Số 28
Ngà y 1 tháng 8 năm 2004
Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Thư Ngá»
Năm ngoái , và o tháng 8 , có một gia đình đang chỠđón đứa
con Út cá»§a mình ra Ä‘á»i . Ãứa bé đó là má»™t bé gái . Năm
nay nó đã gần má»™t tuổi . Lạ tháºt , thá»i gian , không ngoa ,
tháºt đúng là cÆ¡n gió thoảng hay là cánh chim bay .
Có ai có bao giỠnhìn mình như tâm tư và lứa tuổi mình đang
sống không ?.
Tháºt lạ kỳ là nếu bạn nhìn tôi lúc nà y , là m ngÆ¡ và không
bảo oh sao tóc tôi đã điểm những sợi trắng thì tôi sẽ mãi
nghÄ© mình là cô gái năm nà o má»›i bước và o Ä‘á»i mang biết bao
nhiêu mÆ¡ ước , hoà i bão , hy vá»ng cá»§a má»™t con ngưá»i ao ước
là m được tháºt nhiá»u Ä‘iá»u cho chÃnh mình , cho gia đình và cho
má»i ngưá»i thân yêu ...
Lúc nà y , tôi tránh soi gương. Tôi là m Ä‘iá»u đó không phải
để tự trốn cái tuổi đang vỠcùng mình , cũng không phải
tránh thấy những sợi tóc bạc hay để tá»± nói vá»›i chÃnh mình
" ối , còn khối cá»ng tóc Ä‘en " ..
Bạn ạ , đúng là ôi không còn giỠđể soi gương , đơn giản
váºy thôi .
Tôi mang tấm gương lòng Ä‘i soi nhân gian, soi cuá»™c Ä‘á»i , ở
những chá»— tôi chưa hiểu , chưa tưá»ng , lồng và o những Ä‘iá»u
mà tôi tá»± cho mình đã hiểu , đã tưá»ng để viết ra những
gì tôi cũng tự cho là của mình và để lại đây như là một
kỷ niệm .
Tôi vẫn chưa là m gì được nhiá»u cho mình và cho má»i ngưá»i
thân yêu của mình .
Những lúc không hà i lòng vá»›i bản thân mình như váºy , tôi trốn
và o má»™t khoảng trá»i riêng .
Tôi có khoảng trá»i rất riêng
Chỉ nhìn thấy tôi trong ấy
Tôi có khoảng trá»i rất riêng
Sao mà không ai tin váºá»µ..
Nơi ấy tôi đã là tôi
Sống vá»›i bao Ä‘iá»u dối trá
Tôi biết tôi vẫn là tôi
Dẫu xung quanh bao Ä‘iá»u lạ
Nơi ấy bình yên thanh thản
Tôi tìm tôi nơi cuối ngà y
Qua biết bao nhiêu chán nản
Nơi ấy , tôi cần có ngaỵ..
Ai cÅ©ng có khoảng trá»i riêng ngưá»i đó.
Tháºt thà , Ä‘iêu ngoa , cay cú , ngá»t ngà o
Chỉ xin giữ khoảng trá»i riêng tôi yên lặng
Dù Ä‘á»i , phong ba, bão tố , đã từng traá»..
Tháºt mong những khoảng trá»i riêng cá»§a các anh chị và các bạn
mang tháºt nhiá»u ý nghÄ©a và chứa đựng tháºt nhiá»u những
Ä‘iá»u đáng ghi nhá»› .
Thân má»i các anh chị và các bạn đến vá»›i GM tháng 8 .
Cầu mong sao khoảng trá»i riêng GM mãi mãi là nÆ¡i gặp gỡ cá»§a anh
chị em chúng ta .
Thân ái
Và nh Khuyên
BBT Nguyệt San Giao Mùa
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. Rằng Xưa | ______L.T. Quỳnh Hương | |
| 2. Tôi vẫn đợi | ______Thượng tá»a T. Tuệ sỹ | |
| 3. And Ãm still wating .. | ______TyNa | |
| 4. Nỗi Nhớ Dịu Dà ng | ______Phạm Vũ Anh Nam | |
| 5. Duyên Thơ | ______Tân Văn | |
| 6. Ta vẫn chỠem | ______Hoà ng Mai Phi | |
| 7. Em, mang tên một giòng sông | ______ Lạc Duyên | |
| 8. Ngà y Xưa Hai Mái Trưá»ng | ______Tôn Thất Phú SÄ© | |
| 9. tháng bảy, tháng tám | ______Nnguong | |
| 10. Huế -Nắng Hạ | ______Sông Cá»u | |
| 11. Xuân ChÃn | ______Phạm Văn Tiên | |
| 12. Bà i ThÆ¡ Ãá»™c Váºn | ______Trùng Quang | |
| 13. Bà i Há»a : Bà i ThÆ¡ Ãá»™c Váºn | ______Ngá»c An | |
| 14. Cây Muà Thu Vá»›i Ngưá»i | ______Huỳnh Mai Hoa | |
| 15. I Miss You In The Yellow Fall | ______Thanh Thanh | |
| 16. Trong Hư Ảo Khói Nhang, Còn Thơ Mùi Của Mẹ | ______Trần Kiêu Bạc | |
| 17. Lá Sầu Ãâu | ______Ngô Thy Vân | |
| 18. Tìm Nhau | ______Chu Kỳ Thư | |
| 19. Gá»i Mãi Tiếng Quê Nhà | ______nguyá»…n lạc việt | |
| 20. Má»™t Chút Tình Theo Sau | ______Nguyá»…n Ãăng Tuấn | |
| 21. Mãi, Không VỠ| ______htc | |
| 22. Mang Hồn Nam TỠ| ______Việt Dương Nhân | |
| 23. Sau Lưng Tình Buồn | ______nguyễn đông pha | |
| 24. Tìm Em | ______Và nh Khuyên | |
| 25. Bà i Thơ Trên Lá | ______Sương Mai | |
| 26. Trộm Nắng | ______Châu Thái Lê | |
| 27. Trăm Năm Ngà n Cánh Hạc … | ______Nguyễn Hữu Viện | |
| 28. Bởi theo anh | ______Vũ Thị Thiên Thư | |
| 29. Tượng Ãá Biển Ãông | ______Trần Nhất Lang | |
| 30. Muôn Ãá»i Vẫn Thế | ______Kim Hải |
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Mưa Trong Vưá»n Cà Phê _______ Ãá»— Thà nh |
| 2. Tuổi Há»c Trò ___________ Tôn Thất Phú SÄ© | 3.Mùa Nước LÅ© ( kỳ 25) ___________ Trần Công Nhung |
| 4.Cây đa bến cũ (kỳ 6) ___________ Thanh Sơn |
| 5.Quay VỠ___________ Phạm Vũ Anh Nam |
| 6.Trúng Số ___________ Và nh Khuyên |
| 7.Chuyện Tình ___________ BÃch Hà |
| 8.Nháºt ký cuả T. ___________ VÅ© thị Thiên Thư |
| 9.Bay Ãi Những CÆ¡n Mưa ___________ Phan Thái Yên |
III . Ngà n Lá»i Ca (kỳ 19)________________________________________________________________
| 1. Nữ Ca _______________________________ NS Phạm Duy |
IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
V. Nghiên Cứu________________________________________________________________
| 1. Ãá»i Sống và Stress _______ Bác sÄ© Nguyá»…n à Ãức |
| 2. CÃC BỆNH TUYẾN GIÃP TRẠNG _______ Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức |
VI. Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt__________________________________________________
| 1. ThÆ¡ Nhạc - BÃch Huyá»n _______ Giao Muà |
| 2. Nguyệt san VietHome _______ Giao Muà |
VII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
| 1. Nhắn Tin/Trả Lá»i Bạn Ãá»c _______ Ban Biên Táºp |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Ãá»— Thà nh
Ãá»— Thà nh 2. Tuổi Há»c Trò(tiếp theo) Tôn Thất Phú SÄ©
Ãệ Tứ Tôn Thất Phú SÄ© 3. Mùa Nước LÅ© ( kỳ 25)
Trần Công Nhung 4. Cây đa bến cũ (tiếp)
Thanh Sơn
Thanh Sơn
Phạm Vũ Anh Nam Phạm Vũ Anh Nam Và nh Khuyên
Và nh Khuyên
BÃch HÃ
BÃch HÃ
Vũ thị Thiên Thư
Vũ thị Thiên Thư
Phan Thái Yên
Phan Thái Yên
III . Ngà n Lá»i Ca (kỳ 19)__________________________________________ Nhạc SÄ© Phạm Duy
Phạm Duy
IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________ DHH
DHH V . Nghiên
Cứu_____________________________________________ Bác sÄ© Nguyá»…n à Ãức
Bác sÄ© Nguyá»…n à Ãức 2. CÃC BỆNH TUYẾN GIÃP TRẠNG Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức
Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức VI. Giá»›i Thiệu - Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt
___________________________________________________
1. ThÆ¡ Nhạc - BÃch Huyá»n
Má»i các bạn nghe Câu Chuyện ThÆ¡ Nhạc do chị BÃch Huyá»n
thực hiện ,đã phát thanh trên VOA .
2. Nguyệt san VietHome
Giao Muà vừa nháºn được Nguyệt san VietHome số tháng 7 do chị Ãá»— Mùi gá»i tặng. Báo in mầu giấy láng từ trong ra ngoaì, baì vở nhiá»u tiết mục: khoa hoc, van há»c, nhiếp anh? y tế, gia chánh...... Ngưá»i chá»§ trương là chị Ãá»— Mùi, má»™t khuôn mặt quen thuá»™c trong lÄ©nh vá»±c báo chÃ. VII . Há»™p Thư Toà Soạn
___________________________________________________
Thể lệ để nháºn Nguyệt San Giao Muà :
1) Ãể và o danh sách cá»§a NSGM (subscribe),
xin gá»i email vá» TrungKy@hotmail.com
Ãịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao MuÃ
Chiếc xe đò ì ạch bò lên Ä‘oạn đèo quanh co. Nhiá»u lúc xe kháºm khá»±c khá»±ng lại, như muốn tụt xuống. Oâng tà i phải cuống quÃt gá»i thất thanh : Hai, Hai, lấy khúc gá»— chặn xe. Hà nh khách lầu bầu trong há»ng : xe cÅ© như bà già mà cÅ©ng chạy. Ãiệu nà y vá» tá»›i bến, chắc ba con cá sình hết ráo. Oâng tà i cÅ©ng bá»±c, song không biết nói sao, chỉ còn nước xuống sáu câu năn nỉ : Bà con thông cảm, từ hồi vô ba cái hợp tác xã, hổng chá»§ xe nà o còn muốn sá»a sang. Là m bao nhiêu mấy ổng cÅ©ng chia chác hết. Cứ như thế, chiếc xe khi chạy khi ngừng, thá»i gian chuyến Ä‘i cà ng kéo dà i ra vô Ãch.
Mãi đến lúc nà y, tôi má»›i chợt nháºn ra cái nÆ¡i tôi muốn xuống. Tôi nói vá»›i bác tà i : chạy tá»›i ngang đèo, là m Æ¡n ghé cho tôi xuống. Oâng tà i bá»±c bá»™i ra mặt : cha ná»™i xuống chá»— gì ngặt dzáºy, cha. Sao không đợi lên hết đèo xuống luôn. Tôi mở sáu câu ra vuốt ve : thông cảm mà , bị đồ đạc mang theo nhiá»u quá, lên hết đèo là m sao na lết vá» cho nổi. Hà nh khách trên xe cÅ©ng nhao nhao : chú xuống chá»— ác ôn dzáºy, rá»§i xe là m reo không chạy nữa thì bà con biết là m sao. Nhưng cÅ©ng có ngưá»i binh vá»±c, nói vô dùm tôi : thôi tá»™i, ghé vô cho chú đó xuống cho rồi. Anh lÆ¡ đứng phÃa sau lầm thầm nói gì đó, rồi cÅ©ng cúi xuống lượm khúc gá»— chá»±c chá» chặn bánh xe. Oâng tà i vá»™i quặt tay lái, xe rà rà khá»±ng lại, anh lÆ¡ mau mau quăng mấy cái túi cá»§a tôi xuống, và hối xe chạy. Chiếc xe lừ đừ tách ra, bá» lại mình tôi vá»›i má»› hà nh lý giữa lưng đèo.
Trá»i lắc rắc mưa. Cái lạnh toả ra tê Ä‘iếng. Gió lan man trên ngá»n cây cao. Con đưá»ng quốc lá»™ còn ướt sÅ©ng nước đỠquạch, do thiên nan dòng nước đổ từ các đồi quanh đó xuống. ÃÆ°á»ng vắng hoe, mấy nếp nhà cheo leo bên đèo nằm co ro, cá»a nẻo Ä‘á»u đóng kÃn. Tôi nhìn thấy vẻ hoang sÆ¡ cá»§a má»™t miá»n kinh tế vừa táºp há»p chưa thà nh hình. Tôi đứng chôn chân tại chá»—, không biết há»i han ai và chỉ sợ trá»i tối dần, tôi sẽ trú ngụ ở đâu nếu không tìm ra được Phượng.
Bây giá» tôi má»›i thấy mình liá»u. Chẳng có má»™t tà thông tin rõ rệt nà o váºy mà đã vá»™i xốc nổi ra Ä‘i. Nếu không tìm ra Phượng là lá»—i tại chÃnh tôi gây ra, chứ còn biết trách ai nữa. Phải chăng vì ná»—i ân háºn lâu nay bá» mặc Phượng loay hoay vá»›i bao ná»—i lo toan canh cánh, nên vừa lần ra chút manh mối là vá»™i Ä‘i tìm ngay. Nhiá»u khi hà nh động phiêu lưu cÅ©ng là má»™t cách để minh oan sá»± thá» Æ¡ mà mình đã lầm lá»—i.
Tôi chắc nếu gặp Phượng lại, nà ng sẽ mừng lắm. Bởi vì cÅ©ng đến cả chục năm rồi, hai đứa tôi xa nhau, kể từ cái ngà y đứa nà o cÅ©ng vì tá»± ái mà bá» Ä‘i nhanh chóng, không còn thương tiếc gì những ká»· niệm đã có. Dạo ấy Phượng còn ở tại thà nh phố cÅ©ng thuá»™c miá»n cao nguyên nà y. Căn nhà cá»§a Phượng nằm trong má»™t thung lÅ©ng, bên cạnh má»™t chiếc cầu xi măng nho nhá». Những buổi chiá»u hai đứa dắt nhau Ä‘i bá»™ qua, nhìn má»™t bên là ấp cá»§a dân, má»™t bên là mặt hồ trải rá»™ng, còn trông lên là ngá»n đồi vá»›i cái rạp hát, loa đưa vẳng ra những tiếng nhạc má»i gá»i. Hai đứa thưá»ng len lá»i theo các lối Ä‘i lát đá tảng xanh, lên xuống những tầng nhà nhá» nhắn, để rồi và o mấy cái quán sáºp sệ cá»§a bến xe, sì sụp ăn má»™t món gì đó. Phượng thưá»ng theo các chuyến xe Ä‘i buôn, khi thì rau quả, khi thì nhá»±a thông, gặp gì là m nấy.
Thế rồi Phượng bị Ä‘i tù. Ãó là dạo Phượng lao và o là m nghá» buôn gá»—. Phượng bắt quen vá»›i má»™t và i nhân viên trong ngà nh lâm sản, ký hợp đồng nháºn khai thác gá»— thông là m chất đốt. Rồi nháºn xăng dầu, lo mướn các xe xúc, xe kéo, tuyển má»™ công nhân và o rừng sâu khai thác gá»—. Phượng xông xáo má»i việc, như má»™t nữ tướng cầm quân, chá»— nà o cÅ©ng quen, nÆ¡i nà o cÅ©ng biết. Sá»± giao thiệp cá»§a Phượng khá rá»™ng, lại thêm Phượng trẻ, đẹp và có lối ăn nói ngá»t ngà o, nên Ä‘i đến đâu là trót xuôi đến đó. Sá»± bốc lên cá»§a Phượng là m cho nà ng cà ng lúc cà ng trở nên chá»§ quan, tiêu xà i phung phÃ. Có lần Phượng ngỠý má»i tôi lên cá»™ng tác giúp nà ng. Tôi chẳng có vốn liếng, nhưng Phượng bảo không cần, chỉ có anh cạnh bên để em đỡ báºn tay là đủ. Em dư sức nuôi anh. Câu nói cá»§a Phượng là m cho tôi tá»± ái nổi lên, nhưng tôi cÅ©ng ngÆ¡ Ä‘i để tìm hiểu xem nghá» ngá»—ng cá»§a Phượng như thế nà o.
Tôi theo Ä‘oà n DT10 và o rừng, liên tiếp mấy hôm, cứ sáng vô chiá»u ra. Dạo đó, thỉnh thoảng vẫn còn có các nhóm Fulro lẻ tẻ phá khuấy, nên thá»§y lâm cấm không cho ở lại rừng. Phượng thuê má»™t dãy nhà để công nhân nghỉ và Phượng dà nh má»™t góc riêng vừa là m văn phòng, vừa là chá»— ở riêng. Khi tôi lên, Phượng để tôi ở chung vá»›i cô, công nhân không ai nói ra, song cÅ©ng Ä‘oán biết chúng tôi là tình nhân cá»§a nhau. Chiá»u nà o Phượng cÅ©ng đưa tôi Ä‘i ăn, hết quán nà y đến quán khác, thay đổi má»—i ngà y. Phượng tiêu tiá»n như nước, lại gặp gì mua nấy, là m quà cho trạm thá»§y lâm. Trên đưá»ng vá», bao giá» Phượng cÅ©ng ghé trạm, tiện vừa trao quà , vừa nháºn kế hoạch cho ngà y hôm sau.
Ở vá»›i Phượng chỉ mấy hôm, tôi đã thấy việc là m ăn xem chừng không ổn. Tôi nói vá»›i Phượng : các cụ ta trước giá» vẫn sợ dúng tay và o ngà nh nà y. Nhất phá sÆ¡n lâm, nhì đâm hà bá, đà n ông đà n ang chúng anh mà còn tù lên tù xuống, em là nữ, xông pha chi và o chốn gió tanh, mưa máu. Anh trông mấy ngưá»i ở trạm, chẳng phải ai cÅ©ng Ä‘á»u ưa em cả đâu, há» cưá»i cợt chẳng qua là xã giao, chứ có dịp là há» váºt em liá»n. Phượng cÅ©ng nháºn lá»i tôi là đúng, nhưng nà ng vẫn còn tham, muốn vá»›t thêm dăm chuyến nữa rồi ngưng. Tôi bá» rÆ¡i công việc ná»a chừng, bá» ra vá». Phượng giáºn, chê là tôi nhát gan thỠđế.
Chỉ Ãt lâu sau khi tôi ra vá» thì tôi được tin Phượng bị giữ. Nà ng bị giam tách biệt tại trung tâm thẩm vấn, không cho phép ai thăm nuôi và gặp gỡ. Các em nà ng quýnh lên gá»i cho tôi. Tôi cÅ©ng chẳng là m được gì hÆ¡n là góp phần và o chỠđợi. Phượng bị giữ và ra toà , bị kêu án 4 năm vá» tá»™i là m ăn thiếu chân chÃnh và mua chuá»™c nhân viên nhà nước. Phượng đã bị má»™t nhân viên trạm ghi rõ các lần xuất nháºp xăng dầu và váºt liệu, để rồi ngưá»i ta thấy có sá»± không cân đối giữa váºt nháºn và váºt giao nên kết tá»™i nà ng. Chuyện đó rất dá»… hiểu vì ai là m ăn trong cái xã há»™i thiếu rạch ròi tiêu chuẩn mà không phải tháºm thà tháºm thụt lo lót để được giảm thuế thì là m sao đủ sống. Nhưng, dù cho ăn bao nhiêu cÅ©ng chỉ là tạm thá»i, còn cái cốt cán là vẫn bị mang danh trốn thuế. Thế là Phượng bị ngưá»i ta buá»™c phải chấm dứt sá»± sống tại thà nh phố và phải Ä‘i vùng kinh tế sÆ¡ khai.
Tôi lạch bạch vừa mang, vừa xách mấy cái túi hà nh lý Ä‘i và o mấy căn nhà gần đó. Trá»i lại trở mưa mau. Con đưá»ng lõng bõng nước, gió se se cà ng thêm á»›n á»›n lạnh. Tôi kéo cao cổ áo jacket, nhưng gió vẫn luồn và o các khe hở trên thân. Tôi thá»±c sá»± run, chiá»u cao nguyên ui ui chóng tối. Mãi má»›i gặp má»™t căn nhà vừa chống liếp cá»a lên và có ngưá»i Ä‘i ra ngoà i. Tôi cất tiếng há»i thăm vá» Phượng. Ngưá»i ấy lặng quan sát tôi má»™t lúc lâu rồi má»›i nói : cô ấy bá» vá» lại thà nh phố rồi. Trước cô ấy ở căn nhà bên kia, giá» bá» trống. Ở đây là như váºy, ai bá» vá» lại phố là nhà chẳng có ngưá»i nà o khác và o. Tôi cám Æ¡n và bá» quay ra. Ngưá»i ấy má»i tôi ở lại qua đêm tại nhà cá»§a ngưá»i, mai hãy Ä‘i. Tôi cho biết có cụ bị đầy đủ chăn ấm nên để tôi sang ở nhà cá»§a Phượng bá» không. Có lẽ vì tôi vừa nháºn ra nhà cá»§a ngưá»i ấy chỉ có loe hoe mấy ngưá»i và đá»u là trẻ con, duy chỉ ngưá»i ấy là phụ nữ nên thấy không tiện.
Tôi và o căn nhà cÅ© cá»§a Phượng. Nhà trống tuếch, trống toác, chẳng còn váºt dụng chi cả, có thể là Phượng đã bán hoặc cho trước khi Ä‘i, hoặc là ai đó thấy bá» không nên lấy vá» dùng hết rồi. Tôi trải tấm nhá»±a lên ná»n đất, phá»§ lên bằng má»™t tấm vải, rồi lấy chăn bông ra và nằm xuống. Ná»—i mệt má»i gần suốt ngà y ngồi trên xe và ná»—i chán ngán vì không gặp Phượng cứ là m cho tôi thấy no căng và chỉ muốn ngá»§. Tôi gối đầu lên hai bà n tay, nghe cái gió u u trên mái lá. Trá»i tối dần, nhưng còn thấy nhá» nhá». Ãâu đó mùi hoa cà phê sá»±c nức rá»™ thốc và o mÅ©i tôi. Tôi Ä‘oán má»™t nông trưá»ng cà phê nà o ở gần đây Ä‘ang sắp và o mùa thu hoạch. Tôi nhá»› lại cây cà phê lẻ loi trong sân nhà Phượng ở thung lÅ©ng. Cây cà phê và o mùa cho trái cÅ©ng rá»±c lên như cánh tay ngưá»i thiếu nữ má»i gá»i tình lang. Những đêm đó cà ng mưa bao nhiêu thì hoa cà phê cà ng sá»±c nức bấy nhiêu. Ngưá»i ta bảo hoa phù dung là má»™t, cà phê là hai, khi hoa chÃn thưá»ng có nét má»i gá»i quyến rÅ© cá»§a sá»± cuốn hút liêu trai. Dạo ấy Phượng đã ao ước vá»›i tôi được có tháºt nhiá»u tiá»n sẽ mua má»™t căn đồn Ä‘iá»n trồng toà n cà phê khắp lối. Tôi cưá»i bảo : ước mÆ¡ cá»§a em quá không tưởng, thá»i buổi nà y biết bao giá» má»›i thà nh. Phượng bảo : anh đừng chê, ở đó rồi coi. Em nói được là sẽ là m được, dù có khó khăn đến đâu Ä‘i nữa. Thế rồi ước nguyện nà y không bao giá» Phượng là m được, có lẽ vì hoà n cảnh và may mắn chưa mỉm cưá»i vá»›i nà ng. Ãến giá» thì chắc dá»± định nà y sẽ không còn có dịp thá»±c hiện được nữa rồi.
*****
Tưởng rằng nằm xuống là có thể ngá»§ ngay được vì cả ngà y mệt má»i trên cái xe cà rịch cà tang, váºy mà không sao chợp mắt nổi. Hết đếm tá»›i đếm lui, hết đứng lên Ä‘i qua Ä‘i lại, cầu cho mắt má»i Ä‘i, ngưá»i mệt bã, mà chỉ thấy hai hố con ngươi cứ thao láo mở toác. Thét rồi tôi không thiết tha gì có ngá»§ được hay không. Tồi nằm gác đầu trên hai bà n tay, nhìn và o khoảng không tối òm trên nóc. Trá»i lại trở mưa nặng hạt. Những hạt mưa gõ lá»™p bá»™p trên mái tranh nghe xà o xạc, như ai Ä‘ang vãi những hạt cát lên đó. Gió thông thốc từng cÆ¡n lùa và o khắp nÆ¡i. Cái rét à o à o theo và o. Tôi nằm nghÄ© lung tung. Hình ảnh căn nhà nÆ¡i cuối dốc lúc nà o cÅ©ng trở lại tâm trà tôi. Thá»i gian sống vá»›i Phượng như những mÅ©i kim đâm nhẹ và o lòng, như những khúc phim quay cháºm trên mà n ảnh. Tôi nhá»› từng váºt dụng ở đó, từ cái bà n gá»— con mốc cá»i vá»›i cái khay dăm chén hạt mÃt dùng uống trà , cho đến tấm ảnh bán thân cá»§a Phượng treo cạnh đó. Những buổi tối hai đứa ngồi nhâm nhi trà và kể vá» chuyện ngà y xưa. Rồi những buổi chiá»u lang thang theo con đưá»ng mòn và o thung lÅ©ng, có dòng suối con con chảy qua. Phượng thưá»ng nhìn lên đám mây má»™t cách say mê như gá»i ước nguyện nà o đó cho mây bay vá» táºn nÆ¡i xa. Tôi biết Phượng có nhiá»u giấc mÆ¡, mà giấc mÆ¡ nà o cÅ©ng Ä‘á»u quá to lá»›n để có thể tiến hà nh được. Nhưng Phượng thì không bao giá» nháºn như váºy. Nà ng vẫn khoe vá»›i tôi : hôm rồi em có xuống táºn Cà Mau để tÃnh chuyện ra Ä‘i. Chỉ suýt nữa là em đã xa anh mà chẳng kịp báo tin. Tà u đã xa bến rồi, Ä‘i cÅ©ng được má»™t ngà y má»™t đêm rồi đó, váºy mà lại phải quay vá». Tháºt là xui xẻo.
Những chuyện Phượng kể, tôi nghe đâu biết đó, nhưng tháºt sá»± không mấy tin. Vì thá»i gian tá»›i lui vá»›i Phượng, đôi lần tôi đã thấy và i Ä‘iá»u Phượng là m sai vá»›i Ä‘iá»u Phượng nói. Chẳng hạn Phượng bảo chá» tôi đến cùng Ä‘i ăn, váºy mà khi tôi đến thì Phượng không có nhà . Há»i các em Phượng, ngưá»i nói thế nà y, ngưá»i nói thế khác. Chừng biết ra là Phượng Ä‘i vá»›i má»™t ngưá»i khác. Tôi cÅ©ng gặp táºn mặt ngưá»i Ä‘i vá»›i Phượng, nhưng vá» như không biết. Lúc Phượng vá», Phượng nói lăng nhăng Ä‘i lo việc vượt biên. Có lẽ vì thế mà tôi không thá»±c lòng muốn sống dà i lâu bên nhau.
Lần cuối cùng chúng tôi chia tay là khi Phượng đụng đầu vá»›i tôi khi Ä‘ang Ä‘i vá»›i má»™t ngưá»i nà o đó. Phượng giá»›i thiệu là anh há» cá»§a nà ng, trong khi cÅ©ng chÃnh Phượng có lần lại bảo chẳng có ai là bà con cả. Sá»± lăng nhăng cá»§a Phượng khiến tôi không đồng ý, cho nên chúng tôi chá»n con đưá»ng xa nhau để cả hai cùng rảnh rang không vướng báºn lâu hÆ¡n.
Phượng lúc đó cÅ©ng dá»—i. Nà ng để mặc tôi chá»n sá»± chia tay. HÆ¡n nữa nà ng còn có vẻ diá»…u cợt vá»›i tôi nữa là khác.
Tôi trở vỠvới công việc hằng ngà y. Trả lại Phượng với những giấc mơ to đùng mà tôi chắc sẽ không bao giỠPhượng thực hiện được. Sở dĩ tôi mạnh dạn nói như thế là vì ở Phượng lúc nà o cũng ấp ôm những giấc mơ vượt quá khả năng của nà ng.
Tôi biệt tin nhau từ đó. Cuá»™c sống khắt khe khiến tôi còn phải lo mưu sinh để nuôi sống chÃnh thân mình nên chẳng có mấy khi nhá»› lại những ngà y bên Phượng. Có lần tôi phải lặn lá»™i Ä‘i là m công nhân cho công trưá»ng cà phê mãi táºn trên Ãắc Nông nên cà ng xa thêm ká»· niệm cÅ©. Việc nông trưá»ng quá cá»±c nhá»c, lương lại bị nợ lên nợ xuống, có khi mấy tháng liá»n không được lÄ©nh má»™t đồng, công nhân đâm ra tiêu cá»±c, hái đại cà phê dấm dúi Ä‘em bán. Nông trưá»ng cÅ©ng biết song cứ phải là m ngÆ¡, chứ chẳng lẽ để công nhân và gia đình há» chết.
Mùa cà phê chÃn, quả đỠtrÄ©u đầy cà nh, chim chóc bay vỠăn quả. Công nhân sặc sụa vì mùi hoa nồng sốc. Ban đêm bảo vệ nông trưá»ng xách súng Ä‘i canh, sợ bá»n trẻ quanh vùng cắt rà o và o trá»™m hạt. Thế nhưng ngưá»i canh thì Ãt mà diện tÃch nông trưá»ng quá rá»™ng, nên canh được đầu nà y thì bá»n trẻ và o trá»™m ở đầu kia. Cuá»™c Ä‘uổi bắt náo động vì những tiếng la, tiếng súng và tiếng chân chạy huỳnh huỵch. Những đêm đó, công nhân cứ để mặc vì chẳng thuá»™c trách nhiệm và cÅ©ng chẳng ai muốn dây và o, e chẳng phải đầu lại phải tai.
Mưa ở Ãắc Nông thối đất thối cát. Những con suối băng băng như lÅ©. Gió từ trên ngà n ùn ùn thổi vá». Những hạt mưa to quất rà n rà n trên mái lá, trá»i lạnh dữ. Cây cà phê như oặt oẹo trong mưa. Lắm lúc tôi cÅ©ng chợt nhá»› vá» thà nh phố, ước mong má»™t chuyến trở lại thăm, song đưá»ng Ä‘i sao khó quá. Buổi sáng trong nông trưá»ng, thỉnh thoảng nghe tiếng còi cá»§a chuyến xe độc nhất trong ngà y chạy qua má»i gá»i khách, tôi nghe nôn nao trong dạ, trong tim.
Ãắc Nông trước vốn là Quảng Ãức. Ngà y còn thuá»™c vá» mình, tôi đã có lần theo Ä‘oà n xe tiếp tế lên đây. Cả thà nh phố chỉ vá»n vẹn và i con đưá»ng quanh quanh toà tỉnh. Váºy mà cÅ©ng có má»™t sân bay lót bằng vỉ sắt, hằng tuần đôi lần có những chuyến bay Air Vietnam ghé vá». Khách Ä‘i lui tá»›i là những ngưá»i quan hệ là m ăn vá»›i toà tỉnh, vá»™i vá»™i Ä‘i lên Ä‘i vá». Má»—i lần máy bay hạ hay cất cánh Ä‘á»u hối hả vì sợ địch núp sau nghÄ©a địa bắn lén.
Ãoà n xe cá»§a tôi mang hà ng tiếp tế lên thưá»ng phải ở lại mấy hôm, chá» xuống hà ng cho hết. Khi quay lại, còn phải chá» mở đưá»ng, rải quân bảo vệ, Xe Ä‘i có máy bay quầng quầng yểm trợ trên đầu. Váºy mà vẫn không tránh khá»i và i lần bị đạn cối 82 ly, may chẳng sao. Những lần tôi kẹt lại, tối thưá»ng thả rong theo con phố. Chìm giữa vưá»n cà phê, và o cái quán nhâm nhi cà phê nghe nhạc. Cô hà ng bé bé thay tá»›i thay lui mấy cuá»™n băng vá»›i những lá»i ca nghe rã mệt. Rồi nghe tiếng V-100 chạy và o chạy ra láºp vòng Ä‘ai bảo vệ tỉnh đưá»ng.
