Số 30
Ngà y 1 tháng 10 năm 2004
Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Thư Ngá»
Tết Cho Trẻ Em
Trung thu vừa má»›i qua. Ngưá»i Việt chúng ta gá»i lá»… trung thu là Tết trung thu, tết cho trẻ em! Tháng mưá»i có má»™t lá»… nữa cho trẻ em là Halloween. Nhìn thoáng thì hai lá»… khác biệt nhau, nhưng tháºt ra có Ä‘iểm tương đồng . NghÄ© đến trung thu, chúng ta tưởng tá»›i má»™t cái gì thÆ¡ má»™ng đẹp đẽ, trăng rằm lá»›n nhất, đẹp nhất trong năm, chuyện thần tiên chị Hằng, chú Cuá»™i, là m tăng thêm vẻ huyá»n bà cho đêm trung thu ... Nhưng con nÃt chỉ thÃch lồng đèn, đủ mà u sắc, đủ các loại, bà y bán khắp nÆ¡i, và thÃch hÆ¡n cả nếu cha mẹ giúp em là m lấy cái lồng đèn mÆ¡ ước, chiếc máy bay, tà u thá»§y hay con bươm bướm, gắn giấy bóng, vẻ hoa lên, thắp đèn cầy và o, ôi đẹp là m sao! Ãứa trẻ nà o may mắn được má»™t chiếc lòng đèn bố phụ giúp là m ngà y nhá», thì sẽ mang mang ká»· niệm đó là m hà nh trang và o Ä‘á»i sống .
Còn lá»… Hallowen là lá»… ma quá»· . Lá»… bắt nguồn từ dân tá»™c Celts, há» tin rằng Thánh Samhain cho phép các linh-hồn ngưá»i chết trở vá» dương thế thăm gia đình và ăn tết và o đêm trừ tịch trong ngà y tết cá»§a há». (*) Vì thế má»›i có đêm Halloween, nhà nhà trang hoà ng như nhà ma, để doạ con nÃt tá»›i gõ cá»a nhà xin kẹo . Halloween và Trung Thu Ä‘á»u là ngà y lá»… ban đêm. Trung thu thì trăng rằm, nguyệt tá», mÆ¡ mà ng, ngưá»i lá»›n ra vưá»n, uống trà , ăn bánh ngắm trăng, còn lÅ© trẻ rước đèn, hát vang trong xóm . Halloween lại là má»™t đêm tối mịt mù, ngưá»i lá»›n trang hoà ng nhà cá»a để doạ con nÃt, con nÃt nhá» thì rá»§ nhau Ä‘i xin kẹo, và con nÃt tuổi thanh niên Ä‘i phá phách nhà ngưá»i lá»›n .
Tuy khác biệt như váºy, nhưng tháºt sá»± Halloween là má»™t ngà y lá»… vui, vì Halloween còn là dịp để hoá trang . Con nÃt, ngưá»i lá»›n Ä‘á»u thÃch đóng kịch trong má»™t ngà y, giả là m nhân váºt khác, hoặc giả thà nh đồ váºt, như trái táo, toa xe lá»a, cây cối, máy vi tÃnh, hay con váºt, gà , chim, heo, bò, nghÄ©a là có thể giả bất cứ thứ gì chỉ tuỳ và o óc tưởng tượng cá»§a con ngưá»i mà thôi . Bố hay mẹ há»i con cái thÃch giả ngưá»i gì, váºt gì năm nay . Và từ đó giúp con là m trang phục, tô Ä‘iểm mặt mà y sao cho giống ngưá»i hay váºt mình muốn giả . Những nhà không có con nÃt, thÃch mua kẹo bánh, trang hoà ng nhà cho đẹp dụ trẻ con tá»›i nhà mình, để được xem y phục cá»§a chúng .
Váºy hai lá»… tuy khác biệt nhau, nhưng Ä‘á»u có ý nghÄ©a hay và đẹp nếu gia đình, bạn bè bá» công tạo nên má»™t ngà y lá»… há»™i cùng vui chÆ¡i, san sẻ vá»›i nhau . Chắc hẳn ká»· niệm đẹp nà o cÅ©ng sẽ được đứa bé ghi khắc và o lòng, nhỡ những lúc buồn Ä‘á»i, có gì để á»§i an .
Có Ä‘oà n trẻ nhá»
Tay cầm bà đá»
Gõ cá»a lÃu lo
Xin bánh xin kẹo
Gợi nhớ trong tôi
Mùa thu năm xưa
Một đoà n đèn xếp
Thắp sáng ông Giăng ...
(* ) Theo Khải ChÃnh Phạm Thiên Thư
Trần Viết Minh-Thanh
BBT Nguyệt San Giao Mùa
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. Muà Thu Hé Cá»a | ______Tôn Thất Phú SÄ© | |
| 2. Duyên Tình | ______Phạm Văn Tiên | |
| 3. Cho tôi mượn | ______Lạc Duyên | |
| 4. Dạo Khúc | ______Và nh Khuyên | |
| 5. VÆ¡i - Ãầy | ______Sông Cá»u | |
| 6. Ãiá»u Không Còn Ãể Gá»i | ______Linh VÅ© | |
| 7. Một Gói Hà nh Trang | ______Nguyễn Hải-Bình | |
| 8. Tôi Còn Nợ | ______Ãức Hồ | |
| 9. I Am Still Indebted | ______Thanh Thanh | |
| 10. Có Lẽ Vì Em Ta Là m Ngưá»i Bạc Phước | ______ Châu Thái Lê | |
| 11. Tạ Tỵ Còn Ãó Niá»m Vui … | ______Nguyá»…n Hữu Viện | |
| 12. Dạ Qui Lộc Môn Ca | ______Trần Nhất Lang dịch. | |
| 13. Thơ trên lưng Em | ______Chu Kỳ Thư | |
| 14. Cho Ta Thêm Lần Cuối | ______Nguyá»…n Ãông Pha | |
| 15. Lá Sầu Ãâu | ______Ngô Thy Vân | |
| 16. Hạ nhớ | ______Việt Hà | |
| 17. Mây Xám Trên Cuộc Tình | ______Phạm Vũ Anh Nam | |
| 18. Tình Cha | ______Ngá»c An | |
| 19. Lánh Cuộc Chơi | ______Vũ Thị Thiên Thư | |
| 20. Tình Yêu Cá»§a Em | ______BÃch Hà | |
| 21. Huế Lỡ Hẹn Mấy Mùa Trăng | ______Trần Thị Hà Thân | |
| 22. Thôi Thì Vá» | ______Mạc Phương Ãình | |
| 23. Phải Chi Em Vá» Ãêm Nay, Trá»i Ãã Thu | ______Trần Kiêu Bạc | |
| 24. Thêu Ão | ______Sương Mai | |
| 25. Cụm Mây Treo Bên Kia Mùa Hạ | ______Nnguong |
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Có Gì Lạ ? _______ Và nh Khuyên |
| 2. Tuổi Há»c Trò ___________ Tôn Thất Phú SÄ© | 3.Mùa Nước LÅ© ( kỳ 27) ___________ Trần Công Nhung |
| 4.Cây đa bến cũ (kỳ 7) ___________ Thanh Sơn |
| 5.Không đỠ___________ Hoa Bằng Lăng |
| 6.Hai Ngưá»i Mẹ ___________ Quang Ngá»c |
| 7.Thá»m cÅ© ___________ Ãá»— Thà nh |
| 8.Táºp truyện rất ngắn II ___________ VÅ© Thị Thiên Thư |
| 9.Những ngưá»i tuổi trẻ cá»§a mùa trăm-hoa cÅ© ___________ Phan Thái Yên |
| 10.Một thoáng Việt Nam ___________ Việt Hà |
III . Ngà n Lá»i Ca (kỳ 21)________________________________________________________________
| 1. Mùa Xuân Cuối Cùng Trên Ãất Nước _______________________________ NS Phạm Duy |
IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
V. Nghiên Cứu________________________________________________________________
| 1. ThÆ¡ Con Cóc - ThÆ¡ Dở Sao Lại Sống Mãi _______ Nguyá»…n Ãăng Tuấn |
| 2. CALI, THỦ PHỦ BỆNH WEST NILE _______ Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức |
VI. Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt__________________________________________________
| 1. Câu Chuyện Thơ Nhạc _______ Giao Muà |
| 2. Nguyệt san VietHome _______ Giao Muà |
| 3. Tủ sách Việt Nam trên mạng _______ Giao Muà |
| 4. Nhạc ThÃnh Phòng _______ Giao Muà |
VII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
| 1. Nhắn Tin/Trả Lá»i Bạn Ãá»c _______ Ban Biên Táºp |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Và nh Khuyên
Và nh Khuyên 2. Tuổi Há»c Trò(tiếp theo) Tôn Thất Phú SÄ©
Ãệ Nhị Tôn Thất Phú SÄ© 3. Mùa Nước LÅ© ( kỳ 27)
Trần Công Nhung 4. Cây đa bến cũ (tiếp)
Thanh Sơn
Thanh Sơn
Hoa Bằng Lăng Hoa Bằng Lăng Quang Ngá»c
Quang Ngá»c
Ãá»— Thà nh
Ãá»— Thà nh
8. Táºp truyện rất ngắn II VÅ© Thị Thiên Thư
Vũ Thị Thiên Thư
9. Những ngưá»i tuổi trẻ
của mùa trăm-hoa cũ Phan Thái Yên
Phan Thái Yên
Việt HÃ
Việt HÃ
III . Ngà n Lá»i Ca (kỳ 21)__________________________________________ 21 . Mùa Xuân Cuối Cùng Trên Ãất Nước
Nhạc Sĩ Phạm Duy
Phạm Duy
IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________ DHH
DHH V . Nghiên
Cứu_____________________________________________ 1. ThÆ¡ Con Cóc - ThÆ¡ Dở Sao Lại Sống Mãi Nguyá»…n Ãăng Tuấn
Nguyá»…n Ãăng Tuấn 2. CALI, THỦ PHỦ BỆNH WEST NILE
Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức
Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức VI. Giá»›i Thiệu - Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt
___________________________________________________
1. Câu Chuyện Thơ Nhạc
2. Nguyệt san VietHome
Giao Muà vừa nháºn được Nguyệt san VietHome số tháng 9 do chị Ãá»— Mùi gá»i tặng. Báo in mầu giấy láng từ trong ra ngoaì, baì vở nhiá»u tiết mục: khoa há»c, văn há»c, nhiếp ảnh, y tế, gia chánh...... Ngưá»i chá»§ trương là chị Ãá»— Mùi, má»™t khuôn mặt quen thuá»™c trong lÄ©nh vá»±c báo chÃ.
3. Tủ sách Việt Nam trên mạng
http://thegioicd.com/tusach.htm
4. Nhạc ThÃnh Phòng
VII . Hộp Thư Toà Soạn
___________________________________________________
Thể lệ để nháºn Nguyệt San Giao Muà :
1) Ãể và o danh sách cá»§a NSGM (subscribe),
xin gá»i email vá» TrungKy@hotmail.com
Ãịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao MuÃ
Trá»i , ngưá»i ta yêu nhau thì có gì lạ ?
Hồi còn trung há»c , tôi cÅ©ng đã yêu tá lả , nghÄ© mình yêu mình
biết , cùng lắm ngưá»i mình yêu , dù trá»™m vụng hay thẳng
thắn, biết là cùng thôi chớ ai mà mất công biết là m chi ?
Tôi lầm . Trá»i Æ¡i, tôi đâu có biết !
Những buổi tối tôi thả bá»™ vá»›i ngưá»i bạn trai thân quanh bến
Bạch Ãằng hay gần các hiệu bánh ngá»t trung tâm thà nh phố ,
sáng hôm sau Ä‘i há»c bá»n bạn tôi biết hết . Khù khá» quá , tôi
đã nghĩ chắc hỠcũng quẩn quanh đâu đó nên thấy tôi thôi ..
Có gì lạ ?
Rồi bạn bè tôi yêu , ngồi chung một bà n , tôi nghe hỠkể biết
bao nhiêu là tình cảm và những đối xá» cá»§a hai ngưá»i yêu nhau
rất tình tiết, rõ một một , rõ như phim ảnh được chiếu
ngoà i rạp tôi cũng thấy chẳng có gì ngạc nhiên ..
á»i trá»i Æ¡i, má»™t cái mi gió cÅ©ng có thể trở thà nh má»™t nụ
hôn nồng cháy qua lá»i kể , má»™t tiếng chia tay cÅ©ng có thể
trở thà nh má»™t lá»i lăng mạ đáng sợ lúc đến tai ngưá»i khác
. Há»c sinh chúng tôi là váºy mà , chuyện trò Ä‘á»i há»c sinh cho
phong phú , có váºy thôi , lạ gì chá»› ...
" Trâm , có ngưá»i kiếm bà trên nét , nghe ra thân lắm nha !"
Tôi ngạc nhiên , " Sao biết thân ? , có mới nói dùm đi ! " tôi
chất vất má»™t ngưá»i bạn gặp trên nét khi há» mách dùm tôi
váºy .
Tôi lần mò theo lá»i hướng dẫn cá»§a ngưá»i bạn đó và o nÆ¡i có
ngưá»i tìm ..
Ãúng á , tôi hết hồn vì có má»™t ngưá»i bạn , há»c cùng trung
há»c vá»›i ngưá»i yêu đầu Ä‘á»i cá»§a tôi , kể rõ như quay phim
chuyện tình tôi vá»›i ngưá»i yêu cÅ© ...
Anh ta còn bảo tôi vá»›i ngưá»i ấy ai mà không biết ..
Trá»i đất , thế má»›i nói nhá .
Trá»i , bây giá» tôi má»›i thấy lạ thì đã muá»™n chưa váºy ...
Chút vui vẻ thá»i trung há»c trở lại , cái thá»i ghế đá công
viên , giáºn nhau không nói , Ä‘i song song nhưng là m mặt ngầu ,
những buổi tan trưá»ng , đạp xe lẹ tá»›i trưá»ng chuyên nghiệp
anh há»c đợi anh và cùng anh Ä‘i lang thang khắp các con đưá»ng .
Cảm Æ¡n má»™t ngưá»i bạn đã mang cái thá»i dá»… yêu đó và ngưá»i
bạn thân yêu đó vỠcho tôi . Tôi nhớ anh như một nhớ một
tình khúc mình đã từng hát .. Tôi biết tôi từng yêu anh như
yêu chÃnh mình và từng chia xẻ những Ä‘iá»u thầm kÃn nhất mình
có .
Anh mãi trong ký ức cá»§a tôi , má»™t nụ cưá»i tháºt tươi , má»™t
cái nhìn say đắm ...
Lạ à , đâu có .. Chỉ lạ tại sao má»i ngưá»i biết nhiá»u thế
thôi .
Và lạ ở chá»— , sao mình ngốc dữ váºy ...
7/04
Năm há»c nà y Me tôi thưá»ng nói đùa : Cố gắng nghe con , sắp thà nh ông tú nhá» rồi đó , bởi vì tôi phải thi Tú Tà i Phần nhất hay gá»i ngắn gá»n là Tú Tà i 1 ,cuối năm , chương trình thi gồm những môn thi giống kỳ thi THÃNC , nhưng được chia thanh ban :
Ban A , ban Vạn Váºt- Lý Hoá ( Vạn váºt và Lý Hoá là môn chÃnh , hệ số 4 )
Ban B , Ban Toán - Lý Hoá ( Toán và Lý Hoá là môn chÃnh , hệ số 4 )
Ban C Ban Sinh Ngữ (Việt Văn và Anh Văn hay Pháp Văn , hê. số 4 , tuỳ sá»± lá»±a chá»n má»™t trong hai Sinh Ngữ nà y )
Ban D Ban Hán Văn ,( Việt Văn và Hán Văn , hê. số 4 .)
Các môn thi còn lại gá»i la môn phụ tuỳ theo má»—i ban , có hê số 1 hay 2
Kỳ thi chia là m 2 phần . Phải Ä‘áºu phần VIẾT ( Ä‘iểm tối thiểu 10/20 ) má»›i được thi phần Vấn Ãáp ( Ä‘iểm tối thiểu là 10/20 ) , bấy giỠđược chấm ÃẬU Tú Tà i Phần Nhất .
Thi sinh há»ng phần Vấn Ãáp được thi lại phần Vấn Ãáp kỳ 2 , không phải thi Viết .
Má»—i năm Tú Tà i phần nhất tổ chức thi 2 kỳ , thưá»ng và o tháng 7 và tháng 9 , thà sinh nà o thi kỳ nhất Ä‘iểm dưới 06/20 , không được thi lại kỳ 2 ( gá»i là Gót ) .
Bắt buá»™c phải Ä‘áºu Tú Tà i phần nhất , má»›i được lên há»c Ãệ Nhất thi Tú Tà i Phần 2 . Ãáºu Tú Tà i Phần Hai : Và o Ãại Há»c .
Không hạn định tuổi , nếu không há»c trưá»ng nà o thì ná»™p đơn thi tá»± do
***************************
Ãệ Nhị B PHAN CHÂU TRINH .( 60-61)
Năm nay tôi thấy mình tháºt sá»± lá»›n . Ãệ Nhị lá»›n nhất trong trưá»ng rồi còn chi , cuối năm hy vá»ng thà nh ông tú má»™t , ngà y khai giảng , 4 lá»›p Ãệ Nhị sắp hà ng cạnh văn phòng , bá»™ đồng phục áo trắng quần xanh , đứa nà o mặt mà y cÅ©ng vênh vênh , tôi đứng thẳng ngưá»i , ưỡn ngá»±c ra , áo quần me tôi á»§i láng cón , có góc có cạnh , đôi già y má»›i mua hôm qua , già y má»›i quá nên Ä‘i cái chân cà nhắt , nhưng vẫn cố nhịn Ä‘au , đứng cho thẳng , Ä‘i cho ngay , là m Ä‘iệu má»™t tà cho có dáng oai vệ , nhìn quanh toà n là em cả , 4 lá»›p Ãệ thất má»›i và o , không đáng kể , Ãệ lục con nÃt quá , Ãệ Tứ hÆ¡i lÆ¡n lá»›n , Ãệ Tam còn thua mình má»™t lá»›p , nói theo chuyện Tà u , chúng tôi là HUYNH TRƯỞNG , tất cả là ÃỆ. Năm nay há»™i đồng Giám khảo kỳ thi tú tà i 1 lần đầu tiên tổ chức tại Ãà Nẵng , lại má»™t lần nữa thầy Hiệu Trưởng khuyến khÃch phải Ä‘áºu nhiá»u , Ä‘áºu hết để Ä‘em danh dá»± cho Trưá»ng . Niá»m háo hức trà n ngáºp nhưng cÅ©ng có má»™t cái gì buồn buồn chen và o tâm tư , sang năm phải giã từ , muốn tiếp tục há»c Ãệ Nhất phải và o SaiGon hay ra Huế , hay có ngưá»i phải bá» há»c ra Ä‘i .
Lá»›p Ãệ Nhị , há»c trò con gái mình phải gá»i bằng chị , thân máºt bạn bè lắm thì có thể xưng tên , còn ngoà i ra há»c trò con gái các lá»›p khác mình có thể gá»i em , gá»i thầm thôi và mình có thể yêu bất cứ má»™t cô nà o , dù biết là tình yêu sẽ đơn phương , thÆ¡ văn lãng mạng thá»i tiá»n chiến đã ảnh hưởng đến chúng tôi , qua các bà i giảng cá»§a Thầy Cô và sách vỡ , là m sao tuổi má»›i lá»›n mà không xao xuyến , bâng khuâng khi dá»c Tiếng Thu cá»§a Lưu Trá»ng Lư :
Em không nghe mùa Thu .
Lá Thu nghe xà o xạc .
Con nai và ng ngơ ngác ;
Ãạp trên lá và ng khô ...
Là m sao không thương nhớ vu vơ , không thấy lòng rạo rực , mùa Thu vừa qua một ngà y mà ta đã nhớ như Chế Lan Viên đã nhớ :
Ô hay , tôi lại nhớ Thu rồi .
Mùa thu rớm máu rơi từng chút .
Trong lá bà ng thu đỠngáºp trá»i ;
ÃÆ°á»ng vá» thu trước xa lắm lắm .
Mà kẽ đi vỠchỉ một tôi ..
Thế rồi sách vỡ , chá»— nà o cÅ©ng đầy tên ngưá»i yêu , vừa má»›i yêu đã Ä‘au khổ , thất tình và trái tim rá»›m máu .
