em : em đừng làm anh bịn rịn, không đạt chỉ tiêu, chiều không có tiền. Em nghe mà chua xót. Ăn rồi anh cùng bè bạn ra chặt ngọn mía để dành trồng lại, còn mía thì xếp và bó lại chờ xe đến chở đi. Anh làm đến 6 giờ chiều thì nghỉ, anh ra con sông qua Ðồng Nga mà rửa ráy. Anh nói với em thấy bờ sông mà còn nhợn. Rồi anh chỉ về đâu đó qua tuốt bờ bên kia, kể cho em hay ở đó có nơi anh đã từng bị cải tạo. Em nhón chân lên mà có thấy gì đâu, chỉ thấy xanh xanh những mấy hàng dâu. Chừng như anh hiểu nên anh bảo thêm : tìm làm gì cái nơi khốn khổ đó , có gì vui đâu mà ráng tìm. Bây giờ em đi ngang nhà thờ Hà Dừa chỉ một mình. Tình cờ ông cha từ trong cung Chúa bước ra, thấy em đang nhìn lên tháp chuông, cha hỏi : con tìm gì trên đó. Em lúng túng không biết trả lời sao. Bởi vì cái em muốn tìm nó đã ở đâu xa lơ, xa lắc. Anh đi, làm em cũng mất theo luôn.
Gần 10 năm rồi, tôi bỏ vùng biển ngày nào. Tưởng rằng quên mà thực tình là nhớ khôn nguôi. Nếu ngày xưa cảnh biển lần nào nhìn ra cũng gặp, cũng cận kề nên nghĩ là nhàm chán thì bây giờ nỗi nhớ như gai nhọn đâm tim. Nó âm thầm cứa đi cứa lại làm cho mắt hoa lên, lòng nhũn lại. Giá như con giun bị đạp còn biết lăn qua trở lại để tránh, còn tôi bị cảnh biển ám ảnh mà không sao cục cựa được. Tôi thấy như mình bị bóp vụn tim ra, thấy như mình vừa trải qua một cơn đại hồng thủy. Tôi ngụp lặn trong trong đau đớn muộn phiền, chỉ mong chết đi để đừng bị nỗi tiếc thương dằn xé. Tôi mong được về lại thành phố biển ngày xưa, vào nhà lồng Chutt kiếm bát phở gan lòng ăn đỡ dạ. Tôi sẽ ra Cầu Ðá xem những con tàu nằm ngơi nghỉ trong cảng mà thả hồn mơ mộng những chuyến viễn du. Tôi sẽ lên lầu Nghênh Phong hay đài Vọng Nguyệt để tưởng nhớ ngày xưa cuộc sống thâm cung đầy hoang phí. Tôi sẽ sang Ðồng Ðế vào buổi tối để chung vui với những anh lính xa nhà đi tìm vị đắng của ly cà phê pha giọng ca buồn lữ thứ. Tôi sẽ một mình vào sân ga Nha Trang đi dài theo đường ray khuất dạng phía xa để mơ những chuyến tàu đông, chiều cuối năm đưa người đi về đón Tết. Rồi chiều thứ Bảy, Chủ Nhật, tôi sẽ đưa em đi Ðại Lãnh, Ba Hồ, Dốc Lết, Suối Tiên để nghe sóng biển, nước suối vọng vào rừng thâm u hay vào bụi duối gió thổi rì rào. Tóc em sẽ lộng bay như những sợi tơ trời mà người con gái ngày nao đã vì mê trần gian quên đường về thiên giới đã lấy tơ dệt nên mộng yêu đương. Em sẽ hết trách tôi được cá quên nơm, có chim phụ ná. Em sẽ không còn than " thân em xúc tép nuôi cò; cò ăn cò lớn cò dò lên cây ". Ðừng nhắc lại em vùng biển quê hương gần 10 năm xa cách, hiện giờ trở thành những lưỡi cưa ngày lại ngày xẻ vụn trái tim anh.
Anh. Anh còn nhớ cháo vịt ở Cầu Dứa không anh ? Cái quán mà buổi tối trời mưa hai đứa thường rủ nhau đội áo ướt đi ăn. Anh dắt cái xe đạp qua mảnh cầu xi măng nho nhỏ cạnh quốc lộ 1 để hai đứa cùng men theo con đường đất vào sâu giữa vườn dừa. Trời mưa mà khách vẫn đông, mùi thịt béo ngậy lan ra khắp chỗ. Anh ăn miếng đùi vịt chấm nước mắm gừng mà miệng cứ hít hà " gừng cay, muối mặn xin đừng bỏ nhau ". Rồi anh nhấm nháp chút rượu trắng gọi là đưa cay để " giọt nước mắt quê hương làm ấm lòng đêm mưa ướt át ". Bây giờ con đường quốc lộ 1 đã được mở lớn thêm rồi anh. Cái đoạn cong cong bên chiếc cầu xi măng cũng bự ra và cây cầu hết còn cái dáng nên thơ như ngày trước. Quán cháo vịt bây giờ không chỉ có một mà rất nhiều. Người mới, người cũ lẫn lộn, ai cũng rêu rao là chính hiệu Cầu Dứa ngày xưa. Em lâu rồi cũng không ghé lại vì còn anh đâu mà ghé, phải không anh ? Lỡ ra tới đó chỉ thêm thấy cảnh cũ nhớ người xưa thì càng sầu thêm quá đỗi. Vậy mà thi thoảng trời mưa em lại không đừng được, em lại phải bước đi một mình, lê chân lại trên những con đường ngày xưa hai đứa đi qua để mà thấy đường dài cứ dài thêm và cơn nhớ như cái ngứa lan vào da thịt. Có lần em bạo gan đứng một mình dưới mưa trên chiếc cầu xi măng ngày trước. Anh biết em nhớ gì không ? Em nhớ em đã ghé vào tai em hỏi khẽ : nhỏ có lạnh không ? Chao ôi ! sao ngày đó anh chiều em quá đỗi. Còn em thì cứ õng ẹo khiến anh phải năn nỉ, ỉ ôi hết lời. Bây giờ đứng một mình, em như con điên nhìn vào hàng dừa mọc dài đến tận triền núi. Em nhớ anh, nhớ anh như đất ngấm mưa, như lệ trời rơi mãi. Em gọi tên anh cho đỡ nhớ, nhưng nơi nghìn trùng chắc gì anh nghe được, phải không anh ?
Ừ nhỏ. Mưa Nha Trang mình không to nhưng cũng không nhỏ, song vẫn làm lạnh lòng những kẻ yêu đương. Em kể anh mới thấy nhó lại những sợi mưa rơi ướt tóc em làm em run lên khe khẽ. Anh đã mở vạt áo mưa để ủ kín em vào lòng. Cô bé ngước nhìn anh, hai con mắt trong như hạt bi ve. Anh bảo : nhìn xuống đi cưng, không lỡ anh rơi vào đó là chết chìm muôn thuở. Em đập vào vai anh : bắt đền anh, bắt đền anh, chọc em. Bây giờ mưa ở xứ người luôn hung bạo. Anh không còn mong tìm được nét thân yêu như mưa của Nha Trang. Nhớ không em ly chè khuya trên đường Hai Chùa cạnh rạp xi nê Tân Tiến. Hai đứa vừa xem phim ra và em còn xúc động vì vai diễn trong phim. Em bảo cái cô Lara sao mau nước mắt, được người tiễn đưa mà còn nặng u hoài. Vậy mà nhìn vào mắt em cũng đầy ngấn lệ. Anh rủ em vào Dân Thiên dùng món ăn khuya, em cứ trách : anh có đồng nào chỉ lo tiêu cho hết. Bộ để tiền lâu trong túi nó thành lửa đốt cháy tiêu sao. Dạo ấy anh đã nghĩ biết đâu lại chẳng có một lần xa cách để rồi có muốn xài cho nhau cũng chẳng còn dịp thì sao. Em phỉ phui anh về điều nghĩ nhảm. Nha Trang chỉ có vậy, mà sao đi tới đi lui hoài không thấy chán. Ðợi khuya thật khuya ta mới đưa nhau về. Em cản anh ở góc phố Phương Sài, nơi có ngôi chùa nhỏ, không cho anh đưa em về tận sát bờ hiên. Em bảo đừng để mẹ bắt gặp, mẹ sẽ rầy em chết. Không ngờ em liều vậy vì quá thương yêu anh. Em vào ngõ rồi mà anh còn bâng khuâng đứng đó, mặc cho những giọt mưa xối ướt người anh. Bây giờ đã gần 10 năm cách biệt. Anh vẫn mơ đêm về lại biển mình. Nhưng mà có giấc mơ nào là thực đâu em !
Anh nì. Bãi cát cạnh bưu điện ngày xưa, buổi trưa đang thi, anh đã đón chờ em để hỏi về bài làm trong lớp. Anh đưa cho em gói xôi bảo ăn đi cho đỡ đói. Em còn lo về bài làm đâu lòng dạ nào mà ăn. Những cành phượng lung linh trong viện Pasteur và tiếng sóng từ lầu Ông Tư từng hồi dội lại, anh bảo lo cũng chẳng được thì lo làm gì. Phải giữ cái tâm cho yên để chiều vào thi tiếp. Ðỗ rớt gì đều có số cả mà em. Mới đó mà gần 10 năm rồi, phượng đã mười lần nở và tàn mà anh vẫn cứ miệt mài xa. Lầu Ông Tư đã bị xoá bỏ, bưu điện xây thêm cái mới, bao mùa thi lại qua đi mà chẳng thấy bóng anh. Con đường Duy Tân vẫn lung linh dưới cát trắng, những con còng vẫn chạy vòng vèo. Nha Trang mình vắng đi rất nhiều người cũ. Một số đã về với đất và một số chẳng ai rõ hiện đang phiêu dạt nơi đâu. Chỉ có mình em là người của ngày xưa xứ biển. Nhưng mà chiều chiều nhìn quanh nhìn quẩn cũng chỉ có một mình thì làm sao thú vị được anh ?
Nhỏ ơi ! Anh có nghe nói Nha Trang mình bây giờ đổi thay nhiều. Ðầu đường Duy Tân - Lê Thánh Tôn nơi có nhà nghỉ của ông tướng Vùng ngày xưa giờ là khách sạn Lodge cao ngất. Nó át đi cái vẻ bề thế của Grand Hotel phía bên kia và Dòng Chúa Cứu Thế phía sau nó. Tội nghiệp chốn tu viện trang nghiêm đó giờ đã là khách sạn Hải Yến, nơi mà chiều nào cũng có những cô gái thập thò chờ được khách gọi vào du hí qua đêm. Dài theo bãi biển chỗ nào cũng thấy hàng rong và cả người ăn xin. Nhỏ nhắc lại hoa phượng làm anh mới nhớ. Bên này anh cố tìm dáng hoa cũ mà khó quá em. Em bây giờ cũng đâu còn những mùa thi để mà mơ với mộng. Vậy mà mỗi lần hoaphượng về nhỏ vẫn bâng khuâng nhớ lại mùa thi. Tội nghiệp nhỏ của lòng anh quá nhiều tình cảm. Nhiều khi anh đã tự hỏi liệu Nhỏ có đủ can trường để sống qua thời đại nhiễu nhương này chăng ? Cố nghe Nhỏ. Không có chuyện gì trên đời này tồn tại được hoài. Phương chi cái ác và sự xảo trá thì nhất định sớm muộn gì cũng phải thay đổi. Anh cầu mong Nhỏ của anh sẽ can đảm phi thường. Em nhất định sẽ qua sự mỏi mòn chờ đợi. Rồi có một lần người ra đi lại quay về khi gian manh và bạo tàn bị sập đổ.
Nha Trang mình cát vẫn trắng chứ em ?
(Tíu tít tiếng cúc cu)
Nhà thơ Vương Ngọc Long đi vào thế giới Ðường Thi với hồn nho sĩ và chân bước lưu dân, lòng nặng mơ về một trời quê hương viễn mộng. Ôn g bước vào “...vũ trụ Thơ mênh mang bát ngát vô chung vô thủy, ... vào thế giới huyền thoại của tác động và mỷ thuật, của biểu cảm và hình tượng, có khả năng khêu gợi và cuốn hút tâm tư ...” (15). Và như thế, giữa cơn thảng thốt mê hoặc của cảm xúc, thời gian và không gian đã chìm níu vào nhau lóng lánh vô thường. Tiếng chuông chùa Hàn San ngân vọng đến nghìn sau nương theo con nước tương-tư-bất-tương-kiến nghìn xưa xuôi chảy vào giòng Hàn Giang lao đao trời quê hương bỏ lại với biết bao kỷ niệm một thuở phố Ðà. Tiếng vạc kêu sương, lay thức nỗi lòng Trương Kế từ một đêm thu nghìn năm cũ, hoang mang theo sóng sầu dâng, mà ngỡ tiếng ai gọi đò trên bến Hà Thân sớm xuân nàọ Xuân Tiêu Vọng Hàn Giang. Hồn thơ quyện hồn xưa đã mạo muội nên giòng Ðường Thi lưu luyến.