Bây giá» thà nh phố cà ng nhá» lại. Khu Ä‘áºu xe ngà y xưa giỠđã bị san bằng, nghe đâu còn nhiá»u xương cốt anh em ta chưa lấy lên hết. Ãêm tôi ngá»§ vẫn thấy anh em vá» xin ăn và buồn thảm. Vưá»n cà phê loang loáng dưới ánh trăng, nghe ná»—i thâm u hun hút dà i theo đưá»ng lá. Có những đêm không sao ngá»§ được, tôi thức dáºy Ä‘i ra vưá»n. Cảm thấy như mình Ä‘ang Ä‘i giữa những đồng đội cÅ©. Mà nghe nhức nhối trong tim.
Thá»i gian đó là lúc Phượng Ä‘ang ăn nên là m ra. Nhắn liên tục gá»i tôi vá». Tôi không chấp nháºn lối sống xô bồ cá»§a Phượng nên từ chối. Cho đến ngà y tôi được chấp nháºn ra Ä‘i. Ãể rồi mưá»i năm sau chợt vá» thăm lại Phượng thì ngưá»i xưa không còn nữa. Thản hoặc có chợt nhá»› vá» cây cà phê lẻ loi bên hông nhà Phượng hồi nà o thì chỉ còn nghe nức mùi thÆ¡m như má»™t quá khứ đã má» Ä‘i nét quyến rÅ©.
Chỉ thấy mưa rất nhiá»u trong vưá»n cà phê…
Niên khoá nà y tôi phải thi Trung-H oc Ãệ Nhất Cấp ( 1957-1958) , và cÅ©ng là năm đầu tiên ÃaNằng mở cuá»™c thi nà y , trước khi kể chuyện Vui Buồn năm Ãệ Tứ tôi xin nhắc lại thể lệ thi cá» ngà y đó để giúp cho thế hệ sau biết thế hệ trước , há»c hà nh thi cá» thế nà o .Tôi viết những gì tôi còn nhá»› được trong khoảng thá»i gian tôi Ä‘i há»c , sau nà y khi và o Ä‘á»i , tôi vẫn Ä‘i há»c vá» chuyên môn , nhưng sá»± há»c hà nh không còn giống " Má»™t thuở Phan châu Trinh " . Thá»i cuá»™c , chiến tranh , ý thức hệ và cuá»™c sống áo cÆ¡m đã Ä‘i và o giai Ä‘oạn trưởng thà nh , vô tình là m mất hẵn tuổi và ng son vô tư cá»§a thá»i Phượng VÄ© Ve Sầu .
-Báºc tiểu há»c từ lá»›p năm đến lá»›p nhất , cuối năm thi lấy bằng TIỂU HỌC , muốn thi và o trưá»ng công láºp Phan châu Trinh phải có bằng tiểu Há»c và tuổi hạn định là 11 đến tối Ä‘a là 15 .Trưá»ng Trung Há»c Phan châu Trinh hà ng năm chỉ tổ chức thi tuyển há»c sinh lá»›p Ãệ Thất .
- Báºc Trung há»c Ãệ Nhất cấp từ lá»›p Ãệ Thất đến ÃỆ TỨ , năm đầu Ä‘iểm cho trên 10 , bắt đầu năm đệ lục Ä‘iểm cho trên 20 ( và dụ 5/10 ... 5/20 ) cuối năm đệ tứ thi lấy bằnh TRUNG HỌC ÃỆ NHẤT CẤP , năm 1958 đầu tiên mở há»™i đồng thi THDNC tại Ãà Nẵng , trước đó thì phải và o Há»™i An hay ra HUẾ thi ,chương trình thi các môn há»c : Toán (hệ số 2 ), lý hoá (hs2), vạn váºt (hs1) , Công dân (giáo dục ) có khi gá»i là ÃỨC DỤC ( hs1) , Việt văn ( hs2 ) , Sá» Ãịa ( Việt Nam và Thế giá»›i ) ( hs1) Anh Văn ,Pháp Văn hay Hán Văn (phải chá»n má»™t chÃnh (hs2) , má»™t phụ ( hs1 ) ), mổi môn có má»™t tầm quan trá»ng khác nhau nên có hệ số khác nhau , các môn có hệ số nhiá»u , khi môn đó có Ä‘iểm cao thì rất có lợi , nhưng khi Ä‘iểm thấp dưới trung bình thì có hại vô cùng , ngoà i ra há»c sinh phải thi má»™t trong bốn môn nhiệm ý là Há»™i Hoạ , Nữ công gia chánh , Thể thao và Nhạc . Ãiểm cá»§a Môn nhiệm ý có lợi là được thêm và o tổng số Ä‘iểm cá»§a các môn thi nhưng không tÃnh là má»™t môn thi , chúng tôi thưá»ng gá»i la Ä‘iểm Cứu Mạng
Và dụ : Thi THDNC
Toán (hs2) : 07 x2 = 14
Lý Hoá (hs2) : 07x2 = 14
Vạn váºt ( hs1 ) 13x1 = 13
Công Dân ( hs 1) 10x1 = 10
Việt Văn ( hs2 ) 11v2 = 22
Sữ Ãịa ( hs1 ) 10x1 = 10
Anh Văn Sinh ngữ chinh ( hs2 ) 09x2 = 18
Pháp văn Sinh ngữ phụ ( hs1) 13x1 = 13
Tổng cá»ng thi 8 môn , nhưng có hệ số 12 ----------= 114 ....... 114 : 12 = 09,50 / 20 dưới Ä‘iểm trung binh ấn định là 10 / 20 : HỎNG
Bây giá» thi môn nhiệm ý được 10/ 20 số Ä‘iểm tổng cá»ng sẽ là 114 +10 = 120 , 120: 12 = 10 / 20 ÃẬU .
Thứ Hạng thi Ãáºu sẽ được sắp theo thứ tá»± :Tối ưu , Ưu , Bình , Bình thứ và Thứ tuỳ theo số Ä‘iểm thà sinh Ä‘oạt được :
Hạng Thứ : 10/20 đến 11,99/20
Hạng Bình Thứ : 12/20 đến 13,99/20
Hạng Bình : 14/20 đến 15,99/20
Hạng Ưu : 16/20 đến 17,99/20
Hanng. Tối Ưu : 18/20 đến 20/20
Thà sinh nà o Ưu Hạng sẽ được Phần thưởng cá»§a Bá»™ Quốc Gia Giáo Dục và Tối Ưu được nháºn phần thưởng cá»§a Tá»”NG THá»NG VIỆT NAM CỌNG HOÀ
Má»—i kỳ thi THDNC chỉ được tổ chức má»™t kỳ và o tháng 7 ,nên không có bị loại ( thuở đó thưá»ng gá»i là Gót - phiên âm bởi chữ goste cá»§a Pháp ) Gót nghÄ©a là ngưá»i thà sinh bị thi rá»›t nhưng không đủ Ä‘iểm ( dưới 06/20 ) để thi lại kỳ hai , tổ chức sau kỳ 1 hai tháng dùng cho các kỳ thi tú tà i phần nhất và phần hai .
Ại cÅ©ng có thể dá»± thi , không hạn định tuổi , nếu không Ä‘i há»c ở trưá»ng , thì ná»™p đơn xin thi vá»›i tÃnh cách tá»± do .
Lúc bấy giá» Ãá» thi viết bằng hai thứ tiếng Việt và Pháp để thà sinh lá»±a chá»n , mục Ä‘Ãch dà nh cho các há»c sinh chương trình Pháp muốn qua thi chương trình Việt
Phần thi Tú tà i và nhÅ©ng chế độ thi cá» kế tiếp tôi sá»… viết trong năm Ãệ Nhị , Bây giò xin trở vá» :
Ãệ Tứ PHAN CHÂU TRINH ( 57-58 )
Nhân dịp nghÄ© hè , Ba dẫn Me và hai anh em tôi và o Sà i Gòn chÆ¡i má»™t chuyến theo lá»i má»i cá»§a gia đình má»™t ngưá»i bạn thân cá»§a Ba , chuyến tà u lá»a xuyên Việt chạy bằng than , khởi hà nh từ Gare ÃaNằng chạy cà rịch cà tang đưa tôi và o má»™t chuyến viá»…n du , lòng thằng con trai 14 phÆ¡i phá»›i , khung trõi rá»™ng mở trước mặt , SaiGon Thá»§ Ãô miá»n Nam vá»›i tôi vô cùng to lá»›n nếu không muốn nói là Thiên Ãà ng , có má»™t sáng nà o đó tôi nghe chương trình trá»±c tiếp truyá»n thanh xổ số Kiến Thiết Quốc Gia trong Radio do Quái Kiệt Trần văn Trạch hát mở đầu : ... Kiến thiết Quốc Gia chỉ mưá»i đồng thôi , mua giúp quê nhà già u sang mấy hồi ... Ãây là Kiến thiết cá»§a ngưá»i Việt Nam ... Mua số mau lên , giá» xổ gần đến ... tôi mÆ¡ ước má»™t ngà y nà o đó tôi lá»›n , Ä‘i là m có tiá»n , sẽ Ä‘i SaiGon xem Xổ số Kiến Thiết Quốc Gia , không ngá» giấc mÆ¡ đã thà nh sá»± tháºt , tôi len lén nhìn Ba , ngưá»i Cha nghiêm nghị cá»§a tôi , tôi Ãt khi nhõng nhẽo vá»›i Ba , nên chỉ biết thầm cảm Æ¡n Ba , tôi thương Ba qua hình ảnh Me , vì lúc nà o vắng Ba , Me cÅ©ng Ä‘em sá»± hy sinh , lòng thương yêu cá»§a ba đối vá»›i Vợ Con nói cho chúng tôi biết .Nhá» lá»i dạy dá»— cá»§a Me , chúng tôi lúc nà o cÅ©ng xem Ba như là cá»™t trụ chÃnh trong cái gia đình nhá» xÃu cá»§a chúng tôi .
Chiếc xe lá»a chạy suốt Ä‘oạn đưá»ng dà i vá» Nam , tôi được ngắm biết bao nhiêu thắng cảnh đẹp cá»§a Ãất nước tôi , xe qua Tam Ky Quảng Ngãi , hà ng dừa xanh thẳng tắp xà o xạc tiếng gió chiá»u , Quy NhÆ¡n , Phan Rang , Phan Thiết , Nha Trang ...Tà u lá»a ngừng ở Gare Mưá»ng Mán để lấy thêm cá»§i đốt , sau hai ngà y hai đêm , chúng tôi đến SaiGon , SaiGon vỠđêm , ánh đèn Ä‘iện sáng choang , ngưá»i xe rôn rịp , gió hiu hiu mát . Sai Gon đẹp lắm . SaiGon Æ¡i ! SaiGon Æ¡i ! SaiGon đẹp nhưng sao lòng tôi dững dưng , tôi chợt nhá»› đến bạn bè , nhá»› con đương Ông Ãch Khiêm chưa tráng nhá»±a , chạy thẳng lên Chợ Cồn , quẹo trái qua con đưá»ng Hùng Vương , ngang Khu Thuá»· Lâm có má»™t chút gì vấn vương ,tôi bỡ ngỡ nhìn SAIGON xa lạ rồi nhá»› vá» bá»n Quá»· cá»§a tôi , bây giá» tụi bây Ä‘ang là m gì , tụi bây Ä‘ang tắm sông trước cầu Toà Thị ChÃnh hay Ä‘ang đá banh ở sân váºn động Chi Lăng , hay Ä‘i bắt cá bắn chim má»™t nÆ¡i nao đó ... Biển Thanh Bình ngà y hôm nay mưa hay nắng , tụi bây có đủ tiá»n ăn chè Ngã Năm hay không ? bao câu há»i dồn dáºp trong tôi , tôi nhá»› nhà dù nhà tôi Ba đã khoá cá»a cẩn tháºn trước khi Ä‘i xa , dù bây giá» Ba Me và em tôi Ä‘ang Æ¡? cạnh tôi , tôi nhá»› nhà , nhà là ÃaNang thân yêu cá»§a tôi , là Trưá»ng Phan châu Trinh , là Cầu Vồng lên cao xuống thấp , là bạn bè há»c hà nh rong chÆ¡i ... tất cả cái gì cá»§a DaNang là cá»§a riêng tôi , mà không nÆ¡i nà o có được , SaiGon không có những gì là m cho lòng tôi đáng nhung nhá»› xuyến xao , SaiGon nằm ngoà i thế giá»›i Tuổi Má»™ng cá»§a tôi , SaiGon tôi vừa đến đã muốn quay vá» , tôi không còn mÆ¡ ước xem Xổ Số Kiến thiết Quốc Gia ,tôi thiếu vắng , thiếu vắng ... như ngưá»i Tình thiếu vắng ngưá»i Yêu .Ngà y nhá» há»c trong quyển Quốc Văn Giáo Khoa Thư có bà i : Chổ Quê Hương đẹp hÆ¡n cả , kể câu chuyện có má»™t ngưá»i du lịch nhiá»u nÆ¡i , hôm vá» nhà , má»i ngưá»i há»i - Ông Ä‘i du lịch nhiá»u nÆ¡i , thấy nhiá»u cảnh đẹp , váºy chổ nà o đẹp hÆ¡n cả . Ngưá»i du lịch trả lá»i : - Cảnh đẹp tôi thấy rất nhiá»u nhưng chỉ có Quê hương , nÆ¡i tôi sinh ra và lá»›n lên là đẹp hÆ¡n cả .
Tôi thầm nói để mình mình nghe : Tôi muốn vỠđể vui chÆ¡i vá»›i bạn bè , chợt thấy bá»n chúng Ä‘ang chỠđợi tôi dưới cà nh phượng đỠtrong tiếng ve sầu cá»§a má»™t trưa hè đầu HẠ.
Chuyến tà u suốt trả tôi vá» vá»›i ÃaNang thân yêu sau má»™t tháng xa cách ; tà u ghé sân Ga và o buổi trưa giữa Hạ , Phượng vẫn còn đỠthắm , bầu trá»i vẫn còn mà u ngá»c bÃch , nhạc ve sầu miêng mang mà lòng tôi hồi há»p , vừa bước xuống sân Ga , bốn thằng Quá»· chá» sẳn đâu trong má»™t góc nà o đó , chạy ùa ra , đứa xách valy , đứa cầm giá» nà y giá» ná» , chúng tôi ôm chầm lấy tôi , há»i và trả lá»i tạo thà nh má»™t âm thanh không hiểu được . Ba me ngạc nhiên , tôi trân trá»ng giá»›i thiệu : DŨNG , TấN , KHÔI , BÃŒNH bạn há»c cùng lá»›p vá»›i con .
Ba Me cưá»i không nói gì , riêng thằng em trai vổ ngá»±c giá»›i thiệu - Em là Tưá»ng , em anh SÄ© . Tất cả Ä‘á»u cưá»i như tiếng pháo giao thừa cá»§a mùa Hè trong mùa Xuân .
.... Ngà y khai giãng niên há»c năm nay đánh dấu má»™t niên khoá quan trá»ng .... Thầy Hiệu Trưởng nói chuyện vá»›i há»c sinh trong ngà y tá»±u trưá»ng và o cuối tháng 9 /1957 , Thầy vừa nói vừa nhìn xuống bốn lá»›p Ãệ Tứ ...... Các em lá»›p Ãệ Tứ cuối niên khoá sẽ thi THÃNC , đây là năm đầu tiên Ãà Nẵng tổ chức kỳ thi nà y , các em phải cố gắng để Ä‘em lại kết quả tốt cho Trưá»ng Phan Châu Trinh ,Tất ca? Thầy Cô đặt hy vá»ng nÆ¡i các em , Phụ Huynh các em đặt hy vá»ng và o các em , các em sẽ Ä‘em lại vinh quang cho Trưá»ng ....
Tiếng Thầy rõ rà ng , ấm áp như nhắc nhá»§ , như bắt buá»™c khiến lòng chúng tôi cÅ©ng nao nức , hồi há»p , lo âu nhưng tin tưởng và hy vá»ng .
Buổi mai hôm ấy , má»™t sáng thứ hai đầu tuần cá»§a ngà y Khai Giãng , nắng đẹp , nắng trong , nắng reo trên hà ng cây kiá»ng kiá»ng , hà ng Phượng trồng dá»c theo hà ng rà o năm kia đã băt đầu cao lên , cà nh lá bắt đầu xum xuê đã có chút bóng mát , cá»™t cá» giữa sân trưá»ng được thay má»›i , mà u trắng tinh , cao hÆ¡n cá»™t cá» cÅ© , Lá Quốc kỳ lá»›n hÆ¡n bay phÆ¡i phá»›i trong gió , mà u và ng ba sá»c đỠtượng trưng cho ba Miá»n Nam Trung Bắc , cùng má»™t mà u da , cùng má»™t tiếng nói ... tất cả là cá»§a Trưá»ng tôi . Trưá»ng tôi năm nay như thay da đổi thịt , trưá»ng tôi lá»›n hẳn lên như tuổi 14 ,tuổi 15 ,16 cá»§a há»c trò Ãệ Tứ Phan châu Trinh .
Giáo sư đã được thuyên chuyá»…n vá» PCT rất nhiá»u , phần lá»›n cÅ©ng là ngưá»i HUẾ , Dạy Anh văn : Thầy Ãặng Minh Trai , Cô Ãặng Thị Liệu , Thầy Phạm văn Ấm , Cô Tôn Nữ Từ Diệm . Lý Hoá : Thầy Nguyá»…n Tòng , Thầy Nguyá»…n văn Ãáo dạy Sá» Ãịa năm nay dạy thêm Lý Hoá . Pháp văn : Cô Trần ngá»c Liá»…ng , Thầy Trần Tấn , Cô Phạm thị Bá»™i Hoà n , Thầy Hiệu Trưởng . Nhạc : Thầy Hoà ng BÃch SÆ¡n vá»›i bản nhạc má»›i sáng tác : ÃÆ¯á»œNG VỀ QUÊ TÔI ( .... đưá»ng vá» quê tôi , con đưá»ng xa xôi , qua mấy con đò quanh mấy ngá»n đồi cao ... ) . Việt Văn : Thầy Lâm sÄ© Hồng , Ngô thị Như Hà , Thầy Hiệu Trưởng ( đến bây giá» tôi vẫn còn sợ thầy không dám nhắc tên ) , Thầy Trần ngá»c Quế , Thầy Trần đình Hoà n ( anh ruá»™t cá»§a trò Trần đình Dinh ) . Ná» Công Gia Chánh : Bà Trưá»ng thị Lệ An , bà có má»™t trưá»ng dạy may cắt tại ngã năm gần rạp ciné LIDO . Hôi Hoạ : Thây Phạm hữu Khánh .Sá» Ãịa Khan hiếm Giáo sư , thầy Lý Châu (anh ruá»™t cá»§a trò Lý năng Ãể ), Thầy Nguyá»…n văn Ãáo . Toán : Thầy Bùi Tấn tác giã các sách toán danh tiếng thuở ấy soạn cùng vá»›i Ãinh Quy , Lê nguyên Diệm , Thầy Bá»u Thiếc , Cô Nguyá»…n khoa Diệu Trà và đặc biệt cuối niên khoá có Thầy toán cá»§a má»™ng mÆ¡ Trần Ãại Tăng , Chỉ thấy thấp thoáng thầy như ánh trăng , như sương khói rồi tan biến và o mù sương , bởi vì thầy vỠđể chuẩn bị dạy cho Ãệ Tam sang năm . Vạn Váºt : Cô Hà thị Như Nguyện , Cô Trần thị Kim ÃÃnh . Giám Thị : Thầy Nguyá»…n Kế , Cai trưá»ng ; Bác Nguyá»…n văn Thôi .
( viết qua trà nhớ có gì sai sót xin niệm tình tha thứ )
Ngà y nháºp há»c , trong lá»›p có nhiá»u bạn há»c hè , các lá»›p hè phần lá»›n là Toán , Lý Hoá luyện thi THDNC , riêng chúng tôi ham chÆ¡i nên chẵng có đứa nà o há»c hè cả , có thể đây là điểm yếu cá»§a chúng tôi , thằng Tấn động viên tinh thần , mình phải cố gắng , chÆ¡i Ãt Ãt để thì giá» há»c , nói thì dá»… nhưng thá»c hà nh khó quá , những ngà y nghÄ© ra bá» sông Hà n , kiếm những chổ vắng để há»c , láºt và i trang sách thì cốc , xoà i , ổi , mÃt ... cá»§a các gánh hà ng rong hấp dẫn hÆ¡n , có đồng nà o me cho Ä‘á»u ra đây gởi ngưá»i bán hà ng , má»™t hôm không có má»™t xu trong túi nhưng lại thèm chua , chợt thấy Thầy Tòng Ä‘i ngang qua , chúng tôi bà n kế xin tiá»n thầy , Thằng Khôi xì lốp xe đạp cá»§a nó , bá»n tôi dắt xe chạy theo Thầy , chà o Thây rồi tả oán - Thưa Thầy xe cá»§a em bi lÅ©ng , nhưng không có tiá»n để vá , thầy cho bá»n em mượn tiá»n rồi mai tụi em trả , thầy thấy tá»™i nghiệp cho 10 đồng , thôi khá»i trả .
Năm nay cô Trần thị Kim ÃÃnh , dạy vạn váºt là Giáo sư chÃnh cá»§a lá»›p tôi : Ãệ Tứ 2 , cô dáng ngưá»i ôm ốm cao , cô rất đẹp sang trá»ng như má»™t mệnh phụ , giá» vạn váºt cá»§a cô dạy cô vừa giãng bà i vừa vẽ trên bản , cô vẽ rất đẹp giống y trong sách , há»c vẽ Thầy Khánh tôi thá» Æ¡ , nhưng tôi lại thÃch xem cô vẽ , có má»™t lần cô gá»i tôi trả bà i , há»c vá» loà i chim ,
Thay vì vẽ một con chim , tôi vẽ một đôi chim đang âu yếm nhau , cô khen đẹp …..
Trong giá» chÆ¡i , ngá»§ quỹ chúng tôi thưá»ng hay đá Kiệng có nÆ¡i gá»i là đá cầu , chúng tôi Ä‘ang chÆ¡i vui vẽ , Cô há»c trò X? Ä‘i ngang qua , vô tình thằng Tấn đá quả cầu trúng ngay ngá»±c cá»§a X . , vá»™i và ng Tấn xin lá»—i , X. không thèm ngó bá»n tôi , trá» môi mắng : Mất dạy , rồi bá» Ä‘i . Bá»n tôi ngẩn ngÆ¡ . X. là cô há»c trò lá»›p Ãệ Tứ 1 , thuá»™c hạng có nhan sắc trong lá»›p , tánh kiêu căng có lẽ nghÄ© là mình con nhà già u , đẹp gái , há»c giá»i , tóc thắt Ä‘uôi ngá»±a , má»—i lần bước Ä‘i như nhảy vá» phÃa trước , bá»™ ngá»±c quá mức bình thưá»ng theo bước nhảy Ä‘ong đưa , nên há»c trò gá»i là Hollywood tà i tá» cá»§a mà n bạc ciné , nhưng vì khác lá»›p , chúng tôi không để ý đến . Bị mắng Mất Dạy , có gì Ä‘au đớn hÆ¡n cho những tay hà o kiệt như chúng tôi , từ đó chúng tôi mang má»™t mối háºn , quyết má»™t ngà y nà o đó , đẹp trá»i chúng tôi sẽ rữa mối nhục nà y .
Bẵng Ä‘i má»™t thá»i gian , ham vui nên hình như chúng tôi quên Ä‘i mối nhục , bá»—ng má»™t hôm , thằng Tấn khoe - Tau có tấm hình căn cước cá»§a X , nó đưa cho xem , tấm hình rất đẹp , tôi há»i - Ãâu mà y có , mà y yêu X rồi hả _ Con khỉ , thù thì có chứ yêu cái mẹ gì ; tau gở trong há»c bạ cá»§a X để tại văn phòng , thằng Khôi xen và o - Mình tìm cách trả mối thù xưa . Sau nhiá»u ngà y bà n bạc nhưng chưa tìm được phương pháp gì trả thù cho cao thượng , má»™t hôm chúng tôi tình cá» , Ä‘ang Ä‘á»c báo CHÙA tại Ty Thông Tin DaNang , trong má»™t quyá»…n sách vá» Phi Châu , tôi thấy dân Phi Châu trong thá»i ăn lông Æ¡? lổ ,có má»™t tấm hình cá»§a má»™t ngưá»i con gái Má»i , Ä‘en đúa dẽ sợ , cái gì cÅ©ng dà i , cÅ©ng to , ghê gá»›m lắm , tôi la lên - Có rồi . - Có cái gì thằng khùng ? . - Mình lén xé cái hình nà y , vá» cắt cái đầu cá»§a X. trong tấm ảnh , dán và o cái đầu con Má»i ,lồng kiếng đà ng hoà ng cho xôm , Ä‘em treo trong lá»›p nó . Ngá»§ Quá»· cưá»i vang .
Má»™t buổi sáng nà o , nhìn qua lá»›p Ãệ Tứ 1 , thấy ồn à o náo nhiệt , năm thằng Quá»· đứng dá»±a hà nh lan bên ni nhìn qua hà nh lan bên ná»› , như ngươi bà ng quang , không nghe , không thấy và không nói , nhưng lá»i chưởi " Mất dạy " ngà y nà o ấm ức trong lòng đã xa bay .
Tết năm đó ( 1958) nhà trưá»ng tổ chức đêm Văn Nghệ Tất Niên , sân khấu lá»™ thiên được dá»±ng lên trước dãy nhà hai tầng , thầy Trần Ãình Hoà ng là m Trưởng ban văn nghệ toà n trưá»ng , má»™t chiếc xe phóng thanh cá»§a Ty Thông Tin Thà nh Phố đến phụ giúp vỠâm thanh và ánh sáng , sân khấu trang hoà ng đơn sÆ¡ nhưng rất thoải mái , Hai hà ng ghế đầu dà nh cho Thầy Cô , Quan Khách đặt biệt . Các hà ng ghế sau dà nh cho phụ Huynh , Há»c trò thì đứng . Má»—i lá»›p bắt buá»™c phải có tiết mục tham dá»± . Tôi nhá»› nhiá»u vỠđêm văn nghệ nà y nhưng giấy ngắn tình dà i xin riêng nhá»› lại những tiết mục cá»§a lá»›p tôi : Ban Văn Nghệ Ãệ Tứ 2 do Cô Kim ÃÃnh phụ trách .
Bạn Ngô Nguyên Phúc , có giá»ng hát truyá»n cảm không thua gì ca sÄ© nhà nghá» ; bản nhạc ÃÆ°á»ng lên SÆ¡n Cước má»™t thá»i thịnh hà nh trên đà i phát thanh : ÃÆ°á»ng lên núi rừng , sao hãi hùng , ôi gió lá»™ng , trăng nước bạc , nghe tiếng nhạc lòng vương vấn cô NƯỜNG ... Mây bay vỠđâu , chim bay vỠđâu , xin cho tôi nhắn tá»›i nà ng đôi câu , chia ly vì đâu ... khăn tay còn thắm lệ sầu ... Giá»ng hát cá»§a Phúc truyá»n cảm đến ná»—i là m rung động trái tim nhá» xÃu cá»§a má»™t cô há»c trò lá»›p Ãệ Lục , rồi sau nà y hai ngưá»i đã nên vợ nên chồng .
Ngá»§ quá»· chúng tôi được đặt tên là ban Ngá»§ Ca 5 con Bò , 5 con Bò trình là ng vá»›i bản NHẠC RỪNG KHUYA cá»§a Lam Phương : Ãệm guitare và giá»ng chÃnh là tôi : Nhạc đêm tà n hoà cùng rừng cây trầm lắng , nhạc réo vang hoà cùng đưá»ng tÆ¡ rừng vắng . Sương trá»i khuya rÆ¡i khắp đó đây rừng Æ¡i , Sương trá»i khuya rÆ¡i khắp đó đây rừng chiá»u .... ban ngá»§ ca 5 con bò được khán giả hoan hô nhiệt liệt và vá»— tay hát theo .Bis ... Bis thằng DÅ©ng cao hứng đứng lại sân khấu kể chuyện tiếu lâm ngoà i chương trình :
Có hai vợ chồng nỠrất trẽ , hiếm hoi sinh được một đứa con trai , lên 8 tuổi mà chưa biết nói , bỗng một hôm trong bữa cơm nó thình lình kêu lớn BÀ NGOẠI , ai cũng hớn hở mừng , nhưng nó vẫn câm luôn không nói nữa . Ba tháng sau bà ngoai nó tự nhiên lăn đùng ra chết . Một năm sau , cũng trong bữa cơm thằng nhỠbỗng kêu lên : ÔNG NGOẠI rồi không nói nữa , cả nhà lấy là m kỳ , ba tháng sau Ông Ngoại nó lăn đùng ra chết . Cả nhà hoảng kinh nhưng không có ý kiến gì cả . Rồi và i tháng sau , cũng trong bữa cơm đột nhiên nó kêu BA . Cha nó tái mặt , lo sợ , nghĩ là ba tháng sau sẽ chết , nhưng ba tháng sau đã đến , Cha nó hồi hộp nhưng ông ta không chết , trái lại ông chủ nhà hà ng xóm đối diện Chết .
Thằng DÅ©ng kể xong , lặng lẽ bước xuống sân khấu , Hai phút sau Toà n thể khán giả vổ tay cưá»i ầm .
Ãêm đã vá» khuya , mặt trăng đã bắt đầu rụng , buổi văn Nghệ tất niên thà nh công mỹ mãn . Thầy Hiệu Trưởng nở nụ cưá»i ná»a miệng , Nụ cưá»i khi thầy cảm thấy vui lòng vá»›i đám há»c trò cá»§a Thầy .
Chỉ còn hÆ¡n hai tháng nữa là đến ngà y thi , hôm nay trong bữa cÆ¡m Ba nói . Gần thi rồi , Con phải lo ôn bà i , không có Ä‘i chÆ¡i nữa , hết giá» há»c phải vá» nhà . Tôi Ä‘em chuyện ba tôi cấm Ä‘i chÆ¡i bà n vá»›i lá»§ bạn , chúng tôi quyết định khi nà o có giá» rãnh là tụ lại nhà tôi để há»c thi , Me cÅ©ng đồng ý chuyện nà y , Me sá»a soạn lại phòng há»c cho năm đứa , má»—i lần tụ lại há»c hà nh Me thưá»ng nấu chè , nấu cháo bồi dưỡhg cho chúng tôi , những tháng cuối rất báºn rá»™n chuyện há»c hà nh thi cá» nhưng theo thông lệ hà ng năm chúng tôi vẫn ra được tá» báo tưá»ng , tôi vãn được bầu là m trưỡng ban báo chà , kêu gá»i bạn bè viết bà i tham gia đến hụt hÆ¡i , góp nhặt lai rai cÅ©ng có đủ bà i đăng báo , lần nà y Cô ÃÃnh và tôi trình bà y hình thức tá» báo rất là đẹp và trang nhã , ná»™i dung gồm những bà i Hồi Há»p , Lo Âu khi ngà y thi đã ká» , cÅ©ng có và i bà i viết vá» phượng đỠ, ve sầu và cÅ©ng không quên thầm thì trao cho nhau táºp LƯU BÚT NGÀY XANH. Tá» báo tưá»ng năm xưa , tôi vẫn còn thuá»™c bà i thÆ¡ TÃŒNH TOÃN Là HOà cá»§a má»™t bạn nà o tôi quên tên :
Nhà em xa đưá»ng vá» VÔ TẬN
Bước chân em DI CHUYỂN cháºm muôn và ng
Ai ÃỊNH NGHĨA được LUỸ THỪA vương vấn
Ai vì ta RÚT GỌN ná»a KHÔNG GIAN
Ai kết vá»™i má»™t CUNG trá»i hiu quạnh
Giãi NGÂN HÀ xao xuyến mối duyên
TINH TÚ ná» Há»’ QUANG trá»i chá»›m lạnh
Ãất nghiêng thà nh CHẤN ÃỘNG nhạc thiêng liêng
Em vỠđâu bỠxa không GIỚI HẠN ;
Ta si mê ƯỚC LƯỢC một CHU KỲ ;
Chưa chia tay sao vội vã PHÂN LY
Tình ÃỘC NHẤT sao nỡ đà nh bá»™i phản.