Cái tuổi Ãệ nhị như váºy đó , yêu là chết trong lòng má»™t Ãt , và cái tuổi Ãệ nhị chúng tôi cÅ©ng xoay vầng theo thá»i cuá»™c , du kÃch Việt Cá»ng Miá»n Nam bắt đầu hoạt động mạnh , chúng đặt bom , gà i mìn các trục lá»™ giao thông , giá»±t sáºp cầu , bắn phá xe đò trên các trục lá»™ chÃnh như quốc lá»™ 1 , phá đưá»ng rầy xe lá»a ...đôi khi còn pháo kÃch bừa bãi và o thị xã , là ng mạc , dân miá»n quê tìm cách chạy lên thà nh thị ,chiến tranh bắt đầu lan rá»™ng , tuổi trẻ thanh niên phải lên đưá»ng chiến đấu để bảo vệ Miá»n Nam . Lệnh động viên được ban hà nh , bấy giá» không phải là đi Quân Dịch nữa , và o lÃnh tháºt sá»± , cầm súng để chiến đấu vá»›i là n sóng Cá»ng Sãn phương Bắc .Tuổi 18 đã phải khám sức khoẻ là m Thẻ Trưng Binh , Sinh viên, Há»c sinh chỉ được hoãn dịch má»™t năm , cuối năm thi há»ng hay không được lên lá»›p là phải lên đưá»ng nháºp ngÅ© ,nhạc lÃnh bắt đầu thịnh hà nh :
Vui má»™t đêm nay , rồi mai lên đưá»ng , vui buồn ai hay , sầu dâng khôn lưá»ng .Nghe tiếng gá»i Quê hương , anh ra ngoà i biên cương , say vá»›i Ä‘á»i đấu tranh , chợt nghe tiếng oanh , lòng anh bâng khuâng nhá»› những phút nà y ...
Chúng tôi giỠđây má»™t chân trong lá»›p há»c , má»™t chân nÆ¡i chiến trưá»ng , thi há»ng tú tà i 1 , tú tà i 2 , ở lại má»™t phân khoa Ãại Há»c là cùng nhau hát Biệt Kinh Kỳ :
Bạn Æ¡i , Quan Hà xin cạn chén ly bôi , ngà y mai tôi đã ... đã Ä‘i xa rồi , Thà nh Ãô lưu luyến chắn bước chân tôi , trước giá» chia tay , mấy ai không bồi hồi , nhá»› vá» Thà nh Ãô nắm tay ta mừng nhau ...
Có những buổi chiá»u tôi đạp xe lang thang lên hướng Chợ Má»›i đến Phi Trưá»ng , má»™t chiếc xe GMC nhà binh , chở quan tà i phá»§ cá» và ng ba sá»c đỠ, từ Tổng Y Viện Duy Tân chạy vá» thà nh phố , má»™t ngưá»i lÃnh trẻ nà o đó đã hy sinh vì Tổ Quốc được trao vá» cho thân nhân , tuổi trẻ chúng tôi , tuổi Ãệ Nhị bắt đầu nháºp cuá»™c theo váºn mệnh ná»—i trôi cá»§a đất nước .
Và o lúc nà y khu vưá»n hoa Diên Hồng ngay trung tâm thà nh phố đã xây cất xong , biến thà nh khu thương mãi sầm uất , các cá»a hà ng hình lục giác ( kiosque ) má»c lên san sát , khu Chợ Má»›i , Chợ Cồn được sá»a sang lai , rá»™ng va đẹp hÆ¡n , các chiến hạm cá»§a Hải Quân VNCH , và o táºn đến cầu tà u Toà Thị ChÃnh Ãà Nẵng , các thương thuyá»n cà ng ngà y cà ng nhiá»u thả neo ngoà i cá»a biển Tiên Sa , qua cầu Trịnh Minh Thế , con đưá»ng dà i chạy qua SÆ¡n Chà tráng nhá»±a thẳng băng , hai bên đưá»ng xuất hiện những khu dân cư đông đúc , thắng cảnh Non Nước được trùng tu , thà nh phố Ãà Nẵng vươn lên , đổi thay rất nhiá»u biến thà nh má»™t thà nh phố lá»›n báºc nhất sau Thá»§ Ãô SaiGon , Trưá»ng trung há»c tư thục mở ra rất nhiá»u , trưá»ng Sao Mai , Nguyá»…n công Trứ , Phan Thanh Giản , Tầy Hồ ... , ngưá»i Hoa có trưá»ng Thá» Nhân , có đội bóng rá»— vô địch Ãà Nẵng , nhưng và o năm nay ( 1960 ) đã bị đội bóng rá»— Phan châu Trinh hạ khi và o chung kết cúp Trung há»c Quảng Nam Ãà Nẵng gá»i tắt là Quãng Ã`a
Sở dÄ© tôi vòng vo như váºy , bởi vì hết niên khoá nà y tôi phải xa trưá»ng ,vì trưá»ng tôi không có Ã.ê Nhất , lúc bấy giá» ÃaNằng chưa có Ã.ê Nhất .Nói theo ngưá»i thầy dạy toán chúng tôi bấy giá» là Thầy Trần Ãại Tăng tức Thi SÄ© Trần Hoan Trinh , cuối năm há»c nà y các em phải Bá» Trưá»ng Mà Ãi , đáng lẽ thầy dạy Toán thì con ngưá»i Thầy khô khan và thá»±c , nhưng trái lại trong cái nguyên hà m , đạo hà m , căn số , phương trình báºc hai, báºc ba và nhiá»u ... nhiá»u thứ khô khan đó ...vẫn rá»™n rà ng Tiếng Chim Kêu Ngoà i Cá»a Lá»›p . Thầy và o lá»›p , chá»›p nhoáng cầm ngay viên phấn , vá»›i cái bảng Ä‘en , thế là thầy thao thao giảng bà i , thầy thuá»™c lòng bà i giảng , suốt hai giá» dạy thầy không nhìn đến bà i soạn , chốc chốc Ä‘i lên Ä‘i xuống tháºt nhanh giữa lối Ä‘i cá»§a hai dãy bà n , bất chợt thầy quay nhanh lại , vất mạnh viên phấn và o má»™t trò nà o đó Ä‘ang mÆ¡ má»™ng nhìn theo cánh chim bay , thầy không la rầy , vẫn tiếp tục giảng coi như không có chuyện chi , có lẽ thầy nghÄ© đứa há»c trò má»™ng mÆ¡ nà y và thầy là hai con lắc đồng bá»™ .Má»™t thuở xa xưa ấy , bây giá» còn lại gì , hay chỉ thấy hồn mình sương phá»§ mây che :
Æ ngôi trưá»ng má»™t thuở thân thương
Chiá»u hôm nay ta thấy mình hoá đá
Ãứng ngẩn ngÆ¡ giữa sân trưá»ng lá đổ
Mặc tóc trắng bay trong nắng gió chiá»u hè
Thấy hồn mình sương phủ mây che
Trần hoan Trinh
Cắc cá»› chi , má»›i đầu niên há»c trá»i mưa dầm mưa dá» , đầu thu mà sao thấy như Ãông , ngưá»i bạn gái trong lá»›p , Nguyá»…n thi Vinh nhã ý má»i cả lá»›p đến nhà Vinh mừng sinh nháºt , bá»n chúng tôi hùn tiá»n mua quà tặng cô bạn gái hiá»n nhất lá»›p . Vinh ốm và cao , da Ä‘en Ä‘en, nước da bánh máºt ,Vinh nói chuyện rất có duyên , có cái núm đồng tiá»n trên má tăng thêm vẽ mặn mà , thằng Khôi có nháºn xét như váºy , không biết nó coi chỉ tay chỉ chân ngưá»i ta lúc nà o , mà nó dám nói sau nà y Vinh có ba Ä‘á»i chồng , ngưá»i chồng thứ nhất chết vì xe lá»a cán , ngưá»i thứ hai ngá»§ trúng gió Ä‘i Ä‘ong , ngưá»i thứ ba thì bách niên giai lão , con cháu đầy đà n . Vinh mắng nó là đồ Quá»· , nó cưá»i khì , méo miệng là m ông ma kẹ , rồi chạy mất . Tôi Ä‘em chuyện mừng Sinh Nháºt cá»§a Vinh nói cho Me nghe , Me bảo để Me là m cho cái bánh Gateâu Ä‘em Ä‘i là m quà .Trưa thứ bảy hôm ấy , năm thằng bốn chiếc xe đạp , Thằng Bình chở tôi ngồi phÃa sau , ôm khư khư cái bánh , che kÃn mÃt sợ mưa ướt ,cong lưng đạp lên dốc cầu Vồng , dốc cao , gió ngược chiá»u , hì hục đạp , bá»—ng má»™t cái ầm , xe thằng Bình vấp cục đá , ngã lăng ra mặt đưá»ng , hất tôi ra phÃa sau , cả thân hình đè lên cái bánh , cái bánh Sinh Nháºt dẹp như cái bánh tráng .
Ãến nhà Vinh , bạn bè đã đông đủ , tôi ôm bánh và o vá»›i lá»i phân bua ,má»i ngưá»i đồng thanh nói : Không có chi , không có chi , bánh dẹp ăn ngon hÆ¡n .Thằng DÅ©ng rút trong túi ra má»™t gói đựng 18 cây đèn cầy nhá» mà u đỠ,nó thắp lên 18 ngá»n nến , mừng Sinh Nháºt cô bạn cùng lá»›p tròn 18 xuân xanh , tôi ngạc nhiên há»i thầm . Mầy Ä‘iệu quá , mua hồi nà o váºy ? Mua cái con khỉ , thằng DÅ©ng trả lá»i , tau lấy trên bà n thỠÔng Ná»™i tau .
Tiệc Sinh Nháºt bắt đầu ,Vinh phùng mang trợn mắt , thổi tắt 18 ngá»n đèn cầy , vui Æ¡i là vui .
Hồi đó , khu bên phÃa trưá»ng Pháp vá» phÃa mặt đã mở lá»›p dạy nghá» cho hoc sinh há»c trong giá» rảnh , có lá»›p nữ công may cắt cá»§a Bà Trương Thị Lệ An , và lá»›p dạy đánh máy chữ , phÃa trái là tư gia cá»§a Thầy Hiệu Trưởng , cây hoa giấy trước cá»a chÃnh cá»§a trưá»ng má»™t mà u đỠnhư máu , phÃa trước là sân bóng rá»— , những buổi chiá»u trá»i còn nắng gắt , thằng DÅ©ng Ä‘em trái banh bóng rá»— ra dợt , nó chấp bốn thằng chúng tôi , nó được banh , má»™t mình dẫn banh đến cái rá»— cá»§a chúng tôi là nó ném trót lá»t, khi chúng tôi dà nh được banh đưa xuống phÃa nó , nhưng Ãt khi nà o đưa lá»t và o rá»— . Ãá banh ở sân vân động Chi Lăng cÅ©ng váºy , má»™t mình nó má»™t bên , bốn đứa tôi má»™t bên , nó máºp và tròn , khi chạy cái mông lắc lư như con vịt , thế mà chúng tôi bốn đứa không già nh banh được vá»›i nó , má»—i lần giao đấu là chúng tôi hứng cả thúng banh . Có hôm Ä‘i cổ võ cho đội banh nhà , Phan chau Trinh gặp Quốc Há»c Huế ,tuy tráºn đấu giao hữu , nhưng đây là hai đội vô địch cá»§a há»c sinh Ãà Nẵng và Huế , nên khán giả há»c sinh xem đông nghẹt , tráºn đấu diá»…n ra 4 giá» chiá»u , bốn thằng quá»· Ä‘i á»§ng há»™ gà nhà , tá»›i sân banh từ 12 giá» trưa , chá»n chá»— tốt trên khán đà i chÃnh , chúng tôi Ä‘em theo hai cái thùng thiếc dùng là m trống để la ó á»§ng há»™ đội nhà , thằng Bình bắt chước Huyá»n VÅ© tưá»ng thuáºt những pha gay cấn trước khung thà nh Quốc Há»c , hôm đó chúng tôi la hét khan cả cổ , PCT chỉ thắng được Quốc Há»c má»™t quả nhá» cú phạt Ä‘á»n do DÅ©ng đá lá»§ng lưới đối phương và o phút gần tan tráºn đấu .
Ãệ Nhị năm nay không sôi động quáºy phá như các năm dưới , mảnh bằng Tú tà i 1 quá quan trá»ng , tương lai má»™t số bạn quyết định theo mảnh bằng nà y ,ngÅ© quá»· chúng tôi sinh năm 1943 nên không có gì lo mấy , các bạn sinh năm 40,41,42 nếu há»ng thì cá»a quân trưá»ng rá»™ng mở . Trong lá»›p nhìn qua nhìn lại toà n những tay gạo bà i , do đó chúng tôi cÅ©ng phải lo theo , há»c hà nh đà ng hoà ng , chá»n nhà thằng Tấn là m Ä‘iểm tụ để há»c , quyết chà tu thân tÃch đức để dùi mà i kinh sá» , muốn đến nhà thằng Tấ n phải băng qua má»™t nghÄ©a địa , bên cạnh nghÄ©a địa có má»™t cái am gá»i là AM BÀ XỊ , là nÆ¡i để thá» cúng cô hồn cát đản , và o những đêm thứ sáu và thứ bảy chúng tôi ở lại nhà Tấn há»c đến khuya lÆ¡ khuya lắc , há»c nhiá»u cái đầu nó cÅ©ng nhức , tay chân ngứa ngáy khó chịu .Có má»™t đêm ná» trá»i mưa bay bay , gió thổi rÃt qua các hà ng cây nghe âm u , rùng rợn , Thằng Khôi đỠnghị mình chÆ¡i trò chi cho vui để giải trà thần kinh rồi há»c tiếp , nó cá»™t má»™t sợi dây ngang qua hai thân cây cạnh Am BÀ XỊ , mặc bá»™ đồ trắng toát , bu theo sợi dây , di chuyển từ cà nh cây bên nà y qua cà nh cây bên ná» . Chốc chốc , bầu trá»i có và i tia sấm chá»›p xẹt qua , trông xa giống như MA Ä‘i ná»a lừng , sáng ngà y hôm sau , dân trong xóm Ä‘em chuối , xôi , chè đến cúng cô hồn , có nguyên con gà luá»™c , da gà và ng ngấy đầy mỡ ,ngon hết chá»— chê , nhá» váºy ngÅ© quá»· có thêm thức ăn để bồi bổ trong những ngà y há»c thi .Trá»i bất dung gian , má»™t đêm ná» , thằng Khôi Ä‘ang Ä‘i ná»a lừng , bá»—ng từ ngôi má»™ bên cạnh có ba , bốn ngưá»i chạy ra , cầm má»™t cây gáºy dà i , Ä‘áºp nó má»™t gáºy rồi la lên :- Bắt được Ma rồi ,. Thằng Khôi bị đánh té xuống đất , lá»§i và o các ngôi má»™ cao trốn mất .Từ đó Ma không còn hiện vá» má»—i đêm và ngÅ© quá»· chúng tôi không còn phần ăn phụ trá»™i cho những đêm há»c thi Tú tà i 1 ban B .
Rồi có má»™t ngà y , thà nh phố rá»™n rịp chà o đón Tổng Thống Ä‘i kinh lý , từ sáng sá»›m , dân chúng đã táºp há»p hai bên đưá»ng , từ phi trưá»ng đến Toà Thị ChÃnh , cầm cá» và trương biểu ngữ . VIỆT NAM CỌNG HOÀ MUÔN NÄ‚M , Hoan Hô Tá»”NG THá»NG NGÔ ÃÃŒNH DIỆM ...Há»c sinh từng trưá»ng được táºp há»p dà i theo bá» sông Hà n , Tổng Thống hai giá» chiá»u má»›i đến , chúng tôi phải táºp há»p từ 8 giá» sáng , kiến bò trong bụng , khát khô cả cổ , chá» hoà i Tổng Thống chưa đến , thằng DÅ©ng văng tục : Tổng Thống chi mà hà nh bá»n mình quá , sau nà y tau là m Tổng Thống , tau đến và đi bà máºt để khá»i bị ám sát . Nó ảnh hưởng truyện trinh thám cá»§a Phi Long , truyện mạo hiểm kỳ tình như Long Hình Quái Khách , Ãoan Hùng , Lê Hằng phục thù , Ngưá»i Nhạn Trắng gặp Sáu Mạnh ... nên lưc nà o cÅ©ng bà máºt , gay cấn . Hồi đó có má»™t chuyện vui , không biết có tháºt hay không , khi ông Tổng Thống được hướng dẫn vá» thăm má»™t Ấp Chiến Lược ,Ông đến má»™t vưá»n chuối xanh um , đầy những buồng chuối á»ng và ng sắp chÃn ,má»™t ấp chiến lược mẫu , an ninh , bình yên , thinh vượng đúng theo mục Ä‘Ãch là kiểm soát không cho Việt Cá»ng trà trá»™n và o dân . Vô tình ông vịn mạnh và o cây chuối , cây chuối ngã nhà o trốc rá»… , ngưá»i phụ trách xây dá»±ng Ấp chiến Lược đã mà mắt ông Tổng Thống , đã lừa dối Tổng Thống , sau đó số pháºn những ngưá»i trách nhiệm nà y ra sao , là m sao biết được ...
Mặc dù , má»™t năm báºn rá»™n , nhưng lá»›p cÅ©ng tổ chức hai ngà y Ä‘i cắm trại ở bãi MỸ THỊ , sáng thứ bảy Ä‘i , chiá»u chúa nháºt vá» , chúng tôi cùng nhau dá»±ng bốn cái lá»u vải , má»™t cho con gái , ba lá»u cho con trai , cÆ¡m nước nấu chung và ăn chung , cưá»i vui ca hát vang trá»i , vui nhất là đêm lá»a trại : Kìa hồn ai đây, trót yêu giống Lạc Hồng , Ä‘em thân hiến cho rừng hoang ; vá» cùng ta vui , đêm nay cùng múa , quanh lá»a hồng , cháy trong rừng khuya . Báºp Bùng , Báºp bùng ... Chúng tôi không ai nói ra , nhưng táºn đáy lòng cùng nhau má»™t ý nghÄ© , đêm nay là đêm cuối cùng , ngồi bên nhau , tâm sá»± đầy vá»i , đâu có còn dịp nà o nữa để mà nÃu kéo tuổi và ng son nà y .chỉ còn hai tháng , xong tú tà i 1 , chúng tôi má»—i ngưá»i má»—i nẽo , xa rồi mái trưá»ng Phan Châu Trinh đầy ká»· niệm , 6 năm , như má»™t giấc mÆ¡ , tôi hát , tôi đà n , bạn bè tôi hát theo , tiếng hát đưa chúng tôi và o cõi mênh mông : Hôm nay đây còn vui trông thấy nhau .Bên tiếng ca tiếng đà n vượt trá»i cao ...Nhá»› hà ng phượng vÄ© bên đồi , tan tác rÆ¡i cà i lên mái tóc xanh . Nhá»› bóng dáng ai chiá»u ấy , nâng niu tà áo , biết nói gì khi chia ly. Thôi chia tay cạn ly vui chúc nhau , ta chúc nhau những gì đẹp lòng nhau ... Trăng sao hiện rõ trên bầu trá»i trong vắt , gió mát rì rà o trong hà ng thông già Mỹ Thị . Thông cảm cho tất cả ná»—i lòng tha thiết cá»§a bạn bè Ãê. Nhị B.
Có má»™t ngưá»i cÅ©ng gắn liá»n vá»›i Há»c Sinh Phan châu Trinh nhưng Ãt ai nhắc đến , niên há»c nà o cÅ©ng có chương trình khám sức khoẻ tổng quát cho há»c sinh , nhất la năm thi , vì môn thể dục cÅ©ng là môn thi nhiệm ý , thưá»ng thưá»ng khám tại Bệnh viện Ãa Nang do Bác SÄ© Thái Can phụ trách , Bác SĨ Thái Can sinh ngà y 20/10/1910 tại Văn Lâm , Phá»§ Ãức Tho. Hà Tỉnh , tốt nghiệp Y khoa Hà Ná»™i , hôm Ä‘i khám sức khoẻ , sau khi BS khám tai mắt mÅ©i há»ng xong , BS bảo thằng DÅ©ng ngồi trên cái ghế cao , dÆ¡ hai chân ra , cái đầu BS Thái Can thưá»ng hay nghiêng vá» phÃa phải , Ông lấy cái cây nhá» có cục cao- su phÃa trước đầu cây , gá» mạnh và o đầu gối thằng DÅ©ng , cái chân nó giáºt , có lẽ là chân đá banh nên giáºt mạnh hất văng cái cây trúng đầu BS , ông ta giáºn quá , nhặt cái cây ,gõ đầu thằng DÅ©ng cái cốp , chúng tôi phá lên cưá»i , ông BS Ä‘uổi tất cả ra khá»i phòng không khám nữa ; BS Thái Can còn là má»™t thi sÄ© thá»i tiá»n chiến , bà i thÆ¡ tôi thÃch nhất cá»§a thi sÄ© là bà i Anh biết em Ä‘i...
