Số 27

Ngày 1 tháng 7 năm 2004

www.GiaoMua.com

Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box 378
Merrifield, Virginia 22116
USA

GiaoMua2002@aol.com

ThÆ° Ngá»



Bạn mến,

Mùa hè. NgÆ°á»i bạn từ miá»n Nam gá»i lên chuyện vãn lúc anh chàng Ä‘ang thả bá»™ dá»c theo bá» phố biển Barbara. Hai múi giá» vói gá»i nhau trên lÆ¡ lá»­ng thá»i gian chợt trùng ngá»™ thân tình. Ãầu đêm Cali vừa thoắt nắng vàng làm dịu bá»›t cÆ¡n nóng theo gió lả cánh bay trên tàng cây thốt nốt dá»c bá» biển. Trăng lạnh Trung-Tây vòi vá»i trên nóc cây bạch dÆ°Æ¡ng sau vÆ°á»n nhà thả ánh vàng xuống mặt hồ váng vất đêm thâu.

Tiếng gió vá»ng từ má»™t miá»n xa chùng thổi vào hồn ná»—i xao xác nhá»› nhà. Nhà thì xa xôi tận bên kia biển. NgÆ°á»i thì vẫn kiếp lục bình trôi dá»c thá»i gian. Thế nhÆ°ng tưởng nhá»› mang ká»· niệm lại gần. 29, 30 năm xa vá» lại trong gang tấc. Má»›i nhÆ° ngày hôm qua. Má»›i nhÆ° tiếng dế đêm qua rá»™n góc vÆ°á»n trăng, hồi há»™p bàn chân bÆ°á»›c trẻ thÆ¡. NhÆ° thá»±c tại lao xao cÆ¡n gió rịn muối phố biển quê nhà. Lòng bồn chồn mối chiêm nghiệm vá» những chá»n lá»±a trong Ä‘á»i. Chá»n lá»±a nào cÅ©ng để lại những mối Ä‘au. NhÆ°ng cÅ©ng chính từ sá»± chá»n lá»±a, con ngÆ°á»i vÆ°Æ¡n lên và nắm lấy vận mệnh của mình, trở thành con ngÆ°á»i tá»± do đúng nghÄ©a của chá»­ tá»± do. Lá»±a chá»n đúng nghÄ©a của chá»­ lá»±a chá»n. Má»™t Tá»± Do đích thá»±c, tá»± tại.

Yet knowing how way leads on to way,
I doudted if I should ever come back ... (Robert Frost)

Dẫu Ä‘á»i là mấy nhánh chia. Nào ai biết được ngày kia trở vá»... Con ngÆ°á»i tá»± do là ngÆ°á»i chắt chiu lấy giấc mÆ¡ mình nhÆ° niá»m hạnh phúc đã hiện hữu cùng vá»›i sá»± lá»±a chá»n. Há» vượt thoát ràng buá»™c, phản kháng, khóc cÆ°á»i, cất bÆ°á»›c ra Ä‘i.

Somewhere ages and ages hence:
Two roads diverged in a wood, and I –
I took the one less traveled by,
And that has made all the difference... (Robert Frost)

Xưa từ quá khứ hanh hao.
Rừng chia hai mối và ta nỗi lòng.
Bước theo nẽo vắng chân bon.
Ãá»i riêng má»™t lối, xin còn cÆ°u mang...

Ãá»c thÆ¡ văn của Phùng Quán, Phùng Cung, Quang DÅ©ng, Nguyá»…n Chí Thiện... rồi biết được cuá»™c-sống- trong-cảnh-chết của há» suốt gần ná»­a thế ká»· để càng thấm thía thêm giá trị vô lÆ°á»ng của tá»± do. Phải má»™t lần nghe Phùng Cung, nhà thÆ¡ trẻ tiá»n vệ của nhóm Nhân Văn – Giai Phẩm thá»i thập niên 50, qua những giòng thÆ¡ xót xa trong cảnh bần cùng, sợ hải, mà lòng cảm xiết đến tận cùng ná»—i thấm Ä‘au cho phẩm giá con ngÆ°á»i.

Tôi rạp đầu.
Bạc tóc rạp đầu.
Lạy hạt gạo thiêng! ...

Trệu trạo trái sung
Ruột tím cơ hàn...

Mắt trước, mắt sau.
Kinh hoàng di lụy.
Qùy gối, chống tay,
Vẫn còn sợ ngã !

Mùa hè. Ngày tưởng nhá»› Chiến SÄ© Trận Vong trôi qua, chồng chéo thêm ná»—i Ä‘au lên trá»i tháng TÆ° oằn nặng phiến tích oan khiên. NgÆ°á»i lính ngã xuống trong ngày-dài-nhất nhận lấy phận nghiệt kiếp ngÆ°á»i. Há» ngã xuống trên bá» biển Normandie, bên bá» Phá Tam Giang hay trong thung lÅ©ng Ashau xanh ngắt màu nhiệt Ä‘á»›i. Xin trang trá»ng nghiêng mình tri ân ngÆ°á»i lính Miá»n Nam đã ngã xuống cho chúng ta hôm nay sống còn và sống tá»± do.

Mùa hè. Ngày Lá»… Ãá»™c-Lập rá»±c rỡ hoa đăng Ä‘ang đến trên vùng đất nhập cÆ° mà chúng ta Ä‘ang nhận làm quê hÆ°Æ¡ng má»›i. Hảy góp phần và cầu mong cho Ä‘á»™c-lập, tá»± do, và nhân quyá»n thá»±c sá»± sá»›m vá» vá»›i Quê-Nhà.

Xin thân chúc qúy bạn Ä‘á»c má»™t mùa hè an lành, vui tÆ°Æ¡i.

Phan Thái Yên
BBT Nguyệt San Giao Mùa

Mục Lục

I . Thơ _______________________________________________________________________

1. Những lần tôi đi, em có còn nán lại ______Nnguong
2. Tự Thú ______Vành Khuyên
3. Giá»t lệ thÆ°Æ¡ng Cha ______Ngá»c An
4. Thu Nhớ ______Chúc Anh
5. NOSTALGIC AUTUMN ______Thanh Thanh
6. Tìm ______Trần Hoan Trinh
7. Dưới Trăng Hẹn ThỠ______ Phạm Văn Tiên
8. Ngày Sinh Nhật ______Vũ Thị Thiên Thư
9. Lá»i Ãất ______Sông Cá»­u
10. Tháng bảy đi hoang ______CC
11. Thằng NhỠƠi ______Châu Thái Lê
12. MÆ°a Sài Gòn ______Mạc PhÆ°Æ¡ng Ãình
13. BÀI THƠ TẶNG EM ______Trần Nhất Lang
14. Ước ______Kim Hải
15. VỪA CHẠM PHẢI QUÊ HƯƠNG ______Tôn Thất Phú Sĩ
16. Lý Bạch: Sương Khói Thi Ca & Ngàn Trùng Cố Hương ______Nguyễn Hữu Viện
17. Tôi Vá» Ãó ______SÆ°Æ¡ng Mai
18. Anh Ãi Phố Ãã Lên Ãèn ______Ngô Thy Vân
19. CA DAO TÔI VỚI EM ______Bích Hà
20. Chỉ còn nỗi nhớ thương ______Hồ Công Tâm
21. nỗi sầu chung... ______Việt Dương Nhân
22. NGUYỆT KHUYẾT ______Chu Kỳ Thư
23. Ngưỡng cửa ............ thế hệ tôi ______Sóc Sơn
24. Tháng Bảy Tầm Duyên ______Tần Khanh

II . Văn _______________________________________________________________________

1. Chiếc áo Tri thiên mệnh _______ Vũ Thị Thiên Thư
2. Tuổi Há»c Trò ___________ Tôn Thất Phú SÄ©
3.Mùa Nước Lũ ( kỳ 24) ___________ Trần Công Nhung
4.Cây đa bến cũ (kỳ 6) ___________ Thanh Sơn
5.Gánh Xiếc Cuá»™c Ãá»i ___________ Vành Khuyên
6.Bài thÆ¡ Cúng DÆ°á»ng ___________ Ty Na
7.Mùa hoa phượng nở ___________ Ãá»— Thành
8.Tiá»m Thức Gá»i Vá» ___________ Trần Thị Hà Thân
9.VỠVới Cơn Mưa ___________ Phan Thái Yên

III . Ngàn Lá»i Ca (kỳ 18)________________________________________________________________

1. Xin Ãi Lại Từ Ãầu _______________________________ NS Phạm Duy

IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________

1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH

V. Nghiên Cứu________________________________________________________________

1. BƯỚU ÓC - (Brain tumor) _______ Bác sÄ© Nguyá»…n Quyá»n Tài
2. TÃO BÓN (Constipation) _______ Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức

VI. Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuật__________________________________________________

1. ThÆ¡ Nhạc - Bích Huyá»n _______ Giao Muà
2. Tạp Chí Nguồn _______ Giao Muà
3. Nguyệt san VietHome _______ Giao Muà

VII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________

1. Nhắn Tin/Trả Lá»i Bạn Ãá»c _______ Ban Biên Tập

I . Thơ __________________________________________________

1. Những lần tôi đi, em có còn nán lại
 
bài thơ riêng cho vũng tàu 
cho các em hồng vân, quỳnh anh, quỳnh mai, nguyễn minh tâm, hoa, khánh 


ngày xưa tôi đi, ngày xưa ai ở lại? 
bóng dừa bãi trước chắc vẫn lấn, chen 
bóng thị xã và mái trÆ°á»ng thân ái 
núi lá»›n, núi nhá» bao bá»c những hồ sen 

lúc xưa tôi đi, lẩn quẩn ở quang trung 
những băng ghế đá nghe hoài những con sóng 
kể chuyện của chúng mình lạ lùng những hy vá»ng 
và của cuá»™c Ä‘á»i: những Ä‘iá»u rất mông lung 

thủa tôi Ä‘i, nôn nao ở lý thÆ°á»ng kiệt 
nhìn mẹ buôn, cha gánh những cuá»™c Ä‘á»i 
những khuôn mặt, những ánh mắt mài miệt 
tất bật phố phÆ°á»ng, thị trấn nổi trôi 

ngày trÆ°á»›c tôi Ä‘i, bóng Ä‘Æ°á»ng dài trÆ°Æ¡ng công định 
có còn chăng dấu chân tự thủa hoa niên 
có còn chăng thủa tình tự lính quýnh 
và cây bàng hôn xuống vai em lá tịnh, yên 

cÅ©ng có lúc tôi Ä‘i, nắng thanh tịnh ở nguyá»…n trÆ°á»ng tá»™ 
có em bên cạnh, những Ä‘iá»u ngá»› ngẩn vô cùng 
nhÆ°ng cuá»™c Ä‘á»i có bao giá» chịu ngá»› ngẩn 
đày Ä‘á»a riêng tôi, Ä‘i mãi, vá»›i thủy chung 

thủa ấy tôi đi, trầm ngâm ở quán ly yên 
đặt bày nhâm nhi cà phê, khá» dại vá»›i Æ°u phiá»n 
(em không nói, thâm tâm vốn cũng đã biết 
càng già nua, càng thích nhâm nhi tật bướng, gàn!) 

ngày đó tôi đi, chuông nhà thỠdỗ dành áo trắng 
những đôi mắt thanh tân với sách vở hoà bình 
tôi mang chinh chiến ra đi cùng với mưa, nắng 
giữ tiếng chuông yên ắng cho em với phố thành 

thủa ná» tôi Ä‘i, chỉ huyá»n thoại còn ở lại 
chắp cánh bay đầy giấc ngủ há»c trò 
không biết em có hằng nguyện cầu trong mộng, mị 
chuyện tương phùng có hằn trên vầng trán ngây thơ 

những lần tôi đi, em có còn nán lại 
(đợi, chá» chi những mong manh của cuá»™c Ä‘á»i) 
em biết không, vốn rất nhiá»u khốn khó, trở ngại 
để bồng bế trên tay chuyện của ngÆ°á»i . 

rồi tôi đi, chỉ biết gửi nỗi nhớ ở lại 
nhá» em gìn, giữ cho đến cuối con Ä‘Æ°á»ng 
mai, mốt có dịp sẽ vỠcùng cát, bụi 
biết có còn gặp lại để ôn chuyện yêu, thương 


Nnguong  


Mục Lục  




        
2. Tự Thú 


Em nhớ tôi có biết tôi nhớ ai 
Ãá»i nhÆ° biển rá»™ng vá»›i sông dài 
NgÆ°á»i Ä‘á»i muôn mặt em thấy đó 
Tình yêu tôi tựa cơn gió lay 

Sao lại tin yêu khi không thấy 
Sao lại chỠnhau rất thực lòng 
Tôi như cánh chim chuộng bay nhảy 
Ãá»i em , con gái , chỠđược không ?

Muốn nói chia tay mà tội nghiệp 
Muốn đưa tay nắm sợ dối mình 
Em lại thật tình đến phát khiếp 
Cho nên tôi đành phải làm thinh. 

Em nhớ tôi có biết tôi nhớ ai 
Ãá»i sinh ra em má»™t hình hài 
Một tâm hồn đẹp và trong trắng 
Nỡ ! Tôi cướp mất , thật không hay !

 06/04 

 
Vành Khuyên


Mục Lục  



3. Giá»t lệ thÆ°Æ¡ng Cha


Tay cầm tấm vé…dạ xôn xao
Thêm lần nữa con vỠthăm quê Mẹ
Mà bóng Mẹ thì lửng lỠhư ảo
Nghe tim mình từng phút quặn đau !
Lần nầy con vá»â€¦không để vui chÆ¡i
Cha của con bóng hạc xế chiá»u
Tuổi  88 thân Cha mòn mõi
Từng bước Cha đi khập khểnh hắt hiu buồn
Ãôi mắt má»â€¦mây bạc trắng giăng giăng
Hoàng hôn đổ, màu tóc Cha bạc trắng
Thương làm sao dáng thân thương thầm lặng
Lần nầy con vá», Cha lặng lẽ xót xa
Trong đôi mắt nhÆ° có Ä‘iá»u nhắn gá»­i
Con của Cha, nay tuổi đã vá» chiá»u
Cha hy vá»ng trong chuổi ngày còn lại
Ãược thấy con có hạnh phúc, có tình yêu
Chẳng lẽ …con của Cha bóng lẻ đìu hiu
Ãã miệt mài hÆ¡n hai mÆ°Æ¡i năm chẵn
Kiếp phù sinh tuy dài nhưng rất ngắn
Thoáng giật mình…Cha đã sắp quy tiên
Mà con thì…cứ Ä‘Æ¡n Ä‘á»™c triá»n miên
Cha không thể yên lòng quy cõi Phật…
Cha thÆ°Æ¡ng con, Cha nói Ä‘iá»u rất thật
Bởi tuổi xuân nồng thắm được bao nhiêu 
NhÆ°ng riêng con…tâm đã thấm nhuần nhiá»u
Con chẳng muốn vương vòng hệ lụy…
Lá»i Phật dạy :
Yêu là bể khổ - Tình là giây oan
Và tâm con luôn hướng cõi niết Bàn
Mong hÆ°á»›ng thiện, mong làm Ä‘iá»u phÆ°á»›c thiện…
Lần nầy con vỠlo chữ hiếu
Kim Tỉnh con xây, yên chỗ Cha nằm
Mẹ một bên Cha ở một bên
De tron kiep Me Cha gần gủi
NghÄ© Ä‘iá»u nầy lòng con thêm buồn tủi
Cha của con…một nhân dáng oai phong
Vùng ký ức, một anh hùng lẫm liệt
Thá»i du há»c, Cha miệt mài kinh sá»­
Ãức, Nhá»±t, Pháp, Anh chữ nghÄ©a tinh thông
Kiếp con ngÆ°á»i sắc sắc, không không
Biết lần nữa con vỠ… Còn được gặp ?
Mắt lòa, chân khập khểnh
ÃÆ°a vòng tay gầy guá»™c khẳng khiu
Ôm hôn con… con gái tôi yêu
Từng giá»t lệ rÆ¡i rÆ¡i…
Nhòa dòng thơ đang viết
Hình ảnh chập chá»n…Cha đứng tiá»…n con Ä‘i
Mong Æ°á»›c sao lần tá»›i nữa con vá»
Bước khập khểnh…Cha dang tay chỠđón…
	  

Ngá»c An

 



Mục Lục 





4. THU NHỚ 


Ãôi ta dù xa cách, 
Hương xưa vẫn mặn nồng. 
Từng giây em mòn má»i, 
Anh vá» thá»a nhá»› mong. 

Em chỠtrong nắng ấm, 
Hồn ta quyện gió mây . 
Nhẹ bay khung trá»i cÅ©, 
Nơi ta tràn ngất ngây . 

Chiá»u rÆ¡i, đôi tình nhân, 
Bên nhau khẽ thì thầm. 
Góc hồ thu lặng lẽ, 
Ước hẹn tình trăm năm. 

Anh muôn trùng thiên lý, 
Còn ướp cánh hoa xưa . 
Loài hoa hương dị thảo, 
Nở hé ven rừng thơ . 
Giữa mùa Thu trăng lạnh, 
Nhung nhớ nói sao vừa . 



CHÚC ANH


Mục Lục  




5. NOSTALGIC AUTUMN


Although we are away from each other,
You, the scent of the past, I still adorẹ
I have been pining, every minute awaiting
Your return to satisfy my longing for.

I have hung around in the warm sun: 
Our souls with the wind and clouds blend
Hovering under the old heavens
Where our delight used to extend.

When came the evening, the two lovers
Whispered each in the other's ear
In a quiet corner of the autumm lake
Vowing lifelong love in it to perseverẹ

Now that you are very far away
I still preserve the familiar petal
Of the strange kind of fragrant flowers
Half opened at the woodside in fine fettle
In the cold poetic moonlit mid-autumn...
Boiling nostalgia, how could I settle!

        
geocities.com/POETfromVIETNAM


THANH-THANH



Mục Lục  

            

        
6. TÃŒM
  

Tìm giữa bụi gai
Má»™t cành hoa Ä‘á»
Tìm trên đầu cá»
Má»™t giá»t sÆ°Æ¡ng mai
Tìm trong mắt ai
Má»™t niá»m hy vá»ng
Tìm trên môi lạnh
Má»™t nụ hôn hiá»n
Tìm giữa đảo điên
Chút tình chung thuỷ
Tìm trong dâu bể
Một chút đá vàng
Tìm giữa chiá»u hoang
Một làn  nắng nhạt
Tìm trong bội bạc
Một thoáng chân tình
Tìm trong hư vinh
Chút gì vĩnh cửu
Tìm chút bằng hửu
Trên mặt  kẻ thù
Tìm giữa hoang vu
Chút mầm sự sống
Mở vòng tay rộng
Ôm lấy cuá»™c Ä‘á»i 
Còn chút tàn hơi
Vẫn còn tìm kiếm…

 
Trần Hoan Trinh

 
Mục Lục  

        

        
7. Dưới Trăng Hẹn ThỠ
 

Thôi em đừng có giận há»n
Hai ta nào tính thiệt hơn làm gì
Ví dù chẳng đến là khi
Anh còn công việc em thì hiểu cho
Mai đây thuyá»n đậu bến bá»
Thiên Ä‘Æ°á»ng tình ái ta chá» trăng lên


pvtien@hotmail.com

Phạm Văn Tiên




 
Mục Lục  

        

        
8. Ngày Sinh Nhật 
 

Lấp lánh trên màn hình 
“ Mừng sinh nhật TT “ 
Tuổi năm mươi chưa ? 
Bao giỠtri thiên mệnh ? 

Vuốt lại mái tóc xanh ngày nào 
Lấp lánh sợi tuyết sương 
Pha sơị huyá»n hÆ° ảo 
Vâng , 
Anh ạ! 
NhÆ° màu trá»i đầy sao 

Những ngón tay thon thả ngày nào 
LÆ°á»›t mây trá»i trên phím 
Từng chữ ..lao đao 
Ngày mù sương 
Phiếm diện 
Anh ạ! 
Vâng, tay hãy còn đau 

Nở một cõi muôn màu 
Từ ngôn là hoa gấm 
Chia từng ngày 
Từng đêm 
Khoảng không gian vô tận 
Ngày nắng hồng 
Ãêm trăng xanh 
Có anh 

Ngày sinh nhật 
Có bao ngÆ°á»i Nại Hà cùng qua ?? 
Và có bao ngÆ°á»i 
Vượt cõi Ä‘á»i từ giã 
Lá»i chúc tụng bÆ°á»›m hoa 
Ngữ ngôn mượt mà 

Anh ạ! 
Như ánh trăng cợt đùa lơi lã 
Như dòng suối âm thanh hài hoà 
Từng vạt sóng khơi xa 
Vá»— lá»i tình êm ái 
Æ i ! bao la 

Vũ Thị Thiên Thư

 
Mục Lục
         




9. Lá»i Ãất 

 
Bụi tre bị đốn ngả 
lá ủ gốc xác xơ 
đêm héo khô đông giá 
ngày hạ ứa nhựa mỠ! 
 
Gió xua mây lững lỠ
gom mưa ươm mầm sống 
gốc vặn mình nứt mộng 
trong nắng chiá»u cuối đông. 
 
Như phép lạ thần linh 
khi tiếng gà gáy thức 
măng chen chúc tượng hình 
xinh xinh quanh vết đứt. 
 
Cội tre già vàng nhạt 
ngửa mặt che nắng hồng 
Ôm chồi xanh bát ngát 
bạc ngàn khắp núi sông. . . 
 
Tình yêu Æ¡i! Ãừng khóc 
lá»i đất nói cùng cây 
cuộc sống là muôn mặt 
ngá»t bùi trong đắng cay . . . 
 
May 24, 2004 
 

Sông Cửu 

 


Mục Lục  

        

        
10. Tháng bảy đi hoang 
      

Ơ hay ... là tháng bảy

Hàng cây trụi lá
sượng sùng, nghẹt thở 
lặng thầm ngÆ°á»i con gái lỡ chân 
chút ngây thơ còn sót lại 
trôi dài theo chiếc màn the trinh nguyên vưà  rớt xuống 

Cô bé rùng mình,  
gom vụng dại vỠsoi gương 
cố tìm ngây thơ trên khuôn mặt   

Bao năm rồi tháng bảy, 
hàng cây vẫn trơ lá 
Trụi lủi em ngÆ°á»i đàn bà không còn gì để giữ 
trần truồng 
sau một ván bài yêu !

Tháng bảy tháng giao muà , vẫn chưa đông
mà sao đêm dài vô tận ?
Ngày,
ngắn tựa cuộc chơi - tình ái !   

Ãây rồi  …. 
Cái lạnh tháng bảy tê tê da mặt 
sững sá», man dại  .... 
Tháng kiêu sa nẩy mầm trên da thịt thơm tho 
Tháng cuả cái thèm cuồng loạn, 
cuả thiếu nữ cợt tình trên Ä‘Æ°á»ng cong thể xác  

Tháng bảy buồn tháng nhớ ......
cô bé đi hoang vỠbật khóc !

---o0o---

Môi nhấp nhẹ nụ cà fê tháng bảy 
Ãăng đắng lòng theo thác loạn đầu đông 

"cho anh một lần ….. anh được gì không …..? em còn gì không ...? "  (*)

18th June 2004


(*) "Trên Ãỉnh Mùa Ãông" Trần Thiện Thanh
				   
CC


Mục Lục  

        

        
11. Thằng NhỠƠi


Kỷ niệm mình có lắm chuyện dễ thương
mà thÆ°Æ¡ng nhất cái Ä‘iá»u em "thấy ghét"
Thằng Nhá» Æ¡i ! Anh vẫn gá»i rất thÆ°á»ng
Thằng Nhá» Æ¡i ! ThÆ°Æ¡ng mãi nắng sân trÆ°á»ng

em còn nhớ thuở nào em tóc ngắn
buổi trÆ°á»ng tan vẫn ghét kẻ cùng vá»
ơ ! Con gái mà tóc thơm mùi nắng
mái tóc thỠkhông có, thấy ngộ ghê

sợ tóc ngắn vội uá vàng màu nắng
anh thương tình cho mượn nón, lại chê
tuổi mÆ°á»i sáu - nhÆ° con trai rõ hẳn
mÆ°á»i bảy - nên anh còn lắm vụng vá»

rồi những đêm hè nằm nghe tiếng dế
lòng nỉ non réo gá»i buổi tá»±u trÆ°á»ng
Ỡlạ nhỉ ! Sao nhớ Thằng NhỠthế
có phải rằng mình thật sự đã thương

anh còn nhá»› con Ä‘Æ°á»ng bay xác lá
lá me vàng trải mượt lối ta đi
nhìn Thằng NhỠ- bây giỠsao đẹp quá
tóc đã dài theo bóng cuộc tình si

Thằng NhỠbiết, nhưng lớn rồi nên ngại
và anh thì đã khỠdại hơn xưa
vì lá»i yêu vẫn còn câm nín mãi
để chia tay - Thằng NhỠkhóc đổ thừa

khi hai đứa nói được lá»i đã biết
anh gá»i má»™t lần tiếng Thằng Nhá» trong mÆ°a
rồi từ đó dòng Ä‘á»i trôi biá»n biệt
Thằng NhỠgiỠmái tóc điểm sương chưa ...

May 05/04
 
   

Châu Thái Lê 
 






Mục Lục  

        

        
12. MƯA SAIGÒN
        

Vòng xe chưa hết bùng binh
bóng mây rớt xuống giật mình,cơn mưa 
nước bay như thật như đùa
thoáng vừa ướt áo buổi trưa nực hầm
ngẩng lên nhoè giá»t mÆ°a râm
hàng cây đứng lặng bóng thầm đã xa
vàng lên chút nắng vỡ oà
cÆ¡n mÆ°a lầm lÅ©i vá» qua chân trá»i 



trong tập LỜI RU TÌNH

      

Mạc PhÆ°Æ¡ng Ãình



Mục Lục  

        

        
13.  BÀI THƠ TẶNG EM

     
Bài Xướng
 
Anh chẳng còn gì để tặng em
Ngoại trừ thương nhớ khắc trong tim
Bụi trần nhuốm bạc pha mầu tóc
Giá»t lệ Ä‘ong đầy Æ°á»›t áo xiêm
Gác nhỠthu sang se gió lạnh
Triá»n non đông tá»›i lạnh trăng thá»m
Vòng tay ná»—i nhá»› chân trá»i thẳm
Tâm sự giăng giăng gửi cánh chim.
 
                                   
Trần Nhất Lang 




 
Mục Lục
         

        

        
14. ƯỚC
 

Bài Há»a
 
Chỉ Æ°á»›c sao Ä‘á»i sẽ hiểu em
Ước đêm huyá»n diệu rá»™n con tim
Ước theo ngày tháng thơ tràn ý
Ước với mùa hoa hương thoảng xiêm
Ước tránh dòng trôi con nước xoáy
Ước tìm cõi má»™ng mảnh trăng thá»m
Ước nhiá»u, nhiá»u lắm còn chÆ°a thá»a
Ãây khúc thÆ¡ buồn gá»­i nhạn chim.

  

Kim Hải


Mục Lục  

        

        
15. VỪA CHẠM  PHẢI QUÊ HƯƠNG
 
 
Tôi viết lên cho Ä‘á»i
Tình thÆ°Æ¡ng yêu vá»i vợi
Trong trái tim bé nhỠ
Trong dòng máu luân lưu
Tôi bay giữa trá»i hoa 
Giá»t nắng mai chan hoà 
Quê hương giỠđổi mới 
Tôi vỠtrong thiết tha 
Ai đó nói với tôi
Quê ta chừ đẹp lắm
Thay da và đổi thịt
Ãỉnh cao Việt Nam Æ¡i  
Hai mươi mấy năm rồi
Tôi đi khắp đó đây
Từ chân trá»i góc biển
Sao hồi há»p  chuyến này
Chim trá»i vừa hạ cánh
Sân bay sao lạnh tanh
Chợt thấy lòng trống vắng
Niá»m Æ°u tÆ° vây quanh
NgÆ°á»i Công An Hải Quan
Chiến nón cối áo vàng
Những năm dài cải tạo
Kỹ niệm vỠhoang mang
Anh kia ... ngÆ°á»i nÆ°á»›c ngoài
Không tôi ngÆ°á»i Việt Nam
Trình  xem tỠHộ Chiếu  
_Anh đứng đây chỠxem
......
Quê Hương thật gần gũi 
Quê Hương thật xa xôi
ÃÆ°a tay muốn  vá»›i tá»›i
Mà lòng như sóng biển chơi vơi 
 
Tôn Thất Phú Sĩ


Mục Lục  

        

        
16. Lý Bạch: Sương Khói Thi Ca  &  Ngàn Trùng Cố Hương
  
 

Ngẩng trông trăng sáng như gương 
Cúi đầu chạnh nhá»› cố hÆ°Æ¡ng xa vá»i 
(Tản Ãà dịch Lý Bạch)

Tĩnh Dạ Tư
Lý Bạch
Sàng tiá»n minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sơn.
Cá»­ đầu vá»ng minh nguyệt,
Ãê đầu tÆ° cố hÆ°Æ¡ng.

Bài thÆ¡ tứ tuyệt trên thể hiện ná»—i lòng tha hÆ°Æ¡ng hoài hÆ°Æ¡ng da diết tha thiết của Thi hào Lý Bạch. Là má»™t bài thÆ¡ tuyệt tác mà không ngÆ°á»i Trung Hoa tha phÆ°Æ¡ng nào không khắc ghi sâu trong tâm can trong tháng năm lÆ°u vong lÆ°u đày nÆ¡i đất khách:
 

Trăn Trở Ãêm Thanh Vắng

Lý Bạch
Ãầu giÆ°á»ng ánh trăng rá»i,
Mặt đất như phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.

(Tương Như dịch)

Chính vì Tình yêu Quê hÆ°Æ¡ng & Ãất nÆ°á»›c, Lý Bạch có lòng đồng cảm sâu sắc vá»›i thân phận của Nhân dân & Ãất nÆ°á»›c trong thá»i nhiá»…u nhÆ°Æ¡ng ly loạn  ...

Trở Trăn Ãêm Thanh Vắng
Lý Bạch

Ãầu giÆ°á»ng trăng sáng chiếu soi
Phủ sÆ°Æ¡ng đất lạnh mắt ngá»i trở trăn
Ngẩng nhìn trăng sáng như băng
Cúi đầu chạnh nhớ vĩnh hằng cố hương 
 
Nguyễn Hữu Viện dịch – Paris, Thu 1998

Night Thoughts
Li Bai
I am waking and a frost of moonbeams playing around my bed 
Is it like hoarfrost glittering upon my wondering eyes ?
Upwards I am looking at the glorious half-moon 
Then head bent in homesickness, Ãm drowned by  
souvenirs and thoughts of my homeland ...
	
Translated by Vien Nguyen


Pensées Nocturnes
Li Pai
Je me lève et la lumière de la lune jouant autour de mon lit
Est-ce que ce sont les reflets du brouillard sur mes yeux étonnants
Je contemple la nouvelle lune glorieuse
Soudainement ma tête abaissée dans la grande nostalgie et moi-même 
je suis emporté par les souvenirs et les pensées de mon pays natal …

Traduit par Vien Nguyen 

Nguyễn Hữu Viện





Mục Lục
        




17.  Tôi Vá» Ãó 
 


Tôi vỠđó đeo nữ trang con nít 
Mặc áo quần liến thoắng tuổi mÆ°á»i ba 
Tóc rối bù mà xí xá»n cài hoa 
Ãi chân đất mà móng chân sÆ¡n Ä‘á» 

Tôi vỠđó đeo bông tai bằng cỠ
Ãeo vòng vàng bằng phượng Ä‘á» trên cây 
Thả cánh diá»u cho gió thổi bay bay 
Nghe sung sÆ°á»›ng bằng niá»m vui thÆ¡ dại 

Tôi vỠđó gom mây trá»i để hái 
Những trái vui gói trong áo thật thà 
Xoè bàn tay không mộng ước gì xa 
Ãôi giày cá» vá»›i... má»™t rừng cổ tích 

Tôi vỠđó mang nụ cÆ°á»i con nít 
Nhảy lò cò, chơi cút bắt thật vui 
Bên trò chÆ¡i của tuổi nhá» quên Ä‘á»i 
Quên thế sá»±, quên cả thá»i gian nữa ... 

Tôi vỠđó nhuộm không gian màu sữa 
Ãem nắng vàng rải xuống buổi chiá»u nghiêng 
Rồi mơ mình có đôi cánh nhự..Tiên 
Ãể bay lượn trên khung trá»i thần thoại . 