Ngà y thi , Môn Việt Văn thi đầu tiên , tối đó Me bắt ngá»§ sá»›m , me chuẩn bị tất cả cho tôi , đứa con rượu cá»§a me Ä‘i thi , sau ba ngà y thi ( xin nhắc thi THDNC không có thi vấn đáp như thi tú tà i 1 và tú tà i 2 ) , chúng tôi thở phà o nhẹ nhá»m , 5 đứa Ä‘á»u chá»n môn Thể Dục là m môn thi Nhiệm ý .
Sau 10 ngà y thấp thá»m chá» kết quả , Há»™i đồng thi tuyên bố danh sách thà sinh trúng tuyển kỳ thi THDNC ngà y 21 tháng 07 năm 1958 trước văn phòng Trưá»ng Trung Hoc Phan châu Trinh , thà sinh và phụ huynh đứng đầy sân trưá»ng , ngưá»i buồn kẻ vui , biết nói sao cho vừa lòng nhau , thà sinh Phan châu Trinh chiếm tá»· số trúng tuyển cao nhất trong đó có bá»n NGỦ QUá»¶ chúng tôi , mùa hè năm nay mà u PHƯỢNG đỠrá»±c trong lòng tôi , mà u Phượng đỠrá»±c ngoà i trá»i , tiếng ve sầu không rá»n rỉ nhưng nghe thiết tha , mÆ¡ vá» ngà y xưa ấy , Thầy Cô , Bạn bè , trưá»ng lá»›p , mùa thi ...Phan châu Trinh nhá»› Æ¡i ! Nhá»› đến TẬN CÙNG Ná»–I NHỚ . Tôi chợt thấy mắt mình như vướng bụi , hạt bụi má» cá»§a ngà y đó . Ta mÆ¡ ....
7/03
Trần Công Nhung
Trưá»ng Nam có má»™t cô giáo má»›i đổi tá»›i sau Nam mấy ngà y, cô giáo Quyên. Ngoà i Nam và cô Quyên, các thầy khác tuổi từ năm mươi trở lên. Nhà Quyên ở Há»™i An, bố là công chức tòa tỉnh. Quyên có dáng rất quý phái, đôi guốc cao gót là m cho thân hình nà ng uyển chuyển theo từng bước chân. Ãôi mắt Quyên rất sắc và nụ cưá»i luôn luôn trên môi khi nói chuyện. Khuôn mặt hÆ¡i bầu, là n da trắng tá»± nhiên, Quyên có má»™t vẻ đẹp thị thà nh trà thức, nhưng Nam thấy còn thiếu cái gì đó khi so sánh vá»›i Thảo.
Những ngà y cuối tuần Nam má»›i nháºn ra tất cả ná»—i buồn xa nhà . Ngôi trưá»ng rá»™ng mênh mông cà ng mênh mông hoang vắng khi vắng bóng há»c trò. Ngoà i Nam chỉ có anh cai trưá»ng bệnh táºt. Nam cÅ©ng không hiểu sao anh ta lại được thuê mướn. Má»—i ngà y, Ãt ra cÅ©ng đôi lần anh hú lên rất kinh hãi rồi váºt ngưá»i xuống giẫy đà nh đạch. Có khi mặt mÅ©i bầm dáºp máu me thê thảm. Chứng kinh phong nà y không là m anh chết, chỉ má»™t lúc anh lại tỉnh dáºy Ä‘i là m việc như bình thưá»ng.
Chiá»u thứ bảy là chiá»u buồn vô hạn. Buổi trưa Ä‘ang đầy ắp tiếng cưá»i nói cá»§a hà ng trăm há»c sinh, tiếng thầy cô trò chuyện, bổng chốc, ngôi trưá»ng bị ném và o khoảng không yên lặng. Các thầy không ai là ngưá»i địa phương, kẻ Há»™i An ngưá»i VÄ©nh Ãiện. Cuối tuần ai nấy vá» vá»›i gia đình, bá» lại Nam vá»›i ngôi trưá»ng hiu quạnh. Nam không khá»i bâng khuâng nhá»› nhà . Nam thấy mình cô đơn, Nam không thể tâm sá»± vá»›i anh cai trưá»ng. Thỉnh thoảng anh cai cÅ©ng há»i thăm Nam: "Thầy buồng lắm hả". Nam cưá»i mà không biết nói gì. Nam thưá»ng thả bá»™ lên ga Kỳ Lam cách trưá»ng chừng ná»a cây số để ngắm đưá»ng tà u chạy dà i hun hút rồi mất giữa núi rừng trùng Ä‘iệp. Nam lẩm nhẩm lá»i thÆ¡ cá»§a thi sÄ© Tế Hanh:
Những ngà y nghỉ há»c tôi thưá»ng đến,
Ãón chuyến tà u Ä‘i tá»›i những ga.
Thực tình Nam có ai để đón. Nam thả hồn theo con tà u tưởng tượng để vỠvới Thảo ở mãi bên kia, cách mấy chặng đèo.
Hai tháng nay Nam không có lấy má»™t lá thư. Thư Ä‘i, Ä‘i mãi, không má»™t lần hồi âm. Nam chẳng hiểu chuyện gì ở nhà . Thư Nam gá»i vá», bà Nhiêu giữ lại chá» giao cho Thảo. Nhưng, từ ngà y bà Ãà m nháºp viện đến nay, Thảo vá» có má»™t lần lúc đầu, rồi biệt tăm. Bà nghi Thảo không muốn trở lại nên không sai con Ä‘i tìm. Thư nhà viết cho Nam lại gởi vá» Ty Tiểu Há»c, mãi đến nay má»›i có ngưá»i đưa lên trưá»ng. ÃÆ°á»£c thư, Nam muốn vá» thăm nhà ngay nhưng trưá»ng Ä‘ang thi Lục Cá Nguyệt, phải chá» xong má»›i có phép. Trong thá»i gian chỠđợi Nam cứ thÆ¡ thẩn và o ra. Ãầu óc bất định nên hay nhầm lẫn trong lúc chấm bà i thi. Thầy Trà cưá»i bảo Nam:
- Dạo nà y anh Nam lãng dữ, chắc nhớ cô nà o phải không.
Nam tìm cách chống chế :
- Dạ có ai đâu để nhớ bác.
Thầy Môn cưá»i bà máºt :
- Nhiá»u khi không nhá»› ngưá»i xa mà nhá»› ngưá»i gần cÅ©ng nên.
Trong trưá»ng ai cÅ©ng tìm cách chá»c Nam và Quyên, ngoại trừ thầy hiệu trưởng. Ông hiệu trưởng đã má»™t hai lần đưa Nam vá» nhà chÆ¡i, ông có mấy cô con gái lá»›n, má»™t hôm ông há»i ná»a đùa ná»a tháºt:
- Anh Nam muốn là m rể tui không ?
Nam tá» ra hứng chà nhưng viện lẽ thoái thác. Không ai hiểu rõ hoà n cảnh Nam. Quyên ngồi nghe các đồng nghiệp kháo nhau chỉ mỉm cưá»i. Thầy Chất quay qua Quyên:
- Cô Quyên giá»›i thiệu cho anh Nam má»™t ngưá»i Ä‘i. Ngưá»i đẹp tất quen ngưá»i đẹp.
- Dạ, em đâu biết ai ...
Thầy Môn hăm hở :
- ÃÆ°á»£c rồi, tôi sẽ giá»›i thiệu cho anh Nam má»™t cô, gần đây thôi, đẹp mà trẻ...
- Ai ? Nói đại đi.
- Bà máºt, để "Ä‘iá»u nghiên" đã chứ.
Giáo viên trong trưá»ng ăn cÆ¡m tháng nhà chị Ba ở phÃa bên kia đưá»ng. Tối, ai dạy lá»›p nà o ngá»§ lá»›p nấy. Quyên được ở căn nhà dà nh cho hiệu trưởng. Ông hiệu trưởng đặt ghế bố ngá»§ ngay trong văn phòng. Lá»›p Nam đối diện vá»›i phòng cá»§a Quyên. Nhiá»u đêm, Nam chong đèn Ä‘á»c sách hoặc soạn bà i, Quyên đến bên cá»a sổ, vá» há»i muợn má»™t và i thứ lặt vặt để gợi chuyện. Bên ngoà i trá»i tối Ä‘en, khuôn mặt Quyên hiện lên trong khung cá»a trông tháºt liêu trai. Những lần như thế Nam chỉ trao đổi qua loa rồi thôi. Sợ tai vách mạch rừng. Không biết các thầy ở phòng bên cạnh thức hay ngá»§. Nhưng dần dà , Nam thấy bình thưá»ng, có lúc Nam ngồi ghé lên thà nh cá»a sổ, chuyện vãn sa đà . Nam lại mÆ¡ hồ thấy Quyên cÅ©ng có những nét hay hay, nhất là trà thông minh nhạy bén cá»§a Quyên trong lúc nói chuyện. Quyên có lối nói ẩn dụ tháºt khéo là m cho Nam như được vuốt ve tá»± ái vừa bị kÃch thÃch bản năng kẻ nam nhi.
- Anh Nam trông giống Jeam Dean trong "Cuốn Theo Chiá»u Gió" ghê ?
- Cô là m như tôi là tà i tỠxi nê.
- Không đúng sao ? Anh có thấy Litz Taylor mê mệt vì cặp mắt cá»§a Jeam Dean trong lúc anh chà ng cứ phá»›t lá».
- Thì chuyện phim ảnh nó phải váºy chứ ở Ä‘á»i là m gì có ?
- Váºy mà Quyên thấy có, anh có biết ai không?
Nam bối rối chuyển ngay câu chuyện qua hướng khác.
- Cô Quyên à , cô nghĩ gì vỠnghỠnghiệp của mình ?
Quyên nhìn Nam trừng trừng rồi nói gá»n lõn:
- Thôi, Quyên vá».
Cuối tuần, Quyên vá» Há»™i an, sáng thứ hai trở lại trưá»ng. Chá»§ nháºt nà y má»›i 4 giá» chiá»u đã thấy Quyên lên, Nam ngạc nhiên há»i :
- GiỠnà y cô Quyên đã lên?
- Sáng thứ hai Ä‘i, phải dáºy sá»›m, lụp chụp mệt lắm.
- Cô nói đúng, lâu lâu nên vá» miá»n quê nghe ếch nhái tấu nhạc.
- Anh Nam một mình trên nà y có buồn không ?
- Nói chuyện với cỠcây thì vui sao được.
- Ai biểu anh không thÃch nói chuyện vá»›i ngưá»i.
Nam cưá»i:
- Thì có ai mô mà nói, à , cô lên sá»›m chắc chưa ăn cÆ¡m, để tôi nói chị Ba là m cÆ¡m lát má»i cô.
Nói xong Nam đi luôn. Nam đang nói chuyện với chị Ba thì Quyên bước và o.
- Cô giáo nè.
- Chiá»u nay chị cho em ăn cÆ¡m nghe.
- Thầy Nam má»›i nói tui. Cô ngồi chÆ¡i chút xÃu, dá»n cÆ¡m thầy cô ăn luôn. Chị Ba xuống bếp, nhưá»ng phòng khách cho hai ngưá»i. Quyên bắt chuyện:
- Ngà y nghỉ sao anh không vỠHội An chơi ?
- CÅ©ng có má»™t đôi lần, vá» cÅ©ng chỉ lang thang trên đưá»ng phố nên ngại Ä‘i.
- Thì ghé nhà Quyên chÆ¡i. Nhà Quyên ở ngay đưá»ng Bạch Ãằng.
- Nếu cô cho phép thì hay rồi.
Chị Ba dá»n cÆ¡m hai ngưá»i vừa ăn vừa chuyện trò. Quyên rất khéo, gợi hết chuyện nà y đến chuyện kia. Nam như má»™t lữ khách đến miá»n đất lạ, bước chân cứ trôi theo những quyến rÅ© hai bên đưá»ng.... Sau bữa cÆ¡m, Quyên thấy khó chịu trong ngưá»i, mặt mà y xây xẩm tái Ä‘i. Chị Ba nói:
- Thầy đưa cô vá» nghỉ, chắc Ä‘i đưá»ng mệt chá»› không sao đâu.
- Ãi, tôi đưa cô vá».
Quyên đứng lên có vẻ yếu, phải vịn và o Nam. Nam dìu nà ng ra đưá»ng rồi nói:
- Cô ráng Ä‘i kẻo ngưá»i ta nhìn kìa...
Và o khuất sau trưá»ng, Quyên quà ng tay qua vai Nam dá»±a hẵn và o chà ng. Ãến bên giưá»ng, Quyên nằm nhà o xuống thở hổn hển. Nam hoảng lên:
- Cô thấy trong ngưá»i thế nà o?
- Chắc ...trúng gió..có chai dầu trong ...hộc bà n.
Nam lục tung hộc bà n tìm chai dầu, xoa lên hai bên thái dương cho Quyên. Quyên cởi nút áo trên cùng và bảo Nam:
- Anh Xoa xuống chỗ vai giùm Quyên...
Nam không yên tâm vội bỠchạy ra ngoà i vừa nói:
- ChỠtôi một chút.
Nam qua nhà chị Ba, kêu như la lên:
- Chị Ba ơi, cô quyên bị trúng gió, tay chân lạnh ngắt, bây giỠlà m sao ?
- Thầy ra sau kiếm tà u cau khô, xông cho cổ .
- Xông cách nà o chị ?
- Ãốt lên rồi huÆ¡ huÆ¡ dưới giưá»ng nằm.
Nam là m y như lá»i chị Ba. Quyên không nhịn được cưá»i :
- Ai bà y anh váºy ?
- Chị Ba.
- Thôi, Quyên khá»i rồi, chỉ chóng mặt chút thôị..thấy tá»™i nghiệp anh quá !
- Tá»™i gì ? Cô là m tôi hoảng vÃa. Bệnh gì mà kỳ cục. Ãang không lăn ra bệnh.
- Bệnh là m sao biết mà báo trước ?
- Thì cÅ©ng có triệu chứng chá»›. Nói váºy thôi, cô khá»e là mừng rồi.
Nam kéo chăn đắp cho Quyên rồi quét dá»n đống tro dưới giưá»ng. Quyên nghiêng đầu nhìn, cưá»i chúm chÃm.
- Giá» cô nằm nghỉ, có gì cứ gá»i, tôi vá» bên lá»›p.
Vừa ra khá»i cá»a, Quyên vói theo:
Trăng soi trên mái đầu xanh,
Ai vỠnhắn nhủ duyên anh đang còn.
Hôm sau Nam kể riêng cho thầy Chất nghe câu chuyện cô Quyên bệnh, Thầy cưá»i má»™t cách bà máºt :
- Cáºu khá» lắm, thế mà cÅ©ng đòi là m thầy giáo!
Cuối tuần công việc sổ sách đã xong, Nam xin phép vá» thăm nhà . Thông cảm hoà n cảnh Nam, ông hiệu trưởng cho anh hai ngà y để nối và o thứ bảy chúa nháºt.
Trưa thứ bảy Nam ra đầu đưá»ng đón xe đò xuống VÄ©nh Ãiện rồi từ VÄ©nh Ãiện ra ngã ba Ä‘i Huế. ÃÆ°á»ng không xa song chỠđón xe rất sốt ruá»™t. Lúc xe vỠđến bến Nguyá»…n Hoà ng thì trá»i sụp tối. Lòng Nam nóng như lá»a đốt. Nam có ngỠđâu má»›i hÆ¡n bốn tháng mà bao nhiêu chuyện xẩy ra. Em chết bà Ãà m bệnh. Thảo Ä‘i ...nhưng Ä‘iá»u hệ trá»ng đối Nam là giỠđây Thảo ra sao.
Thấy Nam vá» bất thần cả nhà bà Nhiêu nhốn nháo vừa vui vừa tá»§i. Bà Nhiêu kể hết má»i chuyện cho Nam nghe, chà ng Ä‘oán biết phần nà o câu chuyện. Nam há»i cặn kẻ má»i việc rồi đạp xe lên bệnh viện. Mẹ Nam bảo, chuyện gì cÅ©ng thong thả để đến mai hẵng hay, nhưng là m sao Nam có thể yên đêm nay. Bà Nhiêu sợ đêm hôm có gì rắc rối thì rầy rà . Bà linh cảm thấy chuyện có chiá»u hướng không tốt. Nam cứ má»™t má»±c đòi Ä‘i và hứa sẽ không có gì lôi thôi. Nam muốn đến gặp Thảo trước, sau đó thăm bà Ãà m.
Và o khu bà i lao, Nam há»i măn mo mấy ngưá»i má»›i biết được nÆ¡i ở cá»§a Thảo. Trá»i bắt đầu mưa lâm râm, phòng đóng kÃn cá»a, bên trong có ánh đèn má» má». Nam toan gõ cá»a thì kịp dừng tay lại, hình như có ngưá»i nói chuyện bên trong. Nam Ä‘i Ä‘i lại lại suy tÃnh không biết xá» trà cách nà o. Chợt thấy cánh cá»a sổ lá sách có chá»— bị bể, Nam đưa mắt liếc và o. Má»™t cảnh tượng là m Nam choáng váng mặt mà y. Má»™t cÆ¡n địa chấn khá»§ng khiếp là m sụp đổ bao nhiêu má»™ng ước lâu nay. Nam phải tá»±a và o tưá»ng má»™t lúc để khá»i ngã. "Thảo đã như váºy sao". Không biết đến bao lâu, Nam thấy mình đã tỉnh trÃ. Nam nghÄ©, bá» nà o cÅ©ng thăm má Thảo má»™t lần. Nam sá»a lại áo quần, tằng hắng, rồi gõ cá»a. Bên trong im tiếng nói. Nam gõ thêm lần nữa thì có tiếng Thảo há»i vá»ng ra :
- Ai, có việc gì ?
- Dạ tôi, tôi muốn nhá» cô đưa lên thăm bác Ãà m.
Có tiếng đà n ông: "ÃÆ°á»£c em để anh mở cá»a". Cá»a mở, Nam bước và o, Thảo hét lên : "Anh Nam" rồi ngất xỉu xuống giưá»ng. Huy, ngưá»i đà n ông chÃnh là Huy, vá»™i bóp chân tay cho Thảo lay Thảo má»™t lúc. Thảo mở mắt thấy Nam đứng sững sá», nước mắt Thảo trà n ra. Nam vá»™i nói lá»i xin lá»—i :
- Tôi thà nh tháºt xin lá»—i cô và ông. Ãúng ra tôi không nên phá giây phút thiêng liêng cá»§a hai ngưá»i. Nhưng tôi há»i, có ngưá»i nói, giá» nà y chỉ có cô má»›i và o được phòng bác.
Huy quay lại sừng sộ với Nam:
- Anh là ai, sao thăm viếng giỠnà y ? Hay có ý gì ?
- Tôi ở xa má»›i vá», mai lại Ä‘i sá»›m...
Thảo cố ngồi dáºy, nà ng nghẹn ngà o nói qua nước mắt :
- Anh Huy đừng nói váºy. Ãây là anh Nam em..
- Hả ? Sao hồi giỠkhông nghe Thảo nói ?
Huy luống cuống cũng không rõ đầu đuôi như thế nà o, cứ lẩn quẩn mãi. Chà ng nghĩ, có lẽ sự xuất hiện bất thần của Nam là m cho Thảo chấn động tinh thần. Huy rót đưa Thảo ly nước nóng :
- Em uống chút cho tỉnh.
- Anh vỠđi.
Huy vội quay lại Nam:
- Chà o anh.
- Dạ, chà o ông.
Má»—i lá»i cá»§a Huy là má»™t mÅ©i nhá»n đâm và o tim Nam. Thảo ôm mặt khóc, Nam vẫn đứng như trá»i trồng. Thảo khóc ngất má»™t lúc khá lâu. Nam thấy lòng mình lại thương cảm lạ lùng. Trong giây phút Nam muốn đến bên cạnh vá»— vá» Thảo, nhưng muá»™n quá rồi. Những hình ảnh vừa qua là má»™t dòng nước lÅ© cuốn Ä‘i tất cả những gì Nam xây dá»±ng lâu nay. Thảo lau nước mắt nhìn Nam ngại ngùng:
- Má»i anh ngồi chút đã.
Nam ngồi xuống ghế, yên lặng. Muốn nói nhiá»u lắm nhưng nói gì, lòng ngáºp trà n thương Ä‘au, Nam như tê dại. Nam chá» Thảo lên tiếng :
- Anh Nam, em có tá»™i vá»›i anh, vá»›i má»i ngưá»i, em đã không nói ...
Nước mắt Thảo lại rà n rụa tuôn.
- Bây giỠem phải là m gì hả anh.
Tự nhiên Nam cũng muốn khóc, Nam cắn chặt hai hà m răng và cố nói:
- Từ những ngà y đầu Thảo hay bảo tôi là ngưá»i ưa "viá»…n vông", giá» tôi má»›i rõ. Viá»…n vông nên không có gì nắm chắc trong tay. Tôi mừng cho Thảo. Phải chi Thảo cho tôi biết sá»›m ...
- Anh, em chịu tội với anh, anh cho em nói hết những khúc mắc đã buộc em phải...
- Tôi hiểu, ở và o hoà n cảnh Thảo ai cÅ©ng phải váºy thôị...nhá» Thảo đưa tôi lên thăm Bác.
- Nói dứt câu, Nam đứng dáºy...
Thảo như van xin:
- Anh,..nán một chút..cho...
Thảo nói trong cÆ¡n mê sảng, nà ng kể hết má»i chuyện từ ngà y bà Ãà m lâm trá»ng bênh. Nam có cảm tưởng Ä‘ang nghe những âm vang mÆ¡ hồ huyá»n hoặc. Có lúc chà ng lại nghe chÃnh mình đối thoại vá»›i mình. Câu sau chót Nam ghi nháºn :
- GiỠanh thương em chừng nà o em nhỠchừng ấy.
Nam còn gì để thương.
- Thôi khuya rồi, cho tôi lên thăm Bác.
Bà Ãà m đã ngá»§, nghe tiếng động, bà mở choà ng mắt, bà như muốn báºt ngưá»i dáºy :
- Nam hả, cháu vỠhồi nà o ?
- Dạ cháu ra chuyến xe cuối, hồi chiá»u. Bác khoẻ không Bác, Thảo có báo cho cháu biết Bác bịnh, nhưng vì công việc nhà trưá»ng mãi đến nay ...
- Không sao, Bác khá»e rồi. Bác sẽ ra viện nay mai.
Nam thăm há»i bà Ãà m má»™t lúc rồi xin phép vá». Ra khá»i phòng bệnh bà Ãà m, Thảo theo sát bên cạnh Nam.
- Anh, nói vá»›i em má»™t lá»i Ä‘i anh. Em xin anh...
Nam im lặng. Ngồi lên xe, Nam nói và o khoảng không : "Tất cả má»i chuyện đã xong". Thảo nhìn bóng Nam chìm và o đêm tối cÆ¡ hồ như chÃnh mình Ä‘ang chìm trong dòng nước lÅ©. Thảo thẩn thá» quay vá» phòng, nước mắt chảy dà i pha lẫn nước mưa. Chưa bao giá» Thảo khổ sở cô quạnh như lúc nà y. Nam vá» quá bất ngá», Thảo không kịp ứng phó mà còn bị bắt tại tráºn. Bây giỠăn nói sao đây. Thảo gục đầu xuống gối để tiếp tục bị dà y vò Ä‘ay nghiến bởi chÃnh mình. Nước mắt rà n rụạ..Tâm can bị đốt cháy, thân xác như má»™t thứ nham thạch nóng chảỵ..Thảo kịp lóe lên má»™t ý tưởng "Chỉ còn cách...".
Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam
Kể từ hôm nghe cha xứ nói, tối nà o MÆ¡ cÅ©ng nghe tiếng kinh cầu vá»ng lên từ những căn nhà trong xóm. Tiếng cầu kinh nghe thiết tha, Ä‘á»u Ä‘á»u, như táºp trung má»i khẩn cầu dâng lên Thiên Chúa. Tiếng cầu kinh khác hẳn những ngà y xưa, dưá»ng như khi con ngưá»i cảm thấy bất lá»±c trước những tang thương thì đà nh cố gá»i gấm và o đấng thần linh xin che chở. MÆ¡ thấy sinh hoạt cá»§a xóm như tÃch cá»±c hÆ¡n lên, như dồn hết má»i âu lo và o má»™t bến tá»±a nà o đó để chá» mong má»™t Æ¡n cứu rá»—i.
Bà con ra và o gặp nhau đã thấy hiển hiện ra sá»± âu lo tai hoạ. Nhiá»u ngưá»i đã xì xầm vá»›i nhau vá» sá»± vắng mặt cá»§a má»™t số trai tráng trong là ng. Nghe đâu những ngưá»i đó đã Ä‘i theo vá»›i ai lên má»™t vùng cao, sau khi đã được nghe những lá»i tỉ tê khuyến dụ sau má»™t và i lần há» từ đẩu đâu kéo vá» là ng.
Không ai nói ra vá»›i ai, song má»i ngưá»i Ä‘á»u hiểu ra từ nay xóm là ng đã có thêm nhiá»u Ä‘iá»u phức tạp. Ãã nghe râm ran vá» những hÅ© gạo chiến binh, nhà nà o cÅ©ng phải kiếm má»™t cái thùng hay má»™t cái há»™p để má»—i ngà y bá»›t và o đó má»™t nắm gạo. Chẳng do từ má»™t cÆ¡ quan nà o ra lệnh, chẳng do từ má»™t nguồn tin nà o phổ biến, song nhất loạt ai cÅ©ng phải tuân theo. Có má»™t và i ngưá»i hoặc giả vá» thá» Æ¡, không sốt sắng, hoặc giả lảng chần chừ là y như sẽ nháºn được ngay má»™t lá»i cảnh cáo. Chả biết lá»i cảnh cáo đến từ đâu, mà lại cho chÃnh từ thân nhân mình đưa lại.
Cái xóm bình lặng ngà y xưa bá»—ng dưng bây giá» lúc nà o cÅ©ng nhốn nháo. Ãã có những gia đình thắc thá»m ngưá»i Ä‘i, đã có những đêm ngưá»i tìm vá» thăm nhau lặng lẽ. Rồi những đêm có giao tranh từ bên kia sông vá»ng lại là những đêm các gia đình có ngưá»i Ä‘i xa sợ sệt lo âu. Ngưá»i ta không biết những gì xảy ra ở bên đó, tiếng súng đạn đã vương trúng con cái, thân thuá»™c cá»§a ai ở bên nà y. Ngưá»i ta chẳng là m gì hÆ¡n là chá» trong đêm tối, mà sá»± đợi chá» thì có khi nà o nhanh được. Cà ng chá», thá»i gian cà ng như kéo dà i thêm, rồi tiếng súng cà ng trở nên khốc liệt, rồi lá»a cháy, rồi tiếng hét hò, rồi tiếng chạy Ä‘uổi nhau, rồi những loạt đạn vãi lên không trung như những đưá»ng đỠquạch không dứt. Con sông như nép mình nhá» lại, như chôn kÃn ná»—i niá»m Ä‘au thương trong dòng nước đêm khuya.
Rồi những buổi sáng không ai còn sang sông xem lá»… nữa. Sá»± thá» phượng Chúa trở nên lá»ng lẻo, chiên con đâm lÆ¡ đãng việc tinh thần. ChÃnh quyá»n bên đồn ấn định đò chỉ được đưa khách sang sông khi trá»i sáng hẳn, ai vi phạm sẽ phải chịu má»i háºu quả xảy ra. Cha xứ cÅ©ng trở nên băn khoăn mà chẳng là m gì được. Cha đà nh tăng thêm các chuyến sang thăm và tổ chức, cắt đặt ngưá»i lo việc thiêng liêng ngay tại chá»—. Cha chá»n ngưá»i uy tÃn nhất trong xóm thay mặt Cha để cá» hà nh việc kinh kệ cho giáo dân. Các lá»… xưng tá»™i hay thêm sức đà nh tạm miá»…n, hoặc gom nhóm lại dăm thì mưá»i hoạ, Cha sẽ sang má»™t lần.
Gia đình MÆ¡ đôïc nhất là ngưá»i ngoại đạo ở đây. Cho nên vốn đã bÆ¡ vÆ¡ nay cà ng thấy bÆ¡ vÆ¡ nhiá»u gấp bá»™i. MÆ¡ ước ao giá gì xóm có được ngôi chùa hay má»™t am nhỠđể chiá»u chiá»u có tiếng chuông, tiếng khánh ngân nga, để được nghe lá»i kinh, tiếng mõ Ä‘á»u Ä‘á»u vang dáºy. Con ngưá»i trong cảnh đánh nhau, giết chóc cần có má»™t chá»— dá»±a để còn thấy hi vá»ng loé lên. Mẹ MÆ¡ có lẽ cÅ©ng mang tâm trạng đó, cho nên hai mẹ con lúc nà o cÅ©ng chỉ nhìn nhau trong ngà o nghẹn, mung lung.
(còn tiếp)
( những truyện ngắn nhất )
Quyên Chi ngồi trên ghế đá sân ga xe lá»a, mắt nhìn vá» hướng tháºt xa mong đợi chuyến xe xắp tá»›i, dù nà ng biết phải còn hÆ¡n ná»a giá» nữa chuyến xe má»›i đến .
NghÄ© đến những lá»i chì chiết cằn nhằn cá»§a Mẹ đêm qua,nà ng quyết tâm ra Ä‘i .Lần nà y, không còn má»™t Ä‘iá»u gì có thể cản trở nà ng nữa,dù chân trá»i xa xăm đó nà ng chưa má»™t lần bước chân qua .Tại sao Mẹ chỉ có má»™t mình con là gái mà Mẹ cứ chê con đủ Ä‘iá»u,nà o là cằm nhá»n quá,môi má»ng quá .Tại sao Quyên Chi không được đẹp như Mẹ thá»i con gái, đẻ Mẹ vừa lòng .Mẹ sinh ra con,nếu con không được đẹp như lòng Mẹ ước mong thì đâu phải lá»—i tại con đâu .Mẹ tháºt vô lý và con háºn Mẹ .
Ngưá»i đà n ông tóc bạc ngồi bên Quyên Chi bắt chuyện:
-Cô có khá»e không ? Tôi tên Robert .Còn cô tên chi ?
-Dạ chà o ông !Tôi tên Chi.
-Cô có thấy trá»i hôm nay tháºt đẹp không ?
-Vâng,tôi cÅ©ng đồng ý vá»›i ông,Mùa Hạ mà ! Hoa Hướng Dương nở rá»™ ngoà i kia tháºt dá»… mê . Ông cÅ©ng Ä‘ang chá» xe hả ?
-Không,tôi chỠđứa con gái Ä‘i xa trở vá» .Thá»i gian thì đã tháºt lâu,ná»—i chỠđợi cá»§a tôi cÅ©ng đã má»i mòn . Ãt nhất hôm nay nó sẽ trở vá» .Ngà y nó ra Ä‘i trá»i cÅ©ng nắng ấm như thế nà y ….và ngà y trở lại hôm nay cÅ©ng là thế! Chỉ khác hôm xưa nó ra Ä‘i,nhưng nay lại trở vá»,và ….nó sẽ không bao giá» ra Ä‘i nữa .
-Thà nh tháºt chúc mừng ông .
Ngưá»i đà n ông không nói gì,vẻ trầm mặc cá»§a ông tháºt khó hiểu,tháºt lâu ông má»›i nói tiếp :
-Cô biết không ? Nó đã Ä‘i gần khắp thế giá»›i .Bắt đầu bằng cuá»™c hiking vòng quanh nước Mỹ,rồi đến những chuyến Ä‘i qua Âu Châu,Phi Châu, à Châu, Lá thư lần cuối cùng tôi nháºn được từ Trung Ãông .Nhưng Ä‘iện tÃn trở vá» nhà cá»§a nó tôi lại nháºn được từ Washington .
Nói tá»›i đây,tiếng ì ầm cá»§a chuyến xe lá»a Ä‘ang đến cắt ngang câu chuyện giữa hai ngưá»i. Quyên Chi Ä‘eo chiếc xách nhá» lên vai, và đẩy vali Samsonite lá»›n và o xếp hà ng chỠđợi .