Anh biết em Ä‘i chẵng trở vá»
Dặm ngà n liễu khuất với sương che
Em đừng quay lại nhìn anh nữa
Anh biết em Ä‘i chẵng trở vá»
...
Bên gốc thông già ta lỡ ghi
Tình ta âu yếm lúc xuân thì
Em nên xoá dấu thỠnon nước
Bên gốc thông già ta lỡ ghi
Chẳng phải vì anh chẳng tại em
Hoa thu tà n tạ rụng bên thá»m
Ãi tình sá»›m nở chiá»u phai rụng
Chẳng phải vì anh chẳng tại em
Bể cạn sao mỠnúi cũng tan
Tình kia sao giữ được muôn và n ...
Em đừng nên giáºn tình phai lạt
Bể cạn sao mỠnúi cũng tan .
....
Tất cả rồi cÅ©ng đến , rồi cÅ©ng qua , tôi lai lá»u chõng Ä‘i thi , năm nay tôi 17 tuổi rồi ( 60-43) , tôi sắp trở thà nh ông tú nhá» . Ngà y Ä‘i thi Me tôi vẫn lo cho từng chút như hồi còn bé , Me lo lắng cho tôi còn hÆ¡n tôi lo cho bản thân tôi , trong phòng thi , tôi nhìn ra đưá»ng phÃa xa xa , Me tôi vẫn đứng dưới gốc cây kiá»ng kiá»ng già suốt những ngà y thi , thi viết cÅ©ng như vấn đáp ( ORAL ) . Me Æ¡i ,là m sao con thi há»ng được , khi mà Me vẫn đứng đó hồi há»p cho con , sau nà y khi và o Ä‘á»i , má»—i là n tôi Ä‘i thi , nhất là sau ngà y ra tù , vượt biên qua Pháp , tôi thi và o trưá»ng Hà ng Hải France , tôi chợt thấy Me tôi đứng ngoà i cá»a phòng thi , Me tôi đã mất , nhưng ngưá»i vẫn luôn luôn bên cạnh tôi để dìu tôi Ä‘i má»—i khi tôi sắp bị vấp ngã .
Lá»›p tôi trong kỳ thi đầu Ä‘áºu khoảng 20 đứa , trong đó có ngÅ© quá»· chúng tôi , trong ngà y mừng thi Ä‘áºu tổ chức tại nhà tôi , bốn đứa tặng tôi má»™t món quà vô cùng bất ngá» : Tấm ảnh cá»§a ngưá»i há»c trò con gái mà đã là m cho tôi vương vấn trong má»™t ngà y khai giảng trước ,
Nụ hoa trắng trong rừng hoa trắng .
Ngà y mà :
Anh Ãệ Ngá»§ thương em Ãệ Thất .
Tim TÃm ban chièu tim tÃm mai .
Tôi tò mò muốn biết là m sao có được , bá»n chúng tiết lá»™, tấm ảnh lấy từ tấm ảnh mẩu trưng bà y trong tá»§ kiếng PHOTO LÊ HẬU và PHOTO UYÊN ÃÀ NẴNG . Bà máºt .
Thôi Giã từ PHAN CHÂU TRINH . Xin gởi lại một chút tình .
Cuối cùng , xin cám Æ¡n ngưá»i em gái Phan Châu Trinh ( à T LT ) , ngưá»i em gái tuổi Ä‘á»i cÅ©ng như tuổi lá»›p rất xa , rất xa vá»›i tôi , muốn biết thế hệ cá»§a tôi và thế hệ cá»§a em khác nhau thế nà o , tôi xin kể cho em nghe :
Có má»™t ngưá»i xa quê hương rất lâu , lâu lắm , ná»—i niá»m nhá»› quê lúc nà o cÅ©ng khắc khoải trong lòng , nhưng vì hoà n cảnh không thể nà o vá» thăm quê được , má»™t hôm du lịch đến má»™t miá»n xa , khi Ä‘i dạo trên má»™t giòng sông , nhìn giòng sông nước chảy nhẹ , nước mắt chợt chảy dà i trên má , ngưá»i bạn Ä‘i cùng , ngạc nhiên há»i :- Sao lại khóc ? Ngưá»i đó trả lá»i : - Nhìn giòng sông tôi nhá»› giòng sông quê nhà . Ngưá»i bạn lại há»i ;- Giòng sông quê anh chắc giống như giòng sông nà y . Ngưá»i đó trả lá»i :- Không giống nhiá»u đâu , giòng sông quê tôi nhá» hÆ¡n , không đẹp bằng , nhưng giòng sông quê tôi có nước và giòng sông nà y cÅ©ng có nước , dù sao cÅ©ng có má»™t Ä‘iểm giống nhau , nên nhìn thấy , tôi chạnh lòng nhá»› quê mà không ngăn được giòng lê. Hai giòng sông , Ãt ra cÅ©ng có má»™t Ä‘iểm giống nhau mà không chối cãi được , là giòng sông nà o cÅ©ng có nước , tôi mong rằng trên căn bản nà o đó tôi và em dù ở hai thế hệ khác nhau , nhưng mình cÅ©ng Ãt nhất có má»™t Ä‘iểm giống nhau là cùng há»c sinh trưá»ng Trung Há»c Phan châu Trinh .Có đúng không ngưá»i em PCT ?
VIÊN PHẤN NGẬM NGÙI .
Ngưá»i đến thăm ta tháºt bất ngá».
Gợi niá»m nhung nhá»› mái trưá»ng thÆ¡ .
Tình xưa xa vắng ta tưỡng mất .
Bá»—ng thấy ngưá»i vá» cứ ngỡ mÆ¡ .
Kỹ niệm vá» cháºp chá»n đâu đó .
Em bà n đầu ta cuối lớp lao xao .
Trên bục giãng thầy giãng bà i toán khó .
Trộm nhìn em ta ước lược phương trình .
Giá» Lý Hoá hẹn nhau chiá»u dạo phố .
Ngồi tiệm kem lặng ngắm bóng em qua .
GiỠSỠViệt thầy dạy ta viết sỠ.
Của con Rồng cháu Lạc tự ngà n xưa
GiỠtriết lý khô như mùa hạ nắng .
Mơ mà ng nhìn tà áo trắng đi ngang .
Chùm phượng vĩ vương hồn ta rướm máu .
Tiếng ve sầu rên rĩ mối tình câm .
Ngà y nắng ấm cùng nhau đi cắm trại .
Ta ra tay nghĩa hiệp giúp em là m .
Dá»±ng chiếc lá»u mà thâm tâm thầm gá»i .
Anh cùng em lá»u lý tưởng trăm năm .
Trưa nóng cháy xe đạp em xì lốp .
Rất ân cần xin bôm bánh xe má»m .
Em đỠmặt che nghiêng và nh nón mới .
Ta cuối đầu hối háºn là m buồn em .
Chè ngã năm những trưa trốn há»c .
Cụm nắng và ng pha lẫn mùi đưá»ng .
Hai đứa chụm đầu bên ly Ä‘áºu đỠ.
Nước dừa bánh lá»t ngá»t quê hương .
Rạp Li-Do chiếu : " Mối tình dang dỡ " .
Nhịn quà sáng mua hai vé ci-nê .
Xem phim xong hai đứa cùng ngượng nghịu .
Có phụ đỠmà nà o hiểu chi mô .
Trên đỉnh cao sắp hà ng cùng lủ bạn .
Xe không phanh đua xuống dốc Cầu Vồng .
Chợt thấy áo em bay trong chiá»u tÃm .
Hoảng hồn nhắm mắt buông ghi đông .
Sân váºn động Chi Lăng ồn à o náo nhiệt .
Ta thá»§ môn đội tuyển bóng trưá»ng mình .
Tung tuyêt chiêu chụp trái banh Quốc Há»c .
Em vá»— tay ta bay lên trá»i xanh .
Biển Mỹ Khê rì rầm nghe sóng vỗ .
Ta bÆ¡i ngang bÆ¡i dá»c là m kình ngư .
Trên cát và ng dấu chân em ngà ngá»c .
Dẫm nhẹ hồn ta Ä‘i và o cá»i sa mù .
Sắp bải trưá»ng thầy trò lưu luyến .
Tá» báo tưá»ng trau chuốt câu thÆ¡ .
Anh yêu em như sóng biển vổ bỠ.
Em Ä‘á»c vá»™i và ng mắt ai bở ngỡ .
Ãêm liên hoan sân trưá»ng nhá»™n nhịp .
Mảnh trăng thỠlắt lẽo trên cà nh cây .
Ta ôm đà n hát bà i mùa tạm biệt .
Buồn vui gì cũng chỉ một đêm nay .
Thế là hết trao tay trang lưu bút .
Viết những tâm tư thầm kÃn trao nhau .
Bao năm tháng chưa phai mỠvết mực .
Mái trưá»ng xưa mãi vương vấn tình đầu .
Thôi tạm gát những ưu phiá»n tuổi dại .
Bên cá»a lá»›p ngà y thi đã gần ká» .
Rồi mai nà y mưá»i phương ta tung cánh .
BỠlại đà ng sau tuổi mộng đam mê .
Phan châu Trinh yêu dấu .
Trưá»ng tôi giá» tan nát .
Ai nỡ nà o Ä‘áºp phá mối tình xưa .
Tôi nhất định không bao giá» vá» Ãà Nẵng .
Ãể trưá»ng tôi còn mãi mãi trong hồn .
Và đêm nay trong mùa đông giá .
Trá»i Paris tôi khóc trong sương mù .
Thôi trả lại cho em .
Bảng đen buồn ngơ ngác .
Chỉ còn thầy cô vá»›i viên phấn ngáºm ngùi .
Tôn Thất Phú Sĩ
PCT - ÃN
7/03
Trần Công Nhung
Lúc Nam đưa Thảo vỠđến cá»a bệnh viện, Thảo dặn:
- Anh nhá»› nghe, còn hai tuần nữa là Má xuất viện. Chiá»u anh khá»i đón em. Thế nà o Huy cÅ©ng chất vấn đủ Ä‘iá»u, nhưng em sẵn sà ng ứng phó.
- Anh lo cho Thảo.
- Anh yên tâm, anh mà cứ pháºp phồng vì em là là m em thêm rối chứ không được chi mô. Chiá»u em bà n vá»›i anh "chuyện chúng mình".
Trước kia Nam năng nổ quyết định má»i chuyện, nay lại bị động hoà n toà n. ChÃnh Nam cÅ©ng nháºn thấy Ä‘iá»u đó. Nhưng, má»—i lúc muốn là m ngưá»i dẫn đưá»ng thì sá»± việc lại khiến Nam má»m lòng, không còn đủ cương quyết. Nam đứng nhìn Thảo đạp xe Ä‘i cho đến lúc khuất má»›i quay vá».
Thảo lên phòng thăm Má má»™t lúc rồi Ä‘i là m. Ngà y đầu tuần, ai cÅ©ng uể oải, Thảo thì ngược lại, nà ng vô tư như tuổi thÆ¡, tung tăng vá»›i công việc, vui vẻ vá»›i bạn bè. Mấy ngưá»i là m chung phòng ngạc nhiên, sao cô bé nay cứ như ngưá»i trúng số. Má»™t ngưá»i nói nhá» và o tai bạn: "Có bồ bác sÄ© thì vui chứ sao". Thảo biết, nhưng cứ lá», đôi khi Thảo công khai xác nháºn, và cho đó là chuyện bình thưá»ng, chẳng có gì quan trá»ng. Chuyện bạn bè.
Ãến trưa, Thảo vừa lấy cÆ¡m vá» phòng thì Huy đến. Hai bữa nay, anh chà ng nôn nao lắm rồi. Huy bước và o và đưa tay khép bá»›t cá»a lại như má»i khi nhưng Thảo kêu:
- Anh mở cá»a ra, ngưá»i ta nói kỳ lắm.
- Sao váºy, cÅ©ng như má»i ngà y thôi mà .
- Anh vô đây em nói cho nghe...
- Huy nhìn Thảo má»™t cách lạ lẫm. Vẻ hoà i nghi hiện rõ trên nét mặt. Huy kéo ghế qua ngồi cạnh Thảo, nà ng đứng dáºy :
- Anh ngồi qua kia đi. Nếu anh không nghe em thì từ nay đừng tới đây nữa.
- Huy riu rÃu là m theo, mặt buồn xo. Thảo tỉnh bÆ¡, nà ng nói:
- Lâu nay em chiá»u anh nên không giữ ý, thiên hạ đồn tùm lum. Anh Nam em biết hết, nhất là đêm hôm qua tại chá»— nà y... thôi từ nay mình phải giữ gìn, chá» Má em ra viện rồi tÃnh gì tÃnh. Anh thấy sao?
- Thì có gì đâu, anh thăm em như thưá»ng lệ.
- Không được, anh nên nghĩ chuyện lâu dà i không nên ham vui chốc lát.
Huy Ä‘au khổ thấy rõ nhưng Thảo lướt qua như chuyện bình thưá»ng, Thảo không cho Huy kịp suy nghÄ©:
- Ãt bữa nữa Má em vá» thì chế độ Ä‘iá»u trị thế nà o anh?
- Mỗi tháng đi thỠđà m một lần, ba tháng chụp phổi để theo dõi. Tình trạng của Má đã ổn định.
Thảo cúi đầu dấu nụ cưá»i khi nghe Huy gá»i bà Ãà m bằng Má. Thảo hiểu ná»—i lòng cá»§a Huy. Biết là Huy nôn nóng mong được gần Thảo, nhưng, nay đã đến lúc phải "rà thắng", phải chuẩn bị cho Huy tư thế để chấm dứt vỡ tuồng trên sân khấu. Những ngà y qua tuy Thảo phải chịu nhiá»u cay đắng song cÅ©ng may, nếu cứ kéo dà i câu chuyện trong bóng tối thì không biết kết cuá»™c sẽ ra sao. Vấn đỠlà cầm chân đối phương chứ không là m đối phương bá» cuá»™c. Thảo vui thấy mình sắp hoà n thà nh nhiệm vụ.
- Anh ăn cơm với em nghe ?
Huy tươi tỉnh ngay :
- Phải đó, anh đang đói. Từ phòng khám anh xuống em, chưa kịp lấy cơm. Em biết không, qua nay anh cứ lo lo.
- Anh lo cái gì?
- Anh thấy em có vẻ thay đổi từ lúc anh Nam vá».
- Thì đúng rồi, em bị gia đình quở trách. Từ nay anh bá»›t gặp em và phải là m cho má»i ngưá»i biết là không có gì giữa chúng mình.
- Em nói váºy sao được. Không gặp em má»™t ngà y là anh khô héo em biết không?
- Anh muốn cây khô héo rồi tươi tốt hay chết trong khi xanh tươi ?
Huy thấy Thảo có những lý lẽ hết sức kỳ cục, lắm lúc như ngưá»i bất bình thưá»ng. Huy tìm cách tá»± trấn an: "Có lẽ quá lo lắng mà Thảo váºy cÅ©ng nên". Bữa ăn trôi qua trong yên lặng dè dặt. Ä‚n xong, Thảo kiếm cá»› Ä‘i ngay.
Ãối vá»›i Nam, tuy Thảo đã tìm cách giải tá»a má»i nghi ngá» nhưng Nam vẫn thấy còn cái gì đó chưa được êm thắm.
Chiá»u, Nam tha thẩn ở ngoà i đầu kiệt (hẽm) chá» Thảo. Lúc thấy Thảo đạp xe từ xa, Nam Ä‘i ngược lên má»™t Ä‘oạn rồi hai ngưá»i cùng sóng đôi vá» nhà . Nhìn nét mặt Thảo tươi vui Nam há»i:
- Em không có gì rắc rối chứ ?
- Em đã nói là không có chi mô.
- Thế Huy có vặn há»i gì không ?
- Có chá»›, nhiá»u chuyện, nhưng êm xuôi cả. Ãể tối em kể anh nghe.
- Nói sơ bây giỠđi, anh đang sốt ruột mà .
- ÃÆ°á»£c rồi, cho em vô nhà nghỉ chút đã.
Thảo kể hết diá»…n biến câu chuyện cho Nam rồi kết luáºn:
- Anh thấy được không ?
- ÃÆ°á»£c nhưng hÆ¡i tà n nhẫn ?
- Rứa em phải là m răng ?
- Tất nhiên là chuyện phải váºy, anh muốn thông cảm nổi Ä‘au khổ cá»§a Huy.
Thảo nhìn và o mắt Nam:
- Anh răng mà lạ. Thôi khép lại hết, bây giỠchuyện chúng mình. Mai mấy giỠanh đi ?
- Em muốn anh Ä‘i mấy giá».
- Anh đi chuyến trưa. Tan sở, em gặp anh ở bến xe Nguyễn Hoà ng.
Ãêm cuối cá»§a mấy ngà y phép, Thảo Nam chuyện trò đến khuya. Bao nhiêu phiá»n muá»™n lo âu Ä‘á»u được khá»a lấp, bao nhiêu rạn nứt nghi ngá» Ä‘á»u được hà n gắn. Nam tháºt sá»± không tin cô bé ngây thÆ¡ ngà y nà o nÆ¡i thà nh phố nắng gió quê mùa nay lại lịch lãm như váºy. Nam cảm thấy tá»± hà o có được ngưá»i yêu như Thảo.
- Em há»i thiệt, giá» anh còn nghi ngá» gì em nữa không?
Nam là m má»™t động tác để bà y tá» niá»m tin cá»§a mình:
- Anh không còn ước mơ gì hơn nữa, anh không những tìm lại được cô bé Thảo ngà y nà o ở bên chân cầu Mụ KỠmà còn có được cả một nữ tướng giữa chốn ba quân.
- Anh chỉ được tà i khéo nịnh.
- Anh còn biết là m gì hÆ¡n khi mà tất cả Ä‘á»u bị em tóm thâu.
Hai ngưá»i lại chìm và o vắng lặng.
- Anh, em nhắc lại, anh nhớ cho em vô thăm anh một chuyến nghe ?
- Em cứ lo cho má, anh hứa.
Mấy ngà y qua nhanh giữa má»™t bầu trá»i đầy giông gió. Má»™t thứ giông gió vô hình đã gieo bao nhiêu lo âu, sầu muá»™n cho Nam Huy và Thảo. Từ hôm có Nam xuất hiện, Huy và Thảo chỉ gặp nhau lúc đến thăm bà Ãà m hoặc trong hà nh lang bệnh viện. Huy bÆ¡ phá» thấy rõ, còn Thảo, vẫn như má»i ngà y. Thỉnh thoảng thoáng má»™t nét buồn nhè nhẹ.
Hai tuần lá»… qua, trưa nay, thứ bảy, bà Ãà m xuất viện. Thảo đã âm thầm thu dá»n để trả phòng lại cho Huy. Mưá»i hai giá», Thảo đến đón Má, Huy cÅ©ng sẵn sà ng để phụ Thảo đưa bà Ãà m vá» nhà má»›i thuê. Nhưng khi bà Ãà m lên xe xÃch lô, Thảo lấy chiếc chìa khóa phòng trao Huy và nói:
- Em vô cùng biết ơn anh đã giúp em và lo cho Má em. Em phải đưa Má em vỠnhà Bác để nhỠBác săn sóc trong lúc em đi là m.
Thảo lặng lẽ đạp xe theo xÃch lô. Huy đứng ngá»› ra như ngưá»i á khẩu. Lúc nghe có ai đó chà o mình, Huy má»›i sá»±c tỉnh. Huy ngao ngán, chà ng tháºt sá»± không hiểu chuyện có thể đơn giản như váºy. Huy quay cuồng vá»›i bao nhiêu câu há»i không có câu trả lá»i.
Bà Ãà m trở vá» xóm cÅ©, không khà nhà bà Nhiêu vui lại như xưa. Bà nhắc Thảo:
- Con nhớ báo cho Nam biết Má đã vỠnghe.
- Dạ, thứ hai con đánh Ä‘iện tÃn.
Bà Ãà m không nhắc Thảo cÅ©ng nhá»›, Thảo phải là m má»i cách để Nam không nghi ngá» gì lòng chung thá»§y cá»§a mình. Bây giá», má»—i khi nhá»› lại những giây phút gần Huy, Thảo không khá»i giáºt mình. Nếu không may mà xiêu ngã thì sao. Thảo không ngá» mình liá»u đến váºy. Sáng thứ hai vừa bước và o bệnh viện, Thảo đã gặp Huy. Huy có vẻ lo lắng, bối rối thấy rõ. Thảo há»i má»™t cách bình thưá»ng:
- Anh Huy như bị cảm phải không?
- Anh bịnh vì em, em không biết sao ? Anh mong gặp em để nói chuyện.p
- Có gì, trưa em gặp anh ở phòng ăn.