         

SÆ°Æ¡ng Mai


Mục Lục
        

        

        
18.  Anh Ãi Phố Ãã Lên Ãèn

nhớ  anh,  em  nhớ  trong  đầu
những  lá»i  anh  nói,  những  câu  ân  tình
yêu  nhau  quyết  định  do  mình
tìm  đâu  xa  vắng  cho  tình  rối  ren!

anh  đi  phố  đã  lên  đèn
màn  đem  buông  xuống  tối  đen  mt  màu
phi  cơ  cất  cánh  bay  mau
vang  lên  tiếng  đng  đêm  thâu  não  nùng
                    
dật  mình  lỡ  bước  anh  Hùng
trên  không  bay  mải  rớt  vùng  U  Minh
khổ  đau  anh  chịu  mt  mình
tù  đày  anh  nhận.. rồi  tình  cũng  không!

giỠ em  là  gái  có  chồng
nhớ  anh  em  viết  thơ  hồng  đôi  câu
nếu  mai  ta  có  gặp  nhau
xin  đừng  quay  mặt.. cho  nhau  nụ  cÆ°á»i. )
                                            


 
Ngô   Thy   Vân 







Mục Lục 




19.  CA DAO TÔI VỚI EM
 


Ãiệu ru nhá»› võng Ä‘ong Ä‘Æ°a
Trăng thu nhớ khoảng song thưa quên cài
Mắt em vương vấn nhớ ai
Mặc tôi mòn má»i ngày dài đợi trông
Chim nhá»› trá»i, cá nhá»› biển Ãông
Thuyá»n xa bến nÆ°á»›c bá»nh bồng phÆ°Æ¡ng nao
Mây trôi bèo dạt lao đao
Yêu bá» sóng vẫn ngàn xao xuyến chá»
Bể dâu biển cạn trăng má»
Em phôi pha phấn gương hỠhững soi
Ãàn trầm khúc hát lẻ loi
SÆ°Æ¡ng mÆ¡ màng Ä‘á»ng nhá» nhoi cành má»m
Sao khuya lặng nhá»› trá»i đêm
Âm thầm tôi vá»›i ná»—i niá»m khôn nguôi
Phù sa bên lở bên bồi
Chân cầu nÆ°á»›c chảy hoa trôi lững lá»
Em thân ái ngự trong mơ
Tim tôi thổn thức ơ hỠnhịp rung
Khát khao yêu dấu khôn cùng
Bao la tôi vá»›i em chung bến bá»
Cô miên một giấc bơ vơ
Ca dao tôi chẳng phai mỠnhớ thương

  

BÃCH HÀ



Mục Lục 




20.  Chỉ còn nỗi nhớ thương
 
Thôi nhé, em vá», mây viá»…n phÆ°Æ¡ng
Hoàng hôn nghe lá rụng ven Ä‘Æ°á»ng
Chia tay không hẹn ngày sum hiệp
Trôi giạt còn ngỠbuổi nhiễu nhương
Bóng xế đổ dài bên quán gió
Lệ hoen nhòa nhạt nhịp cầu sương
Bao gi� - Chẳng có bao giỠnữa!
Năm tháng chỉ còn nỗi nhớ thương



Hồ Công Tâm


Mục Lục 




21.   nỗi sầu chung...
 

Ngoảnh vỠdĩ vãng nát nhầu,
Niá»m Ä‘au hiện tại, ngồi rầu đất Âụ
Tương lai mù mịt xám nâu,
NhÆ° ''Mùa Thu Chết'', giữa bầu trá»i Tây!

Gởi lòng bay khắp đó đây,
Sá»›t chia cái kiếp Ä‘á»a đày phận chung!
Trí tâm tính toán lung-tung,
VỠhay ở, những ngày cùng cuối đâỷ

Quê nhà Mẹ đợi đêm ngày,
Mong đàn con được có ngày trùng laị
Hơn hai mươi mấy năm nay,
Mẹ sầu, con khổ, đắng cay khôn lÆ°á»ng.

Con của Mẹ, khắp bốn phương,
Bao giá» trở lại cố hÆ°Æ¡ng quê nghèá»
ÃÆ°á»ng vá» sao quá cheo leo,
Nắng vàng còn khuất, bởi bèo mây chẹ..!

(Ivry s/seine, ngày 20-07-1998)


Việt Dương Nhân


Mục Lục 



22. NGUYỆT KHUYẾT

 
Có phải tình vỠđêm nguyệt khuyết
Tìm thơ - hồn tứ tuyệt đêm thu
Có phải ngÆ°á»i bên trá»i vÄ©nh quyết
Nghe tim lặng chiết khúc tương tư ?
 
Ta thấy ngÆ°á»i Ä‘i ... ngược lối vá»
Lệ dâng hồng thủy khóc sơn khê
Bốn phương lồng lộng cơn lôi vũ
Gió nấc oan khiên gá»i Æ°á»›c thá»
 
Thương tiếng cung đàn rơi đêm xưa
NgÆ°á»i Ä‘i, ta nhá»› mấy cho vừa ?
Thương ngăn ký ức mỠnhân ảnh
Còn vá»ng mÆ¡ hồ thánh thót mÆ°a
 
ThÆ°Æ¡ng những con Ä‘Æ°á»ng yêu dấu qua
Nàng trăng tá»a nguyệt xuống đôi ta
Thương sao ngõ trúc tàn đêm mộng
Ãêm rá» tịch liêu ánh mắt nhòa
 
Ãàn đứt lìa dây phút não lòng
Nhá»› nhau, mê khúc loạn trá»i đông
Tên ngÆ°á»i - ta khắc trang thÆ¡ cÅ©
Trên xác đàn thiêng ... ngÆ°á»i hiểu không ?
 
Rồi nghìn thu mãi luyến lưu nhau
Hồn phách đi hoang với nguyệt sầu
Những áng thơ vùi trong mộ lạnh
Ngậm ngùi , chưa vợi được cơn đau 
 
Rồi nghìn năm nữa - má»™t ngày vá»
Có được tìm nhau giữa bến mê ?
VỠvới luân hồi xưa ước hẹn
Bên trá»i nguyệt khuyết, bể nhiêu khê
 
Có phải ngÆ°á»i hoài nhau Ä‘á»™ ấy ?
Ãể ta hài cốt khóc nhân duyên
Có phải như vô tình đã thấy
Vòng tang còn trắng mảnh tình riêng 
 

Chu Kỳ Thư
 
Mục Lục 





23. Ngưỡng cửa ............ thế hệ tôi 


Hít vội 
ngụm khói xe đầy phổi 
giữa dòng ngÆ°á»i vá»™i vã quên chào 

Ãây! 
ngưỡng cửa thế hệ tôi 
Ãầu thế ká»· hai mÆ°Æ¡i mốt 

Thành phố, 
Hoa đèn thấp sáng muôn màu - rực rở tráng lệ 
VÅ© trÆ°á»ng bÆ°á»›c nhảy "mi nhon"   
Lòng ngÆ°á»i tối Ä‘en, sâu thẳm - lá»c lừa       

Ngoại ô, 
xa lộ thênh thang, xanh ngát nhưng hàng cây  - dài bất tận 
Tình ngÆ°á»i không bóng mát dung thân 
không gian vẫn rộng - lòng thu hẹp - dửng dưng 


Ãá»i sống, 
không còn Ä‘Æ¡n vị Ä‘o lÆ°á»ng giây phút Sá»NG
Ãá»i sống ở đây Ä‘o bằng tổng số hÆ¡i thở dÆ° thừa của thể xác  

Thế hệ tôi tuổi Ä‘á»i dài ra 
mà sự sống thu vỠ... rất ngắn!

Ãây! 
Ãầu thế ká»· hai mÆ°Æ¡i mốt 
Những dòng sông ngá»t thÆ¡m thá»i tắm trẻ - sặc mùi phân hoá há»c 

Con ngÆ°á»i, 
thừa khoa bản, bằng cấp - thiếu lý lẽ
xác trùng môi sinh nhưng để bẩn tâm hồn 
Khai phá không gian mà hoang phế nội tâm 
Sống cuồn mê Ä‘iên dại - YÊU qua đêm - không trá»n 24 giá»

Má»i bạn ghé thăm thế ká»· tôi 

Nơi có vô số máy liên lạc đàm thoại 
nhưng không có vài giây phút gặp nhau 
không còn tấm lòng để để bắt tay thăm há»i   

Ở thế hệ tôi,
Ká»· nghệ sảng xuất mặt nạ tuyệt vá»i   
những bá»™ mặt đạo đức, hoàng hảo ..... rẻ tiá»n - bay khắp phố 

Chào mừng bạn ghé thăm thế kỷ tôi !

NÆ¡i chữ "S" oằn cong - niá»m Ä‘au búa liá»m  
Loài khỉ vượn biết tiếng ngÆ°á»i 
Nơi có hàng hiệu Libra nhập cảng - xài rồi 
đỠlòm kết sao vàng treo lủng lẳng 

Thế kỷ hai mươi mốt,
văn minh mạng internet
Ãàn bà con gái là đồ chÆ¡i - bán đấu giá 
Trẻ em là nộ lệ tình dục! 

Thế kỷ hai mươi mốt,
Bản hiệu văn hoá treo đầy Ä‘Æ°á»ng  
mà cả nước lại là một ổ đỉ! 
.... CÆ°á»i ra nÆ°á»›c mắt .... 

Ở nơi đó chữ ÔM thành sinh kế 
Beer ôm, cà fê ôm, bi da ôm ... 
Chá»­ ÔM là suffix - ăn tiá»n 

NÆ¡i có lối tắm KHÔ tân kỳ nhất lịch sá»­ loài ngÆ°á»i 
Có thư giản ngủ trưa ôm, có những quán "coi hàng em" rất tục!

Trinh tiết con gái không bằng một tỠdollar xanh!
Da thịt đàn bà rẻ mạt, rẻ cực cùng - nhục nhã ....

Hân hoan chào mừng bạn ghé thăm thế kỷ tôi

Vân ... !
Hành tinh Sedna vưa được khám phá 
và con ngÆ°á»i Ä‘ang thám hiểm Hoả tinh ..... 

NgÆ°á»i ta khóc 
cho thị trÆ°á»ng chứng khoáng sụt giá 
cho lũ cá voi chết cạn
cho loài chim vừa diệt chủng 
NgÆ°á»i ta không khóc cho trinh tiết con gái 
không bằng một tỠdollar xanh!

 
Planet Earth  .... early 21st century  

Sóc Sơn 
 
Mục Lục 




24. Tháng Bảy Tầm Duyên 


Tháng Bảy, đóng ngoặc Ä‘á»i chiếc bóng
Khi trăm năm tuôn chảy xuống đất ngầm
Ãá»i qua vá»™i những Æ°u phiá»n đồng vá»ng
Khối tuơng tư trăn trở vẫn âm thầm 
Ừa tháng Bảy .. từ khi em xuất giá 
Vết tình si cuơng độc vẫn chưa lành
Ngày tháng đắng vàng hanh cơn cảm Hạ 
Ãc má»™ng Ä‘á»i rá»n rợn những hiá»m ganh

Ngày tháng Bảy nghiêng vỠqua song nhớ
Ãá»i vô thuá»ng ký ức rõ nhiêu khê 
Lòng khắc khoải nguợc thá»i gian ôn cố 
Ruợu giao bôi, ai rót ..nặng câu thỠ
Uống đi em, cho sầu dâng cao ngất 
Ãổ tràn lan lên ngày tháng say men
Rồi hăm hở tôi thành tên hành khất
Ruồng nhân gian xin lại mảnh thân tàn 

Ôi tháng Bảy trầm luân câu hát nói !
Lệ loãng dòng ngôn ngữ rã rá»i câu
Ãuá»ng tuÆ¡ng lai tôi trèo qua dóc thoải
Ngóng chỠem rưng rứt tra’i tim sầu 
Ôi tháng Bảy ngặt nghèo cơn nắng oái
Hạ hanh vàng mà ngá»t trái luÆ¡ng duyên
LỠân ái xin song song buớc vội 
Tầm dÆ° huÆ¡ng thoát thả giữa sông tuyá»n 


6/26/04

Tần Khanh
 
Mục Lục

II . Văn___________________________________________________________

1. Chiếc áo Tri thiên mệnh

Vũ Thị Thiên Thư





Những đêm khi các con đã yên ấm trong chăn nồng thì mẹ vẫn còn lá»c cá»c cắt may. Má»—i lần bạn bè há»p nhau cuối tuần lại thấy các con diện bá»™ cánh má»›i Ä‘i chÆ¡i. Nam thì nhÆ° cậu hoàng con, áo sÆ¡ mi trắng, mặc ngoài vest , Trân cÅ©ng bá»™ cánh má»›i toanh , trông nhÆ° con búp bê ...

Ngày lang thang với nhau, trong khu thương mại, rẽ vào một cửa hàng bách hóa, Thu dạo một vòng, mang lại mấy cái áo đủ màu, cẩn thận ướm vào cho chị rồi khen
- Chị à! Em thấy cái nầy coi cũng được quá đó, chị vào trong mặc thử nhé ?
- NhỠà! Ãẹp thì có đẹp, nhÆ°ng chị không cần, bây giỠít khi Ä‘i đâu, mua mà không mặc treo hòai cÅ©ng bám bụi thôi .
- Thì thỉnh thoảng chị đi ăn tiệc mặc cũng được vậy.

Tiệc tùng gì nữa em, cuối tuần gặp nhau, dăm ba ngÆ°á»i bạn vong niên, trẻ nhất cÅ©ng đã tri thiên mệnh, ngất ngưỡng khá» khà, chuyện trá»i đất miên man , chén anh chén chú . Cuối cùng cÅ©ng trở lại ...†Phụ phù phu ..†* Lặng lẽ dìu phu quân ra xe, miên man lái vá», có khi ná»­a đêm, có khi gần sáng , nhÆ° vậy cÅ©ng xong má»™t cuối tuần yên giấc. Bạn bè dăm ba ngÆ°á»i đếm trên đầu ngón tay, nhÆ° cái vòng lẩn quẩn, gặp nhau chút chuyện cÆ°á»i đùa cho qua tuần trả nợ áo cÆ¡m. Trong sở thì má»™t năm đôi ba lần khao thưởng , cÆ°á»›i xin há»a hoằn má»›i có dịp, khi Ä‘i mừng thì bá»—ng dÆ°ng thấy mình trở thành trưởng thượng ăn trên ngồi trÆ°á»›c. BÆ°á»›c lên hàng cô bác, ai lại mang bá»™ cánh của thá»i thanh niên, vào ra cùng bầy trẻ thì thật là chÆ°á»›ng mắt. NhÆ°ng dù có tha thÆ°á»›t trong áo dạ há»™i thì vẫn nhá»› tà áo dài quấn quít theo từng bÆ°á»›c chân.

Hàng năm , ngày liên hoan cho toàn thể nhân viên, bạn bè thÆ°á»ng đùa nhau là “ JCP Prom night †, từ mấy tuần lá»… trÆ°á»›c ngày đã ríu rít há»i nhau, “ Chá»n được áo chÆ°a? Màu gì ...†xôn xao nhÆ° bá»n trẻ. Lần nào cÅ©ng đứng trÆ°á»›c gÆ°Æ¡ng nhìn lại tủ áo, rồi mang mấy chiếc áo dài ra nâng niu vuốt nhẹ, lụa mịn mát dÆ°á»›i làn da tay, bâng khuâng.Má»™t lần ná», nổi nhá»› nhung dâng trào, trong buổi tiệc liên hoan, cứ phân vân , nhìn hàng áo , nhá»› quá, chá»n chiếc áo dài in hình lá phong, lụa má»m mại, trá»i tháng mÆ°á»i, thêm chiếc áo khoát má»ng che há» trên vai, phòng tiếp tân ngợp màu sắc,bao nhiêu là áo kim tuyến lấp lánh, ngÅ© sắc loang nhÆ° vòng cầu, khi bÆ°á»›c vào, vừa cởi chiếc áo khoát ,trao lại cho ngÆ°á»i nhân viên phụ trách việc máng áo vào phòng chứa, còn Ä‘ang đứng chá» má»™t chút , cho đôi mắt quen vá»›i ánh đèn, sẽ Ä‘i tìm chổ ngồi, bạn bè chạy lại xúm xít , tên nầy lại vuốt áo tên kia bấm máy ảnh...
- Ão của Bà kiểu lạ và đẹp quá, gá»i là gì vậy ? “
- A! Aó dài , đây là quốc phục của phụ nữ Việt nam chúng tôi .
- Không ngá» quốc phục của bà vừa kín đáo lại tha thÆ°á»›t, dù che kín cả ngÆ°á»i không phÆ¡i bày má»™t mảnh da, nhÆ°ng lại không che hết các Ä‘Æ°á»ng cong trên thân ngÆ°á»›i, thật là mong manh và quyến rủ ……..

Những năm sau nầy không còn tay bế tay bồng, không còn phải khÆ° khÆ° nắm chặt tay hay tất tả chạy theo , mối năm Tết vá», tôi lại cắm cúi ngồi may áo dài Ä‘i chÆ°ng diện . Dần dà mùa đông hay mùa hè, má»—i khi cần phải Ä‘i dá»± tiệc tùng quan trá»ng hay Ä‘i mừng chuyện cÆ°á»›i xin, áo dài vẫn là chiếc đầu tiên và cuối cùng tôi chá»n lấy .

Mùa hè, nắng NgÅ© Ãại Hồ và không khí ẩm đầy hÆ¡i nÆ°á»›c, sức nóng ngá»™t ngạt nhÆ° những ngày còn thanh niên ở quê nhà. Bá»n chúng tôi bÆ°á»›c dần vào tuổi tri thiên mệnh, nhìn những mái tóc nhạt dần theo màu thá»i gian, sợi trắng lấn sợi màu. Bạn bè má»—i lần há»p nhau, không phàn nàn vá» má»™t căn bệnh vừa lấp ló thì sẽ thở than vá» bóng chiá»u lăm le trên ngưỡng cá»­a.

Tôi và cô bạn nhỠtuổi hơn đang ngồi chuyện trò, chợt cô đá vào chân tôi và nhìn ra cửa theo ánh mắt của cô, tôi nhìn mà ngữ ngôn bay biến .Một Bà bạn khác của chúng tôi, tuổi tác có hơn tôi dăm ba năm, tôi cố không nhìn bà mà thở dài, chỠcho bà đi khuất, cô bạn nhỠquay sang
- Mai mốt nhỡ em có đổi tính tình, sinh tâm, chị ráng gõ vào đầu cho vài cái nhé, kẻo em làm trò cÆ°á»i cho thiên hạ…
- Ừ nhỉ, ngÆ°á»i Ä‘i trÆ°á»›c là chị đó, nhỡ chị có làm chuyện không giống ai thì cÅ©ng nhá»› chặn lại, nhất là khi có dịp gặp nhau nhá»› nhắc chừng cho nhau

Bà bạn tôi, tấm thân nẩy nở theo những chiá»u không cần thiết, chiếc áo cánh phÆ¡i má»™t vùng thiên nhiên màu mỡ, chiá»u dài chÆ°a giáp thắt lÆ°ng , chiếc quần jean bó sát đùi, bày ra từng ngấn thung lÅ©ng chìm sâu, tôi lắc đầu , dù cho có cố gắng kéo lại thanh xuân, má»—i ngÆ°á»i chúng ta, nhÆ°ng tôi thật không có can đảm khóat lên ngÆ°á»i bá»™ cánh non ná»›t dành cho các thiếu nữ trẻ trung vào thá»i má»›i lá»›n , và còn ngang nhiên bất chấp nhởn nhÆ¡ ra trÆ°á»›c bàng quang thiên hạ.

Cô bạn nhá» và tôi, Ä‘iá»u chúng tôi lo ngại nhất là khi đến tuổi tri thiên mệnh, sá»± mất quân bình kích thích tố, tính tình Ä‘á»™t nhiên thay đổi, hay làm những chuyện ..†out of line “ hay nói cách khác Ä‘i làm trò cÆ°á»i cho thiên hạ, nhÆ° bà bạn tôi Ä‘ang làm. Ãã lăm le vào tuổi năm mÆ°Æ¡i, tôi hiá»…u rất rõ là mình Ä‘ang nắm níu, cố gìn giữ xuân xanh, tÆ°Æ¡i trẻ, nhÆ°ng không có nghÄ©a là ăn mặc nhÆ° vậy, nhất là khi thân hình đã qua bao nhiêu lần cÆ°u mang , không còn rắn chắc nhÆ° thuở trÆ°á»›c, vòng eo thon thả ngày nào Ä‘ang có khuynh hÆ°á»›ng tăng trưởng, những bắp thịt tay chân cÅ©ng nhão nhoét theo thá»i gian .Tôi nhìn xuống đôi bàn tay của chính mình, những ngón tay thon ngày nào vẫn còn dài dặn, nhÆ°ng những lằn gân xanh chằng chịt đã ló dạng . Khi đứng nhìn chính mình trÆ°á»›c gÆ°Æ¡ng, những nếp nhăn trên trán , nụ cÆ°á»i kéo theo Ä‘uôi mắt , có thể che bằng phấn son trang Ä‘iểm, nhÆ°ng không thể dối chính mình . Ãiá»u quan trá»ng là có giữ được cho chính mình cái nhân cách, cái bình an cho tâm hồn, tÆ°Æ¡i trẻ không có nghÄ©a lố lăng, ăn mặc diêm dúa không hợp tuổi tác, nhất là đã bÆ°á»›c vào cÆ°Æ¡ng vị cô bác trong nhà… ...

Ãiá»u khó khăn nhất là chiến đấu vá»›i chính mình, vá»›i bệnh tật, vá»›i triệu chứng , những ngày mÆ°a sắp vá», từng lóng tay, khá»›p xÆ°Æ¡ng đã báo trÆ°á»›c, những lúc nóng lạnh bất thÆ°á»ng, gánh con gánh cháu... cùng lúc vá»›i ngÆ°á»i bạn Ä‘á»i tuổi cÅ©ng sắp bÆ°á»›c vaò thá»i kỳ viên mãn , chá»n cho mình con Ä‘Æ°á»ng nào để Ä‘i, nẻo nào để rẽ, quả là nhiêu khê...

Bạn tôi, chị cÅ©ng hÆ¡n tôi mÆ°Æ¡i tuổi, con cái đã thành tài, đứa nào cÅ©ng xong đại há»c, rồi cÅ©ng gia thất Ä‘á» huá», mổi đứa má»™t nÆ¡i, bá» tây Thái bình dÆ°Æ¡ng nắng ấm, ven đông Ãại Tây dÆ°Æ¡ng bão bùng , năm má»™t lôi hai năm, đứa gá»i Mẹ Æ¡i á»›i, chị bay sang đông nuôi con dâu dược tròn tháng thì lại bay vá» tây con gái Ä‘ang chá» ngày ... Khổ nổi anh hãy còn Ä‘ang làm việc, phải chỠđợi vài năm nữa thì má»›i đủ tuổi để vá» hÆ°u .Lại lếch thếch cÆ¡m cá đông lạnh ăn hàng tháng hàng ngày, lủi thủi cạo tuyết sá»›m mai, vào ra quạnh quẽ .Nhá»› lại những tháng năm chị còn bồng chống bầy con dại ở quê nhà, anh má»™t thân má»™t mình theo tàu vượt khÆ¡i, lủi thủi sang xứ lạ quê ngÆ°á»i , nhá»› vợ con hiu hắt. Ngày cắp sách, tồi Ä‘i làm, má»™t nắng hai sÆ°Æ¡ng, dành dụm, mang được vợ con sang thì lại tiếp tục hai sÆ°Æ¡ng má»™t nắng lo cho bầy trẻ nheo nhóc, đứa vào trung há»c, đứa vào tiểu há»c , đón đứa nầy, Ä‘Æ°a đứa kia, ngồi xuống dạy kèm đứa lá»›n, quay sang giảng bài đứa bé ... Cho đến khi chúng vào đại há»c, lần lượt thành tài ,Ä‘i xa theo công việc, còn lại hai vợ chồng vào ra có nhau, sá»›m hôm bầu bạn . Má»i ngÆ°á»i nhìn anh chị trêu là bây giá» má»›i là tuổi vàng son nhÆ° thuở ... ChÆ°a được bao lâu thì chị lại khăn gói sang đông, vá» tây ...Anh lại má»™t mình sáng cÆ¡m tay cầm vào sở, chiá»u vá» bạn vá»›i microway , thức ăn trong tủ đông đá mang ra nuốt vá»™i, chá»i giá» giấc vào phôn vợ dăm câu, há»i thăm chút sức khá»e hàng ngày, và Ä‘i ngủ, chá» sá»›m mai lập lại.

Bạn tôi, chị và phu quân hÆ¡n bốn mÆ°Æ¡i năm hÆ°Æ¡ng lá»­a,anh thuở xÆ°a lấy quân Ä‘á»™i làm nghá», lang thang ngày nầy tháng ná».Chị ở lại quê nhà má»™t má»±c dâu con . Cái máu cuá»™c cá» chén rượu, anh đàn đúm bạn bè, chị không há» hé răng, hàng tháng tay bồng tay dắt, tay xách nách mang, gói ghém chút thức ăn, con cá khô quê nhà, hạt gạo hÆ°Æ¡ng lúa má»›i,chẳng lạ gì tính hào phóng của chồng, mang theo các thức để chia chát cho cả bạn bè. Ngày vất áo trận tiá»n, nắm níu vợ con, anh trốn lại lặn lá»™i vá» quê nhà nhìn bầy con nheo nhóc, thở dài, dắt díu nhau tìm vào tận đồng ruá»™ng xa xôi, đốn tre lợp mái lá, trồng luống rau, ngày cuốc đất ẩn thân, đêm nhìn sao hiu hắt. Thầm tính toán, chạy đáo chạy đôn...

Cuối cùng, bồng chống xuống con tàu lênh đênh, mang được vợ con tÆ¡i tả sang Bidong bi đát, đốn cây lợp mái chai tay, cắt nhánh chặt cành, gánh củi oằn vai , rồi cÅ©ng theo nhau vỠđịnh cÆ° xứ lạ quê ngÆ°á»i, bầy con nhÆ° lúa xạ, lá»›n theo năm tháng, cÅ©ng phu thê, cÅ©ng con cái Ä‘á» huá», cÅ©ng chén anh chén chú. Ngồi lại cùng nhau, chị vẫn dung nhan tÆ°Æ¡i cÆ°á»i , Ä‘Æ¡n giản
- Ậy cái số mà, chạy nắng chá»› không ai chạy trá»i, hồi đó ông già không chịu gả, đã từ chối rồi ,ai lại Ä‘i há»i nữa, vậy mà ông già chồng nhứt định há»i cho bằng được .
- Ừ, hồi đó anh cÅ©ng bê tha, bồ bịch tùm lum, ai lại vá» quê cÆ°á»›i vợ bao giá», ông già nhứt định lôi vá» , đám há»i mà chÆ°a gặp nhau nữa là, vậy mà hÆ¡n bốn chục năm đó.

Anh chị cÅ©ng con đàn cháu đống, các con quây quần chunh quanh, cách nhau không hÆ¡n ná»­a tiếng lái xe, cuối tuần trong nhà vang tiếng trẻ. Có đứa vào đại há»c, có đứa không , nhÆ°ng cÅ©ng cá»­a nhà êm ấm, cuá»™c sống bình an. Hai vợ chồng Ä‘i làm hàng ngày, chiá»u vá» anh khá» khà lon bia , chị bên cạnh, khi thì tuồng cải lÆ°Æ¡ng trong máy, khi thì hài kịch, phim tuồng. Con cháu Ä‘i há»c vá» , hôm nào ghé ngang thì bà xá»›i cho chén cÆ¡m, khi thì khứa cá kho, lúc thì miếng sÆ°á»n nÆ°á»›ng ...Má»—i năm, ngày sinh nhật anh ,chúng mang lại, đứa thì chai Cognac, đúa thì con tôm hùm cho Ba đánh chén, sinh nhật chị thì chúng kéo nhau ra nhà hàng Tàu, ăn cho đầy bụng, hể hả má»i ngÆ°á»i.

Hai chị bạn, hai cảnh Ä‘á»i , ngÆ°á»i thì con cháu quay quần, kẻ thì chạy theo tất bật, cùng lứa tuổi bên trá»i lận đận, hai ông chồng , ngÆ°á»i còn đìu hiu cÆ¡m canh nguá»™i lạnh, kẻ thì khá» khà chén rượu má»—i chiá»u .Hai bầy con , bên thì danh phận rỡ ràng, nhÆ°ng lại quá bận, không có thá»i gian lo chăm sóc con cái, sinh ra thì chỉ mong giao lại cho cha mẹ, đã không lo được miếng ăn, chén nÆ°á»›c,còn bấu vào Mẹ , tranh nhau từng tháng từng ngày , Mẹ tuổi đã cao, nay chạy sang đông giúp, mai chạy sang tây lo ...

Trong khi đó, bầy kia chỉ thì há»c hành cÆ¡ bản, lấy lao Ä‘á»™ng lập thân, chăm chỉ làm ăn, ngày ngày vấn an cha mẹ, khi thì chén rượu, lúc miếng ăn, chÆ°a kể hàng năm lo cho Cha mẹ cuá»™c nghỉ hè nầy, chuyến du hành ná», luôn luôn lo lắng tìm cách cho cha mẹ an vui ...

Cô bạn nhá» và tôi, tuổi Ä‘á»i không cách xa nhau mấy năm, con Ä‘Æ°á»ng tri thiên mệnh ká» cận , nhìn hai hòan cảnh khác nhau, trong lúc trò chuyện, vẫn thÆ°á»ng “ chúng ta rÆ¡i vào trÆ°á»ng hợp nào ? Dù biết là ngày mai không hứahẹn, nếu có chá»n được thì chúng ta chá»n cho mình con Ä‘Æ°á»ng nào để Ä‘i ? “ Làm sao có thể chá»n được cho mình, và biết rÆ¡i vào trÆ°á»ng hợp nào ? Cầu mong cho con cái thành công và hạnh phúc. Chắt chiu nuôi nấng cho chúng ăn há»c thành tài, dá»±ng sá»± nghiệp, lập gia đình, và tiếp tục chạy tất bật theo chăm sóc luôn cho con cái chúng, hay chỉ chá» cho chúng yên bá» gia thất rồi vợ chồng sẽ tiêu dao ngày tháng , an hưởng tuổi vàng ?