Phong xuy lạc diệp động sầu âm
Nguyệt chiếu hà lương khách tứ thâm
Hỷ vũ hỷ hoa vô hỷ sắc
Hàn Giang hàn thủy bất hàn tâm
Tha phương uẩn nộ phi nan giảm
Cố quận nhân yên bất khả tầm
Tịch mịch xuân tiêu cô đối ảnh
Hương quan bán dạ Việt thi ngâm (16)
Sương lạnh Hàn Giang khói tỏa mờ
Mênh mang sóng nước dạt đôi bờ
Hò ai văng vẳng đêm thanh vắng
Thuyền khách bâng khuâng luống thẫn thờ
Khóm trúc đong đưa nước lững lờ
Tiếng tiêu dìu dặt động hồn thơ
Bên cầu bóng nguyệt lung linh tỏa
Man mác tình quê nỗi đợi chờ
Sương thấm thuyền mơ xao xuyến ai
Ngẩn ngơ hư ảo trắng đêm dài
Hàn giang mòn mỏi phương trời nhớ
Ấp ủ trong tim những tháng ngày
Lá rơi gió thổi tiếng sầu vang
Trăng chiếu cầu sông khách bẽ bàng
Mưa thuận, hoa cười, đâu sắc thắm
Lạnh sông, buốt nước, chẳng khô lòng
Tha phương uất hận nào nhạt phai
Cố quận khói mờ há dễ trông
Quạnh quẽ đêm xuân thân đối ảnh
Ngâm câu thơ cũ nhớ quê làng (17)
Hàn giang mòn mỏi phương trời nhớ. Ấp ủ trong tim những tháng ngàỵ..Phố cũ trời quê xưạ Cánh rừng dương ôm quanh bờ vịnh cuối phố, mở ra lối biển, chớp tắt ngọn hải đăng chóp núi u hoàị Con đường từ Trẹm, kiêu sa hàng cây bạc hà vương vóc liễu, theo áo lụa em về dọc bờ sông đỏ rưng sắc phượng. Ngôi trường trung học không xa giòng sông, cao vời bóng tàng cây xà cừ chở che dãy phượng vừa lớn xanh mướt lá. Bóng mát kiền kiền trên lối Nguyễn Hoàng, Quang Trung, Thống Nhất che mát bầy áo trắng đường trưạ Con dốc nắng ướt lưng thiếu nữ, bịn rịn mái tóc thề như e ấp gọi mời chân ai theo bước lối về Gạ Giàn bông giấy trước sân nhà rực tím màu hoa khuất sau vách cổng cao vừa khép làm ngại ngần gã học trò lơ đãng lỡ chọn lối rất xa để trở về nhà. Những dịp nghĩ bất ngờ hai giờ sau thì luôn quá ngắn cho chuyến phà qua sông, theo con đường dương liễu dẫn tới Mỷ Khê rộn sóng hay đạp xe thành bầy qua ngã Ðò Xu êm đềm bến nước, chát chát chua chua trái ổi sân chùa Bà Quảng.
Bóng mát hàng cổ thụ thả xuống khoảng sân gạch mát rượi của những ngôi đình làng cuối cùng của một thế hệ. Những mái đình Hải Châu, Thạch Thang, Thạc Gián, Nại Hiên, cũ kỷ rêu phong rải rác trong thành phố còn ghi lại biết bao kỷ niệm êm đềm của thời thơ trẻ. Bầy học trò mãi mê “đá xóm” dưới bóng cây bàng, mù u. Vị ngọt ngọt chát chát của trái bàng, trái mù u và nước giếng thì luôn sẳn sàng cho lúc nghĩ mệt giữa trận đấụ Banh là trái bưởi lấy trộm từ miếu Tân Thành đem ra đình Nam Dương để đá phục thù cho cuộc chiến bại hôm qua. Bãi cát cuối đường Triệu Nữ Vương trước đình Thạch Thang, một tối thứ Năm mỗi tháng, là đấu trường quần vật của đám con nít xóm trước đồn Cảnh Sát Hoàng Diệu trong khi chờ xem phim. Ty Thông Tin chiếu thời sự Tổng Thống Diệm đi kinh lý trước khi vào những phim chính như Chúng Tôi Muốn Sống, Ánh Sáng Miền Nam, Ðất Lành mà bọn trẻ hầu như đứa nào cũng thuộc từng cảnh phim.
Ngôi trường tiểu học ở đầu ngã vào thành phố, khuất sau xóm nhà tranh nép mình dưới bóng mát hàng cây sầu đông dọc theo lối đi lầy cát. Từng chùm hoa màu tím nhạt lấm tấm trắng, phất phơ trong gió cuối xuân, tỏa hương nồng ngát đến tận đình làng phía sau trường học. Ngôi đình bề thế có voi chầu hai bên sân gạch rộng, nhìn xuống bàu nước phủ hoa bèo chen lẫn với những nụ bông súng trắng hồng. Nằm trên lưng voi, hấp hắy nhìn sợi hoa xoài đong đưa theo tầng mây trắng trên cao, đôi mắt trẻ thơ chợt ríu lại êm đềm.
Ðường đi học là quãng đường quê từ xóm Mả Vôi, băng qua đường rầy xe lửa rồi men theo bàu Thạc Gián mát rượi bóng tre trước khi đến trụ sở xã nhìn ra phía đường Hùng Vương. Cống nước ngã ba Cây Quăng chảy xiết vào những ngày mưa, chiếc rớ cất lên, vài con cá mắc nạn hốt hoảng búng mình bạc trắng . Sáng nào cũng thế, cậu bé rẽ vào Vườn Ương Thạc Gián đứng chờ đứa bạn cao hơn mình cả cái đầu, khuôn mặt khờ xấu, từ ngôi nhà nhỏ cuối góc vườn ương đi ra để cùng đến trường. Chia nhau mẫu bánh mì, củ khoai lang, hai đứa đi dọc dưới hàng cây vừa-mù-vừa-u đến tận ngã ba Cai Lang rồi rẽ theo lối cát vào trường.
Ðầu năm lớp Tư, phải hết mấy tuần, cậu bé mới viết và gọi đúng tên người bạn mớị
Huờn. Tôn Thất Huờn. Người cha dòng dõi vương tộc mà cục mịch ít nói, suốt ngày lo phụ việc chăm sóc cây con trong vườn ương. Huờn không thích tên của mình mấy vì có lần cậu bé nghe hắn cằn nhằn với mạ. Răng hồi nớ cha mạ không đặt tên tui là Hùng hay Hưng nghe cho hay? Gán chi cái tên mà bạn bè không đứa mô kêu được hết... Bà mẹ thương con, an ủị Ôn nội mi chử nghĩa cả bồ, đặt tên cháu ý nghĩa cao siêu, mi vói chưa thấu rứa thôị Ðừng chê mà tội ôn con ơị..
Ở đâu rồi đứa bạn của một thời tuổi nhỏ. Những người bạn một thuở lớn lên. Ðâu rồi chiếc nôi êm trong căn nhà kỷ niệm. Cơn lốc chiến tranh thổi tràn qua quê hương, quay cuồng trong đó một lũ người tuổi trẻ, chọn lựa, tan tác, điêu linh... Họ cùng trở nên già nua từ bên kia biển ngó về nhau, hoang mang một thời để nhớ, lồng lộng hoa niên.
Gần đây ông tình cờ đọc bài viết từ trong nước của một người bạn thời trung học. Bài văn hay, thành thật nỗi gợi nhớ man mác về một mùa hoa sữa đơm hương trên thành phố miền Nam Trung Phần nơi gia đình anh sống từ gần ba mươi năm quạ Bài viết còn nhắc đến “cốm mới” Hà Nội như một gợi nhớ để mà hoài niệm về cốm ở Quảng Nam, quê nhà anh đã bõ đi để tha phương cầu thực bao năm. Bài viết mang lại cho ông nỗi ưu phiền. Phải chăng ông đã xa quê hương quá lâu hay bạn ông đang mất mát một quê xưa tự cõi lòng mình? Hay đấy chỉ là ước lệ mới, buồn cười, của một số người viết bên đó, hiện giờ? Dù sao thì ông thà được buồn cười hơn là phải vướng mang thêm một nỗi buồn. Những năm gần đây, phải đợi đến sau khi một anh chàng nhạc sĩ Huế ra Hà Nội viết được bài hát hay hay về mùa Thu ngoài đó, người ta chợt thấy nhan nhản thơ nhạc nhiều màu về hoa sữa, cây cơm nguội vàng, cây bàng lá đỏ, “mùa cốm xanh về”...
Kỷ niệm là con đường ngắn nhất đến từ tim, không vòng vo, dừng lại, đi quanh. Nhớ về Nha Trang nào ai quên được hàng dương liễu dọc theo đại lộ Duy Tân, con đường ven biển từ Tòa Tỉnh đến Cầu Ðá. Ôi Nha Trang! liễu xanh, biển xanh, khi mái tóc còn xanh... như lời thở than của người bạn lưu vong mỗi khi nhớ về thành phố biển quê nhà. Người bạn nhớ về những cây bàng gần trường Võ Tánh lá trở màu khi trời bắt đầu thu, nhớ “hàng me cao lá hát như reo” dẫn đến trường Nữ Trung Học dọc theo quân y viện Nguyễn Huệ. Như ông nhớ về tuổi thơ Ðà Nẳng mát rượi bóng cây kiền kiền hay vết xướt chùm trái chà là trên lối núi Phước Tường. Nhớ Ðường Hàng Ðoát nón lá che nghiêng và nước Bến Ngự êm đềm bóng tre của những ngày hè ở Huế... Quên sao đành, cho dù cơn lốc cuồng xoay vẫn thổi rạc rài qua từng mùa chướng. Kỷ niệm thật thà chỉ đến từ dòng sông từ bóng mát tuổi thơ của riêng mình. Khác hơn, chỉ còn là một thất thoát thương tâm.
Sương lan kín mặt hồ. Nửa vầng trăng treo hao hớt chơ vơ trên nóc cánh rừng phong lá rụng, hư huyễn tìm bóng mình khuất chìm đâu đó dưới đáy hồ thu . Tiếng vịt gọi bầy lãng đãng gần xa, âm vọng mơ hồ một bến bờ mãi kiếm tìm để dừng đôi cánh mỏi.
Người vợ choàng lên vai chồng tấm áo lạnh. Họ cùng bước qua khoảng vườn sau phủ bóng tối vào nhà. Ánh lửa lò sưởi bập bùng đêm thu xa xứ...
(15) Vương Ngọc Long – Tình Thu Trong Ðường Thi
(16) Hải Ðà VNL – Xuân Tiêu Vọng Hàn Giang
(17) Vương Ngọc Long – Ðêm Xuân Nhớ Sông Hàn
Mộ Thu Qúy Mùi
Tôi không là người bình thơ , tôi uống thơ như hơi thở hàng ngày, giọt máu trong tim tôi, con cháu của dân tộc bốn ngàn năm vẩn chảy, một dân tộc mà thơ không chỉ dành riêng cho người cầm bút, thơ chảy triền miên từ người nông dân gánh mạ ven đê,người giăng câu chống xuồng trên sông vắng, anh học trò mài mực dưới trăng hay cô thiếu nữ hái dâu về trong nắng, thơ trong tôi từng ngày, thơ nuôi tôi tùng giọt. Trong tay hai tập thơ, những dòng chữ là máu tim , là hơi thở, là những điều anh muốn nói, đã nói lên với người, đã nói lên thay cho người, bên cạnh Lời ru của Mẹ, Những dòng kỷ niệm theo anh suốt cuộc đời, trong đó phảng phất những mùa Xuân, dù không chờ vẫn đến, dù không đợi vẫn về, những mùa xuân là ngày vạn vật trở mình , đông sẽ tàn nắng ấm sẽ sang…
Có phải mùa xuân trong thơ anh là hơi thở, là sức sống , là niềm đớn đau, là nỗi hạnh phúc, đã mất đi vẫn còn mãi mãi, thơ anh đã nói dùm tôi, cho tôi và cho những người chung một quê hương yêu dấu:
Trong phiêu lãng có niềm đau viễn xứ
Nỗi cô đơn trong khoảnh khắc giao mùa
( Mùa Xuân quê người )
hay
Nửa đêm nghe pháo giao thừa nổ
Lòng bỗng cô đơn đến tận cùng
( Giao thừa buồn )
hay
Phương nào lữ khách nhìn sương khói
Nghe gió xuân qua bỗng giật mình
( Niềm Xuân )
Hay nỗi đau chung những người mang áo trận , quên tuổi thanh xuân, mãi mê cống hiến cho quê nhà , nỗi xót xa ngoài trận tiền chưa tròn câu thắng bại, giờ cách biệt ngàn trùng mãi ôm nỗi đớn đau , tóc đã sương phai, cuộc đời như giấc mộng, nhớ gì đây , còn lại chăng ca khúc đoạn trường ?