Ngưá»i khách hà ng đầu tiên xuống xe là những ngưá»i mặc đồng phục Ä‘eo găng trắng . Giữa đám những ngưá»i khách đó là chiếc quan tà i mà u Ä‘en .Ngưá»i đà n ông già Robert bước tá»›i vịn tay trên chiếc quan tà i, đôi vai ông run run khòm xuống .
Trong má»™t khoảnh khắc tá»™t cùng cá»§a cảm xúc,Quyên Chi muốn báºt tiếng khóc .Nà ng rá»i hà ng bước trở lại ghế đá,nÆ¡i vừa nói chuyện vá»›i ông già Robert .Má»™t khoảng trống vô hồn Ä‘ang chiếm ngá»± tâm tư nà ng .Chuyến xe rá»i sân ga,mà nà ng cÅ©ng không ý thức được . Ãang thổn thức vá»›i trăm ngà n ý nghÄ© ngổn ngang,có ngưá»i đến vá»— trên vai:
-Chị Quyên,Má đang chỠchị ngoà i xe,…..Má nhỠem nói:Má đã xỠoan cho chị .Riêng em,cũng xin chị bỠqua .Tụi em, hôm nay đứa nà o cũng nghỉ là m để đi tìm chị đó!
Quyên Chi ngá»ng mặt nhìn lên,Tuấn, đứa em trai kế cá»§a nà ng Ä‘ang nhìn vá»›i ánh mắt thà nh khẩn .
pNà ng im lặng rá»i sân ga cÅ© .Ai đó vừa mở máy Jukebox,tiếng ca khà n đục rã rá»i cá»§a chà ng ca sÄ© Mỹ Ä‘en Ä‘uổi theo chân nà ng:
“…….baby, I am coming home tonight …..just wait, and I’ll be home ……â€
07-12-2004
10/01
Trá»i, có bao giá» dám mÆ¡ trúng số ở VN.
Thiệt tình á, bán vé số ở VN, gần giá» xổ, còn bao nhiêu lÃ
vé chưa bán được còn chẳng dám mơ trúng nữa là .
Nhưng mà ở đây, dám mơ chớ, tại sao không?
Nè nhé, Ãt nhiá»u gì tôi cÅ©ng thấy xung quanh ngưá»i ta trúng.
Ngay tại tiểu bang tôi nè, thà nh phố lân cáºn, má»™t chị có con
chưa chồng mua một vé, là một vé thôi đó mà trúng ngay lần
đó, đổi Ä‘á»i cái rụp, đâu phải mÆ¡ ước gì xa xôi đâụ
Tôi thì rất nghèo, nghèo từ trong nghèo ra, nghèo từ ngoà i vô,
nghÄ©a là qua đây tháºt sá»± vô sản . Mang qua mấy bá»™ quần áo,
mới 3 tháng bỠhết trơn vì ăn cam, ăn gà Mỹ thoải mái, lên cân
quá mà . Qua ngay nhằm mùa Ãông thì quần áo ở cái xứ nhiệt
đới tôi vừa rá»i cà ng chả thấm là bao vá»›i cái lạnh ở
đâỵ..
Váºy đã chịu tôi vô sản cho chưa ?
Lần đầu tiên, cả gia đình tôi đi Canada -Vancouver BC rồi qua
đảo Victoria chÆ¡i hai năm sau ngà y tá»›i Mỹ, chi phà bằng tiá»n mồ
hôi nước mắt những buổi trưa cha mẹ tôi hái dâu ngoà i đồng.
Tôi Ä‘i há»c, là m work study đâu có được bao nhiêu tiá»n, tôi vÃ
các anh chị cá»§a tôi chỉ góp chung được tiá»n tips cho má»—i bữa
trưa và tối của gia đì nh cả chuyến đi à .
Tá»›i Mỹ chưa Ä‘i đâu hết, Ä‘i Canada tháºt sá»± là má»™t chuyến
mở mắt của cả gia đình.
Nà y nhé, không mÆ¡ trúng số sao được, tá»›i Vancouver BC thì nhÃ
cá»a khang trang, giống y VN, chợ búa đông đúc, tôi đã ước gì
tôi có tháºt nhiá»u tiá»n mua cho cha mẹ tôi căn nhà ở đây để
dưỡng già , cuá»™c sống không bon chen, êm Ä‘á»m lắm.
Rồi còn qua đảo ấy à , trá»i, thiên đà ng dưới đất hay sao á,
các căn nhà dá»c bá» biển tháºt đẹp, có ca nô hay tà u neo trước
nhà , thÃch gần chết, không mÆ¡ trúng số để mua được thì còn
mơ gì nè.
Chúng tôi tá»›i đảo, đúng ra là phải Ä‘i cái vưá»n hoa chÃnh,
Bushchard Garden, nhưng vé mắc quá, chúng tôi Ä‘i cái vưá»n nhá»
hÆ¡n, vé chỉ bằng nữa tiá»n, cÅ©ng chụp hình, là m le, có Ä‘i qua
Canada, thế cÅ©ng vinh dá»± chán. Không có nhiá»u tiá»n thì chÆ¡i theo
Ãt tiá»n, váºy còn chả mÆ¡ trúng số để có thể tá»›i bất cứ
đâu, vô bất cứ chá»— nà o mình muốn là điá»u tháºt dá»… hiểu
mà ...
Trở vá» Oregon, trá»i, còn cả hai ba năm há»c trước mặt, tối
tăm mặt mũi, tôi quên hẳn mất cái chuyện muốn trúng số của
mình .
Thấm thoát mà 14 năm đã trôi qua, tôi bây giá» có nhà , có cá»a,
có gia đình, có con cáị Chắc cũng xong bao nhiêu việc, xả hơi,
ngồi rảnh, ý muốn trúng số lại trở lạị Mỗi lần thấy số
tiá»n trúng hÆ¡n con số 5 hà ng chục là tôi mê lắm, mua liá»n,
phải mua, mua nhiệt tình,mua hăng say lắm. Không trúng đâu sao,
cũng là giúp cho giáo dục, mở mang tiểu bang hi hị
Tôi vẫn mua và mua số liên tục, nhìn những căn nhà đẹp, sang,
những chuyến du lịch Hawaii, Châu Âu, Úc và à tôi vẫn mơ, vẫn
hăm hở mua vé số lắm.
Có Ä‘iá»u bạn há»i tôi trúng bao giá» chưa, xin thưa, trúng đâu mÃ
trúng, nhưng tôi vẫn mơ à , ở đây, cái gì lại không xảyra
được, chỉ cần tôi kiên trì.
Và bạn Æ¡i, nhiá»u khi cả Ä‘á»i tôi không bao giá» trúng, nhưng
ước mơ trúng số và bao giỠcũng mua vé số ủng hộ lúc nà o
cũng có trong tôị
Bạn thá» là m giống tôi coi saá»..
Coi gì?
Chỉ có má»™t Ä‘iá»u là coị. coị.. coi chừng trúng...
Phải váºy hông à ?
Hạnh lặng lẽ kÃn đáo đưa mắt khẽ nhìn Bảo dò xét, nhưng cô cố gắng không để lá»™ bất kỳ ná»—i xúc cảm nà o trên gương mặt trầm tÄ©nh, tá»± nhiên đến độ kiêu kỳ lạnh nhạt nhưng khả ái, xinh đẹp cá»§a nà ng. Nà ng tá»± nghÄ©: mình giống như má»™t ngưá»i đã chết rồi tất cả những cảm giác yêu thương buồn vui giáºn ghét. Nà ng ngồi đây vất vưởng giống như má»™t thây ma, linh hồn im lìm tiá»m ẩn trong cái xác xinh đẹp không hồn dưá»ng như còn luyến tiếc chút hÆ¡i ấm và ánh sáng cá»§a cuá»™c Ä‘á»i và mối tình trần tục. Trái tim trầm luân u uất cá»§a nà ng chắc vẫn còn nhá»› dư âm cá»§a những nhịp Ä‘áºp yêu đương cuồng nhiệt cá»§a quá khứ, vẫn chưa chịu ngừng nghỉ mà vẫn nhẹ nhà ng thoi thóp, không rõ còn trông chá» gì nÆ¡i thế giá»›i tình ái kỳ bÃ, huyá»…n hoặc nà y? Nà ng tá»± chất vấn chÃnh mình và buồn bã nháºn ra mình Ä‘ang chìm đắm mÆ¡ hồ, bÆ¡i lá»™i viá»…n vông trong những ảo giác không thá»±c cá»§a cuá»™c sống.
Cô hãy còn nhá»›, những ngà y tháng trước đây, chà ng thưá»ng thản nhiên ngồi Ä‘á»c sách đối diện vá»›i nà ng và thưá»ng nheo nheo mắt ngước lên nhìn nà ng, khi nghe nà ng há»i má»™t Ä‘iá»u gì đó. Gương mặt cương nghị vá»›i cá»ng kÃnh trắng dưá»ng như Ä‘ang báºn rá»™n khoanh mình trong sá»± tá»± ái và khinh mạn cuá»™c Ä‘á»i. Rồi như thưá»ng lệ, chà ng kể cho nà ng nghe vá» Ä‘iá»u gì đó má»›i xảy ra trong thà nh phố là m chà ng bá»±c dá»c, chà ng mỉa mai lên án sá»± bất công gian giảo bạc bẽo cá»§a con ngưá»i_ mà quên bẵng_ trong đó có cả chà ng và chÃnh nà ng nữa. Chà ng quên khoấy Ä‘i, là nà ng đã được răn dạy quá kỹ cà ng nhiá»u năm, trong những thánh đưá»ng kỳ lạ, vá»›i những lẽ đạo nà ng cho là tình yêu và sá»± cứu rá»—i mầu nhiệm, thế nhưng đối vá»›i chà ng_ chỉ là má»› giáo lý ngu ngÆ¡ không thá»±c, chỉ khiến cho con ngưá»i ta, quá má»m yếu nhu nhược và khá» khạo, chẳng thể nà o có đủ khôn ngoan trà lá»±c, để đương đầu vá»›i cuá»™c Ä‘á»i bên ngoà i đầy rẫy cạm bẫy xấu xa gian dối.
Khi nà o cÅ©ng váºy, há»… nà ng nghe chà ng giáºn dữ, giá»ng nói bắt đầu trở nên gầm gừ thì nà ng dịu dà ng bảo chà ng:
_ Anh phải tha thứ cho ngưá»i ta, nhân vô tháºp toà n mà .
Chà ng gầm lên:
_Anh chỉ muốn đấm và o mặt chúng !
Nhưng mặt chà ng dịu hẳn Ä‘i vì ánh mắt Ä‘oan chÃnh hiá»n là nh cá»§a Hạnh, tuy chà ng đã nói má»™t câu nghe rất đáng sợ
Mặc dầu Hạnh đã quen vá»›i tÃnh tình cá»§a chà ng, nhưng giữa hai con ngưá»i tốt xấu khác biệt tiá»m tà ng lẫn lá»™n trong cùng má»™t con ngưá»i cá»§a Bảo _ rất khó cho nà ng phân biệt là nà ng Ä‘ang yêu đắm Ä‘uối hay sợ hãi và muốn xa lánh Bảo_ hoặc giả cả hai Ä‘iá»u trên Ä‘á»u không đúng? Phải chăng, Hạnh chỉ mÆ¡ hồ tôn sùng yêu thương hình ảnh tưởng tượng không rõ rà ng và không tháºt cá»§a chà ng? Cô quá say mê, lý tưởng hoá tình yêu và cuá»™c Ä‘á»i, đến độ hụt hẫng thất vá»ng, suýt rÆ¡i và o tình trạng trầm cảm, khi Bảo nhất quyết cho cô “đi nhìn xem cuá»™c Ä‘á»i và loà i ngưá»iâ€. Ãó dưá»ng như là cách chà ng cho là hay nhất, để dạy dá»— và chữa trị căn bệnh ngây thÆ¡ thiếu kinh nghiệm vá» cuá»™c Ä‘á»i cá»§a nà ng.
Chà ng chế riễu nà ng khi nghe chuyện: Chúa dạy phải yêu thương, tha thứ và cầu nguyện cho kẻ thù. Nhất là , khi nghe nà ng nói:
_Ai muốn cướp áo ngoà i, cho hỠluôn cái áo trong cho yên chuyện.
Chà ng giương mắt tròn xoe có lẽ muốn la lên:
_Sao em đặc biệt đần độn thế?
DÄ© nhiên, là chà ng đầy kinh nghiệm để không nói câu ấy, vá»›i bất cứ ngưá»i đà n bà nà o, nhất là ngưá»i đà n bà vừa đẹp, vừa không phải là vợ chà ng, như nà ng.
Vá»›i chà ng, kinh thánh chỉ nghe được ở câu: ‘mắt Ä‘á»n mắt, răng Ä‘á»n răng†chứ chuyện: “Ai tát má bên phải, đưa luôn má bên trái†là chuyện chỉ có trong… chuyện cổ tÃch cá»§a kinh thánh.
Chà ng không thể tưởng tượng nổi, là m sao ngưá»i ta có thể tha thứ và tháºm chà còn cầu nguyện cho chúng, lÅ© kẻ thù khốn nạn chết tiệt mà chà ng chỉ muốn bẻ cổ hoặc đấm cho chúng mấy cái !
Nhưng con ngưá»i Ãch ká»· nóng tÃnh cá»§a chà ng, dưá»ng như cÅ©ng dà nh những sá»± quan tâm yêu thương đặc biệt cho cô gái mà chà ng cho là “ngu†quá, nhất là khi cô gái suy nghÄ© cân nhắc kỹ và bảo chà ng:
_Nhưá»ng áo thì em có thể nhưá»ng, nhưng nhất định không nhưá»ng anh cho ai cả !
Khi ấy, câu nói rất chân tháºt và mối tình si cá»§a cô gái, thá»±c sá»± là m cho chà ng rất cảm động, nhưng chà ng lại lúng túng thở dà i và thầm nghÄ©:â€what can I dá»â€
Những ká»· niệm cá»§a thá»i gian yêu đương cuồng nhiệt ân ái mặn nồng nà y, thưá»ng khiến cho há» nhá»› nhau quay quắt day dứt, những khi xa cách, những đêm dà i cô đơn, má»™t thân cô quạnh trong gian phòng trống vắng lạnh lẽo. Cái lạnh là m cho ngưá»i ta Ä‘iên lên, nhá»› da diết thân hình nóng bá»ng má»m mại và bá» môi hôn đắm Ä‘uối nồng nà n ấm áp cá»§a ngưá»i yêu, và ước ao được ghì chặt ngưá»i mình yêu dấu, thiết tha không rá»i. Há» thưá»ng say đắm bên nhau, quấn quÃt quyến luyến yêu mến hòa lẫn và o nhau, hạnh phúc hoan lạc đến độ nhiá»u khi chà ng âu yếm thì thầm và o tai nà ng:
_Chúng ta sẽ chết vì nhau mất thôi !
Trá»i dưá»ng như sinh chà ng và nà ng má»™t cặp, vừa vặn hà i hòa trong nhịp giao hoan cá»§a đất trá»i nên ý chà ng chắc muốn ám chỉ đến thiên đà ng hạnh phúc lứa đôi chăng? Sao lại phải chết vì nhau nhỉ ?? Nà ng tá»± há»i !
Nhiá»u ngưá»i yêu nhau tha thiết, nhưng khi bị gia đình ngăn cản không cho lấy nhau, hoặc Ä‘em gả cho ngưá»i khác, có thể vì thất tình mà treo cổ, hay uống thuốc độc tá»± váºn để mang trái tim và mối tình chung thá»§y giấu kÃn và o nÆ¡i bất diệt chẳng thể nà o phân lìa hỠđược. Nhưng đối vá»›i Hạnh, nà ng hiểu rõ tình yêu trai gái là tình yêu có Ä‘iá»u kiện, nà ng thưá»ng nghÄ©: chắc gì những ngưá»i đòi chết vì nhau, có thể sống má»™t Ä‘á»i, mãi hy sinh vì nhau mà không há» mong được đối phương yêu thương đáp trả nhỉ?
Những ngà y tháng chà ng đột nhiên biến mất khá»i tầm mắt cá»§a Hạnh. Bảo bá»—ng dưng ghi danh Ä‘i há»c xa ở tiểu bang khác, mặc kệ Hạnh há»n dá»—i gây vá»›i chà ng má»™t tráºn ra trò, vì hÆ¡n ai hết, Bảo thừa biết trái tim đơn sÆ¡ ngây thÆ¡ vô tá»™i vạ cá»§a nà ng, chỉ cần má»™t ngưá»i tình bình thưá»ng, cáºn ká» gần gÅ©i, để được đưa đón săn sóc chìu chuá»™ng yêu đương nÅ©ng nịu, ai cần má»™t ông nầy bà ná», chức pháºn cao trá»ng, đạo mạo vênh váo trong xã há»™i, là m ngưá»i tình chi cho mệt! Vả lại, cả hai Ä‘á»u có việc là m ổn định, cuá»™c sống rất đầy đủ, đâu cần phải bon chen há»c hà nh thêm nữa, để tháng ngà y phải lo lắng, e ngại ná»—i“xa mặt cách lòng !â€
Phải chăng vì tráºn gây gổ mà Bảo bất mãn chẳng liên lạc vá»›i Hạnh nữa ? Những ngà y tháng cô bị Bảo bá» rÆ¡i tháºt thê thảm quá. Cô sống như chết, chỠđợi ngưá»i yêu ngà y từng ngà y trong Ä‘au khổ dằn vặt, cô cố gắng tìm lý do để biện minh cho sá»± ra Ä‘i kỳ lạ cá»§a Bảo. Có lẽ Bảo chỉ giáºn nà ng má»™t Ãt lâu rồi lại huá» cả là ng, chà ng sẽ trở vá» bên cạnh nà ng như những cánh chim ban chiá»u đã má»i cánh, hai đứa rồi sẽ lại đầm ấm tay trong tay, vai ká» má tá»±a, cuá»™c tình và cuá»™c sống rồi sẽ bình thưá»ng đâu và o đó, nồng thắm êm Ä‘á»m như cÅ©.
Nhưng đợi Bảo lâu quá không có tin tức, khiến đôi khi cô ngá» vá»±c, có phải chà ng là kẻ vô lương tâm bá»™i bạc hay không? Tại sao ra Ä‘i đột ngá»™t và không liên lạc vá»›i cô? Hạnh không trả lá»i được chÃnh xác vì cô còn rất yêu Bảo và chỉ thầm cầu nguyện cho chà ng không phải là ngưá»i như thế.
Ngà y tháng trôi Ä‘i, để Hạnh tá»± thắc mắc, tá»± suy nghÄ© và tá»± trả lá»i bằng những câu:’có lẽâ€. Những ná»—i buồn tá»§i, giáºn dá»—i thương nhá»› xót xa, má»—i khi hình ảnh dấu yêu cá»§a ká»· niệm cÅ© hiện vá», cứ tha hồ hà nh hạ thể xác và linh hồn vốn dÄ© đã xanh xao héo hắt cá»§a cô. Vẻ mặt bÆ¡ thá» buồn bã ảo não, vá»›i cặp mắt quầng xanh mệt má»i, khổ sở vì những đêm trăn trở mất ngá»§, khiến nà ng cảm thấy mình như xấu Ä‘i và già nua trước tuổi. Cô lặng lẽ thẫn thá» soi gương mặt hốc hác cá»§a mình trong gương và vì không quên được Bảo và để quyết tâm xoa dịu ná»—i Ä‘au thương thất vá»ng cá»§a má»™t tình yêu Ä‘ang tà n lụi kiệt quệ theo năm tháng chỠđợi, cô tá»± rá»§a xả, xỉ vả tháºm tệ gương mặt ngÆ¡ ngác trong tấm gương ấy:
_ “Mà y chỉ là môt con ngốc bị lưá»ng gạt tháºt đáng Ä‘á»i, mà y hãy quên hắn Ä‘i ! â€.
Tim cô quặn thắt mệt má»i dưá»ng như không muốn Ä‘áºp để sinh tồn, vì ý chà tồn tại giữa thế gian không còn hiện hữu để cứu vá»›t sinh váºt vá»›i tâm hồn quá yếu Ä‘uối đã mất hết lẽ sống, không còn hÆ¡i sức để đương đầu vá»›i thất vá»ng buồn phiá»n chồng chất. Cô để mặc dòng nước mắt xót xa, há»n duyên tá»§i pháºn không ngừng tuôn tầm tã, cô thảng thốt ôm đầu khóc lóc nức nở:
_Anh ở đâu? Anh thực sự quên mất em rồi sao?
Tiếng gá»i ngưá»i yêu, âm vang thổn thức trong tim, như những triá»n sóng xoáy Ä‘á»u, lan rá»™ng trong tiá»m thức, ngấm xuống từng vết thương chưa là nh, là m rỉ lại những vết máu u uất tÃch tụ, Ä‘ang cố gắng khô dần những vết lở loét khiến cô cà ng Ä‘au đớn cùng cá»±c.
Bảo ở đâu, có hiểu ná»—i khổ tâm và tình trạng chỠđợi Ä‘au thương vô vá»ng mà cô Ä‘ang sống? Hay anh Ä‘ang vui vá»›i cuá»™c Ä‘á»i và ngưá»i tình khác ở phương trá»i nà o đó? Anh là tên ác ôn hay là ngưá»i tình tuyệt vá»i cá»§a Hạnh? Anh là ác quỉ hay thiên thần? Cô ôm đầu khổ sở_Có lẽ như vầy, có lẽ như thế kia, trăm ngà n giả thiết, suy Ä‘oán, tưởng tượng _ Ãây là câu há»i hóc búa, chẳng thể trả lá»i đối vá»›i nà ng!!
Hạnh nhá»› rất rõ, Bảo thưá»ng ôm chặt nà ng, nhấc tung lên cao, dá»… dà ng như bế má»™t đứa bé và thì thầm:†chỉ yêu má»™t mình côâ€. Khi ấy, Hạnh thưá»ng bÄ©u môi nÅ©ng nịu diá»…u cợt:
_â€Xạo hoà i, ai tin nổi ? unbelievable I can’t believe it !†vì chà ng thưá»ng rất Ãt khi tá» bà y những câu có vẻ kém cá»i_ đối vá»›i anh chà ng có tiếng bảnh trai khéo nói nhưng cứng rắn như Bảo.
Nghe nà ng nói thế, chà ng nghiêm mặt trả lá»i, giá»ng nói như rất thá»±c:
_That’s your problem !
Ngay lúc ấy, cô nháºn thức má»™t cách rất rõ ý nghÄ©a chữ †problem†mà chà ng muốn nhắc tá»›i, hầu như chà ng chỉ muốn ám chỉ vá» phÃa_ má»™t mình nà ng! Vâng, chà ng muốn trách Hạnh hay ghen và chẳng bao giỠđặt tin tưởng tuyệt đối nÆ¡i Bảo.
Nhưng Ãt ra, sá»± chân thà nh chất chứa trong câu Bảo nói: “chỉ có mình nà ng, chỉ yêu mình nà ngâ€, còn vang vá»ng trong ký ức, là m bùng cháy lại những dấu yêu giấu kÃn đâu đó trong trái tim tá»™i nghiệp băng giá lạnh cóng cá»§a cô, đủ sức là m mặt cô hồng hà o ấm áp lên đôi chút và là m những giả thiết, những nghi ngại vá» Bảo đột nhiên trở thà nh thiếu cÆ¡ sở vững chắc, khiến cô cảm thấy, bá»—ng dưng mình như má»™t ngưá»i mù, lầm lÅ©i dò bước trong bóng tối, không biết đâu mà mò mẫm, đồ Ä‘oán, đà nh phải yên lặng ngồi chỠánh sáng cá»§a sá»± tháºt mà cô tin má»™t ngà y nà o đó rồi sẽ xuất hiện.
Ãnh sáng cá»§a sá»± tháºt, mà Hạnh cứ mãi chỠđợi ao ước muốn biết, hình như đã rất lâu rồi chẳng xuất hiện, chỉ có bạn bè cá»§a Bảo (Ãt ra, để dá»… là m quen vá»›i cô ai cÅ©ng tá»± nháºn mình là bạn thân cá»§a Bảo) thỉnh thoảng ghé chÆ¡i, Ä‘em những tin tức không mấy tốt là nh gì cá»§a Bảo_ mà đáng ra, má»™t ngưá»i bạn thân cá»§a Bảo cà ng không nên thóc mách, nói xấu bạn mình như váºy:
_Anh gặp Bảo ở trên Brisbane, nó Ä‘ang cặp vá»›i con Nhung. Hình như nó bà i bạc nợ nần nên má»›i trốn biệt ! À ! Hạnh tối nay có rảnh không? Ãi ăn cÆ¡m vá»›i anh, chúng ta sẽ nói chuyện nhiá»u hÆ¡n!!
Hoặc:
_Hạnh Æ¡i! Chị nghe nói thằng Bảo sắp lấy má»™t ngưá»i Úc, cô nà y rất xinh đẹp lại là con gái cá»§a má»™t ngưá»i rất có thế lá»±c, hình như là thương gia hay dân biểu gì đó! Nói tháºt vá»›i em, thằng Viên em cá»§a chị nó rất ái má»™ em, để chị giá»›i thiệu nhé?!!
Hoặc:
_Nè Hạnh, tao nghe thiên hạ nói thằng Bảo Ä‘ang sống chung vá»›i má»™t con single num tướng tá cÅ©ng khá lắm, thôi mà y quên nó Ä‘i, lấy chồng khác cho rồi. Ai Ä‘á»i cái thằng tệ thiệt!
Mấy cái tin đồn vịt vá» không đầu không Ä‘uôi, tình tiết mịt má», nhất là cái tin đồn Bảo Ä‘ang hú hà vá»›i má»™t bà singlemum xinh đẹp nà o đó, do con bé Loan ỡm Ỡđưa tin, dù con bé nà y cÅ©ng có má»™t thá»i hết má»±c á»ng a á»ng ẹo, đá lông nheo liếc mắt đưa tình vá»›i Bảo, bất chấp có sá»± hiện diện cá»§a Hạnh hay không_ ấy váºy mà cÅ©ng là m cho cô gái hiá»n là nh xấu số, Ä‘ang Ä‘au khổ vì mất ngưá»i yêu, suy nghÄ© dữ dá»™i. Suốt ngà y vừa là m việc, cô vừa báºn rá»™n suy Ä‘oán, chắp nối những dữ kiện rắm rối như hoả mù, nhưng đủ là m Ä‘iên đảo trái tim yêu, Ä‘ang nhá»› nhung giáºn há»n trong tuyệt vá»ng cá»§a cô.
Cô hình dung ra ngưá»i đà n bà xinh đẹp nà o đó, Ä‘ang nằm trong vòng tay ân ái chìu chuá»™ng cá»§a Bảo, trong căn phòng thÆ¡ má»™ng ấm áp. Và tiếng cưá»i đùa nÅ©ng nịu cá»§a ngưá»i đà n bà kia, như những tiếng pháºp mạnh cá»§a lưỡi dao vô hình đâm xoáy và o ngá»±c cô, từng nhát từng nhát má»™t, cháºm rãi, chuẩn Ä‘Ãch, Ä‘á»u đặn là m cho cô Ä‘au lịm Ä‘i, nghẹn ngà o không thở được. Cô vùng vẫy má»™t cách thảm thương khốn khổ, và ná»—i phiá»n não buồn bá»±c ghen tức, là m cô bá»±c mình đâm ra trở nên gắt gá»ng, hằn há»c, dá»… dà ng giáºn dữ vá»›i má»i ngưá»i và công việc. Vâng! Cô Ä‘ang Ä‘iên và có thể trong phút chốc Ä‘áºp phá hết má»i thứ nằm trong tầm tay cá»§a cô. Cô quên luôn lá»i Chúa dạy:†Hãy tha thứ và cầu nguyện cho kẻ thù†vì cô chỉ là má»™t ngưá»i rất tầm thưá»ng, má»™t con ngưá»i vá»›i đầy đủ sân si ái ố hỉ ná»™. Lòng tức giáºn vì nghÄ© mình bị gạt gẫm phụ bạc, khiến cô trong giây phút cuồng loạn mất hẳn tá»± chá»§, chỉ muốn nhả đạn và o ngá»±c Bảo cho hả giáºn. Nhưng rồi trong chốc lát, cÆ¡n giáºn trôi qua. Cô từ từ nháºn ra, mÆ¡ hồ trong tiá»m thức, có tiếng hể hả ngạo nghá»… đắc thắng, cá»§a tên Ä‘ao phá»§ rình mò ẩn núp đâu đó, vá» vÄ©nh há»i han :
_“How are you? How do you feel? Thế nà o? Ãau lắm hả? Mà y còn sống hay ngất ngư sắp chết?â€
Cô láºp tức cố gắng gượng mình, tá»±a và o sức nhá» nhoi còn sót lại cá»§a tri thức để tá»± phấn chấn mình, vùng dáºy ra khá»i ảnh hưởng oan nghiệt cá»§a cÆ¡n mê muá»™i hoảng loạn. Cô tá»± trấn tỉnh vá»›i chÃnh mình:
_â€Ãây chỉ là ảo giác !!â€
Vâng! Chúng chÃnh là lưỡi hái vô hình cá»§a tá» thần Ä‘ang lởn vởn, chá» chá»±c sá»± yếu Ä‘uối, thiếu lòng tin cá»§a cô đối vá»›i tình yêu cá»§a Bảo. Chúng chá»±c xô đẩy cô ngã xuống vá»±c thẳm Ä‘iên loạn cá»§a lòng ngá» vá»±c, ghen tuông, khiến con ngưá»i ta trở nên mù lòa tăm tối. Chúng định là m tiêu tán hết tình cảm, lẽ sống và sá»± cao thượng đẹp đẽ cá»§a lòng yêu thương, tin cáºy và sá»± tha thứ giữa ngưá»i và ngưá»i. Chúng là m cho cuá»™c sống cá»§a cô mất hết ý nghÄ©a, chúng giam hãm tư tưởng, xiá»ng xÃch đà y Ä‘á»a cô, trong ý tưởng thù háºn, oán ghét, nghi ngại con ngưá»i. Chúng định biến đổi sá»± bình hòa an là nh tươi đẹp cá»§a thế giá»›i con ngưá»i_mà cô hằng tin tưởng vá»›i thiện ý chân thà nh tốt đẹp, rằng, má»i ngưá»i Ä‘á»u có quyá»n sống và hưởng hạnh phúc ở trong thế giá»›i đó_ thay và o đó, bằng má»™t thế giá»›i đầy rẫy sá»± gian dối, ác nghiệt, tranh chấp cá»§a lòng thù oán, sá»± tranh già nh quyá»n lợi, xuất phát từ những cám dá»—, những lưá»ng gạt cá»§a bá»n ma quỉ xấu xa, Ä‘ang già nh giáºt, ngã giá mua bán linh hồn và tình yêu cá»§a cô.
CÅ©ng may, mà trá»i sinh ra cô, vá»›i bản tÃnh hiá»n là nh, tâm địa nhân háºu, nếu không, thì có lẽ thế giá»›i nà y, nay mai có thể có thêm má»™t ngưá»i, vì lá»i đồn đại thất thiệt, vô căn cứ kia khiêu khÃch và vì buồn bã thất tình, trở nên mắc bệnh trầm cảm đến Ä‘iên loạn, hoặc giả, có thể trở nên má»™t tên cuồng loạn sát nhân, hoặc nhẹ hÆ¡n, có thể là má»™t ngưá»i, vì giáºn mà trái tim không còn là m việc vá»›i những nhịp Ä‘áºp bình thưá»ng nhẹ nhà ng nữa, mà chúng cứ nhảy lung tung những nhịp Ä‘iên cuồng loạn xạ, sôi sục cao thấp hỉ ná»™ vô thưá»ng, tùy theo sá»± nghi ngá», giáºn ghét, căm phẫn nhiá»u hay Ãt cá»§a đương sá»±, khiến ngưá»i ta bị mắc bệnh tim đột trụy hoặc chứng ăn khó tiêu, rối loạn tiêu hoá trầm trá»ng đến ná»—i loét dạ dà y vì quá suy nghÄ© căng thẳng, rối reng, hồi há»™p vá»›i lo âu tÃnh toán trả thù.
Con bạn thân nhất cá»§a Hạnh là Ngá»c, thấy bạn buồn phiá»n đã không thông cảm lại tru tréo chì chiết bên tai cô, những lá»i khiến cô cà ng thêm cay đắng:
_ Mà y nghÄ© thằng Bảo nó yêu mà y, nên mà y chá» nó suốt Ä‘á»i chá»› gì ? Tao nói tháºt vá»›i mà y, theo tao nghÄ©, nếu nó yêu mà y thì đã trở vá» từ lâu rồi, mà y dù có trốn trên núi, nó cÅ©ng ráng trèo lên táºn đỉnh núi để kiếm mà y chá»› ! Hạnh Æ¡i! mà y là m Æ¡n tỉnh táo cho tao nhá» !