· “ Phụ phù phu †Do Ä‘iển tích trong Văn há»c : SÆ° sá»­ sứ, phụ phù phu
Vua Lê Thánh Tôn Ä‘i kinh lý, thăm làng Cao HÆ°Æ¡ng huyện Vụ Bản ,SÆ¡n Nam, quê hÆ°Æ¡ng của Trạng Nguyên LÆ°Æ¡ng Thế Vinh , đến thăm chùa , lúc bấy giá» nhà sÆ° cụ Ä‘ang tụng kinh, bá»—ng đánh rÆ¡i chiếc quạt, ngÆ°á»i ra hiệu cho chú tiểu nhặt, nhÆ°ng vị quan tùy tùng của nhà vua Ä‘ang đứng ká» bên vá»™i nhăt lấy và trao lại cho sÆ° .
Nhà Vua thấy vậy mới nghĩ ra câu đối :
ÃÆ°á»ng thượng tụng kinh sÆ° sá»­ sứ [ nghÄ©a :trên bục Ä‘á»c kinh sÆ° khiến sứ ]
Và Ngài thách các quan đối lại, vế đối khó khăn ở ba chữ cuối : Sư sử sứ ,thật là oái oăm

Trạng nguyên LÆ°Æ¡ng Thế Vinh vẫn ung dung ngồi uống rượu , Vua gá»i đích danh quan Trạng bảo hãy đối lại, Quan Ä‘iá»m nhiên uống xong bảo ngÆ°á»i hầu hãy vá» nhà vá»i Phu nhân đến dìu mình vá», khi Nhà Vua há»i thì Trạng trả lá»i : ThÆ°a đó là câu đối của HạThần , và chỉ vào phu nhân Quan thÆ°a :
Ãình tiá»n túy tá»­u phụ phù phu [ TrÆ°á»›c sân say rượu ,vợ dìu chồng ]

Vũ Thị Thiên Thư


Mục Lục

2. Tuổi Há»c Trò(tiếp theo)

Tôn Thất Phú Sĩ

Ãệ NgÅ©

(Anh đệ Ngũ thương em đệ Thất .
Tim tím ban chiá»u tim tím mai . )

Những ngày cuối lá»›p đệ lục Thầy Ãáo tổ chức cho cả lá»›p ăn liên hoan . Má»—i trò vá» nhà xin vá»›i cha mẹ má»™t món rồi góp lai ăn chung, riêng thầy Ãáo ( giáo sÆ° chính ) cho tiá»n mua nÆ°á»›c ngá»t xá xị con CỌP, má»—i trò được má»™t chai. Sáng hôm đó trá»i xanh nhÆ° ngá»c bích ,ông mặt trá»i á»­ng hồng tÆ°á»›i nắng trên hàng phượng Ä‘á» , dÄ© nhiên là tiếng ve sầu rá»n rÄ© miên man , há»c trò, phượng vÄ© và tiếng ve sầu tạo nên mùa HẠ , cÅ©ng nhÆ° đầu mình và tứ chi làm nên thân thể con ngÆ°á»i, không thể tách rá»i được. Bạn bè , Thầy Cô , trÆ°á»ng lá»›p Æ¡i, bản nhac mở đầu cho buổi liên hoan trÆ°á»›c giá» chia tay tạm biệt của lá»›p Ãệ Lục 2, giá»ng hát của cô há»c trò Nguyá»…n văn NhÆ° à đưa chúng tôi vào má»™t vùng thÆ°Æ¡ng nhá»›:
Má»—i năm đến Hè lòng man mác buồn . Chín mÆ°Æ¡i ngày qua chứa chan tình thÆ°Æ¡ng . Màu hoa phượng thắm nhÆ° máu con tim .Má»—i lần Hè sang ká»· niệm , giỠđây biết đâu mà tìm . Giã biệt bạn lòng Æ¡i .... Nay xa cách rồi , kỹ niệm còn thÆ°Æ¡ng nhá»› mãi ...Thằy Ãáo Ä‘á» nghị , ai trình diá»…n xong có quyá»n chỉ định ngÆ°á»i khác . NhÆ° à cắc cá»› chỉ : Phú SÄ© , biết làm sao , đành phải hát , chợt nhá»› bài hát me dạy : Bao tháng ngày xa vắng trôi còn đây nếp trÆ°á»ng xÆ°a . Xa vắng còn thiết tha mong bên mấy khung song thÆ°a . Say ngắm từng gian lá»›p xinh lòng xao xuyến tình ta . Bao tình thÆ¡ ngây những lúc vui chÆ¡i , cùng ngồi quanh bóng mát cùng reo cÆ°á»i . cây xoài xÆ°a kia lá tốt xanh tÆ°Æ¡i , chạnh lòng ai nhá»› tiếc khôn nguôi ...... Ãến phiên tôi chỉ định : Liên HÆ°Æ¡ng ( xin đừng lầm Con Khỉ nhá» miá»n rừng núi Buôn Mê Thuá»™t trong Phan châu Trinh thuở ấy ) , LH Ä‘á» mặt , cặp mắt nai tròn xoe không chịu hát , Bạn bè la ầm lên- Không hát thì hò , cải lÆ°Æ¡ng , hát bá»™ , kể chuyện tiếu lâm .... cuối cùng chạy trá»i không khá»i nắng LH đứng dậy méo miệng , trợn mắt giả tiếng chuá»™t kêu ... chít ... chít ... chít .. cả lá»›p cÆ°á»i ầm, LH ăn gian, LH ăn gian ....Sau buổi liên hoan , ngÅ© quá»· chúng tôi Ä‘ang lên chÆ°Æ¡ng trình Ä‘i chÆ¡i buổi chiá»u , chợt Thuý Oanh chạy đến trao quyá»…n lÆ°u bút ngày xanh xin vài dòng lÆ°u niệm , trá»i Æ¡i ! bảo tụi này phá làng phá xóm thì đúng nghá» , chứ viết văn , nhất là viết cho con gái thì thà Ä‘i mò tôm đáy biển còn Ä‘á»… hÆ¡n,nhÆ°ng mà từ chối thì mất mặt anh hùng , há»™i đồng NgÅ© quá»· há»p khẩn cấp để viết bài lÆ°u bút tập thể :

Thuý Oanh thân mến ,
Hàng phượng ngoài Ä‘Æ°á»ng Lê Lợi Ä‘á» nhÆ° máu , tiếng ve sầu rên rỉ nhÆ° ngÆ°á»i bệnh . Hè vá» giá» chia tay tạm biệt sắp đến , ôi não nùng ai oán thê lÆ°Æ¡ng làm sao, nhÆ°ng lòng trá»i đã định , chúng ta không thể cưỡng lại Ä‘inh mệnh cay nghiệt này . Thôi bấm lòng xin tạm biệt , hẹn ngày tái ngá»™ , ký tên : KHÔI , DŨNG , SĨ ,TẤN , BÃŒNH ,
Thằng Tấn chạy ra ngoài nhặt năm cánh phượng hồng ghi tên từng đứa , chà cái bánh bá»™t lá»c ăn lở dở làm keo , dán phượng hồng vào trang lÆ°u bút .
Tái bút : Xin lỗi chuyện con nhái .
Thằng Khôi đại diện trao quyễn lưu bút lại cho Thuý Oanh , sau đó hạ hồi phân giải .
Ngày khai giảng niên há»c má»›i : ÃỆ NGŨ 2
Năm nay là năm đầu tiên ( 56-57 ) , tất cả há»c sinh phải đồng phục chào cá» sáng thứ hai và tham dá»± những ngày thành phố tổ chức các lá»… lá»›n , con trai quần dài xanh áo trắng ( có thể áo tay cụt , con gái quần trắng áo dài trắng , giày guốc tá»± do ;ngày me dẫn Ä‘i đến tiệm may may áo quần đồng phục , me mua vải kaki xanh may quần , hai áo chÆ¡-mi trắng , ba cái quần tây dài , tôi tò mò há»i me - Me Æ¡i , may làm chi nhiá»u đến ba cái quần , me cÆ°á»i trả lá»i - Con phải có nhiá»u quần để thay ; Vì sao me ? - Tại vì con hay tè trong quần nên me phải lo cho kỹ , lỡ đến thứ hai hay ngày lá»… Æ°á»›t hết , phÆ¡i chÆ°a khô thì sao .
Tôi Ä‘á» mặt , trá»i Æ¡i , con chịu thua me , con 13 tuổi , con lá»›n rồi me . Me cÆ°á»i : Cái xác con thì lá»›n nhÆ°ng cái đầu , cái óc của con có bao giá» lá»›n vá»›i me đâu .
Tôi úp mặt vào ngá»±c me , tôi thèm ngá»­i cái mùi của me ,cái mùi muôn Ä‘á»i không ai tả được : MÙI MẸ HIỀN VỚI CON THÆ  .
Ngày khai giảng niên khoá (56-57) là ngày lá»… bàn giao giữa hai Thầy Hiệu Trưởng , thầy cá»±u Hiệu Trưởng Huỳnh văn Gi vá» hÆ°u , Thầy Nguyá»…n Ãăng Ngá»c tân Hiệu Trưởng , buổi chào cá» ngày thứ hai , ngày khai giãng , từng lá»›p sắp hàng ngay ngắn trÆ°á»›c sân trÆ°á»ng , toàn màu trắng và màu xanh của những bá»™ áo quần đồng phục : Màu Ão há»c trò PHAN CHÂU TRINH . Lá»… chào Quốc Kỳ và suy tôn Ngô Tổng Thống chấm dứt , Thầy Gi nói lá»i từ biệt vá»›i giá»ng run run cảm Ä‘á»™ng ,sau đó Thầy Ngá»c nói chuyện vá»›i há»c trò má»›i của Thầy , các em đã há»c hành giá»i , ngoan ngoãn trong thá»i gian Thầy Gi làm Hiệu Trưởng , bây giá» các em phải há»c giá»i hÆ¡n , ngoan ngoãn hÆ¡n để Thầy Gi vui hÆ¡n trong thá»i gian Thầy vá» hÆ°u , và chính Thầy cÅ©ng được hãnh diện ....

Niên khoá năm nay , dãy nhà hai tầng , dÆ°á»›i 4 lá»›p , trên 4 lá»›p , nằm ngang , dá»c theo Ä‘Æ°á»ng Thống Nhất , sát bên dãy lá»›p nhà trệt cÅ© tạo thanh góc vuông , được khánh thành để xá»­ dụng cho 4 lá»›p đệ Thất má»›i trúng tuyển năm nay .

Bốn lá»›p Ãệ Thất má»›i , sắp hàng đối diện vá»›i bốn lá»›p Ãệ NgÅ© , tôi chợt thấy trong đám con gái của má»™t lá»›p Ãệ thất có má»™t cô Bé mặc áo đầm trắng , thắt bandeau Ä‘á» trên làn tóc ngắn , cô bé không giống bạn bè xung quanh , cô là nụ hoa trắng lẽ loi giữa má»™t rừng hoa trắng , tôi cảm thấy khác lạ trong lòng tôi , hình ảnh này không ngá» Ä‘eo Ä‘uổi tôi suốt má»™t thá»i TUá»”I DẠI PHAN CHÂU TRINH .
Năm nay Thầy Nguyá»…n Tòng dạy lý hoá làm giáo sÆ° chính lá»›p tôi , Thầy Tòng rất trẻ , đẹp trai ,tuy nÆ°á»›c da hÆ¡i Ä‘en , mái tóc bồng bá»nh , áo quần rất hợp thá»i trang , thuở đó Thầy đã mặc quần dài ống loa , mode bắt đầu thịnh hành trong giá»›i choai choai con nhà giàu , thầy nói tiếng Huế dịu dàng , Thầy há»c chÆ°Æ¡ng trình Pháp nên qua dạy chÆ°Æ¡ng trình Việt , thầy phải tra tá»± Ä‘iển má»i tay , thầy rất thích thể thao , không phải thích chÆ¡i thể thao mà thầy thích làm ông bầu thể thao , thầy là Giáo sÆ° phụ trách thể thao và thể dục của trÆ°á»ng ,thầy hÆ°á»›ng dẫn Ä‘á»™i banh bóng đá , bóng rổ , thÆ°á»ng Ä‘em quân Ä‘i tranh giải khắp nÆ¡i , từ Huế vào đến Há»™i An , nếu thắng thì được đải ăn uống liên hoan , thua thì trong giá» há»c các tuyển thủ bị thầy gá»i lên bảng trả bài ráo riết , đôi khi còn lãnh hai trứng vịt to tÆ°á»›ng không thÆ°Æ¡ng tiếc .

Má»›i vào niên há»c , bá»n ngÅ© quá»· đã thảo luận má»™t chÆ°Æ¡ng trình Ä‘i chÆ¡i , trÆ°á»›c tiên phải tổ chức má»™t buổi lá»… , tÆ°Æ¡ng tá»± nhÆ° Ãào Viên kết nghÄ©a trong truyện Tam Quốc Chí , CẦU Vá»’NG là Ä‘iểm hẹn , nÆ¡i đây được để cắt máu thá» nguyá»n . Má»™t buổi trÆ°a nắng gắt , trá»i không má»™t chút gió , hàng cây đứng thẳng tắp , cành lá không Ä‘ong Ä‘Æ°a, trong má»™t cái hốc nhá» nằm phía dÆ°á»›i cầu Vồng ,năm đứa đến nÆ¡i , tôi bổng lên tiếng , mình kết nghÄ©a huynh đệ mà không có hoa quả hÆ°Æ¡ng đèn là không có linh thiêng , vậy phải Ä‘i kiếm , trong túi không tiá»n , tôi nảy ra má»™t ý , cùng nhau đến má»™t cái Miểu thá» cúng Thổ Thần đất Ä‘ai của làng Hải Châu trên Ä‘Æ°á»ng Hoàng Diệu , buổi trÆ°a đứng bóng ,trá»i nắng chang chang , nóng nhÆ° đốt lữa , trong Miểu khói hÆ°Æ¡ng nghi ngút , nhÆ°ng vắng tanh không má»™t bóng ngÆ°á»i , thằng Bình nhảy vào xem chừng trÆ°á»›c sau , thằng DÅ©ng chá»›p nãi chuối gói trong vạt áo ,nó chắp tay xá lia xá lịa , van vái :Thiên linh linh Ãịa linh linh ... Ông Thần Æ¡i , ông ăn nhiá»u chuối rồi , xin nhÆ°á»ng cho lÅ© Quá»· má»™t nãi , thằng Khôi rút vài cây hÆ°Æ¡ng ,cầm thêm cái há»™p quẹt , tôi ôm luôn bình bông trên bàn thỠông Thần có hai cái đầu và sáu cái tay , thằng Tấn chụp bình nÆ°á»›c và cái tô , chúng tôi chuồng êm vỠđịa Ä‘iểm hành lá»… .

HÆ°Æ¡ng đèn hoa quả bày ra , chúng tôi rót đày tô nÆ°á»›c , cắt máu thá» nguyá»n kết bạn đồng sanh đồng tá»­ , nhÆ°ng không thằng nào dám cắn đầu ngón tay cho có máu chảy , đứa nào cÅ©ng sợ Ä‘au , cuối cùng má»—i đứa phun vào tô má»™t ngụm nÆ°á»›c bá»t , lấy ngón tay khuấy Ä‘á»u , chia nhau má»—i thằng uống má»™t há»›p . Gá»i là CẦU Vá»’NG KẾT NGHĨA . Từ đó chúng tôi trở thành bạn thân vào sinh ra tá»­ , quậy phá lung tung cho đến ngày xong cái Tú Tài phần nhất rồi chia tay . Bá» lại trÆ°á»ng xÆ°a , bá» lại tuổi ngá»c , bá» lại Thầy Cô , bá» lại ban bè ... bá» lại mái trÆ°á»ng má»™t Ä‘á»i không quên.

Những năm há»c khoẻ nhất là các lá»›p Ãệ Thất , Lục , NgÅ© và Ãệ Tam , cuối năm không phải thi cá»­ , chỉ cần đủ Ä‘iểm lên lá»›p là được rồi , ngoài những giá» há»c trong lá»›p ,chúng tôi ôn bài má»™t chút là xem nhÆ° há»c trò giá»i ,nhá»› má»™t lần thầy NGỌC giảng CHINH PHỤ NGÂM, có Ä‘oạn :

Chàng thì đi cõi xa mưa gió .
Thiếp thì vỠbuồng cũ gối chăn .
Ãoái trông theo đã cách ngăn .
Tuông màu mây biếc trãi ngàn núi xanh ;
Chốn Hàm Dương chàng còn ngoãnh lại .
Bến Tiêu Tương thiếp vẫn trông sang ;
Khói Tiêu Tương cách Hàm Dương .
Cây Hàm Dương cách Tiêu Tương mấy trùng .
Cùng trông lại mà cùng chẵng thấy .
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu ;
Ngàn dâu xanh ngắt một màu .
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai ?

Thầy Ä‘ang say sÆ°a giảng , Ä‘Æ°a đám há»c trò tuổi 13-15 vào ná»—i buồn chia ly của ngÆ°á»i chinh phu , chinh phụ , thằng Khôi viết trên mảnh giấy hai câu :

â€Chốn nhà thÆ°Æ¡ng chàng còn ngoãnh lại .
Khu nghĩa địa Liên Hương trông sang†.

Tá» giấy nhá» xếp thành mÅ©i tên , thằng Bình nhắm bắn vào LH , bị tổ trác , mÅ©i tên bay thẳng trúng vào bàn Thầy , Thầy nhặt cầm trên tay , không có phản ứng gì , Thầy vẫn tiếp tục giảng bài cho đến cuối giá» . Cả lá»›p hoảng hồn , NgÅ© quá»· mặt xanh hÆ¡n tàu lá chuối ; xanh còn hÆ¡n mặt của Thuý Oanh hôm gặp con nhái. Tiếng kẽng cuối giá» , Bác Thôi vừa dứt , Thầy mở tá» giấy ra xem , Thầy bảo trưởng lá»›p là thằng Ãịnh lên văn phòng má»i Thầy Kế Giám Thị ;
Thầy Kế đến , trên tay cầm cây roi , lúc bấy giá» thầy NGỌC má»›i chậm rãi há»i :
- Trò nào đã bắn tỠgiấy này .
Cả lớp im lă;ng ; Thầy nói tiếp ;
Các trò phải tự giác ;
Thằng Bình đứng dậy , nói không ra tiếng ;
- Thưa Thầy EM
Thầy há»i tiếp ;
- Một mình em làm , hay có trò nào làm chuyện này với em
- Thưa Thầy một mình em làm .
Thằng Khôi đứng dậy dõng dạt :
- Thưa Thầy em viết , trò Bình bắn .
Thấy Ngá»c bảo hai Quá»· nằm dài trên bục giảng , nói vá»›i Thầy Kế .
- Xin Thầy Giám Thị phạt mỗi trò hai roi .

Thầy Kế vừa giÆ¡ roi , thằng DÅ©ng , thằng Tấn và tôi chạy lên nằm dài xin Thầy phạt , Thầy Ngá»c , Thầy Kế và cả lá»›p ngạc nhiên .Thầy Ngá»c há»i .
- Tại sao phải phạt ba em , các em cũng đồng loả hay sao ,
Tôi thÆ°a Thầy , năm đứa em là má»™t toán há»c chung ,là Huynh Ã.ê vào sinh ra tá»­ có nhau , má»—i tuần vào ngày chúa nhật chúng em há»p lại để há»c bài chung , đứa biết chỉ cho đứa không biết . Trò Khôi và trò Bình bị phạt nên tụi em lên để cùng chia hoạn nạn.

Thầy Ngá»c mở tròn đôi mắt cuối cùng thầy tha cho tất cả và bảo : - Từ rày vá» sau nếu còn tái phạm sẽ bi Ä‘uổi ra khá»i lá»›p . NgÅ© Quá»· vá»™i vàng đứng dậy cám Æ¡n Thầy và vá» chá»—, chúng tôi đã thá»±c hiện đúng lá»i thá» .

Cầu Vồng Kết NghÄ©a má»™t buổi trÆ°a nào , giỠđây chỉ còn mình tôi ngồi nhá»› lại bạn bè ngày trÆ°á»›c , DÅ©ng ngÆ°á»i SÄ© Quan trẻ trong Quân lá»±c Việt Nam Cá»ng- Hoà đã hy sinh vì Tổ Quốc khi tuổi Ä‘á»i nhÆ° búp măng má»›i má»c , bác sÄ© Bình sau khi rá»i trÆ°á»ng quân y lÆ°u lạc phÆ°Æ¡ng nào , Phó Quận Trưởng Tấn , chàng sinh viên hào hoa của trÆ°á»ng Quốc Gia Hành chánh đã bá» mình trong trại cải tạo , con ngÆ°á»i lì lợm Khôi đã thành CHA ÃẠO ẩn mình trong ngôi nhà thá» bên Ãức Quốc , còn tôi ngÆ°á»i thuá»· thủ của Hải Quân Việt Nam Cá»ng Hoà bao nhiêu năm Ä‘Æ°a tàu vượt khắp Ãại DÆ°Æ¡ng , phiêu lÆ°u cùng khắp bá» bến lạ để bây giá» là con ốc nhá» nằm nghe sóng vá»— mênh mông bên mạng thuyá»n , NGŨ QUỶ ngày xÆ°a , xin gởi vá» các bạn bài thÆ¡ thuá» nào của ai đó viết cho tôi

BẠN BÈ TỪ THUỞ
NgÆ°á»i đến từ đâu sao bất ngá» .
Gợi ta nhá»› lại mái trÆ°á»ng thÆ¡
MÆ°á»i phÆ°Æ¡ng xa vắng ta tưởng mất .
Bá»—ng thấy ngÆ°á»i vá» , cứ ngỡ mÆ¡ .
Vòng ká»· niệm chập chá»n đâu đó .
Ta bàn đầu, ngÆ°á»i cuối lá»›p xôn xao .
Trên bục giảng, thầy giảng bài toán khó .
Ta ngước nhìn, con én bay trên cao .
Giá» Lý Hoá, hẹn nhau chiá»u bát phố .
Ngồi tiệm kem, ta ngắm bóng em qua
GiỠSử Việt , thầy dạy ta viết sử
Bằng cung tên, chinh chiến tự bao giỠ.
Tuổi Xuân Æ¡i , má»™t thá»i nhÆ° thác lÅ© .
Má»™t thá»i Ä‘am mê , má»™t thuở dại khá».

Ãệ ngÅ© quá»· Phan châu Trinh của bá»n chúng tôi, buồn vui theo PHƯỢNG VĨ VE SẦU và riêng tôi chỉ còn lại chút vấn vÆ°Æ¡ng vá»›i ngÆ°á»i há»c trò con gái Ãệ thất năm xÆ°a.

(Còn Tiếp)

Tôn Thất Phú Sĩ
7/03

Mục Lục

3. Mùa Nước Lũ ( kỳ 24)

Trần Công Nhung



Theo lá»i Huy dặn Thảo Ä‘Æ°a Má vào thẳng phòng cấp cứu. Huy đã chá» sẵn vá»›i chiếc xe lăn trÆ°á»›c thá»m. Hai ngÆ°á»i y tá và Thảo đỡ bà Ãàm ngồi lên xe rồi đẩy vào phòng. Bà Ãàm đã mệt lắm. Má»i ngÆ°á»i làm việc trong yên lặng vá»›i vẻ mặt căng thẳng khác thÆ°á»ng. Thảo muốn há»i Huy vài Ä‘iá»u mà không dám.

Bà Ãàm được thở bằng oxy, được tiến hành xét nghiệm máu, chụp X Ray và thá»­ đàm tức khắc. Thảo phải túc trá»±c ngồi cạnh Má để canh chừng. Nhá» có Huy trá»±c tiếp lo nên cuá»™c xét nghiệm có kết quả ngay trong buổi chiá»u. Ãàm dÆ°Æ¡ng tính, phổi có lá»— Ä‘en, Ä‘Æ°á»ng trong máu 195. Thảo hoảng lên, Huy trấn an:
- Thảo phải bình tĩnh, bệnh tuy nặng nhưng không phải không chữa được.

Thảo nói trong nước mắt :
- Trăm sự nhỠanh, em chỉ có hai Má con, nếu Má có bỠgì chắc em không sống nổi.

Huy đặt tay lên vai Thảo nhÆ° vá»— vá». Má»™t lát Huy nói:
- Ngày mai bác sẽ qua Khu Bài Lao. CÅ©ng may mà phát giác kịp. Ngay bây giá» anh sẽ thu xếp cho em má»™t chá»— để nghỉ lại trên này. Cần có ngÆ°á»i nhà bên cạnh nhỡ khi cần. Em ở dÆ°á»›i đó xa quá, Ä‘i vá» mệt nhá»c lại không thÆ°á»ng chăm sóc bác được.

Thảo không ngỠHuy tốt với mình như vậy. à kiến của Huy rất hữu lý. Trong lúc ngặt nghèo Thảo cũng không nghĩ gì hơn là làm theo chỉ dẫn của Huy.
- Tạm thá»i em nghỉ tại phòng dành cho anh ở khu nhà sau. Phòng nhá» nhÆ°ng đủ tiện nghi.
- Không được, rồi anh ở đâu ?
- Anh không thÆ°á»ng dùng phòng này, anh ở nhà bác anh sau khu Morin. Chỉ khi nào có việc cần ở lại, anh má»›i sá»­ dụng. Phòng này cấp cho anh lúc anh má»›i đổi vỠđây.

Thảo thấy cÅ©ng không yên tâm, sợ ngÆ°á»i ta nói nên tìm cách thoái thác:
- Lỡ ngÆ°á»i ta tố cáo mình lạm dụng thì sao ?
Huy cÆ°á»i :
- Em quá lo, anh nói em là ngÆ°á»i nhà, em cÅ©ng làm việc ở bệnh viện này chứ phải ngÆ°á»i ngoài đâu. Vã lại, cÅ©ng chỉ tạm trong thá»i gian bác nằm Ä‘iá»u trị. Lúc nào Bác bình phục chúng ta tính .

Thảo không còn thắc mắc nữa. Huy tế nhị và tốt thật lòng. Hôm đó Thảo vá» muá»™n, báo má»i việc cho bà Nhiêu, Thảo xin ý kiến bà:
- Theo Bác con có nên lên ở trên bệnh viện không ?
- Bác sÄ© Huy là ngÆ°á»i tốt, con nên nghe theo. Có con thÆ°á»ng xuyên bên cạnh, Má sẽ mau lành.
- Vậy mai con xin phép Bác lên bệnh viện lo cho Má con. Sau khi Má ra viện, con xin vá» lại. Ãi vầy con cÅ©ng buồn, Bác má»™t mình vá»›i mấy em...
Thảo xúc động không nói được, nước mắt trào ra. Bà Nhiêu ôm Thảo nức nở. Một lúc, bà lẩm nhẩm :
- Bác không ngỠnhà mình lại liên tiếp gặp chuyện không hay.

Ãêm đó Thảo không ngủ được, hết lo cho Má lại nghÄ© đến Nam. Thảo cÅ©ng mÆ¡ hồ ái ngại việc hàm Æ¡n Huy quá nhiá»u rồi biết lấy gì Ä‘á»n đáp. Cứ thế, đầu óc Thảo quay cuồng làm cho nàng không sao chợp mắt được. Sáng hôm sau, Thảo dậy sá»›m nấu nÆ°á»›c pha trà, Thảo rót má»™t tách nóng đặt lên bàn thỠông Nhiêu rồi thắp nhang. Bà Nhiêu đã tỉnh giấc, liếc thấy, bà cảm Ä‘á»™ng vô cùng. XÆ°a giá» bà vẫn coi Thảo nhÆ° con dâu của bà. Bà muốn rồi đây tất cả cÆ¡i ngÆ¡i sẽ giao cho Thảo, không ngá» sá»± việc hôm nay đã làm cho bà xót xa không ít. Bà Nhiêu bÆ°á»›c ra:
- Con dậy chi sớm rứa ?
- Con chuẩn bị để lên sá»›m, trÆ°á»›c giá» làm việc, không ai dòm ngó. Con đã pha trà, Bác uống má»™t tách cho khá»e
- Cảm ơn con.

Thảo đã gói ghém các thứ cần thiết vào một va-li và một túi xách. Thảo đi xích lô, xe đạp bỠlại. Trước khi lên xe, bà Nhiêu ôm Thảo khóc mếu máo :
- Con ráng lo cho Má khá»e rồi vá» nghe con. Bác gởi lá»i thăm Má.
Thảo cũng chảy nước mắt:
- Dạ, Mẹ yên tâm.

Lần đầu bà Nhiêu nghe Thảo gá»i mình bằng mẹ, bà sung sÆ°á»›ng khóc òa lên. Mấy em Nam chạy lại, không hiểu chuyện gì. Thảo vừa lau nÆ°á»›c mắt vừa nói vá»›i các em:
- Má chị Ä‘au nặng chị phải lên ở trên bệnh viện, các em ở nhà nhá»› phụ giúp Mẹ, và chăm lo há»c hành.
Tá»± nhiên mấy đứa nhá» cÅ©ng khóc, con Út há»i Thảo:
- Rồi chị có vỠlại không chị?
Thảo ôm em vào lòng:
- Có chớ, Má chị ra viện là chị vỠvới các em.

Thảo Ä‘i rồi, suốt tuần nay nhà bà Nhiêu buồn hiu. Không thấy Thảo vá» báo tin gì cả. Mấy đứa nhá» chỉ sau má»™t ngày là quên hết má»i chuyện để lo bài vở hoặc chạy nhảy vui chÆ¡i. Bà Nhiêu thì nhÆ° có Ä‘iá»u gì đó ám ảnh trong đầu. Bà gá»i Nhiên, em Nam:
- Con viết thư báo cho anh con biết đi.
- Viết răng Mẹ ?
- Viết răng không biết hả, há»c đệ lục rồi mà không biết viết thÆ°.
- Mà viết nói chi ?
- Thì kể cho anh con nghe chuyện bác Ãàm nằm bệnh viện. Chuyện chị Thảo Ä‘i, nói anh con xin phép vá» thăm nhà. CÅ©ng gần hÆ¡n tháng rồi ...Bà Nhiêu có linh cảm Thảo sẽ không trở vá» nhÆ°ng bà không nói ra vá»›i đám nhá».

Huy thu xếp cho bà Ãàm được nằm Ä‘iá»u trị phòng riêng. Suốt hai tuần đầu, bệnh tình bà Ãàm khi lên khi xuống, ngoài giá» làm việc Thảo túc trá»±c bên giÆ°á»ng Má. NgÆ°á»i nàng sút hẳn, Huy bảo :
- Thảo đừng quá lo, anh thấy em sút Ä‘i nhiá»u, bệnh của bác không có gì đáng ngại.
- Sao đã hai tuần rồi mà Má em vẫn còn yếu quá .
- Bác bị cả hai chứng bệnh nên phải cần thá»i gian.
p Tuy Huy nói vậy nhÆ°ng Thảo vẫn không yên tâm. Có hôm, đã 10 giá» khuya, Huy còn đến thăm chừng bà Ãàm. Thảo ngạc nhiên:
- Anh chÆ°a vá» ?
- Anh ở nhà mới lên. Bác vẫn ngủ êm chứ.
- Dạ, em thấy hÆ¡i thở vẫn Ä‘á»u. Lượng oxy đầy đủ.

Huy quan sát máy đo nhịp tim, lượng serum, rồi nói:
- Tốt, nên tắt bá»›t má»™t đèn để khá»i chói mắt bác. Bác cần ngủ để mau được hồi phục.
- Thảo vói tắt má»™t bóng đèn, hai ngÆ°á»i mang hai chiếc ghế ra trÆ°á»›c cá»­a phòng ngồi nói chuyện
- Em thấy anh vất vả quá, em thật ngại ...
- Sao Thảo lại nói thế, nghá» của mình là mong giúp ngÆ°á»i. Nhất là ngÆ°á»i mình ...

Huy không nói hết câu nhÆ°ng Thảo cÅ©ng hiểu Huy định nói gì. Ãây chính là Ä‘iá»u Thảo linh cảm từ lâu. Nhất là từ ngày Má Thảo nằm viện. Huy đã tận tình không những lo cho bà Ãàm mà còn cho Thảo. Huy không để Thảo thiếu thốn bất cứ thứ gì. Thảo không cách nào từ chối sá»± giúp đỡ của Huy. Má»i việc Huy làm luôn luôn hợp tình hợp lý.
- Thảo à...
Cứ má»—i lần Huy gá»i tên rồi bá» lững là Thảo hồi há»™p.
- Có gì không anh.
- Anh nghÄ© hôm nào bác ra viện, nên kiếm má»™t chá»— ở gần đâu đây để dá»… Ä‘i lại thuốc men. NgÆ°á»i bà con của anh ở phía sau nhà thÆ°Æ¡ng có cái nhà nhá» bá» không, để anh há»i giùm, chắc không bao nhiêu.
- Em hứa với Bác, sẽ vỠlại...
- NhÆ°ng phải lo cho sức khá»e của Má trÆ°á»›c. Chiá»u mai, thÆ° bảy, anh sẽ Ä‘i há»i cho em.
- Cam ơn anh để em tính.

Thảo nghÄ©, Huy nói có lý. Gần bệnh viện lỡ có gì cÅ©ng dá»… xoay sở, Thảo Ä‘i làm không phải quá vất vả những lúc nắng mÆ°a. NhÆ°ng bá» bà Nhiêu, Nam sẽ nghÄ© gì. Tính ngược tính xuôi Thảo không biết phải làm sao. Từ hôm bà Ãàm nhập viện, Thảo chỉ vá» thăm nhà có má»™t lần. Suốt ngày lo công việc tại khu ngoại thÆ°Æ¡ng, nghỉ được lúc nào thì dành săn sóc Má. Thảo thấy nhiá»u lúc muốn Ä‘uối sức và không còn thì giá» nghÄ© đến Nam. Có khoảng trống nào thì Huy đã tìm cách khá»a lấp. Thảo mÆ¡ hồ thấy mình Ä‘ang Ä‘i trên bá» vá»±c.

TrÆ°a thứ bảy lo cho Má xong Thảo vá» phòng nghỉ. Vừa đặt lÆ°ng, Thảo đã ngủ má»™t giấc cho đến chiá»u. Thức dậy, Thảo định trang Ä‘iểm rồi qua phố mua tí quà vá» thăm Bác thì nghe tiếng gõ cá»­a. Thảo vừa bá» thá»i son đứng dậy, Huy đã đẩy cá»­a vào. Thảo hÆ¡i lúng túng vì nàng Ä‘ang mặc chiếc áo má»ng hở vai. Huy đứng nhìn sững sá», chàng nói nho nhá» :
- Trá»i Æ¡i, sao em đẹp quá vậy hả Thảo.
Thảo ngượng ngập má»i :
- Anh ngồi chơi, em thay cái áo.
Huy hoảng hốt chạy lại nắm tay Thảo :
- Anh xin em, cứ để vậy, đẹp lắm Thảo ơi.
- Thảo có cảm tưởng nhÆ° ngồi gần lá»­a lò, mặt hừng lên. Huy vẫn nhìn chăm chăm ngÆ°á»i Thảo. Thảo cÆ°á»i làm ra vẻ tá»± nhiên:
- Thì anh ngồi xuống, làm gì dữ vậy.

Ngồi xuống ghế, mắt Huy vẫn không rá»i đôi mắt Thảo, khiến Thảo phải cúi tránh cái nhìn cuốn hút của anh chàng si tình.
- Anh chưa hỠthấy ai đẹp như em.
- Anh nói vậy chứ trong nhà thÆ°Æ¡ng này biết bao nhiêu ngÆ°á»i đẹp.
- Anh van em, đây là sự thật tự trái tim anh chứ không khách sáo đâu. Em có biết, bao nhiêu đêm anh không ngủ chỉ vì nghĩ đến em. Anh yêu em.

Thảo ngồi yên hai tay vân vê thá»i son. CÆ¡n dông bảo mà từ lâu Thảo lo sợ nay đã ập tá»›i. Thảo không biết chống đỡ bằng cách nào. Thảo nhÆ° ngÆ°á»i mê sảng:
- Em sợ rồi anh sẽ gặp ngÆ°á»i đẹp hÆ¡n.

Thảo giật mình, sao lại nói vậy. Chết rồi, chính mình đã mở cổng thành cho địch tràn vào. Huy nghe câu nói của Thảo đã vội đến sau lưng nàng choàng tay qua đôi bỠvai óng ả mượt mà, chàng cúi sát xuống thì thầm:
- Em, em có biết anh yêu em như thế nào không.

Thảo nhÆ° con mồi chấp nhận số phận, Huy đặt lên môi Thảo nụ hôn êm Ä‘á»m mà thật say đắm. Thảo chợt nghÄ© đến những ngày gian khổ đã qua vá»›i gia đình bà Nhiêu, nÆ°á»›c mắt Thảo ứa ra. Huy ngạc nhiên:
- Sao vậy em. Anh làm gì em buồn mà phải khóc.
- Anh ngồi xuống đi, lỡ có ai nhìn thấy ...

NÆ°á»›c mắt Ä‘á»ng trên mi, Thảo thẩn thá» nhÆ° ngÆ°á»i mất trí, trÆ°á»›c mắt Thảo cả má»™t khoảng không nhá» nhá». Thảo nói trong cÆ¡n mê:
- Tôi phải làm sao hở trá»i.
Huy đến bên Thảo vuốt ve:
- Thảo, em nói gì vậy ?
Bất thần Thảo hất tay Huy ra :
- Anh để cho tôi yên.
Thảo gục đầu xuống bàn khóc nức nở. Huy bối rối không biết phải làm gì, vội nói:
- Em, nếu chuyện vừa rồi làm em không vui, cho anh xin lá»—i, thôi em nghỉ má»™t lúc cho khá»e, anh vá».

Huy sợ ở lại lỡ có ai thấy thì thật khó mà giải thích. Thảo lại giÆ°á»ng nằm úp mặt xuống gối, tất cả trở thành màu tối Ä‘en. Thảo sợ ánh sáng, ánh sáng sẽ soi rá»i tất cả những ngõ ngách trong tim nàng. Thảo không ngá» mình có những giây phút khổ sở nhÆ° vầy. Thảo lịm Ä‘i trong nổi dày vò không manh mối. Lúc nàng tÄ©nh lại thì căn phòng chìm trong má»™t màu Ä‘en. Trá»i tối lúc nào Thảo không hay. Sá»±c nhá»› Má, Thảo vá»™i rá»­a mặt chải đầu qua loa rồi chạy lên khu bài lao.