Sông núi mười phương đã cách xa
Tuổi xuân trang trải nợ quê nhà
Viễn phương nuốt hận phai màu tóc
Tỉnh giấc sa trường một khúc ca
( Xuân viễn xứ )
Sông núi , quê hương trong mỗi chúng ta có bao giờ quên được? Dù có tất bật mưu sinh, dù có lăn lóc hay chạy đua với kim đồng hồ, với dòng thời gian, mùa Xuân bao giờ cũng là hình ảnh thật gần gũi trong trái tim, Dù cho cơn mưa Xuân không còn là những ngày mưa tuổi nhỏ thong dong, không còn là thời mới lớn ấp yêu, thẹn thùng cầm tay tấm thiệp xuân, rụt rè chờ nhau trước cổng trường, gom hết can đảm dúi vào tay rồi quay đi vội vã… Những ngày Tết về quê áo mới xum xoe, giờ đây trong Xuân vẫn thấy thiếu chút gì, đôi mắt trong xanh cô bạn nhỏ hay tà áo trắng thướt tha bay… Bao nhiêu là hình ảnh chập chùng, bao nhiêu là thương nhớ mông lung, những tình cảm cũ dấu yêu, Anh kể lại chuyện Người về, với những cơn mưa nho nhỏ, thấm đẫm từng nổi đau , cảnh cũ màu thê thiết, người xưa mờ dấu chân
Người về thấm nổi đau
Mùa xuân với cơn mưa nhỏ
Hoang sơ cảnh vật tiêu điều
( Người về )
Thật là đơn sơ, cách nhau một đại dương bát ngát, dù không có pháo Tết đón xuân, không giao thừa cùng nhau đi hái lộc, chút quà nho nhỏ gói lại mảnh tình bao la, chia cùng nhau niềm thống khổ của quê hương nghìn xa
Xin được gởi chút quà nho nhỏ
Ðể sớt chia chút khổ quê hương
( Thơ xuân chúc bạn )
Những lời thơ thật nhẹ nhàng, thật chân thành, anh gởi cho bạn bè còn ở lại, anh trải lòng mình, gởi cả nổi niềm hiu hắt, như mùa đông lê thê, như chim nhạn tìm về vùng nắng ấm, anh là cánh chim lẻ bầy, vẫn ngóng về phương nam yêu dấu, cất tiếng kêu thương rời rã trong đêm
Xứ lạ khuya buồn nghe tiếng nhạn
Lạc bầy tìm bạn giữa đêm sương
( Thơ Xuân chúc bạn )
Mùa đông dù có dài lâu, lòng người dù có hờ hững hay hiu hắt nhớ thương, mùa xuân vẫn âm thầm đến. Thôi thì mượn chén nồng cho ấm lòng đơn lạnh, cho quên nỗi nhớ thương đoạn đoài
Lặng lẽ quê người Xuân cứ đến
Tay nâng chén rựơu lãng quên đời
( Xuân tha hương )
Cuộc sống chia nhau, như dòng sông chia đôi ngả, như quyển sách đời qua trang , nhưng điều đó không làm anh quên đi những con đường đã qua, những kỷ niệm với một thành phố mộng mơ, với bạn bè dấu ái. Huế, đây thôn Vĩ dạ, đây nỗi đau khắc khoải của chàng trai Quốc học và cô nữ sinh Ðồng Khánh, nỗi ai hoài của con thuyền nhỏ lờ lững trên sông Hương, tử biệt nào đau hơn cuộc sinh ly
Vĩ Dạ thuyền ai đang chở gió
Lòng đau khắc khoải những sinh ly
( Huế mùa xuân )
Chim bằng cánh gẫy, nỗi ngậm ngùi mơ trời cao biển rộng bao la, cho nên mùa xuân dù có đến trong ta chỉ còn lại trời thơ miên man hòa nỗi tang thương hiu hắt.
Gãy cánh chim nào mơ biển rộng
Xuân và thơ lẫn chút tang thương
( Thơ xuân lạc vận )
Xuân chồng chất thêm tuổi đời,vẫn còn có điều gì chưa trọn, những ước mơ nào chưa thành, nhớ lại anh em, bao nhiêu thương cảm, khó khăn trong cuộc sống điên đảo ở quê nhà, càng thêm xót xa, thương mình không bù đắp nỗi, tận tâm chia xẻ để mai kia mốt nọ còn thấy nhau, dù trong cõi xa nàọ.
Nửa gánh ân tình vai đã mõi
Tuổi đời thêm nặng bước chông chênh
( Chút quà xuân )
Lạc loài nơi xứ lạ, lặng lẽ thơ người, nhìn cánh hoa Ðào rơi báo tin xuân tới , tin không vui như mong đợi, anh viết những lời thành thật trong trái tim
Tin xuân sầu rụng cánh hoa đào
( Lặng lẽ thơ người )
Gởi trong gió chút nỗi nhớ bên kia, mở trăm câu thơ cũ, vẫn nỗi đau chia xa, vẫn nỗi nhớ rạt rào, vẫn mùa xuân bàng bạc
Mùa xuân vẫn nở hoa Ðào
Trăm câu thơ cũ dạt dào gió trăng
( Nỗi nhớ bên kia )
Những câu lục bát rất nhẹ nhàng, những câu lục bát tình tự dân tộc, những câu lục bát từ thuở mẹ ru tiếng đầu đời theo nhịp võng đong đưa, những câu lục bát thuở theo em thời thanh xuân hò hẹn, những câu lục bát thật mênh mang…
Ngày mai em bỏ mùa xuân
Gói trăng vào tóc một lần vẫy tay
(Ðợi trăng )
Người đi bỏ lại mùa xuân
Ðể con chim én ngại ngùng lối bay
( Mùa Xuân bỏ lại )
Dù cho mùa xuân có mang đau đớn đến trêu ngươi, anh vẫn không vơi niềm hy vọng, và cho dù thực tế có phũ phàng, anh vẫn trân trọng nắm níu, vẫn chờ đợi mùa xuân thật sự, mùa xuân nở trong lòng dân tộc, mơ an vui trong ánh nắng thanh bình .
Hoa nhân ái nở trong lòng dân tộc
Ðường yêu thương chảy ngập nắng thanh bình
( Vẫn đợi mùa xuân )
vẫn
Tha phương nhìn cánh mai sầu rụng
Mơ ước mùa xuân đẹp nụ cười
( Cành mai rụng )
Tình bạn bè nắm níu, khó nghèo dai dẳng đuổi theo nhau, nhưng luôn giàu hơn tất cả, xớt chia nhau niềm thương đau , hạnh phúc dù trong bất cứ hòan cảnh nào
Bạn thì bảo đừng gởi tiền về nữa
Bạn nghèo đông không thể giúp cho cùng
Nhân dịp Tết hãy về đây họp mặt
Ðể hàn huyên trong một nỗi đau chung
( Thư quê hương )
Cảm ơn anh, người đã nói dùm chúng ta những lời chân thành, thiết tha, thơ anh như tiếng nói trong trái tim , không cầu kỳ sáo ngữ, không kiểu cách kiêu sa , thơ anh như tiếng quê hương thật thà, như tình yêu lai láng, như hơi thở nhẹ nhàng …như chúng ta…
Ðôi dòng tiểu sử:
· Tên thật là Phạm Duy Cẩn, sinh ngày 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hàng Cót, Hà Nộị
· Ông sinh ra trong một gia đình "làm văn học và trọng văn học" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 của nhà văn trào phúng xã hội Phạm Duy Tốn. Các anh của ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) đều có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhỏ, Phạm Duy từng theo học các trường Trung học Thăng Long, Cao Ðẳng Mỹ Thuật, Kỹ Nghệ Thực Hành; tự học nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái Mơ năm 1942.
· Ông gia nhập đoàn hát lưu động năm 1943, đi hát từ Nam chí Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến với nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cũng đã khởi xướng phong trào phục hồi và phát triển dân ca trong giai đoạn nàỵ Năm 1949, ông kết hôn với ca sĩ Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ vào Nam năm 1951, thành lập ban hợp ca Thăng Long với những thành viên chính là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà: Hoài Bắc Phạm Ðình Chương, Hoài Trung Phạm Ðình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ði Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây Phương năm 1954-1955; ông vừa nhận sự chỉ dạy của nhạc sĩ Robert Lopez, vừa làm bàng thính viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sự sáng tác trường cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác đều đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dĩ nhiên tình ca lần lượt ra đờị
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cư sang Hoa Kỳ và định cư tại Midway City, Californiạ Nhạc sĩ soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoàng Cầm ca, thử nghiệm và khảo cứu nhạc đa điệu cùng với con thứ Phạm Duy Cường, viết Hồi Ký...
Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứụ
Tác phẩm chọn lọc:
Trường Ca Con Ðường Cái Quan
Trường Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giọt Mưa Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ðố Ai
Bài Ca Sao
Cỏ Hồng
Trả Lại Em Yêu
Con Ðường Tình Ta Ði
Thương Tình Ca
Ðừng Xa Nhau
Kỷ Vật Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngậm Ngùi
Tiễn Em
Ðưa Em Tìm Ðộng Hoa Vàng
Áo Anh Sứt Chỉ Ðường Tà
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim Bỏ Xứ
và Minh Họa chuyện Kiều (tác phẩm cuối đời và là tổng hợp hành trình nghệ thuật)
Tâm Ca
Biến cố 11-63 (đánh đổ chế độ Ngô Ðình Diệm) kéo theo nhiều xáo trộn trong miền Nam nước Việt. Về mặt chính trị, thường xuyên có những vụ đảo chính, chỉnh lý, xuống đường. Về mặt quân sự, sự có mặt của Quân
Ðội ngoại quốc trên đất nước khiến cho chiến tranh khởi sự leo thang dữ dội. Về mặt xã hội là cả một sự đổ vỡ về luân lý, sự mất niềm tin. Tôi gọi thời kỳ này là thời kỳ sợ hãi, hoài nghi và khinh thị (le temps de la peur, du soupcon et du mépris). Thời kỳ thần đồng gẫy cánh, cõi tiên lạc lõng, nhạc trời đứt đoạn. Và tâm ca bắt buộc phải ra đời.
Với cái đà soạn những tác phẩm lớn hơn hình thức ca khúc thông thường là hai trường ca CON ÐƯỜNG CÁI QUAN, MẸ VIỆT NAM (chưa kể hai tiểu ca kịch CHỨC NỮ VỀ TRỜI và TẤM CÁM với phần libretto của Năm Châu do tôi thực hiện cho Hãng Phim MỸ VÂN vào năm 1963), bây giờ tôi quyết định tỏ thái độ bằng những chương khúc.
Lề lối soạn mười bài hát liên tục cho một vấn đề mà tôi đẻ ra với MƯỜI BÀI TÂM CA lúc này, được tiếp tục với MƯỜI BÀI TÂM CA, MƯỜI BÀI BÌNH CA, MƯỜI BÀI BÉ CA, MƯỜI BÀI NỮ CA, MƯỜI BÀI TỤC CA, MƯỜI BÀI ÐẠO CA v.v... (NGỤC CA -- phổ thơ Nguyễn Chí Thiện -- soạn ra sau này thì phải tới hai mươi bài). Tôi cũng nhớ là trước đây có đọc cuốn sách MƯỜI ÐIỀU TÂM NIỆM của Hoàng Ðạo. TÂM CA cũng có thể là những bài hát tâm niệm, nghĩa là nó đi tới luân lý nữa.
Nhưng trước khi đó, để dẫn tới mười bài hát nói thẳng vào cái xã hội nát tan trước mặt trong thời đại này, tôi có một lời kêu than của tôi, qua một bài hát :
TÔI CÒN YÊU TÔI CỨ YÊU
(Saigon-1964)
Tôi còn yêu, tôi cứ yêu !
Tôi còn yêu, tôi cứ yêu !
Tôi còn yêu mãi mãi mãi
Tôi còn yêu đời, tôi còn yêu người,
Tôi còn yêu tôi !
Cho dù tôi đã chết rồi
Cho dù ai đã giết tôi
Cho dù xương trắng vẫn chất núi
Cho dù sông ngòi vẫn hoen máu người
Oán thù vẫn dài...
Vâng ! Tôi còn yêu !
Tôi còn lẽo đẽo mang nhiều mộng nghèo
Ðường về cõi tiên xa vời
Nhạc trời đứt dây tơ rồi
Thần đồng gẫy đôi cánh vàng tả tơi
Vâng ! Tôi còn yêu !
Bên bờ suối vắng lạnh lẽo tiêu điều
Dòng lệ hết vơi lại đầy
Ngập lụt thế gian đêm ngày
Chập chờn bóng ma kêu bầy cuồng quay.
Tôi còn yêu, tôi cứ yêu !
Tôi còn yêu, tôi cứ yêu !
Cho hào quang chiếu khắp thế giới
Cho giải oan rồi, cho tình lên ngôi
Ơi tình ơi ! Tôi cố nuôi
Chờ ngày mai sẽ thoát thai
Xin thành cơn gió mới, chới với
Trong nhiều đêm dài
Bay về cõi đời
Bên người yêu người.
Tôi còn yêu, tôi cứ yêu !
Tôi còn yêu, tôi cứ yêu !
Tôi còn yêu mãi mãi mãi
Tôi còn yêu đời, tôi còn yêu người
Tôi còn yêu ai
Cho dù ai xa lánh tôi
Cho dù ai oán trách tôi
Cho dù duyên mới đã chắp nối
Cho tình xa vời, đã tan vỡ rồi
Tôi còn yêu hoài.
Vâng ! Tôi còn yêu
Tôi còn nhớ mãi thân hình gầy yếu
Một dòng tóc mây yêu kiều
Một cặp mắt ngây hương chiều
Nụ cười đắm say tâm hồn người yêu.
Vâng ! Tôi còn yêu
Tôi còn nhớ mãi làn môi ngọt ngào
Một vòng cánh tay mỹ miều
Còn lại chút hương tiêu điều
Và mộng đắng cay đi về, đìu hiu.