Thảo Ä‘i thẳng vá» nÆ¡i là m việc cá»§a mình. ÃÆ°a được Má vá» nhà , Thảo như vừa trút má»™t gánh nặng. Ngưá»i thư thái, không còn phải thưá»ng xuyên lo âu toan tÃnh trong lòng. Thảo đã trả Huy vá» vị trà má»™t ngưá»i bạn đồng nghiệp nên tâm trà nà ng rất rà nh mạch rõ rà ng. Nà ng không còn ngáºp ngừng đắn Ä‘o trong ăn nói nữa. Huy như con nai lạc đưá»ng, tâm trạng mù má» không biết xá» sá»± sao. Huy cảm thấy mình yếu Ä‘uối bị động. Buổi trưa, Huy chá» Thảo sá»›m nÆ¡i phòng ăn. Huy bị dồn và o thế "liá»u", chà ng định tâm là m cho ra lẽ ngô khoai, nếu không chà ng không còn tinh thần để là m việc nữa. Vừa ngồi và o bà n, Huy đã khai chiến:
- Thế nà o, em cho anh biết rõ thái độ thay đổi của em.
- Anh nói thay đổi gì ? Em có gì thay đổi đâu ?
- Váºy mà không thay đổi ? Anh mất thì giá» Ä‘i há»i nhà cho em rồi em bá» ngang xương. Ãối vá»›i anh, em cÅ©ng không còn niá»m nở. Anh thấy em có sá»± đổi thay.
Thảo cưá»i cách tá»± tin, là m cho Huy thêm tức tối:
- Nói đi, cô không được khinh bỉ tôi.
Thảo thấy Huy đã mất bình tÄ©nh, đây là dịp tốt để nà ng mở đưá»ng thoát.
- Anh Huy thông cảm vụ nhà , đó là ý cá»§a Má em và Bác, em không cãi được. Còn em, là m gì mà khinh bỉ anh? Lúc nà o em cÅ©ng coi anh như ngưá»i trên đáng kÃnh. Anh lại là ngưá»i em thỠân..
- Thế tại sao mấy hôm nay cô tránh né tôi.
- Em tránh né gì anh? Thá»i gian qua em chiá»u anh nên em mang tiếng vá»›i gia đình, anh không thông cảm em lại còn oán. Hạnh phúc, theo em, phải chịu đựng, phải kiên trì, phải thua thiệt, trong khi anh, anh cứ dà nh phần hÆ¡n, muốn má»i việc theo ý mình… Em nghÄ© có lẽ chúng ta ....
- à cô muốn cắt đứt chứ gì, tôi biết, cô đừng cho tôi là thứ khù khá».
- Em không bao giỠnghĩ như thế, đó là ý tưởng tự anh. Em luôn luôn quà mến anh.
- Hừ, quà mà cô cư xá» vá»›i tôi như váºy...
Huy bá» Ä‘i ra ngoà i. Thảo thở dà i, lòng buồn hẳn xuống. Thảo không có ý là m Huy Ä‘au khổ. Quả tháºt có những lúc Thảo cÅ©ng bị giằng xé ray rứt lắm, nếu Huy không nóng nảy tá»± cao thì Thảo còn khổ nhiá»u. Thảo nhìn đồng hồ rồi đứng dáºy lấy xe đạp ra nhà Bưu Ãiện.
(còn tiếp 1 kỳ)
Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam
Trá»i cuối tháng, không má»™t bóng trăng mà đến các ngôi sao cÅ©ng thưa thá»›t hẳn trên bầu trá»i. Hai xóm bên sông Ä‘á»u im lìm đắm trong giấc ngá»§. Không có việc gì là m thì ai cÅ©ng muốn thả hồn và o lãng khuây để còn dưỡng sức cho công việc ngà y hôm sau Ä‘ang chỠđợi.
Thế nhưng sá»± yên tịnh bá»—ng bị phá tan vì những trà ng súng thi nhau nổ dòn trong đêm tối. Tiếng nổ cà ng lúc cà ng rá»™n, tiếng chân ngưá»i chạy huỳnh huỵch, tiếng la hét, trá»i sáng rá»±c vì bóng hoả châu nối tiếp nhau soi tá» khắp nÆ¡i.
Ãánh nhau không xảy ra nÆ¡i xóm nhà cá»§a MÆ¡ ở bên nà y bá», váºy mà chẳng ai nhắm mắt được. Má»i ngưá»i choà ng tỉnh hẳn, khẽ bảo nhau nằm xuống đất để tránh những hòn đạn bay qua. Thân pháºn con ngưá»i tá»™i tình như váºy, nà o có ai được hướng dẫn phải là m sao khi nguy hiểm xảy ra, nên nghe tiếng súng là y như bản năng bảo ai nấy phải cẩn trá»ng.
Mẹ MÆ¡ cÅ©ng thức dáºy ngay từ tiếng nổ hung hãn đầu tiên. Bà rối rÃt gá»i MÆ¡ như nhà cháy đến nÆ¡i. MÆ¡ cÅ©ng vừa chợp mắt, nghe mẹ réo, cÅ©ng mở ngay mắt ra. MÆ¡ run lắm, như váºy là có đụng độ nhau thá»±c rồi. Ãạn bắn rát quá, liên tục như ngô rang, tiếng máy bay quầng quầng trên đầu, những tia lá»a đỠbay vút lên không trung.
MÆ¡ nhát gan không dám hé nhìn ra xem sá»± thể thế nà o. Nhưng tiếng xì xà o bên nhà cáºn ká» cho mẹ con MÆ¡ biết lá»a cháy to nÆ¡i đóng đồn bên kia sông. Tiếng xà lan kêu xoà nh xoạch, chạy vòng vòng trên con nước, tiếng phi cÆ¡ bay vần vÅ©, soi đèn lục lạo khắp nÆ¡i.
Cứ như thế, hai bên quần nhau lâu lắm. Má»i ngưá»i đã thấy sốt ruá»™t mà súng đạn vẫn không ngưng. Cà ng lúc cà ng căng thẳng, ráo riết, dồn dáºp hÆ¡n lên. Ai cÅ©ng không sao Ä‘oán ra chuyện gì Ä‘ang xảy ra ở đó. Nhưng có Ä‘iá»u ai cÅ©ng biết chắc là ngà y mai trở Ä‘i sẽ có nhiá»u háºu quả xảy đến. Giặc sẽ kéo sang bên xóm nà y, tra lục, nhìn xét những ngưá»i dân để cố tìm ra những ngưá»i gây sá»± hoặc lần tìm má»™t manh mối nà o đó cho cuá»™c nổ súng. Oan hay ưng đâu chưa biết, nhưng thế nà o rồi cÅ©ng sẽ có nhiá»u ngưá»i bị bắt dẫn Ä‘i vô cá»›. Rồi thá»i gian bị giữ sẽ kéo dà i lâu hay mau tuỳ theo sá»± nháºn xét cá»§a những kẻ có quyá»n. Sợ nhất là những anh thầy dùi bản xứ theo giặc sẽ kẻ vạch đủ Ä‘iá»u, dân tình sẽ muôn và n khốn khổ.
Ãây không phải là lần đầu xóm MÆ¡ phải chịu bi thương như thế. Má»—i lần có súng nổ đêm trước là liá»n theo hôm sau nhiá»u ngưá»i bị nhìn mặt dẫn Ä‘i. Có ngưá»i Ä‘i không thấy trở vá», có ngưá»i vá» nhưng chẳng còn nhìn ra dáng vẻ ngà y trước. Há»i đến ai cÅ©ng bảo đã phải trải qua nhiá»u giá» bị há»i cung, tra vấn, đòn bá»c nên khiếp lắm. Cứ như thế, lâu lâu lại xảy ra chuyện do từ mãi nÆ¡i đâu kéo vá» gây ra, rồi sau đó rút nhau Ä‘i để dân phải chịu sá»± trả thù oan trái. Có khi giặc cÅ©ng biết là m thế chẳng kết quả gì, song ý đồ cá»§a há» là muốn dân cắt đưá»ng liên lạc để không còn dám nuôi nấng hay giúp đỡ ngưá»i chống đối nữa.
Thế đâu đã hết. Giặc sang Ä‘i lùng khắp nÆ¡i. Tên nà o tên ấy cởi trần trùng trục, hung hăng, cáu tiết. Nhìn và o đâu cÅ©ng vá»›i con mắt đỠngầu, gặp đà n bà phụ nữ cứ nhìn hau háu, chỉ trá» khả ố, nhăn răng cưá»i nham nhở. Bà con phát khiếp, vá»™i vá»™i và ng và ng lánh chân nhanh.
(còn tiếp)
1.Vu VÆ¡
Lạ tháºt , có gì đâu mà mình lại giáºn . Vu vÆ¡ há»n mát là m thoáng buồn ca+.p ma+'t nai nhung . Vu vÆ¡ há»n giáºn ngưá»i ta không cùng nhịp dáºp con tim cùng mình . Ga+.p nhau , mình và ngưá»i ấy chỉ nói chuyện đâu đâu , vu vÆ¡ ấm lòng .
Ngước ma+'t nhìn quanh hãng , ai ai cÅ©ng ca+'m đầu là m việc , vu vÆ¡ tÄ©nh la+.ng . Cuá»™c sống là má»™t chuá»—i ngà y - suốt ngà y Ä‘i "cà y" như váºy ư . Vu vÆ¡ ước gì mình có đôi cánh bay lên như chim bồ câu . Bay lượn má»™t vòng nga+'m nhìn bầu trá»i trong xanh đầy ánh na+'ng . Vu vÆ¡ hạnh phúc..
Lạ thiệt , sao cứ vu vơ ....Vội viết dòng cho lòng mình bớt vắng lặng vu vợ....
2.Chuyện ở Công Sở
Ãi là m chá»— má»›i buồn tháºt . Buồn Æ¡i là buồn .
Ngà y ngà y cặm cụi , cứ hết phân tÃch hệ thống rồi đến thiết kế dá»± án . Ngà y nà o cÅ©ng như thế . Sáng lên hãng , chiá»u tối Ä‘i vá» . Nghe chung quanh má»i ngưá»i có tiếng cưá»i đùa vui vẻ , sao chợt thấy lòng buồn hiu . Nhìn tá»›i nhìn lui mình là kẻ lạc loà i giữa chốn đông ngưá»i nà y . Ta muốn tìm cho ta má»™t ngưá»i bạn tâm giao , ôi chao sao mà khó quá . .
Công việc - công sở - nó là cuá»™c sống hà ng ngà y ta tiếp xúc ,thế mà ta lại không thể có bên cạnh mình má»™t ngưá»i bạn tháºt sá»± như hồi nà o . Sáng sáng ra chị Æ¡i , hôm nay có tin nà y ngà y mai có tin kia . Trưa trưa chị chị em em tÃu tÃt "tám" chuyện trên trá»i dưới đất . Chiá»u chiá»u lại bù đầu và o công việc .
Biết tìm đâu ra ngưá»i cùng nhịp Ä‘iệu ở chốn quê ngưá»i ?!? Kẻ khác ngữ Ä‘iệu , ngưá»i khác quan Ä‘iểm sống , ngưá»i khác ngưá»i . Ôi chao lạc lõng la+'m thay!
3.Biết nói gì đây ?
Anh vẫn thưá»ng há»i em có hạnh phúc hay không . Em biết nói gì đây khi anh muốn em trả lá»i là Không . Em biết nói gì đây khi chuyện tình cá»§a chúng ta chỉ tồn tại mãi mãi trong hoà i niệm mà thôi . Em biết nói gì đây khi em đã không còn những ná»—i nhá»› da diết như những ngà y đầu vắng anh . Em biết nói gì đây khi tình cảm cá»§a em dà nh cho anh luôn chỉ là hoà i nghi và ná»—i nhá»› vô vá»ng ...
Chưa má»™t lần na+'m tay em , sao anh lại gá»i em là tình yêu cá»§a anh ? Chưa má»™t lần vuốt những lá»n tóc loa+n xoa+n phá»§ bá» vai gầy như cánh hạc cá»§a em , sao anh lại muốn mình là tình nhân cá»§a nhau ? Chưa má»™t lần anh nói anh yêu em cho đến khi mất em ..
Sao anh chỉ nhá»› đến em trong những khoảnh kha+'c buồn cá»§a cuá»™c sống ? Sao anh chỉ mÆ¡ đến em trong cÆ¡n say . Lúc em cô đơn , sao em không cảm nháºn có anh ở bên mình . Lúc em gặp khó kha+n trong cuá»™c sống , sao anh không má»™t lá»i an á»§i . Lúc em thèm được nghe giá»ng nói trầm ấm cá»§a anh , sao anh lại không gá»i phone cho em .Thế nhưng anh vẫn nói ra+`ng , anh đã yêu em ..từ rấ t lâu ! Biết nói gì đây để lòng em bá»›t hoà i nghi anh nhỉ .Em rất muốn tin tất cả những lá»i nói máºt ngá»t anh dà nh cho em nhưng em đã không thể là m Ä‘uợc Ä‘iá»u đó .
Hình như từ lâu rồi ,em muốn nói vá»›i anh em Ä‘ang rất hạnh phúc ở bến đỗ cuá»™c Ä‘á»i . Em muốn nói vá»›i anh ra+`ng con tim em không còn rung động khi nghÄ© vá» anh . Con tim em đã dà nh cho ngưá»i khác mất rồi . Mưa bên chồng không còn là m em khóc , mưa bên chồng không là m em nhá»› gì đến những rung động thá»o thÆ¡ ngây . Mưa bên chồng chỉ là m em mặn nồng mà thôị Hãy ngá»§ yên Ä‘i má»™t thá»i hoà i niệm xa xôi anh nhé !
10/01
Thân tặng Thảo , ngưá»i bạn thá»i thÆ¡ ấu cá»§a tôi .
Vá»›i lá»i nhắn , hồi nhá» không muốn cho mà y mượn Má , bây
giỠthông cảm cho mượn nè . Viết thăm má tao nha .
Tôi và Thảo là hai đứa bạn thân từ nhá». ChÆ¡i gì cÅ©ng chÆ¡i
chung: bán đồ hà ng, đất sét, đánh đũa, nhảy dây, tháºm chÃ
cả những cái đầu búp bê còn tóc lượm vá» từ ngoà i đưá»ng
cũng chơi chung, mỗi đứa giữ một ngà y cho tình bạn thêm phần
khắn khÃt ,
CÅ©ng dá»… hiểu, tôi vá»›i nó giống nhau nhiá»u thứ lắm. Tôi có
má, nó cÅ©ng có má. Tôi con má»™t, nó cÅ©ng con má»™t. Ba tôi thưá»ng
hay không có nhà . Ba nó cÅ©ng váºá»µ Chỉ có má»™t Ä‘iá»u khác là nhÃ
tôi nghèo hơn, má tôi lam lũ chứ không có diện và sang như má
của nó.
Thảo hay qua nhà tôi chơị Ä‚n, uống, ngá»§ , nghÄ© như ngưá»i trong
nhà . Má tôi thương tôi sao thì thương nó váºá»µ Có ngà y bán hà ng
vá» nhà dù đã mệt má»i , má tôi vẫn dang rá»™ng hai tay ra ôm tôi
và Thảo và lòng như Ä‘i xa má»›i vá», rồi bà lại lao và o bao nhiêu
là việc đang chỠsẵn trong nhà cho bữa tối và cho gánh xén
ngà y mai .
Nhiá»u lần ngá»§ trưa bên nhau, con Thảo đã không ngần ngại bá»™c
bạch với tôi " Ước chi tao có má như mà y !". Tôi lúc đó chưa
hiểu nó muốn tôi hiểu ước muốn đó theo kiểu nà o nhưng cũng
buá»™t miệng nói cho nó khá»i buồn " Tao lại ước có má như mà y ,
má tao cù lần thấy mồ ". Nhìn qua con Thảo , nó đã lim dim , mỉm
cưá»i bà máºt, nó buồn ngá»§ rồi .
Ước muốn có má như nó của tôi là đúng chớ. Má Thảo hay mua
kẹp tóc , dây chuyá»n , là m Ä‘iệu cho nó nè. Má nó mua cho nó
biết là bao nhiêu, nó đưa qua cho tôi xem và tặng tôi hết, nếu
tôi thÃch. Má Thảo cÅ©ng chẳng ngạc nhiên khi đồ đạc mua cho
Thảo Ä‘á»u nằm trên đầu hay trên cổ tôi .
Lắm lúc tôi cũng không hiểu nó cần gì nơi má nó.
Má Thảo thấy tụi tôi thân và thấy má tôi quý Thảo như con thì
má»—i lần Ä‘i hà ng chuyến vá», bà hay qua nhà má tôi cám Æ¡n vÃ
gá»i gấm thêm tâm tình để má tôi thông cảm và chăm sóc cho
Thảo hơn .
Thảo gần như coi má tôi là má của nó .
Một lần, má của Thảo sắm cho nó chiếc xe đap. Tôi và Thảo lôi
thôi táºp Ä‘i suốt cả buổi chiá»á»¥ Khi đã Ä‘i được , chúng tôi
đánh bạo đạp xe ra đưá»ng cáị
Chiá»u đó, Ä‘ang loay hoay dắt cái xe qua đưá»ng, tôi và Thảo lanh
chanh già nh nhau được dắt một mình , cái xe thì to hơn chúng
tôi rất nhiá»á»¥ Bá»—ng từ xa, má»™t ngưá»i Ä‘i xe gắn máy bất
cẩn không để ý đến chúng tôi Ä‘ang cháºm rãi qua đưá»ng đã
tông và o Thảo và tôi . Tôi nghe tiếng xe đạp ngã xuống thì mê
man không còn biết gì xung quanh nữa .
Tôi thức dáºy vá»›i cái đầu và cái tay băng bó, mở mắt ra lÃ
má tôi bên cạnh. Thảo nằm gần đó, còn chưa tỉnh, má tôi nói
Thảo bị nặng hơn tôi vì che cho tôi .
Tôi rớm nước mắt .
Lúc đó từ ngoà i cá»a có tiếng cá»§a ai như má cá»§a ThảỠBà và o
há»i thăm và i tiếng, lại nhá» má tôi chăm sóc dùm cho Thảo vì bÃ
không đủ thá»i gian lần nà y chá» Thảo thức. Bà bảo má tôi bÃ
có chuyến hà ng đang đợi nên phải đi gấp, chỉ kịp vỠthăm
Thảo chốc lát rồi phải đi .
Tôi nhìn lên má Thảo, lần nà y tôi không biết là nên thông cảm
cho má Thảo hay tá»± tôi hiểu ra Thảo có ý gì khi ước má tôi lÃ
má của nó một lần.
Lần đầu tiên từ đó tá»›i giá», tôi không có cái ý thÃch
muốn má Thảo là má của tôi như bao lần khác tôi đã từng có .
Tôi lẩm bẩm trong miệng cho mình tôi nghe " Má ơi , má ở bên
con hoà i nha má " .
5/03
Mưa rÆ¡i không ngá»›t bên thá»m
Bao nhiêu ká»· niệm êm Ä‘á»m nổi trôi…
T.S.
Tôi nháºn được thư Vân chiá»u qua, kèm theo tấm thiệp cưới. Tôi nghÄ© là Vân má»i tôi vá» dá»± ngà y vui cá»§a nà ng. Tôi thấy thôi váºy cÅ©ng xong, để Vân được yên pháºn và để tôi khá»i phải đắn Ä‘o má»—i khi chợt nhá»› đến nà ng.
Nhưng khi dở thư Vân ra Ä‘á»c và nhìn những dòng chữ in trên thiệp hồng, mắt tôi cà ng lúc cà ng má» dần. Vân không má»i tôi vá» dá»± cưới nà ng mà nà ng muốn tôi có mặt trong ngà y vui cá»§a “ con gái “ chúng tôi.
Vân viết trong thư : “ Anh ạ, em đã định cho con ra ở riêng vì dù sao thì con cÅ©ng lá»›n rồi. Em muốn con được hạnh phúc, được có má»™t mái gia đình để lo toan. Tiếc là em không bà n bạc được vá»›i anh trước. Mong anh tha lá»—i cho em. Nhưng nhất định thế nà o ngà y cưới cá»§a con, anh cÅ©ng sẽ có mặt để con nó được có bố vá» tham dá»±. Em chắc con sẽ rất hãnh diện vá» Ä‘iá»u nà y. Anh đừng để em và con thất vá»ng nhé. “
Lá»i trong thư vá»n vẹn chỉ có bấy nhiêu, song nó là m cho đầu óc tôi cứ muốn vỡ tung ra. Trá»i Æ¡i, “ con gái “ tôi đã lá»›n thế rồi à , đã Ä‘i lấy chồng được rồi à . Váºy mà tôi cứ nghÄ© nó còn nhá» nhÃt chứ. Tôi nhá»› lại má»›i ngà y nà o nó còn lÅ©n cÅ©n theo tôi, nhõng nhà nhõng nhẽo, má»™t hai cứ bắt tôi phải hôn hÃt và đêm đêm nhất định đòi và o ngá»§ vá»›i tôi. Bẵng Ä‘i má»™t thá»i gian, tình bố con Ä‘oảng vị vô tÃch sá»± cá»§a tôi đã đánh rÆ¡i khoảng thá»i gian thÆ¡ má»™ng đó ở má»™t xó xỉnh nà o, rồi thì hôm nay được tin con,má»›i hay con đã lá»›n.