Sau bữa ăn chiá»u bà Ãàm có ý mong con nhÆ°ng không thấy, bà nghÄ© có lẽ Thảo vá» nhà bà Nhiêu. Bà vẫn nhắc Thảo vá» thăm nhà. Bà thÆ°á»ng nói vá»›i Thảo: "Sống phải có tình có nghÄ©a". Chính vì tình nghÄ©a mà Thảo phải khổ nhÆ° hôm nay. Có lúc Thảo muốn bá» tất cả, Ä‘i xa thật xa.

Nghe tiếng chân ngÆ°á»i bà Ãàm quay ra nhìn, thấy con gái, bà mừng rỡ:
- Con đó hả ?
- Chiá»u nay Má ăn ngon miệng không ?
- Má ăn gần hết phần cÆ¡m, thứ bảy mà con Ä‘i mô, Má trông hoài chẳng biết há»i ai. Má chắc con vá» thăm Bác.

Lá»i bà Ãàm làm cho tim Thảo nhói lên. Thảo nói để Má yên :
- Con cũng tính vậy, nhưng có chị bạn nhỠtí việc rồi giữ con lại ăn cơm..
- Bác sÄ© Huy vừa má»›i ở đây vá». Má thấy bác sÄ© thật tá»­ tế, lo cho Má hết mức. Có những lúc má ngủ, bác sÄ© đến đứng mãi ở đầu giÆ°á»ng chá» Má tỉnh má»›i há»i han. Không biết rồi mình lấy gì để Ä‘á»n bù cho há».

Thảo thấy ân hận lúc ban chiá»u đã phủ phàng vá»›i Huy. Thảo tiếp lá»i Má:
- Dạ, con cũng rất ngại mỗi khi nhỠvả ảnh.
- Con có tin của Nam không ?
Thảo vỠnhư không nghe, kéo chăn đắp cho Má:
- Má ngủ Ä‘i, khuya rồi con vá».

Bà Ãàm nghÄ© ngợi lan man, bà lo ngại giữa bác sÄ© Huy và Thảo chắc có gì đây. Dạo này không thấy Thảo nhắc đến Nam. Bà thở dài, bà rất mến Nam, hÆ¡n nữa hai gia đình đã gắn bó nhau qua bao Ä‘oạn Ä‘Æ°á»ng cay đắng...Nay nếu có chuyện đổi thay bà sẽ buồn vô cùng.

Sáng chủ nhật Thảo nằm dài trong giÆ°á»ng không muốn dậy. NgÆ°á»i nàng uể oải nhÆ° muốn bị cúm. Thảo biết đây là hậu quả của rối loạn tâm tÆ° qua nay. Ãể khá»i bị ám ảnh, Thảo tá»± nhủ "Thây kệ tá»›i đâu tá»›i". Nàng ra khá»i giÆ°á»ng, làm những việc thÆ°á»ng nhật rồi lấy gà men Ä‘i mua phở cho Má.

Bệnh tình bà Ãàm đã thuyên giảm nhá» chuyá»n nÆ°á»›c biển và thuốc men đầy đủ. NhÆ°ng phải Ä‘iá»u trị ít ra cả năm má»›i lành hẳn. Ãấy là bệnh phổi còn tiểu Ä‘Æ°á»ng thì dùng thuốc để cầm chừng chứ khó mà trị dứt, nhất là ở thá»i kỳ thứ hai. Thảo Ä‘ang cho bà Ãàm ăn sáng thì Huy đến. Huy chào hai ngÆ°á»i rồi há»i :
- Ãêm qua Bác ngủ được không bác ?
- Cảm ơn Bác sĩ, tôi ngủ thẳng một giấc.

Lát sau Huy lấy ống nghe ra khám, và chích má»™t mÅ©i thuốc vào mạch máu ở khuá»·u tay bà Ãàm. Thảo liếc thấy ống thuốc bổ. Thuốc bệnh viện chỉ trị bịnh, thuốc bổ riêng, lâu nay Huy vẫn thÆ°á»ng chích cho bà Ãàm ngày hai mÅ©i, nhá» vậy bà đã lấy lại sức nhanh hÆ¡n các bệnh nhân khác. Ãiá»u này Huy không nói vá»›i Thảo. NhÆ° đã xong phận sá»±, Huy chào ra vá». Thảo chạy theo ra cá»­a nói nhá» vá»›i Huy : "Lát ghé phòng em nói chuyện chút nghe". Huy quay lại cÆ°á»i gật đầu. Thảo thu dá»n chá»— nằm cho Má rồi dặn dò :
- Má nằm nghĩ, trưa con lên.

Thảo theo ngã sau vỠphòng, Huy đang đứng vẩn vơ bên gốc me. Lòng Thảo như dậy một thứ men lạ. Vừa ấm áp vừa lơ lửng. Thấy Thảo Huy vội bước lại trong khi Thảo mở cửa.
- Má»i anh vào chÆ¡i.
- Cảm ơn Thảo.. .Còn giận anh không?
- Em xin lỗi đã lam anh không vui.

Hai ngÆ°á»i ngồi vào bàn. Thảo đứng dậy lấy chai nÆ°á»›c lá»c.
- Anh uống nÆ°á»›c. Ãôi khi em cÅ©ng không hiểu em. Má»—i khi có nhiá»u vấn Ä‘á» kéo đến trong đầu là em nhÆ° ngÆ°á»i mất trí.
- Anh hiểu, Thảo yên tâm, anh sẽ không làm gì để Thảo phải Ä‘au khổ. Nếu bắt má»™t trong hai ngÆ°á»i phải khổ Ä‘au thì anh là ngÆ°á»i nhận hình phạt đó. Vì anh đã tá»± mình vẽ ra má»i chuyện. Anh thành thá»±c nhận lá»—i cÅ©ng nhÆ° thành thá»±c nói lá»i yêu em. Từ những ngày Ä‘i há»c cho đến lúc Ä‘i làm, anh đã gặp khá nhiá»u ngÆ°á»i con gái đẹp, thông minh, nhÆ°ng lại thiếu cái gì đó không thể lôi cuốn anh. Cho đến ngày anh gặp em..

Tiếng nói của Huy má»—i lúc má»™t văng vẳng, má»™t thứ thanh âm thần linh. Thảo lặng ngÆ°á»i ngồi nghe nhÆ° má»™t kẻ ngoan đạá»..Huy vói qua cầm tay Thảo:
- Em, em có nghe anh !
Ngồi đối diện vá»›i Huy nhÆ°ng tâm hồn Thảo Ä‘ang tìm những hình ảnh quá khứ mong giúp Thảo khá»i tuá»™t rơị..hay ít ra vẫn giữ được thăng bằng đừng nghiêng vá» má»™t phíạ..Lại má»™t lần nữa Thảo thấy mình Ä‘uối sức. Thật khó muôn vàn khó. Thảo Æ°á»›c gì mình là cái máy để Ä‘Æ°a tay bấm nút, tắt tất cả những giao Ä‘á»™ng xâu xe,ù đã biến nàng thành bãi chiến trÆ°á»ng. Ãá»i ngÆ°á»i con gái dá»… gì gặp được má»™t bến nÆ°á»›c nhÆ° hôm nay, nhÆ°ng, hình ảnh những ngày qua lại không chịu từ bá» nàng, nó nhÆ° má»™t bức thành kiên cố án ngữ con Ä‘Æ°á»ng Huy xông tá»›i.

Huy nhìn vào đôi mắt mông lung của Thảo, chàng nhắc khẽ :
- Em có nghe anh ...
- Có, em nghe.

Thảo nhìn Huy mÄ©m cÆ°á»i nhÆ° vừa ra khá»i cÆ¡n mê. Huy đứng dậy, hai tay đặt lên vai Thảo. Thảo sẵn sàng đón nhận tất cả những gì sẽ xẩy ra.
- Em lấy nước anh uống nghe.

Huy kéo Thảo lại.
- Anh chỉ thích uống ánh mắt em. Em hứa đừng làm anh sợ như hôm qua nữa nghe em. Hứa đi em.
- Em hứa.

Vậy là xong, Thảo đã ký má»™t giao kèo má»›i. Thảo xếp lại tất cả những hình ảnh của ngày qua, dá»n chá»— cho những Ä‘iệu ru tình ái hôm nay.
- Em, mình đi chơi. Anh muốn đưa em đến một nơi nào đó thật yên tĩnh.
- Ãể lo bữa trÆ°a cho Má xong đã.
Huy ôm Thảo thật chặt và thì thầm:
- Cảm ơn em.
- Em cảm ơn anh thì có. Mà anh nói mình đi đâu ?
- Vô Ãại Ná»™i, lỡ trá»i mÆ°a có chá»— núp.

Thảo và Huy trở lại phòng bệnh vừa đúng giá» phát cÆ¡m. Hai ngÆ°á»i đợi bà Ãàm ăn xong, cho bà uống thuốc rồi ra Ä‘i. Bà Ãàm đã thấy rõ tình cảm con gái bà đối vá»›i Huy. Bà lo nhiá»u hÆ¡n mừng. Bà cÅ©ng biết có má»™t tấm chồng nhÆ° Huy không phải dá»… nhÆ°ng rồi ăn nói sao vá»›i Nam vá»›i bà Nhiêu. Bà thở dài mệt má»i.

Thảo Huy vừa buớc ra, gặp ngay cô y tá trực.
- Chào bác sĩ, chào cô Thảo.

Hai ngÆ°á»i mÄ©m cÆ°á»i chào lại. Trong nhà thÆ°Æ¡ng ai cÅ©ng biết chuyện của Thảo và Huy. Huy làm việc tuần bảy ngày, và ngày nào cÅ©ng từ sáng đến khuya má»›i rá»i bệnh viện. Có ngÆ°á»i ngạc nhiên: "Bác sÄ© Huy dạo này "nghiên cứu" gì mà có vẻ bận rá»™n ở bệnh viện dữ". - "Thì ngoài chuyện thuốc men, thăm bệnh, còn chuyện trăng gió nữa chứ". DÆ° luận nhÆ° những lá»›p keo gắn chặt hai ngÆ°á»i lại vá»›i nhau.

Huy chỡ Thảo chạy má»™t vòng qua các khu trong Ãại Ná»™i rồi dừng xe, tìm má»™t góc Tùng khuất vắng để tâm tình. Huy cởi chiếc áo ngoài trải xuống đám cá» :
- Em ngồi kẻo đất cát dính quần.
- Anh lạnh thì sao ?
- Bên em thì lo gì lạnh. HÆ¡i ấm của em làm chảy tâm hồn anh bây giá».

Câu tán tụng làm cho Thảo nhíu mày nhưng Huy không thấy. THảo vừa chợt nhớ đến buổi đi chơi đồi Thiên An với Nam.

Vừa ngồi xuống Huy đã choàng tay qua ngÆ°á»i Thảo. Nàng ngã vào lòng Huy nhÆ° má»™t em bé. Nàng nhìn lên để đón nhận những cÆ¡n mÆ°a Æ°á»›t đẫm trái tim. Giá» này hai ngÆ°á»i chỉ nói chuyện bằng ánh mắt, bằng đôi môi. Má»™t đôi chim rượt nhau bay qua làm cho cặp tình nhân chợt tỉnh.
- Thảo ơi, anh nghĩ sau này mình sẽ có những đứa con thông minh, đẹp và sẽ làm nên sự nghiệp vẻ vang.
- Thì như anh là cùng chứ gì ?
- Không, anh chẳng là gì cả, anh sẽ cho con há»c đến khi không há»c được nữa má»›i thôi. Anh và em phải hy sinh cho con.

Thảo nghe trong lòng có cái gì đó lấn cấn. Thảo Ä‘Æ°a hai tay kéo Huy xuống để cho hạnh phúc ngập bá».... Bá» Huy ra Thảo há»i: - Anh thấy em sao ?
- Em là cả má»™t trá»i hạnh phúc của anh. Anh nói thật, nếu có ai bắt em Ä‘i, nhất định anh không sống nổi. Anh thá», Ä‘á»i anh chỉ có em. Cảm Æ¡n Thượng Ãế đã mang em đến cho anh. Anh không muốn nhìn ká»·, không muốn mô tả những huyá»n bí nÆ¡i em, anh sợ ngÆ°á»i khác biết. Anh chỉ muốn cất riêng mình anh. Thảo Æ¡i em quá tuyệt vá»i.
Thảo thấy rõ hạnh phúc đã nằm trong tay. Vá»›i Thảo, đây là Ä‘iểm cao tá»™t cùng. NhÆ°ng bất chợt Thảo há»i :
- Em há»i thật, sức khá»e Má em anh thấy sao ?
- Anh bảo đảm chỉ vài tuần nữa Má xuất viện vá» Ä‘iá»u trị tại nhà.

Má»™t buổi chiá»u tràn ngập cảm giác đê mê tưởng đã dính cứng cuá»™c Ä‘á»i Thảo vào chàng bác sÄ© trẻ. NhÆ°ng lúc tÄ©nh ra, Thảo thấy mình nhÆ° ngÆ°á»i Ä‘i giây trong gánh xiệc. Lắm lúc phải vận dụng ná»™i lá»±c tối Ä‘a để giữ thăng bằng.
Trá»i nhÆ° muốn đổ mÆ°a. Thảo sá»­a lại áo, bảo Huy:
- Thôi vá», chiá»u rồi.
- Cho anh thêm ít phút.
- Anh tham lam lắm nghe chưa.
- À anh quên báo cho em biết, anh đã há»i nhà cho em được rồi. Tối nay anh Ä‘Æ°a em đến gặp dì Năm nói chuyện.
- Ãã cần ngay đâu mà vá»™i.
- Thì há»i sẵn để đó. Lát ngang qua phố mình ghé ăn rồi mua cái gì cho Má.

Vô tình Huy đưa Thảo đến tiệm bún bò mà trước đây Thảo đã đi ăn với Nam. Huy dựng xe bước vào, Thảo còn ngần ngừ.
- Vào đi em.
Thảo nhÆ° hÆ¡i xây xẩm. Hai ngÆ°á»i ngồi bàn trong góc, anh hầu bàn đến, Thảo cố lấy lại nét mặt tÆ°Æ¡i tỉnh:
- Anh ăn gì? Em bún bò không huyết.
Huy tiếp :
- Hai tô không huyết.

Suốt buổi, Thảo cố ăn không nói gì, nàng cố khép kín dÄ© vãng, không ngá» hình ảnh xÆ°a bất chợt trở vá», nối tiếp tràn ra, ngoài sá»± kiểm soát của Thảo. Huy thấy Thảo ăn có vẻ không ngon, chàng há»i :
- Em có vẻ mệt ?
- Không, tại nước màu hơi cay, tiệm này chắc nổi tiếng ở đây.
- Em nói đúng, em đã ăn Bánh Khoái cầu Ãông Ba chÆ°a ?
- Dạ chưa.
- Tuần sau mình đi.

Thảo há»i mua chục Bánh Lá mang vá». Huy dành trả tiá»n. Ra khá»i tiệm Thảo thấy ngÆ°á»i khoan khoái nhẹ nhàng. Nàng phát vào vai Huy má»™t cái rõ Ä‘au vừa nói :
- Anh kỳ hết sức, ngồi trong tiệm mà cứ nhìn em chăm chăm. Bộ lạ lắm hả.
- Em thì nhìn mấy cũng không chán. Nhất là lúc em ăn.
- Lần sau anh mà nhìn vậy nữa là em không ăn mô.

Tối hôm đó Huy Ä‘Æ°a Thảo Ä‘i xem nhà. Má»™t ngôi nhà ngói cá»­a ván theo lối cổ, má»™t gian hai chái. Ãặt được hai giÆ°á»ng ngủ, giữa thá» và bàn tiếp khách. Có chái bếp riêng. Má»™t tháng chỉ hai trăm.
- Anh, mình có phải đặt cá»c gì không ?
- Em khá»i lo, anh sẽ dặn dì Năm, bao giá» Má khá»e cứ việc dá»n ra ở.
- Anh thấy chừng nào Má có thể xuất viện ?
- CÅ©ng phải tháng nữa. Cần có má»™t chế Ä‘á»™ thuốc men Ä‘á»u đặn và cần cách ly. Theo anh thấy má»i việc vậy là tốt đẹp, em không phải lo lắng gì nữa.
- Cảm ơn anh.
- Sao em cứ nói đến ơn nghĩa, bổn phận của anh mà. GiỠanh đưa em vỠphòng.
- Thôi, anh bá» em ngoài Ä‘Æ°á»ng em vào má»™t mình. Dạo này ngÆ°á»i ta xầm xì mình nhiá»u lắm. Phải giữ gìn.

Vá» lại căn phòng vắng lạnh, trá»i mÆ°a lắc rắc. Thảo dá»n qua loa rồi Ä‘i nằm. Suốt ngày bao nhiêu chuyện mệt quá rồi. NhÆ°ng lúc đèn tắt thì Thảo lại trăn trở không ngủ được. Những cảm xúc má»›i tinh, chống chá»i vá»›i ká»· niệm bao năm vá» trÆ°á»›c, dày xé Thảo. Thảo cố lá» mà không được. Thảo nhÆ° ngÆ°á»i Ä‘i giữa hai lằn đạn. Thảo biết mình đã làm má»™t chuyện khá nguy hiểm. Ãã có lúc Thảo nhÆ° ngã hẳn vá» phía Huy.

HÆ¡n hai tháng rồi, Thảo không vá» thăm bà Nhiêu, Thảo sợ sẽ phải nhận thÆ° Nam. Thảo biết chắc chắn Nam đã gởi nhiá»u thÆ° cho mình. Nếu Ä‘á»c thÆ° Nam, Thảo sẽ không đủ can đảm đóng trá»n vai trò. Thảo muốn hét lên xua Ä‘uổi tất cả để được yên. Thảo mệt má»i, nằm nghe tiếng mÆ°a rÆ¡i bên ngoài mà tưởng nhÆ° tiếng sá»i đá ném xuống trái tim mình.

Trần Công Nhung



Mục Lục

4. Cây đa bến cũ (tiếp)

Thanh SÆ¡n



Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam

Phần mẹ MÆ¡, bà cÅ©ng chẳng thấy lúc nào được yên tâm. Ná»—i lo sợ trấn áp bà hằng đêm. Bà cảm thấy dÆ°á»ng nhÆ° sá»± may mắn không đến vá»›i gia đình bà suốt cả cuá»™c Ä‘á»i. Kể từ ngày chồng bà mất Ä‘i, hai mẹ con thui thủi bên nhau, chắt chiu hết sức mà cái đói, cái nghèo vẫn không dứt ra được. Niá»m vui tinh thần lại càng cạn kiệt. Ãem thân gá»­i nhá» nÆ¡i má»™t xóm đạo, tuy chÆ°a bao giá» bị kỳ thị biệt phân, song đôi lúc muốn tìm đến má»™t ngôi chùa hay má»™t chốn phật để nÆ°Æ¡ng náu, thở than cÅ©ng không sao tìm ra được. MÆ¡ má»™t ngày má»™t lá»›n, bà chỉ sợ con lầm lỡ hÆ° khổ cả má»™t Ä‘á»i. Nhìn con trưởng thành, niá»m vui thì ít mà ná»—i lo tràn đầy. Cuá»™c Ä‘á»i thanh ít đục nhiá»u, biết liệu rồi ra MÆ¡ sẽ gặp số phận nào Ä‘Æ°a đẩy. Thấy thân hình con ngày má»™t lá»›n dậy, bà lo vẩn vÆ¡. Trá»i Æ¡i đến má»™t manh áo kín đáo cho con cÅ©ng chẳng có, mắt ngÆ°á»i Ä‘á»i cứ nhÆ° cú vá» rình mò, bà thấy sao quay cuồng má»™ng dữ. Nhất là kể từ hôm lính nÆ°á»›c ngÆ°á»i vỠđóng bên kia sông, bà càng sợ má»™t ngày nào đó giặc mở cuá»™c lùng soát sang bên này xóm đạo. Rồi chuyện gì sẽ xảy ra, phụ nữ trong chiến tranh thÆ°á»ng phải đón nhận nhiá»u Ä‘au khổ. Bà không dám nghÄ© những Ä‘iá»u xa hÆ¡n vì bà biết không thể tìm được má»™t lá»i vẹn toàn nào cho khi ấy.

Phần MÆ¡, đêm hôm qua, trong má»™t lần chợt tỉnh giấc, MÆ¡ cÅ©ng đã nghe đạn nổ dòn bên kia sông. Khắp trá»i Ä‘á» rá»±c ánh sáng bóng hoả châu chập chá»n. Những tia đạn bay vút lên trá»i, tiếng súng lá»›n ầm ầm nã mãi. MÆ¡ không hiểu chuyện gì Ä‘ang xảy ra bên đó. MÆ¡ trông lên ngá»n Ä‘a, cây cÅ©ng dÆ°á»ng nhÆ° nín thở. Trong xóm tối Ä‘en nhÆ° má»±c, không nhà nào dám thắp đèn. Chỉ nghe tiếng cầu kinh nho nhá» vá»ng ra. NhÆ° thế là có đụng Ä‘á»™ rồi. Gì Ä‘i nữa cÅ©ng phải chỠđến sáng ra, nghe ngóng rồi má»›i biết việc đã xảy ra. Cứ má»—i lần nhÆ° thế là lại có ruồng bố, sẽ có những ngÆ°á»i bị bắt, sẽ có những tiếng la tra khảo trong đêm, rồi sẽ có má»™t vài tràng đạn lan Ä‘i trong tối. Ngày tiếp theo lại có má»™t gia đình nào đó đón nhận xác thân nhân vá» làm lá»… chôn cất, thản hoặc có khi chẳng ai dám đứng ra nhận khi ngÆ°á»i chết còn mang vÅ© khí, đạn dược trong ngÆ°á»i.

Má»›i đây thôi mà cảnh thanh bình trÆ°á»›c đó không còn nữa. NgÆ°á»i dân đã có sá»± nhá»›n nhác tăng lên. Lá»i đồn đãi má»™t bà mẹ Ä‘Æ°a con lên đò qua sông Ä‘i trị bệnh đã đành Ä‘oạn phải vùi trong vào ngá»±c vì bá»—ng dÆ°ng đứa bé khóc. Sợ vạ lây cho con đò, bà đã phải nuốt nÆ°á»›c mắt ôm đứa bé cho đến khi không nghe con khóc nữa, buông há» tay ra thì đứa bé đã ra Ä‘i. Chao Æ¡i, cái chết sao mà dá»­ng dÆ°ng đến ghê sợ. MÆ¡ không Ä‘oán được còn bao nhiêu lần tÆ°Æ¡ng tá»± sẽ tiếp diá»…n ra trong khoảng sông khốn cùng này. Cha xứ nghe tin cÅ©ng vá»™i theo đò sang làm phép thánh cho đứa bé, an ủi gia đình nạn nhân. NhÆ°ng có má»™t Ä‘iá»u cha không làm gì được cho con cái mình là cha không thuyết phục được cái đồn bên sông để ngÆ°á»i dân qua sông khi gia đình có chuyện khẩn cấp trong đêm tối. Ãồn vốn sợ đối phÆ°Æ¡ng lợi dụng để làm lợi khí di chuyển ngÆ°á»i, vÅ© khí hay công đồn bất chợt. Cho nên cha chỉ còn biết dâng lá»i van xin lên Chúa xót thÆ°Æ¡ng và chiá»u chiá»u gá»­i lá»i ngưỡng vá»ng trong những hồi chuông gióng giả. Xóm đạo ngày càng trở nên âm thầm và lo sợ. Ãàn bà và thiếu nữ trẻ đã bàn bạc nhau phÆ°Æ¡ng cách trốn chạy khi có tin giặc càn qua sông. Ai cÅ©ng lo bị sa vào tay giặc, nghÄ© đến những cảnh hiếp chóc, chắc sá»± xấu hổ sẽ làm cho ai chẳng may không còn con Ä‘Æ°á»ng nào khác hÆ¡n là phải tuẫn tiết. Có ngÆ°á»i tá» ra bá»±c bá»™i vì sao chẳng có ai chá»n lá»±a cảnh yên lành mà chỉ gây ra chốn binh Ä‘ao để ngÆ°á»i thêm nhục luỵ. Thế nhÆ°ng ngÆ°á»i dân thấp cổ bé miệng nói ra liệu có mấy ai nghe…

Cho đến má»™t lần, MÆ¡ gặp cha xứ khi ngÆ°á»i sang vấn an chiên đàn bên này. Sau mấy lá»i thăm há»i, MÆ¡ đã đặt câu há»i vá»›i cha : liệu đến bao giá» thì cảnh chiến tranh má»›i dứt, cha nhỉ. Cha nghÄ© suy má»™t lúc lâu lâu, chừng nhÆ° để xếp đặt lại gá»n ghẽ những ý tưởng diá»…n ra rất nhanh trong đầu, rồi cha thở dài nói : đó là má»™t Ä‘iá»u cha xin chịu không giải đáp được. Bởi vì những sá»± việc xảy ra Ä‘á»u không do từ nÆ¡i cha phát xuất ra. Nó chỉ được dập tắt khi ngÆ°á»i làm ra nó không còn thích thú nữa. Phải, chiến tranh là má»™t cái gì nhÆ° thế, nếu không tại sao ngÆ°á»i ta cứ thích làm khổ nhau. Có Ä‘iá»u tại sao đất nÆ°á»›c ta vốn đã khốn khổ lâu rồi mà vẫn cứ bị chá»n làm nÆ¡i cho má»i thá»­ thách diá»…n tiến. Ãôi khi cha đã ngá» hay là lòng thá»±c tâm của chiên đàn ta chÆ°a ứng đến trá»i cao, cho nên cha cùng các con cái Chúa càng siêng sốt hÆ¡n tăng thêm lá»i cầu nguyện đến đấng tối cao. Cha tin rồi ra Chúa sẽ ban cho chúng ta má»™t Ä‘á»i sống yên lành, chứ chả lẽ ta mãi mãi phải chịu Ä‘á»±ng cảnh này. MÆ¡ nghe chỉ để biết thế vì MÆ¡ thấy sao khó quá. MÆ¡ cÅ©ng định há»i thăm cha vá» tin tức ngÆ°á»i bạn hôm nao, song MÆ¡ lại ngại mà không dám ra lá»i.

Chiá»u hôm ấy, khi cha vá» rồi, MÆ¡ bá»—ng thấy nhÆ° vừa nghe được hồi chuông nào từ bên phía nhà thá» vang sang. Tiếng chuông nhÆ° bịn rịn trên đầu ngá»n Ä‘a, chậm tan loãng trong bóng sÆ°Æ¡ng chiá»u Ä‘ang giăng bủa khắp xóm. MÆ¡ thấy làn khói từ căn bếp nào Ä‘anÆ¡nngx thững toả lên trá»i, không ra sÆ°Æ¡ng cÅ©ng không ra mây. Và thế là trí MÆ¡ lại quay vá» vá»›i ngôi trÆ°á»ng cÅ©. MÆ¡ há»i đã bao năm rồi trÆ°á»ng bây giá» ra sao.

(còn tiếp)

Thanh SÆ¡n




Mục Lục

5. Gánh Xiếc Cuá»™c Ãá»i

Vành Khuyên

Anh yêu em ,

Ba tiếng đó nghe dịu dàng làm sao, xóa Ä‘i bao cảm giác khó chịu , bá»±c bá»™i mà trở vá» vá»›i thiên đàng tình áị Tôi nhá»› thá»i son trẻ của mình, tôi chÆ°a nghe ba tiếng đó từ má»™t ngÆ°á»i đàn ông mà đã muốn chết trong vòng tay ông ta rồi, huống chi mà nghe rồi chắc là tôi chìm trong đó luôn khá»i rạ

À đúng đó. Ba tiếng anh yêu em kỳ diệu lắm, biến tôi từ thành thật ra dối trá , từ hiá»n lành ra dữ dằn, từ chân chất ra thâm Ä‘á»™c.

Không, là cuá»™c Ä‘á»i thôi , chả phải tại ba cái tiếng êm Ä‘á»m đó đâụ

Uk Sally là ngÆ°á»i há»c cùng lá»›p thÆ° viện vá»›i tôi tại Trung Há»c Văn Hóa năm đó. Chị chắc ngÆ°á»i Miên hay sao mà Ä‘en Ä‘en, giá»ng Việt cÅ©ng không chuẩn lắm. Tôi là dân trung trung trong lá»›p. Trung trung hiểu theo cái nghÄ©a không nhá» hÆ¡n mấy ai cÅ©ng không lá»›n hÆ¡n bao nhiêu ngÆ°á»á»‹ Ai tôi cÅ©ng há»i tên, gá»i tên cho quen thuá»™c, khá»i chị em gì cho mệt. Bà Uk có lẽ nghÄ© tôi hÆ¡i hổn, cho bà ấy ngang hàng, kêu bằng tên nên ít nói chuyện vá»›i tôi lắm.

Tôi khấn trá»i, kệ , ghét tôi kệ , đừng hại tôi được à, cho tôi há»c qua mấy năm ở đây , ra kiếm đủ tiá»n sống thôị.

Vậy mà đâu có , há»… tôi ngồi đâu chị Uk ngồi chung đó. Năm đó đám con trai không thích chÆ¡i vá»›i tôi mấy, vì nhá» hÆ¡n không, há» vui vẻ hoạt bát , tôi chỉ nghiêm nghị , cái nào trúng ý cÆ°á»i ké, không tham gia , không bày trò thì không chung băng vá»›i há» rồị

Lạ , vậy lấy gì cho Uk thích ngồi chung với tui chớ.

" Em có thấy Nhơn nó thích em không? " Uk nhìn tôi thành thật.

Tui hết hồn , bụng thầm chá»­i UK nhiá»u chuyện , tỉnh bÆ¡ " NhÆ¡n là thằng nào Uk? "

" Bên kia kìa ,nhìn qua mà xem , nó đang nhìn em kìa ". Theo phản ứng tự nhiên , tôi nhìn qua thì bên kia có cha nội đang ngó tôi thật , Uk ma quỷ thiệt , cái gì cũng để ý.

Tôi lãng với Uk " Kệ nó chớ , chưa đụng , chưa biết !".

Uk ngÆ°á»i lá»›n vá»›i tôi " ChỠđó mà coi nha !"

Tôi hơi khựng , ý Uk là sao đây , kỳ lạ , coi cái gì chớ...

Vậy mà...

CÅ©ng chẳng còn nhá»› tôi và NhÆ¡n đã quen nhau ra saá» NhÆ°ng nghÄ© mà coi, tôi, con nhà đàng hoàng, cÅ©ng đâu tá»›i nổi tệ vá» nhan sắc và tính tình, vậy mà bị ngÆ°á»i yêu đầu Ä‘á»i đá lên đá xuống , on off hoài trong 4 năm. Tôi chán cái cảnh ngồi chá» anh ta đến làm hòa tận cổ , chÆ°a bắt gặp anh ta Ä‘i vá»›i cô khác thôi chứ còn là vá»›i tôi thì tệ vô cùng rồị Tôi đã từng Æ°á»›c chi tôi yêu được ngÆ°á»i khác , vậy là NhÆ¡n ngang xÆ°Æ¡ng nhảy vá»™

NhÆ¡n cho tôi cái cảm giác yêu súc vật tôi chÆ°a từng có. Tôi lá»›n lên trong gia đình không chó , mèo gì trong nhà. Con chó của NhÆ¡n nhÆ° má»™t ngÆ°á»i bạn , quấn quít tôi nhÆ° chủ nó làm tôi thấy mình quan trá»ng trong cuá»™c Ä‘á»i hÆ¡n.

Tôi đã quên Uk và lá»i nói của chị ta , tôi đến vá»›i NhÆ¡n bằng tấm lòng và tình yêu chân thật.

Năm thứ nhất trôi qua , tôi bá» trÆ°á»ng VH để thi lại đại há»c cho có tÆ°Æ¡ng lai hÆ¡n. Những ngày há»c thi , tôi nhá»› NhÆ¡n và lá»›p cÅ© vô kể , má»—i lần lại thăm lá»›p , tôi ngạc nhiên khi thấy Uk bao giá» cÅ©ng chung bàn vá»›i NhÆ¡n.

Tôi ghen há»i NhÆ¡n hậm há»±c " Làm gì ngồi gần bà Uk hoài vậỷ "

NhÆ¡n tỉnh bÆ¡ " Bả thích thì bả ngồi , ai cấm , à mà bả cho bao nhiêu đứa mượn tiá»n lấy lá»i đó nha , đứa nào không làm gì bả muốn là bả đòi lại liá»n á " Tôi ngá»› ngÆ°á»i , Uk ngon vậy sao , hèn gì má»—i lần Uk nói gì tôi khá»±ng tôi Ä‘á»u thấy xung quanh má»™t sá»± ngượng ngập , im ắng..

Tôi vẫn vô tÆ° , nghÄ© câu trả lá»i của NhÆ¡n đủ rồi , đâu có biết gì khác nữa .

Từ ngày không có tôi trong lá»›p , có lẽ NhÆ¡n tá»± do hÆ¡n nhiá»u dù vẫn đúng hẹn vá»›i tôị Bạn bè tá»± nhiên nhÆ° không nhìn thấy tôi , hay lãng Ä‘i khi tôi há»á»‹ Tôi thắc mắc lắm nhÆ°ng cứ cho đó là chuyện bình thÆ°á»ng cho qua ngày qua tháng.

Tôi quan sát Uk kỹ hÆ¡n , NhÆ¡n kỹ hÆ¡n cÅ©ng chẳng tìm ra cái gì liên quan giữa hai hình ảnh đó. Tôi vẫn vui bên NhÆ¡n , vẫn nhận những lá»i dịu ngá»t , những mÆ¡n trá»›n của NhÆ¡n mà vui sống dù chÆ°a bao giá» nghe NhÆ¡n nói ba tiếng Anh yêu em..