Tôi còn yêu, tôi cứ yêu !
Tôi còn yêu, tôi cứ yêu !
Tôi còn yêu mãi mãi mãi
Tới ngày mai rồi, xa lìa cõi đời
Tôi còn yêu ai
Ơi người ơi ! Hãy lắng tai
Nghe hồn tôi trong nắng mai
Trong làn gió mới, trong đêm tối
Trong giọt mưa dài, suốt năm tháng ngày
Yêu người, yêu hoài.
Tôi còn yêu, tôi cứ yêu !
Tôi còn yêu, tôi cứ ... yêu !
Bài TÔI CÒN YÊU TÔI CỨ YÊU tuy là động cơ để tôi soạn ra MƯỜI BÀI TÂM CA nhưng lối nhìn và ngôn ngữ của bài này có vẻ mòn mỏi rồi, giống như lối nhìn và ngôn ngữ của những bài hát tình tự quê hương khác hay của trường ca, trong đó cách nhìn một chiều khiến tôi chỉ cúi mặt xưng tụng cái đẹp trong vinh quang hay trong đau khổ của dân tộc tôi, nơi quê hương tôi mà không dám nhìn vào và nói lên bề trái của xã hội. Cách nhận diện lại quê hương, qua những bài tâm ca, rồi đây sẽ ảnh hưởng tới các nhạc sĩ trẻ ở trong hay ở ngoài PHONG TRÀO DU CA.
Ðó là nói về cách nhìn vào quê hương, nhận diện lại quê hương. Thế còn lối nói trong ca khúc của tôi bây giờ là gì ? Nó cũng phải khác trước, nghĩa là nó mang chút ít ngôn ngữ Thiền mà trong thời gian này, ai cũng đều bị ảnh hưởng cả.
Mười Bài Tâm Ca
Tôi khởi sự soạn tâm ca bằng một bài thơ nhan đề HOÀ BÌNH của Thượng Tọa Nhất Hạnh, với ý nghĩ là thực hiện giấc mơ mà thi sĩ đã ghi trong thi phẩm. Tôi đặt tên tâm ca số 1 là TÔI ƯỚC MƠ. Trong bài thơ này, thi sĩ tự hỏi bao giờ mình mới nói thẳng những điều mình ước mơ. Khi phổ nhạc bài thơ đó rồi hát lên cho quảng đại quần chúng nghe, tôi đã nói hộ thi sĩ vậy.
TÔI ƯỚC MƠ
thơ Nhất Hạnh - Phạm Duy soạn thành tâm ca
(Saigon-1965)
Sáng nay vừa thức dậy
Nghe tin em gục ngã nơi chiến trường
Nhưng trong vườn tôi
Vô tình khóm tường vi
Vẫn nở thêm một đoá.
Tôi vẫn sống ! Tôi vẫn ăn ! Và tôi vẫn thở
Tôi vẫn sống ! Tôi vẫn ăn ! Và tôi vẫn thở
Nhưng biết bao giờ
Tôi mới được nói thẳng
Những điều tôi ước mơ ? Biết bao giờ ?
Biết bao giờ ?
Tôi mới được
Tôi mới được
Nói những điều
Nói những điều
Tôi ước mơ, tôi ước mơ
Tôi ước mơ, tôi ước mơ...
Bài tâm ca số 1 này đã được anh bạn ca sĩ Hoa Kỳ Steve Ađiss soạn lời ca Anh Ngữ và hát như sau :
Poem By A Buđhist Monk
From a poem by Nhat Hanh, adaptation by Pham Duy
English lyrics by Steve Ađiss
Six óclock, when I wake
A friend brings me the news
My brother is killed.
Now he lies slain, and yet
By this house, by this wall
A flower blooms.
I, I still breathe, I still eat, I still live
How shall I speak, how shall I say
All I hope for my land ?
All I hope for Viet Nam ?
How shall I speak, how can I say
All that I hope, all that I pray
For my home, for my land ?
Some how I must say
All I hope for Viet Nam.
TÂM CA Số 1 là sự bi đát của chúng ta trong giữa thập niên 60 này. Nó rất ngắn vì nó chỉ là sự ao ước hoà bình. TÂM CA Số 2 là thái độ của tôi trước cảnh bi đát đó. Trong cuộc đời 1965, có bao nhiêu cảnh ngộ, có
bao nhiêu hình ảnh thì đều vào nằm trong bài hát cho nên nó là bài hát dài nhất trong MƯỜI BÀI TÂM CA.
TIẾNG HÁT TO
(Saigon-1965)
Tôi sẽ hát to hơn súng nổ bên bờ ruộng già
Lời tôi ca, lời tôi ca xin lúa đừng lo
Lời tôi thay cho tiếng đạn bay
Lời tôi xây cho vững tay cầy
Rồi đêm đêm xua ác mộng đầy
Lời ca êm ru giấc ngủ say
Tôi sẽ hát cho vơi thống khổ vơi dòng lệ nhòa
Một miền quê, một miền quê tim héo và khô
Lời tôi ca khâu vá tình thương
Lời hôm qua chắp nối Con Ðường (1)
Lời hôm nay vương tiếng Mẹ buồn (2)
Lời mai đây cao ngút Trường Sơn (3).
Tôi sẽ hát to hơn những kẻ khơi ngọn lửa thù
Lời tôi ca, lời tôi ca như suối rừng thu
Lửa âm u ai đốt từ lâu
Miền quê tôi khan tiếng kêu gào
Lời tôi ca như nước nhiệm mầu
Thành mưa rơi cho dứt niềm đau
Lời tôi ca, lời tôi ca xua hãi hùng đi
Mùa xuân qua ai mất tuổi thơ
Lời tôi ca hôn má xuân già
Còn yêu nhau xin cứ mặn mà
Ðừng cho ai ăn cướp tình ta.
Tôi sẽ khóc to hơn đứa nhỏ đang ngồi vỉa hè
Trẻ bơ vơ, trẻ bơ vơ đi giữa vườn hoa
Hỏi thăm em, em có mẹ cha
Hỏi thăm em, em có ông bà
Hỏi thăm em, em có cửa nhà
Một ngày qua em mất cả ba.
Tôi sẽ khóc to hơn đứa nhỏ đang tìm nụ cười
Trẻ thơ ơi, trẻ thơ ơi, xin đến gần tôi
Cùng em côi tôi có bàn tay
Và đôi môi tôi hát ăn mày
Chia hạt cơm rơi hay bát gạo đầy
Cùng ngủ ven sông hay gối bụi cây.
Tôi sẽ khóc cho em gái nhỏ theo mụ chủ nhà
Một chiều mưa, một chiều mưa đi trong ngõ bùn nhơ
Từ vườn quê ra chốn phồn hoa
Người em xua dĩ vãng đen nhoà
Rồi đêm đêm son phấn nhạt mờ
Mới nhận của tôi dâng mấy lời thơ
Tôi hát tiễn đưa dăm thiếu phụ quay về đường nhà
Lời tôi ca, lời tôi ca hun bếp lạnh tro
Lời như tơ như tóc tìm nhau
Giường thơm tho chăn gối tươi mầu
Mảnh gương to rơi vỡ ngày nào
Còn lại bao nhiêu vẫn soi rõ mặt nhau.
Tôi sẽ hát to hơn tiếng nhạc mơ hồ phòng trà
Nàng danh ca, nàng danh ca không có giọng ca
Nàng danh ca vo khúc tình ca
Thành vui điên hay khóc than vờ
Nồng hơi da hơn tiếng nhạc thừa
Nghẹn lời ca hay dứt đường tơ
Tôi muốn hát thay cho gánh cải lương gầy, một ngày
Về chợ quê, về chợ quê rung trống cầu may
Lời tôi thay anh kép già câm
Làm quân đi theo nữ anh hùng
Diệt loài gian hay giết nịnh thần
Và hoan hô ông lão hiền trung.
Tôi sẽ hát to nhưng hát nhỏ hơn lời mọi người
Một ngày nao, một ngày nao nghe bỗng đầy vơi
Toàn dân tôi ca hát niềm vui
Toàn dân tôi ca khúc yêu đời
Một ngày tan chinh chiến thật rồi
Toàn dân tôi vui sống thảnh thơi
Tôi sẽ hát to nhưng hát nhỏ như lời nguyện cầu
Lời yêu nhau, lời thương nhau cho đến dài lâu
Lời tôi ngoan như tiếng trùng kêu
Lời tôi vang như tiếng chuông chiều
Lời tôi cao như tiếng ngọn diều
Lời tôi sâu như tiếng tình yêu
Lời tôi sâu như tiếng tình yêu...
-----------------------------------
(1) Con Ðường Cái Quan
(2) Mẹ Việt Nam
(3) Trường Ca Trường Sơn
TÂM CA Số 3 nhận diện lại dân tộc Việt Nam, hiện nay là một dân tộc đầy chia rẽ... Nó kêu gọi mọi người ngồi lại với nhau, dù là ông bụt, người hùng trong trắng, kể cả giun dế hiền lành cũng phải ngồi gần ma quái, kẻ ăn cướp của công và ác thú hùm beo...
NGỒI GẦN NHAU
(Saigon-1965)
Ngồi gần ngồi gần nhau, vai sát vai nhau tựa đầu
Ngồi gần ngồi gần nhau, tay nắm tay cho thật lâu
Ngồi gần ngồi gần nhau, xin nói cho nhau một điều
Ngồi gần ngồi gần nhau cho nhiều
Ngồi vào đời nhỏ nhoi, trong kiếp sống đầy vơi
Ngồi gần người từ bi, bên lũ giết người kia
Ngồi gần loài giun dế, hay ác thú hùm beo
Mình vào ngồi đây với nhau.
Ngồi gần ngồi gần hơn, đôi mắt đôi mi lạ lùng
Ngồi gần ngồi gần hơn, đôi má đôi môi làm quen
Vào ngồi làm một đôi, trong tiếng than trong nụ cười
Vào ngồi làm đỏ đen cho đời
Ngồi gần loài ma quái, nghe tiếng nói lả lơi
Ngồi gần tình thương yêu, nghe rõ tiếng bụt kêu
Gần người hùng trong trắng, bên lũ cướp của công
Ngồi thở dài hay ước mong.
Vào ngồi vào ngồi chung, trong sót thương trong bạo cường
Vào ngồi vào ngồi chung, trong bão mưa trong lửa tuôn
Ngồi ở gần mộ hoang, trong đám tân hôn vội vàng
Ngồi vào, ngồi đôi bên vui buồn
Ngồi vào rừng gươm súng, hay đứng giữa vườn bông
Ngồi chờ đàn chim non, hay đón tiếng đạn bom
Ngồi vào niềm yêu dấu hay giữa mối thù sâu
Mình ngồi vào đây với nhau.
Ngồi gần ngồi gần nhau, đây đó chung quanh địa cầu
Ngồi gần ngồi gần nhau, trong kiếp xưa, trong đời sau
Ngồi gần ngồi thật lâu, cho đến khi hai ngọn đầu
Thành một người trong nhau nguyện cầu
Ngồi vào một thế giới, không xấu tốt buồn vui
Ngồi vào niềm chơi vơi, không có sắc mầu phai
Ngồi vào đời không mới, không rách nát tả tơi
Một mình ngồi trong cái TA
Một mình ngồi trong cái TA
Một mình ngồi trong cái TA...
TÂM CA SỐ 4 thu gọn cuộc đời vào một giọt mưa. Giọt nước thiên nhiên chứa đựng đầy đủ cái sống, cái chết, cái vui, cái buồn, người trần, thần thánh, tuổi già, tuổi thơ... Tôi soạn bài này chỉ trong 15 hay 20 phút.
GIỌT MƯA TRÊN LÁ
(Saigon-1965)
Giọt mưa trên lá nước mắt mẹ già
Lã chã đầm đìa trên xác con lạnh giá.
Giọt mưa trên lá nước mắt mặn mà
Thiếu nữ mừng vì tan chiến tranh chồng về
Giọt mưa trên lá tiếng khóc oa oa
Ðứa bé chào đời cho chúng ta nụ cười
Giọt mưa trên lá tiếng nói bao la
Tóc trắng đậm đà êm ái ru tình già.
Giọt mưa trên lá tiếng nói thầm thì
Bóng dáng Phật về xoa vết thương trần thế
Giọt mưa trên lá tiếng nói tinh khôi
Lúc Chúa vào đời xin đóng đanh vì người
Giọt mưa trên lá tiếng khóc chơi vơi
Thế giới lạc loài chưa thoát ra phận người
Giọt mưa trên lá cố gắng nguôi ngoai
Nói với loài người : xin cứ nuôi mộng dài.
Giọt mưa trên lá bối rối, bồi hồi,
Ráo riết, miệt mài, em (anh) biết yêu lần cuối.
Giọt mưa trên lá bỡ ngỡ, xôn xao,
Cuống quít, dạt dào, anh (em) biết yêu lần đầu
Giọt mưa trên lá thấp thoáng, bơ vơ
Khép nép, đợi chờ, xa cách nhau vài giờ
Giọt mưa trên lá dĩ vãng xa xôi
Sớm tối bùi ngùi, xa cách nhau một đời.
Ù u u ú ! Ù u u ú !