Tôi cay đắng nhìn thấy tên tôi đứng chá»§ hôn trong thiệp vá» phÃa nhà gái. Song song phÃa bên kia là tên bố mẹ cá»§a phÃa nhà trai. Tôi vừa thấy thẹn, vừa thấy Ä‘au nhói con tim. Thà Vân bá» quên tôi luôn Ä‘i, có lẽ ná»—i Ä‘au cÅ©ng không lá»›n và sâu đến thế. Ãằng nà y Vân lại chu đáo sắp đặt má»i việc,rồi dồn tôi và o cái thế chuyện đã rồi. Tôi biết ăn nói ra sao đây. Không Ä‘i thì đâm phụ lòng Vân, là m bẽ mặt con, mà đi thì lấy gì ra áo quần tươm tất, để nghiêm trang hoà n tất vai trò bố vợ cá»§a chú rể.
Tôi xoay trong đầu bao nhiêu toan tÃnh. Cuối cùng thì tôi quyết định vá» dá»± đám cá»§a con. Tôi sẽ vá» sá»›m chừng và i hôm để cùng vá»›i Vân bà n bạc chuyện thuê quần áo ra sao. Ừ thì cứ mang cái mạng cùi vá» giao hết cho Vân định liệu. Tôi vốn đã mặt trÆ¡ trán bóng lâu Ä‘á»i, giá» có thêm má»™t lần trÆ¡ trẽn thì cÅ©ng rứa. Và để Vân yên tâm, tôi gá»i má»™t Ä‘iện tÃn vá» báo “ anh sẽ có mặt ngà y đó “.
******
Tôi đã có ý định không bao giá» còn trở vá» nÆ¡i chốn đó. Không phải vì giữa Vân và tôi có chuyện gì lấn cấn, mà chẳng qua tôi muốn trốn tránh cái thất bại ngà y xưa. Khi tôi nháºn là m cha trong khai sinh con đầu lòng cá»§a Vân, tôi cÅ©ng chỉ nghÄ© đó là má»™t cá» chỉ đẹp. Nà o ngá» nó lại là m cho tôi vỡ giấc má»™ng tương lai.
Thà nh phố đó quá nhá». Nói như má»™t thi sÄ© nà o đó “ Ä‘i dăm phút lại vá» chốn cÅ© “ thì có việc nhá» to gì mà dấu được. Phương chi việc ngay hay gian tôi đứng nháºn là m cha đứa bé thì vá»›i thà nh phố là chuyện vô cùng quan trá»ng. Ai cÅ©ng bảo Ä‘á»i có đâu chuyện tá»± dưng nháºn anh hùng. Chắc là có khói nên má»›i có lá»a, đà n ông rảnh tay tháºt, bạ đâu cứ húc và o, vẫn cứ xưng là trong trắng. Tôi không Ä‘Ãnh chÃnh chuyện ấy lúc đó vì tôi nghÄ© má»™t lần tá»± mình cá»™t chặt và o trách nhiệm thì coi như yên pháºn rồi.
Nà o ngá» sau đó tôi gặp Xinh. Chúng tôi đã có những buổi Ä‘i ăn, Ä‘i chÆ¡i vá»›i nhau tháºt tương đắc. Tá»›i đâu, hai đứa cÅ©ng nắm tay nhau rất thân máºt, Xinh không há» e dè. Tôi rá»§ Xinh Ä‘i hết chá»— nà y đến chố khác, Xinh Ä‘á»u nghe theo. Tháºm chà có lần tôi còn cầm tay Xinh đưa lên môi hôn, Xinh cÅ©ng để nguyên không phản đối.
Hồi ấy, chúng tôi hay rá»§ nhau ra cái công viên ở khuất cuối hồ. Ngồi trên băng ghế đá, chúng tôi nhìn lên vạt nắng và ng trên tÃt ngá»n cây cao. Tôi hẹn hò vá»›i Xinh vá» má»™t cuá»™c sống mai sau, Xinh áºm ừ bảo “ Ä‘i đâu mà vá»™i, anh “. Tôi cÅ©ng lừng khừng không hối thúc, vì tôi nghÄ© chúng tôi đã sống vá»›i nhau thân máºt như thế thì trước sau gì cÅ©ng sẽ là vợ chồng cá»§a nhau thôi.
Má»™t buổi tối, tá»± dưng tôi sốt ruá»™t. Nằm mãi không ngá»§ được, tôi thức dáºy Ä‘i ra ngoà i. Trá»i lất phất mưa rÆ¡i, đêm tháºt sâu, tôi Ä‘oán chừng Xinh có chuyện gì. Tôi cứ thế lầm lÅ©i bước. Mưa rÆ¡i trên đầu, trên mặt, mưa lấm thấm lạnh bên lưng. Thà nh phố chìm sâu trong những ngá»n đèn và ng chống sương mù. Chẳng còn nhà nà o mở cá»a, tôi bước Ä‘i lá»§i thá»§i như con chuá»™t mắc mưa.
Tôi đến nhà Xinh trá», đèn trong phòng Xinh còn sáng. Tôi gõ cá»a, nghe giá»ng Xinh yếu á»›t vá»ng ra “ anh và o Ä‘i, em để ngá» cá»a đó “. Tôi bước và o, ngá»i sặc mùi dầu gió khuynh diệp. Xinh nằm trên giưá»ng, đắp chăn kÃn mÃt, ngưá»i run lên từng cÆ¡n.
Tôi đến bên sá» lên trán Xinh, sức nóng như ngá»n lá»a hầm háºp cÆ¡ hồ là m bá»ng da tay. Mồ hôi trên ngưá»i Xinh vã ướt đẫm, nà ng run lên từng cháºp. Tôi há»i, Xinh cho biết cảm thấy Æ¡n á»›n từ chiá»u rồi nằm không dáºy nổi. Tôi trách sao Xinh không nhắn cho tôi. Xinh nói tỉnh bÆ¡ “ em có má»™t thân má»™t mình thì nhắn nhá» ai bây giỠ“. Tôi nghe mà cụt hứng, thấy mình quê quá độ.
Thế là không nói không rằng, tôi ở lại chăm sóc cho Xinh. Tôi lấy dầu đánh gió cho Xinh, mua lá thuốc ở tiệm vá» nấu xông cho nà ng, thay xống áo rồi tá»± tay tôi tằn mằn ngồi giặt. Xinh nằm nhìn có vẻ rất cảm động. Hằng ngà y, tôi mua thức ăn cho mình và không quên mua cả cháo vá» cho Xinh. Những tô cháo nóng trá»™n nhiá»u sợi gừng thái chỉ, dặm thêm tiêu và những miếng thịt sắt nhỠđể Xinh chóng phục hồi sức. Tôi chẳng ná» hà đút từng thìa cho cô bé, thuyết phục má»—i khi Xinh lợn nhợn muốn ngưng. Tôi cứ phải nà i nỉ, vừa là m mặt giáºn, Xinh má»›i tráºm trà tráºm trạo nuốt thêm.
CÆ¡n sốt cứ tá»›i lui, lúc tăng lúc giảm, Xinh trở mình trằn trá»c. Lúc nà o thiếp Ä‘i được thì má»› nói huyên thuyên. Tôi cố lắng nghe mà chẳng hiểu rõ Xinh nói gì. Má»—i báºn tỉnh lại, Xinh cà ng có vẻ mệt má»i, kêu Ä‘au nhừ xương lưng. Tôi bóp tay chân cho Xinh, nà ng nằm oặt mình như con mèo ướt. Có lúc tôi sợ Xinh bị thương hà n, căn bịnh mà ngà y xưa mẹ tôi đã bị nhiá»…m, phải nằm cả tháng, tóc rụng dần, cả ngà y chỉ uống loại cam sà nh giữ sức. Ãến khi mẹ khá»i bệnh vẫn không Ä‘i lại ngay được, gia đình phải cái ghế bà nh khiêng chuyển mẹ từ trên gác xuống.
Mãi đến tuần thứ ba, cÆ¡n sốt má»›i chịu thua. Xinh tỉnh dần, nhưng tôi thì mệt bã vì lo, vì thức nhiá»u, vì ăn uống không đầy đủ. Xinh tỉnh hẳn, thấy tôi dá»±a gục và o lưng ghế ngá»§, Xinh thấy tá»™i cho tôi. Nà ng không nỡ đánh thức, cứ nằm im nhìn cái dáng cá»§a tôi bèo nhèo trên ghế. Chừng tôi thức dáºy thì kịp bắt gặp Xinh Ä‘ang đưa tay chùi ngấn lệ nÆ¡i Ä‘uôi mắt. Tôi trấn an nà ng “ em tỉnh lại rồi, anh cÅ©ng không sao đâu em. Thế là cả hai đã qua cái thá»i xui xẻo “. Xinh cưá»i mà nụ cưá»i méo xệch, con mắt cà ng dà i ra vá»›i nếp nhăn sâu như Ä‘uôi cá. Khá»i nói cÅ©ng biết là sau cÆ¡n bệnh thì chẳng ai còn giữ được dáng vẻ.
Ãể trả Æ¡n, Xinh đưa tay gá»i tôi lên nằm cạnh bên. Tôi từ chối sợ hÆ¡i ngưá»i khoẻ không tốt vá»›i ngưá»i còn yếu. Xinh báºt cưá»i nói vá»›i tôi “ anh tháºt lẩn thẩn, cứ là m như em là ngưá»i giấy không bằng.†Tôi giảng giải cho Xinh Ä‘iá»u đó không do nÆ¡i tôi vẽ đặt ra mà là kinh nghiệm các cụ dặn bảo lại. Xinh vẫn chưa chịu tha “ mình sắp sang má»™t thiên ká»· nữa rồi mà anh còn quê lá» thói cÅ© váºy, ai chịu nổi “.
Sau Ä‘áºn nà y, tôi cà ng chắc là Xinh bằng lòng ăn Ä‘á»i ở kiếp vá»›i tôi. Ãợi má»™t hôm nà ng khoẻ hẳn, tôi đưa nà ng ra cái công viên ở cuối hồ. Tôi trang trá»ng cầm bà n tay nà ng, giữ nguyên ngang tầm mắt, rồi ngá» lá»i “ em nghÄ© sao nếu anh đỠnghị xin cưới em “. Xinh nhìn tôi yên lặng má»™t lúc tháºt lâu, có lẽ để cân nhắc ý mình, rồi không hẳn trả lá»i ưng hay không. Nà ng chỉ nói : liệu có sá»›m không anh ? Rồi giả lảng sang má»™t đỠtà i khác. Tôi cÅ©ng bao giá» nhắc lại đỠnghị nà y. Tôi sợ lại phải đối đầu lá»i từ chối khéo cá»§a nà ng.
Cuá»™c sống cá»§a hai đứa cứ nháºp nhằng, không ra tình nhân, không ra bè bạn. Ai nhìn và o thì cÅ©ng cứ ngỡ là chúng tôi yêu nhau, mà thá»±c tình thì cứ như hai đưá»ng sắt. Lâu dần, tôi đâm mòn má»i trước. Tôi chỉ còn Ä‘i lại nhà Xinh như má»™t ngưá»i quen. Có lúc cao hứng cÅ©ng hôn nà ng lên môi, Xinh cÅ©ng nháºn. Có đêm mải vui chÆ¡i đến táºn khuya, Xinh giữ lại ngá»§, tôi cÅ©ng không ná» hà . Chuyện thì nghe có vẻ quân tá» tà u mà thá»±c sá»± thì giữa hai đứa chẳng có gì cả. Cho đến má»™t hôm tôi nháºn được thiệp má»i đám cưới cá»§a Xinh vá»›i má»™t lá thư. Tôi Ä‘á»c thiệp trước, thấy tên Xinh. Tôi không cần Ä‘á»c tiếp xem ai là ngưá»i được Xinh chá»n. Tôi lại cà ng không nhất thiết Ä‘á»c lá thư cá»§a Xinh vì tôi thấy chẳng còn lá»i giải thÃch nà o cho lúc nà y.
Sau đó, tôi có nói lại cho Vân đầu Ä‘uôi câu chuyện. Và tôi lẳng lặng bá» thà nh phố ra Ä‘i. Ngà y lên đưá»ng, tôi tá»± dặn vá»›i mình sẽ không bao giá» quay lại. Thế rồi bẵng Ä‘i bao nhiêu năm tháng, những mùa lá đổ, những buổi mưa trưa, những chiá»u nắng xám, tôi cố quên Ä‘i mà vẫn cứ nhá»› nguyên xi.
********
Hôm cưới “ con gái “, tôi không ngá» mình cÅ©ng oai vệ trong vai bố vợ. Vân khép nép đứng bên tôi như má»™t ngưá»i vợ hiá»n. Bên nhà trai cứ khen vợ chồng tôi đẹp đôi. Vân mừng rỡ ra mặt. Khách đông quá, tôi báºn tiếp tÃu tÃt chẳng kịp nháºn ra ngưá»i nà o vá»›i ngưá»i nà o. Cho đến khi tất cả ngồi và o bà n nháºp tiệc, Vân má»›i khá»u tay tôi nói nhá» : anh theo em giá»›i thiệu má»™t chá»— quen xưa “. Tôi còn đâu tỉnh trà để Ä‘oán già đoán non ngưá»i cá»§a má»™t thá»i. Vân dẫn tôi đến má»™t bà n gần đó. Trá»i Æ¡i, có thá»±c không đây, Xinh ngà y xưa cÅ©ng được Vân má»i đến dá»± ngà y con tôi Ä‘i lấy chồng. Xinh mặc cái áo dà i mà u huyết dụ, như mà u ly rượu hồi nao tôi ngồi uống trong tiệm chá» sáng ra lên xe bá» Ä‘i. Vợ chồng Xinh ngồi bên mấy đứa con ở bà n đó. Tôi tránh cho Xinh sá»± bối rối bằng cách nhoẻn miệng cưá»i. Môi thì hé mở mà ruá»™t thì thắt mặn lao xao. Chợt nhiên chẳng há» qua con sông nà o lúc nà y mà lòng vẫn chòng chà nh. Lảo đảo như ngưá»i vừa hÃt xong Ä‘iếu thuốc phiện. Tôi thấy Xinh nhìn tôi mà như thấy nà ng Ä‘ang mếu. Còn tôi thì nao nao như Ä‘ang bị những con sóng lấn sang. Vân hiểu tôi Ä‘ang cảm động nên đưa tay vịn và o cánh tay tôi, má»i Ä‘i chà o các bà n khác.
Lúc quay vá» chá»— ngồi, chà ng rể và con gái đến xin chụp má»™t pô hình ká»· niệm. Cái đèn flash nhá lên như ánh chá»›p xé mà n đêm. Trá»i Ä‘ang tịnh không mà tôi nghe như mưa bắt đầu rÆ¡i ngoà i hè. Tá»± dưng tôi nhá»› đến thá»m cÅ© cá»§a ngôi nhà Xinh năm nao nằm bệnh. Tôi Ä‘iếng ngưá»i Ä‘i, chỉ mình tôi trong đám cưới thiếu vui…
1 Ngá»n lá»a
Ông cầm từng tá» giấy , ngá»n lá»a cháºp chá»n, mà u mắt long lanh ...những dấu triện son Ä‘á», và mà u và ng giấy óng ả như trêu đùa, như thách thức..
Ông cho và o miệng lò , từng tá», từng tá» ..., những hạt trấu rá»±c đỠnhư reo vui, cháºp chá»n ca múa, cái miệng lò há to như miệng như cá sấu, sẵn sà ng, chỠđợi ngấu nghiến, tham lam, Từng tá» , từng tá» , má»—i tá» là má»™t năm há»c, những tháng năm dà i đèn sách , từng tá» là má»™t mảnh Ä‘á»i con , là bao nhiêu mồ hôi đổ, nầy là há»c bạ , nầy là chứng chỉ năm cuối cùng, nầy là bằng ban khen ...
Ngưá»i trong ảnh tươi cưá»i, ngưá»i trong ảnh ngây thÆ¡, những câu khen thưởng, những dòng thầy cô phê và o trang , ngợi khen, khuyến khÃch .
Nầy bao nhiêu là hình ảnh gởi vá», từ phi trưá»ng, từ căn cứ , từ ngà y tuyên thệ vá»›i những dây và ng, ngù vai …Ông lặng lẽ cho và o nuôi ngá»n lá»a, mà u lá»a đỠrá»±c rỡ, bốc lên cao, Ä‘ang ngạo nghá»…, ngấu nghiến, bao nhiêu tháng năm chất chứa, bao nhiêu công lao, trong phút chốc …chỉ còn lại tà n tro bay …
** ỤS.New may 3 2004
Kenneth T. Walsh and Dan Gilgoff
Special report From boy to men : In April 1971 he [ John Kerry ] and other veterans threw their military ribbons and medals in to a trash heap on the step of the Capital ...[It later turned out, discarded some one else’s medals and only his ribbons
Chỉ ném xuống những váºt vô tri, trong lúc Ông mang cả Ä‘á»i ngưá»i ra đốt bá», hà ng triệu ngưá»i quân nhân bị ném và o những trại táºp trung, nÆ¡i không còn con ngưá»i, nÆ¡i mạng sống nhẹ hÆ¡n ngá»n rau, nÆ¡i con ngưá»i nhá» hÆ¡n những sinh váºt lê la qua ngà y tháng …
2 Viên đạn
Mai ôm lấy bụng mình , những giá»t nước cuối cùng trong miệng đắng men chua, thốc tháo từ hÆ¡n tuần nay. Mai vuốt bụng, nén lại cÆ¡n nôn, múc gáo nước mưa trong lu cạnh nhà bếp, xúc miệng, nước mát ngá»t ngà o. Chưa kịp nhổ ra, cÆ¡n nôn má»™t lần nữa trà o trá»±c, Mai gáºp ngưá»i, vịnh tay và o cây cá»™t chống hiên sau, cây cá»™t nhá» là m bằng cây tạp. HÆ¡n tuần nay, sáng nà o cÅ©ng nôn mữa, dấu bà n tay vịnh mãi, cây cá»™t như được đánh bóng bằng sáp, trÆ¡n mướt như da gốc ổi sau vưá»n .
Bai cầm cái rá»— , nhìn dòng nước trong vắt lặng lá», chẳng biết cái thứ bệnh hoạn gì mà Mai không buồn ăn uống, suốt cả tuần nằm dà u dà u, tóc tai rÅ© rượi. Thưá»ng khi Mai vẫn vui đùa, cÆ¡m nước hà ng ngà y khi Bai vá» từ đồn , bao giá» cÅ©ng tươi vui .
Mở chốt trái lá»±u đạn trên tay, ném mạnh và o dòng nước, những bá»t nước trắng xóa ùng ục, chá» má»™t phút , cởi bá»™ quần áo vắt lên cà nh cây , Bai bước xuống, chiếc rá»— con đưa ra, những con cá nổi lên phÆ¡i cái bụng trắng nõn nà , nghÄ© đến bá»a cÆ¡m chiá»u nay, tô cá kho đầy tiêu cay xé , Bai nuốt nước bá»t ...
- Mai ơi! Anh mang cá vỠ...
Mai nhìn và o rỗ cá, mùi tanh tưởi bốc lên , ộm bụng chạy ra hiên, lại thốc tháo. Bai nhìn và o rỗ cá, rồi và o tấm lưng gầy gò của Mai, như ánh sét nhóang lên, anh chợt hiểu , như chị anh khi xưa , có lẽ nà o ?? hay là anh sắp được là m cha ??
- Mai , có phải em ?? lần cuối của con trăng ??
- Hơn một mùa trăng rồi anh , nhưng còn sớm quá, không biết có đúng không , thốc tháo cả tuần nay .
Bai ôm chầm lấy vợ, bế bá»—ng lên, nổi vui mừng à o ạt, là m cha , là m cha ...Trái cÅ©a mùa thương , cÆ¡n vui trong anh như thác lÅ© ,lạy trá»i ,đứa con trai, không cần ,con gái tốt hÆ¡n, con gái đầu lòng , như Mai ………...
Tiếng nổ là m Bai giáºt mình, Mai nằm trong tay anh má»m mại, mùi thuốc súng , mùi máu tanh , tay anh ướt, dung dịch nóng nhầy nhụa , tóc Mai xổ tung, má»m mại , Bai nhìn và o đôi mắt mở trừng, tròng mắt đứng, trắng dá» , anh gá»i
- Mai, Mai ..