Tự tôi cho giữa tôi với Nhơn là tình yêu thì nó là tình yêu rồi , cần gì , tôi cần Nhơn như cá cần nước, nước trong nước đục , tôi chưa đủ sức màng tới , chỉ biết tôi đang bơi trong cái vũng tôi tự cho là nước.

Ngày há» ra trÆ°á»ng , tôi mắc thi chẳng dá»± , tôi không thân vá»›i ai ngoài NhÆ¡n và còn nhá»› Uk nhÆ° má»™t ngÆ°á»i quen thôị

ThÆ° viện quốc gia chiá»u hôm đó thật vắng ngÆ°á»i , tôi không hẹn vá»›i NhÆ¡n chiá»u đó vì phải vào Ä‘á»c sách viết bài luận thi chính trị cuối khóạ Ngồi bên cầu thang Ä‘i lên cá»­a chính , gió mát rượi, tôi sảng khoái , Ä‘á»c chữ nào vô chữ đó.

Khi bài đã gần xong , tôi ngoáy đại thêm vài hàng rồi ra sá»›m hÆ¡n dá»± định Ä‘i tìm NhÆ¡n, muốn làm NhÆ¡n ngạc nhiên vá» sá»± có mặt của tôi trong ngày ra trÆ°á»ng.

Nhìn lại đã 5h , hỠđã tan hÆ¡n nữa tiếng rồi , tôi vẫn theo thói quen vá» con Ä‘Æ°á»ng vẫn hẹn.

Bên kia Ä‘Æ°á»ng, NhÆ¡n , Uk và nhóm bạn cÅ© cÆ°á»i nói , tôi giật mình khi thấy NhÆ¡n và Uk nắm tay thân thiết lắm. Tôi quay xe lại chạy nhanh tá»›i há»›t hải thì há» buông tay ra ngaỵ Tôi á khẩu , không nói gì , đạp xe nhÆ° con Ä‘iên theo chiá»u ngược lại , cả đám bạn bè cÅ©ng không ai cần gá»á»‹..

Trâm ,

Xin lá»—i em, Uk và anh rất yêu nhau , Uk nói gia đình em giàu , may ra anh chÆ¡i vá»›i em sẽ có lợi hÆ¡n , nhÆ°ng anh không nghÄ© vậy , cuối cùng quyết định nói vá»›i em vá» anh và Uk để em thấy dá»… chịu hÆ¡n. Ãừng trách anh. Cuối cùng anh đâu có dối gạt gì đâụ

Chỉ là xin lỗi em phải mất 2 năm anh mới nhận ra anh không thể thiếu Uk và chấm dứt với em sớm hơn.

Tha lỗi cho anh , chúc em may mắn.

Nhơn..

Từ sau ngày Ä‘á»c lá thÆ° ấy , tôi không còn biết gì vá» NhÆ¡n và Uk. Thế cÅ©ng xong má»™t chuyện tình.

Ãá»i vá»›i tôi từ đó là má»™t gánh xiếc. Xiếc thiệt đó. NgÆ°á»i này bảo ngÆ°á»i kia Ä‘u, leo, làm theo ý há» muốn , có những ngÆ°á»i chÆ°a từng biết mình phải làm gì cứ làm y chang nhÆ° ngÆ°á»i khác nói rồi có ngày lại hối hận và cho là còn kịp.

Không, ai muốn ra sao thì rạ

Tôi , tuyên bố không tham gia gánh xiếc nào trong Ä‘á»i thÆ°á»ng nữạ

Tôi vẫn thật với mình , tin mình , dù biết rằng lòng tin của tôi có khi lại đẩy tôi vào gánh xiếc khác.

Không , đừng làm xiếc , đừng nhé , đừng nhé.

6/04

Vành Khuyên
10/01


Mục Lục

6. Bài thÆ¡ Cúng DÆ°á»ng

TyNa



Thượng tá»a T.Tuệ Sỹ làm rất nhiá»u thÆ¡ nhÆ°ng thÆ°á»ng chỉ lÆ°u lại bản thảo . Phải sau 1 thá»i gian có nhân duyên những bài thÆ¡ má»›i được thu thập lại và in thành tập thÆ¡ để phổ biến rá»™ng rãi. Lần đầu tiên tôi Ä‘á»c được thÆ¡ của T.T Tuệ Sỹ là khi tập thÆ¡ " Giấc mÆ¡ TrÆ°á»ng sÆ¡n " được phổ biến trên tạp chí, trên internet ra các nÆ°á»›c, đặc biệt tại Úc vá»›i buổi lá»… ra mắt long trá»ng trong cá»™ng đồng VN.

Ngoài tập thÆ¡ này, trong bài viết giá»›i thiệu tác giả, tác phẩm có nhắc đến 1 thi phẩm khác của Thầy Tuệ Sỹ. Ãó là thi tập "Ngục Trung Mị Ngữ" , Quảng HÆ°Æ¡ng Tùng ThÆ° xuất bản. Ni cô Tuệ Hạnh đã thu nhặt , gom 1 số những bài thÆ¡ Thầy Tuệ Sỹ làm trong thá»i gian bị giam cầm trong ngục tù CS . Vá»›i thi tập nầy, thÆ¡ Thầy làm hầu hết là bằng chữ Hán. Có ngÆ°á»i sau khi xem thi tập đã nhận xét cảm Ä‘á»™ng nhất là bài thÆ¡ Cúng DÆ°á»ng.

Cúng DÆ°á»ng , bài thÆ¡ được làm trong những năm tháng giữa ngục tù CS . Bài thÆ¡ vá»n vẹn chỉ 4 câu, mang sá»± nhẫn nhịn chịu Ä‘á»±ng và tâm từ bi rá»™ng lá»›n nhìn thế gian đầy những tranh chấp trong hận thù, máu lệ. Hình ảnh 1 ngÆ°á»i tù vá»›i 1 bát cÆ¡m hẫm dâng lên Ãấng từ bi , nÆ°á»›c mắt rÆ¡i, không lá»i tả xiết sá»± thÆ°Æ¡ng cảm cho ngÆ°á»i, cho thế gian vô minh hãy còn nhiá»u hÆ¡n cho bản thân mình .

Cúng DÆ°á»ng:
Phụng thử ngục tù phạn
Cúng dÆ°á»ng Tối Thắng Tôn
Thế gian trÆ°á»ng huyết hận
Bỉnh bát lệ vô ngôn.
(Thượng Tá»a Tuệ Sỹ)

Thượng Tá»a Viên Lý đã chuyển dịch bài thÆ¡ chữ Hán khéo léo sang 4 câu thÆ¡ lục bát rất súc tích :

Cúng DÆ°á»ng
Hai tay nâng chén cơm tù
Dâng lên từ phụ bậc thầy nhân thiên
Thế gian huyết hận triá»n miên
Bưng bình cơm độn lặng yên lệ trào
(Thượng Tá»a Viên Lý dịch )

Cảm Ä‘á»™ng những lá»i thÆ¡ của quí Thượng tá»a, AnNaDa vá»›i lòng thành Ä‘Æ¡n sÆ¡ đã cảm hứng làm tiếp theo vài câu thÆ¡ lục bát cho bài Cúng dÆ°á»ng :

Bơ vơ, những phút nghẹn ngào
Thân, tâm phiên não, dựa vào Từ Bi
Thế nhân tham, hận , sân ,si
Con tìm an lạc, niệm trì hồng danh
ÃÆ¡n sÆ¡, chỉ tấm lòng thành
Phong ba, cố giữ tâm lành thuần lương
Qui vá» chÆ° Phật mÆ°á»i phÆ°Æ¡ng
Theo Ä‘Æ°á»ng PhÆ°á»›c Huệ , cúng dÆ°á»ng Thế Tôn
AnNaDa (xin tiếp theo lá»i thÆ¡ )

A. gá»­i tá»›i tôi bài thÆ¡ và có ý nhá» xem có thể phá»ng dịch bài nếu có cảm hứng... Ãối vá»›i 1 ngÆ°á»i mà sá»± hiểu biết vá» Phật há»c có lẻ "căn bãn " nhá» vào quyển Tây Du Ký bằng tranh hồi nhá» say mê xem và bị lôi cuốn thích thú nhÆ° bao nhiêu ngÆ°á»i khác , sau naỳ có dịp xem thêm phim truyện Tây Du Ký , hậu Tây Du Ký bổ túc kiến thức (!) thì việc dịch thá»­ thÆ¡ không dá»… .. Lần đầu trong dịp lá»…, tết đến chùa nghe thoáng qua từ cúng dÆ°á»ng cứ tưởng là cúng Ä‘Æ°á»ng (cúng đóng góp để sá»­a sang Ä‘Æ°á»ng xá !) . Có lần nhà thÆ¡ D.H.A, ngÆ°á»i sáng lập thi đàn Lạc Việt ( Mỹ) và cÅ©ng từng viết vài sách nghiên cứu Phật há»c bảo tôi thá»­ dịch sang anh ngữ những bài thÆ¡ phảng phất tÆ° tưởng Phật há»c của Bác khi rãnh. NhÆ°ng ngay cả những từ nhÆ° sát na, sa bà thật sá»± là gì còn chÆ°a biết rõ, dù Bác thÆ°á»ng khuyến khích cÅ©ng không dám nhận vì khả năng hạn hẹp và thêm nữa không hiểu, dịch thoát sẽ mất hay ý chánh của nguyên văn. Bài thÆ¡ niêm luật, loại văn vần lại phải dịch có vẻ thÆ¡, vần nhau và ngại nhất là dịch thÆ¡ của nhà thÆ¡ lão thành có tên, tuổi. NhÆ°ng vá»›i lá»i thÆ¡ chân thành của bài Cúng DÆ°á»ng này đã gây tôi cảm xúc để tìm hiểu , thá»­ phá»ng dịch sang anh ngữ . Thế xem nhÆ° có duyên , có dịp để tra cứu, được há»c há»i vậy …

Xin được tạm chuyển dịch lá»i thÆ¡ của quí Thượng tá»a và A . sau :

Making offerings
One bowl of rationed rice received in prison
To the World-Honoured One, I reverently sacrifice
Bloody enmity in the world continues with no reason !
In tears, I speechlessly offer the mixed rice
When body, mind in pains, in times of vexation
I wholly rely on Loving kindness, Compassion
The world full of hatred, ignorance, greediness
Reciting the Buđhas’ names, I find peace and happiness
Simple with a truthful heart looking for perfection
That I’ve tried to keep through trials, sufferings
I humbly revert to the Buđhas in ten directions,
Follow the way of Blessedness, Wisdom as offerings
TyNa translated
(from the verses by the venerable T.Tue sy, the venerable T.Vien ly and AnNaDa)

Cúng dÆ°á»ng nói trại từ chữ cung dưỡng . Có ngÆ°á»i cho là Ä‘i từ 2 chữ cung cấp và nuôi dưỡng , chẳng hạn trong nghÄ©a cung dưỡng cha mẹ nhÆ°ng cúng dÆ°á»ng thì được dùng hàm nghÄ©a kính trá»ng đặc biệt , sâu cao hÆ¡n . CÅ©ng có thể hiểu rá»™ng nhÆ° nghÄ©a bố thí ( cho , được dùng 1 cách khiêm cung từ các tu sÄ© Ä‘i khất thá»±c ) nhÆ°ng vá»›i tâm cung kính, quí trá»ng. Cúng dÆ°á»ng có thể kể 2 loại tài ( vật chất ) và pháp ( tinh thần ). ÃÆ¡n giãn , dá»… thấy là việc dâng má»i thứ từ thức ăn , vật dụng thuốc men , quần áo, hÆ°Æ¡ng đèn , hoa quả , chá»— an nghÄ© .. đến các tu sÄ© và vá» tinh thần nhÆ° việc dịch kinh sách , ấn tống ( phát hành sách ) và nói , giá»›i thiệu vá» Ä‘á»i sống , tinh thần Phật pháp hay những sắp xếp giúp đỡ các công việc Phật sá»±... Má»i hình thức công quả Ä‘á»u là cách cúng dÆ°á»ng. Nói chung má»i hình thức dâng cúng cung cấp từ vật chất đến tinh thần đến Tam Bảo ( The 3 Jewels - 3 Ä‘iá»u quí báu : Phật , Pháp , Tăng ) để nuôi dưỡng thân tâm an vui, hÆ°á»›ng thượng

Ãạo Phật căn bãn xem má»i việc Ä‘á»u có nhân , có quả . Rất logic , kết quả thế nào cÅ©ng Ä‘i từ nguyên nhân ra .. Nắm , chi phối được nguyên nhân sẽ được kết quả theo ý. Thá»i Ãức Phật , các đệ tá»­ Phật và chính Ãức Phật Ä‘i từng nhà khất thá»±c, fhá»±c hành chính bản thân thanh tịnh , Ä‘Æ¡n sÆ¡ không đòi há»i ăn ngon , mặc đẹp có gì dùng đây , không dá»… bị dính dáng đến Ä‘á»i sống tranh chấp của thế gian ( 1 trong dính líu , chung đụng nhiá»u đến thế gian nhất dÄ© nhiên là việc sinh nhai, làm ăn ) và chính yếu để gieo duyên vá»›i quần chúng . Nhân được bố thí thì lấy đó làm cÆ¡ há»™i giảng dạy lá»i Phật để Ä‘á»™ má»i ngÆ°á»i .

Nói rõ thêm , Phật dạy quí tu sÄ© tu tâm thân thanh tịnh là phÆ°á»›c Ä‘iá»n , ruá»™ng phÆ°á»›c để gieo những nhân tốt lành . Lợi ích của việc cúng dÆ°á»ng thì nhiá»u lúc không tưởng tượng ná»—i . Cúng dÆ°á»ng công đức được lợi ích tối Ä‘a khi ngÆ°á»i cúng dÆ°á»ng và vị được cúng dÆ°á»ng Ä‘á»u có tâm lành , thanh tịnh .Câu chuyện của Mục kiá»u Liên là 1 thí dụ . Dù không là Phật tá»­ , nhÆ°ng hẳn ai cÅ©ng nghe đến chuyện rằm tháng 7 , lá»… Vu lan ngài Mục Kiá»u Liên đệ tá»­ thần thông bậc nhất của Phật thích ca ... xuống địa ngục cứu mẹ . Ngài MKL có được thần thông đặc biệt nhá» nguyên nhân là trong kiếp xÆ°a , MKL có duyên gặp 1 vị tăng sÄ© và đã vá áo cho vị này , không biết đây là 1 vị đã tu chứng quả Bích chi Phật và đầy thần thông quãng đại . Nhá» công Ãức cúng dÆ°á»ng vá áo này mà MKL giỠđặc biệt phát triá»…n tài biến hoá thần thông bậc nhất thá»i ấỵ

Tóm lại , 1 hạt giống nhá» dÆ°á»ng rất tầm thÆ°á»ng mà gieo trúng vào đất tốt , mầu mỡ thì sanh cây quả xum xuê không ngá» . Lá»i thÆ¡ mang ảnh hưởng của Phật giáo Bắc tông Ãại thừa ( Mahayana BuÄ‘hism , cổ xe lá»›n ) . Phật giáo Nam tông hay Nguyên thủy (Theravada BuÄ‘hism , còn gá»i là Tiểu thừa -cổ xe nhá» ) biết chính yếu Phật thích Ca vị thầy chỉ ngón tay , chỉ Ä‘Æ°á»ng thanh tịnh cho mình giải thoát những tham sân si bằng cách tá»± mình sống thanh tịnh lìa bá» mê hoặc thế gian , diệt trừ tam Ä‘á»™c . Tham muốn , hận thù tức giận , và sá»± vô minh ngu si không hiểu biết là 3 món Ä‘á»™c - nguồn gốc của má»i hệ lụy Ä‘au khổ , sanh tá»­ ...

Tiến tá»›i Ãại thừa thì phong phú hÆ¡n . Phật giáo Ãại thừa là trùng trùng những cõi Phật an lạc (Tịnh Ä‘á»™ ), không phải chỉ hình ảnh 1 Phật thích Ca mà cả 10 phÆ°Æ¡ng chÆ° Phật, 10 phÆ°Æ¡ng chÆ° Bồ tát và 10 phÆ°Æ¡ng tăng .. cÅ©ng nhÆ° thÆ°á»ng nghe trong lá»… Vu lan ngài MKL được Phật thích Ca chỉ dạy phải nhá» thêm công đức của 10 phÆ°Æ¡ng tăng má»›i cứu mẹ khá»i nÆ¡i địa ngục . Trở lại phim truyện Tây du ký , thì lúc biến thành 1 vị tăng già Ä‘em rao bán cà sa và tích trượng để bảo vua ÃÆ°á»ng cho Tam Tạng Huyá»n Trang đến Thiên trúc thỉnh kinh Ãại thừa , Quan thế âm đã nhắc Ãại thừa nhÆ° là giáo pháp diệt má»i nạn , khổ , bệnh , tá»­ …

Lần tôi để ý đặc biệt đến những danh từ này (Theravada , Mahayana BuÄ‘ism ) là 1 buổi trÆ°a , xuống thÆ° viện chổ làm việc , ngÆ°á»i quãn thủ ThÆ° viện ông S. há»i tôi có phải VN là xứ ảnh hưởng Phật giáo Bắc tông Ãại thừa hay Tiểu thừa hay giống nhÆ° Phật giáo Tây tạng ( Kim cang thừa , cÅ©ng là Ãại thừa nhÆ°ng đòi nhiá»u công phu , căn cÆ¡ hÆ¡n ). Ông này đã vừa có dịp thá»­ Ä‘i tập thiá»n theo Tây tạng , Ä‘á»c sách thiá»n Zen Nhật bản .. đặc biệt rất thích thú tìm hiểu tôn giáo , nhất là tôn giáo từ à châu nÆ¡i ông nghÄ© rất sâu xa , kỳ bi’ ... Tôi chỉ có thể trả lá»i theo suy luận tổng quát : à châu có 2 ná»n văn minh lá»›n Â’n Ä‘á»™ và Trung hoa . Ảnh hưởng Trung hoa lan rá»™ng chính yếu các nÆ°á»›c láng giá»ng VN , Nhật , Ãại hàn , Mông cổ tây vá»±c .. Phật giáo Trung hoa là Ãại thừa vậy VN sẽ mang tính chất này và dÄ© nhiên sẽ có những đặc Ä‘iá»…m riêng theo phong thổ , dân tính xã há»™i xứ mình cÅ©ng nhÆ° Nhật ảnh hưởng Trung hoa nhÆ°ng có đặc sắc riêng của dân tá»™c há» . Và khi vào Net tìm hiểu thì thấy các há»c giả phân ra Bắc tông tập trung nÆ¡i những nÆ°á»›c chịu ảnh hưởng Trung hoa nhÆ° trên , và Nam tông nÆ¡i những nÆ°á»›c Thái lan , Tích lan , Miến Ä‘iện .. Có dịp há»i thầy trụ trì Vạn Hạnh , Thầy Ä‘á» cập sá»± khác biệt vá» y áo của các vị theo Tiểu thừa và vị theo Ãại thừa mà có lẻ sẽ giúp nhận ra 2 Tông này khá nhanh chóng . Các vị tăng sÄ© Nam tông quấn áo cà sa chừa hỡ vai bên phải ( nhÆ° hình ảnh , tượng Phật thích Ca) trong khi các vị Bắc tông mặc áo tràng che kín vai , khoác thêm cà sa ( đấp y ) lên áo tràng , chừa vai phía phải ( nhÆ° hình ảnh ÃÆ°á»ng tăng Tam tạng khoác áo cà sa trong Tây du ký ! ) .

Chùa VN mang cả 3 tính chất : Tịnh , Thiá»n , Mật , bao gồm cả Tịnh Ä‘á»™ ( niệm Phật cầu vãng sinh Tây phÆ°Æ¡ng Tịnh Ä‘á»™) , Thiá»n ( meditation) , Mật ( niệm mật chú nhÆ° Tây tạng ) nhÆ°ng mật chú thông thÆ°á»ng trong các nghi thức chứ không mạnh mẻ áp dụng nhÆ° Mật tông Tây tạng . VN nói chung quả là phát triá»…n mạnh Ãại thừa Phật giáo , chứ không thuần là 1 quốc gia vá»›i Phật giáo Nguyên thủy là quốc giáo nhÆ° Thái lan , Tích lan , Miến Ä‘iện .. nhÆ°ng thật ra cÅ©ng có nhiá»u chùa VN theo truyá»n thống Phật giáo Nguyên thủy. Vá» mục tiêu tu của Tiểu thừa và Ãại thừa có thể Ä‘á» cập đến 2 quả vị ( tu thành chánh quả) sau : A la Hán ( thoát luân hồi sinh tá»­ , vào Niết bàn - ) và Phật ( phÆ°á»›c huệ viên mãn , chẳng những thoát luân hồi sinh tá»­ chính mình mà còn tá»± tại cứu Ä‘á»™ muôn loài , và trÆ°á»›c đó có giai Ä‘oạn tu hạnh Bồ Tát nhÆ° Quán Thế Âm Bồ Tát gần gÅ©i , cứu Ä‘á»™ thế gian ) . Trong Tây du ký, đến khi thỉnh kinh xong Tam Tạng , Tá» Thiên đã thành Phật quả , và Sa Tăng đạt quả vị A La Hán .

Cô bé trong bài thÆ¡ " Ãi chùa HÆ°Æ¡ng " cÅ©ng rành câu "Nam mô A di-đà " mà thẹn thùng không dám niệm lá»›n ra :

Thuyá»n Ä‘i, bến Ãục qua,
Má»—i lúc gặp ngÆ°á»i ra,
Thẹn thùng em không nói :
"Nam mô A di đà !"

cho thấy niệm trì hồng danh - ảnh hưởng Tịnh Ä‘á»™ tông mạnh mẻ trong Phật giáo Ãại thừa đã ăn sâu cá»™i rá»… vào văn hoá VN . Má»i năm , ta lại nghe lá»… Phật đãn ká»· niệm Phật thích Ca đãn sanh nhÆ°ng thÆ°á»ng luôn nghe câu chào : "Nam mô A di đà Phật " ... bắt nguồn từ lá»i Phật thích Ca dạy vá» pháp môn niệm Phật, 1 phÆ°Æ¡ng cách đặc biệt dá»… dàng tạo duyên lành , tạo công đức dá»±a vào lòng tín thành .Ãó là chuyện hoàng hậu mẹ vua A xà Thế , 1 ông vua sống trong thá»i Phật thích Ca đặc biệt nổi tiếng bạo ác giam , hại vua cha chết nhÆ°ng sau này chuyển lòng trở thành ngÆ°á»i xây dá»±ng chùa chiá»n khắp nÆ¡i Â’n Ä‘á»™. Hoàng hậu vào thăm chồng phải trét lên mình mật ong , thức ăn để nhà vua liếm đỡ đói trong tù. Trong lúc bà Ä‘au khổ tuyệt vá»ng vì đứa con bất hiếu , Phật thích Ca đã giảng dạy vá» 1 cõi giá»›i an lạc ở phÆ°Æ¡ng tây , dùng thần thông cho bà thấy Tây phÆ°Æ¡ng cá»±c lạc (cõi Cá»±c kỳ vui vẻ an Lạc) của Phật A di Ãà .

Ãại thừa nhắc đến 10 phÆ°Æ¡ng chÆ° Phật . Niệm Dược SÆ° Phật ( Ãông phÆ°Æ¡ng ) để cầu an , trị bệnh , Quan Thế Âm cứu khổ , nạn lúc nguy cấp .., nhÆ°ng các Phật tá»­ thÆ°á»ng cầu vá» Tây phÆ°Æ¡ng khi lâm chung ( vãng sanh ) vì` Phật A di Ãà có lá»i nguyện cứu Ä‘á»™ chúng sinh ở thế giá»›i Ta bà ( trái đất này ) hầu nhÆ° vô Ä‘iá»u kiện , chỉ cần xÆ°ng danh ngài thành tâm là được cứu ..

Sau khi tôi cảm hứng phá»ng dịch bài thÆ¡ Cúng DÆ°á»ng của Thầy Tuệ Sỹ thành dạng thÆ¡ 5 chữ , A . đã làm tiếp thêm vài Ä‘oạn thÆ¡ cho " Bài Cúng DÆ°á»ng " nhÆ° sau :

Bài Cúng DÆ°á»ng
Bát cơm tù kính nâng
Cúng dÆ°á»ng Ãức Thế Tôn
Thế gian đầy máu hận
Lệ thay lá»i , dâng cÆ¡m
( TyNa phá»ng dịch )
Sóng gió Ä‘á»i gian truân
Con nhỠơn Thế Tôn
Thoát thương đau sầu hận
Ưu đàm nở hồn con
Giữ lòng lành kính dâng
Cúng dÆ°á»ng Ãức Thế Tôn
Trái tim không phiá»n, hận
Nguyện giữ theo Phật ngôn
Thế gian nhiá»u tranh phân
Nương nhỠơn Thế Tôn
Biển phước vô cùng tận
Bao trùm khắp càn khôn
Giữ tâm lành báo ân
Cúng dÆ°á»ng Tối Thắng Tôn .

AnNaDa ( tiếp lá»i thÆ¡ )
Trong bài có chữ Ưu đàm , 1 từ phật há»c trong kinh Phật có nghÄ©a 1 loại cây (Ficus glomerula ) , được tÆ°Æ¡ng truyá»n chỉ có trái mà không thấy hoa. Cứ má»—i 3000 năm má»›i trổ hoa . Rất hiếm thấy , má»—i khi hoa nở là Ä‘iá»m ứng sá»± xuất hiện của 1 vị Phật , 1 bậc giác ngá»™ , phÆ°á»›c huệ viên mãn . Khi hoa nở là Ä‘iá»m lành , tốt đẹp .

Trong bài Thầy Tuệ Sỹ nguyên văn cúng dÆ°á»ng Tối Thắng Tôn , bài dịch của T.T Viên Lý dùng từ Bậc Thầy nhân , thiên , của A . là đức Thế tôn (Bậc được tất cả cõi Thế và chúng sinh Tôn kính.) , chÆ° Phật .. chữ thÆ°á»ng dùng , phổ thông trong đại chúng nhÆ° từ NhÆ° lai ( bậc an nhiên tá»± tại ). Ãó là vài danh trong 10 danh hiệu của bậc giác ngá»™ đầy Ä‘Å© Từ Bi , Trí Huệ mà má»—i vị Phật Ä‘á»u được xÆ°ng tán bằng những danh hiệu này . 10 danh hiệu đầy Ä‘Å© là : Ứng cúng - vị đáng được hưởng sá»± cúng dÆ°á»ng , Ứng Chánh Biến Tri - vị có chánh trí, biết hết tất cả., Minh Hạnh Túc - vị có đầy đủ trí huệ (Minh) và đức hạnh, Thiện Thệ (Thiện-khéo, lành. Thệ- Ãi không trở lạị)- vị đã phá hết ba cõi kiến và tÆ° hoặc, đã khéo qua, Thế Gian Giải - vị có thể hiểu rá» các lý và sá»± của các bậc hữu tình và vô tình trong thế gian, Vô Thượng SÄ© - vị cao hÆ¡n hếr trong các hạng chúng sinh, Ãiá»u Ngá»± Trượng Phu - vị chế ngá»± được chính mìnhvà chúng sinh, tùy căn tánh chúng sinh mà Ä‘iá»u ngá»± , Thiên NhÆ¡n SÆ°, Phật , Thế Tôn .

Xin tạm chuyển dịch bài Cúng dÆ°á»ng sau :
To make offerings
On knees, I reverently offer in jail
To Buđha a bowl of rice stale
Hatred ceaseless in the world of fear
Offering the rice, I’m wordless, in tears
Keep the pure mind to respectfully offer
To the Enlightened One honoured by all worlds
The heart that no more hurts or suffers
Gladly vows to keep the Buđha’s words
In hard storms, unending torment
I rely on Buđha’s merciful power
To be freed from grief, resentment
In my soul, Udumbaras flower
The world abounds in disputes, fights
Take refuge in Buđha’s grace,
The sea of blessedness infinite
Covering heavens, earths .. all over the place
Keep the good heart-best offering - to repay
The Supreme Lord 's compassion and grace
TyNa translated
(from the verses by the venerable T.Tue sy and AnNaDa)

1 buổi trong sở tình cá» nhắc đến những tin thá»i sá»± từ vụ khủng bố bằng cách tá»± sát của dân Hồi giáo vùng Trung đông tá»›i câu tuyên bố làm nhiá»u ngÆ°á»i phải bàn cãi của 1 nhà lảnh đạo Hồi giáo " những ngÆ°á»i không tin theo đạo mình là Ä‘á»u coi nhÆ° không giá trị " , những ngÆ°á»i Hoà Lan chợt giá»±t mình nhá»› lại .. , quay ngó tôi :

- Xin lỗi , VN có theo Hồi giáo không ?
rồi thở ra khi nghe tôi " xác định " là không nghe đến đạo Hồi ở VN !; VN theo truyá»n thống lá»… nghÄ©a gia đình và Phật giáo ảnh hưởng mạnh mẻ sâu rá»™ng trong đỡi sống xã há»™i , văn hoá . VN có sá»± hiện diện nhiá»u tôn giáo : Phật giáo , Thiên chúa , Tin lành .., Ä‘a số theo Phật giáo và các tôn giáo hòa đồng , chẳng có vụ tranh chấp quá khích gì cả ..

Khi kết thúc, 1 ngÆ°á»i đồng nghiệp Hoà Lan không chịu tin vào đạo nào hết vì cứ chủ trÆ°Æ¡ng 1 cách vô thần là tôn giáo là nguồn gốc của sá»± tranh chấp , phân biệt và có thể dẫn cả đến chiến tranh tôn giáo nhÆ° tững xãy ra trong lịch sữ , đã nhận xét :
- .. Thấy kính phục BubÄ‘ha . Ãạo BubÄ‘ha thì hiá»n không thấy có gây chiến tranh gì hết ...
1 nhận xét dù còn xÆ¡ xài , há»i hợt bên ngoài của 1 ngÆ°á»i không kiến thức vỠđạo Phật nhÆ°ng lại rất chính xác . Ãã có bao sáng tác trong tù … "Nhật ký trong tù " đầy sắt thép, tranh đấu bất chấp gây tang thÆ°Æ¡ng máu lệ, 1 “ Hoa địa ngục “ đầy Ä‘au khổ uất hận , tiếng gào trong nÆ¡i Ä‘en tối không chổ thoát hay truyện “ Papillon ngÆ°á»i tù khổ sai " gian khổ chịu Ä‘á»±ng , rồi theo bản năng sinh tồn , trôi theo dòng Ä‘á»i thiện , ác . NhÆ°ng có lẻ chỉ những tập thÆ¡ nhÆ° tập "Ngục Trung Mị Ngữ" , những bài thÆ¡ nhÆ° Cúng dÆ°á»ng má»›i cho thấy sá»± chịu Ä‘á»±ng trong từ bi nhẫn nhục mà tràn thÆ°Æ¡ng cảm cho tất cả : ta , ngÆ°á»i, bạn, thù và không là tiếng vang than thở trong 4 bức tÆ°á»ng không lối thoát , nhịn nhục vì không thể kháng cá»± lại mà là sá»± từ bi trí huệ, hiểu biết con Ä‘Æ°á»ng giải thoát chân thật vÄ©nh cữu , mạnh mẻ vá»›i niá»m tin mà bạo quyá»n không khuất phục được .

Ãức Phật dạy cÅ©a cúng dÆ°á»ng cao quí nhất là cúng dÆ°á»ng chính thân , tâm sống , làm lợi lạc cho mình và kẻ khác, thể hiện nổi bật qua các vị tu sÄ© tu hạnh vì ngÆ°á»i, vì mình . Và Thượng Tá»a Tuệ Sỹ đã dâng lên món quà cúng dÆ°á»ng chân thật ấy bằng cách sống , làm theo lá»i vị Thầy từ bi tối thượng dù trong hoàn cảnh khó khăn kèm hãm giữa tù ngục hận thù ...

( viết cho B.D để h.h) Hoà Lan , Mùa Phật đãn 2004

TyNa






Mục Lục

7. Mùa hoa phượng nở

Ãá»— Thành



Tặng An và Anh Thư

Hai đứa nắm tay Ä‘i dài theo tàng cây phượng bên Ä‘Æ°á»ng. Trá»i nắng chỉ ít thôi, song màu hoa đầy sức sống làm cho nắng trở nên vô cùng rá»±c rỡ. Tôi định nói mấy lần vá»›i cô bé, nhÆ°ng lại thôị Có lẽ vì bàn tay nhá» nhắn của cô bé ấm áp trong lòng bàn tay tôi làm cho tôi càng thêm rụt rè. Cô bé cÅ©ng chỉ im lặng, Ä‘Æ°a những bÆ°á»›c chân nhẹ và mắt nhìn đâu lên tàng phượng Ä‘á».

Ãá»™t nhiên cô bé nói nhẹ nhÆ° hÆ¡i thở. Tôi phải để ý lắm má»›i nghe lá»t.
Anh biết không, thuở bé nhà em cÅ©ng có hàng hoa phượng nhÆ° thế nàỵ Má»—i năm ve chÆ°a kịp cất tiếng kêu ran thì phượng đã nở bừng khắp lốị Em vẫn thÆ°á»ng nhặt những búp hoa chÆ°a nở, xé ra lấy những tai hoa chÆ¡i trò chá»i gà. Em thÆ°á»ng là kẻ bị thua, mắt lúc nào cÅ©ng rÆ¡m rá»›m lệ. Bố nói con gái Ä‘a cảm chỉ thêm khổ thân. Em vá» khóc vá»›i mẹ, mẹ dá»— dành lau nÆ°á»›c mắt cho và bảo con gái lá»›n rồi đừng làm nÅ©ng xấu lắm. Em cÅ©ng biết thế chứ, nhÆ°ng còn gần cận mẹ được ngày nào thì cứ vòi vÄ©nh để sau Ä‘i lấy chồng có muốn vòi cÅ©ng không còn ai để được vòi nữa.