Ù u u ú ! Ù u u ú !
Ngoài ra ca sĩ người Mỹ Steve Ađiss cũng đã soạn lời ca Anh ngữ cho bài này và được MITCH MILLER & HIS GANG thu thanh vào đĩa hát, phát hành tại Hoa Kỳ vào năm 1956:
THE RAIN ON THE LEAVES
English lyrics by Steve Ađiss
The rain on the leaves is the tears of joy
Of the girl whose boy returns from the war.
The rain on the leaves is the bitter tears
When the mother hears her son is no more.
The rain on the leaves is the cry that is torn
From a baby just born as life is begun
The rain on the leaves is an old couplés love
Much greater now than when they were young.
The rain on the leaves is the passionate voice
In a final choice when last love is near.
The rain on the leaves is the voice surprised
As it realizes its first love is here.
The rain on the leaves is the heart's distress
And a loneliness, as life passes by.
The rain on the leaves is the last caress
And a tenderness before love can die.
TÂM CA SỐ 5 nhận diện gia tài của người đi trước để lại cho người đi sau. Thế hệ 45 để lại cho thế hệ 65 một thảm hoạ mà chỉ có sự tha thứ và thương yêu nhau giữa hai thế hệ mới có thể đem lại một tương lai sáng sủa.
ÐỂ LẠI CHO EM
(theo thơ Nguyễn Ðắc Xuân)
(Saigon-1965)
Ðể lại cho em này nước non mình
Ðể lại cho em một nước đẹp xinh
Một miền oai linh hiển hách
Chỉ còn dư vang thần thánh
Ðể lại cho em hèn kém của anh
Ðể lại cho em cuộc sống mệt nhoài
Ðể lại cho em hồn nước tả tơi
Ðường đời quanh co kẹt lối
Lòng người không căm giận dỗi
Ðể lại cho em tội lỗi qua rồi.
Nhưng em thương anh, thương anh cho nước phải giật mình
Nhưng em thương anh, thương anh cho tình lên sức sống
Nhưng em thương anh, thương anh cho tủi hờn đi xuống
Nhưng em thương anh, thương anh cho niềm kiêu hãnh vươn lên.
Ðể lại cho em một nước phân lìa
Ðể lại cho em một giống nòi chia
Hận thù nhân danh chủ nghĩa
Bạo tàn vênh vang bề thế
Ðể lại cho em giọt máu dân lành
Ðể lại cho em từng nấm mồ xanh
Chập chờn bay trong bại thắng
Ngọn cờ khăn sô mầu trắng
Ðể lại cho em một bãi sa trường.
Nhưng em thương anh, thương anh cho súng phải thở dài
Nhưng em thương anh, thương anh cho tầu bay khóc với
Nhưng em thương anh, thương anh cho lựu đạn im tiếng
Nhưng em thương anh, thương anh cho đường vũ khí qua tim.
Ðể cho em cảnh khó quê nghèo
Dù rằng ruộng ta mầu mỡ phì nhiêu
Một bàn tay thơm mùi đất
Thành bàn tay hoen mầu xám
Ðể lại cho em một tấm lòng tham
Ðể lại cho em thành phố lên đèn
Bọn người tranh nhau một đám bụi đen
Lệ buồn rơi trong tửu điếm
Gửi người gian nan tiền tuyến
Ðể lại cho em giả dối đê hèn.
Nhưng em thương anh, thương anh em đón nhận gia tài
Nhưng em thương anh, thương anh ta cùng gom sức mới
Nhưng em thương anh, thương anh xin nhận lời tranh đấu
Nhưng em thương anh, thương anh đi tìm lối thoát cho nhau.
TÂM CA SỐ 6 nhận diện thiên nhiên, siêu nhiên và trái tim con người khi hướng vào siêu nhiên, thiên nhiên đó.
MỘT CÀNH CỦI KHÔ
(Saigon-1965)
Một cành củi khô
Một tờ lá uá
Một hòn cuội to
Một làn bụi mờ
Một ngọn cỏ may
Một vài miếng giấy
Một hạt mưa bay
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
Ở gần bên tôi hàng nghìn thế giới
Cùng nhờ nhau thôi, để buồn hay vui.
Một hàng rêu thưa
Một đàn kiến gió
Một nhện giăng tơ
Một ổ tò vò
Một giọng con ve kêu
Một điều con dế nói
Một lời thông reo
Một chiều xôn xao.
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
Ở gần bên tôi hàng nghìn thế giới
Cùng nhờ nhau thôi, để buồn hay vui.
Một mảng vai non
Một vòm tóc sáng
Một vành tai ngon
Một cổ tròn tròn
Một làn mi cong
Một vùng má nóng
Một hàm răng trong
Một bàn tay thuôn.
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
Ở gần bên tôi hàng nghìn thế giới
Cùng nhờ nhau thôi, để buồn hay vui...
Cuộc đời quanh đây
Mừng là biết mấy.
TÂM CA SỐ 7 nhận diện kẻ thù của của chúng ta là danh từ, là chủ nghĩa, là gian ác, là vô lương... có khi kẻ thù của ta lại chính là ta nữa. Vậy ta phải đi tìm nó ngay trong tim ta để mà chiến thắng nó.
KẺ THÙ TA
(Saigon-1965)
Kẻ thù ta đâu có phải là người
Giết người đi thì ta ở với ai ?
Kẻ thù ta tên nó là gian ác
Kẻ thù ta tên nó là vô lương
Tên nó là hận thù
Tên nó là một lũ ma (thế thì)
Kẻ thù ta đâu có phải là người
Giết người đi thì ta ở với ai ?
Kẻ thù ta mang áo mầu chủ nghĩa
Kẻ thù ta mang lá bài tự do
Mang cái vỏ thật to
Mang cái rổ danh từ
Mang cái mầm chia rẽ chúng ta (thế thì)
Kẻ thù ta đâu có phải là người
Giết người đi thì ta ở với ai ?
Người người ơi thương xót người nhỏ bé
Người người ơi thương xót người ngây thơ
Thương xót người bị mua
Thương xót người bị lừa
Thương xót người thương xót ta (thế thì)
Kẻ thù ta đâu có ở người ngoài
Nó nằm đây nằm ngay ở mỗi ai
Kẻ thù ta tên nó là vu khống
Kẻ thù ta tên nó là vô minh
Tên nó là lòng tham
Tên nó là tị hiềm
Tên nó là sự ghét ghen (thế thì)
Kẻ thù ta đâu có ở người ngoài
Nó nằm đây nằm ngay ở mỗi ai
Kẻ thù ta trong mắt thèm lơ láo
Kẻ thù ta trong góc đầu tự kiêu
Trong cõi lòng quạnh hiu
Trong óc hẹp tiêu điều
Trong giấc mộng xâm chiếm nhau (thế thì)
Kẻ thù ta đâu có ở người ngoài
Nó nẵm đây nẵm ngay ở mỗi ai
Người người ơi yêu mến người mãi mãi
Người người ơi yêu mến người không nguôi
Yêu mến người đầy vơi
Yêu mến người đêm ngày
Yêu mến người ta nắm tay (thế thì)
Kẻ thù ta đâu có phải là người
Giết người đi thì ta ở với ai ?
Kẻ thù ta đâu có ở người ngoài
Nó nằm đây nằm ngay ở mỗi ai !
TÂM CA SỐ 8 nhận diện cái chết. Ôi cái chết thật là tuyệt vời, nó đến đúng hẹn, nó không phản bội bất cứ ai, nó thành thật như trái tim con người.
RU NGƯỜI HẤP HỐI
(Saigon-1965)
Ru người hấp hối bằng chiều lam tỏa khói
Ru người phơi phới bằng nắng vói lưng đồi
Ru bằng tiếng nói của trái tim muôn loài
Ru người hấp hối, ru cuộc tình đang đứt hơi.
Ôi kiếp sống bộn bề, kiếp sống chàn chề
Thấm thía hiền hòa, chất chứa lọc lừa, tỉnh và mê !
Ôi kiếp sống bềnh bồng, ấm áp lạnh lùng
Chói sáng mịt mùng, kiếp sống dài dòng mọi sầu thương.
Ôi cái chết tuyệt vời, đến với đời người
Giữ vững một lời, cái chết nghìn đời chẳng hề phai
Ôi cái chết thật thà, cái chết mặn mà
Ðến đúng ngày giờ, cái chết hẹn hò tự ngàn xưa !
Ru người thiêm thiếp nằm im gương mặt sáng
Ru hồn trong trắng như bé lúc sơ sinh
Ru lòng êm ấm, ru tấm thân yên lành
Ru người đang chết trong hoà bình hay chiến tranh.
Ôi kiếp sống bộn bề, kiếp sống chàn chề
Thấm thía hiền hòa, chất chứa lọc lừa, tỉnh và mê !
Ôi kiếp sống bềnh bồng, ấm áp lạnh lùng
Chói sáng mịt mùng, kiếp sống dài dòng mọi sầu thương.
Ôi cái chết tuyệt vời, đến với đời người
Giữ vững một lời, cái chết nghìn đời chẳng hề phai
Ôi cái chết thật thà, cái chết mặn mà
Ðến đúng ngày giờ, cái chết hẹn hò tự ngàn xưa !
Ru người đang chết và người không sợ chết
Ru bằng tiếng hát của thế giới vô biên
Ru bằng muôn mắt của ánh sao (đang) đi tìm
Ru người đã thoát ra lồng tình hay cũi duyên.
Ôi kiếp sống bộn bề, kiếp sống chàn chề
Thấm thía hiền hòa, chất chứa lọc lừa, tỉnh và mê !
Ôi kiếp sống bềnh bồng, ấm áp lạnh lùng
Chói sáng mịt mùng, kiếp sống dài dòng mọi sầu thương.
Ôi cái chết tuyệt vời, đến với đời người
Giữ vững một lời, cái chết nghìn đời chẳng hề phai
Ôi cái chết thật thà, cái chết mặn mà
Ðến đúng ngày giờ, cái chết hẹn hò tự ngàn xưa !
Cái chết hẹn hò từ nghìn xưa (3 lần)
TÂM CA SỐ 9 nhận diện chính mình. Tôi vốn sinh ra đời chỉ biết tin yêu, tha thứ, say đắm, yếu mềm... thì, nếu ai thương, xin cho tôi được sống say mê, nếu ai không thương, xin giết tôi đi !
TÔI BẢO TÔI MÃI MÀ TÔI KHÔNG NGHE
(Saigon-1965)
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Cứ muốn đi về nẻo đường mình thường mong ước
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Cứ cố tin rằng lòng người còn trong, còn trắng
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Nhất quyết yêu người, cả người thực thà gian dối
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Cứ cố yêu người dù rằng người đang lừa người.
Ðời sinh tôi ra tôi ra như thế !
Ðời sinh tôi ra tôi ra như thế !
Thương tôi thương tôi cho sống say mê
Không thương không thương xin giết tôi đi !
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Mới chớm yêu đời lại buồn vì đời mau hết
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Mới biết ái tình là ngờ mình yêu còn ít
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Quyến luyến bạn bè để rồi về nhà mong nhớ
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Cứ thích la cà để rồi chợt thương người nhà.
Ðời sinh tôi ra tôi ra như thế !
Ðời sinh tôi ra tôi ra như thế !
Thương tôi thương tôi cho sống say mê
Không thương không thương xin giết tôi đi !
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Cứ nói những lời mọi người hằng ngày không nói
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Cứ chối không làm đàn cừu làm con vẹt nữa
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Cứ hát những lời buồn rầu mà người ta giấu
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Cứ hát vui đùa chọc cười người quên nụ cười.
Ðời sinh tôi ra tôi ra như thế !
Ðời sinh tôi ra tôi ra như thế !
Thương tôi thương tôi cho sống say mê
Không thương không thương xin giết tôi đi !
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Ðứng giữa hận thù chỉ ngờ mình là Horace
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Chiến đấu quân thù mà tìm chưa ra thù ghét
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Thấy máu quân thù chỉ buồn và thề không uống
Tôi bảo tôi mãi mà tôi không nghe không nghe
Thấy xác lăn quay không say không thích phanh thây.
Ðời sinh tôi ra tôi ra như thế !
Ðời sinh tôi ra tôi ra như thế !
Thương tôi thương tôi cho sống say mê
Không thương không thương xin giết tôi đi !
Và tâm ca kết thúc, TÂM CA SỐ 10 là một bài tuyên ngôn.
HÁT VỚI TÔI
(Saigon-1965)
Hát với tôi trong nỗi vui hay trong cơn buồn
Hát với tôi qua tiếng reo hay bằng lời than
Ðời đẹp thì ta hát vẻ vang
Ðời buồn thì ta hát nỉ non
Ðừng ngậm miệng im hơi thành xác không hồn
Hát với tôi khen rất ngoan hay là chửi toang
Ðời này tròn hay méo rồi vuông
Ðời còn cần ta hát nhặt khoan
Một nghìn đời sau ta còn hát ầm vang.
Hát với tôi nào ! Hát với tôi nào !
Hát với nhau những lời hôm nay cùng hát
Hát với tôi nào ! Hát với tôi nào !
Hát với nhau những lời của người Việt Nam.