Khi Ông Bảy hà ng xóm chạy qua , Bai vẫn còn ôm vợ trên tay, máu đầy ngực áo, Ông sỠmũi, vuốt đôi mắt mở , thở dà i ..
3 Chuyện Trẻ
- Nầy cháu, mang ra một chai soda nữa
Thanh lặng lẽ mang chai soda và sô nước đá, nhìn mấy khuôn mặt đỠnhư mặt trá»i chiá»u , trên bà n ngổn ngang ly chén, vá» chai bia chất đầy dưới gầm .Chẳng biết há»™i há»p gì mà tháng nà o cÅ©ng tụ nhau. Khi ngất ngưỡng anh nầy dìu anh khác, tuồi cÅ©ng cỡ cha ông, có ngưá»i lá»›n hÆ¡n , nhưng ngưá»i nhá» nhất cÅ©ng không thua cha mình .
Hôm thì hát vá»›i nhau , hôm thì ngưá»i say khóc lóc, Thanh nghe tiếng mất tiếng còn. Ngà y má»›i và o giúp việc, Thanh còn ngạc nhiên, giá» thì quá quen vá»›i cảnh tượng nầy. Có hôm mấy ông mặc nguyên quần áo quân đội, có hôm chỉ mặc quần áo bình thưá»ng .
Thanh là thằng há»c sinh nghèo, báºp bẹ dăm ba câu tiếng Việt, xin và o là m việc chạy bà n cho má»™t nhà hà ng VN . Khu buôn bán táºp trung cá»§a cá»™ng đồng ngưá»i Việt , công việc cÅ©ng kiếm được chút Ãt tiá»n chi phà vặt vãnh không phải xin Mẹ .
Nhiá»u khi lắng nghe mấy ông nói chuyện cùng nhau, những danh từ lạ lùng, nói chán lại ôm nhau khóc , Thanh cố gắng tìm hiểu xem các ông nói gì, nhưng các ông nói nhanh quá. Bà i há»c Sá» trong trưá»ng lá»›p chỉ nói mÆ¡ hồ, và Sá» Ã môn không quan trá»ng, Mẹ nói cần há»c Toán cho giá»i, há»c khoa há»c và thi và o medical .Thanh chiá»u Mẹ, dù chẳng biết tại sao Mẹ luôn muốn con và o trưá»ng há»c là m bác sÄ©, cái nghá» phải há»c tháºt lâu và cá»±c khổ quá chừng .
Lại nói gì đã đảo, hoan hô, mấy ông lại hứng chà lên giá»ng, Thanh mang mấy cái chai không cho và o góc,nhá»§ thầm, má»™t chút lại say lăn quay và đá đổ tùm lum, lại u đầu chảy máu...
- Cháu cứ dá»n hết Ä‘i, sắp xong rồi
- Dạ, các bác cứ thong thả, cháu sợ đi vấp té thôi
- Cháu bao tuổi rồi
- Dạ mưá»i sáu
- Còn cha mẹ không ?
- Chỉ có Mẹ thôi
- Váºy ba cháu là m gì
- Dạ, là Việt Cộng đó
Mấy đôi mắt Ä‘ang lỠđỠchợt nhìn thẳng và o Thanh, giáºt mình , Thanh tá»± nghÄ© [ lại nói báºy gì đây …… … …]
4 Ãc giã
- Thằng Tony chết rồi .
- Sao chết sá»›m váºy ? Bệnh gì, má»›i thấy nó còn mạnh khù khù mà ?
- Váºy chá»› bá»™ mầy không nghe biết à ?
- Biết gì ?
- Thì nó chết Ä‘i để lại cho con vợ cá»§a nó gia tà i kết xù, tiá»n bảo hiểm nhân thá», cả triệu bạc chá»› Ãt á»i sao
- Sao mầy rà nh quá váºy ?
- Mấy cái chuyện đó tùm lum trong sở, ai mà không biết, đến tai tao vá»›i mầy là ngưá»i cuối rồi còn gì ? Con vợ nó yêu quá nên giết chồng .
- Nói oan cho con vợ nó, nghe nói tụi nó hạnh phúc lắm mÃ
- Ừ thì hạnh phúc, bởi váºy nó má»›i Ä‘i sá»›m đó
- Mầy nói lạ tháºt, tao chẳng hiểu mầy nói gì
- ừ , thì tao nói là nó hạnh phúc lắm, ngà y nà o cÅ©ng ăn nháºu tưng bừng. ăn toà n các thứ tẩm bổ nên má»›i nông nổi đó.
- Mầy nói chuyện nghe trái tai quá
- Thì tao đã bảo rồi , ăn uống hà ng ngà y, bao nhiêu thứ béo phì, máu cao, lại uống hà ng ngà y , nay tiệc nhỠmai tiệc lớn, sức nà o chịu nổi ?
- ừ , chết như váºy không đáng sao , nhưng thà chết no hÆ¡n chết thèm đó mầy .
- Nhưng rồi thì tiá»n để lại cho thằng khác xà i thôi .
5 Ãúa con
- Ông Æ¡i ! dáºy Ä‘i. Con nó Ä‘au bụng
- Thì cho nó uống thuốc
- Nó bể bá»c nước rồi, dáºy Ä‘i ông
- Bể cái gì ?
- Cái gì nữa, bể nước đầu ối , dáºy đưa con Ä‘i nhà bảo sanh
Giấc ngá»§ bay biến , Tư ngồi dáºy, nhìn vợ, rồi nhìn con bé Ä‘ang gáºp ngưá»i trong cÆ¡n Ä‘au, xá» tay và o chiếc áo,lóng cóng , chân dép, trá»i lạnh cắt da, không khà đáºp và o mắt như nhát búa. “ Nước đầu ối â€, trong đôi tai anh như tiếng sấm ngang trá»i, mùa mưa , cÆ¡n mưa cuồng bạo trút xuống giáºn dữ, đất trá»i xô lệch. Ãứa con gái nhá» nhoi cá»§a anh, nó sắp vượt biển mồ côi . Anh Ä‘au Ä‘iếng ngưá»i, bao giá» ? Thằng nà o ? ChÃn tháng cưu mang mà anh không há» hay biết, Nhá»ng ngà y quần quáºt mưá»i sáu tiếng môt ngà y trong hảng, cuối tuần chạy thêm hà ng ngoà i, chắt chiu mong là sẽ mang lại cho con cái căn nhà , tấm áo , mảnh văn bằng đại há»c, bao nhiêu ước mÆ¡, chá» tháng sáu ngà y ra trưá»ng cuối năm há»c nầy, chỉ còn mấy tháng nữa thôi. Con Æ¡i, sao không ráng há»c cho xong năm nay, còn bao nhiêu cánh cá»a rá»™ng thênh thang, con đưá»ng đại há»c thăng tiến, sao lại chá»n đưá»ng cùn ngõ hẹp mà đi ??
Con bé Ä‘au oằn oại, co quắp trong tay Mẹ nó. Anh lặng lẽ ra ngoà i, đốt Ä‘iếu thuốc, dá»±a cá»a chá», trong lòng trăm mối. Nhá»› lại lúc bồng bế nhau Ä‘i, ngà y xuống tà u, con bé chưa đầy mưá»i tuổi, anh phải cõng con , bè vợ và o bá», thằng con trai lóp ngóp bÆ¡i theo sau, tưởng là đã được an cư cái xứ văn minh tân tiến hà ng đầu thế giá»›i . anh tìm được công việc là m cho má»—t hảng may, lo cắm cúi là m ăn, cho con cái và o trưá»ng, Ä‘i há»c hà nh hà ng ngà y,Anh cố gắng là m không ngừng nghỉ, bao nhiêu giá» phụ trá»™i, bấy nhiêu ngà y nghỉ lá»…. Anh chắt chiu dà nh dụm, nhìn con số tiết kiệm Ä‘ang lá»›i dần, dá»± trù sang năm là có thể dá»n ra vùng ngoại ô, mua căn nhà nho nhá», cho con cái có nÆ¡i chốn há»c hà nh ,
- ông à , coi cháu Ngoại của mình
- Nó nhỠthôi,chỉ hơn năm cân * [ Pound ]
Anh cúi xuống nhìn con bé nhăn nhúm trong đống khăn bao bá»c.Ãôi mắt nhá» he hé nhìn, cái miệng chúm chÃm. Nhìn xuống cuá»™c Ä‘á»i như ngây dại …
6 Cốt Khỉ
Tuấn hà há»ng, mặt mà y cưá»i tươi khoe
- Anh Bảy , em mất cha cái điện thoại di động tối qua
- Mầy hÆ¡ há»ng quá , mất ở đâu ?
- Em dẩn mẹ con tụi nó đi chợ hoa , chúng cuỗm hồi nà o có hay đâu
Kiệt chêm và o
- Anh Bảy nghÄ© coi, ảnh Ä‘i chợ Tết ban đêm ,cõng thằng nhóc trên vai cho nó coi , Ä‘iện thoại để túi quần sau lưng , có phải là má»i má»c không ?
- Váºy thì tao biết mánh thằng nầy rồi , mấy muốn mua Ä‘iện thoại má»›i chá»› gì ?
- Trúng ngay tim Ä‘en rồi anh Bảy, không mất thì dá»… gì chị ấy chịu chi tiá»n , ừ ! anh thấy cái Nokia má»›i chưa ?? Ngoà i Mini-Mart đó , cáu cạnh , chỉ má»›i chưng lên hôm qua thôi.
- Tao khoái cái Samsung hÆ¡n , gá»n gà ng
- Anh Bảy à cái nầy có nhiá»u chức năng hÆ¡n , anh đã coi chưa ? Mình có Ä‘i không ?
- Ưø thì tao coi quảng caó trong tá» Tiếp Thị nhìn cÅ©ng mê lắm , nhưng cÅ©ng nặng tiá»n đó mầy ,
- Năm triệu chớ bộ đồ bỠsao ?
- Thằng Bằng má»›i mua cái Ä‘iện thoại, chẳng biết có con ma nà o gá»i không mà bà y đặt móc ra bá» và o.
- Anh Tuấn chơi cái Nokia đi, mở nhạc Tout L’amour nghe cho nó đã tai
- Năm triệu cũng hơi đau lưng đó mầy
- Aáy , chá» khi nà o anh và o phòng há»p thì em gá»i anh, danh chánh ngôn thuáºn móc ra trình là ng cho tụi nó lé luôn .
- Vợ nó có chịu chi ra hay không má»›i quan trá»ng
- Có lý do chánh đáng, mình là m giám đốc mà để thằng dưới quyá»n nó qua mắt thì cÅ©ng ê quá anh à .
- Ưø để tao tÃnh
- Chỉ có má»™t cái thôi đó , anh không tÃnh lẹ thằng nà o nó chá»›p là anh hụt giò .
Tuấn đẩy xe và o nhà , nắng khiếp đảm, những giá»t mồ hôi lăn dà i trên trán. Phương đón chồng , mang cặp đỠlên bà n rồi quay sang
- Anh rá»a mặt Ä‘i , em Ä‘i là m nước.
- Nóng như thiêu, định gá»i em báo tin là anh vá» muá»™n, quên là mất cha nó cái Ä‘iện thoại rồi
- A, em định dà nh ngạc nhiên cho anh
- Gì nữa đây ??
Phương tủm tỉm và o trong , mang ra cái điện thoại di động dà và o tay chồng
- Em thấy anh tiếc cái Ä‘iện thoại ngÆ¡ ngẩn, nên chạy tìm mãi má»›i ra cái nầy , giống y hệt cái model cÅ© mà bá»n chúng đã móc cá»§a anh , thấy em tà i chưa ??
... Nhược bằng bắt má»i ngưá»i viết phải viết theo má»™t lối vá»›i mình, thì đến má»™t ngà y kia, hà ng trăm thứ hoa cúc Ä‘á»u phải nở ra cúc vạn thá» hết.
Phan Khôi
Bạn bè thỉnh thoảng gặp nhau bên ly cà phê, tách trà , sau khi chuyện trò vá» gia đình con cái hay tuổi già đang đến, há» vẫn thưá»ng chung cuá»™c vá»›i chút chén văn chương rồi ra vá» vá»›i những nghÄ© suy có khi đến báºn lòng. Gần đây, trong má»™t cuá»™c tranh luáºn, thuáºt dụng chá» nghÄ©a cá»§a Hoà ng Cầm và Trịnh Công SÆ¡n đã được nhóm bằng hữu mang ra bà n cải so sánh. Có lẽ sá»± ẩn dụ hai mang cá»§a ngôn từ và lẽ nhị nguyên lÆ¡ lá»ng trong thÆ¡ trong nhạc đã giúp được há» trong sáng tác, thà nh danh, và sá»± an thân. Dù sao thì “đà n bò và o thà nh phố†băng qua lối mòn phản chiến ngoại ô hay chiếc “lá diêu bông†bên kia sông và ngưá»i chị buổi thiếu thá»i từ cuối má»™t là ng quê đã giúp há» sống-còn mà đi “qua vưá»n ổi†xanh ngon hay rá»™n rà ng phân bua vá» má»™t mùa thu thà nh phố đỠlá bà ng.
Tôi đã không nghÄ© nhiá»u vá» những Ä‘iá»u nà y mà mãi báºn lòng nhá»› vá» những ngưá»i tuổi trẻ trung thá»±c nhiệt thà nh, hiên ngang bước chân qua cổng trước cá»§a khu vưá»n Nhân-Văn Giai-Phẩm để rồi chịu cheo leo suốt cả quãng Ä‘á»i dà i. Tôi nghÄ© nhiá»u vá» những ngưá»i tuổi trẻ “biết ghét biết yêuâ€, viết văn là m thÆ¡ thá»i “trăm hoa Ä‘ua nởâ€. Tôi muốn được má»™t lần vá» thăm lại những chà ng viên bá»™c tuổi giữa thanh niên đã má»™t thá»i dùng máu lệ mình tưới thắm má»™t mùa trăm-hoa cÅ©. Những Trần Dần, Phùng Quán, Phùng Cung, Trần Lê Văn, Bùi Quang Ãoà i, Tạ Hữu Thiện...và má»™t ná»—i ngáºm ngùi.
Năm 1956, giữa những ngà y Cá»ng Sãn Hà Ná»™i còn Ä‘ang hăng máu vá»›i cuá»™c Cải Cách Ruá»™ng Ãất “hoà n toà n thắng lợi†thì những sá»± kiện sá»ng sốt, không ngá», dồn dáºp xảy đến trong hà ng ngÅ© Cá»ng Sản quốc tế và chế độ miá»n Bắc.
Ở Nga, Há»™i nghị lần thứ 20 cá»§a đảng Cá»ng Sản Liên Sô và o tháng Hai 1956 là dịp để Krushchev hạ bệ Stalin và sá»a đổi lại luáºn thuyết bạo động cá»±c tả bằng cách hứa hẹn má»™t chÃnh sách má»m dẻo và dân chá»§ hÆ¡n. Ãợi mãi sốt ruá»™t, các nhà văn Nga, mà ngưá»i cầm đầu là Dunkinsev, bắt đầu lên tiếng đòi há»i sá»a sai những bất công cá»§a chế độ.
Ở Tà u, đảng Cá»ng Sản Trung Quốc tuy đã hoà n thà nh chiến dịch cải cách ruá»™ng đất từ mấy năm trước cÅ©ng buá»™c phải tuân theo chỉ thị cá»§a Ãệ Tam Quốc Tế nên đà nh há»i hợt lá» má» tung ra khẩu hiệu “ Bách hoa tá» phóngâ€, trăm hoa Ä‘ua nở, mà không thá»±c sá»± thi hà nh má»™t chÃnh sách ná»›i rá»™ng tá»± do dân chá»§ nà o. Năm 1957, nhóm La-Long-CÆ¡ khởi sá»± phong trà o chống Ãảng.
Ở các nước Cá»ng Sản Ãông Âu, vụ Poznan (Ba Lan) và o tháng Sáu 1956 và kế đến là vụ Budapest (Hung Gia Lợi) và o tháng Mưá»i đã là m rung chuyển bá»™ máy thống trị cá»§a Ãệ Tam Quốc Tế vá»›i các phong trà o chống Nga rầm rá»™.
Ở Bắc Việt, các lãnh tụ cá»§a đảng Cá»ng Sản Việt Nam đã vất vả hÆ¡n nhiá»u so vá»›i đà n anh phương Bắc cá»§a há». Khi đặc sứ Mikoyan cá»§a Ä‘iện Kremlin sang Hà Ná»™i giải thÃch vá» luáºn thuyết má»›i cá»§a Krushchev thì cuá»™c cách mạng ruá»™ng đất Ä‘ang ở và o giai Ä‘oạn chót và hung hãn nhất. Hồ Chà Minh đà nh trì hoãn việc phổ biến quyết định cá»§a Há»™i Nghị lần thứ 20 cá»§a đảng Cá»ng Sản Liên Sô và tuyên bố “Sá»a sai†và o tháng Tám năm 1956.
Trưá»ng Chinh, Tổng bà thư Ãảng, và Hồ Viết Thắng, Thứ trưởng phụ trách Cải cách Ruá»™ng Ãất bị “hạ bệâ€. Võ Nguyên Giáp phải thay mặt trung ương Ãảng thú nháºn sai lầm và hứa hẹn sá»a chữa, đồng thá»i thả mưá»i hai ngà n đảng viên bị cầm tù vì bị quy lầm là địa chá»§. Tình trạng xung đột, ám hại nhau giữa hai thà nh phần đảng viên cÅ© và má»›i, bị tố và “tố saiâ€, lan rá»™ng đến nhiá»u vùng nông thôn. Dân ở những là ng xóm nhiá»…u nhương, địa chá»§ được tha vá» lẫn bần nông, tìm má»i cách chạy ra thà nh phố để mưu sinh và để được yên thân. Không khà nghi kỵ, căm thù, từ nông thôn lan ra thà nh phố, từ nông dân lan qua giá»›i công nhân, há»c sinh, và trà thức. “Vụ Quỳnh Lưuâ€, việc cán bá»™, công nhân, há»c sinh táºp kết khởi loạn ở Ngã Tư Sở và đáºp phá đồn công an Bá» Hồ (phố Cầu Gá»—, Hà Ná»™i) là kết quả cá»§a những ná»—i oan ức chồng chất và lòng căm thù đối vá»›i chế độ ngà y cà ng sâu rá»™ng.
Giá»›i văn thi sÄ© trà thức ở miá»n Bắc trước kia đã chân thà nh hợp tác vá»›i Cá»ng Sản trong công cuá»™c kháng chiến dân tá»™c chống thá»±c dân Pháp nay thấy mình bị lợi dụng, bạc đãi, khinh miệt và cuối cùng là áp bức, khá»§ng bố tá»›i mức độ không thể chịu đựng nổi.
Bà i diá»…n văn hạ bệ Stalin mà Krushchev Ä‘á»c trong má»™t khóa há»p bà máºt và o tháng Hai 1956 bị lá»t ra thế giá»›i bên ngoà i đã manh nha phong trà o chống lại Ãảng dưới hình thức chống tinh thần Stalin.
“Giai Phẩm 1956†ra Ä‘á»i có những bà i viết nêu lên thối nát cá»§a chế độ. Trong bà i “Cái chổi quét rác rưởiâ€, Phùng Quán nói rằng chế độ miá»n Bắc đầy rác rưởi dÆ¡ bẩn và má»™t nhà văn như anh sẽ tình nguyện là m cái chổi quét cho sạch rác rưởi đó. Bà i viết như má»™t tuyên ngôn khởi đầu cho cuá»™c khởi nghÄ©a văn há»c.
Trong bà i “Ông Bình Vôiâ€, Lê Ãạt đã ám chỉ công kÃch bá»n cán bá»™ lãnh đạo:
Những kiếp ngưá»i sống lâu trăm tuổi
Y như một cái bình vôi
Cà ng sống cà ng tồi
Cà ng sống cà ng bé lại
Hữu Loan thì uất ức:
Má»™t Ä‘iá»u Ä‘au xót
Trong chế độ chúng ta
Trong chế độ “Dân chá»§ Cá»ng hòaâ€
Những thằng nịnh hót còn thênh thang đất sống...
Trong “Giai Phẩm Mùa Xuânâ€, thÆ¡ Trần Dần tả sá»± khổ cá»±c, thiếu thốn, thất nghiệp cá»§a vợ chồng tác giả. Há» Ä‘i giữa Hà Ná»™i, “không thấy phố không thấy nhà †mà chỉ thấy “mưa sa trên mầu cá» Ä‘á»â€.
Cụ Chương Dân Phan Khôi, má»™t sÄ© phu Văn Thân xứ Quảng, ngưá»i nho sÄ© tiết tháo cuối cùng đại diện cho cả má»™t hệ thống Nho Giáo từ hÆ¡n hai nghìn năm trước, đơn thương độc mã đối đầu vá»›i ý thức hệ Marxism và chế độ Cá»ng Sãn vá»›i má»™t ý chà đấu tranh tá»›i cùng:
Nắng chiá»u tuy có đẹp,
Tiếc tà i gần chạng vạng.