Tôi chặn lá»i cô bé : rồi sao em không Ä‘i lấy chồng ? Cô bé ngoe nguẩy giận dá»—i : nói chuyện vá»›i anh chán chết, em Ä‘ang kể việc nghiêm trang thì anh lại trêu ghẹo em. Thôi, em chẳng nói nữa.

Tôi ân hận đã khiến câu chuyện Ä‘ang sôi nổi bá»—ng trở nên nhạt nhẽỠTôi vá»™i vàng lái câu chuyện sang má»™t hÆ°á»›ng khác. Tôi nói lÆ¡ lá»­ng, không ra mục đích nói vá»›i cô bé, cÅ©ng không ra mục đích nối tiếp câu chuyện Ä‘ang dở dang. Tôi kể : mùa hoa phượng ấy thật là buồn. Tôi biết là tôi sẽ không còn được Ä‘i há»c nữạ Mẹ tôi đã cố ráng tận cùng, đến gục ngÆ°á»i xuống trong bệnh hoạn, nên tôi phải nghỉ thôị NhÆ°ng tôi vẫn còn mến trÆ°á»ng, mến thầy, mến bạn, cứ nghÄ© má»™t lần nào tình cá» Ä‘i ngang trÆ°á»ng liệu tôi có chịu Ä‘á»±ng nổi những cÆ¡n Ä‘au thắt trong tim chăng ? Thuở ấy chúng tôi chÆ°a có lối viết lÆ°u bút nhÆ° sau này, nên chẳng biết được tâm tình bạn bè nghÄ© vá» nhau nhÆ° thế nàỠSong có Ä‘iá»u chắc chắn là ai cÅ©ng xót xa khi nghe tôi báo tin bá» há»c. Kể từ mùa hoa phượng đó, tôi rất buồn khi hoa nở má»—i năm.

Cô bé xiết mạnh bàn tay tôị Cô dịch dần sát vào ngÆ°á»i tôi, dá»±a mái đầu trên cánh tay tôi, ngÆ°á»i hÆ¡i co lại, rồi len lén ngÆ°á»›c lên nhìn tôị Mùi chùm kết từ suối tóc toả lan dìu dịu, tôi thấy nhÆ° có hai ngôi sao vừa rÆ¡i xuống đậu lại trong mắt nàng. Cô bé phụng phịu nói : em xin lá»—i anh. Vô tình em đã khÆ¡i dậy trong anh má»™t dÄ© vãng nhiá»u chua xót. Tôi thầm cám Æ¡n cô bé, cám Æ¡n sá»± đồng tình cô đã san sẻ vá»›i tôị Hình ảnh hôm Ä‘Æ°a mẹ vá» nghÄ©a trang đầy màu hoa phượng không dÆ°ng làm cho mắt tôi nhÆ° che bởi má»™t màn nÆ°á»›c má». Tôi nuốt ná»—i nhung nhá»› vào trong ngÆ°á»i mà tưởng nhÆ° mình đã phải nuốt chén đắng.

Hai đứa rẽ vào má»™t lối mòn rợp bóng. Những cành cây giao nhau nhÆ° má»™t cái lá»ng che chở chúng tôị Có tiếng con chim nào đó hót khÆ¡i khÆ¡i trên đầụ Vạt nắng loang lổ qua các khe lá nhÆ° Ä‘iểm những giá»t vàng trong buổi trÆ°a yên tÄ©nh. Chiếc ghế đá nào đó đặt ngay dÆ°á»›i bóng mát. Cô bé rủ tôi cùng ngồi xuống. Và chỉ lên những bóng phượng trên caá» Em nói : anh hãy nhìn những cánh hoa phượng. NgÆ°á»i vui thì cho đó là những môi hôn chúm chím Ä‘á» màu son. NgÆ°á»i buồn cho đó là những hạt máu thấm tràn trên nắng. Riêng em, má»—i lần nhìn hoa em lại nhá»› đến nhà. Cái nhà mà em muốn nói vá»›i anh là nhà của ná»™i cÅ©ng có hai cây phượng to ở ngay cửạ Má»—i mùa hè em vá» nghỉ, ná»™i thÆ°á»ng cho em tha hồ phá vÆ°á»n nhà. Ná»™i bảo ngÆ°á»i ăn thì hết, con ăn thì còn, nên ná»™i không tiếc gì hết. Năm nào em không vá» thì ná»™i nhắn nhe trách móc. Thế rồi má»™t lần cây phượng bị bom chặt cụt, nhà ná»™i bị sụp tan, ná»™i bị chôn dÆ°á»›i đám gá»— ngói đó. Em khóc biết bao nhiêu là nÆ°á»›c mắt rồi cÅ©ng nhÆ° anh từ đó em bá»›t yêu hoa phượng đị Bây giá» không còn thấy hoa phượng được thì cứ háo hức tìm. Anh nghÄ© coi con ngÆ°á»i thật kỳ lạ : vật có trÆ°á»›c mắt hằng ngày thì há» hững coi chẳng ra sao, khi mất Ä‘i thì tiếc ngÆ¡ tiếc ngẩn. Anh có thấy tâm tính con ngÆ°á»i quá phức tạp hay chăng ?

Tôi bảo em : chúng ta đã mất mát nhiá»u quá rồi nên bây giá» tiếc là phảị Hoa phượng tá»± chân thân nó có là gì khác so vá»›i các loại hoa, song vì nó nhắc ta má»™t thá»i đáng yêu và đáng nhá»› mà ta cứ bị hoa ám ảnh bên mình. Cô bé hãy cứ nghÄ© hoa phượng được gắn liá»n vá»›i thá»i cắp sách Ä‘i há»c, có ngÆ°á»i ví von gá»i là hoa há»c trò, rồi bao nhiêu hình ảnh tràn vá» của thá»i cặp tóc, yêu Ä‘Æ°Æ¡ng vá»› vẩn, nó khiến cho lòng dạ ta nhÆ° tỉnh, nhÆ° saỵ Nhất là bây giá» hoa phượng chỉ còn là ký ức, má»—i khi nhá»› nhung chỉ còn hình dung ra những chấm Ä‘á» bên trá»á»‹ Có lần tôi đã muốn Æ°á»›c gì má»—i năm được ai đó bên nhà gá»­i cho má»™t cành hoa phượng để thấy rằng mình dÆ°á»ng nhÆ° vẫn sống ở quê hÆ°Æ¡ng, dù mảnh đất đó má»—i ngày nghe tin vẫn Ä‘au buốt con tim nhiá»u hÆ¡n là vui vẻ. Năm nay mùa hoa phượng vá», ve râm ran cất tiếng gá»i hè sang, chợt nhiá»u khi nhá»› má»™t giá»ng hát " con Ä‘Æ°á»ng xÆ°a em Ä‘i... " mà nhÆ° chết trong lòng. Cô bé có thấy nhÆ° tôi không ?

Tôi không nghe tiếng cô bé đáp lạị Nhìn xuống thì thấy cô bé đã ngủ vùi, đầu đặt trên gối tôi vàmắt nhắm nghiá»n, hÆ¡i thở nhẹ. Những bóng nắng xun xoe, chập chá»n nhảy múa trên mặt cô bé. Tôi sợ cô bé chợt thức giấc, đánh rÆ¡i má»™t giấc mÆ¡ vừa nhen nhúm đâu đây, cho nên tôi vá»™i Ä‘Æ°a tá» báo lên che những tia nắng tinh nghịch đó. Cầu cho cô em ngủ má»™t giấc ngon lành, mÆ¡ thấy lại căn nhà của ná»™i có hai cây phượng hồng trÆ°á»›c ngõ. Cầu cho cô em vá» gặp lại quê hÆ°Æ¡ng trong bóng phượng nở bừng dÆ°á»›i nắng. Cầu cho em Ä‘i lại con Ä‘Æ°á»ng ngày xÆ°a em vẫn Ä‘i, con Ä‘Æ°á»ng mang tên Phượng tÆ°Æ¡i màu sáng đẹp. Cầu cho... cầu cho...

Chiá»u hôm ấy, sau khi tiá»…n chân em ra vá», tôi lên chuyến bus mang theo Ä‘oá hoa phượng tÆ°Æ¡i Ä‘á» trên môi cô bé. Bất giác, tôi gá»i thầm : Phượng Æ¡i.

Ãá»— Thành




Mục Lục

8. Tiá»m Thức Gá»i Vá»

Trần Thị Hà Thân



em Ä‘i trá»i nhạt nắng sầu
nhịp tim lộn xộn nên đau-nhói-buồn
em Ä‘i tưởng sẽ vô thÆ°á»ng
mà trá»i nhạt nắng nên buồn không tha

Thỉnh thoảng trong tôi lại là những ký ức tìm vá».
Lâu lắm rồi nhưng tưởng chừng như mới hôm nào.
Trong thoáng chốc.

Dạo đó, con Ä‘Æ°á»ng buổi chiá»u có em bên cạnh lúc nào cÅ©ng ngắn, cÅ©ng hẹp.
Bãi cát trắng, có em, cát má»m, cát mịn êm cả bàn chân.
Sóng nhảy lăn tăn hát bài tình ca mơ mộng.
Thành phố hiá»n hoà.

Em đi rồi, không còn ngày nào cho tôi vui.
Không còn ngày nào cho tôi ngồi bên bá» biển mong đợi hoàng hôn xuống vào buổi chiá»u.
BỠcát dài bây giỠhoang vắng, quạnh hiu như một nghĩa trang buồn.
Em đi rồi, chỉ còn lại kỷ niệm trong tôi.
Bây giá» chỉ còn là má»™t huyá»n thoại xót lại, em Æ¡i!

Ngày em Ä‘i, buổi chiá»u gió biển mặn chát trên môi cÆ°á»i, để cho tôi biết mình Ä‘ang níu kéo, muốn giữ gìn Ä‘iá»u đã vỡ tan.
Buổi chiá»u nắng cÅ©ng úa vàng theo tôi.

Tôi đứng trông theo. Tôi mÆ¡ Æ°á»›c được em vẫy gá»i, được em má»i má»c. Tại sao em không là ngÆ°á»i đứng trông theo, chỠđợi?
Em có hiểu ná»—i Ä‘au Ä‘á»›n của kẻ tiá»…n Ä‘Æ°a, ná»—i xót xa của ngÆ°á»i ở lại?

Tôi há»i gió, há»i mây chỉ cho tôi biết phải làm gì đây, để quên.
Rồi mai mốt ná», em sẽ mất hút vào cuối trá»i.
Tôi vẫn ước mong em là một hình ảnh thật.
Em không chỉ là giấc má»™ng Ä‘i ngang qua Ä‘á»i.

Ãêm xuống. Ãnh trăng tháng sáu bắt đầu sáng tá» trên vòm trá»i.
Biển xa. Biển rá»™ng. Con Ä‘Æ°á»ng thênh thang.
Hải đăng nhạt màu.

BỠbiển này in dấu chân em ngày xưa.
Chổ ngồi này có cây hạnh phúc bây giỠkhô héo.
Tình yêu bây giỠlà trăm ngàn mảnh vỡ.
Tình yêu bây giá» là bá»t bèo trắng xóa.
Em đi rồi, tình yêu trả vỠlại cho biển cả nhưng trong tôi vẫn là bão bùng, giông tố.

Trong tiá»m thức gá»i vá» - nhá»› em.
24.06.2004

Trần Thị Hà Thân




Mục Lục

9. Vá» Vá»›i CÆ¡n MÆ°a

Phan Thái Yên



.Thân tặng ngÆ°á»i bạn còn ở Huế

Ãã trá»n má»™t mùa vá»ng tưởng
Ngày xưa chuyện cũ, xa rồi!
Nhìn em khuất sau cửa Thượng,
MỠmỠxứ Huế mưa rơi !
Hoàng Ngá»c Liên

Mùa hè ở Song Thành năm nay mÆ°a nhiá»u. MÆ°a vá» gần nhÆ° má»—i ngày, dai dẵng khác thÆ°á»ng. MÆ°a từ chiá»u rả rích vào đêm, thức dậy cùng buổi sáng Æ°á»›t tiếng chim hót trong tàng cây bồ đào trÆ°á»›c nhà. Ãêm chá» ngủ, tôi ngồi nghe gió thổi mÆ°a lên khung cá»­a kính khép há». Tiếng mÆ°a rÆ¡i Ä‘á»u, bá»i bá»i nhịp đập vá»ng vá» từ những đêm mÆ°a mùa cÅ©. Xa tắp. MÆ¡ hồ. Âm thanh vá»— vá» hoài niệm nghe nhÆ° tiếng gá»i thân tình theo cÆ¡n mÆ°a bất tận tìm vá». Giòng mÆ°a bay qua năm tháng, nÆ¡i chốn, ká»· niệm, tuổi xuân. MÆ°a rÆ¡i nhòa hệ lụy, biển dâu, phai nát đá vàng. Hạt mÆ°a quyện bay theo cung bậc miên man của dòng sinh chuyển đất trá»i, lay thức giấc cô miên trong má»—i tâm hồn Ä‘ang chùng đợi buổi sáng giao mùa.

Tôi mÆ¡ màng theo giòng mÆ°a bay, bắt gặp mình thÆ¡ dại phân vân giữa cÆ¡n mÆ°a đầu nguồn trí nhá»›. Thá»i gian có lẽ vào khoảng tháng MÆ°á»i, năm năm ba. Sao lại tháng MÆ°á»i ? Tôi không còn nhá»›. Có lẽ những năm sau đó, thÆ°á»ng nghe cha mẹ hay ngÆ°á»i lá»›n than thở vá» những ngày tháng MÆ°á»i mÆ°a bão nhiá»u. Tá»™i nghiệp tháng MÆ°á»i không kịp vui, tháng MÆ°á»i “chÆ°a cÆ°á»i đã tốiâ€, tháng MÆ°á»i “ông tha mà bà không thaâ€. Tá»™i nghiệp đứa bé vừa mấy tuổi đầu đã nếm cảnh tấn thối, sinh ly...

Trá»i đã sẩm tối mà bến xe VÄ©nh Ãiện vẫn còn nhá»™n nhịp. Ãèn măng-sông trong quán trá» thắp sáng trÆ°ng. Thằng bé chÆ°a đầy bốn tuổi, ngồi im lặng bên đứa em gái lên hai, mắt hấp háy nhìn ly sá»­a trắng ngà trên bàn. Ngoài trá»i mÆ°a tuôn tầm tả. Lấp lánh qua ánh đèn, từng sợi mÆ°a cắm nghiêng xéo xuống mặt đất sình lá»™i, rác rưởi. NgÆ°á»i cha râu tóc phong trần trong chiếc áo nhà binh bốn túi rá»™ng thùng thình. Ông ngồi quên ăn chăm chú nhìn ngÆ°á»i mẹ đút cÆ¡m cho đứa bé gái. Thỉnh thoảng ông quay qua, mỉm cÆ°á»i, xoa đầu đứa con trai vẫn ngồi nhìn ra màn mÆ°a Ä‘ang xối xả bên ngoài. MÆ°a trút xuống Ä‘á»i nhÆ° ná»—i lo lắng cho tÆ°Æ¡ng lai gia đình Ä‘ang xốn xang trong lòng ông. Luồn lá»i vén khéo lắm ngÆ°á»i cha má»›i Ä‘Æ°a được gia đình ra khá»i vùng kháng chiến. Gia sản gom không đầy chiếc ba-lô trên vai, há» dắt díu nhau rá»i Bồng SÆ¡n tìm Ä‘Æ°á»ng hồi cÆ° vá» Huế. Ra tá»›i Quảng Ngãi, gia đình phải chỠđợi nhiá»u ngày, cuối cùng má»›i được cấp giấy vá» vùng Quốc Gia.

MÆ°a bắt đầu lúc trá»i má»›i qua trÆ°a, khi cả nhà leo quá giang chiếc xe nhà binh ở Quảng Ngãi. Tấm vãi bạt đậy thùng xe cá»™t lá»ng lẻo, buông phất phÆ¡ nhÆ° ống tay áo của má»™t phế binh. Trong má»™t lúc lâu, thằng bé thích thú ngồi lắc lÆ° theo nhịp dằn của chiếc xe nhà binh cÅ© ká»·, mắt ngóng chá» từng đợt nÆ°á»›c văng tung tóe lúc xe chạy qua ổ gà ngập nÆ°á»›c. Lúc xe dừng lại ở bến xe VÄ©nh Ãiện, ngÆ°á»i cha phải bồng thằng bé đã ngủ say vùi vào quán trá». Ãnh sáng chan hòa và cảnh rá»™n rịp trong quán khiến đứa bé tỉnh ngủ, ngÆ¡ ngác nhìn quanh. Rồi nhìn mÆ°a.

Lắng nghe cha mẹ bàn định chuyến Ä‘i ngày mai vá» Ngoại, thằng bé lá» má» không hiểu nhÆ°ng lòng cảm thấy buồn buồn. Mẹ nhắc đến gia đình đứa bạn duy nhất của nó đã hồi cÆ° vá» Ãà Nẳng má»™t tháng trÆ°á»›c đây. Huế. Ãà Nẳng. Hai nÆ¡i có lẽ rất xa nhau. Nghe nói là phải qua đèo. Thằng bé tụt xuống ghế, ra đứng bên hiên quán nhìn mÆ°a.

Hắn suy nghÄ© cả hồi lâu vẫn không thể nhá»› ra má»™t cÆ¡n mÆ°a lá»›n và dai dẳng nhÆ° thế ở Bồng SÆ¡n. Có thể là hắn bận chÆ¡i đùa vá»›i bạn nên không để ý tá»›i chuyện mÆ°a nắng, chia lìa. Có thể vì hai đứa sẽ không bao giá» gặp nhau nữa nên trá»i má»›i mÆ°a lá»›n thế này. Hồi trÆ°á»›c, hai đứa lúc nào cÅ©ng cặp kè vá»›i nhau nên bá» sông Lại ngá» ngợ cát trắng lúc nào cÅ©ng nắng ấm. Và trá»i thì rất xanh, nhÆ° bóng dừa. Ãôi bàn chân nhá» lúc thúc chạy dá»c theo bá» sông, giởn đùa vá»›i nÆ°á»›c. “É Æ¡i É, qua nhà ông Mỹ Hẻ chÆ¡i É!†...Thằng bé nghÄ© đến tiếng rủ gá»i của bạn mà tiếc ngẩn ngÆ¡ những lần hai đứa qua nhà ông già hàng xóm chỠđược ăn rẻo kẹo đậu phụng. Hắn chợt biết sẽ không còn dịp hai đứa ngồi sụp nép vào nhau bên vệ Ä‘Æ°á»ng, thích thú lẫn sợ sệt nhìn bầy voi từ An Lão xuống, đủng đỉnh Ä‘i qua khu phố nghèo mái tranh Ä‘Æ°á»ng đất, vòi vÆ°Æ¡n cao ngang Ä‘á»t dừa. Thằng bé đứng nhìn mÆ°a, nhá»› bạn, lòng buồn quá đổi.

Thế mà sáng hôm sau qua đèo Hải Vân, được đứng giữa lÆ°ng trá»i, khích Ä‘á»™ng nhìn mây nÆ°á»›c phủ má» dÆ°á»›i chân, lòng trẻ thÆ¡ đã vá»™i quên Ä‘i ná»—i buồn…

Hai năm ở Huế trôi qua vá»›i hình ảnh ngôi nhà có nhiá»u bậc cấp của Ngoại ở gần chợ Bến Ngá»± và những chiếc dù khác màu treo lủng lẳng dÆ°á»›i hàng hiên vào những ngày mÆ°a. Có rất nhiá»u ngày mÆ°a ở Huế. Thằng bé tiếc rẻ nhìn những tái thị vàng thÆ¡m nằm tả tÆ¡i trên mặt đất trong sân nhà hàng xóm ở hông chợ lối xuống bến sông. Vào má»™t ngày tạnh ráo hiếm hoi giữa mùa mÆ°a lÅ©, không lâu sau ngày mẹ cha thối vá» quê ngoại, thằng bé được ông Ngoại cho cầm dù theo ông Ä‘i coi nÆ°á»›c lụt. Nhìn giòng nÆ°á»›c đục cuồn cuá»™n từ ngả Phú Cam trôi vá» nhÆ° muốn đâm sầm vào cầu Bến Ngá»±, đứa bé sợ hải nắm chặt lấy tay Ngoại quên cả sá»± e dè thÆ°á»ng ngày. Những thân cầu Kho Rèn, Nam Giao nhìn từ xa nhÆ° chìm thấp hẳn xuống, chá»›i vá»›i trên mặt nÆ°á»›c Ä‘ang hồi thịnh ná»™. Bá» sông ngắn và dốc thÆ°á»ng ngày vá»›i những bến giặt có nhiá»u bậc cấp giỠđây đã chìm trong nÆ°á»›c. Thằng bé thích thú theo ông Ngoại lá»™i qua khoảng Ä‘Æ°á»ng lắp xắp nÆ°á»›c trÆ°á»›c cổng vÆ°á»n Viá»…n Ãệ. Ãôi chân đứa bé chìm ngập lên tá»›i háng trong cặp bốt nhà binh màu cứt ngá»±a của ngÆ°á»i cậu. Chiếc dù vàng bung rá»™ng chụp xuống thân hình bé nhá». Nhìn từ xa, trông nhÆ° Ngoại của hắn Ä‘ang dẫn má»™t chiếc nấm biết Ä‘i. Lúc ông cháu vá» lại nhà, Ngoại lấy cán dù chỉ vào vết lằn chạy dá»c theo bậc cấp cao nhất, ngấp nghé ná»n hiên. ChÆ°a thấm chi vá»›i trận năm Thìn. Ngoại treo chiếc dù sủng nÆ°á»›c lên mái hiên, bÆ°á»›c vào nhà. Ãứa cháu ngoại đứng ngÆ¡ ngác nhìn theo. Lần này Ngoại không chêm tiếng Tây, nhÆ°ng năm Thìn là gì thì phải há»i ba mẹ. Ãứa bé lắc đầu, ngồi xuống thá»m hiên, nằm ngá»­a ngÆ°á»i rảy rảy đôi bốt ra khá»i chân. Vài ngày sau, ngÆ°á»i cha dẫn con Ä‘i há»›t tóc ở tiệm của má»™t ông già phía bên kia cầu Bến Ngá»± . Năm Thìn là năm con Rồng. Rồng phun nÆ°á»›c nên năm Thìn thÆ°á»ng hay lụt lá»™i dữ lắm. NgÆ°á»i cha giải thích. Ãứa con ậm ừ chẳng hiểu gì thêm, chân lúp xúp chạy theo cha cho kịp lần há»›t tóc tiệm đầu tiên trong Ä‘á»i. Tiệm là gian nhà tranh nhá» bên Ä‘Æ°á»ng, dá»c theo bá» sông giá»­a cầu Nam Giao và Bến Ngá»±. Bên trong lá»ng chá»ng chiếc bàn nhá» có há»™c Ä‘á»±ng dao kéo, tấm kính soi mặt lá»›n treo trên vách đã ngã màu. LÆ¡ lá»­ng treo từ giữa nóc tiệm là tấm ván má»ng cắt theo dạng má»™t chiếc quạt nan thật lá»›n có dây kéo. Khách chá» ngồi trên băng ghế nhỠđặt dá»c theo vách hông có nhiệm vụ kép dây để chiếc quạt lui tá»›i phe phẩy vào những ngày hè đứng gió. Ngồi trên chiếc ghế đẩu cao trÆ°á»›c bàn, thằng bé để ý thấy khoảng sông nÆ°á»›c trong tấm kính hình nhÆ° cÅ© ká»·, chìm xa. Ãứa bé xoay ngÆ°á»i nhìn chiếc ghe chài trên sông rồi lạ lẫm nhìn hình ảnh chiếc lÆ°ng của ngÆ°á»i quăng lÆ°á»›i gù lệch Ä‘i trong tấm kính. Thợ há»›t tóc là má»™t ông già nhá» bé, hói đầu, chuyện trò luôn miệng.

- Rứa mi là cháu ngoại của ông Thông Tằm đó hỉ ?!...
- Cái ôn ni hay thiệt. Làm răng mà ôn nôm được con gái lá»›n của ông Thông Tằm giá»i rứa ?
NgÆ°á»i cha ừ ào cho qua chuyện, tay lÆ¡ đãng kéo sợi dây làm chiếc quạt Ä‘ong Ä‘Æ°a phả gió mát rượi.
- Thằng cháu ngoại ni cÅ©ng giá»i ghê nghe. Tao tưởng mi nói giá»ng nẩu chá»›. Té ra mi nói tiếng Huế mình.
- Chẳng có chi lạ. Cho dù ở đâu, con cái thÆ°á»ng hay nói theo giá»ng quê của cha mẹ.
NgÆ°á»i cha phân bua, trong lúc thằng bé chợt sặc lên cÆ°á»i, không biết vì tiếng “nẩu†ông già rất-Huế cố ý giả giá»ng hay vì sá»± nhá»™t nhạt lúc ông dùng cái bót lông má»m thoa nÆ°á»›c lạnh ngắt lên gáy lên cổ đứa bé.

Gần mÆ°á»i năm sau, khi gia đình tôi từ Ãà Nẳng dá»n vá» lại Huế thì ông bà Ngoại đã theo ngÆ°á»i cậu em kế mẹ vào sống ở Sài Gòn từ vài năm trÆ°á»›c. Ở lại Ãà Nẵng trá» há»c, tôi thích thú nôn nao từng chuyến xe Ä‘i vá» qua ngá»n Hải Vân vào những dịp nghỉ hè tết lá»…. Cảm giác lâng lâng khi nhìn mây nÆ°á»›c quyện nhau từ chốn lÆ°ng trá»i trên đỉnh Hải Vân chẳng há» suy biến trong tôi. Mãi mãi đậm nét trong ngăn phần ká»· niệm, hình ảnh đứa bé bốn tuổi, rồi sáu tuổi, thích thú lạ kỳ vá»›i cảm giác Ä‘ang đứng trên mây nhìn xuống mặt biển má» sÆ°Æ¡ng khói. Những cụm mây vÆ°Æ¡ng vấn sÆ°Æ¡ng mai, trể hẹn vá»›i gió, bay là đà trên mặt Ä‘Æ°á»ng rồi nhẹ nhàng vá»n níu bÆ°á»›c chân khách viá»…n du. Những năm vá» sau, đã có lần tôi đứng trên đỉnh đèo mÆ°a rÆ¡i nhìn vá» phía vừa Ä‘i qua, bối rối phân vân, quay bÆ°á»›c rồi mà vẫn tá»± há»i lòng. Ãi đến hay Ä‘i vá», phần còn lại của cuá»™c hành trình vẫn là con Ä‘Æ°á»ng Ä‘i xuống. Hạnh phúc có phải Ä‘ang náu mình đâu đó dÆ°á»›i truông mây xa? Sá»i đá lăn mình vá» lÅ©ng sâu, mÆ¡ Æ°á»›c rồi thất lạc kiếm tìm. Dù sao, tôi đã có lần từ đỉnh núi đó bâng khuâng nhìn vá» hai phía, thấy bay Ä‘i những cÆ¡n mÆ°a.

Phan Thái Yên




Mục Lục

III . Ngàn Lá»i Ca (kỳ 18)__________________________________________

18 . Xin Ãi Lại Từ Ãầu

Nhạc Sĩ Phạm Duy



Ãôi dòng tiểu sá»­:
· Tên thật là Phạm Duy Cẩn, sinh ngày 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hàng Cót, Hà Nộị
· Ông sinh ra trong má»™t gia đình "làm văn há»c và trá»ng văn há»c" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 của nhà văn trào phúng xã há»™i Phạm Duy Tốn. Các anh của ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) Ä‘á»u có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhá», Phạm Duy từng theo há»c các trÆ°á»ng Trung há»c Thăng Long, Cao Ãẳng Mỹ Thuật, Kỹ Nghệ Thá»±c Hành; tá»± há»c nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái MÆ¡ năm 1942.
· Ông gia nhập đoàn hát lưu động năm 1943, đi hát từ Nam chí Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến với nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cũng đã khởi xướng phong trào phục hồi và phát triển dân ca trong giai đoạn nàỵ Năm 1949, ông kết hôn với ca sĩ Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ vào Nam năm 1951, thành lập ban hợp ca Thăng Long vá»›i những thành viên chính là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà: Hoài Bắc Phạm Ãình ChÆ°Æ¡ng, Hoài Trung Phạm Ãình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ãi Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây PhÆ°Æ¡ng năm 1954-1955; ông vừa nhận sá»± chỉ dạy của nhạc sÄ© Robert Lopez, vừa làm bàng thính viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sá»± sáng tác trÆ°á»ng cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác Ä‘á»u đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dÄ© nhiên tình ca lần lượt ra Ä‘á»á»‹
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cÆ° sang Hoa Kỳ và định cÆ° tại Midway City, Californiạ Nhạc sÄ© soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoàng Cầm ca, thá»­ nghiệm và khảo cứu nhạc Ä‘a Ä‘iệu cùng vá»›i con thứ Phạm Duy CÆ°á»ng, viết Hồi Ký...

Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứụ

Tác phẩm chá»n lá»c:

TrÆ°á»ng Ca Con ÃÆ°á»ng Cái Quan
TrÆ°á»ng Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giá»t MÆ°a Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ãố Ai
Bài Ca Sao
CỠHồng
Trả Lại Em Yêu
Con ÃÆ°á»ng Tình Ta Ãi
Thương Tình Ca
Ãừng Xa Nhau
Kỷ Vật Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngậm Ngùi
Tiá»…n Em
ÃÆ°a Em Tìm Ãá»™ng Hoa Vàng
Ão Anh Sứt Chỉ ÃÆ°á»ng Tà
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim BỠXứ
và Minh Há»a chuyện Kiá»u (tác phẩm cuối Ä‘á»i và là tổng hợp hành trình nghệ thuật)

Xin Ãi Lại Từ Ãầu
Nghiêng Mình Xuống Tuổi Thơ

Sau má»™t thá»i gian ngụp lặn trong vÅ©ng lầy của tâm ca, tâm phẫn ca, vỉa hè ca, tục ca, chiến ca, thÆ°Æ¡ng ca chiến trÆ°á»ng... và cố bay lên để trốn tránh vào đạo ca thì vào năm 1972, tôi rÆ¡i xuống đất. Tôi rÆ¡i vào ká»· niệm, những ká»· niệm của rất nhiá»u ngÆ°á»i thuá»™c lứa tuổi tôi, lúc còn bé, còn ngây thÆ¡ trong trắng và được sống ở tỉnh nhá», có những buổi chiá»u Ä‘i giữa làng quê ruá»™ng lúa rồi vì quá mê trá»i mây tía nên không nghe tiếng mẹ gá»i vá»... Hoặc trong những đêm mùa khô ráo ngồi bên cha mẹ, nghe tiếng còi tầu xe lá»­a để mÆ¡ Æ°á»›c viá»…n du. Tôi nhá»› lại ká»·á»· niệm và xin Ä‘i lại từ đầu..

Kỷ Niệm
(Saigon-1966)
Cho tôi lại ngày nào
Trăng lên bằng ngá»n cau
Me tôi ngồi khâu áo
Bên cây đèn dầu hao
Cha tôi ngồi xem báo
Phố xá vắng hiu hiu
Trong đêm mùa khô ráo
Tôi nghe tiếng còi tầu.
Cho tôi lại chiá»u hè
Tôi Ä‘i giữa Ä‘Æ°á»ng quê
Hai bên là hương lúa
Xa xa là ngá»n tre
Thấp thoáng vài con nghé
Tiếng nước dưới chân đê
Tôi mê trá»i mây tía
Không nghe mẹ gá»i vá».
Cho tôi lại nhà trÆ°á»ng
Bao nhiêu là ngÆ°á»i thÆ°Æ¡ng
Không ai thù ai oán
Ai cũng bảo tôi ngoan
Tôi yêu thầy tôi lắm
Nhớ tiếng nói vang vang
Tôi theo tà áo trắng
Cô em bạn cùng trÆ°á»ng.
Cho tôi lại một mùa
Mưa rơi buồn ngoại ô
Ãêm đêm đèn trong ngõ
Soi sáng mảnh tim khô
Tôi mơ thành triệu phú
Cứu vớt gái bơ vơ
Tôi mơ thành thi sĩ
Ãem thÆ¡ dệt má»™ng há».
Cho tôi lại còn nhiá»u
Cho tôi lại tình yêu
Tôi không cần khôn khéo
Tôi không đòi bao nhiêu
Cho tôi lòng non yếu
Dễ khóc, dễ tin theo
Cho tôi thá»i niên thiếu
Cho tôi lại từ đầu...
Cho đi lại từ đầu
ChÆ°a Ä‘i vá»™i vá» sau
Xin đi từ thơ ấu
Ãi vui và bên nhau
Trong tim thì sôi máu
Khoé mắt có trăng sao
Bông hoa cài trên áo
Trên môi một nguyện cầu.
CODA (hát nhiá»u lần)
Cho đi lại từ đầu
ChÆ°a Ä‘i vá»™i vá» sau
Cho đi lại từ đầu
ChÆ°a Ä‘i vá»™i vá» sau...
* * *
BÉ CA

Tôi xin Ä‘i lại từ đầu cho nên tôi Ä‘i lại từ tuổi thÆ¡ ! Trong mấy chục năm qua, kể từ khi có Tân Nhạc cho tá»›i lúc bấy giá» là năm 1972, soạn đủ má»i loại ca, nhÆ°ng tôi chỉ có hai bài hát nhi đồng là EM BÊ QUÊ và MỘT ÃÀN CHIM NHỎ mà thôi ! Bây giá» tôi muốn, trÆ°á»›c hết phục hồi loại "đồng dao cổ" mà tôi cho là những bài thÆ¡ hay bài hát trong sáng nhất của thi ca bình dân Việt Nam. Tiếc thay, vá»›i sá»± xâm chiếm nÆ°á»›c ta của thá»±c dân Pháp và vá»›i sá»± áp đảo của văn hoá Âu Tây, cho tá»›i đầu thế ká»· 20 này, đồng dao ở Việt Nam đã chết ! Không có má»™t câu đồng dao má»›i nào được soạn ra để hát lên, dù TrÆ°Æ¡ng Tá»­u đã viết cuốn KINH THI VIỆT NAM. Nay tôi muốn đồng dao sống dậy, vá»›i âm Ä‘iệu má»›i và nhịp Ä‘iệu má»›i. Tôi còn muốn cho nó có thêm ý nghÄ©a má»›i, phù hợp vá»›i cuá»™c sống hôm nay nữa !