Hát với tôi trong lúc chơi hay trong khi làm
Hát với tôi trong đám đông hay trong phòng loan
Từ vỉa hè thơm cát bụi đen
Từ ruộng đồng xanh ngát thần tiên
Từ biển vàng lời ca vượt sóng lên ngàn
Hát với tôi thương lúa non không ưa phũ phàng
Hát với tôi thương cánh hoa sớm nở chiều tan
Buồn vì người gieo giắc lầm than
Mừng vì còn mong ước người hơn
Vì lòng còn tin yêu còn hát nghìn năm.
Hát với tôi nào ! Hát với tôi nào !
Hát với nhau những lời hôm nay cùng hát
Hát với tôi nào ! Hát với tôi nào !
Hát với nhau những lời của người Việt Nam.
Hát với tôi khi sắp chui vô trong quan tài
Hát với tôi khi mới mang thân phận bào thai
Vào cuộc tình đôi lứa sục sôi
Vào tuổi già êm như làn khói lưng trời
Hát với tôi trong cõi tim sâu xa tuyệt vời
Hát với tôi vươn mãi ra đến tận mù khơi
Ðừng thèm nhờ máy hát lạ tai
Ðừng thèm nhờ ai hát hộ ai
Ðể lòng mình dâng lên miệng hát đầy vơi.
Hát với tôi nào ! Hát với tôi nào !
Hát với nhau những lời hôm nay cùng hát
Hát với tôi nào ! Hát với tôi nào !
Hát với nhau những lời của người Việt Nam.
Nhạc tập MƯỜI BÀI TÂM CA do nhà xuất bản LÁ B?I in ra trong năm 1955, với lời giới thiệu sau đây:
... Không một bài ca nào làm rung động được lòng người mà lại không phát xuất từ trái tim. Vì vậy, không phải chỉ những bài được in trong tập này mới là những bài tâm ca của Phạm Duy. Tuy nhiên Lá Bối ghi nhận rằng những bài tâm ca được trình bày trong đây, tuy cũng phát xuất từ trái tim, tuy cũng là ngôn ngữ khóc cười theo mệnh nước, vẫn còn mang một sắc thái đặc biệt: đó là tính cách tâm linh nội hướng và ý hướng điều hợp. Thực vậy, nếu không có sự trở về mầu nhiệm để dễ dàng đi tới điều hợp thì Phạm Duy khó có thể nhìn thấy :
Một cành củi khô, một tờ lá úa
Một hòn cuội to, một làn bụi mờ
Một hạt mưa bay, một giọt sương mai.
. . . . . . . . . .
Cuộc đời quanh đây mừng là biết mấy
Tình đầy trong tay và tình ở ngoài
— gần bên tôi hàng nghìn thế giới.
Lá Bối muốn được chia xẻ với các bạn đọc xa gần, trong nước cũng như
trong ngoài nước, nhận xét sau đây: trong lúc đất mẹ còn đang nghiêng
ngửa trong một cơn bão tố phũ phàng thì sức mạnh tâm linh rất cần thiết
để giúp cho dân tộc tăng cường được bản lĩnh và tiềm lực tranh đấu cũng
như ý hướng điều hợp rất cần thiết để thực hiện thông cảm và đoàn kết,
yếu tố của sức mạnh xây dựng. Lá Bối chân thành cầu nguyện để tất cả
chúng ta có đủ trầm tĩnh cần thiết để có thể nghe nhau, đón nhận tiếng nói
tâm linh của nhau.
Saigon ngày 15 tháng 11, 1965
Nhà Xuất Bản Lá Bối
Sau đợt tâm ca, tôi vẫn còn lưu luyến không khí của những bài hát tâm linh như vậy cho nên tôi soạn thêm một bài hát nói về sự chết.
NHỮNG GÌ SẼ ÐEM THEO VỀ CõI CHẾT
(Saigon -1966)
Rồi mai đây tôi sẽ chết
Trên đường về nơi cõi hết
Tôi sẽ đem theo với tôi những gì đây ?
Rồi mai đây tôi hoá kiếp
Trong lòng còn bao luyến tiếc
Tôi sẽ đem theo với tôi những gì đây ?
Tôi không đem theo với tôi được tiền tài hay danh vọng
Tôi không đem theo với tôi được gái đẹp hay rượu nồng
Tôi không đem theo với tôi được lầu vàng hay gác tía
Tôi không đem theo với tôi được mộng giầu sang phú quý
Tôi xin đem theo với tôi một nụ cười không nghi ngại
Tôi xin đem theo với tôi đôi mắt trẻ thơ đẹp ngời
Em giương to đôi mắt, soi vào cuộc đời đang bước tới
Tương lai vui hay tối thui cũng là nhờ anh lớn thôi...
Rồi mai đây tôi sẽ chết
Trên đường về nơi cõi hết
Tôi sẽ đem theo với tôi những gì đây ?
Rồi mai đây tôi hoá kiếp
Trong lòng còn bao luyến tiếc
Tôi sẽ đem theo với tôi những gì đây ?
Tôi không đem theo với tôi được quyền hành trong giai đoạn
Tôi không đem theo với tôi được giới hạn tiếng anh hùng
Tôi không đem theo với tôi được tượng đồng, bia đá trắng
Tôi không đem theo với tôi được tuổi vàng trong cõi sống
Tôi xin đem theo với tôi một cuộc tình không quen thuộc
Ðôi uyên ương xin mến thương không khó nhọc hay ngượng ngùng
Trong đêm thâu ôm ấp nhau bên cột đèn hay khóm trúc
Không ai ngăn hay lấy cung vì phạm thuần phong mỹ tục...
Rồi mai đây tôi sẽ chết
Trên đường về nơi cõi hết
Tôi sẽ đem theo với tôi những gì đây ?
Rồi mai đây tôi hoá kiếp
Trong lòng còn bao luyến tiếc
Tôi sẽ đem theo với tôi những gì đây ?
Tôi không đem theo với tôi được nhiều điều tôi mong đợi
Tôi không đem theo với tôi danh với lợi ra ngoài đời
Tôi không đem theo với tôi được cả buồn vui mấy nỗi
Tôi không đem theo với tôi, và để lại cho thế giới
Tôi xin dâng cho thế gian một vài điều tôi công nhận
Tôi xin dâng cho thế gian ôi số phận sinh làm người
Thương cho em chưa thoát thai trong cuộc đời chưa hết chuyến
Tôi xin dâng cho cái quên của một người sẽ tái duyên.
CODA
Rồi may đây tôi sẽ chết, trên đường về nơi cõi Niết
Tôi sẽ không đem theo với tôi những gì đâu !
Rồi mai đây tôi hoá kiếp, trong lòng mừng không hối tiếc
Tôi sẽ không đem theo với tôi những gì đâu !
Bài này cũng đã được ca sĩ Mỹ James Durst soạn lời ca Anh Ngữ và do cô Ferne Bork hát trong một dĩa hát :
WHAT CAN I TAKE INTO DEATH
When my life is over and death I discover
O what will I choose to take with me?
When shadows fly óer me as I start my journey
O what will I choose to take with me
I cannot take with me my fame and my fortune
I cannot take with me a loving companion
I cannot take with me the house and garden
I cannot take with me a castle or a canyon
But I shall take with me the smiles and the sorrows
Of children approaching mysterious tomorrows
And I shall take with me the eyes that are glowing
Reflecting uncertainty that comes with their growing.
And so forth and so on when lifés breath is all gone
O what will I choose to take with me
When death's date Ím keeping and with Fate Ím sleeping
O what will I choose to take with me
I cannot take with me my power or my glory
I cannot take with me a golmine or quarry
I cannot take with me a bagful of silver
I cannot take with me a mountain or river
But I shall take with me a knowledge of loving
Of having shared moments both tender and moving
And I shall take with me a portion of sadness
To bring to the next life to balance my gladness
As I wander my way down deaths darkened highway
My soul will have nothing beside it
As I take my last look at lifés dog-eared scrapbook
My soul will have nothing to hide it.
Hồ Sơ Báo Chí
Georges Etienne Gauthier: Viết Về Tâm Ca
Thích Nhất Hạnh: Viết Về Tâm Ca
Thế Uyên: Người Chứng Mệt Mỏi
Lý Chánh Trung: Phủ Nhận Tâm Ca ?
Nguyễn Văn Trung: Tâm Ca Của Phạm Duy
Thích Mãn Giác: Phạm Duy Và Tâm Ca
Thi Vũ: Phạm Duy : Con Ðường Từ Tim Ði Tới Cõi Tâm
Bùi Vĩnh Phúc: Phạm Duy - Tâm Ca, Một Thi Sĩ Ðắm Ðuối Và Phẫn Nộ
Ðỗ Thái Nhiên: Phạm Duy, Mùa Xuân Và Một Lũ Ma
Dick Schaap: Singer From Saigon
Joseph Hickerson: Phạm Duy Links Warmth, Ability
Nguyễn Văn Dậu: Nghĩ Về Tâm Ca
Trần Văn Ân: Về Một Bài Tâm Ca của Phạm Duy
Xuân Vũ: Về Bài Giọt Mưa Trên Lá
Anh Yêu Dấu,
Mùa Xuân nào là ta về, về lại thăm quê hương, để nhìn thấy những cây mai vàng nở rộ đón Xuân về,
những chậu Cúc vàng hoe, khoe sắc thắm, em sẽ làm duyên, nủn nịu đòi anh chụp ảnh. Em thích nhất đi chợ hoa, nhất
là đi bên anh, trong tà áo gấm vàng, chúng ta sẽ cùng nhau dạo ngắm các bông hoa tuyệt đẹp anh hỉ. Em sẽ mua biếu Mẹ
một cặp trái hạnh, mua cho ngoại chậu hoa cúc, mua cho ông nội chậu hoa mai
Sau đó chúng ta sẽ cùng nhau đi chợ tết, đi mua các thứ bánh mứt, em thích nhất là mứt gừng, chúng ta sẽ cùng nhau thử nếm các loại mứt anh hỉ…nào là mứt bí, mứt me, mứt mản cầu, mứt chanh, và anh đừng quên mua cho em thèo lèo cứt chuột , hạt dưạ Ngày tết không gì thú vị là cắn hạt dưa, và lắc bầu cuạ
Em sẽ cùng anh, chúc tết Ông Bà, Bố Mẹ, Anh Chị Em trong nhà, sau đó hai ta sẽ cùng nhau đi Chùa dâng hương anh
hỉ Em sẽ cầu phước cho Ông Bà, Cha Mẹ và tất cả những người thân được vạn an, em sẽ cầu cho tình yêu của
chúng ta mãi luôn tươi màu, cho anh yêu em thêm chút nữa, và cho em luôn mãi là chú mèo nhỏ bên anh. Em sẽ cùng anh
xin quẻ xâm đầu năm, và em sẽ hái lộc đầu năm để tặng anh lấy hên.
Em và Anh sẽ cùng đoàn lân nhảy múa theo nhịp trống, để em biết rằng bên em lúc nào cũng có tình yêu của anh.
Có thể nói rằng em đã thật sự tìm được hạnh phúc ở trong anh. Tiếng pháo nổ, tiếng chèn khua, tiếng trống
đánh, làm em cảm thấy vui nhộn và trẻ trung khi đi bên anh.
Em sẽ theo Anh về nhà, chung vui với các anh, chị, em và các cháu , quây quần bên bàn bầu cua, cá cọp, nhưng mà anh
không được ăn em đó, em sẽ bắt đền, và giận anh cho xem, em sẽ đặt con cua để chọc tức anh, vì anh thường mắng em ngang như cuạ Chúng ta sẽ chơi bài sì dách anh hỉ, em sẽ làm cái và ráng ăn hết tiền của anh, anh sợ chưa ?
Và rồi, chúng ta sẽ được thưởng thức những món ăn đặc biệt của ngày tết do Mẹ nấụ Em thích nhất món
bánh tét chiên với củ cải muối, còn anh, có lẻ anh thích cơm với thịt kho tàu, dưa cải chuạ Chúng ta sẽ cùng chia nhau
những miếng dưa hấu đỏ ngọt anh hỉ
Một mùa xuân đầy hứa hẹn, em cảm thấy rất hạnh phúc trong tình anh dâng hiến. Anh là sức sống, là nhịp đập của từng hơi thở phát xuất từ lồng phổi, để em thấy mình hoá thành chú én của mùa xuân trong vườn yêụ
Anh biết không chú én rất yêu đời, yêu người và mãi hót líu lo, gọi xuân về.
Xuân về chim én gọi nhau
Em về ôm lấy muôn màu tình anh
Xuân về tươi mát trong xanh
Em về giữ lấy mộng lành duyên ta
Xuân này hoa lá xinh ra
Anh là nắng ấm chan hòa tình em
Xuân sang với gió êm đềm
Cho hồng đôi má ngọt mềm môi nhau
Viết Cho Giao Mùa
Xuân Giáp Thân 2004
~~~/~~((@
Chà, mới đầu mùa cúm thôi, mà nó đã dữ, đúng như các chuyên gia y tế tiên đoán trước. 50 tiểu bang của Mỹ bị nó đến thăm rồi, nhiều chỗ rất nặng.
Chỉ vài tuần qua, đã 36 trẻ em dưới 17 tuổi chết vì cúm, một nửa số em trước đó hoàn toàn mạnh khỏe; việc này khiến các giới chức y tế đang hết sức quan tâm. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Hoa Kỳ (CDC) yêu cầu bác sĩ nào có trẻ em tử vong vì cúm nên thông báo họ để họ nghiên cứu.