Hạnh chống chế:
_Tao cũng yêu ảnh, mà đâu có đi kiếm ảnh đâu?
Thiệt ra, có đôi khi, cô cÅ©ng muốn Ä‘i tìm Bảo để há»i cho ra lẽ, nhưng tưởng tượng cái cảnh, cô giống như má»™t ngưá»i ăn mà y rách rưới thiếu thốn tình yêu, đợi chá» chầu chá»±c hằng giá», bên ngoà i cánh cá»a cá»§a căn nhà ấm cúng nÆ¡i Bảo Ä‘ang ở, gõ cá»a xin và o, để ăn xin, những thứ cÆ¡m thừa, canh cặn cá»§a hạnh phúc nhà ngưá»i, cô lại khốn khổ thấy mình thấp kém, chẳng đủ can đảm để nghÄ© đến nữa.
Nghe Hạnh nói thế, Ngá»c nói:
_Phải rồi, tùy ý, mà y muốn đợi thì cứ đợi, tuần sau vợ chồng tao xuống Brisbane, anh Lâm sắp nháºn má»™t việc má»›i tại má»™t trung tâm medical centre do bạn bè anh mở đã mấy năm nay, ngưá»i bác sÄ© là m việc ở đó đã xong hợp đồng và không muốn tiếp tục là m nữa, nên chắc chồng tao phải xuống giúp. Nhưng còn phải xuống xem khu vá»±c đó có thÃch hợp không đã. Mà y muốn Ä‘i vá»›i tụi tao xuống chÆ¡i không?
Hạnh cÅ©ng thÃch Ä‘i lắm, biết đâu xuống đó, lại có thể tìm được tung tÃch cá»§a Bảo như thiên hạ đồn đại, nhưng sợ bạn lại cưá»i mình là “trâu Ä‘i tìm cá»™t†nên vì tá»± ái, nà ng trả lá»i:
_Tao đang đi là m, xin nghỉ việc ngang xương đâu có được, thôi để dịp khác.
Ngá»c lắc đầu, thầm thương hại cho con bạn xinh đẹp bướng bỉnh khác thưá»ng, nhưng biết là m sao được, má»i ngưá»i Ä‘á»u có quyá»n tá»± do để chá»n lá»±a, quyết định Ä‘á»i mình.
Mấy tuần sau, không ngá» Bảo lại bất thần trở vá». Chà ng vẫn váºy, gương mặt có vẻ mệt má»i và già đi hÆ¡n trước, dưá»ng như những ngà y tháng vừa qua, đã có những thá» thách ghê gá»›m, là m mòn má»i Ä‘i sức lá»±c cá»§a chà ng rất nhiá»u. Nhưng vẫn cái vẻ cứng rắn gá»m gá»m và bất chấp cuá»™c Ä‘á»i, vẫn đôi mắt sáng tinh anh giấu dưới hà ng mà y ráºm. Chà ng trở vá» trầm tÄ©nh ngồi trước mặt Hạnh. Sau những giây phút ngỡ ngà ng, kinh ngạc, rồi mừng rỡ chà o đón nhau, há» ngồi lặng yên dò xét nhau vì cả hai Ä‘á»u kÃnh trá»ng quyá»n riêng tư cá»§a nhau. Vâng, nhiá»u lần Bảo vẫn nói vá»›i Hạnh:â€hỠđâu là gì cá»§a nhau†cho dù má»™t thá»i yêu nhau say đắm cuồng nhiệt mà chưa có giấy kết hôn, chẳng sống chung má»™t mái nhà , thì vẫn chẳng là gì cá»§a nhau cả_ Hạnh tuy không thÃch lắm, nhưng vẫn chấp nháºn thế. Khi Bảo bá»—ng dưng ra Ä‘i, sống dằn vặt nhiá»u vá»›i ná»—i Ä‘au khổ ná»™i tâm, Hạnh má»›i biết rằng, nà ng đã mất mát quá nhiá»u: Tình yêu và hạnh phúc lứa đôi (mà nà ng rất quà trá»ng và đặt hết tin tưởng Bảo sẽ Ä‘em lại cho nà ng); Lẽ sống an bình cá»§a con ngưá»i( suốt ngà y sống luẩn quẩn vá»›i buồn phiá»n, giáºn há»n, nghi ngá»); Danh giá cá»§a má»™t ngưá»i đẹp chưa chồng (dù trưởng thà nh tại Úc, cô vẫn chịu ảnh hưởng Ãt nhiá»u, bởi tư tưởng táºp quán và phong tục cá»§a ngưá»i Việt, từ nếp sống, lối cư xá» và sá»± dạy dá»— cá»§a cha mẹ. Rất tiếc là cô đã không nghe lá»i ngăn cản cá»§a cha mẹ, dá»n nhà ở riêng để được sống tá»± láºp, vì thế mà mất luôn tình thương yêu và sá»± đùm bá»c cá»§a gia đình nà ng (chẳng có cha mẹ Việt Nam nà o, hà i lòng và ủng há»™ đứa con gái quá tá»± do trong luyến ái)
GiỠđây, ngồi đối diện vá»›i Bảo, vá»›i căn nguyên cá»™i rá»… cá»§a ná»—i buồn Ä‘au, khổ não cá»§a mình, Hạnh cho rằng, Bảo phải giải thÃch rõ rà ng, những nguyên do vá» sá»± ra Ä‘i kỳ lạ cá»§a chà ng, vì Ãt ra, đó cÅ©ng là má»™t phần nà o đó, trong trách nhiệm vá» tình cảm đối vá»›i Hạnh. Hạnh còn nhá»› rõ, có lúc quá Ä‘au khổ, Hạnh đã nhiá»u lần mượn thuyết diệt khổ cá»§a nhà Pháºt, đó là tìm má»i cách, để dứt bá» cái nghiệp chướng sâu nặng cá»§a tình luyến ái, tiêu diệt hình tượng dấu yêu cá»§a ngưá»i tình để là m tim mình không còn rung lên được nữa, những âm ỉ, đòi há»i cá»§a dục vá»ng đối vá»›i khuôn mặt ấy, con ngưá»i ấy. Thế là sẽ diệt xong hết những u uẩn, trầm luân, khổ ải cá»§a cuá»™c Ä‘á»i. Những lúc cô suy tư như thế, má»i ngưá»i dưá»ng như mang máng nháºn ra những ảnh hưởng cá»§a tư tưởng ấy nÆ¡i cô, đó là vẻ cô Ä‘á»ng lạnh lùng bất cần Ä‘á»i, toát ra từ những há»i han ân cần cá»§a cô, tưởng như phải đến, vá»›i cả má»™t trá»i hè nồng nhiệt, ấm áp cá»§a má»™t cuá»™c Ä‘á»i rá»™n rịp, náo nhiệt rong chÆ¡i.
Thế nhưng Bảo tá»± dưng lại trở vá», khiến giỠđây, đối diện vá»›i nhau trong căn nhà cÅ©, cô lại thấy luyến tiếc những giây phút dúi đầu đê mê, tá»±a và o lồng ngá»±c chắc nịch và nép sát trong vòng tay ấm áp tình tứ cá»§a Bảo. Dù mặt cô vẫn là m ra vẻ lạnh lùng bÆ¡ Ä‘á»i. Cô vẫn buồn bã, ý thức được những nhịp rung khe khẽ, dịu dà ng chỠđợi cá»§a trái tim mình, tưởng đã khô tà n, lụi dần theo thá»i gian những yêu dấu mặn nồng thưở nà o. Ngưá»i ta thưá»ng nói: “tình cÅ© không rá»§ cÅ©ng tá»›iâ€, không biết Bảo đã thuyết phục cô bằng cách nà o, chuyện gì đã xảy ra trước đó khiến chà ng biến mất má»™t thá»i gian vô âm tÃn. Chỉ biết rằng sau khi gặp lại nhau chỉ và i giá», há» lại tiếp tục sống bên nhau, ân ái hết mức mặn nồng dưá»ng như cho bõ những ngà y dà i xa cách. Hình như, Hạnh cÅ©ng không cần Bảo phải giải thÃch bất cứ Ä‘iá»u gì nữa, cô chỉ biết mình yêu thÃch chà ng, cần chà ng và hết sức hạnh phúc khi ở vá»›i chà ng, nên việc có Bảo bằng xương bằng thịt, hiện hữu bên cạnh nà ng, là điá»u quan trá»ng cần thiết hÆ¡n hết bất cứ thứ gì trên Ä‘á»i.
Trong thà nh phố, chỉ có má»™t mình Ngá»c là biết rõ vá» nguyên nhân ra Ä‘i cá»§a Bảo, Sau nhiá»u năm thưá»ng xuyên bị chứng nhức đầu hà nh hạ, khiến đôi lúc tÃnh tình anh trở nên bất thưá»ng, nóng nảy. Khi má»›i đến Brisbane há»c để dá»± định đệ trình luáºn án tiến sÄ© ở Griffith university, Bảo tình cá» phát hiện mình bị bướu não. Vì yêu Hạnh và tưởng mình chẳng có cÆ¡ há»™i để sống sót, anh nhân vụ cãi vã vá»›i nà ng để không liên lạc vá»›i Hạnh nữa. Qua nhiá»u lần Ä‘iá»u trị và biết được đó là bướu là nh không nguy hiểm, Bảo cÅ©ng rất tiếc nhá»› Hạnh vì tưởng qua má»™t thá»i gian dà i xa cách , vá»›i má»™t ngưá»i đẹp như nà ng, chắc hẳn cô đã quên Bảo và đã có ngưá»i yêu khác. Bảo cÅ©ng trải qua nhiá»u lo lắng buồn khổ vì căn bệnh, vì cô đơn. Vả lại như anh đã từng trải, miệng Ä‘á»i thưá»ng ác độc khôn lưá»ng. Anh thưá»ng nháºn được nhiá»u tin đồn đãi lăng nhăng vá» Hạnh, khiến cho anh cÅ©ng sống Ä‘au khổ dằn vặt không kém. Nhưng khi gặp vợ chồng Ngá»c ở Brisbane và biết tình trạng chỠđợi mòn má»i cá»§a Hạnh thì láºp tức anh trở vá» ngay, và như các bạn biết đó, há» nay mai sẽ là m đám cưới.
Ngà y… tháng…
- Tà u vá»,sẽ khởi hà nh tối nay, đã chuẩn bị xong chưa ?
- Chị Ä‘em mấy cái táºp vở nầy theo là m gi? nặng ná» cháºt chổ,không lo xếp quần aó và o.
- Nhưng bỠlaị không đà nh, chỉ còn laị bấy nhiêu …
- Chị lẩm cẩm quá ,mạng sống biết có giữ được không ở đó mà tiếc mớ giấy mong manh.
Tôi tự nhủ lòng thân còn chưa biết có giữ được hay không thì chỠnghĩa còn laị có gì mà tiếc rẽ,Tất cả rôì cũng chỉ là bụi cát phù du, bao nhiêu là sách vở,bao nhiêu là bút mực,ngà y qua ngà y đêm thâu đêm…Có gì thương tiếc nưã ? Sống không thấy ngà y mai ,chết chưa biết mồ mã…
Ngà y…tháng …
Ãêm tối Ä‘en như má»±c,xoè bà n tay không thấy ngón.Chân lần dò khấp khểnh, tiếng chó sÅ©a xa xa tháºt rợn ngưá»á»‹Như bầy mù theo nhau,bước dăm bước lại dừng chân nghe ngóng. Ãêm im lặng đến tê ngưá»i…
Mảnh ván má»ng oằn oại theo bước chân,từ bá» xuống ghe như vạn dặm,chỉ có cây sà o tre là m gáºy chống, má»™t tiếng động nhá» vang trong đêm yên, như tiếng Ä‘aị bác những ngà y nằm trong căn gác ven đô, bao giá» còn nghe tiếng đạn réo ngang trên đầu là biết mình vưà thoát qua…
Tiếng ngưá»i rÆ¡i bòm xuống nước,tiếng kêu nuốt vá»™i và o cổ há»ng,tiếng áo quần sà o sạt,bà n tay ướt run rẩy nắm bà n tay,tiếng tim Ä‘áºp cuống cuồng trong lồng ngá»±c,tiếng nói thì thầm
- Phải cởi áo ướt ra,mặc tạm cái áo len nầy cho đở lạnh.
- Khe khẽ thôi,tiếng động trên sông vang xa lắm
Tôi nắm bà n tay trấn an,hai đứa ngồi sát nhau trong khoang cố gắng chia cho chút hÆ¡i ấm.Tiếng sà o chống xuống nước nhịp nhà ng,cuối cùng rồi chiếc ghe cÅ©ng chuyển động,từ đây ra sông lá»›n còn bao xa? Dù có bao xa thì cÅ©ng không còn đưá»ng trở lại ,ghe đã tách bến rồi
- Sợ quá,bao lâu nưã mới ra sông ?
- Sắp ra sông cái rồi, khẻ thôi .
Cố gắng giữ lại tiếng hai hà m răng lạnh khua nhau, âm thanh nhá» nhoi cÅ©ng đủ kinh động đất trá»i. Bên kia sông ánh đèn láºp loè phÃa Tân đông, Tân tây, dưới nữa là Ô Môn,Bình Thuá»·,Trà nóc, qua khá»i Cần thÆ¡ trá»i chưa rạng sáng ,thở được rồi, lồng ngá»±c thoi thóp từ đêm qua,bao nhiêu dây thần kinh trong đầu Ä‘á»u căng cứng, chì cần má»™t dao động nhá» cÅ©ng đứt địGần tá»›i Cái Vồn,bên dòng nước xoáy ,chiếc tam bản trong sông chèo ngang chặn đầu,caà nón lá che khuôn mặt ,tiếng nói vá»™i và ng
- Vá», phân tán má»ng,chia nhau các ngã,lên bến xe đò,tìm chuyến khác nhau mà đi
- Tà u bể há»™p số, đã kéo vỠụ nằm,tất cả phải phân tán má»ng, chá» thá»i Ä‘iểm khác.
Ngà y …Tháng
Có lệnh công tác, sắp Tết rồi moị việc như dầu sôi ? là m sao Ä‘i được,há»ng chuyện hết,lấy lý do gì để từ chối bây giá» ?
- Chị cứ Ä‘i,có gì thì cÅ©ng vá» kịp mÃ
- Biết chị đang ở đâu mà nhắn
- Tà u phải chá» sá»a cho xong con heo dầu má»›i có thể chạy thá» ,phụ tùng vẩn chưa mua được, chưa biết đến bao giá» má»›i có thể ráp và o.
Ngà y…Tháng
Ãêm nằm ở bãi Sau có tiếng nói thì thầm, xa xa ánh đèn như bóng ma trÆ¡i,nhá»› những ngà y nằm ở Bãi Dương, Phụ Tá», Hà Tiên, CÅ©ng biển sóng thì thà o cÅ©ng gió khuya tê buốt, đêm lá»a trại vá»›i những tiếng hát chất ngất trong tim..
- Chị và o Ä‘i chứ, lại bị kiểm thảo bây giá», đôi mắt cú vá» cứ theo chị mãi.
- Chị biết ,nhưng biển đêm nay tháºt bình yên, chỉ muốn uống tất cả …
Qua bao nhiêu là chặng đưá»ng,hãy cố mở mắt ra, hãy cố thu cho đầy những ngăn tim óc.Quê hương , như vệt dao đâm,như vết thương muối xát,là m sao mà nhá»› hết đồi núi trùng trùng, là m sao mà ghi đầy biển xanh bát ngát, bá» cát nối bá» cát, ghá»nh nối ghá»nh,núi tiếp núi, má»—i địa danh như má»™t đóa hoa, má»—i con đưá»ng như má»™t mạch máu,bao nhiêu bà i hát,bấy nhiêu bà i thÆ¡,ngôn ngữ nà o diển đạt ??
Æ i Tuy hoà , Æ¡i Hồng lÄ©nh, non nước nà o còn sống mãi trong những câu ca? Æ i Hải vân mây ngà n, Æ¡i Tam giang nước bạc, bóng Hoà ng thà nh rêu phong buồn Å© rÅ©, đà i Nam giao lặng lẽ dưới mà u tang, tang khó đã bao lâu, nhá»› thương ngá»n cá» và ng ngà y nà o bao máu xương cố giữ.
Ngà y…Tháng…
Tất tả xếp hà nh trang,gói đôi đòn bánh tét,ngồi chá» con đò vô định, nắng lấp lánh theo nhau , nắng và ng vá»t sắp tà n, như tượng đá trăm năm,,sao chưa thấy ngưá»i dẩn đưá»ng đến đón? từng giây phút trôi qua ,như nghìn ngà y mòn mõi…
Trở vế ngôi nhà thân quen, mắt Mẹ đỠhoe, mấy chồng áo dà i xếp laị phẳng phiu,sách vở nằm bên nhau lặng lẽ
-Mẹ tưởng con đã đi rồi.
-Chá» mãi không thấy tà u lá»›n đến đón ,sợ lá»™ nên con phải quay vá».
Sáng ngà y ra Ä‘iểm hẹn,lại ngồi chá» miên man. Ngưá»i xưa bảo nhất quá tam,bao nhiêu lần quá tam rồi ,không còn can đảm đếm .Chiếc xuồng máy nhá» như lá trúc, cái giá» bà ng chứa mấy trái quÃt chÃn khô khốc,mấy đòn bánh tét cúng trên bà n thá»,Bà cô theo ra táºn bến đò, dúi và o tay chiếc nhẩn và ng mong manh
- Con đi bình an,Bà cầu nguyện hà ng đêm, hãy nhớ.
Nắng như thiêu, chiếc xuồng tam bản gắn máy Ä‘uôi tôm ì ạch, lốc máy trÆ¡ trụi ,tuổi Ä‘á»i chẳng biết đã sống Ä‘i chết lại bao nhiêu lần , nhìn xác xÆ¡ như con chó ốm. ngưá»i chá»§ quấn mấy vòng dây ,giá»±t mãi tiếng ho hen không nổ,tôi ngồi căng mắt nhìn lại sau lưng,mấy khóm lục bình há» hững trôi xuôi theo dòng, bóng Bà đứng dưới trại lá bên bá» sông nhá» dần, má» dần.
Anh Tuấn không ngừng tay tát nước, cái lổ má»t tà ti cÅ©ng đủ là m nước đầy khoang,cỠđộng nhịp nhà ng anh tát nươc hay tát nổi xôn xao lo lắng? Mặt anh đỠnhư rán chiá»u,mấy đôi mắt e dè không dám nhìn nhau,nổi sợ hãi mênh mang … Ãi nưã ngà y đưá»ng vẩn chưa thấy bến đỗ, nắng sắp tắt, bóng tối chưa kịp vá»,phương đông đã thấy ánh trăng non lấp ló.
Lại thêm má»™t đêm nữa nằm trong lòng tà u nghe từng nhịp tim Ä‘áºp, chung quanh đầy ngưá»i lạ, ngưá»i quen,nhìn nhau lặng lẽ, không dám mở miệng chà o nhau,từng ghe nhỠđổ thêm ngưá»á»‹Còn bao nhiêu nưã, trong hầm tà u cháºt như nêm,ngưá»i ngưá»i ngồi bó gối sát bên nhau,nhịp thở âu lo ngá»™t ngạt,tiếng tim Ä‘áºp sợ hãi,mặt đầy nổi bâng khuâng.Tiếng ngưá»i thì thà o,nước ròng ,phải chá» con nước lên tà u má»›i ra cá»a được, đã có bao nhiêu tà u Ä‘i đã không ước lượng được má»±c nước chưa lên cao,nằm mắc cạn chá»ng chÆ¡ trên cồn cát. ChÃn cưả sông Cá»u Long,phiá bên dòng sông Háºu luôn bồi đắp phù sa,chỉ cần Ä‘i lệch môt chút thôi là vướng và o bãi cạn, chỉ sá»›m trể má»™t chút thôi là cởi lên cồn cát má»›i nổi la đà .Trăng non nhảy múa trên mấy ngá»n dưà dá»c theo bá» sông, tiếng máy tà u dẩn đưá»ng khi xa khi gần khi to khi nhá».
Trong bóng tối cháºp choạng,tiếng ngưá»i nói trên buồng lái
- Ãèn bão đâu,có thấy ngá»n đèn trước mặt không?
- Chẳng thấy bóng tà u dẩn đưá»ng đâu hết, Ä‘i lạc rồi, ở đây chá» hay Ä‘i tiếp tục?
- Cứ Ä‘i chầm cháºm,hãm máy lại, khúc sông nầy cạn lắm,coi chừng vướng cồn
Tà u ngừng lại,bao nhiêu đôi mắt mở to trong bóng tối âu lo nhìn nhau,tiếng thở dà i nghẹn ngà o, thần kinh căng thẳng.
Tiếng cầu nguyện thì thà o,bà n tay lần chuổi không ngừng, lưá»n tà u trưá»n lên bãi cát ngầm…Lạy trá»i, xin cho cồn cát lặn Ä‘i,cho con nước mau lá»›n,Bảy Giá còn bao xa? Không qua được thì phải quay trở vá» ,lần nầy lại đối đầu vá»›i bao nhiêu là gian dối vòng quanh,chưa biết có vượt được đám công an đánh hÆ¡i lÅ© lượt,như ruồi nhặng vây quanh …chưa biết giải thÃch thế nà o vá»›i chá»§ nhiệm ? Bao nhiêu ngà y vắng mặt không lý do… thôi không muốn nghÄ© đến những Ä‘iá»u không dám nghÄ©.
Tiếng ngưá»i trên boong lồng lá»™ng,con tà u run rẩy,con tà u ì ạch,bên phải bên trái, có lúc nghiêng ngưá»i,có lúc oằn oại,trăng non khuất dần, rạng ngà y lấp ló,tiếng cầu kinh không ngừng ,cầu cho nước lên, nổi chỠđợi thấp thá»m ,chỠđợi thiết tha, sá»± sống chết treo trên ngá»n thuá»· triá»u…
Ngà y …Tháng …
Nắng nhảy múa,nắng ca hát,nắng xôn xao… qua má»™t ngà y đêm lênh đênh,không thể diển tả được,hÆ¡i thở nén laị trong lồng ngá»±c suốt đêm, con tà u như chim sổ lồng , vừa ra khởi cá»a sông là chạy trối chết ,chạy bán mạng ,chạy Ä‘iên cuồng trên biển cả mênh mang…
Lượn sóng đầu tiên vổ và o thà nh tà u bấp bênh,tiếng nôn oẹ cùng lúc, bao nhiên ngưá»i, ban đầu còn mấy cái bá»c nylon, lần lượt bá»c nylon cÅ©ng hết,trong hầm tà u nồng ná»±c mùi bệnh hoạn ,mùi mồ hôi ngưá»i,mùi dầu chai trét vá» tà u…tất cả như tá» khà ám ảnh theo Ä‘uổi ,ký ức mệt nhoà i tim khô cạn kiệt, bỠđâu ? bến đâu ?
Ãôi môi khô mặn đắng,chỉ thấy bốn bá» biển xanh ngút ngà n…
- Em khát nước .
- Cố gắng lên,thấm mấy giá»t cho cổ há»ng bá»›t khá»™Ngồi dá»±a lưng và o đây,thở má»™t chút gió biển trong là nh
Nhìn em thiếp Ä‘i trong nắng sá»›m,khuôn mặt nhá» ngây thÆ¡ ,nhá»› laị dáng Mẹ đứng trước hiên nhà , dưới mấy hà ng cau ,trá»i sáng má» má» không nhìn được giá»t nước mắt long lanh…
Mẹ đã cầu nguyện bao đêm ??
Ngà y … Tháng …
Ãêm ngà y không còn ý nghÄ©a,bút cùn,lá»±c kiệt, sá»± sống chết, lẽ vô thưá»ng …sao lại báºn tâm ..?
Ngà y …Tháng…
Kuala Trengganu,Malaysia , nổi vui mừng đến bá» bình an chưa kịp nở ,đêm trên bãi bó gối nhìn nhau,con tà u đã chìm đắm khuất dạng từ lâu,má»™t ná»a đồng hà nh Ä‘oà n xe váºn tải xúc Ä‘i mất dấu ,con đưá»ng bụi mù quanh quẩn sau những rặng cây xanh, bóng đèn thấp thoáng cuả thà nh phố ẩn hiện xa xa ,những nóc nhà thấp cao như bóng ma cháºp chá»n má»i gá»i ,đêm vá»›i tiếng sóng vổ như thét gà o,như giáºn dá»,cố ngồi gần lại vá»›i nhau,manh áo che chung, sương đêm thấm dần,muối bám và o môi,và o chân tóc,và o thịt da mặn đắng xót xa…
Ngà y …Tháng…
Merang ,hà ng chá» ngã nghiêng trên tấm bảng gá»— ,mấy nóc gia thấp thoáng sau hà ng dừa, tiếng sóng biển xa xa…Xe ngừng lại, Ä‘oà n ngưá»i bước xuống, như bầy cừu ngÆ¡ ngác theo nhau, qua con đưá»ng bụi mù ,trên chiếc xe cam nhông như con ngá»±a hoang lồng lá»™n, đôi chân như treo đá nghìn cân,ngưá»i đà n ông bên cạnh viên cảnh sát mặc sắc phục bước ra ,cất tiếng Việt chà o nhau ngá»t ngà o bở ngỡ
- Ãây là Pulau Besar,xin chà o tất cả quà vị.
Có phải đây là chặng cuối cá»§a con đưá»ng ,qua những cánh rừng xanh ngút ngà n, qua những sợ hãi cuống cuồng, qua những khắc khoải âu lá»Tên bây giá» là thuyá»n nhân, là dân tị nạn, không còn quốc gia không có sổ thông hà nh, chẳng còn chứng minh nhân dân … những tá» giấy uá và ng ,tá» khai sinh tÆ¡i tã , cái thẻ sinh viên bèo nhèo ,hay cái mặt ngÆ¡ ngác trong tá» căn cước bá»c nhá»±a cÅ©.…Trong sổ bá»™ cá»§a Cao uá»· tị nạn Liên Hiệp quốc chỉ còn số tà u là m đơn vị, trong trại tạm cư chỉ có số lá»u trú ngụ và khu trại theo trình tá»± a,b,c…, mưa nắng qua ngà y…
Ngà y…Tháng…
- Bên kia sưá»n đồi cạnh bá» cát có mấy nấm má»™ cá»§a ai váºy?
- Má»™ cá»§a ngưá»i vượt biên đắm tà u
- Có biết thân nhân là ai không để báo tin?
- Trên nghÄ©a trang ở Trengganu cÅ©ng có chÃn ngôi má»™ ngưá»i bị đắm tà u chôn ở đó.
- Chuyện vượt biên chết sống khó lưá»ng, mồ yên đã là niá»m hạnh phúc
Vượt biển Ä‘i tìm sá»± sống bằng con đưá»ng chết, xác nằm đây hay giữa đại dương ,còn có nghÄ© lý gì?
Ngà y…Tháng…
Buổi sáng nắng chưa lên cao,bá» biển lác đác những ngưá»i Ä‘i tắm sá»›m,tất cả khu trại chỉ có và i cái giếng nước,hà ng ngà y nối Ä‘uôi nhau chá» nước để nấu ăn đã là chuyện nhiêu khê ,tắm giặt chưa dám nghÄ©,từ trại ra biển chỉ cách má»™t Ä‘oạn đưá»ng,dù có ngại ngùng cÅ©ng phải theo nhau sáng chiá»u ra bãi tắm.
Ngà y …Tháng…
Tháng giêng,con đưá»ng Ä‘i vá» giữa há»™i trưá»ng và căn lá»u tạm trú nắng mưa,nắng như thiêu như đốt, nắng như ngá»n đèn pha cá»±c mạnh chiếu thẳng và o đôi mắt,mưa như xối nước lên đầu, Ä‘i má»™t phút trong mưa ướt loi ngoi như rÆ¡i xuống nước .Túp lá»u dá»±ng lên đơn sÆ¡,mái lợp bằng lá dừa nước,mấy anh em theo nhau qua bên kia rừng lá đốn lấy mang vá», mấy mảnh ván cong queo hì hục gở từ má»™t con tà u vỡ nằm lây lất ở cuối bãi là m thà nh chiếc giưá»ng con ,mấy gốc cá»™t trà m khẳng khiu đóng thá» Æ¡ xuống ná»n cát, những ngà y mưa giông,má»—i đứa ra ngồi ôm má»™t góc lá»u,cái sức mạnh trăm cân có là bao mà hòng mang ra là m neo giữ lại? Ãêm,mấy chị em nằm sát và o nhau như cá há»™p trên cái giưá»ng năm mảnh ván tà teo, chỉ sợ trở mình rÆ¡i xuống cát,trá»i tối Ä‘en như má»±c,rắn rết bò lang thang …Hà ng ngà y,nắm nÃu nhau Ä‘i công tác vệ sinh ở bìa rừng nhấp nhổm bước rón rén chỉ ngại vô tình kinh động,rắn rết,sâu bá» rừng Malaysia …
Ngá»n hải đăng đứng bÆ¡ vÆ¡ trên đỉnh đồi,dưới chân là con đưá»ng mòn vòng quanh bá» cát dẩn và o là ng đánh cá bên kia sông,thuá»· triá»u xuống phÆ¡i bãi cát và ng lóng lánh ánh mặt trá»i,hà ng dừa cao như cổ thụ,lá reo vui theo gió biển rì rà o. Là ng Merang chỉ có mấy nóc gia xÆ¡ xác,dân cư hiá»n là nh, phÃa đầu là ng,có má»™t khu đất trống nÆ¡i chợ phiên nhóm há»p má»—i tuần hai lần, hà ng hoá bà y bán trên những sà n xe cÅ© kỹ,cạnh đó có má»—i má»™t gian hà ng tạp hoá bán từ cây kim đến chiếc phi thuyá»n…và cÅ©ng là quán nước,nÆ¡i khách thương dừng chân, uống tách trà đưá»ng pha vá»›i chút sữa dê, nhấm nháp miếng bánh bá»™t mì nướng trên chảo nóng ,thức ăn đơn sÆ¡, Ä‘á»i sống giản dị,cho đến khi những chuyến xe cam nhông chở đầy dân tị nạn đổ xuống bán đảo bên kia sông…
Ngà y…Tháng…
- Chị chỠmột chút ,em đi mượn nồi vỠcho chị nấu cơm
- Mượn cuả ai bây giỠ?
- Bên vợ chồng anh Trác chổ há»™i trưá»ng,hay đằng bác Năm bên khu E cÅ©ng được.
Mấy đứa em chia nhau tất tả Ä‘i tìm các phương tiện sinh sống hà ng ngà y,từ cái nồi nấu cÆ¡m cho đến gạo, muối,thức ăn,dao rá»±a Ä‘i đốn cá»§i ,thùng chưá nước nấu ăn,…Nhất nhất Ä‘á»u trông cáºy và o sá»± giúp đở cuả ngưá»i đến trước.Cuối khu E, nằm lẻ loi ở bìa rừng , túp lá»u nhá» tháºt khang trang, nÆ¡i cư trú cuả năm cụ già tóc bạc ,há» là dân đánh cá vùng Rạch sá»i,bị cướp tà u và chở tuốt sang đây. HỠở đây từ lâu, nhiá»u lần Cao Ủy đến phá»ng vấn,há» chỉ muốn quay vá» quê nhà , bá»n trẻ gá»i đùa há» là chúa đảo. Bác năm ,ngưá»i lá»›n tuổi nhất trong bá»n,nhìn lá»§ chúng tôi như con mồ côi sống chung nhau lây lất,khi lưới được con cá ,lúc bắt được con kỳ đà , cá sấu con..Cái thứ gì có thể là m thức ăn là mang sang biếu bá»n trẻ.Bác thưá»ng nhìn chúng tôi rồi lắc đầu
- Mấy đứa còn bé quá,sao liá»u lỉnh bá» cha bá» mẹ như váºy?