Mặc dù gần chạng vạng
Nắng được thì cứ nắng (1956)
Trong Giai Phẩm Mùa Thu táºp I ra Ä‘á»i ngà y 29 tháng 8 năm 1956, bà i viết “Phê bình Lãnh đạo Văn nghệ†cá»§a cụ Phan Khôi như quả bom chấn động cả Hà ná»™i đã gây nên cuá»™c chiến tranh văn há»c giữa trà thức miá»n Bắc vá»›i Ãảng.
Từ tháng Tám 1956, Hà Ná»™i như má»™t khu vưá»n vá»›i hà ng trăm loà i hoa Ä‘ua nở. Cụ Phan Khôi cùng Nguyá»…n Hữu Ãang, Trần Duy xuất bản báo Nhân Văn. Giá»›i sinh viên thì cho ra Ä‘á»i tá» Ãất Má»›i do Bùi Quang Ãoà i là m chá»§ bút. Các báo phát hà nh từ trước như tuần báo Trăm Hoa cá»§a Nguyá»…n BÃnh, tá» Thá»i Má»›i, cÅ©ng hưởng ứng phong trà o cho đăng những loạt bà i đả kÃch Ãảng. Vá» phÃa báo Ãảng thì có những tá» Cứu Quốc, Nhân Dân, Há»c Táºp, báo Văn (sau khi báo Nhân Văn bị đóng cá»a). Bên cạnh những văn thi sÄ© trẽ viết văn là m thÆ¡ đấu tranh chống Ãảng là những “Con ngá»±a già cá»§a Chúa Trịnh†(truyện Phùng Cung), những tay cặp-rằng văn nghệ chạy theo Tố Hữu như Hoà i Thanh, Xuân Diệu, Nguyá»…n Ãình Thi... hay tiêu biểu cho má»™t nhóm nhá» văn nhân xu thá»i, xoay xở, lúc nịnh lúc chưởi như Nguyá»…n Tuân, Nguyá»…n Công Hoan, cốt sao được ăn trên ngồi trước.
Tố Hữu là ông thợ cả, là “thần tượng†cá»§a thi ca Cá»ng Sản Việt Nam. Lá»i thÆ¡ sau đây tá» rõ tinh thần thấp hèn cá»§a ngưá»i viết khi tán dương lãnh tụ:
Hoan hô Sta-lin
Ãá»i Ä‘á»i cây đại thá»
Rợp bóng mát hòa bình
Ãứng đầu sóng ngá»n gió! ...
Sta-lin ! Sta-lin !
Yêu biết mấy, nghe con táºp nói
Tiếng đầu lòng con gá»i Sta-lin ! ...
Ông Sta-lin ơi ! Ông Sta-lin ơi !
Hỡi ôi Ông mất ! Ãất trá»i có không ?
Thương cha thương mẹ thương chồng
Thương mình thương má»™t thương Ông thương mưá»i...
Hay sự tà n bạo trong văn chương hiện thực xã hội chủ nghĩa khi đỠcao cuộc đấu tranh giai cấp đẩm máu:
Giết, giết nữa, bà n tay không phút nghỉ
Cho ruộng đồng lúa tốt, thuế mau xong,
Cho Ãảng bá»n lâu, cùng ráºp bước chung lòng
Thá» Mao Chá»§ Tịch, thá» SÃt-Ta-Lin...bất diệt...
Chúng ta thá» Ä‘á»c những câu thÆ¡ cá»§a má»™t Xuân Diệu tiá»n chiến lãng mạng:
Là thi sĩ, nghĩa là ru với gió
Mơ theo trăng, và vơ vẫn cùng mây
Ãể linh hồn rà ng buá»™c bởi muôn dây,
Hay chia sẻ bởi trăm tình yêu mến...
Trăng nháºp và o dây cung nguyệt lạnh
Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần
Ãà n buồn, đà n lặng, ôi đà n cháºm
Má»—i giá»t rÆ¡i tà n như lệ ngân...
Rồi má»™t Xuân Diệu sau khi “trở dạ†là m thÆ¡ hiện thá»±c xã há»™i chá»§ nghÄ©a, là m lao động phục vụ Ãảng, phục vụ giai cấp vô sản:
...Thắng hay thua? Ãá»i sẽ méo hay tròn ?
Tráºn quyết liệt!
Yên lòng và vững chÃ!
Ôi êm ái khi tay cầm vÅ© khÃ
Chuyên chÃnh cá»§a ta là thép cương kiên...
Mỗi lần tranh đấu gay go
Chúng con lại được Bác Hồ tới thăm
Nghe lá»i Bác dạy khuyên răn,
Chúng con ước muốn theo chân cá»§a Ngưá»i...
Chúng con thá» nguyện má»™t lá»i
Quyết tâm thà nh khẩn...lá»™t ngưá»i từ đây...
Anh em ơi! quyết chung lưng
Ãấu tranh tiêu diệt tà n hung tá» thù,
Ãịa hà o, đối láºp ra tro,
Lưng chừng phản động đến giỠtan xương.
Thắp Ä‘uốc cho sáng khắp đưá»ng,
Thắp đuốc cho sáng đình là ng hôm nay.
Lôi cổ bá»n nó ra đây
Bắt qùy gục xuống, Ä‘á»a đà y chết thôi...
Kỳ tá»›i: Các nhà văn thi sÄ© trẻ tuổi tiêu biểu cá»§a thá»i kỳ Nhân Văn Giai Phẩm. Lá»i thÆ¡ văn cá»§a há» là tiếng nói cá»§a tấm lòng chân tháºt, biết ghét biết yêu: Trần Dần, Phùng Quán, Tạ Hữu Thiện, Bùi Quang Ãoà i, Phùng Cung, Trần Lê Văn, Hoà ng TÃch Linh...
9/2004
(Viết theo tà i liệu từ Ãăc San “Trăm Hoa Ãua Nở
trên đất Bắcâ€, Tá»§ Sách Bảo Vệ Tá»± Do Văn Hóa
Sà i Gòn, 1959)
Vietnam Airline – Những chuyến bay mang lại niá»m vui xum há»p?
Ná»a đêm mà điện thoại còn reo vang. Tôi lồm cồm bò dáºy, nhấc máy.
- Ai đấy?
- Thu đây. Em đây. Ngưá»i đầu dây vừa nói vừa thở – Khiếp! Ngá»§ gì sá»›m thế?
- Mới 2 giỠsáng, thưa tiểu thư.
Tiếng Thu cưá»i ròn tan trong máy – ừ nhỉ, em Ä‘oảng tháºt. Nhưng có chuyện quan trá»ng em nhá» anh gấp.
Tôi dụi mắt cho tỉnh ngá»§ há»i: Em Ä‘ang ở đâu đấy?
- Anh mÆ¡ à ? Thu há»i rồi lại cưá»i ròn trong máy – Em Ä‘ang ở Ná»™i Bà i. Anh nghe kỹ nhé. Ngay bây giá» anh gá»i diện báo cho Hoa, bạn em biết. Anh bảo nó tốp ngay chuyến bay cá»§a bá»n Vietnam Airline Ä‘i.
- Là m sao thế? Tôi hÆ¡i ngạc nhiên, bởi chÃnh Thu đã nhá» ngưá»i đặt bằng được vé cá»§a Vietnam Airline, và đặt luôn cho cả ngưá»i bạn mình, mặc dù giá cao hÆ¡n các hãng khác tá»›i và i trăm. giá» vừa tá»›i sân bay cô đã gá»i Ä‘iện nhá» tôi nhắn bạn mình tốp không bay nữa. Tôi Ä‘oán chắc phải có cÆ¡ sá»±, nhưng tảng lá» như không biết để há»i Thu – em từng mÆ¡ được ngồi trên Boeing Vietnam, sao vừa xuống sân bay đã chuyển hệ nhanh thế?
Giá»ng Thu trở nên bá»±c tức.
- Em má»›i là con đại hâm. Anh biết không, xem VTV4 bá»n nó quảng cáo rùm beng Ä‘i Vietnam Airline sẽ được thưởng thức ná», kia. Rồi phong cách phục vụ táºn tình, chu đáo, lịch sá»±; mang Ä‘áºm đà bản sắc văn hóa dân tá»™c... Váºy mà khi con em đói, em bấm chuông, xin tụi nó Ãt cháo cho con nhỠăn, anh biết em nháºn được quả gì không? – giá»ng Thu cấm cảu – Má»™t quả cháo mắng.
Tôi không hiểu, bèn há»i lại: Nhưng em xin ai? Mà cháo mắng là sao?
Thu nói má»™t thôi má»™t hồi: Xin chiêu đãi viên chứ xin ai? Nó không cho má»™t giá»t, mà còn vểnh mặt mắng em là chưa tá»›i giỠăn.
- Em có bôi nhỠkhông đấy?
Giá»ng Thu tấm tức: Em thá» có con em trên tay. Nói xong, nó nguẩy Ä‘Ãt Ä‘i, ná»a tiếng sau má»›i bưng cho con em má»™t Ãt cháo lổn nhổn như cá»§a bố thÃ. Em háºn run ngưá»i mà không rá»§a được câu gì cho bõ tức.
- Ai lại là m thế. Sao em không gặp thẳng xếp của hỠcó hay không?
Ừ nhỉ! Thu đáp giá»ng tiếc rẻ – giáºn quá quên béng mất. Nhưng quả cháo không thôi, em cÅ©ng không phải mất công gá»i Ä‘iện. Bay chừng ná»a đưá»ng, con em nó mệt, nên cứ trưá»n ngưá»i đòi ngá»§. Anh biết đấy, con em còn nhá», nó quen ngá»§ giưá»ng, lần đầu Ä‘i máy bay, không quen, nên nó cứ i ỉ suốt. Nghe não hết cả ruá»™t. Em há»i bá»n nhân viên, xin nó kê giúp chiếc nôi cho cháu nó ngá»§, anh biết tụi nó nói gì không? - Chưa đến giá» ngá»§. Lần nà y em Ä‘iên quá nên sẵng giá»ng: Con tôi nó mệt, cần nôi để ngá»§ mà chị nói chưa đến giá», như váºy gá»i là phục vụ táºn tình à ? Chắc em nói to lắm, nên bá»n Tây xung quanh nhổm hết cả lên, hết nhìn em lại nhìn mụ chiêu đãi viên ná». Chắc nó ngượng, nên má»™t lúc sau cÅ©ng lục tục mắc nôi cho con em. Nhìn nó vừa là m vừa lầu bầu, Ä‘iên tiết quá anh ạ. Nếu không phải trên máy bay và vì thể diện quốc gia chắc em sẽ cho bá»n chúng má»™t mẻ.
Tôi trêu Thu: Ãá»™ng và o ngưá»i cá»§a đảng là toi mạng đóù. Tại em nghiá»n VTV4 quá nên má»›i vất vả váºy. Thôi, vá» tá»›i nhà rồi, má»i chuyện ân oán dẹp hết Ä‘i cho kỳ nghỉ phép vui vẻ. Nếu có thá»i gian, email sang báo cho bá»n anh biết tình hình VN. Còn chuyến bay cá»§a Hoa, bạn em, anh sẽ báo Hoa biết. Bay hay không là tùy Hoa quyết định.
- Giá»i ạ. Em tốn tiá»n gá»i Ä‘iện báo anh cÅ©ng vì chuyện đó. Hoa cÅ©ng có con nhá». Con nó còn ươn ẹo hÆ¡n con nhá» nhà em. Rá»§i mẹ con nó Ä‘i, gặp đúng bá»n trần quấy như chuyến em vừa Ä‘i thì khốn. Thôi nhé – Tiếng Thu léo nhéo trong máy – ngưá»i nhà em ra đón rồi. Bai bai nhé. Có gì em email sau. Chuyện em nhá» anh nhá»› đấy. Hay đánh má»™t giấc tá»›i sáng lại ngỡ mê ngá»§, sang phép thì anh chết đấy.
Tôi chúc Thu kỳ nghỉ phép vui vẻ rồi cúp máy.
Trở lại giưá»ng, trằn trá»c mãi cÅ©ng chẳng thể nà o ngá»§ tiếp. Luẩn quẩn trong đầu là hình ảnh chiếc Boeing 767 cá»§a hãng hà ng không Vietnam Airline Ä‘ang rẽ mây bay và o khoảng không xa tắp...
Những chuyến bay mang lại niá»m vui xum há»p. Việtnam Airline!
Eo ơi Hà Nội phố
Email đầu tiên Thu gá»i cho tôi sau hÆ¡n má»™t tuần Ä‘oà n tụ cùng gia đìnhï. Thu kể: Hà ná»™i bây giá» xe máy nhiá»u hÆ¡n châu chấu. Mấy ngà y đầu chỉ nhìn xe máy chạy, nghe tiếng còi tuy toét từ đêm tá»›i sáng cÅ©ng đủ chóng mặt, long mà ng óc rồi. Khói, bụi mù trá»i. Hà ná»™i 36 phố phưá»ng thá»i mở cá»a giá» nhan nhản mắt xanh, má» Ä‘á», còn tóc thì... kÃnh thưa các kiểu: xanh; Ä‘á»; tÃm; và ng; nâu... Ãi trên đưá»ng giá» khó có thể phân biệt đâu là Tây, là ta. Tháºm chà ngay cả mấy bà sồn sồn tóc cÅ©ng và ng ươm. Mắt, môi, ngá»±c, mông... được nâng cấp hết tần số. Kết bạn, lấy vợ qua ảnh bây giá» Ä‘ang là model thá»i thượng. Nếu anh có lấy vợ kiểu nà y phải xin nhà gái gá»i cho tấm trắng Ä‘en hoặc mốc mốc má»™t chút cà ng tốt, may ra má»›i nhìn thấy mặt tháºt cá»§a nhau. Còn không thì... đến cả cái... ấy cÅ©ng bị nâng cấp đấy. Phải thừa nháºn dân Việt Nam âu hóa hÆ¡i bị nhanh và đang bị âu hóa nhăng nhÃt má»™t cách toà n diện. Hà ná»™i giá» là m việc và tan tầm là má»™t thà nh phố nưá»m nượp tiếng còi xe máy cá»§a „quân khá»§ng bố„ (vì ai cÅ©ng bịt mặt). Khác vá»›i đội quân cá»§a Bin -la – đèn, há» toà n là trai thanh gái lịch, mặt bịt khăn kÃn mÃt, chỉ lòi ra 2 con mắt thao láo (vì chống bụi). Còi xe máy thôi thì kÃnh thưa các kiểu to, nhá» Ä‘á»u được huy động hết tần số. Dắt xe ra cổng: bấm còi; lên xe, nổ máy: bấm còi; gặp ngưá»i quen: bấm còi; xin đưá»ng: bấm còi; chá»i chạy ẩu: bấm còi; không kịp vượt đèn và ng: bấm còi; Ä‘ua xe; chạy dạo... tất táºt Ä‘á»u: bấm còi. Ãứa em đèo 2 mẹ con Ä‘i chÆ¡i, Ä‘ang Ä‘i ngon là nh nó bấm còi inh á»i khiến con em sợ rúm ngưá»i. Há»i tại sao, nó nhe răng đáp: Bấm miết quen tay. Không bấm tay chẳng biết là m gì. Vả lại còi liên hồi đấy mà có thằng mẹ nà o nhưá»ng thằng nà o đâu. Luáºt Ä‘i đưá»ng là còi. Còi thằng nà o to là thắng. Xe không còi thì đừng nghÄ© chuyện ra đưá»ng. Chưa nói khi nhẩy lên xe ai cÅ©ng phải thuá»™c cách „là m luáºt“. Luáºt nà y do các „đồng chà bạn dân„ qui định. Giả sá» Ä‘ang chạy xe, thấy mấy đồng chà nhấp nhổm phÃa xa, rồi vẩy dùi cui, kế đó dúi đương sá»± và o má»™t góc nà o đấy... kể như đương sá»±... thoát hiểm và chỉ việc là m thá»§ tục „đầu tiên“ là có thể phóng vèo vèo. Ngược lại nếu các „đồng chà bạn dân„ mà giÆ¡ tay chà o; cưá»i tháºt tươi rồi giá»›i thiệu chức vụ... lúc ấy, khôn hồn đương sá»± nên rút tay ra khá»i túi, rồi chá» các „đồng chà bạn dân„ giải vỠđồn láºp biên bản. Nhẹ thì và i 3 trăm ngà n. Nặng thì gác xe, giam bằng, phạt và i triệu... Ngưá»i dân Hà Ná»™i bây giá» tá» ra rất yên tâm vì các „đồng chà bạn dân„ có mặt trên từng cây số... Mấy ngà y đầu vá» em chưa quen nên gặp ngưá»i quen trên đưá»ng, thấy há» chà o là em phải phải xông lên, lá»™t mặt nạ má»›i biết há» là ai. Con em, thịt thÆ¡m bÆ¡ sữa, nên bị muá»—i châm tứ phÃa. Mặt mÅ©i, chân tay sưng húp hÃp cả. Bình phịt muá»—i em Ä‘em vá» chưa đầy má»™t tuần đã hết sạch. Tối đến, trước khi mắc mà n, phịt đông, phịt tây, phịt tứ tung má»i phÃa, váºy là muá»—i lá»›n, muá»—i bé, muá»—i mẹ, muá»—i con, thôi thì đủ cả 3-4 thế hệ nhà muá»—i thi nhau rÆ¡i rà o rà o xuống đất như sung rụng. Em cảm tưởng đất Hà Thà nh má»™t ngà y vắng Ä‘i tiếng còi cá»§a xe máy, ôtô và các phương tiện cÆ¡ giá»›i khác cùng những tiếng giao bán báo, bán hà ng rong, quà vặt... sẽ trở thà nh má»™t thà nh phố nghÄ©a trang mất...
Lương y kiêm từ mẫu
Thu email cho tôi lần 2 sau khi đưa con cấp cứu trở vá». Thu kể: Trá»i nóng, ồn à o, bụi báºm, nhức nhối. Quần áo, ngưá»i ngợm lúc nà o cÅ©ng nhÆ¡m nhá»›p như bôi dầu nhá»n. Con nhá» nhà em không ăn uống gì cả, rồi bị sốt phát ban. Em phải đưa cháu và o viện Hữu nghị Việt – Ãức cấp cứu.
Y tá há»i: Chuyện gì mà và o đây?
Thu: Cháu nó bị sốt cao, lại phát ban tới mấy ngà y nay, nhỠcác bác sĩ cấp cứu.
Y tá nhìn 2 mẹ con, giá»ng nhấm nhẳng: Lại ăn thịt gà phải không?
Ngưá»i nhà em buá»™t miệng khoe 2 mẹ con má»›i ở Ãức vá». Váºy là mặt bà y tá tươi hẳn.
Y tá: Thế à ? Ở Tây Ãức vá» chắc giầu lắm nhỉ?
Thu: CÅ©ng tùy ngưá»i thôi chị.
Y tá: Ôi dà o, nói là thế chứ ai xin đâu mà phải chối. Thế thÃch khám kiểu gì?
Thu: Dạ, em muốn cấp cứu cho cháu.
Y tá giá»ng xá»ng cồ: Không cấp cứu thì và o đây là m gì? à tôi há»i cô muốn cấp cứu kiểu gì?
Ngưá»i nhà giáºt tay Thu: Bác sÄ© là m Æ¡n cấp cứu theo dịch vụ gấp cho cháu.
Thu thắc mắc: Dịch vụ là sao?
Y tá nhìn Thu cưá»i đểu: Cô lạc háºu quá đấy. Phải chịu khó vá» Việt Nam thưá»ng xuyên Ä‘i. Tôi đơn giản để cô hình dung: Ở đây có 2 loại dịch vụ. Dịch vụ nhanh là cấp cứu kịp thá»i; táºn tâm; thuốc men chuẩn; chu đáo; chẩn Ä‘oán đúng ngưá»i, đúng bệnh; không khá»i, không vá». Lẽ dÄ© nhiên chi phà phải tốn kém má»™t chút nhưng an toà n; Còn dịch vụ cháºm là bệnh nhân phải chá» khám chữa bệnh theo thứ tá»± A-B-C. Dịch vụ nà y dà nh cho những bệnh nhân có nhiá»u thá»i gian và phải kiên nhẫn. Cô hiểu chưa? – Y tá dừng lá»i, nhìn Thu chằm chặp – giá» thì cô quyết định Ä‘i.