Thuốc chích ngừa cúm lại bất ngờ thiếu hụt mới là khổ. Xin nhắc lại, đây mới vào đầu mùa cúm, còn nhiều tuần nữa dịch cúm mới lên tới đỉnh, trước khi lui dần. Ðành rằng hầu hết người bị cúm, khổ sở 1-2 tuần, rồi sẽ khỏi, song con số 36.000 người ở Mỹ tử vong mỗi mùa Ðông vì cúm (năm nay sợ có thể hơn) không khỏi ám ảnh chúng ta.
Cúm gây do siêu vi trùng cúm "Influenza" (Influenza virus), hoành hành từ tháng 12 tới khoảng tháng 4 mỗi năm. Ta phân biệt "cúm" (nôm na là "flu") với "cảm" (cold). Cảm xảy ra quanh năm, so với cúm hiền hơn nhiều, gây bởi những siêu vi ít hung dữ bằng siêu vi cúm.
Cúm năm nào cũng đến, song mức độ lan tràn và nặng nhẹ mỗi năm mỗi khác. Hai thập niên nay đỡ rồi, còn trước, những trận dịch cúm lớn, khắp toàn thế giới, cứ 10 đến 15 năm lại xảy ra một lần, kể từ trận dịch lớn năm 1918-1919. Trận dịch toàn cầu năm 1957 làm chết hơn 70.000 người riêng tại Mỹ, chưa kể các nơi khác trên thế giới. Con số người chết bởi các trận dịch lẻ tẻ giữa những trận dịch lớn toàn cầu cũng không phải nhỏ. Những năm gần đây ở Mỹ, mỗi mùa Ðông, cúm giết hại 36.000 người. 80-90% số người chết vì cúm ở vào tuổi trên 65. Thứ đến là những vị mang các bệnh kinh niên. (Người ta chưa hiểu sao, mới đó, nó đã lấy đi mạng sống của 18 trẻ trước vẫn khỏe mạnh, và đang nghiên cứu để xem siêu vi cúm năm nay có đặc biệt ghét trẻ em hay không.)
Mức độ tấn công của cúm có thể lên đến 20-30% (tức cứ 10 người, đến 2-3 người bị cúm). Có gia đình cả nhà thay nhau bịnh hết.
Siêu vi trùng cúm gian manh, mỗi năm chúng có thể đổi khác đi cái vỏ bọc bên ngoài của chúng. Vỏ quít dày có móng tay... cố nhọn, mỗi năm người ta chế thuốc chích ngừa cúm khác đi, với hy vọng sẽ ngừa được dịch cúm sắp xảy ra trong mùa Ðông năm đó. (Năm nay không may, thuốc chủng lại hụt mất một dòng cúm A tên Fujian đang hoành hành.) Siêu vi cúm có 3 dòng: A, B và C. Dòng cúm A hung dữ nhất, từng gây những trận dịch nổi tiếng thế giới.
Cảm thì quanh năm, cúm ở Mỹ gần như chỉ xảy ra vào mùa Ðông. Vậy, cúm ở đâu, cuối năm mới về phá chúng ta đúng vào dịp lễ lạc? Một giả thuyết cho rằng quanh năm, siêu vi cúm luôn có ở một số người trên khắp thế giới, nhưng… nằm chơi sơi nước, không gây triệu chứng, chờ đến mùa Ðông mới ra tay hoành hành. Một giả thuyết nữa: vào các mùa khác, siêu vi cúm trốn nghỉ dưỡng sức ở các súc vật, vào Ðông mới vươn vai tỉnh giấc, lây sang người.
Siêu vi cúm ẩn trong nước mũi, nước miếng người bệnh. Bệnh truyền từ người bị cúm sang người chưa nhiễm khi những hạt nước nhỏ li ti có chứa siêu vi cúm, bắn ra từ mũi, miệng người bệnh khi họ ho, hắt hơi, ... Bắt tay, ôm nhau cũng có thể truyền bệnh (dịp lễ lạc, gặp nhau ai cũng tay bắt mặt mừng, choàng vai bá cổ, thân hơn còn ôm rịt lấy nhau!). Trong nhà có người đang cúm, bạn khó tránh lây bệnh.
Triệu chứng thế nào để ta nhận biết?
Thời gian từ lúc mới lây cúm đến lúc bệnh phát ra ngắn, chỉ khoảng 18-72 tiếng đồng hồ. Khác với cảm, triệu chứng của cúm rất đột ngột, nhiều vị có thể nói đích xác mình bắt đầu bịnh vào giờ nào.
Ðang tự dưng, bạn bỗng nhiên nhức đầu, nóng sốt, ớn lạnh, yếu mệt, khó chịu trong người, nhức mỏi các bắp thịt. Ði kèm là các triệu chứng hô hấp: ho, rát cổ họng, sổ mũi, tức vùng giữa ngực. Mắt cũng cay nóng (burning), khó chịu lúc nhìn ánh sáng, đau khi đảo mắt. Cúm nặng có thể gây mê sảng. Nóng sốt lên cao nhất 24 tiếng đầu (người lớn 102 độ F là thường, trẻ em 103-104 độ F), rồi hạ dần trong vòng 2-3 ngày sau. Thỉnh thoảng, cũng có trường hợp nóng sốt kéo dài cả tuần. Nhức đầu thường dữ dội, làm ta khó chịu nhất. Các bắp thịt toàn cơ thể nhức mỏi như dần, nhất là ở lưng dưới và chân. Có người đau cả các khớp xương. Ôi, bị cúm, người ỉu như bún, đời đáng chán!
Nếu không gây biến chứng, căn bệnh lui dần trong vòng 3 đến 5 ngày, và hầu hết chúng ta sẽ hồi phục sau 1 tuần. Tuy vậy, không ít người, nhất là các vị cao niên, mất nhiều tuần mới lại sức, muốn làm việc bình thường ngay lại cũng khó. Riêng cái ho, may nó kéo dài chỉ 1 tuần, không may nó cứ lai rai làm phiền ta đến vài tuần.
Biến chứng
Triệu chứng cúm tuy khó chịu thực, song cúm không nguy hiểm vì các triệu chứng của nó. Những biến chứng (complications) của nó mới nguy hiểm. Biến chứng xảy ra nhiều nhất là sưng phổi (pneumonia). Siêu vi cúm, dữ hơn các siêu vi cảm, làm tổn thương niêm mạc (mucosa) lót lòng các ống phổi. Sưng phổi do chính siêu vi cúm gây ra, hoặc do các vi trùng (bacteria) luôn có sẵn trong đường hô hấp. Các vi trùng này thường ngày vẫn sống chung hòa bình với ta không sao, nay nước đục thả câu, bám vào những chỗ niêm mạc bị siêu vi cúm làm tổn thương, tấn công luôn, gây sưng phổi. Biến chứng sưng phổi hay xẩy ra ở các vị lớn tuổi, hoặc những người có bệnh tim, bệnh phổi kinh niên.
Biến chứng nguy hiểm khác là hội chứng Reye (Reye syndrome) ở trẻ em. Hội chứng Reye hay xảy ra nhất trong khoảng tuổi 2 đến 16, vài ngày sau khi bị cúm. Lúc các triệu chứng của cúm có vẻ như đang bớt dần, trẻ đột nhiên buồn nôn và ói mửa. Sau đó khoảng 1-2 ngày, trẻ lờ đờ hoặc mê sảng, giật kinh phong (seizure), rồi đi dần vào hôn mê và có thể chết. Trước kia, khi người ta chưa biết nhiều về hội chứng Reye, tử vong lên đến hơn 40% (cứ 10 trẻ có hội chứng Reye, hơn 4 trẻ chết). Ngày nay, dù với sự định bệnh mau chóng và với các cách chữa trị thích ứng, tử vong vẫn còn khoảng 10% (10 trẻ bị, 1 trẻ chết). Cơ chế gây ra hội chứng Reye ở trẻ em bị cúm hiện chưa được biết rõ. Tuy nhiên, người ta nhận thấy các trẻ em nhiễm cúm, nếu dùng aspirin, sẽ dễ bị hội chứng Reye hơn các trẻ không dùng aspirin. Hội chứng Reye nay đã giảm đi nhiều, kể từ khi các bậc phụ huynh được báo động, không còn dùng aspirin cho các trẻ em cảm hay cúm.
Các biến chứng khác của cúm: viêm ống phổi, viêm xoang quanh mũi, viêm các bắp thịt, cơ tim, óc, ... Ngoài ra, ở những vị đang mang bệnh tim, phổi hoặc thận kinh niên, cúm có thể làm các cơ quan này, vốn đã yếu sẵn, thành suy yếu hơn, đe dọa tánh mạng người bệnh.
Chữa trị
Sự chữa trị cúm, trong những trường hợp không có biến chứng, gồm các phương cách giúp người bệnh đỡ khổ sở vì các triệu chứng, trong lúc chờ cho cơn cúm đi qua.
Trụ sinh (antibiotics) vừa tốn kém, lại chẳng ăn thua, không làm cúm sợ và đi mau hơn. Trụ sinh chỉ diệt được vi trùng (bacteria), không có kết quả trong những bệnh gây do siêu vi trùng (virus) như bệnh cúm. Chúng... "siêu" hơn vi trùng, nên không sợ trụ sinh. (Các tài liệu y học, vẫn luôn đưa ra lời kêu gọi, yêu cầu các bác sĩ không nên dùng trụ sinh để chữa cảm, cúm). Việc sử dụng trụ sinh chỉ cần thiết, khi đã có các biến chứng do vi trùng, như sưng phổi, viêm tai giữa (otitis media), viêm các xoang quanh mũi (sinusitis), ... (Các khảo cứu cho thấy, nếu dùng sớm, trụ sinh cũng chẳng ngăn ngừa được các biến chứng. Và một khi biến chứng xảy ra, than ôi, vi trùng đã kháng, đã lờn mặt loại trụ sinh đang sử dụng. Tất nhiên cần đổi trụ sinh, có khi phải dùng một loại khác độc hại hơn, đắt tiền hơn, làm thủng túi tiền bạn.)
Ta nên nghỉ ngơi và uống thêm các thức uống để cơ thể khỏi thiếu nước, nếu có sốt cao. Ta dùng Tylenol hay các thuốc như aspirin, Advil, Nuprin, Aleve, v.v., để hạ sốt, bớt nhức đầu, đau mỏi bắp thịt. Dùng Tylenol an toàn nhất. Aspirin, Advil, Nuprin, Aleve, ... có thể gây chảy máu đường tiêu hóa ở người lớn. Nhất là, không nên dùng aspirin cho các trẻ em dưới 19 tuổi, để tránh hội chứng Reye. [Vài thuốc thông dụng bên ngoài như Alka-Seltzer, Pepto-Bismol và một số thuốc đề chữa cảm, cúm có chứa chất aspirin (acetylsalicylic acid, ASA), bạn nhớ xem kỹ chỗ công thức của thuốc.] Thuốc ho, thuốc sổ mũi, nghẹt mũi hữu dụng trong trường hợp có ho hoặc sổ, nghẹt mũi.
Hiện có hai thuốc thường được sử dụng để chữa cúm gây do siêu vi cúm A: Amantadine và Rimantadine. Nếu uống ngay trong vòng 48 tiếng kể từ khi bắt đầu có triệu chứng, Amantadine và Rimantadine khiến các triệu chứng cúm mau thuyên giảm, rút ngắn thời gian đau khổ vì cúm khoảng 50%.
5-10% người dùng Amantadine cảm thấy bứt rứt, căng thẳng, khó ngủ hoặc khó tập trung tư tưởng. Các triệu chứng này sẽ chóng hết khi ta ngưng Amantadine. Rimantadine ít gây phản ứng phụ hơn Amantadine, song đắt hơn. Trong mùa cúm, nếu bỗng nhiên nóng sốt 100.4 trở lên, bạn nên nghĩ: "Chết cha, chắc bị cúm rồi", và đi bác sĩ sớm trong vòng 48 tiếng (2 ngày), để có toa mua thuốc Amantadine hoặc Rimantadine. [Chúng ta nên có cây nhiệt (digital thermometer) ở nhà, đo cho chính xác, sờ đầu suông không biết sốt bao nhiêu.]
Hai thuốc mới Rilenza và Tamiflu trị được cả cúm A lẫn cúm B. Hai thuốc này khá đắt, và cũng phải dùng ngay trong vòng một hai ngày đầu khi cúm vừa đến thăm, mới mong có hiệu quả, bệnh hết sớm hơn 1-2 ngày.
Săn sóc các cháu nhiễm cúm, bạn thông báo bác sĩ hoặc đưa cháu đến phòng cấp cứu ngay nếu thấy cháu yếu quá không ăn uống được, hoặc trông lừ đừ bất thường, li bì lay không muốn dậy, hoặc ngược lại, bứt rứt trăn trở quấy khóc dữ quá không chịu cho bồng. Các cháu (mà người lớn cũng vậy) đang có vẻ bớt, nhưng rồi trở nặng lại nữa, nên đi khám bác sĩ, vì sợ đã có biến chứng nhiễm vi trùng (bacterial infection), như sưng phổi, viêm các xoang quanh mũi, v.v., cần chữa bằng trụ sinh. Xin nhắc nữa, bạn chớ nên cho các cháu uống thuốc nào có chứa chất aspirin (hoặc chất salicylates).