Chunh quanh trại cách bá» sông nhá» là khu rừng lá,trà m đước và cây mắm má»c trà n lan,nhá» và o những cây tạp nầy là m cá»§i đốt để nấu nướng hà ng ngà y,ban đầu còn tìm được trà m con, cho đến lúc không còn thì cây mắm ,hay bất cứ cây gì đốn được. Tháng tư,đầu mùa mưa dai dẳng,cá»§i đốn hà ng ngà y,phÆ¡i gối đầu chưa kịp khô, má»—i lần nhóm lá»a nấu cÆ¡m giá»t nước mắt vắn dà i..
Bác năm Ä‘an cho manh lưới nhá»,dạy cách giăng lưới ở cuối gà nh,biển Malaysia đầy cá máºp, cá thu ,những con cá nhá» bÆ¡i rất gần bá», đó chÃnh là nguồn thá»±c phẩm cuả dân chà i bên kia sông và luôn cá»§a chúng tôi, mấy bà n tay há»c trò, khi xưa còn ăn bám và o bố mẹ ,sang đến đây vốn liếng đầu Ä‘á»i chỉ nằm trong bao nhiêu khóa huấn luyện thanh niên…những trò chÆ¡i lá»›n ngà y cắp sách,bây giá» má»›i tháºt sá»± mang ra ứng dụng tranh đấu cho sá»± sống còn.
Ngà y…Tháng…
- Có phái đoà n Canada và o trại.
Cả trại xôn xao,há»™i trưá»ng dáºp dìu như chợ Tết,má»i ngưá»i xúng xÃnh trong bá»™ quần áo xếp cẩn tháºn còn nguyên nếp,trẻ con tóc tai chải gá»n gà ng.Phái Ä‘oà n chỉ có hai ngưá»i và chồng hồ sÆ¡, hỠđến là m thá»§ tục cho những gia đình có thân nhân tháºt sá»± Ä‘ang định cư ở Canada muốn xin Ä‘oà n tụ ,má»™t số khác lên nạp đơn vá»›i hy vá»ng bị “xùâ€. Có những tin tức truyá»n miệng rất nhanh trong trại tị nạn,ngưá»i hoang mang, kẻ vô định.Những ngưá»i muốn xin định cư trên đất Mỹ ,nếu không có thân nhân bảo lảnh thưá»ng gá»i nhau là con bà phước ,muốn xin Ä‘i Mỹ phải có Ãt nhất hai quốc gia từ chối ,những mẫu chuyện hà ng ngà y ,bên lá»,chợ buá:Phái Ä‘oà n Canada và Australia chỉ nháºn thanh niên nam nữ độc thân,hay gia đình nhá» Ãt con.Phái Ä‘oà n Pháp nháºn ngưá»i có thân nhân,phái Ä‘oà n Thuỵ sÄ© nháºn gia đình có ngưá»i tà n táºt,nhất là trẻ con,vì lý do nhân đạo…
Ngà y …Tháng…
- Cô nói với Ông Mỹ tôi là Trung tá y sĩ trong quân đội Việt Nam cộng hòa.
- Chú ơi,Trung sỉ Y tá thì cháu còn nói được,Còn Trung tá Y sĩ thì chú nói đi.
- Cô có nhiệm vụ thông dịch mÃ
- Dạ, cháu chỉ tình nguyện Ä‘iá»n đơn dùm má»i ngưòi thôi.
- Cô khai dùm tôi là lÃnh Việt nam Cá»™ng hoÃ
- Chú cón nhớ số quân và đơn vị không?
- LÃnh kiểng mà .
- Là m sao cháu khai bây giỠ!
- Vợ chồng tôi không có hôn thú, Ä‘i trốn nhiá»u lần, đắm tà u nên không còn giấy tá» gì hết
- Cháu chỉ ghi theo lá»i khai thôi.
Ngà y…Tháng…
Thêm má»™t chuyến xe đổ ngưá»i và o trại,má»±c ghi danh sách chưa kịp khô, ban y tế gá»i bác sÄ© trá»±c lên há»™i trưá»ng băng dùm nạn nhân má»™t vụ đánh ghen,ngưá»i đà n ông hôm ná» và cô vợ há» dắt nhau Ä‘i ,ngưá»i vợ kèo cá»™t và bầy con thÆ¡ vừa theo tá»›i đảo ,anh chồng chưa kịp phân trần đã đổ máu đòn ghen…
Ngà y …Tháng…
Ban đại diện trại, những ngưá»i tình nguyện là m công tác tổ chức Ä‘iá»u hà nh, nhân số đổ lên à o ạt từ những chuyến tà u chở hà ng trăm ngưá»á»‹Trại phát sinh nhiá»u tệ nạn, đánh nhau, tranh già nh quyá»n lợi vì chia xẻ không đồng Ä‘á»u, thanh toán nợ nần cÅ© mang theo từ quê nhà ,hà ng quán má»c lên chung quanh há»™i trưá»ng,nÆ¡i moị ngưá»i tụ há»p nghe ngóng tin tức.Ban đêm cÅ©ng là nÆ¡i ca nhạc tụ há»p . Cảnh sát Malaysia có má»™t trạm gác nằm bên kia bá» sông,chỉ liên lạc khi gặp những trưá»ng hợp cấp cứu, thương tÃch trầm trá»ng, sinh nở…
Ban y tế gồm nhiá»u bác sÄ© là m việc vá»›i há»™i Hồng tháºp tá»±,nhưng phương tiện rất thô sÆ¡,hầu hết những trưá»ng hợp bệnh nặng Ä‘á»u phải đưa vá» bệnh viện lá»›n ở thà nh phố Trengganu.
Ban Tráºt tá»± gồm những cá»±u quân nhân cá»§a lá»±c lượng đặc biệt ,ngưá»i nhái,hay những võ sư thuá»™c các võ đưá»ng ,tổ chức tuần hà nh đêm đêm.Giải tán các vụ đánh nhau,hay tranh già nh quyá»n lợi,giá» an ninh tráºt tá»± khi các phái Ä‘oà n và o trại…
Ban xã há»™i lo việc tiếp đón các thuyá»n nhân má»›i nháºp trại,láºp danh sách ,khai báo nÆ¡i tạm trú, phân phát thá»±c phẩm,hà ng hoá,quần áo, do Há»™i Hồng tháºp tá»± hay các phái Ä‘oà n mang và o.
Các phái Ä‘oà n và o phá»ng vấn ngưá»i tị nạn thưá»ng mang theo quà cáp,thuốc men,giấy bút... để tặng cho thuyá»n nhân.Tháp tùng vá»›i phái Ä‘oà n cuả các quốc gia hay Cao Uỳ tị nạn Liên hiệp quốc còn có má»™t vị linh mục,Cha và o là m lá»… cho giáo dân trên đảo, và mang các thứ quà cáp, tiá»n bạc do thân nhân gởi và o từ các xứ tá»± do, đồng thá»i mang thư từ trong trại gởi ra cho thân nhân,bạn bè bên ngoà i ,thông báo tin tức…
Ngà y…Tháng…
Bên cạnh những âu lo,những chỠđợi,trong cái khuôn viên bán đảo tà teo chứa hà ng ngà n ngưá»i, má»—i đơn vị gia đình là mái lá»u cất san sát nhau có những mảnh vưá»n con con,có những luống hoa nho nhá».Chuyện trong nhà không trình ngoà i ngõ đã haỵBan tráºt tá»± tất tả chạy giảng hoà chuyện trong nhà khu C, chuyện đánh ghen khu F…Trưởng trại nưã đêm phải và o há»™i trưá»ng phóng loa sang đồn cảnh sát xin phương tiện cấp cứuâ€¦Æ i! Ãã chạy lấy mạng sống sang đây còn mang theo máu Hoạn thư là n náo loạn đêm thâu,rung chuyển ngà y dà i…
Dân số trong trại tăng theo những chuyến đổ ngưá»i à o ạt.Và o trại, không có những phương tiện truyá»n thông ,có má»™t số xin được radio cÅ©a thân nhân bắt được là n sóng ngắn ,tin tức giá»›i hạn, thỉnh thoảng có viên đội cảnh sát ngưá»i Malaysia nói tiếng Quảng Ãông mang hà ng hoá và o buôn bán ,có được bản Anh ngữ cá»§a tá» nháºt báo nà o là xúm nhau Ä‘á»c và thông tin cho cả trại.
Phái Ä‘oà n Hoa Kỳ và o trại mang theo máy phát Ä‘iện nhỠđể xá» dụng hệ thống loa phát thanh, là m nÆ¡i Ä‘á»c chút tin tức bên ngoà i,Ä‘á»c danh sách ngưá»i được và o phá»ng vấn và chạy mấy cái quạt nhá» xua bá»›t cái nóng bức cá»§a mùa hè nhiệt đới Mã Lai,mấy anh Mỹ to cao ká»nh cà ng ngồi lau mồ hôi nhá» giá»t,là m việc cả ngà y chưa thanh toán được má»™t ná»a chồng hồ sÆ¡ cao như đỉnh núịNhững khuôn mặt tị nạn buồn thiu chá» từ rạng sáng cho đến lúc mặt trá»i ngã vá» tây, cái bóng cao ngã dà i trên cát ,bước liêu xiêu xuống tà u vá» bên kia sông,dáng bÆ¡ phá» mệt mõi, bao nhiêu đôi mắt đợi chá» cả ngà y thất vá»ng nhìn theo bóng chiá»u đổ xuống, mặt cát nóng sa mạc cÅ©ng lạnh tanh…
Ngà y …Tháng…
Luồng sóng tị nạn như bảo táp, dân số trong trại tăng nhanh hÆ¡n sức chứa đựng cá»§a bán đảo bé tà như bà n tay,thuyá»n nhân lấn ra khu rừng thấp chunh quanh phạm vi há»™i trưá»ng dá»±ng lên những chòi lá thô sÆ¡,từ ba khu A,B,C tăng lên D,E,F …Cùng vá»›i nhịp gia tăng,sá»± hổn loạn không tránh được và sá»± phong toả cuả chánh quyá»n Malaysia, sinh ra những chuyến vượt sông buôn láºu hà ng hoá,cuá»™c sống hiá»n hoà cuả dân là ng bên kia sông đảo lá»™n, hà ng rà o cô láºp xiết chặt ,lệnh cấm sang sông,nguồn thá»±c phẩm và các thứ cần dùng chỉ chuyên chở bằng những chuyến tà u má»—i tuần, chỉ có bệnh nhân trầm trá»ng cần được cấp cứu và đưa Ä‘i bệnh viện được phép sang sông cùng Ä‘i vá»›i bác sÄ© trong traị .
Giữa những bối rối đó ,sự trông chỠcà ng dai dẵng, ngà y qua ngà y…
Ngà y …tháng…
Má»—i lần có danh sách Ä‘i định cư là má»™t lần đưa nhau sang sông không trở lại,những thân quen thấp thoáng ,những nổi buồn chia ly .Rồi cÅ©ng đến lúc thá»±c tế chia tay,mấy chị em dì cáºu,má»™t đôi đứa bạn bè… vá» Nam bán cầu , Australia …, …chia tay nhau ở bá» sông,nước mắt đôi giòng. Thuở trốn chạy triá»n miên ,thuở khó khăn cấm Ä‘oán, ,thoát được gông cùm thở được không khà tá»± do, cÅ©ng là lúc chia ly ngà n trùng.
Trở vá» mái lá»u trống trải,nhìn mấy mảnh khăn xếp lại, cái thân pháºn bị “ Xù “ nằm chá» các phái Ä‘oà n và o phá»ng vấn, nhá»› câu hát ngà y nà o …đá»i chia như nhánh sông…
Ngà y …tháng…
- Chị,em vớt được mấy tên nầy.
- Em Ä‘ang lang thang ngoà i há»™i trưá»ng thì thấy thằng cao giò ,mừng quá ,biết chị Ä‘i lâu rồi mà không biết ở đảo nà o, thấy nó là biết ngay,nó đứng trong đám đông cao hÆ¡n thiên hạ cả cái đầu.
- Tụi em đi mấy hôm rồi ?
- Gần má»™t tuần trên biển, Phương chỉ đưa em Ä‘i,gặp Liêm, Nguyên kéo lên tà u luôn, giá» sang đây chỉ có bá»™ quần áo trên ngưá»i không có cả khăn lau…
- Không cần phải lo,các em đã sang đến đây rồi,thôi cứ tạm trú vá»›i chị, SÆ¡n Æ¡i,em Ä‘i nhặt thêm má»™t Ãt thứ cần dùng,còn quần aó cho Phương thì chị sẽ tìm cách.
Ngà y …Tháng…
- Chị à ,em chỉ còn một tháng nữa là tới ngà y sinh.
- Lần trước em sinh bé Hoà ng có gặp trở ngại gì không?
- Em có bà bác ở Bình hoà giá»i lắm,bác há»™ sinh cả bao nhiêu năm,con đầu mà Em chỉ Ä‘au có má»™t ngà y thôi.
- Cầu trá»i cho em được bình an nhanh chóng như lần trước .Chị chẳng biết gì hÆ¡n để giúp em.
- Mai chị đưa em lên ban y tế xin khám bệnh và há»i bác sÄ© Tuyết Mai,chị ấy ở sản khoa ,hy vá»ng sẽ giúp em.
Ngà y…Tháng…
- Em đặt tên nó là Minh Tâm,chỉ mong nó sau nầy dù có định cư bất cứ quốc gia nà o nó cÅ©ng không quên nguồn cá»™i, luôn có má»™t trái tim trong sáng dẩn dắt cho má»i hà nh động…
Ngà y… tháng…
Những lần ra há»™i trưá»ng đón tìm ngưá»i thân, Ä‘á»c cái danh sách lê thê không có tên mình,lặng lẻ trở vá» lá»u ,bao đêm chong đèn thức trắng .Trại hoà n toà n phong toả,nghe nói tất cả thuyá»n nhân và o lảnh hải Malaysia sẽ bị táºp trung và o má»™t đảo hoang ngoà i khÆ¡i .Pulau Bidong, buồn bi đát…
ChỠđợi bao nhiêu ngà y,cầm tỠdanh sách trên tay ,như giấc mơ. Ngà y mai ,sang sông…
Hắt hiu vá» lại tiếng lá»i
Mưa ruồng tuổi dại nhịp khÆ¡i vô thưá»ng
Ãêm mùa ngõ lối mù phương
Trắng em bỠvực còn hương thâm trầm
Vũ Hoà ng Thư
“Má»—i ngưá»i Huế có má»™t mùa mưa riêng trong trà nhá»› đã thà nh ká»· niệm...†(1). Hắn Ä‘á»c đâu đó từ má»™t táºp chuyện khảo vá» Huế, thấy hay hay rồi bẳng mất trong trà nhá»› cho tá»›i gần đây trong dịp vá» thăm quê. Từ trên đỉnh đèo Hải Vân, lẩn trong sương mai vá»n nÃu chân ngưá»i, hắn bâng khuâng đứng nhìn mây nước quyện nhau giữa chốn lưng trá»i, lòng rối bá»i câu há»i cÅ©. Ãi đến hay Ä‘i vá», phần còn lại cá»§a cuá»™c hà nh trình vẫn chăng là con đưá»ng Ä‘i xuống, thấp thoáng bay Ä‘i những cÆ¡n mưa trong hoang mang mùa cÅ©.
Tuổi nhá» vui vầy theo từng chuyến xe Ä‘i vá» qua đỉnh đèo rá»™n rà ng quán xá. Và cáºu trai tÆ¡ Ä‘i-Ä‘i-vá»-vá» vá»›i Huế, vá»›i Ãà Nẳng, chợt thấy mình lá»›n lên, tất báºt vụng vá», trong ni thương ra, ngoà i ná»› nhá»› vô. Giòng thương nhá»›, giòng mưa, bay qua Hoà ng Thà nh, qua giòng sông An Cá»±u nắng đục mưa trong (2). Mưa vần vÅ© trên đỉnh Hải Vân, nÃu thêm mây xám lưng đèo, rồi đổ hết luyến lưu xuống bến Hà Thân là m ướt áo bầy nữ sinh qua chuyến phà lối vá» An Hải. Hắn vá»™i và ng quảy thêm ná»—i nhá»› đổ và o mưa, đầm đìa má»™t mùa riêng từ lúc hạt mưa còn tươi, lóng lánh trên từng sợi tóc mai e ấp má hồng non mưá»i bốn. Cáºu há»c trò ná»a-Huế-ná»a-Quảng bỡ ngỡ theo bầy bạn má»›i quen từ Bến Ngá»± đạp xe qua Kim Long. CÆ¡n mưa mùa hè bất ngỠđổ xuống bến Vạn Xuân. Bầy há»c trò ồn à o bá» bến nước, té chạy và o ngôi từ đưá»ng kÃn đáo trầm tư trong khu vưá»n xanh mướt thanh trà . Nép mình bên gốc phượng, hắn Ä‘iếng ngưá»i không dám thở mạnh, nhìn mưa sa mù trên giòng Hương bất chợt lênh đênh. Con bé Ãồng Khánh mà hắn á»›n nhất vì cái tÃnh chua ngoa, không chạy theo bầy, có lẽ Ä‘ang đứng núp mưa cạnh hắn. Gần lắm. Từ cuối tia mắt nhìn xuống, lụa đẫm mưa hồng ôm bá» chân thuôn mịn mà ng tôn nữ. Mưa vẫn rÆ¡i. Không gian rạt rà o cÆ¡n luân vÅ©, thấm đượm và o thân thể giòng cảm giác ngần say cá»§a má»™t cÆ¡n sốt lạ Ä‘ang nóng bừng da thịt. Trong thảng thốt hắn nghiêng ngưá»i theo nhịp tim Ä‘ang Ä‘áºp nhanh hồi xúc động, chạm và o cánh tay trần mát rượi mưa sa. Ãôi mắt mở lá»›n vướng sau nhà nh tóc ướt buông rèm theo bá» mi thanh xuân. Hạt mưa Ä‘á»ng trên môi, lưởng lá»± lăn dà i xuống cằm, xuống cánh áo lụa đẫm mượt vóc trà m thÆ¡m. Hắn hoảng hồn quay mặt, bước đâm sầm xuống bến sông. Những giá»t mưa mát mặt và nước giòng Hương quyện ấm dưới chân giúp hắn choà ng tỉnh cÆ¡n má»™ng du, chỉ để cảm thấy ngượng ngùng mà tá»± trách mình sao vụng vá» quá đỗi. Té ra con chằng ni đẹp dể sợ. Hắn thầm nghÄ©, trong bụng muốn gan góc quay lại, ngắm cho bưa, nhưng cuối cùng rồi cÅ©ng chỉ dám má»™t thoáng nhìn. Mưá»ng tượng bóng lụa hồng bên bá» nước lẫn chìm trong tà ng phượng rÅ© lá, mênh mông mà u hoa đỠlưng trá»i vừa ngá»›t há»™t.
Mùa hè ở Huế oi ả trôi qua, hiếm hoi những ngà y mưa. Nên vẫn còn ướt át trong lòng cÆ¡n mưa đầu mùa má»›i lá»›n. Còn thÆ¡m trong trà nhá»› đôi môi xinh tôn nữ láu táu ăn hà ng trong quán bánh bèo dưới chân núi Ngá»± Bình. Và vẫn giòn tan tiếng cưá»i bầy con gái Ãồng Khánh giởn đùa trên bến nước xanh bóng tre. Lối mòn xuống bến gần Tòa Viện Trưởng, hắn rà nh như đếm nhưng chẳng dám mon men, nên Cầu Ga vẫn cụt ngá»§n cho dù hắn và lá»§ bạn liên minh Quốc-Há»c Hà m-Nghi đã vòng xe đạp không biết bao lần. Cuối cùng, tên gan lì nhất trong bá»n đã hiên ngang dá»±ng chiếc xe đạp bên thà nh cầu, khum tay cất tiếng gá»i tên con bé nó “chiếu tướng†từ lâu. H. thÆ¡ H. má»™ng, cái ... H. tá»™ng bá»™ng... Bến nước hiá»n ngoan bổng dáºy ba đà o. Bầy con trai tan tác đạp xe, cao chạy xa bay khá»i vùng âm thanh ngá»t xá»›t mà chanh chua eo óc. Ngồi nghÄ© mệt dưới chân báºc cấp lối lên chùa Báo Quốc, hắn nghÄ© tá»›i chút nhụy bánh bèo dÃnh phÃa trên khóe môi đứa con gái, như má»™t nét son duyên... Ãạp xe thả dốc Nam Giao, gió mát lá»™ng và cái miệng duyên dáng dể thương cá»§a đứa con gái đỠau trong trà tưởng hắn. Lúc chiếc xe đạp hết đà lừ đừ lăn từng vòng bánh qua cầu, quẹo vá» phÃa đầu đưá»ng Nguyá»…n Huệ, hắn cÅ©ng vừa quyết định là con bé chẳng cần thêm thắt nút ruồi son là m chi cho rưá»m rà . Cái miệng đó đẹp nhất trong đám và đã ăn hà ng quá mạng rồi...
Ngà y và o lại Ãà Nẳng, đứng trên đỉnh đèo Hải Vân giăng mắc mây trôi, hắn nhá»› những ngà y hè qua mà lòng thì nao nao nghÄ© tá»›i bạn bè trưá»ng lá»›p và trá»i thu mưa sắp đến trong thà nh phố trở lại. Sá»± luân chuyá»n cá»§a mùa theo giòng thá»i gian trôi xuôi cùng thinh sắc ảnh hình khiến nÆ¡i chốn trở thà nh và chỉ còn là ná»—i nhá»› im lìm mà bá»n chặc như những tảng mà u lạnh cá»§a má»™t bức tranh tỉnh váºt . Hình ảnh cánh phượng hồng lả tả rÆ¡i trên giòng Hương và những trái phượng già rụng nằm vương vãi trên đưá»ng dá»c bá» sông Hà n như nét chấm phá ở hai đầu cá»§a má»™t quãng Ä‘á»i. Thá»i gian trôi, những đứa con trai, con gái, lá»›n lên và ká»· niệm chuổi ngà y thÆ¡ sẽ nối dà i thêm ước vá»ng.
Ngưá»i đứng nhìn Ä‘á»t núi vói trá»i rồi vá»ng theo ngà n mây trôi mà mãi hoà i kiếm tìm cho mình giấc má»™ng trùng khÆ¡i muối mặn. Tá»± nghìn năm xưa, ngưá»i Ä‘i vá» biển xanh, ngưá»i ở lại đầu non, nên ngưá»i vẫn mãi phân ly, ngoái vá»ng, đợi chá», dắt dÃu, ra Ä‘i. Trên đá cÅ© lÅ©y đồn cheo leo quan ải, từ hà ng trăm năm trước có lẽ gió núi vẫn thổi chạnh lòng ngưá»i lÃnh thú Ãà ng Trong. Ngưá»i hiu hắt ná»—i lòng trấn thá»§ lưu đồn, đợi chá» má»™t tin nhạn, má»™t bóng quần thoa, từ tuốt luốt ngoà i tê xa xôi truông phá. Bởi thương anh em cÅ©ng muốn vô, sợ truông nhà Hồ, sợ phá Tam Giang... nên ngưá»i vẫn... chiá»u chiá»u mây phá»§ Hải Vân, súng rá»n Non Nước bâng khuâng dạ ngưá»á»‹..(2). Trăm năm sau, chiá»u nay cÅ©ng có những ngưá»i lÃnh áo tráºn bạc mà u, đóng đồn trên ải quan xưa lá»™ng gió, theo xe từ đỉnh núi xuôi vá» hai phÃa chân đèo.
Những giấc mÆ¡ vẫn lặn lá»™i trên đưá»ng. CÆ¡n mÆ¡ nà o nối liá»n cách trở cheo leo như những toa tà u nối và o nhau bá»n bỉ, chừng má»±c. Con tà u thấp thoáng băng mình qua cánh rừng xa, má»ng manh là n khói xám bị gió xé rã rá»i. Thế thôi, dù có lắng tai cÅ©ng chẳng nghe được chút âm vá»ng nà o ngoà i nhịp Ä‘áºp tim mình và tiếng gió trá»i. Con tà u vẫn lăn mình vá» phÃa trước, lúc chênh vênh bên triá»n vá»±c, khi tối tăm dằng dặc qua mấy dặm hầm sâu, để là m chuyện nối liá»n. Con tà u ra Ä‘i, quay vá», nÃu kéo thá»i gian, nối lại những quãng Ä‘á»i có mưa rÆ¡i ở hai đầu ná»—i nhá»›. Tà u ra Huế, tà u vô Ãà Nẳng. Nam Ô. Liên Chiểu. Cầu Hai. Nước Ngá»t. Ga lá»›n. Ga xép. Sân ga. Vẫn tiếng máy tà u xình xịch, vẫn khói tà u phun cao hà o sảng rá»™n rà ng và tiếng ngưá»i gặp gỡ chia lìa, ân cần lưu luyến.
Rất nhiá»u năm sau, và o những ngà y mưa trên Tiá»n Giang hay bên giòng kinh miá»n cuối Việt, gã lÃnh sông biển giang hồ vẫn thưá»ng bâng khuâng nhá»› vá» mùa mưa thá»i má»›i lá»›n vá»›i từng cÆ¡n bão rá»›t qua phố vịnh quê nhà . Gió khÆ¡i xa vá» vần vÅ© thét gà o là m cánh rừng dương quanh bá» vịnh run rẩy rạp mình. Gió cuồng lay xé tả tÆ¡i những đám mây thấp trôi nhanh trên nóc hà ng phượng dá»c bá» sông. Vùng nước bình yên cuối giòng sướt mướt mưa nguồn chợt cuồn cuá»™n sóng trà o như đại dương cuồng ná»™ ngoà i kia. Nước nguồn. Giá»t núi rừng truyá»n kiếp cưu mang chợt má»™t ngà y nhá»› biển kéo phăng vỠđồng bằng, hiếp đáp dòng sông phẳng lặng, nước xanh như tà u lá.
Dưới trần mây xám sÅ©ng nước, bầy há»c trò con trai tÆ¡i nón đạp xe Ä‘i coi nước lụt. Trên khoảng đưá»ng dá»c bá» sông Hà n từ Bến MÃa vá» phÃa cổ viện Chà m, có lẽ hình ảnh sinh động duy nhất là dáng bầy há»c trò gò lưng trong gió ngược. Những chiếc áo mưa trùm đầu, gió bá»c căng phồng, nối Ä‘uôi nhau như Ä‘oà n ngưá»i lưng gù lặng lẽ hà nh hương mặc cho giòng nước lÅ© giáºn dữ tuôn trà o. Ãỉnh tháp chuông nhà thá» Con Gà thoắt biến thoắt hiện trong ná»n mây hung hãn, trông như má»™t cánh buồm trên đại dương giông bão.
Bầy há»c trò hăng hái đạp xe qua Ä‘oạn đưá»ng trÅ©ng từ ngã ba Chợ Má»›i đến gần cầu Trịnh Minh Thế. Má»™t phần vòng xe ngáºp nước theo đà quay chẻ tuông tung tóe là m sÅ©ng ướt từng tráºn cưá»i vô tư. Cả bá»n tụ táºp trước cổng nhà cô giáo dạy Pháp Văn, chỠđược dịp đẩy chiếc xuồng nhá» từ sân ra đến bỠđưá»ng cao để cô giáo khá»i ướt chân. Trưá»ng PCT cá»§a hắn đã tạm đóng cá»a mấy hôm để là m nÆ¡i tạm trú cho nạn nhân lÅ© lụt từ những quáºn lỵ vùng núi miệt Tiên Phước, Quế SÆ¡n. Cô ra và o lo lắng, dõi mắt nhìn vá» phÃa cây cầu Ä‘ang oằn mình chịu đựng sức nước từ núi rừng cao đổ xuống. Giữa là n nước đục cuồn cuá»™n sóng trà o và trần mây sa thấp xỉn, chiếc cầu sắt Ä‘en trông má»ng manh đến tá»™i nghiệp. Xác những mái tranh nghèo, bụi chuối tà ng lá còn xanh, bị bứng gốc khá»i mảnh đất quê, trôi nổi rã rá»i trên giòng nước lÅ©.
Những cáºu há»c trò quay xe, đạp dá»c theo bá» sông xuôi vá» lại phố. Những chiếc lưng đầm mưa cúi rạp trên thà nh xe, nương theo đưá»ng gió rÃt Ä‘iên cuồng trên tà ng cây bạc hà lúc qua Trẹm. Dải đất bồi cuối thà nh phố giỠđây như hải đảo sóng cuá»™n quanh bá». Con đưá»ng cát mòn ngấm đẫm mưa dầm, dẫn bầy há»c trò len lá»i qua xóm Thanh Bồ, rồi dừng túm lại sá»ng sá» trước khu rừng dương á»§ ê gảy đổ, nằm rạp mình bi thương dưới tráºn gió bảo cuồng quay. Mây Ä‘en cuồn cuá»™n phá»§ kÃn vùng trá»i vịnh biển, chỉ chừa khoảng sáng nhá» phÃa cá»a chân trá»i tiếp giáp vá»›i đại dương. Từng đợt sóng bạc đầu tung trà o hung hãn. Sóng thét gà o đổ ầm và o bá» mà giỠđây chỉ còn là rẻo cát xám gầy guá»™c. Liếp cát chắn quá mong manh cho cánh rừng dương chừng như Ä‘ang phải liếm láp vị mặn cá»§a biển sau má»—i cÆ¡n sóng trà o.
Trên đưá»ng trở vá» nhà , đạp xe qua ngã Cầu Vồng, cáºu há»c trò má»™t mình thả dốc vá» phÃa Ga. Hắn tần ngần vòng xe trước con hẻm ướt mưa. Tim Ä‘áºp rá»™n rà ng khi hắn nhìn thấy bóng dáng mái tóc dà i thấp thoáng sau khung cá»a mà u xanh. Mái hiên nhà cô há»c trò e ấp dưới già n bông giấy Ä‘ang chá» mùa hoa tá»›i, vầng lá xanh rì đầm đìa giá»t trá»i theo cÆ¡n bảo rá»›t qua thà nh phố. Hắn đạp xe Ä‘i, mắt còn ngoái chá» má»™t tia ngẩng nhìn và lòng thì vẫn nhá»§ thầm.
Lúc đạp xe qua ngã ba Cây Quăng, đứng nhìn cống nước cuồn cuá»™n chảy, hắn mưá»ng tượng tá»›i lúc mái tóc ngẩng nhìn lên. Hắn ngần ngừ tiếc rẻ không còn đứng đó vì lúc nà y cô há»c trò có lẽ chỉ còn nhìn thấy mưa trôi giạt bên ngoà i khung kÃnh.
(1) Trần Kiêm Ãoà n
(2) Ca dao
7/2004
Ãôi dòng tiểu sá»:
· Tên tháºt là Phạm Duy Cẩn, sinh ngà y 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hà ng Cót, Hà Nộị
· Ông sinh ra trong má»™t gia đình "là m văn há»c và trá»ng văn há»c" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 cá»§a nhà văn trà o phúng xã há»™i Phạm Duy Tốn. Các anh cá»§a ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) Ä‘á»u có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhá», Phạm Duy từng theo há»c các trưá»ng Trung há»c Thăng Long, Cao Ãẳng Mỹ Thuáºt, Kỹ Nghệ Thá»±c Hà nh; tá»± há»c nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái MÆ¡ năm 1942.
· Ông gia nháºp Ä‘oà n hát lưu động năm 1943, Ä‘i hát từ Nam chà Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến vá»›i nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cÅ©ng đã khởi xướng phong trà o phục hồi và phát triển dân ca trong giai Ä‘oạn nà ỵ Năm 1949, ông kết hôn vá»›i ca sÄ© Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ và o Nam năm 1951, thà nh láºp ban hợp ca Thăng Long vá»›i những thà nh viên chÃnh là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà : Hoà i Bắc Phạm Ãình Chương, Hoà i Trung Phạm Ãình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ãi Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây Phương năm 1954-1955; ông vừa nháºn sá»± chỉ dạy cá»§a nhạc sÄ© Robert Lopez, vừa là m bà ng thÃnh viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sá»± sáng tác trưá»ng cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác Ä‘á»u đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dÄ© nhiên tình ca lần lượt ra Ä‘á»á»‹
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cư sang Hoa Kỳ và định cư tại Midway City, Californiạ Nhạc sÄ© soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoà ng Cầm ca, thá» nghiệm và khảo cứu nhạc Ä‘a Ä‘iệu cùng vá»›i con thứ Phạm Duy Cưá»ng, viết Hồi Ký...
Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứụ
Tác phẩm chá»n lá»c:
Trưá»ng Ca Con ÃÆ°á»ng Cái Quan
Trưá»ng Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giá»t Mưa Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ãố Ai
BÃ i Ca Sao
CỠHồng
Trả Lại Em Yêu
Con ÃÆ°á»ng Tình Ta Ãi
Thương Tình Ca
Ãừng Xa Nhau
Ká»· Váºt Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngáºm Ngùi
Tiá»…n Em
ÃÆ°a Em Tìm Ãá»™ng Hoa Và ng
Ão Anh Sứt Chỉ ÃÆ°á»ng TÃ
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim BỠXứ
và Minh Há»a chuyện Kiá»u (tác phẩm cuối Ä‘á»i và là tổng hợp hà nh trình nghệ thuáºt)
Ná»® CA
Nữ ca được soạn ra khi tôi bị lôi cuốn bởi những tá» báo dà nh riêng cho "tuổi ô mai". Nhưng nó cÅ©ng được soạn ra để cho con gái yêu là Thái Hiá»n hát, giống như những bà i CÔ BẮC KỲ NHO NHỎ, THÀ LÀ GIỌT MƯA (thÆ¡ Nguyá»…n Tất Nhiên) được phổ nhạc để "lăng xê" Duy Quang, lúc đó má»›i bước và o nghá». ChÃnh nhá» các con tôi Ä‘i theo phong trà o nhạc trẻ, tá»± thà nh láºp má»™t ban nhạc lấy tên là The Dreamers mà tôi dùng "style" nhạc trẻ để chuyên chở nhạc ngÅ© cung.
Nữ ca vá»›i những bà i TUá»”I MỘNG MÆ , TUá»”I Há»’NG, TUá»”I NGỌC, TUá»”I THẦN TIÊN, TUá»”I BÂNG KHUÂNG, TUá»”I NGU NGÆ , TUá»”I SỢ MA... xưng tụng cái tuổi tuyệt vá»i cá»§a các em gái và xin các em giữ chặt lấy nó, đừng... hÃt xì ke nghe! Tôi mở đầu loạt nữ ca vá»›i bà i TUá»”I MỘNG MÆ .
Nữ Ca
TUá»”I MỘNG MÆ
(Saigon-1973)
1
Em ước mÆ¡ mÆ¡ gì, tuổi mưá»i hai, tuổi mưá»i ba ?
Em ước mơ em là , em được là tiên nữ
Ban phép tiên cho hoa biết nói cả tiếng ngưá»i
Ban phép tiên cho ngưá»i chắp cánh bay giữa trá»i.
Ãiệp Khúc
Tháºt đẹp thay ! Tháºt đẹp thay ! Giấc mÆ¡ tiên !
Tháºt đẹp thay ! Tháºt đẹp thay ! Giấc mÆ¡ tiên !
2
Em ước mÆ¡ mÆ¡ gì, tuổi mưá»i ba, tuổi mưá»i bốn ?
Em ước mơ mang hồn, em mang hồn thi sĩ
Theo gió mưa em Ä‘i, hát xây má»™ng cho ngưá»i
Trên cánh thÆ¡ tuyệt vá»i, hát yên vui cõi Ä‘á»i.
Ãiệp Khúc
Tháºt đẹp thay ! Tháºt đẹp thay ! Giấc mÆ¡ hoa !
Tháºt đẹp thay ! Tháºt đẹp thay ! Giấc mÆ¡ hoa !
3
Em ước mÆ¡ mÆ¡ gì, tuổi mưá»i tư, tuổi mưá»i lăm ?
Em ước mơ em đẹp như trăng rằm tươi tắn
Thoa phấn son em mang chiếc áo dà i khăn hồng
Em sẽ thi đua cùng với hoa khôi khắp vùng.
Ãiệp Khúc
Tháºt đẹp thay ! Tháºt đẹp thay ! Giấc mÆ¡ xinh !
Tháºt đẹp thay ! Tháºt đẹp thay ! Giấc mÆ¡ xinh !
4
Em ước mÆ¡ mÆ¡ gì, tuổi mưá»i lăm, tuổi mưá»i sáu ?
Em ước mÆ¡ không nhiá»u, xin má»™t Ä‘iá»u yêu dấu
Không ước mÆ¡ xa xôi, ước mÆ¡ được nên ngưá»i
Cô gái yêu nước Việt bước chân theo giống nòi.
Ãiệp Khúc
Tháºt đẹp thay ! Tháºt đẹp thay ! Giấc mÆ¡ ngoan !
Tháºt đẹp thay ! Tháºt đẹp thay ! Giấc mÆ¡ ngoan !
Bà i nữ ca số 2 ra Ä‘á»i để hưởng ứng công việc cá»§a báo TUá»”I NGỌC dà nh riêng cho các thiếu nữ thuá»™c và o tuổi ô mai.
Nữ Ca
TUỔI NGỌC
(Saigon-1973)
1
Xin cho em, một chiếc áo dà i
Cho em đi, mùa Xuân tới rồi
Mặc và o ngưá»i rồi ra
Ngồi lạy chà o mẹ cha
Hà ng lụa là thơm dáng tiểu thơ
Xin cho em, một chiếc áo mầu
Cho em Ä‘i nhẹ trong nắng chiá»u
Má»™t chiá»u nhiá»u ngưá»i theo
Ở ngoà i đưá»ng, trên phố
Và lòng ngưá»i như áo phất phÆ¡.
Ãiệp Khúc
Xin cho em một chiếc áo như mây hồng !
Xin cho em một chiếc áo như mây hồng !
(hát 2 lần nữa)
2
Xin cho em một mớ tóc dà i
Cho em phÆ¡i ngoà i hiên nắng rá»i
Rụng một và i sợi thôi
Còn lại một con suối
Dòng mượt mà buông xuống chùm vai
Xin cho em một mớ tóc nồng
Êm như nhung, để em gối mộng
Mộng nà y là thần tiên
Má»™ng và ngưá»i quyến luyến
Và cháºp chá»n những bóng dáng quen.
Ãiệp Khúc
Xin cho em má»™t má»› tóc tÆ¡ xanh rá»n !
Xin cho em má»™t má»› tóc tÆ¡ xanh rá»n !
(hát 2 lần nữa)
3
Xin cho em còn một xe đạp
Xe xinh xinh, để em Ä‘i há»c
Từng vòng, từng vòng xe
Là vòng Ä‘á»i nhá» bé
Ãạp bằng bà n chân gót đỠhoe
Cho em leo từng con dốc dà i
Cho em suôi vỠcon dốc nà y
Rồi một ngà y mai đây
Từng kỷ niệm êm ái
Chở vỠđầy trên chiếc xe nà y !
Ãiệp Khúc
Xin cho em nhiá»u thêm chuyến xe êm Ä‘á»m!
Xin cho em nhiá»u thêm chuyến xe êm Ä‘á»m!
(hát hai lần nữa)
Bà i TUá»”I Há»’NG là bà i có nhiá»u tÃnh chất cá»§a nhạc folk-rock nhất và có cÆ¡ há»™i được má»™t bạn đồng nghiệp Hoa Kỳ là James Durst soạn lá»i ca Anh Ngữ nhan đỠTHE ROSEY YEARS. Bà i nà y đã được thu và o băng nhạc và dÄ©a hát Hoa Kỳ, cÅ©ng như bà i BÉ BẮT DẾ vá»›i nhan đỠLITTLE CHILD, CATCH A CRICKET.
Nữ Ca
TUá»”I Há»’NG
(Saigon-1973)
1
Hôm nay em Ä‘i trá»i không có nắng
Nhưng sao đôi má em lại bừng bừng
NÆ¡i em Ä‘i qua lá»a không bốc cháy
Nhưng sao đôi má em như ngưá»i say
Em không hung hăng giáºn, hay tức tối
Em không biết uống ly rượu ngưá»i má»i
Ãôi khi em Ä‘i hạt mưa giăng lối
Nhưng sao môi mắt em như mặt trá»i.
Ãiệp Khúc
Tuổi Hồng soi ý soi ! Tuổi Hồng soi ý soi !
Tuổi Hồng soi ý soi ! Tuổi Hồng soi ý soi !
2
Hoa chưa ra hoa nụ hoa chưa hé
Nhưng em thÆ¡m mát hương mạ chiá»u hè
Thơm như bông lau đồi non xanh lá
Thơm như hơi ấm miếng trầu đỠhoe
Sao em thơm như sầu riêng quê cũ
Sao em man mác như ruộng ngà y mùa
Thơm như tay ôm của cha yêu quý
ThÆ¡m như mái tóc nÆ¡i mẹ hiá»n từ.
Ãiệp Khúc
Tuổi Hồng dâng ý ơi ! Tuổi Hồng dâng ý dâng !
Tuổi Hồng dâng ý ơi ! Tuổi Hồng dâng ý dâng !
3
Mây xanh mây xanh chiá»u nay Ä‘i vắng
Nhưng em chắp cánh em lượn ngoà i đồng
Mây xanh mây xanh nhiá»u khi mây đứng
Nhưng em phÆ¡i phá»›i bay và o trá»i quang
Không vun mây đen và không giông tố
Em như cÆ¡n bão trên ngá»n rừng giÃ
Không nghe chim bay và không nghe gió
Nhưng em vi vút em bay mịt mù.
Ãiệp Khúc
Tuổi Hồng bay ý bay ! Tuổi Hồng bay ý bay
Tuổi Hồng bay ý bay ! Tuổi Hồng bay ý bay
4
Không ai ca vang ngoà i kia trên phố
Không ai ca hát nÆ¡i nà y, phòng nhÃ
Nhưng trong tim em nhịp vui lia liá
Trong tai em réo muôn và n lá»i ca
Chưa ai cho em một câu ân ái
Chưa ai đưa lối hoa má»™ng đưá»ng dà i
Em chưa nghe thiên tình ca êm ái
Nhưng em đã bước chân và o huyá»n thoại.
Ãiệp Khúc
Tuổi Hồng ơi ý ơi ! Tuổi Hồng ơi ý ơi !
Tuổi Hồng ơi ý ơi ! Tuổi Hồng ơi ý ơi !
Ba bà i nữ ca đầu soạn theo nhịp rock, nhưng giai Ä‘iệu vẫn nằm trong ngÅ© cung Việt Nam. Bà i TUá»”I MỘNG MÆ là nét nhạc cá»§a bà i Lưu Thá»§y. Nữ ca TUá»”I THẦN TIÊN thì có má»™t nhạc ngữ và cấu phong khác ba bà i trước.
Nữ Ca
TUỔI THẦN TIÊN
(Saigon-1973)
1
Tuổi thần tiên nép trong tay mẹ hiá»n
Má»™t dòng sữa thÆ¡m xa xôi còn truyá»n
Tuổi thần tiên đến khi em vừa lớn
Ão ngắn Ä‘i dần, may áo má»›i luôn.
Tuổi thần tiên lắng nghe cha ngá»t ngà o
Giá»ng trầm hát câu ca dao dạt dà o
Tuổi thần tiên có thêm anh chị yêu
Có thêm ông bà tóc trắng da nheo.
Ãiệp Khúc
ÃÆ°á»ng ngôi rẽ, tóc xanh, tóc chưa dà i
Guốc đây rồi, còn thêm giầy mới
ÃÆ°á»ng ra ngõ thấy xa tÃt chân trá»i
Viên kẹo đưá»ng, ngáºm hoà i chẳng tan.
2
Tuổi thần tiên sống theo hoa há»c trò
Phượng vá» thắm tươi trên sân trưá»ng nhÃ
Tuổi thần tiên rướn lên theo thầy cô
Phá vỡ sương mù, theo ánh sáng xa.
Tuổi là cây bút thon thon ngá»c ngÃ
Tuổi là sách thơm, trong như ngoà i bìa
Tuổi là tay viết xanh xanh hà ng chữ
Ép trong đôi tá», cánh bướm đã khô.
Ãiệp Khúc
Tà áo trắng phất phÆ¡, gió la Ä‘Ã
Trên đưá»ng chiá»u mùa Thu, đầy lá
Cá» trinh nữ tắm trong phấn thông má»
Khi mưa vá», e thẹn cá» hoa.
3
Tuổi thần tiên có quê hương hoà bình
Một là n khói lam bay ngang đầu đình
Tuổi thần tiên, lúa thơm tho đầy gánh
Tiếng ca dân mình, gạo trắng trăng thanh.
Tuổi thần tiên có con sông tháºt dà i
Và nhà máy to kêu vang hồi còi
Tuổi thần tiên có quê hương đổi mới
Nước non thanh bình cho bé yên vui.
Ãiệp Khúc
Mùa Xuân đến, lên chùa phát tâm nguyện
NÆ¡i Pháºt đưá»ng, tuổi thêm thần tiên
Mùa Ãông đến vá»›i đêm Chúa êm Ä‘á»m
Giáng Sinh vá», đẹp tuổi thần tiên.
Nữ Ca TUỔI SỢ MA rất vui ! Trong bà i hát, có đầy đủ các loại ma... Chỉ thiếu có ma femme thôi !
Nữ Ca
TUỔI SỢ MA
(Saigon-1973)
1
Ãêm qua em gặp ma, ma lem luốc con ma Ä‘en ngòm
Tóc ma dà i, áo với quần tả tơi dơ dáy
Ãêm qua em gặp ma, ma da trắng nhe đôi răng và ng
Con ma bùn, ma gà n gà n dở dở ương ương.
Ãiệp Khúc
Ãánh, đánh, đánh con ma, đánh con ma
Loà i ma qủy dữ, phải đánh !
Ãánh, đánh, đánh con ma, đánh con ma
Loà i ma qủy dữ phải thua !
2
Ãêm qua em gặp ma, ma men mắt say sưa đỠngầu
Giơ tay chà o ma cỠbạc đầu râu xơ xác
Ãêm qua em gặp ma, con ma túy xanh xao mÆ¡ mà ng
Ma kinh hoà ng, ma cà rồng thuộc loại Ma Vương.
Ãiệp Khúc
Ãánh, đánh, đánh con ma, đánh con ma
Loà i ma qủy dữ, phải đánh !
Ãánh, đánh, đánh con ma, đánh con ma
Loà i ma qủy dữ phải thua !
3
Ãêm qua em gặp ma, ma gian ác, ma cô lá»c lừa
Sống nương nhỠnơi ai lầm và nơi ai lỡ
Ãêm qua em gặp ma, con ma giáo lưỡi cong to mồm
Ma om xòm, bao nhiêu lần là m hại lương dân.
Ãiệp Khúc
Ãánh, đánh, đánh con ma, đánh con ma
Lũ mafia, loà i ma khủng bố
Ãánh, đánh, đánh con ma, đánh con ma
Loà i ma đầu trữ, đầu cơ !
4
Ãêm qua em gặp ma, nhưng em đánh cho ma tan tà nh
Ma vô hình, nhưng chúng mình phải giơ tay đánh
Ãêm qua em bình an, ma đánh thức em ngay bên giưá»ng
Nhưng ma nà y, ma dịu dà ng gá»i là maman !
Ãiệp Khúc
Hỡi bé ! Hãy nên ngoan ! Hãy nên ngoan !
Ãừng cho Mẹ mắng ! Phải ngoan !
Maman ! Maman ! Maman !
Mẹ yêu, mẹ mến, mẹ thương !
Bà i TUá»”I XUÂN mô tả cô bé quá yêu Ä‘á»i, yêu ngưá»i và chỉ sợ con tim nhá» bé cá»§a mình sẽ bị vỡ toang vì tình yêu.
Nữ Ca
TUỔI XUÂN
(Saigon-1973)
1
Bá»—ng dưng yêu Ä‘á»i ! Bá»—ng dưng yêu Ä‘á»i !
Nhìn mây trăng trắng bay trên ná»n trá»i
Nhìn mây trăng trắng bay ra ngoà i khơi
Bá»—ng dưng yêu Ä‘á»i ! Bá»—ng dưng yêu Ä‘á»i !
Tình yêu thứ nhất quê hương đẹp ngá»i
Rồi yêu kế tiếp năm châu má»i nÆ¡i.
Yêu biết bao cuộc sống
Yêu biết bao cuá»™c Ä‘á»i
Yêu từ ngà y hôm nay
Yêu sẽ yêu còn dà i.
2
Bá»—ng dưng yêu ngưá»i ! Bá»—ng dưng yêu ngưá»i !
Từ nơi xóm vắng hay trên lộ đầy
Từ nơi phố đó hay trong là ng đây
Bá»—ng dưng yêu ngưá»i ! Bá»—ng dưng yêu ngưá»i !
— trong thương xá hay trên vỉa hè
(hoặc) Ngồi xe lam lắc rung rinh đưá»ng quê.
Em mến yêu trẻ thơ
Em kÃnh yêu ông giÃ
Yêu Thầy và Cô
Yêu kiếp em há»c trò.
3
Bá»—ng dưng vui nhiá»u ! Bá»—ng dưng vui nhiá»u !
Niá»m vui thứ nhất, ba nuông mẹ chiá»u
Và vui thêm nữa anh yêu, chị yêu
Bá»—ng dưng vui nhiá»u ! Bá»—ng dưng vui nhiá»u !
Niá»m vui kế tiếp không chê giầu nghèo
Và vui chót hết, em luôn được yêu.
Ãâu xá chi đẹp xấu
Em nết na yêu kiá»u
Nên nhiá»u ngưá»i Ä‘i theo
Yêu sẽ cho gặp nhiá»u !
4
Bỗng dưng mơ mà ng ! Bỗng dưng mơ mà ng !
Tình thương yêu đến ôi sao vội và ng
Tình yêu chất chứa ôi trong buồng tim
Bỗng dưng mơ mà ng ! Bỗng dưng mơ mà ng !
Một con tim bé bao nhiêu là tình
Chỉ lo nó vỡ con tim đẹp xinh.
Nhưng em không sợ tim mình vỡ toang
Nhưng em không ngại tim mình vỡ toang
Em ca em hát, em vui rộn rà ng
Em ca em hát, em vui rộn rà ng
Là la la là la la là là ...
Tôi cà ng Ä‘i và o nữ ca, tôi cà ng tìm ra những nữ tÃnh như là vu vÆ¡, ngu ngÆ¡, ngù ngá» trong bà i hát nà y :
Nữ Ca
TUá»”I VU VÆ
hay lÃ
TUá»”I NGU NGÆ
(Saigon-1973)
1
Tuổi nà o hay tá»§i thân và hay khóc vá»›i hay dá»—i há»n
Tuổi nà o hay ngạnh ương, tuổi hay bÄ©u môi và nguýt lưá»m
Có khi vùng vằng lui tới
Có khi ngồi thừ không nói
Có khi nẵm dà i co ro bụng đó
Tuổi nà o khi dá»ng dưng, Ä‘ang náo nức bá»—ng dưng thoáng buồn
Tuổi nà o nũng nịu luôn, rồi gay gắt âm thầm não nuột
Có khi cưá»i đùa thân thiết
Có khi thiệt rầu muốn chết
Sống trong nhiệt cuồng, yêu ghét liên miên
Ãiệp Khúc
Dá»… thương thay cái tuổi ngù ngá»
Tuổi Æ¡ há», tuổi ngu ngÆ¡ há»n giáºn vu vÆ¡ !
2
Tuổi nà o mở lòng ra, thả theo gió bay đi bốn mùa
Tuổi còn thêu dệt hoa và bốn chữ " ái tình tôn thỠ"
Phất phơ một hồn đom đóm
Khát khao một vùng ánh sáng
Muốn dâng mình và o trong cÆ¡n lá»a sống
Tuổi thưá»ng hay ngẩn ngÆ¡, tuổi say đắm tương lai ngóng chá»
Tình gần bá»—ng vá»™i xa, rồi khép nép xưng tá»™i hững há»
Có khi ngồi nhà vui quá
Có khi sầu vỠtrên phố
Viết hay Ä‘á»c hoà i không hết phong thư.
Ãiệp Khúc
Dễ thương thay cái tuổi dại khỠ!
Tuổi trông chá», tuổi ngây thÆ¡ huyá»n ảo như mÆ¡ !
3
Tu-oi là của tình thương, từ con rắn đến voi, đến hùm
Kể luôn tá»›i loà i dun, dù nó dữ hay là nó hiá»n
Có thiên thần, thì cũng có
Lũ ác quỷ ở bên đó
Thế nên tuổi dà nh ngu ngơ ở giữa
Tuổi là của vị tha, tuổi thương sót biết cho mấy vừa
Tuổi má»™t ngà y má»™t xa, thì hãy giữ cho tuổi không nhoÃ
Giữa nÆ¡i lá»c lừa gian trá, vẫn mang má»™t niá»m tha thứ
Sống trong rừng già , nhún bước nai tơ.
Ãiệp Khúc
Dá»… yêu thay cái tuổi tháºt thà !
Tuổi nhân từ, tuổi đương tơ độ lượng bao la !
Trong bà i TUá»”I BÂNG KHUÂNG sau đây, cô bé Việt Nam tá»± há»i mình sao không phải là hoa, là lá , là cá», là cây, là mây, là gió, là trăng, là suối, là biển, là núi, là bướm, là chim... Nó được soạn ra trong lúc có danh từ hoà hợp hoà giải cho nên nó cÅ©ng đưa ra hình ảnh má»™t khu rừng, trong đó cây chen vai hoà hợp quanh năm, cho nên khu rừng má»›i cao được! Ãại ý, nó muốn nói : "Ta phải Ä‘oà n kết thì nước ta má»›i lá»›n được".
Nữ Ca
TUỔI BÂNG KHUÂNG
(Saigon-1973)
1
Sao em sao em không là hoa lá ?
Sao em sao em không là cỠcây ?
Sao em sao em không là cơn gió ?
Sao không như mây trên đồi cỠxa ?
Như hoa đua nhau khoe mầu tươi thắm ?
Như cây chen vai hoà hợp quanh năm ?
Cây không xa nhau nên rừng cao lắm.
Mây đem mưa vui trên ruộng thơm nồng.
Sao em sao em không là suối nhỠ?
Cho trăng bơ vơ soi mặt ngà n thu.
Sao em sao em không là sóng cả ?
Reo vang reo vang trong lòng biển xa
Sao em sao em không là cánh bướm ?
Sao em sao em không là chân chim ?
Sao em sao em không là hương phấn ?
Cho em bâng khuâng đi tìm, đi tìm !
2
Em nghe em nghe như là cát trắng
Ãôi khi đôi khi u buồn thở than.
Trong đêm lao xao những lá»i trách mắng
Em nghe trăng sao như tủi thân
Sao em không như má»™t thá»i gian báu ?
Không lâu, không lâu giải hoà niá»m Ä‘au.
Yêu nhau, yêu nhau cho Ä‘á»i nương náu
Thương nhau thương nhau như tự hôm nà o.
Sao em sao em không là tất cả ?
Nay đây, nay đây mai lại vỠxa
Sao em sao em không là tất cả ?
Chung nhau, chung nhau một cuộc tình ta
Sao em sao em vẫn còn mơ mãi ?
Sao em sao em vẫn còn chơi vơi ?
Tay em phân vân se là n tóc rối
Trong đêm bâng khuâng nhá»› mình, nhá»› ngưá»i !
Tá»›i đây thì cô bé đã từ 13, 14 Ä‘i tá»›i tuổ 18 rồi ! Ãã "biết buồn" rồi ! Tôi soạn chung vá»›i Ngá»c Chánh bà i TUá»”I BIẾT BUá»’N, để dá»± thi ÂM NHẠC QUá»C TẾ ở Tokyo. Vá»›i giá»ng hát Thanh Lan, bà i nà y đã được và o chung kết.
Nữ Ca
TUỔI BIẾT BUỒN
(Saigon-1973)
1
Buồn đã tới rồi, một buổi sáng mưa rơi
Mưa đã cuốn mây vá» dÄ© vãng xa vá»i
Ôi những bước chân chim có nhá»› vưá»n hồng
Nhá»› khung cá»a song ? Và còn nhá»› tá»›i em không ?
Buồn đã tá»›i rồi, má»™t chiá»u tÃm trên sông
Là m cho úa và ng từng mộng ước tươi hồng
Ôi những chú nai tÆ¡, Công Chúa rừng giÃ
NÆ¡i hoang đưá»ng xa, cá»a đà khép ngăn em vá».
Nhớ bé xưa, cùng chơi đuổi nhau dưới bóng hà ng cây
Nấu nướng hay nhẩy dây, vòng chơi cuốn theo tuổi say
Nụ hoa dắt trên đầu, tặng nhau đứng bên cầu
Ai ngá» dòng Ä‘á»i Ä‘ang cuốn mau.
Buồn đã biết rồi thì chỠđến cơn vui
Bà n chân ấu thá»i dần mạnh bước chân Ä‘á»i
Mang dÄ© vãng trong tay trên quãng đưá»ng dà i
Lưu váºt còn đây, rồi còn tiếc thÆ¡ ngây hoà i.
2
Buồn đã tới rồi, một buổi tối không trăng
Tình len lén và o cá»a mở lá»›n tim nà ng
Ôi những phút say sưa, những phút dịu dà ng
Yêu ngưá»i mà sao lòng còn mãi băn khoăn
Buồn đã tới rồi, cả một trắng đêm khơi
Tình đã hoen mầu và ng cả tóc mây ngá»i
Ôi những mối dây tơ đã rối mù rồi
Oan tình đầy vÆ¡i, mở rá»™ng lưới giam bao ngưá»i.
Nhớ lúc vai kỠvai dìu nhau đi giữa hà ng dương
Thấy bóng soi hồ trong, ngừng chân dưới gốc đồi thông
Nụ hôn lúc ban đầu, thần tiên dẫn ta và o
Ai ngỠcuộc tình tan vỡ mau !
Buồn đã biết rồi từ thuở biết thương yêu
Tình sẽ lá»›n dần và buồn sẽ thêm nhiá»u
Mang những vết thương đi trong cõi tình dà i
Ôi tuổi buồn ơi ! Tuổi còn mãi theo ta hoà i.
Tôi xin nhắc lại là và o năm 196, tôi có soạn bà i NGÀY EM HAI MÆ¯Æ I TUá»”I cho má»™t ngưá»i bạn gái. Bà i nà y bây giá» có thể coi như là bà i kết cá»§a loạt MƯỜI BÀI Ná»® CA, khởi sá»± từ tuổi 13 nay ngưng lại ở tuổi 20 là vừa !
Hình như khi nà o tôi đã Ä‘i và o má»™t đỠtà i rồi, thì khi tôi Ä‘i qua những đỠtà i khác, tôi cứ bị đỠtà i cÅ© ám ảnh hoà i. Do đó mà có cái vụ soạn ra má»™t bà i rồi mưá»i năm sau, bà i đó được dùng để là m bà i chót cho má»™t thứ chương khúc trong đó có nhiá»u bà i cùng nằm chung trong má»™t đỠtà i.
Nữ Ca số 10
NGÀY EM HAI MÆ¯Æ I TUá»”I
(Saigon-1961)
Ngà y em hai mươi tuổi
Tay cắt mái tóc thá»
Giã từ niá»m vui nhé
Buồn ơi ! Hãy chà o mi !
Ngà y em hai mươi tuổi
Chưa biết nhớ nhung gì
Trên nụ cưá»i má»›i hé
Niá»m thương đã trà n mi.
Ôi ! Ãã thoáng qua tuổi thÆ¡
Khi suốt đêm hồn ngơ
Nghe trái tim ngủ mơ.
Ôi ! Khi ánh trăng thẩn thơ
Ru giấc mÆ¡ hiá»n khô
Môi tiết trinh nở hoa.
Ôi ! Bỗng sáng nay đà n chim
Bay tới thương dùm em
Thương sót hoa tà n đêm
Ôi ! Nghe gió reo ngoà i hiên
Mưa sẽ rÆ¡i triá»n miên
Sẽ hết chuyện thần tiên.
Ngà y em hai mươi tuổi
Tay nÃu chân cuá»™c Ä‘á»i
Cho ngừng lá»i giăng giối
Thá»i gian cÅ©ng đừng trôi.
Ngà y em hai mươi tuổi
Má»›i chá»›m biết yêu ngưá»i
Ãã buồn vì duyên má»›i
Rồi đây sẽ nhạt phai.
Anh Yêu Dấu,
Những cụm mây trắng bay lÆ¡ lững trên vòm trá»i trong xanh lÆ¡, là m em mÆ¡ ước được trở thà nh những áng mây ấy để bay đến anh. Bay đến vùng trá»i xa xôi ấy, để được nghe anh nói khẽ tiếng yêu em, để được cùng anh Ä‘i dưới cÆ¡n mưa phùn. Mặc cho những hạt mưa rÆ¡i rá»›t trên da mặt chúng ta, được Ä‘i bên nhau là em cảm thấy má»™t trá»i hạnh phúc . Những quán khuya là những trạm ká»· niệm bên đưá»ng cá»§a 2 chúng ta, mãi mãi sẽ không phai tà n trong ký ức nhá» bé cá»§a em.
Ai bảo mùa hè nóng bức ? phượng hồng chia ly ? Trong em, mùa hè tháºt nhiá»u ká»· niệm, tháºt nhiá»u yêu thương, tháºt nhiá»u hạnh phúc, khi có anh bên cạnh. . Má»™t bức tranh đẹp cá»§a thiên nhiên , những đóa hoa thi nhau khoe sắc thắm bên bá» hồ. Cặp thiên nga nhỡn nhÆ¡ bÆ¡i lá»™i quanh giòng nước tươi mát, và còn nữa các chú vịt thi nhau nằm phÆ¡i mình trên bá», vui là m sao, thÃch là m sao, nhìn các chú vịt ấy, em mỉm cưá»i, nhoe mắt nhìn anh. Có lẽ anh đã hiểu ý em muốn nói gì, chúng ta siết chặt tay nhau, để biết rằng chúng ta Ä‘ang có nhaụ Nhà nh liá»…u rá»§ cạnh bá» hồ, hình như vẫn còn chỠđợi má»™t bóng hình xa xưa nà o đó. Là m sao tìm lại ká»· niệm cá»§a má»™t thá»i trôi qua ? , là m sao giữ mãi ká»· niệm đẹp trong nhau anh nhỉ ? Ghế đá năm xưa vẫn còn đây, vạn váºt hình như vẫn chưa thay đổị nhưng thá»i gian đã vô tình biến đổi tất cả thà nh ká»· niệm, thà nh chiếc bóng cá»§a hư vá»™ Em cảm thấy bùi ngùi và xót xa khi nghÄ© đến, má»™t ngà y nà o đó, cả hai chúng ta không còn là cá»§a nhau, và rồi, tất cả Ä‘á»u hóa thà nh ká»· niệm , anh có giống như em, sẽ quà trá»ng những hình ảnh cá»§a ngà y hôm nay hay không ?
Em bá»—ng cảm thấy lo sợ cho ngà y mai, cho tương laị Chúng ta sẽ Ä‘i vỠđâu ? Chúng ta có giống như những áng mây trắng, mãi lang thang, phiêu bồng đây đó khắp nÆ¡i, và , mặc cho con tà u định mệnh đẩy đưa không bến Ä‘áºu
Tình ta là cơn mộng
Mãi má»™t Ä‘á»i long Ä‘ong
Với muôn và n con sóng
Dồn dáºp những bão giông
Tình Ta là hư ảo
Mãi má»™t Ä‘á»i Ä‘em rao
Không bến bỠđón nháºn
Như những hạt mưa rà o
Viết Cho Giao Mùa August, 2004
~~~/~~((@
Quê ngưá»i há chẳng phưá»ng xanh mắt
Cảnh nghịch ai không chóng bạc đầu
Trần Danh Ãn (1)
Nếu các ông Nghị cá»§a Denver đồng ý thì nÆ¡i đây sẽ là má»™t thà nh phố đầu tiên trên thế giá»›i mà dân chúng được bảo vệ khá»i những khổn lá»±c, căng thẳng.
Ãó là nhỠở nhà hoạt động Jeff Peckman vá»›i đỠnghị "Initiative for Safety Through Peace". Má»™t sáng kiến an toà n trong hòa bình mà anh ta chuyển sang Há»™i Ãồng Thà nh Phố để yêu cầu thảo luáºn, biểu quyết.
Jeff là thà nh viên cá»§a Ãảng Luáºt Thiên Nhiên (Natural Law Party). Anh ta yêu cầu thà nh phố phải bảo đảm sá»± an bình cá»§a dân chúng bằng cách chấp nháºn và cổ võ cho việc giảm căng thẳng cá»§a má»i ngưá»i. Chẳng hạn đặt âm nhạc thư giãn nÆ¡i công cá»™ng, cải biến phần ăn trưa cá»§a há»c sinh, tổ chức nhiá»u cÆ¡ há»™i để dân chúng cắm trại, vui đùa, ... sau những ngà y là m việc vất vả...