Sau công việc phục hồi vốn cÅ©, tôi muốn Ä‘i từ những bài đồng dao cổ (tức là bé ca của thuở xÆ°a) đến việc soạn ra những bài hát má»›i cho trẻ em, dá»±a vào sá»± trong sáng của đồng daá»Tôi đặt tên cho loại ca này là bé ca (*). Bé ca nghÄ©a là chÆ°a Ä‘i vá»™i vá»... lão ca. TrÆ°á»›c hết tôi Ä‘Æ°a ra bá»™ ba (triptyque) ÔNG TRÄ‚NG XUá»NG CHÆ I, CHÚ BÉ BẮT ÃƯỢC CON CÔNG và THẰNG BỢM (dấu nặng).

---------------------------------------------------- (*) Gặp VÅ© Khắc Khoan tại Santa Ana năm 1982, há» VÅ© nói : “Sao cậu không làm bài hát cho tuổi 60?“ Tôi trả lá»i: “Có làm rồi đấy chứ! Ãó là NHẠC TUá»”I VÀNG“ (Coi trong phần cuối của cuốn sách này)

Bé Ca
ÔNG TRÄ‚NG XUá»NG CHÆ I
(Saigon-1973)
Ông trăng xuống chơi cây cau thì cau sẽ cho mo
Ông trăng xuống chÆ¡i há»c trò thì há»c trò cho bút
Ông trăng xuống chơi ông bụt thì ông bụt cho chùa
Ông trăng xuống chơi nhà Vua thì nhà Vua cho lính
Ông trăng xuống chÆ¡i Ä‘á»n thánh thì cụ chánh cho mõ.
Ông trăng xuống chơi nồi chõ thì nồi chõ cho vung
Ông trăng xuống chơi cành sung thì cành sung cho nhựa
Ông trăng xuống chơi con ngưạ thì con ngựa cho tầu
Ông trăng xuống chơi cần câu thì cần câu cho lưỡi
Ông trăng xuống chơi cây bưởi thì cây bưởi cho hoa
Ông trăng xuống chÆ¡i vÆ°á»n cà thi vÆ°á»n cà cho trái
Ông trăng xuống chơi gái đẹp thì gái đẹp cho chồng
Ông trăng xuống chơi đàn ông thì đàn ông cho vợ.
Ông trăng trả vợ đàn ông
Trả chồng cô gái
Trả trái cây cà
Trả hoa cây bưởi
Trả lưỡi cần câu
Trả tầu cho ngựa
Trả nhựa cây sung
Trả vung nồi chõ
Trả mõ ông chánh
Trả lính nhà vua
Trả chùa cho bụt
Trả bút há»c trò
Trả mo cây cau.

Tôi thấy được trong ÔNG TRÄ‚NG XUá»NG CHÆ I má»™t bài há»c vá» sá»± vật (lecon des choses). NgÆ°á»i xÆ°a dạy cho trẻ thÆ¡ biết rằng cây cau có mo, há»c trò có bút, ông bụt có chùa, nhà vua phải có lính v.v... Vì ông trăng đẹp quá nên ai cÅ©ng muốn tặng quà má»—i khi ông trăng xuống chÆ¡i trần thế. Luân lý của bài ÔNG TRÄ‚NG XUá»NG CHÆ I là ông ở trên trá»i, từ phía Ãông ông xuống chÆ¡i vá»›i chúng ta trong má»™t đêm, rồi ông Ä‘i khuất vá» phiá Tây. Ông Trăng đẹp quá nên quyến rÅ© luôn cả những tình nhân nữa, khiến cho gái đẹp sẵn sàng cho chồng, đàn ông sẵn sàng cho vợ. NhÆ°ng ông Trăng cÅ©ng không nhận luôn cả chuyện cho vợ cho chồng này. Ông trăng trả lại hết, trả lưỡi cho cần câu, trả tầu cho con ngá»±a, trả nhá»±a cho cây sung. Cuối cùng trả lính cho nhà Vua, trả chùa cho ông bụt, trả bút cho há»c trò, trả mo cho cây cau... ông trăng Ä‘i mất !

Bài CHÚ BÉ BẮT ÃƯỢC CON CÔNG là bài há»c vá» những con ngÆ°á»i quen thuá»™c trong gia đình. Chú bé ở trong bài đồng dao này, rõ ràng là có ông bà, có anh chị và có chú thím để làm công việc đổi chác. Trong gia đình nó, ai cÅ©ng thích con công mà nó vừa bắt được cho nên Ä‘em gà, chim tu hú, quả thị hay buồng cau ra để đổi lấy con công. Chú bé đồng ý, cho tá»›i khi vì cái chuyện đổi chác mà gây ra đổ máu giữa chú và cô thì nó nghe lá»i của mợ, đòi lại con công, không đổi chác nữa!

Bé Ca
CHÚ BÉ BẮT ÃƯỢC CON CÔNG
(Saigon-1973)
Bắt được con công, chú bé bắt được con công
Ãem vá» biếu ông, biếu ông, ông cho con gà
Ãem vá» biếu bà, biếu bà, bà cho quả thị
Ãem vá» biếu chị, biếu chị, chị cho quả tranh
Ãem vá» biếu anh, anh cho con chim tu hú.
Ãem vá» biếu chú, biếu chú, chú cho buồng cau
Ai ngỠđánh nhau, cô chú đánh nhau vÀơ đầu
Ôi th_ăng bé nào, bé nào mà không hoảng sợ
Thế rồi nghe mợ, nghe mợ trả lại buồng cau
Xin hoà với nhau, Cô ơi, cô ơi ! Cô, Chú !
Buồng cau trả chú
Tu hú hú trả anh
Quả tranh trả chị
Quả thị trả bà
Con gà trả ông
Nghe không chú bé.
Lấy lại con công, chú bé lấy lại con công
Lấy lại con công, chú bé lấy lại con công
Giữ chặt con công, chú bé giữ chặt con công
Giữ chặt con công, chú bé giữ chặt con công

Vá»›i bài THẰNG BỜM thì lần này tôi muốn đổi tên nó là THẰNG BỢM (dấu nặng) Theo tôi, Thằng Bợm sẽ không dại nhÆ° Thằng Bá»m khi xÆ°a, chỉ đổi cái quạt mo lấy má»™t nắm sôi nhá» của Phú Ông, trong khi Phú Ông sẵn sàng cho nó đổi lấy năm con bò, chín con trâu, má»™t sâu cá mè, má»™t bè gá»— lim, thêm cả má»™t con chim đồi mồi. Trong kết luận của câu đồng dao cổ, hình nhÆ° ai cÅ©ng khen là Thằng Bá»m thá»±c tế, chỉ cần có nắm sôi ăn cho no bụng chứ không cần sá»± giầu sang của Phú Ông. Tôi thì cho là Phú Ông bóc lá»™t Thằng Bá»m. Lần này gập phải Thằng Bợm thì nó sẽ ôm tất cả má»i thứ của Phú Ông và cùng vá»›i chiếc quạt mo của nó, nó chạy luôn má»™t mạch khiến cho Phú Ông chỉ còn có cách đứng kêu Trá»i...

Bé Ca
THẰNG BỢM
(Saigon-1973)
Thằng Bợm, thằng Bợm có cái quạt mo
(Phù phu) Phú Ông, Phú Ông muốn đổi (ý)
Ba bò chín trâu, Bợm chỉ lắc đầu.
Thằng Bợm, thằng Bợm nó chỉ lắc đầu
(Phù phu) Phú Ông, Phú Ông muốn đổi (ý)
Ao sâu cá mè, Bá»m chỉ nín khe.
Thằng Bợm, thằng Bợm nó chỉ nín khe
(Phù phu) Phú Ông, Phú Ông muốn đổi (ý)
Dăm bè gỗ lim, Bợm chỉ im lìm
Thằng Bợm, thằng Bợm nó chỉ im lìm
(Phù phu) Phú Ông, Phú Ông muốn đổi (ý)
Con chim đồi mồi, Bá»m chẳng hé môi.
Thằng Bợm Bợm, thằng Bợm chẳng hé (ý) môi
(Phù phu) Phú Ông, Phú Ông quyết đổi (ý)
Nắm sôi cho Bợm thì Bợm cÆ°á»i vang.
Một tay thì giữ quạt mo
Một tay nắm cổ ba bò chín trâu
Bợm chạy cho mau, là Bợm chạy cho mau
Cùng sâu cá mè
Cùng bè gỗ lim
Cùng chim đồi mồi
Cùng với nắm sôi
Bợm chạy đi thôi
Là Bợm chạy đi thôi
Mặc Ông kêu trá»i.

Ba bài bé ca đó xoay quanh vấn đỠcho nhau và trao đổi với nhau.
Cái gì tốt và hợp lý thì nhận. Cái gì không hợp lý và Ä‘em lại sá»± đánh nhau thì thôi, không trao đổi nữa. Và cÅ©ng chẳng bao giá» nên đánh lừa ngÆ°á»i thấp cổ bé miệng bằng sá»± đổi chác.

Bé ca sẽ Ä‘i tá»›i những bài hát, tuy không khởi sá»± từ đồng dao nhÆ°ng nó vẫn nằm trong thế giá»›i trẻ em nhÆ° bài BÉ BẮT DẾ sau đây chẳng hạn. NhÆ°ng ở đây, nó là má»™t hát ám chỉ vá» thá»i cuá»™c nÆ°á»›c ta của trong cảnh chiến tranh, dá»±a vào việc trẻ con Việt Nam thÆ°á»ng hay đào lá»— bắt dế rồi Ä‘em vá» cùng nhau chÆ¡i trò chá»i dế. Con dế nói rằng: "Tôi là ca sÄ© chứ không phải là võ sÄ© ! Ãể tôi hát, đừng bắt tôi phải đánh nhau"!

Bé Ca
BÉ BẮT DẾ
(Saigon-1974)
1
A ! Này bé ! Con dế nó đậu cành tre
Em bắt đem vỠhát xẩm mà nghe
Ãừng bắt Ä‘em vỠđánh lá»™n làm chi
Loài giun dế mang tội gì
A ! Này bé ! Con dế nó nằm ổ sâu
Ãào lá»— Ä‘em vá» cho ở há»™p cao
Ãừng bắt dế nghèo đánh bể đầu nhau
Ãể dế nó phải buồn rầu
A ! Này bé ! Con dế nó tội tình chi
A ! Này bé ! Con dế nó tội tình gì.
2
A ! Này bé ! Con dế nó ở đồng quê
Chinh chiến lan vá», nó phải tản cÆ°
Nó sống trên hè, quanh quẩn ngoại ô
Làm thân sống nÆ°Æ¡ng, ở nhá»
A ! Này bé ! Con dế nó cùng chị ve
Trong mấy tháng hè, nó chỉ hoà ca
Mưa nắng thuận hoà cho đẹp ruộng ta
Con dế hát đẹp ngày mùa
A ! Này bé ! Con dế nó ở miá»n quê
A ! Này bé ! Con dế nó ra kinh đô.
3
A ! Này bé ! Con dế nó ở nhà em
Nên nó cÅ©ng thèm coi truyá»n hình đêm
Nó thấy phi thuyá»n lên tận mặt trăng
Mà không thấy đâu Chị Hằng ?
A ! Này bé ! Con dế cúi đầu phục lăn
Nó hát khen rằng : Con ngÆ°á»i giá»i giang
Nhưng vẫn chê rằng : Thiếu hẳn tình thương
Lòng vẫn chứa đầy bạo cÆ°á»ng
A ! Này bé ! Này bé ! Mau thuộc bài đi
A ! Này bé ! Cho dế nó coi Ti Vi.
4
A ! Này bé ! Theo dế ra tận bỠđê
Ãất sét Ä‘em vá» ta nặn đồ chÆ¡i
Nặn những tay ngÆ°á»i hay nặn bàn chân
Tặng cho những ai tàng tật
A ! Này bé ! Theo dế ra trại định cư
Coi những ông già phá rừng trồng hoa
Chia sá»›t ngá»t bùi vá»›i trẻ mồ côi
Ãá»i má»›i chúc ngÆ°á»i phục hồi
A ! Này bé ! Con dế xin vài hòn bi.
A ! Này bé ! Ãem biếu những em xa quê.
5
A ! Này bé ! Thôi nhé, dế còn phải đi
Ãi hát câu vè trên nẻo Ä‘Æ°á»ng xa
Ãi tá»›i quê mẹ nối lại tình cha
Và ca hát câu giải hoà
A ! Này bé ! Có lẽ dế vá» miá»n sông
Có lẽ lên rừng hát cùng loài công
Hay xuống cát vàng hát cùng hàng thông
— giữa cõi Ä‘á»i mịt mùng
A ! Này bé ! Con dế đến mùa phải đi
A ! Này bé ! Rồi sẽ có ngày trở vá».

Bé ca thá»i nay tả thá»±c hÆ¡n là mang những ẩn ngữ của đồng dao khi xÆ°a. Nó muốn kết chặt thân tình anh em, nhÆ° trong bài ÃƯA BÉ ÃẾN TRƯỜNG.

Bé Ca
ÃƯA BÉ ÃẾN TRƯỜNG
(Saigon-1974)
1
ÃÆ°a bé đến trÆ°á»ng bằng xe anh đạp
Khi bÆ°á»›c ra Ä‘Æ°á»ng bình minh đã lên
Ba má đã khuyên mình nên đi sớm
Em hãy leo lên để anh Ä‘i liá»n
ÃÆ°a bé đến trÆ°á»ng từ nÆ¡i xóm hẹp
Qua những con Ä‘Æ°á»ng vòng quanh đã quen
Ra tới công viên ngựa xe như nước
Len giữa đám đông chật như đóng nêm.
Trên xe, trên xe em nói huyên thuyên
Bao nhiêu, bao nhiêu chuyện cổ tích tiên
Anh tuy nghe luôn, anh vẫn quên liá»n.
Thôi em, thôi em con dốc nghiêng nghiêng
Anh đang leo lên nghẹt thở đứng tim
Em im đi cho anh gắng anh đạp.
Xe lăn bon bon chuông bấm kinh coong
Ãang Ä‘i em xin ngừng lại gốc soan
Cho em giơ tay em hái hoa đẹp
Thôi em, thôi em ta hãy đi mau
Không ai, không ai chỠđợi bé đâu
Anh nghe nhÆ° chuông nÆ¡i mái trÆ°á»ng reo.
2
Ãón bé ra trÆ°á»ng, chiá»u mÆ°a hoang lạnh
Manh áo tơi chùm cả em, lẫn anh
Thương chiếc xe xanh, nhỠxinh ướt át
NhÆ°ng ấm trong tim hồi chuông giáo Ä‘Æ°á»ng
Ãón bé ra trÆ°á»ng, chiá»u mÆ°a xám xịt
Ãi giữa hai hàng đèn đêm đứng im
Em bé co ro ngồi ôm tay lái
Anh cũng so vai còng lưng tiến lên.
Nhưng em không quên em nói, em khoe
Hôm nay cô cho mÆ°á»i Ä‘iểm, thích ghê
Nhưng đôi tai anh, đâu có nghe gì
Thôi em, thôi em khi nước mưa tuôn
Xe Ä‘ang Ä‘i trên Ä‘Æ°á»ng hẹp đất trÆ¡n
Em im đi cho anh gắng anh đạp
Xe đi loanh quanh, mưa xuống nhanh nhanh
Chân anh, chân em tràn ngập nước văng
Anh em ca lên cho đỡ run lạnh
Ca lên, ca lên câu hát anh em
Ta thÆ°Æ¡ng yêu nhau, Ä‘á»i là cõi tiên
Nay mai xa nhau, kỷ niệm chẳng quên.
3
ÃÆ°a đón em bằng má»™t xe móp mẹp
ÃÆ°a đón em bằng tình anh vá»›i em
ÃÆ°a đón em sao mà vui tha thiết
ÃÆ°a đón em nhÆ° là Ä‘Æ°a ngÆ°á»i tình.
Mai mốt em thành ngÆ°á»i trong xã há»™i
Chức lớn sang giầu, nổi danh khắp nơi
Em có đi chơi bằng xe hơi mới
Xin chớ cán xe đạp của anh, bé ơi !
Xin chớ cán xe đạp của anh, bé ơi !

Luân lý của bài ÃƯA BÉ ÃẾN TRƯỜNG nằm trong câu hát chót. Bé ca Ãá»T Là TRÊN SÂN sau đây cÅ©ng nằm trong không khí nối liá»n gap generation.

Bé Ca
Ãá»T Là TRÊN SÂN
(Saigon-1974)
1
Nếu bé yêu anh, anh má»i đến ở
DÆ°á»›i mái thô sÆ¡, nÆ¡i vÆ°á»n xanh cá»
Ngày thì chia nhau sách Ä‘á»c, má»›i cÅ©
Ã-e chiá»u còn ra tÆ°á»›i vÆ°á»n, quét lá
Quét lá trên sân, vun thành đống nhá»
Bé sẽ cho anh cái quyá»n nhóm lá»­a
Mặt trá»i đã tan, giữa chiá»u êm gió
Má»™t ngày ra Ä‘i vá»›i má»™t chiá»u mÆ¡.
Ãiệp Khúc
Khói, khói lên nhỠnhoi
Khói lên nhẹ hơi, khói lên lả lơi
Khói, khói lên đầy vơi
Khói lên tả tơi, khói lên mù khơi
Khói, khói lên đẹp ngá»i.
2
Bé có biết không khói mỠsắc huệ
Khói trắng khơi lên kỷ niệm êm nhẹ
Ngày nào xa xôi, cũng nhỠnhư bé
Ngày còn mẹ cha, những chiá»u đốt lá
Khói nhắc cho anh những ngày vui khoẻ
Bóng dáng quê hương, những chàng trai trẻ
Hình ảnh quay tơ, cánh đồng thơm lúa
Nhạc hành quân xa, trên nẻo Ä‘Æ°á»ng ta.
(vá» Ãiệp Khúc)
3
Ãốt lá trên sân, nhá»› từng đóm lá»­a
Bến nước đêm xưa, chuyến đò neo ngủ
Một bài dân ca ấm lòng quê cũ
Ngá»t ngào lá»i ru, mối tình ngàn xÆ°a
Ãốt lá trên sân, khói má» cay toả
NÆ°á»›c mắt rÆ°ng rÆ°ng, anh nhiá»u mắc cở
Ngá»n lá»­a làm anh mắt má» thÆ°Æ¡ng nhá»›
Chỉ làm cho em má hồng đẹp thêm.
(vá» Ãiệp Khúc)

Má»™t loạt những bài bé ca được cho ra Ä‘á»i trong năm 1974, nhÆ°ng tiếc thay, nó không có thá»i gian để phổ biến vì qua 1975 thì cuá»™c Ä‘á»i của chúng ta Ä‘ang trôi Ä‘á»u đặn bá»—ng dÆ°ng xụp đổ ! Chúng ta đã mất hết ! Nói gì đến mấy bài hát ra Ä‘á»i đầu năm đó ? May cho tôi là hôm nay còn có cÆ¡ há»™i để nói tá»›i bé ca.

Ngay sau mấy bài rất giản Ä‘Æ¡n, bé ca được phát triển mạnh trên hình thức. Bài BÉ, CÂY ÃÀN, NGÔI NHÀ XANH, Ãá»’I CỎ là má»™t câu chuyện hÆ¡i dài, được chia ra nhiá»u Ä‘oạn hát vá»›i nhiá»u tiết tấu. Nó kể chuyện "... tôi Ä‘ang Ä‘i trong má»™t sáng mùa Xuân có nắng tÆ°Æ¡i hồng, thì thấy má»™t em bé Ä‘ang đứng ôm cây đàn bên ngôi nhà trên đồi xanh biếc... Tôi leo lên đồi và bé bắt tôi đánh đàn cho bé nghe. Ãánh đàn xong, bÆ°á»›c xuống đồi nhìn lên, tôi bá»—ng thấy bé rất là lẻ loi... "

Bé Ca
BÉ, CÂY ÃÀN,
NGÔI NHÀ XANH, Ãá»’I CỎ
(Saigon-1974)
Một sáng mùa Xuân có nắng tươi hồng
Băng qua ngá»n đồi chim hót mênh mông
DÆ°á»›i gót chân anh, Æ°á»›t má»m ngá»n cá»
Cơn gió ngỡ ngàng vỠđậu tóc nhung.
Vô tình ngang nhà mầu xanh lá cây
Có đàn bÆ°á»›m vàng chập chá»n cánh bay
Thế rồi anh nhìn bên hàng rào cây
Thấy bé ôm đàn dịu dàng mắt ngây.
Có phải bé là những giá»t sÆ°Æ¡ng trong ?
Ngủ trên bông cá», ở giữa cánh đồng
Có phải bé là, là nai mắt ngá»c
Tay bé vụng vỠnhư tuổi bé không ?
Bé Ä‘Æ°a tay ngang vừng trán ngoan hiá»n
CÆ°á»i chào anh, trông nhÆ° chim tên Quyên
Cây đàn thấp hơn mái đầu đôi chút
Anh ngỡ mình lạc vào cảnh thần tiên.
Bé đưa tay, nghiêng đầu bắt anh đàn
Một bài nghe vui như chim ca hoan
Anh chợt thấy xanh ngát trá»i trong mắt
Trong hạt huyá»n, nhạc rá»™n ràng thần tiên.
Chiá»u chuá»™ng bé thÆ¡, gặp gỡ tình cá»
Anh đàn cho bé tựa cửa nghe
Cho chú chuồn chuồn từ xa bay tới
Với bé, nghe đàn trong nắng vừa lên.
(solo nhạc guitare)
Một sáng mùa Xuân nắng soi trên đồi
Nắng đã lên rồi bên mái nhà vui
Nắng đã lên cao Æ°Æ¡m vàng ngá»n cá»
Nắng sẽ tô hồng cuá»™c Ä‘á»i bé Æ¡i !
Anh đàn xong rồi trả cho bé chơi
Bé cảm Æ¡n bằng nụ cÆ°á»i rất tÆ°Æ¡i
Vẫy chào anh vá», xuống đồi xa xôi
Bé đứng ôm đàn, một mình lẻ loi
Bé đứng ôm đàn, một mình lẻ loi
Bé đứng ôm đàn, một mình lẻ loi.

Bài TRONG TIẾNG ÃÀN CỦA ANH, TRONG TIẾNG CƯỜI CỦA EM là sá»± bổ xung cho bài BÉ, CÂY ÃÀN, NGÔI NHÀ XANH, Ãá»’I CỎ. Kể từ khi tôi hay nói tá»›i tiếng đàn trong những bài hát đầu Ä‘á»i cho tá»›i nay -- nghÄ©a là mấy chục năm sau -- tôi má»›i lại có dịp nói tá»›i tiếng đàn trong những bé ca.

Bé Ca
TRONG TIẾNG ÃÀN CỦA ANH
TRONG TIẾNG CƯỜI CỦA EM
(Saigon-1974)
1
EM :
Trong tiếng đàn của anh, em thấy má»™t niá»m Ä‘au
Em thấy nỗi buồn theo tang tóc nơi quê nghèo
Trong tiếng đàn của anh, em thấy mối âu sầu
RÆ¡i rá»›t theo giá»t châu thÆ°Æ¡ng nữ, chốn giang đầu
Qua tiếng đàn của anh, em thấy nhạc Ly Tao
Em thấy nhÆ° Ä‘á»i sao vun vút, sá»›m phai mầu
Ãôi khi đàn buồn thÆ°Æ¡ng, tức tối vá»›i nghẹn ngào
Ãã đứt dây thì sao cho nối được lòng nhau ?
Ôi tiếng đàn của anh, của anh !
2
ANH :
Trong tiếng cÆ°á»i của em, anh thấy má»™t mầu xanh
Anh thấy khung trá»i thanh, anh thấy bao tia lành
Trong tiếng cÆ°á»i của em, anh thấy bao ân tình
Cho tái sinh niá»m Tin nÆ¡i ngón tay bập bá»nh
Trong tiếng cÆ°á»i của em, anh thấy tình Mẹ, Cha
Anh thấy đồng bào ta, không thấy đâu hận thù
Trong tiếng cÆ°á»i của em, anh thấy mối giao hoà
Anh thấy nhÆ° trá»i xa cÅ©ng ghé lại gần ta
Ôi tiếng cÆ°á»i của em, của em !
3
EM :
Ôi tiếng đàn của anh, xin vẫn chẳng hỠquên
Những oái oăm vá» trên non nÆ°á»›c ta ngoan hiá»n
Ôi tiếng đàn của anh, xin vẫn chứa Æ°u phiá»n,
Nhưng cũng xin được vơi, vơi bớt chút oan nghiệt.
ANH :
Ôi tiếng cÆ°á»i của em, xin vẫn cứ cÆ°á»i vang lên
Ôi tiếng cÆ°á»i của em, xin vẫn mãi mãi êm Ä‘á»m
Ôi tiếng cÆ°á»i của em trong những tiếng anh đàn
Ôi tiếng đàn của anh trong tiếng cÆ°á»i của em
HÃT CHUNG :
Ôi tiếng lòng của ta, của đôi ta !

Từ 1973 bÆ°á»›c qua 1975, trong phạm vi bé ca, tôi Ä‘i từ đồng dao cổ phục hồi tá»›i những bài nối liá»n hai thế hệ thiếu niên và thanh niên. Tôi cÅ©ng Ä‘Æ°a bé ca lên hình thức nhạc kể truyện, nhạc thần tiên nên soạn ra những bài có nhiá»u Ä‘oạn khúc. Trong năm 75, tôi còn soạn được hai bài bé ca nữa. Bài CON á»C SÊN VÀ HÃ’N Ãà CUỘI thì đã quên, chỉ còn nhá»› bài MỘT CON CHIM NHỎ TRÊN CÀNH YÊU THƯƠNG. Bài này thành ra lá»›n ca mất rồi !

Bé Ca
MỘT CON CHIM NHỎ
TRÊN CÀNH YÊU THƯƠNG
(Saigon-1975)
Một con chim nhỠtrên cành yêu thương
Cất tiếng ca đêm Việt Nam vô thÆ°á»ng
Nhựa Hoà Bình loang nhành khô héo xuống
Mưa Hoà Bình gột tóc Mẹ sau gương.
Vòm tre lÆ¡i lả theo ngá»n thùy dÆ°Æ¡ng
Nắng đã soi trên Việt Nam mơ màng
Ãồng cá» xanh lÆ¡ đợi chá» cÆ¡n gió
Hoa nở đầy miá»n, bia má»™ Ä‘Æ°á»ng quên.
Vuông lụa trắng, quê nhà thơm hoa bưởi
Lá vÆ°á»n sau, say trong giấc miên trÆ°á»ng
TrÆ°a quê nhà, trầm hÆ°Æ¡ng lá»i Mẹ hát
Tiếng vá»ng buồn nhÆ° mÆ°a xoá dòng sông.
BỠnúi cao trùng trùng quanh thơ ấu
Gió chiá»u lên rạng rỡ môi hồng
Xưa chim nhỠvào rừng xanh sống
Nay trở vá», theo cụm khói bên sông.
Một con chim nhỠtrên trồi cây non
Cất tiếng yêu thương Việt Nam vô vàn
Thảm cá» má»m cho giá»t sÆ°Æ¡ng lay lắt
Sông nằm dài, chỠkết bạn trăm năm.

Phạm Duy

Mục Lục

IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________

Thư Tình Tháng Này

DHH



Anh Yêu Dấu,

Tiếng ve sầu đã bắt đầu tấu khúc chào Hạ, và cái nóng đã oi ả cũng từ từ kéo đến`. Hạ vỠcho tâm hồn chúng ta thêm thoải mái, rong chơi khắp vùng. Và ghi lại cho chúng ta những kỷ niệm khó quên.

Làm sao em có thể quên được những ngày rong chơi trên bỠbiển cát vàng. Những tản đá thật to lớn, hiên ngang thách thức sức mạnh của sóng biển, trên đó có ghi tên của những cặp tình nhân, đã một lần qua đây, và dĩ nhiên là không thể thiếu tên của chúng ta. Ngồi bên nhau nhìn dã tràng se cát trong sự nhẫn nại mà ta cảm thấy bùi ngùi xót xa thương cho số kiếp của nó. Những vỠốc lóng lánh tuyệt đẹp trốn dưới lớp cát mịn màng đã được em tung xới lên mang vỠkhoe với anh. Anh gật gù khen đẹp, đẹp như tình của đôi ta.

Biển là anh, hay anh là biển ? Thật mênh mông, vô bá». Tình anh trao em dạt dào, rá»™ng lá»›n không thua gì biển. Em sung sÆ°á»›ng nhận lấy, em vô tÆ°, cÆ°á»i nói, vui đùa không biết mệt cùng anh, cùng sóng biển. .

Tiếng sóng biển rì rào, thi nhau nối Ä‘uôi, Ä‘uổi bắt, nhÆ° những Ä‘iệu luân vÅ© nghê thÆ°á»ng bên tai. Lôi cuốn, má»i má»c gót chân chúng ta tham gia vào thế giá»›i riêng tÆ° của biển. Chúng ta là của nhau, nhÆ° sóng là của biển.