Ngừa cúm lúc này
Phương pháp trị cúm hữu hiệu nhất hiện vẫn là chích ngừa cúm. Chích ngừa xong, ta không được bảo vệ 100%, ít ra cũng được 50 đến 80%. Nhưng trời, sang đến tháng 12 này, thuốc chích ngừa cúm lại bất ngờ thiếu, kiếm không dễ.
Năm nay, có thêm thuốc ngừa FluMist xịt vào mũi. FluMist chứa các siêu vi sống còn hoạt tính, chỉ yếu đi thôi, vẫn có thể gây bệnh, nên chỉ dùng ngừa cho người khỏe trong khoảng tuổi 5 đến 49.
Bạn khỏe mạnh, không bệnh gì kinh niên cả, lại còn trẻ dưới 50 tuổi, muốn cẩn thận ngừa cúm, có thể dùng thuốc ngừa FluMist. Cho các cháu bé khỏe mạnh 5 tuổi trở lên cũng vậy, có thể dùng FluMist để ngừa. FluMist còn đầy dẫy ngoài thị trường, chỉ phải cái nó đắt, 65 đồng một lượng, MediCal và MediCare không trả rồi, nhiều bảo hiểm chắc cũng không trả nốt. Các giới chức y tế đang khuyên những người khỏe mạnh trong hạn tuổi 5 đến 49 ngừa cúm bằng thuốc FluMist.
Có việc cần ghé văn phòng bác sĩ, bạn để các cháu bé ở nhà đừng đem theo, kẻo các cháu dễ lây cúm từ những vị mang bệnh đến khám bác sĩ. Mà bạn cũng thế nhé, nếu không thực cần thiết, nên tránh ghé văn phòng bác sĩ, rất nhiều việc có thể hỏi trên điện thoại, chẳng hạn như muốn biết kết quả thử máu, cách đổi bảo hiểm, v.v..
Ði đâu về, bạn nhớ rửa tay sạch sẽ, phòng lỡ lịch sự bắt tay, thân mật ôm vai ai nhiễm cúm, hoặc sờ phải nơi nào có dính siêu vi cúm.
Rủi bị cúm, bạn ở nhà, đừng buồn đi loanh quanh, lây bệnh cho người khác khổ họ. Khi ho, hắt xì, bạn nhớ che mũi miệng, nhưng không phải bằng lòng bàn tay, song bằng mặt trong khuỷu tay, để tránh phun siêu vi cúm vào bàn tay, rồi vô ý sờ vào đâu đó hay bắt tay người khác. Các cháu bé nhiễm cúm cũng vậy, bạn chịu khó trông cháu ở nhà, đừng gửi cháu đến trường, vườn trẻ... nhờ trông hộ.
A, bạn đang nằm đứ đừ trong chăn, lạnh ơi là lạnh, miệng ho liên miên muốn bứt thở, đầu óc lơ tơ mơ có lúc thấy... cửa Thiên Ðường, nghĩ giận lũ siêu vi cúm, giận ơi là giận. Bạn biết thế nào là cúm rồi, không còn lẫn giữa cảm và cúm nữa. Bạn lẩm nhẩm, "Cúm quả không thể coi thường, từ nay xin cạch đến già, không lười được, thế nào cũng phải chích ngừa hàng năm; mà sẽ cẩn thận chích ngay tháng 10, 11, kẻo chờ đến tháng 12 lại hết thuốc như năm nay".
Kỳ này, mời quí độc giả đọc những chỉ dẫn hữu ích của BS. Hồ Ngọc Minh, chuyên khoa Hiếm Muộn và BS. Hồ Vũ Mỹ Liên, chuyên khoa Sản-Phụ.
BS. Nguyễn Văn Ðức
Ngày xưa khi còn nhỏ, tôi có nghe một bài hát, “... đêm về nghe con khóc vui triền miên”. Thú thật, khi cháu đầu lòng của vợ chồng tôi ra đời, chúng tôi còn đang đi học chuyên khoa Sản-Phụ. Ngày đêm trực gác trong bệnh viện, tối về phải cho con bú, thay tã. Tháng đầu tiên sao dài đằng đẵng. Tôi đâm chán cái ông nhạc sĩ nào đó, nghe con khóc cả đêm mà vui nỗi gì!
Bé sơ sinh
Tháng đầu tiên trong cuộc đời của em bé thật vô cùng quan trọng. Ngày xưa ở Việt Nam ta, em bé sau khi ra đời không được đặt tên ngay vì tỉ lệ tử vong của bé sơ sinh rất cao. Nếu sau một tháng bé vẫn còn mạnh giỏi thì có lẽ hy vọng sống sót lớn lên thành người. Ngày đầy tháng đúng là dịp ăn mừng cho cháu và bố mẹ.
Trong 4 tuần đầu sau khi lọt lòng mẹ, trẻ em dễ chết yểu. Trong số trẻ không may chết trong năm đầu thì hết 2/5 sẽ chết vào tháng đầu tiên. Vì thế, nếu bé được ăn đầy tháng thì cháu đã thoát được hết hai phần ba của những rủi rọ
Việc chăm sóc sức khoẻ cho em bé tháng đầu tiên vô cùng quan trọng vì những khả năng đề kháng của bé chưa được hoàn hảo và chưa hoạt động đúng mức. Bé phải phụ thuộc vào nhiều kháng thể của mẹ, theo sữa mẹ qua cơ thể bé, để chống lại sự xâm nhập của các vi trùng, siêu vi, v.v..
Chẳng hạn, Streptococcus nhóm B là một loại vi trùng thường thấy ở bộ phận sinh dục phụ nữ và không gây triệu chứng gì ở người mẹ. Tuy nhiên, chính những vi trùng đó lại gây những bệnh chết người cho bé sơ sinh như sưng phổi nặng, sưng màng óc. Tử vong cao thường xảy ra ở tuần lễ đầu tiên.
Herpes là một bệnh do siêu vi trùng, gây những vết lở và mụt nước ở bộ phận sinh dục của người mẹ, có thể lây nhiễm vào hệ thần kinh của em bé và gây tử vong.
Ngoài ra, còn những vi trùng khác từ người mẹ truyền qua, lại có những bệnh từ bên ngoài đến. Cháu hay bị nhiễm trùng đường tiểu, nhiễm trùng đường tiêu hóa, v.v..
Ðể niềm vui đầy tháng được trọn vẹn, ta hãy cẩn thận chăm sóc sức khoẻ mỏng manh của cháu. Nên chú ý đến những bất thường dù nhỏ khi chơi, lúc ăn của cháu, vì trong mấy tháng đầu thật khó ước lượng được tầm mức nặng nhẹ của căn bệnh cháu mắc. Dù nhiễm trùng nặng, cháu bé thường cũng không sốt, chỉ biếng chơi, biếng ăn, ói sữa chút đỉnh.
Nếu thấy cháu có những triệu chứng, dấu chứng bất thường nào, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ nhi khoa của cháu ngaỵ
Mẹ sau sanh
Chăm sóc sức khoẻ cho người mẹ trong tháng đầu tiên sau sanh cũng rất quan trọng.
Sau khi sanh, tử cung sẽ thu nhỏ lại bằng nắm tay và kinh nguyệt sẽ trở lại trong vòng 6 tuần lễ. Nên tập thể dục để giúp cho trọng lượng cơ thể và bắp thịt bụng chóng trở lại bình thường, sớm khôi phục lại khả năng co giãn vốn có, từ đó bảo vệ được tử cung, trực tràng và bàng quang. Nếu không hoạt động trong thời gian dài, sản phụ dễ bị tắc tĩnh mạch ở chân do máu kém lưu thông. Một số phụ nữ có thể bị chứng phiền muộn, “buồn vui vô cớ” sau khi sanh. Nên hỏi ý kiến bác sĩ ngay nếu có những triệu chứng bất thường.
Nhiều sản phụ cho rằng “gió” là thủ phạm gây bệnh sản hậu nên luôn ở trong phòng kín, và mặc ấm. Việc che chắn quá kỹ càng như vậy chỉ tạo điều kiện cho vi trùng phát triển mà thôị
Ngày xưa vẫn có tập quán: sản phụ đầy tháng mới được gội đầu, tắm rửa. Khi sanh đẻ, một số máu loãng vẫn còn ứ đọng trong âm đạo. Thiếu tắm rửa khiến máu, mồ hôi tồn đọng, cơ thể dơ bẩn, có thể đưa đến nhiễm trùng.
Nên ăn uống đầy đủ không kiêng khem, không ăn lạt quá, hay mặn quá. Sau khi sanh, sản phụ cần nguồn dinh dưỡng phong phú để tạo sữa cho con.
Sau khi sanh, nếu quyết định cho con bú sữa mẹ thì nên cho con bú ngay trong vòng 24 tiếng đồng hồ đầu tiên. Trẻ bú sẽ khích thích phản xạ tiết sữa, khiến mẹ mau xuống sữa, đồng thời giúp tử cung co hồi tốt, tránh chảy máu cho mẹ sau khi sanh. Nếu được bú ngay khi ra đời, trẻ sẽ sớm có nguồn dinh dưỡng phong phú, tăng sức đề kháng với bệnh tật nhờ nguồn sữa non. Thông thường, sau khi sanh khoảng 30 phút là có thể cho trẻ bú sữạ
Cuối cùng khi trẻ đầy tháng, người mẹ vẫn chưa hồi phục sức khỏe. Không nên quan hệ chăn gối sớm, nên chờ 6-8 tuần cho tử cung và âm đạo hoàn toàn bình thường trở lại.
Thân mời bạn đọc Ðá Ðổ Mồ Hôi - thơ Nguyễn Nam An. Click vào link:
http://www.xuquang.com/naman/dadomohoi.htm
"Trường Cũ Nguyễn Tất Nhiên, Quê Hương Bình Nguyên Lộc" của Hoàng Mai Ðạt. Click vào link:
http://www.xuquang.com/naman/hmd.htm
"Quà Chơi Trẻ Con" truyện cực ngắn của Trần Thị Hà Thân. Click vào link:
http://www.xuquang.com/naman/quachoitrecon.htm
Thân chúc quí bạn một lễ Tạ Ơn Vui và bình yên.
Quyên Nhi
23 tháng 11 năm 2003
Thân gửi Thân Hữu và Ðộc Giả,
Sau mấy tháng trời cố gắng xoay sở, hôm nay xin thông
báo quí vị : 2 cuốn sách mới sắp được phát hành:
Buồn Vui Nghề Chơi Cây Kiểng
Quê Hương Qua Ống Kính 2
Cả hai tác phẩm đều chứa đựng nhiều tâm huyết và công
khó của người viết. Lần này sách được in ấn kỷ hơn,
không còn những lỗi lầm như lần trước ( QHQOK 1).
Sách trên 200 trang thêm 16 trang phụ bản ảnh màu,
chắc chắn quí vị sẽ hài lòng. Sách đã lên khuôn và có
mặt vào ngày 10 tháng 12-03, rất mong quí thân hữu và
độc giả đặt mua trước hai tác phẩm nói trên, mỗi cuốn
20 MK nhưng từ nay đến 31 – 12 – 03, quí vị chỉ trả
35MK cho 2 cuốn kể cả cước phí.
Chi phiếu gửi về :
Trần Công Nhung
14011 1/2 Doty Ave.
Hawthorne, CA 90250.
Thành thật cám ơn quí vị.
Trần Công Nhung
Ðiạ chỉ cuả toà báo:
VietHomeMagazine
1340 Tully Road # 301
San Jose, CA 95122
tel 408-971-6057
VietHomeMagazine@cs.com.
VIỊ Nhạc : 1. Con Nước Nhớ Ai
Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu sau đây : Bích Hà, Bích Hằng, Châu Thái Lê, DHH, Ðỗ Thành, Gia Phong, Hoanglonghai, Hoàng Mai Phi, BS. Hồ Ngọc Minh và BS. Hồ Vũ Mỹ Liên, Lâm Huân, Khánh Học, Nguyễn Quý Ðại, Nguyễn Hữu Viện, Nguyên Dã Qùy, Ngô Thy Vân, Nnguong, Nhược Thu , NS Phạm Duy, Phạm Vũ Anh Nam, Sông Cửu, Sương Mai, Tâm Thư, TH, TL Hoàng Lan, Tôn Thất Phú Sĩ, Trần Nhất Lang, Trần Công Nhung, Trần Hoan Trinh, Trăng Ca, Tử Du, Viễn Phương, Việt Dương Nhân, Võ Thị Xuân Ðào và Vũ Thị Thiên Thư đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 21 . Một số bài khác sẽ được đăng dần vào số tớị Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương laị
2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
xin gửi email về TrungKy@hotmail.com
3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về:
TrungKy@hotmail.com
4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về:
GiaoMua2002@aol.com
Nguyệt San Giao Muà
Homepage: http://www.GiaoMua.com
Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:
1. Xin các bạn gửi bài theo dạng VIQR (Vietnet)
(dùng cách bỏ dấu như trong trang này)
2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM.
3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
email ở cuối bài hay không.
4. Bài vở xin gửi đến
GiaoMua2002@aol.com
5. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
xin gửi về: TrungKy@hotmail.com
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Trang Nhà