Theo Jeff, "căng thẳng (stress) là má»™t loại rác rưởi mà thà nh phố phải hốt bá»".
Nghe thấy váºy, cụ Ba Phải Giao Chỉ phán rằng: "Anh chà ng nà y trẻ ngưá»i non dạ váºy mà ' lói lăng cÅ©ng có ný'. Ngoại cảnh rối loạn, tâm thân bất ổn thì Ä‘á»i sống là m sao mà an bình cho được."
Denver là thà nh phố trên năm trăm ngà n dân cư, vá»›i nhiá»u Ä‘iá»u tốt: tá»™i ác rất thấp, không khà trong là nh, má»™t năm có 300 ngà y nắng ấm, 60% dân chúng ham há»c, có thẻ mượn sách ở thư viện.
Phản ứng cá»§a các quan ông quan bà Nghị viên vỠđỠnghị cá»§a Jeff Ä‘á»u có vẻ rất "găng". Má»™t ông Nghị nói, "Dân chúng bầu chúng tôi lên đâu có phải để bà n cãi, giải quyết cái đỠnghị kỳ quặc, phù phiếm như váºy". Má»™t bà Nghị khác than phiá»n, "Chúng tôi Ä‘ang rất căng thẳng (stressed out) vì cái đỠnghị Ä‘iên khùng cá»§a anh ta".
Váºy thì stress là cái gì mà cần phải má»™t Ä‘iá»u luáºt để giải quyết. Và nguy hại cá»§a nó ra sao?
Stress trong Ä‘á»i sống không phải là điá»u má»›i lạ. Tổ tiên ta xưa kia cÅ©ng có những căng thẳng: sợ thú rừng ăn thịt; sợ nước lÅ© cuốn trôi; sợ thần linh trừng phạt. Nhất là sợ vá» nhà bị vợ cằn nhằn vì Ä‘i săn không bắt được mồi, lại phải ôm Trăng ngá»§ ghế đá ngoà i trá»i... Và còn nhiá»u thứ sợ khác nữa.
Rồi tá»›i thá»i đại văn minh tiến bá»™ thì cÅ©ng có cả trăm thứ căng thẳng. Có ngưá»i đã và stress là háºu quả cá»§a nếp sống tiến bá»™. Cuá»™c sống cá»§a ta ngà y má»™t như chạy Ä‘ua vá»›i nhiá»u đòi há»i. Ãa số những căng thẳng có liên hệ tá»›i công việc là m ăn. Theo thống kê, con ngưá»i hôm nay là m việc cả trăm giá» nhiá»u hÆ¡n và o và i chục năm vá» trước. Biết bao nhiêu nhu cầu cho gia đình, cho sức khá»e, cho an toà n cá nhân, tà i chánh. Chúng ta có nhiá»u vấn đỠcả ngà n lần nhiá»u hÆ¡n tổ tiên ta mà thá»i gian để giải quyết thì cÅ©ng chỉ có váºy.
Cô thư ký má»›i bị sếp lá»›n khiển trách, dá»a cho nghỉ việc. Tim cô Ä‘áºp nhanh, khô cổ. Tối vá» than phiá»n vá»›i chồng: "Em Ä‘ang bị stress đây".
Má»™t ông chá»§ bút bù đầu kiếm bà i cho số báo cuối tuần, hÃt khói thuốc liên hồi, nhức đầu, mặt nhăn như bị rách cÅ©ng kêu Ä‘ang bị stress.
Má»™t bà chá»§ tiệm phở đông khách, đếm tiá»n không kịp, thở dà i, nói: "Chán quá! em muốn sang tiệm vì công việc nhiá»u stress quá"! Nhưng chẳng bao giá» thấy bà sang tiệm mà chỉ thấy má»—i buổi chiá»u mang tiá»n tươi Ä‘i gá»i ngân hà ng Ä‘á»u Ä‘á»u.
Thực là trăm khó khăn đổ lên đầu stress.
Stress đã là đỠtà i cho nhiá»u nghiên cứu khoa há»c từ cả thế ká»· nay. Năm 1920, nhà sinh há»c uy tÃn Hoa Kỳ Walter Cannon đã tả căng thẳng như là má»™t đáp ứng "chống trả hay chạy để bảo toà n sinh mệnh" - tả hay tẩu - (Fight or Flight). Bình thưá»ng thì phản ứng nà y giúp ta vượt qua khó khăn bằng sá»± gia tăng và i hóa chất trong cÆ¡ thể. Nhưng nếu liên tục, hóa chất cao sẽ đưa tá»›i tác dụng không tốt.
Nhưng phải đợi tá»›i năm 1956, danh từ Stress má»›i được Y sÄ© Gia Nã Ãại gốc Ão Hans H Selye phổ biến trong quần chúng. Theo Selye, "stress là má»™t phản ứng không đặc biệt cá»§a cÆ¡ thể trước má»™t đòi há»i nà o đó. Nó là má»™t phần cá»§a Ä‘á»i sống con ngưá»i".
Nhà tâm lý há»c Mc Grath lại coi "stress như má»™t sá»± mất thăng bằng giữa đòi há»i và khả năng đáp ứng. Khi đáp ứng không thá»a đáng sẽ có háºu quả không tốt".
Má»™t tác giả khác, Richard Lazarus cho "stress là má»™t diá»…n tả chá»§ quan từ tâm trÃ, nên nó xuất hiện tùy theo cách nhìn cá»§a con ngưá»i vá»›i sá»± việc".
Nói một cách giản dị thì stress là đáp ứng của ta trước một khó khăn xẩy đến với ta.
Vì thế, trước cùng má»™t biến cố mà ngưá»i nà y cho là căng thẳng thì ngưá»i khác lại cho là bình thưá»ng. Chẳng khác gì miếng "filet mignon" tốt vá»›i ngưá»i thiếu hồng cầu thì lại không tốt vá»›i ngưá»i dị ứng vá»›i thịt bò. Hoặc việc tranh luáºn vá»›i bà vợ vá» bát canh cua quá mặn không có gì là stress. Nhưng sá»± tức giáºn, Ä‘áºp bà n Ä‘áºp ghế má»›i là stress.
Và o má»™t thá»i Ä‘iểm nà o đó, chúng ta ai cÅ©ng có stress. CÅ©ng như ai cÅ©ng có thể bị cảm lạnh, nhức đầu. Cảm lạnh, nhức đầu không ở lại lâu. Nhưng stress có thể là m phiá»n ta cả tuần, cả tháng. Có khi lâu hÆ¡n và có thể há»§y hoại ta.
Nhóm nghiên cứu bên Nga đã thỠnghiệm khả năng chịu đựng ghen tuông của một chú chuột. HỠchia cách một cặp vợ chồng chuột và o hai cái lồng. Cho một chuột đực lạ và o lồng có chuột cái. Anh chồng tức điên lên mỗi khi thấy vợ mình âu yếm với tình lang mới mà không là m gì được để cứu bồ. Mấy tháng sau chú ta chết vì bệnh tim mạch, mặc dù vẫn được ăn uống đầy đủ.
Rõ là :
" Giết nhau chẳng cái dao cầu
Giết nhau bằng cái u sầu, độc chưa" - Cung Oán Ngâm Khúc.
Nhưng không phải stress bao giỠcũng không tốt.
Vừa phải, stress là những khÃch lệ, thá» thách mà khi vượt qua ta thấy phấn khởi. Horace đã từng phát biểu: "Khó khăn là m phát lá»™ thiên tà i; sá»± thịnh vượng là m chìm đắm nó".
Cho nên Ãt quá thì buồn chán mà nhiá»u quá thì khó khăn. Trung dung là tốt. Má»™t nhà tâm lý há»c đã vÃ: kiếm cái trung dung trong căng thẳng chẳng khác khi lên dây đà n. Quá chùng không ra tiếng mà quá căng lại đứt dây.
Có những dấu hiệu báo trước sự xuất hiện của stress:
- Một cảm giác buồn buồn;
- Một bồn chồn, lo âu, bất an;
- Trong ngưá»i thấy như khó chịu, nháºy cảm, dá»… gây gổ, tức giáºn;
- Rã rá»i mệt má»i, kém táºp trung, kém suy nghÄ© , không quyết định.
Rồi:
- Lơ là , trễ nải trong công việc;
- Tá»± cô láºp vá»›i bạn bè, sinh hoạt xã há»™i;
- Ãm ảnh vá»›i những ý nghÄ© tiêu cá»±c;
- Mất ăn mất ngá»§; chóng mặt nhức đầu; hay Ä‘au vặt; huyết áp lên cao, nhịp tim nhanh cháºm bất thưá»ng, ...
- Lạm dụng rượu, thuốc để giải tá»a khó khăn, ...
Khi có những dấu hiệu nà y thì chẳng nên chỠđợi tự chúng tan đi. Mà cần kiếm thầy kiếm thuốc.
Cố vấn tâm lý. Cán bá»™ xã há»™i. Thầy thuốc tâm thần. Thuốc tây, dược thảo. Lại còn kinh nghiệm cha ông, vợ-chồng đóng cá»a chỉ dẫn cho nhau. Thiếu gì cách hiệu nghiệm. Nhưng chá»› mượn rượu tiêu sầu, lấy việc chÃch hồng phiến, bạch phiến là m vui.
Ngoà i ra, má»—i ngưá»i có cách riêng để giải quyết stress vì ảnh hưởng cá»§a nó tùy theo trưá»ng hợp. Ãẹp ngưá»i xấu ta. Vui buồn tùy cảm nháºn. Việc nặng nhẹ tùy khả năng chuyên môn.
Nhưng stress trở thà nh có vấn đỠkhi ta để nó lôi cuốn ta đi.
"Lòng ngưá»i thì có hạn, ước muốn thì vô cùng.
Lấy cái có hạn mà theo cái vô cùng: nguy hại thay!"
Rồi bất mãn, trầm cảm, buông xuôi.
Sao ta không tự lượng sức mình. Chẳng nên cố quá để rồi thà nh quá cố!!!
Texas cuối 9-03
(1) ThÆ¡ Trần Danh Ãn (khi theo hầu Vua Lê Chiêu Thống bên Tầu)
(Thyroid diseases)
Tuyến giáp trạng? Là cái gì nhỉ, nó ở đâu?
Tuyến giáp trạng quan trá»ng, Ä‘iá»u khiển má»i hoạt động cá»§a cÆ¡ thể, nhưng lạ, không mấy ngưá»i Việt ta biết đến nó. Lá»—i tại các bác sÄ© Ãt chịu nhắc tá»›i tên nó. Nó có gây rắc rối gì, bác sÄ© cứ gá»i bừa các bệnh cá»§a nó là “bệnh bướu cổâ€, chúng ta bùi tai gá»i theo. Tên bệnh nà y thá»±c không chÃnh xác.
“Bướu†là tiếng dùng chỉ bất cứ cái chi to lên bất thưá»ng, nhưng trong má»™t số bệnh cá»§a tuyến giáp trạng, nó chẳng to lên tà nà o. Ta nên dùng những tên bệnh đúng để bác sÄ© nà o cÅ©ng hiểu ta muốn nói gì: bệnh cưá»ng tuyến giáp trạng (tuyến giáp trạng là m việc mạnh quá), bệnh suy tuyến giáp trạng (tuyến giáp trạng là m việc yếu quá), bướu là nh tuyến giáp trạng, ung thư tuyến giáp trạng.
Giáp trạng (thyroid) là má»™t tuyến bé hình móng ngá»±a, nằm ở trước cổ, ngay phÃa dưới cục xương lá»™ ra. Tuyến đóng vai trò trong má»i công việc biến dưỡng cá»§a cÆ¡ thể.
Tuyến giáp trạng tiết ra kÃch thÃch tố thyroxine, má»™t chất Ä‘a năng, thưá»ng được gá»i tắt T4. Nó Ä‘iá»u khiển sá»± biến dưỡng cá»§a các cÆ¡ quan, thúc đẩy sá»± là m việc cá»§a má»i tế bà o, kiểm soát sá»± sá» dụng năng lượng, cung cấp các chất cần cho sá»± hoạt động cá»§a tế bà o. Nó còn ảnh hưởng đến sá»± trưởng thà nh cá»§a tất cả các tế bà o.
Trên óc ta, có má»™t tuyến nhá» khác quan trá»ng không kém, gá»i là tuyến não thùy (pituitary gland). Tuyến não thùy tiết ra những chất đặc biệt, có tác dụng kÃch thÃch các tuyến dưới quyá»n: giáp trạng, thượng tháºn (adrenal glands), buồng trứng (ovaries), dịch hoà n (testicles), ... Trong những chất đặc biệt nà y, có chất TSH (thyroid stimulating hormone), thúc đẩy tuyến giáp trạng là m việc để tiết đủ T4 cho cÆ¡ thể. Khi nà o chà ng giáp trạng lưá»i, không tiết đủ T4, ông não thùy lại tiết thêm TSH, sai TSH đến nhắc nhở chà ng: â€Tại Sao Hư, không là m việc?â€. Khi chà ng chăm chỉ tạo đủ lượng T4 cần thiết, ông não thùy hà i lòng, tiết Ãt TSH Ä‘i. Nhá» sá»± táºn tụy cá»§a tuyến não thùy, dòm chừng và thúc đẩy tuyến giáp trạng, cÆ¡ thể ta luôn có đủ T4 để hoạt động, và khi thá» máu, ta thấy cả T4 lẫn TSH Ä‘á»u bình thưá»ng, không tăng cao hay xuống thấp. Tuyến não thùy cÅ©ng Ä‘iá»u động các tuyến quan trá»ng khác cá»§a cÆ¡ thể ta vá»›i cÆ¡ chế tương tá»±.
Cà ng có tuổi ta cà ng dá»… bị bệnh tuyến giáp trạng. Các bệnh cá»§a tuyến giáp trạng rắc rối lắm, chỉ xin kể ở đây 4 loại bệnh tuyến giáp trạng chÃnh.
Cưá»ng tuyến giáp trạng (hyperthyroidism)
Cưá»ng tuyến giáp trạng hay xảy ra. Tá»± nhiên tuyến tiết ra quá nhiá»u chất T4, là m bá»™ máy cÆ¡ thể ta chạy nhanh bất thưá»ng. Máy chạy nhanh, tá»a nhiá»u nhiệt, nên ngưá»i lúc nà o cÅ©ng nóng nảy, chịu nóng kém (heat intolerance), toát mồ hôi, tinh thần căng thẳng, mất ngá»§, tÃnh tình thất thưá»ng, lúc nóng lúc nguá»™i, tay chân run rẩy. Ta ăn nhiá»u mà vẫn xuống cân, yếu mệt, tim Ä‘áºp nhanh nên hồi há»™p, khó thở, và bị tiêu chảy, kinh ra Ãt. Có khi, mắt thà nh to, lá»™.
Ở ngưá»i lá»›n tuổi, triệu chứng thưá»ng mÆ¡ hồ: xuống cân, yếu mệt, buồn sầu, ... Có khi những triệu chứng vá» tim lại nhiá»u hÆ¡n: tim Ä‘áºp thất nhịp, suy tim, Ä‘au ngá»±c, ... Bệnh tuyến giáp trạng xảy ra khá thưá»ng ở các vị lá»›n tuổi, triệu chứng hay mÆ¡ hồ, nên khi các cụ có bất cứ triệu chứng nà o khác lạ, nếu cần thá» máu để tìm hiểu vấn Ä‘á», thưá»ng bác sÄ© cÅ©ng cho thá» cả T4 và TSH.
Sá»± định bệnh dá»±a và o triệu chứng cá»§a ngưá»i bệnh, sá»± thăm khám (khám thấy tuyến giáp trạng có thể phình to, có thể không), thá» nghiệm Ä‘o các chất T4, TSH trong máu, và nếu cần, là m thyroid scan (phim chụp đặc biệt, cho thấy tuyến giáp trạng hấp thụ chất Iodine phóng xạ nhiá»u hÆ¡n bình thưá»ng).
Chữa trị bệnh cưá»ng tuyến giáp trạng có nhiá»u cách:
- Dùng thuốc uống: thuốc có tác dụng ngăn cản sá»± tiết chất T4 trong tuyến giáp trạng. Thá»i gian dùng thuốc kéo dà i 1-2 năm. Sau thá»i gian chữa trị, 1/3 đến má»™t ná»a số ngưá»i dùng thuốc sẽ khá»i bệnh, số còn lại tái phát, thưá»ng trong vòng 6 tháng sau khi ngưng thuốc.
- Uống chất phóng xạ Iodine: cách chữa nà y thưá»ng dùng cho các vị lá»›n tuổi, hoặc ngưá»i trẻ đã chữa bằng thuốc uống nhưng nay tái phát. Chất phóng xạ Iodine ngăn sá»± tổng hợp chất T4 trong tuyến giáp trạng, đồng thá»i là m các tế bà o cá»§a tuyến không thể sản sinh như bình thưá»ng. Cách chữa nà y giản dị, hiệu quả, song không dùng được cho ngưá»i Ä‘ang mang thai.
Thưá»ng sau khi trị vá»›i chất phóng xạ Iodine, tuyến giáp trạng sẽ trở thà nh suy, lúc đó lại cần chữa vá»›i chất T4 đến suốt Ä‘á»i.
- Giải phẫu cắt má»™t phần tuyến giáp trạng (subtotal thyroidectomy): cách chữa nà y có thể gây những biến chứng do giải phẫu, nên chỉ dùng cho những ngưá»i uống thuốc không hiệu quả, nhưng ngại ngùng, không muốn chữa bằng chất phóng xạ Iodine.
Chữa cách nà o Ä‘i nữa, là nh bệnh, ngưá»i bệnh cÅ©ng vẫn cần được theo dõi Ä‘á»u đặn, đến suốt Ä‘á»i, vì bệnh có thể trở lại, hoặc sau má»™t thá»i gian, tuyến giáp trạng lại thà nh suy.
Suy tuyến giáp trạng (hypothyroidism)
Tuyến giáp trạng suy, không tiết đủ T4. Mặc cho tuyến não thùy có tiết ra tháºt nhiá»u TSH, ngà y đêm đến thét và o tai nó: “Tại Sao Hư, không là m việc?â€, nó vẫn ỳ ra. Khi thá» máu, ta sẽ thấy T4 thấp, và TSH tăng cao.
Thưá»ng suy giáp trạng là bệnh tá»± nhiên xảy ra. CÅ©ng có khi, nó yếu Ä‘i là vì trước kia nó hoạt động mạnh quá, bác sÄ© đốt nó bằng chất phóng xạ Iodine hay mổ cắt má»™t phần thân thể nó. Nó không tiết đủ T4, khiến bá»™ máy cÆ¡ thể như chiếc xe lá»a chạy than, mà than sắp cạn, xe ì ạch chạy cháºm lại.
Triệu chứng bệnh suy giáp trạng thưá»ng mÆ¡ hồ, khởi đầu từ từ. Ngưá»i bệnh mệt má»i, kém chịu lạnh, hay buồn ngá»§, hay quên, táo bón, chảy máu tá» cung bất thưá»ng, nhức má»i bắp thịt, khan tiếng. Da ngưá»i bệnh khô, mặt và mắt trông hÆ¡i phù, bá»§ng. Và i tháng sau, má»i hoạt động thể xác và tinh thần cháºm hẳn lại, ngưá»i bệnh ăn kém ngon, song lên cân. Tóc khô, rụng. Có trưá»ng hợp suy tuyến giáp trạng gây hôn mê thình lình.
Sá»± định bệnh dá»±a và o các triệu chứng cá»§a ngưá»i bệnh, thăm khám (khi thăm khám, thấy tuyến giáp trạng có thể to lên, có thể không), và thá» máu Ä‘o các chất T4, TSH.
Chữa trị suy giáp trạng không khó, bằng chất thyroxine nhân tạo, ngà y má»™t viên. Triệu chứng bệnh sẽ thuyên giảm trong vòng và i tuần, ngưá»i bệnh dần dần trở lại bình thưá»ng như xưa. Sá»± chữa trị kéo dà i suốt Ä‘á»i.
Bướu là nh tuyến giáp trạng (thyroid goiter)
Ãây là loại bệnh tuyến giáp trạng xảy ra nhiá»u nhất. Tuyến giáp trạng to lên hoặc nổi cục, song không cưá»ng mà cÅ©ng chẳng suy, vẫn là m việc bình thưá»ng. Thá» máu, thấy lượng T4 và TSH bình thưá»ng, không cao, chẳng thấp.
Thỉnh thoảng, có tuyến giáp trạng cứ tiếp tục lá»›n thêm hoà i, cho tá»›i lúc nó lá»›n đủ để đè ép các cÆ¡ quan chung quanh khiến ngưá»i bệnh cảm thấy khó chịu ở cổ, khó thở, khó nuốt, hay ho.
Tuyến giáp trạng có thể to lên theo 3 kiểu:
- Cả tuyến giáp trạng cùng lớn (diffuse goiter):
Tuyến to Ä‘á»u, không Ä‘au, sá» không thấy từng cục lổn nhổn. Nếu tuyến chỉ hÆ¡i to, và không gây triệu chứng bất thưá»ng, ta không cần chữa trị, nhưng theo dõi, xem tuyến có tiếp tục lá»›n thêm, hoặc bạn có thêm triệu chứng gì khác lạ.
Ãối vá»›i những tuyến lá»›n nhiá»u mất đẹp, hoặc gây triệu chứng đè ép khiến bạn khó chịu, khó thở, ho, bác sÄ© sẽ thá» cho bạn uống thuốc thyroxine nhân tạo để là m tuyến nhá» lại. Thưá»ng tuyến sẽ nhá» lại trong vòng 3 đến 6 tháng nếu bạn dùng thuốc Ä‘á»u. Có khi ta phải dùng thuốc trong má»™t thá»i gian dà i hoặc suốt Ä‘á»i để tuyến không lá»›n lên lại.
Nếu dùng thuốc không đưa đến kết quả tốt, không là m cho tuyến nhá» Ä‘i được, vẫn đè ép các cÆ¡ quan lân cáºn, ta cÅ©ng chẳng nên tiếc, giao tuyến cho bà n tay khéo léo cá»§a bác sÄ© giải phẫu. Bác sÄ© giải phẫu sẽ cắt bá» phần lá»›n tuyến (subtotal thyroidectomy), chỉ chừa lại má»™t phần nhỠđể bạn vẫn còn chất thyroxine do phần tuyến còn lại nà y tiết ra.
- Tuyến to kiểu lổn nhổn (multinodular goiter):
Khi thăm khám, thấy tuyến có nhiá»u khối lổn nhổn, to nhá» khác nhau. Ãa số ngưá»i bệnh không có triệu chứng, và không cần chữa trị. Có ngưá»i, vá» lâu vá» dà i, bị cưá»ng tuyến giáp trạng, vì tuyến tá»± nhiên dở chứng, tiết ra nhiá»u T4. Thỉnh thoảng, vì to lá»›n ká»nh cà ng, tuyến chèn ép các cÆ¡ quanh chung quanh gây khó thở hay khó nuốt.
Khác vá»›i trưá»ng hợp tuyến to Ä‘á»u kể trên (diffuse goiter), thưá»ng nhá» lại trong vòng 3-6 tháng vá»›i sá»± chữa trị bằng thuốc thyroxine, các tuyến to kiểu lổn nhổn cứng đầu hÆ¡n. Thuốc thyroxine chỉ là m được 1/3 bá»n chúng nhá» lại. Số còn lại tuy không nhá» bá»›t, nhưng Ãt nhất vá»›i sá»± dùng thuốc, chúng không lá»›n hÆ¡n nữa.
- Tuyến to chỉ một chỗ (thyroid nodule):
Cả tuyến giáp trạng bình thưá»ng, chỉ có má»™t chá»— to tròn lên. A, đây má»›i là chá»— chúng ta lo ngại. Vì Ä‘a số các anh chà ng “to lên chỉ má»™t cục†kiểu nà y hiá»n là nh (benign), nhưng thỉnh thoảng cÅ©ng có anh chà ng thuá»™c loại độc (malignant), ung thư. Lại cà ng nên nghi ngá», nếu ngưá»i bệnh có ngưá»i trong gia đình bị ung thư tuyến giáp trạng, hay ngà y trước, khi còn bé, ngưá»i bệnh có bệnh nà o đó, được chữa trị bằng cách chiếu Ä‘iện (radiation) và o vùng đầu, cổ. Hoặc khi thăm khám, thấy ở cổ quanh tuyến, có những hạch khả nghi [đặc tÃnh cá»§a ung thư là bò Ä‘i chá»— khác, nên có thể bò đến má»™t hạch bạch huyết (lymph node) gần đó]. Ãây là những yếu tố khiến chúng ta tăng cảnh giác.
Chá»c má»™t kim nhá» và o trong cục u, lấy ra má»™t Ãt thịt Ä‘em thá», có thể phân biệt được cục u là nh hay độc. Ãá»™c thì Ä‘em cắt bá», là nh để đấy, lâu lâu xem xét lại, xem nó có tiếp tục lá»›n lên, hay có bắt đầu dở chứng, gây triệu chứng gì bất thưá»ng.
Dù là nó là nh, nhưng bạn vẫn nóng lòng, muốn cục u giáp trạng phải nhá» Ä‘i, biến mất? Bác sÄ© có thể chiá»u bạn, thá» dùng thuốc thyroxine nhân tạo má»™t thá»i gian, xem nó có chịu nhá» Ä‘i không. May thì nó nhá» lại, thưá»ng thì nó cứng đầu và không chịu nghe lá»i bác sÄ©. Trưá»ng hợp nà y, ta cứ để nó đấy theo dõi, nếu nó tiếp tục lá»›n lên, hoặc có hà nh vi gì bất thưá»ng, ta sẽ đâm kim thá» thịt lại, và có khi mổ, cắt bá» Ä‘i cho chắc ăn.
Ung thư tuyến giáp trạng (thyroid cancer)
Ung thư tuyến giáp trạng thưá»ng xuất hiện dưới hình thức má»™t cục tá»± nhiên nổi u lên trong tuyến giáp trạng. Bạn biết rồi, cục u nà y có khi khó phân biệt vá»›i má»™t cục u là nh. Anh chà ng nà y khả nghi nếu dở chứng lá»›n vá»t lên thá»i gian gần đây. Nhất là lại có những hạch nổi lên bất thưá»ng quanh đấy.
Ung thư tuyến giáp trạng có nhiá»u loại khác nhau, cần những cách chữa trị khác biệt. Bạn cÅ©ng biết rồi, cách tốt nhất là ... đâm kim xin chà ng tà thịt Ä‘em thá». Nếu chà ng Ä‘Ãch thị là ung thư, ta sẽ tùy chà ng là loại ung thư nà o mà xá» trÃ: mổ cắt, chạy Ä‘iện, hay chữa bằng thuốc chống ung thư.
Kể bệnh
Bệnh như ngưá»i, má»—i đứa chúng Ä‘á»u có tên riêng đà ng hoà ng, chúng ta nói đúng tên nó, ai cÅ©ng hiểu.
Khi bạn Ä‘i khám bác sÄ© (nhất là bác sÄ© Mỹ dốt tiếng Việt), thay vì nói có bệnh “bướu cổâ€, bạn nên nói bạn bị (hay nghÄ© là có thể bị) bệnh tuyến giáp trạng (thyroid disease), bác sÄ© sẽ hiểu hÆ¡n. Cà ng quÃ, nếu bạn có thể khai được chÃnh xác: “Tôi bị bệnh cưá»ng tuyến giáp trạng (hyperthyroidism), suy tuyến giáp trạng (hypothyroidism), bướu là nh tuyến giáp trạng (thyroid goiter), hay... ung thư tuyến giáp trạng (thyroid cancer)â€. Rồi khi kể bệnh, bạn trình bà y mạch lạc, theo thứ tá»± thá»i gian, và chú trá»ng kể các triệu chứng sau:
· Bạn có thấy tuyến giáp trạng cá»§a bạn lá»›n hÆ¡n bình thưá»ng? Nếu có, từ bao lâu?
· Bạn có những triệu chứng bất thưá»ng hay không: kém chịu nóng, hay toát mồ hôi, tinh thần căng thẳng, mất ngá»§, tÃnh tình thất thưá»ng, tay chân run rẩy, ăn nhiá»u mà vẫn xuống cân, mau bị mệt, hồi há»™p, khó thở, hay tiêu chảy, kinh ra Ãt? Hoặc ngược lại: kém chịu lạnh, hay buồn ngá»§, hay quên, mệt má»i, bón, chảy máu tá» cung bất thưá»ng, nhức má»i bắp thịt, khan tiếng, ăn kém ngon nhưng vẫn lên cân?
· Trong gia đình (bố, mẹ, anh, chị, em ruá»™t), có ai bị bệnh tuyến giáp trạng? (bệnh tuyến giáp trạng hay di truyá»n).
Nếu bệnh Ä‘ang uống thuốc chứa chất thyroxine (như Synthroid), bạn cho bác sÄ© biết, bác sÄ© trước cho bạn dùng thuốc nà y vì tuyến giáp trạng bạn suy, hoặc không, nó vẫn siêng năng là m việc, nhưng chỉ vì nó to lên bất thưá»ng, bác sÄ© trước muốn dùng thuốc để cố là m nó bá»›t to thôi. (Các bác sÄ© cÅ©ng váºy, khi cho ngưá»i bệnh loại thuốc nà y, nên giải thÃch kỹ lưỡng, kẻo khổ cho các bác sÄ© khác sau phải chữa và theo dõi ngưá»i bệnh lắm lắm.)
Bệnh tuyến giáp trạng rất rắc rối. Cà ng rắc rối nếu chúng ta không gá»i đúng tên bệnh. Trong phong trà o gá»i cho đúng tên bệnh, các bác sÄ© nên là m gương trước.
Nghe nhạc Phạm Ãình Chương
Nghe thÆ¡ : Ãinh Hùng ,Trần Dạ Từ ,Du Tá» Lê
http://saigonline.com/mdv/BichHuyen/PhamDinhChuong.wma
Ãiạ chỉ cuả toà báo:
VietHomeMagazine
1340 Tully Road # 301
San Jose, CA 95122
tel 408-971-6057
Email: VietHomeMagazine@cs.com.
Nguyệt San Giao Muà xin cám Æ¡n những thân hữu sau đây : BÃch Hà , CC, Châu Thái Lê, Chu Kỳ Thư, DHH, Ãá»— Thà nh, htc, Hoà ng Mai Hoa, Hoà ng Mai Phi, Hồ Công Tâm, Lạc Duyên, L.T. Quỳnh Hương, Kim Hải, Nnguong, Ngá»c An, Nguyá»…n Ãông Pha, Nguyá»…n Lạc Việt, Nguyá»…n Ãăng Tuấn, BS Nguyá»…n Văn Ãức, BS Nguyá»…n à Ãức, Nguyá»…n Hữu Viện, Ngô Thy Vân, NS Phạm Duy, Phạm VÅ© Anh Nam, Phạm Văn Tiên, Sông Cá»u, Sương Mai, Tân Văn, Thanh Thanh, Trần Kiêu Bạc, Tôn Thất Phú SÄ©, Trần Nhất Lang, T.T. Tuệ SÄ©, Trần Công Nhung, Trùng Quang, TyNa, Việt Dương Nhân và VÅ© Thị Thiên Thư đã dóng góp bà i vở cho Nguyệt San Giao Muà số 28 . Má»™t số bà i khác sẽ được đăng dần và o số tá»›i. Mong má»i sẽ nháºn được những sáng tác cá»§a các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương lai.
2) Ãể rút ra danh sách cá»§a NSGM (unsubscribe),
xin gá»i email vá» TrungKy@hotmail.com
3. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»i vá»:
TrungKy@hotmail.com
4. Má»i bà i vở, đóng góp, xin gá»i vá»:
GiaoMua2002@aol.com
Nguyệt San Giao MuÃ
Homepage: http://www.GiaoMua.com
Thể lệ gá»i bà i cho Nguyệt San Giao Muà :
1. Xin các bạn gá»i bà i theo dạng VIQR (Vietnet)
(dùng cách bỠdấu như trong trang nà y)
2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
muốn trÃch dịch hay đăng lại các bà i trên NSGM.
3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
email ở cuối bà i hay không.
4. Bà i vở xin gá»i đến
GiaoMua2002@aol.com
5. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
xin gá»i vá»: TrungKy@hotmail.com
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Trang NhÃ