Hạ vỠcho nắng thương vay
Cho hồng đôi má cho say vá»›i ngÆ°á»i
Ve kêu ngân khúc biếng lÆ°á»i
-Dể em còn mÄ©m nụ cÆ°á»i bên anh
Hạ vỠtô áo em xanh
Vương màu biển nhớ duyên lành thắm trao
Lá»i yêu chan chứa ngá»t ngào
Lá»i thÆ°Æ¡ng em gởi ghi vào đá bia
Mong rằng không cách xa lìa
Dạt dào, khắn khít không chia đôi bá»
Tình như biển cát mộng mơ
Má»™t trá»i hạnh phúc xanh lÆ¡ tuyệt vá»i

Viết Cho Giao Mùa
July, 2004

DHH
~~~/~~((@

Mục Lục

V . Nghiên Cứu_____________________________________________

1. BƯỚU ÓC - (Brain tumor)

Bác sÄ© Nguyá»…n Quyá»n Tài



NghÄ© đến bÆ°á»›u óc, chúng ta ai cÅ©ng sợ. Má»i quí Ä‘á»™c giả Ä‘á»c bài viết vá» bÆ°á»›u óc của BS. Nguyá»…n Quyá»n Tài, Giáo sÆ° Truá»ng Ãại há»c Y khoa Florida, Hoa Kỳ.

BS. Nguyá»…n Văn Ãức.

NgÆ°á»i bệnh khai vá»›i bác sÄ©: “HÆ¡n tháng nay, tôi nhức đầu hoài. Buổi sáng má»›i thức dậy nhức nhiá»u, có khi khom xuống hay tằng-hắng cÅ©ng nhức. Càng ngày càng nhức hÆ¡n, có khi nhức cả buổi. TrÆ°á»›c giỠđâu có khi nào nhức lâu nhÆ° vầyâ€.

Triệu chứng bướu óc

Nhức đầu rất hay xảy ra, nhÆ°ng nếu kéo dài lâu ngày, lại kèm theo những triệu chứng khác nhÆ° buồn nôn, ói má»­a, mắt má», hoặc tay chân má»™t bên yếu Ä‘i, nhức đầu có thể là triệu chứng của bÆ°á»›u óc. (Má»™t số ngÆ°á»i bị bÆ°á»›u óc trong thá»i kỳ đầu không có triệu chứng nhức đầu). Ngoài nhức đầu và những triệu chứng kể trên, bÆ°á»›u óc có thể gây những triệu chứng sau đây:
- Ãá»™ng-kinh (seizure): tức ngÆ°á»i bệnh bị co giật toàn thân, rồi bất tỉnh trong má»™t thá»i gian ngắn, hoặc có khi chỉ má»™t tay hay chân co giật thôi, và ngÆ°á»i bệnh không bất tỉnh.
- Biến đổi tâm tánh và tình trạng tri-giác, trí nhớ kém đi.
- Thị-giác suy giảm, hay không còn thấy hết những gì trong tầm mắt.
- Miệng nói Ä‘á»›, hay khó tìm lá»i để diá»…n tả tÆ° tưởng.
- Ngửi không biết mùi, hoặc thính-giác kém (lãng tai).
- Mất cảm giác (tê), hoặc tay, chân một bên yếu đi.
- Mắt bỗng dưng lé.
- Ãi đứng mất thăng-bằng.
- Ãi tiểu trong quần.

BÆ°á»›u óc còn có thể gây ra nhiá»u triệu chứng và biến đổi khác nữa, tùy vị trí của bÆ°á»›u nằm đâu trong óc. Khi thấy có những triệu chứng bất thÆ°á»ng, ngÆ°á»i bệnh cần đến bác sÄ© để được chẩn Ä‘oán và Ä‘iá»u trị kịp thá»i.

Ãịnh bệnh

Những phương pháp quang ảnh sau giúp định bệnh bướu óc nhanh chóng:
1. Phim CT scan:
PhÆ°Æ¡ng pháp này hiện nay thông dụng nhất. NgÆ°á»i bệnh được tiêm má»™t chất thuốc qua Ä‘Æ°á»ng tÄ©nh mạch để làm bÆ°á»›u óc hiện rõ hÆ¡n trên phim. NgÆ°á»i bệnh chỉ cần nằm yên trong má»™t thá»i gian ngắn trên bàn chụp ảnh.
2. MRI scan:
NgÆ°á»i bệnh cần nằm yên lâu hÆ¡n, và má»™t chất thuốc cÅ©ng được truyá»n qua Ä‘Æ°á»ng tÄ©nh mạch để làm hiện rõ bÆ°á»›u trên phim. MRI scan có thể cho thấy những bÆ°á»›u nhá» (dÆ°á»›i 0.5 cm) hoặc những bÆ°á»›u nằm tại vị trí gần đáy sá» mà phim CT scan không phát hiện được.

Những phÆ°Æ¡ng pháp quang ảnh giúp xác định vị trí và kích thÆ°á»›c của bÆ°á»›u, và nhiá»u khi còn có thể giúp chúng ta Ä‘oán loại bÆ°á»›u, cÅ©ng nhÆ° tính lành hay dữ của nó. Thêm vào đó, các phim quang ảnh cho thấy tầm mức sÆ°ng phù chung quanh bÆ°á»›u, và mức Ä‘á»™ đè nén trên óc do bÆ°á»›u gây nên.
Các loại bướu óc
Cách phân loại của Tổ chức Y tế Thế giá»›i (World Health Organization) được dùng hiện nay sắp xếp các bÆ°á»›u óc tùy theo tế bào hay mô từ đó bÆ°á»›u xuất phát. Ãại khái, chúng ta có thể kể: bÆ°á»›u xuất phát từ những tế bào của óc, từ màng óc, từ dây thần kinh sá» và ngoại biên, v.v., và những bÆ°á»›u chyển di, tức xuất phát từ má»™t bÆ°á»›u ở má»™t nÆ¡i khác trong cÆ¡ thể, rồi theo máu đến óc.

BÆ°á»›u cÅ©ng thÆ°á»ng được phân ra hai loại, lành (benign tumor) và dữ (malignant tumor, còn gá»i là ung thÆ°), để giúp tiên lượng tiến trình của bÆ°á»›u. Việc định tính lành hay dữ của bÆ°á»›u chỉ có thể chính xác khi có khảo nghiệm mô há»c dÆ°á»›i kính hiển vi. Vì thế, ngoài các phim quang ảnh, việc định bệnh đôi khi cÅ©ng cần đến phÆ°Æ¡ng pháp sinh-thiết (biopsy), tức cần đến má»™t cuá»™c giải phẫu để lấy má»™t miếng bÆ°á»›u Ä‘em lát má»ng rồi nhuá»™m thuốc xem dÆ°á»›i kính hiển vi.

Nguyên nhân
Má»™t số yếu tố được xem có thể gây ra bÆ°á»›u óc, nhÆ° phóng xạ, các chất hoá há»c, đồ ăn thức uống, rượu, thuốc lá, chấn thÆ°Æ¡ng đầu, v.v.. NhÆ°ng cho đến nay, các nghiên cứu chÆ°a Ä‘Æ°a ra được má»™t kết luận nào chắc chắn.
CÅ©ng may, bÆ°á»›u óc hiếm khi xảy ra, tuy làm ngÆ°á»i bệnh mất khả năng hoạt Ä‘á»™ng nhiá»u hÆ¡n, so vá»›i các bÆ°á»›u ở những cÆ¡ quan khác. May hÆ¡n nữa cho chúng ta, ngÆ°á»i Ã-châu ít bị bÆ°á»›u óc hÆ¡n những sắc dân khác.

Chữa trị
Hiện nay, những phÆ°Æ¡ng pháp Ä‘iá»u trị bÆ°á»›u óc gồm có:
1. Giải phẫu cắt bỠbướu:
- TrÆ°á»ng hợp bÆ°á»›u lành, bác sÄ© giải phẫu sẽ cố gắng cắt bá» hết bÆ°á»›u, ngÆ°á»i bệnh kể nhÆ° khá»i bệnh. Ãôi khi bÆ°á»›u lành cÅ©ng tái phát, và cần phải giải phẫu lại.
- TrÆ°á»ng hợp bÆ°á»›u dữ (ung thÆ°), phẫu thuật không thể nào cắt bá» hết tất cả các tế bào bÆ°á»›u, và những tế bào còn sót lại sẽ tiếp tục sanh sôi nảy nở. Vì thế, sau khi giải phẫu, ngÆ°á»i bệnh cần được trị liệu thêm bằng tia phóng xạ và bằng thuốc. Các bÆ°á»›u dữ thÆ°á»ng tái phát sau má»™t khoảng thá»i gian từ vài tháng đến vài năm.
2. Trị liệu bằng tia phóng-xạ (radiotherapy):
PhÆ°Æ¡ng pháp trị liệu này dùng nhiá»u kỹ thuật và sá»­ dụng những tia phóng xạ thuá»™c nhiá»u loại khác nhau. Chuyên gia trị liệu phóng xạ sẽ tùy vào loại bÆ°á»›u mà quyết định áp dụng kỹ thuật nào.
3. Trị liệu bằng thuốc (chemotherapy):
PhuÆ¡ng pháp này dùng thuốc uống hay tiêm qua tÄ©nh mạch để cố tiêu diệt hết những tế bào bÆ°á»›u dữ. Tuy nhiên, những loại thuốc này cÅ©ng gây ít nhiá»u Ä‘á»™c hại cho ngÆ°á»i bệnh nên việc dùng thuốc cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Chuyên gia trị liệu sẽ quyết định dùng loại thuốc gì, cho thuốc nhiá»u ít và trong khoảng thá»i gian bao lâu.

Má»™t thuốc cÅ©ng thÆ°á»ng được dùng cho bÆ°á»›u óc là dexamethasone. Thuốc thuá»™c loại steroids, có tác dụng làm giảm sÆ°ng phù phần óc chung quanh bÆ°á»›u. Thuốc hiệu nghiệm và tác dụng rất nhanh, tuy không làm tan bÆ°á»›u nhÆ°ng giúp cho óc bá»›t bị sÆ°ng phù, phục hồi các chức năng thần kinh và làm giảm các triệu chứng nhức đầu, tê yếu tứ chi, v.v.. Thuốc này dùng song song vá»›i các phÆ°Æ¡ng thức Ä‘iá»u trị khác.
Tóm lại, việc Ä‘iá»u trị bÆ°á»›u óc tùy vào loại bÆ°á»›u, vị trí và kích thuá»›c lá»›n nhá» của bÆ°á»›u, cùng những yếu tố khác nhÆ° tuổi tác và sức khoẻ tổng quát của ngÆ°á»i bệnh.
NhÆ° vậy, việc trị liệu bÆ°á»›u óc dữ và bÆ°á»›u óc lành có rất nhiá»u Ä‘iểm khác biệt:

A. Bướu dữ:
- Nếu bÆ°á»›u dữ xuất phát từ những tế bào tại óc, và có thể cắt bỠđược, thì giải phẫu là bÆ°á»›c đầu tiên. Sau khi giải phẫu cắt bá» bÆ°á»›u đến mức tối Ä‘a (mà không làm ngÆ°á»i bệnh mất thêm chức năng thần kinh), tia phóng xạ và thuốc trị bÆ°á»›u sẽ được dùng để Ä‘iá»u trị tiếp.
- Nếu bÆ°á»›u dữ thuá»™c loại chuyển di (má»c từ nÆ¡i khác trong cÆ¡ thể rồi theo máu đến óc), nhÆ°ng ảnh quang tuyến cho thấy chỉ có má»™t bÆ°á»›u duy nhất trong óc, bÆ°á»›u óc có thể được cắt bá» bằng phẫu thuật. Sau đó, ngÆ°á»i bệnh sẽ được tiếp tục Ä‘iá»u trị bằng tia phóng xạ và thuốc. Nếu quang ảnh cho thấy có nhiá»u buá»›u chuyển di xuất hiện má»™t lượt, thì phẫu thuật sẽ không giúp ích gì ngoài việc làm sinh thiết để định bệnh (mổ lấy má»™t miếng bÆ°á»›u Ä‘em xem dÆ°á»›i kính hiển vi, hầu biết bÆ°á»›u thuá»™c loại nào). Má»™t khi loại bÆ°á»›u đã được xác định rồi thì sẽ áp dụng phÆ°Æ¡ng pháp trị liệu bằng tia phóng xạ hay bằng thuốc tùy trÆ°á»ng hợp.
Trong những trÆ°á»ng hợp bÆ°á»›u dữ, ngÆ°á»i bệnh cần được theo dõi thÆ°á»ng xuyên. Hình quang ảnh sẽ cho biết khi nào bÆ°á»›u tái phát. Trong trÆ°á»ng hợp bÆ°á»›u tái phát, phẫu thuật có thể được sá»­ dụng má»™t lần nữa để cắt bá» bÆ°á»›u.

B. Bướu lành:
Mục tiêu là cắt bá» hết bÆ°á»›u bằng phẫu thuật mà không làm cho bệnh nhân bị tê liệt hay mất má»™t chức năng thần kinh nào. Nếu bÆ°á»›u tuy lành, nhÆ°ng đã ăn dính vào các bá»™ phận quan trá»ng của hệ thần kinh (nhÆ° các mạch máu lá»›n, các dây thần kinh, hay trục não), thì việc cắt bá» hẳn không thể thá»±c hiện được. TrÆ°á»ng hợp này, bác sÄ© giải phẫu sẽ cố gắng cắt bá» càng nhiá»u càng tốt; phần bÆ°á»›u còn lại sẽ được theo dõi bằng hình ảnh quang tuyến. Nếu bÆ°á»›u tăng trưởng trở lại, có thể dùng phẫu thuật để cắt bá» lần nữa. BÆ°á»›u lành cÅ©ng có loại có thể trị bằng tia phóng xạ. Nếu không thể dùng phẫu thuật cắt bá» hết được thì dùng tia phóng xạ để làm bÆ°á»›u nhá» lại hoặc chậm tăng trưởng. Những bÆ°á»›u xuất phát từ tuyến-yên (pituitary gland, má»™t tuyến ná»™i tiết rất quan trá»ng nằm tại óc) tiết ra kích-thích-tố, có thể Ä‘iá»u trị bằng thuốc mà không cần giải phẫu, trừ trÆ°á»ng hợp bÆ°á»›u quá lá»›n khiến những cÆ¡ quan chung quanh bị đè ép.

Má»™t số phÆ°Æ¡ng pháp trị liệu má»›i nhÆ° thay đổi đặc tính di truyá»n của tế bào bÆ°á»›u (gene therapy) còn Ä‘ang trong vòng thá»­ nghiệm và má»›i chỉ được dùng cho má»™t vài loại bÆ°á»›u tại các trung tâm nghiên cứu.

Tiên lượng bệnh

1. Bướu lành:
BÆ°á»›u lành cắt bá» hoàn toàn, ít khi tái phát và bệnh được trị dứt. Nếu không thể cắt bá» hết, bÆ°á»›u lành có tái phát cÅ©ng tăng trưởng chậm, ngÆ°á»i bệnh có thể sống khá»e mạnh trong nhiá»u năm. Nếu bÆ°á»›u lành đã ăn vào các cÆ¡ quan thần kinh làm tê, liệt, mù mắt, Ä‘iếc tai, v.v., ngÆ°á»i bệnh sẽ mất Ä‘i những chức năng đó.

2. Bướu dữ:
Bệnh không thể trị dứt được và sẽ tái phát. Trị liệu bằng tia phóng xạ và thuốc có thể gia tăng thá»i gian sống sót từ vài tháng đến vài năm.
Nhiá»u lúc, đứng trÆ°á»›c ngÆ°á»i bệnh bị bÆ°á»›u óc không thể Ä‘iá»u trị dứt được, ngÆ°á»i y sÄ© chỉ còn cách giúp ngÆ°á»i bệnh sống thoải mái và bá»›t Ä‘au Ä‘á»›n trong những ngày còn lại trên thế gian.
Dù vá»›i đầy đủ những phÆ°Æ¡ng tiện Ä‘iá»u trị tân tiến nhất, hiện tại, cÅ©ng chỉ má»™t số bệnh có thể trị dứt mà thôi. NhÆ°ng ngÆ°á»i y sÄ© vẫn có thể tìm cách giảm bá»›t được những thống khổ thể xác và tinh thần của ngÆ°á»i bệnh.

Tài Liệu tham khảo:
Kaye AH, Laws Jr ER, Ed. Brain tumors. An Encyclopedic Approach. Churchill Livingstone, New York, 1995.
Hoa Kỳ
Ä‘iện chỉ: NguyenQuyenTai-ctvdSK@yahoá»com

Bác sÄ© Nguyá»…n Quyá»n Tài

Mục Lục

2. TÃO BÓN(Constipation)

Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức



Ãá»i lắm ná»—i bất công, kẻ thÆ¡ thá»›i Ä‘i cầu, ngÆ°á»i nhó nhăn táo bón. Má»—i năm, có hÆ¡n 2 triệu rưỡi ngÆ°á»i ở Mỹ Ä‘i thăm bác sÄ© vì táo bón.

Bón không những khó chịu, còn có thể làm nứt hậu môn gây đau, khiến bệnh trĩ nặng hơn, trực tràng sa xuống (rectal prolapse), phân vón chặt trong trực tràng gây đau bụng, buồn nôn, ói mửa, bí tiểu.

Chúng ta hay nghÄ© cứ phải Ä‘i cầu Ä‘á»u má»—i ngày má»›i là bình thÆ°á»ng, nên nhiá»u vị tưởng mình táo bón. Thá»±c ra, thói quen Ä‘i cầu của ngÆ°á»i lá»›n chúng ta khác nhau nhiá»u lắm, từ vài lần má»—i ngày, đến vài lần má»—i tuần.

Theo định nghĩa, ta bị táo nếu có hai (hoặc hơn) những triệu chứng sau đây:
- Ãi cầu ít hÆ¡n 3 lần má»—i tuần
- Khi Ä‘i cầu, phân hay cứng, ra thành cục nhá»
- Khi đi cầu, hay phải rặn dữ phân mới chịu ra
- Khi đi cầu, hay phải dùng tay giúp phân ra
- Khi đi cầu, hay có cảm giác phân kẹt không ra
- Hay có cảm giác đi cầu không hết khi đã xong việc

Như vậy, nếu bạn đi cầu có 3 lần mỗi tuần thôi, song vẫn dễ dàng và thoải mái lắm, bạn... chưa bị táo bón.

Nguyên nhân táo bón kinh niên

Càng lá»›n tuổi chúng ta càng dá»… bón. Các vị cao niên thÆ°á»ng ít ăn rau trái cùng những thá»±c phẩm giúp chống bón, không uống đủ nÆ°á»›c, ít vận Ä‘á»™ng hÆ¡n ngÆ°á»i trẻ, uống nhiá»u loại thuốc có thể gây bón.

Rất nhiá»u nguyên nhân khác nữa gây bón:
- Bất thÆ°á»ng vá» cấu trúc của Ä‘Æ°á»ng tiêu hóa: bÆ°á»›u (nhÆ° ung thÆ° ruá»™t già), trá»±c tràng lồng vào nhau hoặc bị sa, thòng (rectal intussusception or prolapse, rectocele).
- Bất thÆ°á»ng cÆ¡ năng (functional abnormality): bệnh ruá»™t quá nhạy cảm (irritable bowel syndrome).
- Bệnh ná»™i tiết: bệnh tiểu Ä‘Æ°á»ng, bệnh suy tuyến giáp trạng (hypothyroidism), bệnh cao hoặc thấp chất calcium trong máu (hypercalcemia, hypocalcemia).
- Bệnh thần kinh: aganglionosis, intestinal pseudo-obstruction, multiple sclerosis, Parkinson’s disease.
- Mang thai.
- Thuốc dùng: rất nhiá»u thuốc có thể gây bón: anticholinergics, antidepressants (chống sầu buồn), antiparkinsonian agents (chữa bệnh run Parkinson), calcium-channel blochers (chữa cao áp huyết), iron supplements (thuốc chứa chất sắt), opiates (thuốc chứa chất nha phiến), v.v..

Trong những trÆ°á»ng hợp táo bón không tìm thấy nguyên nhân rõ rệt, có lẽ bón gây do ruá»™t già chuyển Ä‘á»™ng chậm (slow colonic transition) hoặc sàn vùng chậu không làm việc đàng hoàng (pelvic floor dysfunction, các bắp thịt vùng chậu và hậu môn không ná»›i lá»ng lúc chúng ta rặn khi Ä‘i cầu).

Kể bệnh và khám bệnh

Ãể giúp bác sÄ© tìm ra nguyên nhân gây chứng bón khiến bạn buồn phiá»n, khi tâm sá»± vá»›i bác sÄ©, bạn cho bác sÄ© biết ba Ä‘iểm quan trá»ng:
- Chứng bón mới đến thăm bạn đây hay ở với bạn đã lâu?
- Thực sự, bạn bảo bạn bị bón, bạn muốn nói: bạn ít khi đi cầu, phân bạn cứng, hay bạn phải rặn đỠcả mặt khi đi cầu, hoặc bạn đi không hết phân, v.v.?
- Mỗi tuần, bạn thử nhớ, bạn đi cầu tổng cộng mấy lần?

Thế còn thuốc dùng, bạn có nhá»› mang tất cả theo cho bác sÄ© xem không. Kể cả những thứ mua không cần toa, nhÆ° các thuốc chảy mÅ©i, nghẹt mÅ©i Dimetapp, Benadryl, Tavist, v.v.? Chúng có tính anticholernergic, hay gây bón. Và nhiá»u thuốc khác nữa. Tốt nhất, Ä‘i khám bệnh vì bất cứ triệu chứng gì, bạn Ä‘á»u Ä‘em theo thuốc cho bác sÄ© xem.

Còn nữa. Bạn có đau bụng, đau vùng hậu môn khi đi cầu, bạn có xuống cân, chảy máu trực tràng (rectal bleeding) không? Trong lúc đi cầu, bạn có phải ngồi ở một vị trí nào đặc biệt để cố đi? Bạn có phải dùng tay ấn phía trước hậu môn, hoặc đưa tay vào âm đạo đè vào trực tràng ở phía sau để giúp phân ra không? (nếu vậy, bạn có thể bị thòng trực tràng, rectocele). Nếu cứ có cảm giác đầy đầy trong trực tràng, xin bạn cho biết luôn, để ta cùng nghĩ đến các bệnh sa trực tràng (rectal prolapse), trực tràng lồng vào nhau (rectal intussusception), và thòng trực tràng (rectocele). Những lúc bạn không đi cầu, phân bạn nó có tự ý rò ra không (fecal incontinence).

Trong lúc bạn kể bệnh, bác sÄ© kín đáo để ý xem nét mặt bạn thế nào, có lá»™ những nét căng thẳng, buồn sầu chăng. NgÆ°á»i căng thẳng, buồn sầu hay bị bón, và có khi Ä‘ang dùng thuốc tâm thần khiến há» bón thêm. Rồi đến lúc thăm khám cho bạn, bác sÄ© sẽ khám tổng quát trÆ°á»›c, xem bạn có bệnh toàn diện nào ảnh hưởng cả đến sá»± hoạt Ä‘á»™ng của bá»™ máy tiêu hóa bạn, chẳng hạn nhÆ° các bệnh suy tuyến giáp trạng, bệnh run Parkinson, v.v.. Bác sÄ© ngắm xem bạn có gầy còm, xanh xao không, vì bệnh ung thÆ° ruá»™t già có thể gây bón, còn làm ta xuống cân, mất máu. Khi khám hậu môn của bạn, bác sÄ© sẽ để ý xem hậu môn bạn có vết nứt nào (anal fissures) hoặc có trÄ© (hemorrhoids) khiến bạn Ä‘au, và đâm ngại Ä‘i cầu. Bác sÄ© nhá» bạn rặn thá»­, nhÆ° lúc Ä‘i cầu, để xem trá»±c tràng của bạn có sa xuống không.

Sau đó, bác sÄ© sẽ Ä‘Æ°a ngón tay vào hậu môn bạn để thăm khám tiếp. Bạn chịu khó chút. Dùng ngón tay thăm nhÆ° vậy, bác sÄ© có thể khám phá bạn có vết nứt hậu môn, trÄ©, mạch lÆ°Æ¡n (fistulas), đồng thá»i thẩm định xem cÆ¡ vòng hậu môn của bạn có còn làm việc đàng hoàng không. Bác sÄ© lại nhá» bạn rặn nhÆ° Ä‘i cầu lần nữa, để xem bên trong, trá»±c tràng có thòng xuống bất thÆ°á»ng lúc bạn rặn không, và cùng lúc, nếu cÆ¡ vòng hậu môn, lẽ ra nó phải dãn ra để phân bạn thoát ra dá»… dàng, mà không, nó lại siết lại, thì đúng là nó không muốn làm việc rồi. Vá»›i ngón tay trong hậu môn bạn, bác sÄ© cÅ©ng xem bạn có bị bÆ°á»›u trong trá»±c tràng, có bị vón phân (fecal impaction), có khi thành má»™t cục to nhÆ° trái banh tennis, khiến bạn đã bón càng thêm bón, hoặc ngược lại, khiến phân cứ hay nhỉ ra, nhỉ ra những lúc bạn không Ä‘i cầu, khiến bạn thấy phiá»n quá.

Vá»›i những vị lá»›n tuổi má»›i bị bón đây, ta cẩn thận và nghÄ© xa hÆ¡n chút, vì sợ ung thÆ° ruá»™t già là nguyên nhân làm bón. Nếu cùng vá»›i bón, có cả chảy máu trá»±c tràng hoặc thiếu máu do thiếu chất sắt, ta nên nhá» bác sÄ© chuyên khoa Ä‘Æ°á»ng tiêu hóa soi toàn thể ruá»™t già (colonoscopy) cho chắc ăn, kẻo có ung thÆ° nó nằm đâu đó. Còn không (không chảy máu trá»±c tràng, không thiếu máu do thiếu chất sắt), soi ruá»™t không gấp, ta chụp phim ruá»™t già, vì phim chụp có thể cho thấy ruá»™t già hoặc trá»±c tràng có to bá»± bất thÆ°á»ng hay chăng (megacolon or megarectum).
Chữa trị
Bón ít khi gây do những nguyên nhân nguy hiểm, nên nếu việc thăm khám không cho thấy có gì lạ lắm, chúng ta có thể bắt tay ngay vào việc chữa trị, chưa cần phải thử máu hoặc làm những trắc nghiệm phức tạp.

Chữa bón gồm 4 bÆ°á»›c, từ nhẹ nhàng đến nặng tay. BÆ°á»›c đầu, bạn nên thÆ°á»ng xuyên vận Ä‘á»™ng (nhÆ° Ä‘i bá»™ 30-45 phút má»—i ngày), uống nÆ°á»›c cho đủ (6-8 ly nÆ°á»›c má»—i ngày), và hàng ngày, bá» ra 15-20 phút để nhẩn nha Ä‘i cầu. Hãy lắng nghe và đáp ứng những tín hiệu đòi Ä‘i cầu của bá»™ tiêu hóa, những tín hiệu này mạnh nhất sau khi ta ăn, nhất là sau bữa sáng. Nếu ta phe lá», tín hiệu muốn Ä‘i cầu từ bá»™ tiêu hóa sẽ yếu dần rồi hết hẳn, nó thôi, không nhắc ta nữa.

Bạn nên ăn nhiá»u rau, trái cây, bran cerial, whole wheat bread, v.v., những thá»±c phẩm chứa nhiá»u chất sợi (fiber) giúp ta Ä‘i cầu Ä‘á»u hÆ¡n. Má»—i ngày bạn cần khoảng 20-35 g chất sợi để chống bón. Bạn Ä‘ang dùng thuốc gì nghi có thể gây bón Æ°, ta giảm lượng thuốc, hoặc đổi sang má»™t thuốc khác không gây bón.

Nếu bạn không ăn đủ rau trái, bran cerial, whole wheat bread, v.v., để có đủ 20-35 g chất sợi má»—i ngày, ta sang bÆ°á»›c thứ hai. Bác sÄ© sẽ khuyên bạn dùng các thuốc cung ứng chất sợi (polycarbophyl, psyllium, methylcellulose) để Ä‘i cầu Ä‘á»u hÆ¡n. Còn phân của bạn quá cứng Æ°, bạn có thể dùng thuốc làm má»m phân (stool softener), nhÆ° thuốc Colace.

Vá»›i những biện pháp trên, mà cái ruá»™t của bạn vẫn ỳ ra, ta phải sang đến bÆ°á»›c thứ ba, tuần 2-3 lần, dùng thêm các thuốc xổ có tác dụng thẩm thấu (osmotic laxatives) chứa chất muối magnesium (magnesium citrate, magnesium hydroxide), sodium phosphates, hoặc các chất Ä‘Æ°á»ng không hấp thụ (nonabsorbable sugars) nhÆ° lactulose, sorbitol. Các thuốc này tÆ°Æ¡ng đối lành, tuy nhiên, ta không nên dùng chúng cho những vị bị suy thận (renal insufficiency), hoặc phải ăn má»™t thá»±c phẩm lạt, ít chất muối sodium.

BÆ°á»›c thứ tÆ° là bÆ°á»›c cuối trong sá»± chữa trị bằng thuốc, gồm những thuốc xổ có tác dụng kích thích (stimulant laxatives), nhÆ° các thuốc bisacodyl, senna, v.v., dùng cho những cái ruá»™t già cứng đầu, không chịu làm việc gì cả. Ãã đến bÆ°á»›c này, mà cÅ©ng chẳng ăn thua, thì đúng là ta gặp phải cái ruá»™t già ngoan cố.

Vá»›i những cái ruá»™t già ngoan cố, ta cần tìm xem những nguyên nhân sâu xa bên trong gây bón. Những thá»­ máu thÆ°á»ng được làm, trÆ°á»ng hợp chứng bón của bạn cứng đầu, không chịu thua những cách ta đã thá»­ kể trên: TSH, calcium, glucose, creatinine, complete blood count (đếm máu toàn diện, hay được viết tắt CBC), để truy tìm các bệnh suy tuyến giáp trạng, cao hoặc thấp calcium trong máu, suy thận, những bệnh hay gây bón. Còn làm CBC (đếm máu toàn diện) để xem bạn có thiếu máu không, nếu có, ta nên nghÄ© đến ung thÆ° ruá»™t già, má»™t bệnh chúa hay gây thiếu máu.

Nếu má»i tìm hiểu vá»›i thá»­ máu Ä‘á»u bình thÆ°á»ng, và chứng bón của bạn nó vẫn quá lắm, không có mòi thuyên giảm, đây là lúc bạn cần được chuyển đến bác sÄ© chuyên khoa Ä‘Æ°á»ng tiêu hóa, để bác sÄ© chuyên khoa soi Ä‘Æ°á»ng tiêu hóa phía dÆ°á»›i của bạn (sigmoidoscopy) xem có gì lạ, và nếu cần sẽ làm những trắc nghiệm đặc biệt nhÆ° Ä‘o lÆ°á»ng sá»± chuyển Ä‘á»™ng của ruá»™t già (measurement of colon transit), Ä‘o áp suất vùng hậu môn-trá»±c tràng (anorectal manometry), chụp phim lúc Ä‘ang Ä‘i cầu (defecography), v.v.. Sá»± chữa trị sau đó sẽ tùy vào kết quả của những trắc nghiệm đặc biệt này. Thỉnh thoảng, có chứng bón, hết thuốc chữa, vì trị liệu nào cÅ©ng vô phÆ°Æ¡ng, cách trị cuối cùng là đành cắt hẳn ruá»™t già (colectomy).

Ôi, bón khiến nhiá»u ngÆ°á»i chúng ta Ä‘au khổ, mặt mày tÆ° lá»±. CÅ©ng may, thÆ°á»ng nó không do nguyên nhân nguy hiểm. Bạn tăng cÆ°á»ng vận Ä‘á»™ng, uống cho đủ nÆ°á»›c, ăn nhiá»u rau trái cùng những thá»±c phẩm giúp chống bón, tránh những thuốc có thể gây bón, tập thói quen Ä‘i cầu Ä‘á»u má»—i ngày (nghe theo tiếng gá»i của bá»™ tiêu hóa, Ä‘i ngay lúc nó muốn), thÆ°á»ng bón sẽ bá»›t.

Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức

Mục Lục

VI. Giá»›i Thiệu - Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuật ___________________________________________________





1. ThÆ¡ Nhạc - Bích Huyá»n

Má»i các bạn nghe C/C thÆ¡ nh.c do chị Bích Huyá»n thá»±c hiện ,đã phát thanh trên VOA

Tập Thơ Cõi Riêng
(Của Nguyễn Thị Minh Thuỷ )
Nghe Nhạc : Thanh Trang ,Ãoàn Chuẩn ,Trịnh Công SÆ¡n
Chị Bích Huyá»n biên soạn vá»›i bài viết của Trịnh Gia Mỹ.
http://saigonline.com/mdv/BichHuyen/CoiRieng.wma

Tiện đây má»i các bạn nghe C/T Văn Há»c Nghệ Thuật ,do chị Bích Huyá»n và nhạc sÄ© Thanh Trang thá»±c hiện ,đã phát thanh trên Radio Bolsa .
Chủ Ãá» Phật Ãản
Nghe nhạc : Ãi ChÆ¡i Chùa HÆ°Æ¡ng /của Nhạc SÄ© Trần Văn Khê phổ thÆ¡ Nguyá»…n Nhược Pháp
Phong Kiá»u Dạ Bạc /của Mai Ãức Vinh phổ từ thÆ¡ phóng tác VÆ°Æ¡ng Ngá»c Long .
http://saigonline.com/mdv/BichHuyen/PhatDang.wma

Mai ̇ȩc Vinh

Mục Lục



2. Tạp Chí Nguồn



Giao Muà vừa nhận được tạp chí Nguồn số 2 do Ban Biên Tập Nguồn gá»­i tặng. Tạp chí Nguồn là diá»…n đàn văn há»c nghệ thuật của cÆ¡ sở thi văn cá»™i nguồn. Chủ nhiệm: Trần Anh Lan, ThÆ° ký: Song Nhị.

Bài vở dặc sắc và ngÆ°á»i viết là những cây bút quen thuá»™c trên văn đàn hải ngoạị cÅ©ng nhÆ° Giao Muà

Toà Soạn: P.Ọ Box 3648 San Jose, CA 95156
email: tchinguon@yahoo.com
Giá bán 5 mỹ kim.

Xin trân trá»ng giá»›i thiệu đến Ä‘á»™c giả Giao Muà












Mục Lục



3. Nguyệt san VietHome

Giao Muà vừa nhận được Nguyệt san VietHome số tháng 7 do chị Ãá»— Mùi gá»­i tặng. Báo in mầu giấy láng từ trong ra ngoaì, baì vở nhiá»u tiết mục: khoa hoc, van há»c, nhiếp anh? y tế, gia chánh...... NgÆ°á»i chủ trÆ°Æ¡ng là chị Ãá»— Mùi, má»™t khuôn mặt quen thuá»™c trong lÄ©nh vá»±c báo chí.

Ãiạ chỉ cuả toà báo:
VietHomeMagazine
1340 Tully Road # 301
San Jose, CA 95122
tel 408-971-6057
Email: VietHomeMagazine@cs.com.

Mục Lục

VII . Hộp Thư Toà Soạn ___________________________________________________



Nguyệt San Giao Muà xin cám Æ¡n những thân hữu sau đây : Bích Hà, CC, Châu Thái Lê, Chu Kỳ ThÆ°, Chúc Anh, DHH, Ãá»— Thành, Hồ Công Tâm, Kim Hải, Nnguong, Ngá»c An, BS Nguyá»…n Văn Ãức, BS Nguyá»…n Quyá»n Tài, Nguyá»…n Hữu Viện, Ngô Thy Vân, Nhược Thu, NS Phạm Duy, Phạm Văn Tiên, Sóc SÆ¡n, Sông Cá»­u, SÆ°Æ¡ng Mai, Tần Khanh, Thanh Thanh, Tôn Thất Phú SÄ©, Trần Thị Hà Thân, Trần Nhất Lang, Trần Công Nhung, Trần Hoan Trinh, TyNa, Việt DÆ°Æ¡ng Nhân và VÅ© Thị Thiên ThÆ° đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 27 . Má»™t số bài khác sẽ được đăng dần vào số tá»›i. Mong má»i sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phÆ°Æ¡ng để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hÆ°Æ¡ng sắc trong tÆ°Æ¡ng lai.

Mục Lục 





Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:

1) Ãể vào danh sách của NSGM (subscribe),
   xin gá»­i email vá»  TrungKy@hotmail.com

2) Ãể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
   xin gá»­i email vá» TrungKy@hotmail.com 

3. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»­i vá»: 
   TrungKy@hotmail.com


4. Má»i bài vở, đóng góp, xin gá»­i vá»:
   GiaoMua2002@aol.com 
   Nguyệt San Giao Muà 
   Homepage: http://www.GiaoMua.com




Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:

1. Xin các bạn gửi bài theo dạng VIQR (Vietnet) 
   (dùng cách bỠdấu như trong trang này)

2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
   muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM.

3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
   email ở cuối bài hay không.

4. Bài vở xin gửi đến
   GiaoMua2002@aol.com

5. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
   xin gá»­i vá»: TrungKy@hotmail.com


  

    

      

	Ãịa Chỉ Liên Lạc:
	

	Nguyệt San Giao Muà

		P.O . Box
	378

		Merrifield, Virginia
	22116
 
		USA


    

  




Trang NhÃ