Ngưá»i nhà Thu: Chị cho cháu nó cấp cứu dịch vụ nhanh.
p
Y tá tươi tắn: Ãi tây vá» ai lại xếp hà ng chá» cấp cứu, thiên hạ cưá»i chết. Y tá dúi tá» giấy biên nháºÃ¢n và o tay Thu và giục cô Ä‘i là m viện phà – con bé cứ để đó. Ná»™p xong viện phà là đâu sẽ có đó. Thu và ngưá»i nhà trở lại đã thấy con mình nằm gá»n gà ng trên giưá»ng bệnh. Bác sÄ© cùng y tá giá»ng ngá»t như mÃa lùi: Cô và gia đình yên tâm Ä‘i. Cháu bé chỉ bị sốt, Ä‘i ngoà i bình thưá»ng thôi. Có lẽ do thá»i tiết thay đổi đột ngá»™t, cÆ¡ thể cháu bé chưa kịp là m quen, hấp thụ vá»›i môi trưá»ng má»›i. Cô yên tâm. Hiện chúng tôi đã cho truyá»n nước biển, chỉ và i ngà y tá»›i là cháu khá»e như thưá»ng. Má»i chuyện có chúng tôi lo. Thu bảo: há» trò chuyện; bắt tay Thu và ngưá»i nhà rồi chia tay hệt như há» là những thầy thuốc má»™t lòng táºn tụy vì con bệnh. Thu phải trả 500.000Ä‘ cho chuyến cấp cứu con. Cô bảo còn rẻ chán anh ạ. Ở Việt Nam bây giá» có model chÃch nước biển. Thấy ngưá»i yếu đến viện trÃch má»™t liá»u; Biếng ăn chÃch má»™t liá»u; Mất ngá»§ chÃch má»™t liá»u; Nhức đầu; sổ mÅ©i; chóng mặt; muốn tăng cân; Ä‘au bụng kinh; kÃch thÃch chuyện luyến ái... cÅ©ng chÃch má»™t liá»u. Nước biển Ä‘ang trở thà nh má»™t loại thần dược cá»§a giá»›i có tiá»n. Lắm nhà , tiá»n không nhiá»u, nhưng cÅ©ng ki cóp cố cho con đủ tiá»n chÃch choác 1-2 lần/tháng. Nhìn cảnh ngưá»i ốm, đặc biệt từ ngoại tỉnh và o viện khám, chữa bệnh, ngưá»i nhà , ngưá»i bệnh nằm la liệt từ cổng viện và o các hà nh lang; phòng khám. Nhìn ai cÅ©ng lệt bệt, nhếch nhác, nhá»… nhại như má»™t đám ăn mà y. Chỉ tiếc mình không có tiá»n mà giúp. Nhiá»u ngưá»i chá» khám; nằm kêu Ä‘au cả tuần lá»… trá»i mà vẫn chưa đến lượt. Há»i ra má»›i biết há» là dân ngoại tỉnh, không có tiá»n là m dịch vụ nên đà nh nằm chỠđến lượt. Nhiá»u ngưá»i đã chết trước khi được và o khám... Chuyện đẻ đái ở VN bây giá» cÅ©ng được nâng lên hà ng model. Dân ngoại tỉnh không nói là m gì. Dân thà nh phố lá»›n giỠđẻ con bằng những phương pháp „khoa há»c hiện đại“. NghÄ©a là các ông bố, bà mẹ trước khi có ý định đẻ con (hầu như ai cÅ©ng chỉ thÃch đẻ con trai; con gái cứ như là cá»§a nợ không bằng) Ä‘á»u được các „thầy“ bấm số; coi quẻ; xem ngà y; giá» nà o nên... giao hợp. Khi đứa trẻ đã thà nh hình chúng lại được các „thầy“ bấm tiếp ngà y, giá» nà o chúng phải mở mắt chà o Ä‘á»i. Thiên hạ bây giá» ai cÅ©ng muốn là m bố mẹ ngưá»i khác cả, thà nh thá» dù có phiêu lưu và tốn kém đến mấy, các báºc phụ huynh trẻ Ä‘á»u má»™t lòng nghiến răng, buá»™c con cái mình ra Ä‘á»i sá»›m bằng phương pháp: Mổ. Tiêu chuẩn cá»§a các báºc phụ huynh là : Ãúng giá»; đúng cung; đúng ngà y, tháng... mà các „thầy“ đã bấm... Mổ thai nhi trước tháng đẻ Ä‘ang trở thà nh má»™t nghá» hốt ra bạc cá»§a giá»›i giải phẫu thai nhi VN.
Ngưá»i tá» tế chỉ có trong những trại tâm thần
Email thứ 3 Thu kể vá» những chuyến rong ruổi trên những đưá»ng phố cá»§a Hà Thà nh. Thu bảo Hà Ná»™i là thà nh phố cá»§a những ngưá»i Ä‘i xe láºu. Xe máy cá»§a Tầu bây giá» rẻ như bèo. 3-4 triệu đồng đã có má»™t quả cúp Tầu tà ng tà ng để chạy. Xe đạp bây giá» chỉ còn dùng cho các cô cáºu sinh viên nghèo, ngoại tỉnh, hoặc dùng để vãn cảnh phố phưá»ng cho những ngưá»i đã chán cảnh xe máy và ô tô. ÃÆ°á»ng phố nhan nhản bảng cảnh báo luáºt giao thông nhưng hình như nó chỉ có giá trị là m cảnh. Ở đất Hà Thà nh nếu muốn Ä‘i đúng luáºt thì chỉ có nước đứng chá» tá»›i... ngà i mai. Tai nạn xe máy thì thôi rồi „lượm Æ¡i“ Nhoằng má»™t cái đã có kẻ xõng soà i ra đưá»ng. Chết vì tông nhau có; Chạy ẩu bị cán chết có; Ãua xe chết có; Chạy đúng luáºt chết có; Ä‘i trên vỉa hè bị tông chết có; ngồi trước cá»a nhà , tháºm chà trong nhà bị tông chết cÅ©ng có... Chết vì tai nạn xe cá»™ ở Hà Ná»™i và ngoại tỉnh từ lâu đã trở thà nh chuyện thưá»ng cá»§a xã. Ngà y nà o không có tin chết vì tai nạn xe cá»™ thì ngà y đó kể như bất bình thưá»ng. Ở VN hay lắm. Má»™t lần em Ä‘ang chạy xe ôm, đột nhiên thấy chiếc xe máy chạy trước „đánh võng„ rồi lao rầm và o ô tô. Ngưá»i lái xe máy ngã sấp mặt xuống đưá»ng, máu me luá»… loại. Em giục ngưá»i lái xe ôm dừng lại, tÃnh coi xem há» thế nà o rồi gá»i xe cấp cứu liá»n bị mắng xối xả.
Ngưá»i lái xe ôm: Cô ngồi im đó. Ãụng và o nó là há»a cả Ä‘á»i đấy.
Thu há»i: Tại sao thế? Em chỉ muốn giúp há» gá»i cấp cứu?
Ngưá»i lái xe ôm: Cấp cứu cô thì có. Thằng lái ô tô hôm nay là nhân đạo đấy.
Thu thắc mắc: Ãâm và o ngưá»i ta còn gá»i nhân đạo?
Ngưá»i lái xe ôm: Cô ở tây vá» không biết đâu. Nó thà nh luáºt bất thà nh văn bản rồi. Ở nhà bây giá» nhiá»u thằng lắm tiá»n, dá»ng mỡ; cÅ©ng nhiá»u kẻ chÃch choáng, hết tiá»n sà i nên tìm cách lao xe và o ngưá»i khác ăn vạ. Phải tôi hôm nay tôi cho nó nát bấy luôn.
Thu: Sao anh ác thế?
Ngưá»i lái xe ôm: Thà cho nó má»™t phát, chết luôn, ra tòa cÅ©ng chỉ phải Ä‘á»n 3-4 chục triệu đồng. Ãể nó ngắc ngoải vừa bồi thưá»ng xe cá»™, thương táºt lại phải nuôi nó cả Ä‘á»i. Nhiá»u ngưá»i Ä‘i tây vá» vì tốt bụng mà mắc há»a rồi đấy. Cô Ä‘i đâu nên có ngưá»i thân Ä‘i kèm. Ở xứ nà y ngưá»i tá» tế chỉ có trong những trại tâm thần thôi...
Thu cưá»i: Trong số đó không có anh chứ?
Ngưá»i lái xe ôm: khuyên cô như váºy là tôi cÅ©ng ngấp nghé rồi.
Thu kể: vá» tá»›i mấy tuần mà em không dám táºp xe máy. Gia đình cÅ©ng gà n không cho táºp vì sợ không phải đầu cÅ©ng phải tai. Váºy là thÃch hóng há»›t chá»— nà o hoặc ngưá»i nhà trở Ä‘i, hoặc là m xuất xe ôm, 2 mẹ con rong ruổi các kiểu phố Hà Thà nh. Vui đáo để. Thu tiếc rẻ trước lúc trả phép vẫn không ra thăm lại hồ gươm và cầu Thê húc vì há»… đặt vấn đỠlà bị má»i ngưá»i chê lẩm cẩm. ThÆ¡ thẩn bên bá» hồ Hoà n Kiếm má»i ngưá»i bảo chỉ còn bá»n Tây ba lô và mấy cụ già táºp dưỡng sinh buổi sáng... Tiếc tháºt nhưng thế nà o em cÅ©ng phải trở vá»...
Thay lá»i kết
Tôi viết những dòng nà y trong lúc mẹ con Thu Ä‘ang chuẩn bị hà ng hóa để trở lại Ãức. Cô email cho tôi khoe: Khiếp! Có 2 mẹ con mà hà ng hóa như chạy loạn; Mẹ con Hoa, bạn em đã vá» nhà bình yên. Tụi nó đổi ve,ù bay hãng China Airline anh ạ. Hiện cả 2 cÅ©ng Ä‘ang được gia quyến săn sóc bằng cách: truyá»n nước biển.
̇ȩc, 05.04
................................................................
Ãôi dòng tiểu sá»:
· Tên tháºt là Phạm Duy Cẩn, sinh ngà y 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hà ng Cót, Hà Nộị
· Ông sinh ra trong má»™t gia đình "là m văn há»c và trá»ng văn há»c" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 cá»§a nhà văn trà o phúng xã há»™i Phạm Duy Tốn. Các anh cá»§a ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) Ä‘á»u có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhá», Phạm Duy từng theo há»c các trưá»ng Trung há»c Thăng Long, Cao Ãẳng Mỹ Thuáºt, Kỹ Nghệ Thá»±c Hà nh; tá»± há»c nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái MÆ¡ năm 1942.
· Ông gia nháºp Ä‘oà n hát lưu động năm 1943, Ä‘i hát từ Nam chà Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến vá»›i nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cÅ©ng đã khởi xướng phong trà o phục hồi và phát triển dân ca trong giai Ä‘oạn nà ỵ Năm 1949, ông kết hôn vá»›i ca sÄ© Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ và o Nam năm 1951, thà nh láºp ban hợp ca Thăng Long vá»›i những thà nh viên chÃnh là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà : Hoà i Bắc Phạm Ãình Chương, Hoà i Trung Phạm Ãình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ãi Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây Phương năm 1954-1955; ông vừa nháºn sá»± chỉ dạy cá»§a nhạc sÄ© Robert Lopez, vừa là m bà ng thÃnh viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sá»± sáng tác trưá»ng cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác Ä‘á»u đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dÄ© nhiên tình ca lần lượt ra Ä‘á»á»‹
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cư sang Hoa Kỳ và định cư tại Midway City, Californiạ Nhạc sÄ© soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoà ng Cầm ca, thá» nghiệm và khảo cứu nhạc Ä‘a Ä‘iệu cùng vá»›i con thứ Phạm Duy Cưá»ng, viết Hồi Ký...
Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứụ
Tác phẩm chá»n lá»c:
Trưá»ng Ca Con ÃÆ°á»ng Cái Quan
Trưá»ng Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giá»t Mưa Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ãố Ai
BÃ i Ca Sao
CỠHồng
Trả Lại Em Yêu
Con ÃÆ°á»ng Tình Ta Ãi
Thương Tình Ca
Ãừng Xa Nhau
Ká»· Váºt Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngáºm Ngùi
Tiá»…n Em
ÃÆ°a Em Tìm Ãá»™ng Hoa Và ng
Ão Anh Sứt Chỉ ÃÆ°á»ng TÃ
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim BỠXứ
và Minh Há»a chuyện Kiá»u (tác phẩm cuối Ä‘á»i và là tổng hợp hà nh trình nghệ thuáºt)
Mùa Xuân Cuối Cùng
Trên Ãất Nước
Thế là tôi đã ném được tầm con mắt vá» má»™t hà nh trình mà mức khởi hà nh và o đầu tháºp niên 40 là mấy bản NHẠïC HÙNG cổ Ä‘iển hay siêu thá»±c và và i bản NHẠïC TÃŒNH ấp úng cá»§a thá»i tiá»n chiến... tiến tá»›i giai Ä‘oạn NHẠïC KHÃNG CHIẾN vá»›i khá nhiá»u thanh niên ca, quân ca, dân ca rất hiện thá»±c và cÅ©ng rất lãng mạn cách mạng Ä‘i đôi vá»›i má»™t chút nhạc tình vừa viá»…n mÆ¡, vừa giang hồ, vừa ấm cúng...
Thá»i cuá»™c trong năm 1954 là m cho đất nước bị chia đôi, tôi chá»n miá»n Nam để sinh sống và trong suốt 20 năm ròng, tôi đã để cho con ngưá»i xã há»™i (l'homme social) cá»§a tôi được má»—i ngà y má»™t trưởng thà nh vá»›i loại nhạc TÃŒNH Tá»° QUÊ HÆ¯Æ NG, khi thì mang tÃnh chất xưng tụng vá»›i dân ca phục hồi, dân ca cải tiến, khởi Ä‘i từ dân ca phát triển tá»›i trưá»ng ca, từ đơn khúc tá»›i chương khúc, khi thì phê bình xã há»™i vá»›i tâm ca, tâm phẫn ca, vỉa hè ca, tục ca, thương ca chiến trưá»ng, khi thì siêu hình vá»›i đạo ca khi thì tươi mát vá»›i bé ca, nữ ca. khi thì bùi ngùi vá»›i bình ca v. v...
Con ngưá»i tình cảm (l'homme sentimental) chỉ được thả cho trôi theo má»™t cuá»™c tình rất muá»™n mà ng, rất khó khăn và không có lối thoát nà o hÆ¡n là sá»± chia phôi, để cho má»™t số tình ca đôi lứa, tình ca má»™t mình được ra Ä‘á»i, nói lên tất cả hạnh phúc và khổ Ä‘au cá»§a má»™t con ngưá»i khi Ä‘i và o tình ái...
Trước ngà y định mệnh 30 tháng Tư 1975, nhân dịp Tết, má»™t hãng sản xuất băng nhạc nhá» tôi soạn hai bà i hát mùa Xuân. Vì tôi còn Ä‘ang trong không khà cá»§a những bà i hoan ca, tôi soạn cho con gái yêu Thái Hiá»n bà i hát nhan Ä‘á»:
TRÊN Ãá»’I XUÂN
(Saigon 1975)
Má»™t buổi sáng vừa tỉnh giấc là tà n Ãông
Liá»n vá»™i đứng dáºy mở tung cá»a đón Xuân
Nắng trên thá»m lấp lánh
Lũ bướm và ng tung cánh
Với to nhỠchim hót trên cà nh
Chải vội tóc, mặc áo vóc, xỠdầy cong
Rồi mở cánh cá»a mầu xanh, rá»i gót xinh
Bước ra đưá»ng thÆ¡m mát
Dắt lên đồi xanh ngát
Ãón Xuân vá» trên khắp quê hương.
Ãi êm, Ä‘i êm trên cá» nõn nÃ
Ta Ä‘ang Ä‘i trong hÆ¡i thở quê nhÃ
Gió mát cÅ©ng đến vá»›i đôi tay ngÃ
Má»™t bầu trá»i hồng ôm lấy ta
Xanh như mây xanh, thay cặp mắt nà y
Thơm, trong ta thơm hơn loà i hoa dại
Suối tóc bát ngát cuốn quanh vai gầy
Dâng trong tim ta, sóng vơi đầy...
Một con ốc nằm yên giấc ở đồi hoang
Bá» má»™ng ngoan từ vá», vươn chà o đón Xuân
Khiến ta là là n rêu bám
Cũng ngước mặt nghênh đón
Bóng dáng ngưá»i con gái tươi ròn
Chuồn chuồn ghé vỠngấp nghé ở vòm tre
Mùa Xuân sẽ còn thổi Ä‘i liá»u thuốc mê
Khiến cho bầy giun dế
Cũng như đà n em bé
Quấn quýt Ä‘á»i, không muốn ra Ä‘i !
CODA
Từ đồi Xuân, lòng vương vấn rồi phân vân
Bèn gá»i luôn má»™t nụ hôn và o Xuân má»›i !
Mưá»i mấy năm sau tôi má»›i có dịp ngó tá»›i bà i hát nà y, không ngá» nó là bà i hát mùa Xuân cuối cùng được sống trên đất nước! Quê hương đẹp quá, khiến cho cô bé Việt Nam choà ng dáºy, chải vá»™i má»› tóc mây, mặc bá»™ áo vóc và o ngưá»i, xỠđôi giầy cong rồi chạy tung lên đồi. Cô bé Ä‘i như Ä‘i trong hÆ¡i thở cá»§a quê hương, gió mát và bầu trá»i ôm ấp cô, mây là m xanh mắt cô, hoa cá» là m thÆ¡m lòng cô và trong tim thì cô có sóng. Rồi má»™t ngưá»i trai mang kiếp rong rêu nà o đó, muốn cùng vá»›i con ốc bò ra khá»i vá», và cùng vá»›i cô, cùng vá»›i loà i dun dế âm thầm hay vá»›i bầy chuồn chuồn vô tư lá»± được... quấn quýt Ä‘á»i, không muốn ra Ä‘i ! Không muốn ra Ä‘i, nhưng cuối mùa Xuân đó, vẫn phải bá» quê hương ra Ä‘i.
Ngoà i bà i TRÊN Ãá»’I XUÂN đó ra, tôi còn soạn thêm bà i hát muà Xuân nữa, trong đó có nói tá»›i chuyện khoan dầu trên biển, khiến cho nước ta sẽ giầu to, ngưá»i dân sẽ đủ no và có tá»± do.
MỪNG XUÂN
(Saigon 1975)
Mừng Xuân tới bằng tiếng sáo vui
Vá»›i tiếng cưá»i yêu mến Ä‘á»i.
Mừng Xuân tới bằng tiếng vỗ tay
Vang khắp trá»i mây.
Xin mừng anh chiến sÄ© nÆ¡i tiá»n phương
Giữ đất cho Việt Nam hùng mạnh.
Nơi đồng xanh chúc bác dân cầy luôn
Lúa tốt, hoa mầu tươi suốt năm
Xin cho phố xá nơi thà nh đô
Giá»›i bán buôn là m to lá»i nhiá»u
Chúc cho một nước dân đủ no
Chúc cho một nước luôn tự do.
Mừng Xuân tới bằng tiếng hát vang
Dưới mái trưá»ng hay giữa đà ng
Lá»i ca hát từ núi xa xăm
Ra táºn đại dương
Mừng em bé vừa mới lên năm
Có Tiên vỠnơi bé nằm
Mừng ông lão bà lão tám mươi lăm
Sống thêm ngoà i chục năm
Mừng Xuân tới bằng tiếng máy khoan
Nơi núi rừng, nơi suối ngà n
Mừng Xuân tới bằng tiếng máy soi
Giữa nơi biển khơi
Xin mừng cho những bước chân khẩn hoang
Vỡ đất cho Việt Nam thịnh vượng
Nơi mỠthan, chúc những anh thợ ngoan
Với cánh tay đẩy lui nước non
Xin mừng cho những tháp nơi biển xa
Mãi mãi phun dầu ra mịt mù.
Chúc cho một nước dân giầu to
Chúc cho một nước luôn tự do.
Mừng Xuân tới bằng tiếng hát vang
Dưới mái trưá»ng hay giữa đà ng
Lá»i ca hát từ núi xa xăm
Ra táºn đại dương
Mừng em bé vừa mới lên năm
Có Tiên vỠnơi bé nằm
Mừng ông lão bà lão tám mươi lăm
Sống thêm ngoà i chục năm.
CODA
Mừng đôi lứa vừa mới kết hôn
Mối duyên tình luôn vững bá»n
Mừng tôi đã ngà y thêm một lớn
Lớn thêm cùng những vui buồn.
Những Tình Khúc Cuối Cùng
Bây giá» nói tá»›i những tình khúc coi như cuối cùng cá»§a Ä‘á»i tôi... Những bản tình ca má»™t mình khởi Ä‘i từ năm 1968 vá»›i những bà i đầy nuối tiếc như NGHÃŒN TRÙNG XA CÃCH, TRẢ LẠI EM YÊU... tiến tá»›i những bà i đầy chết chóc soạn ra trong đầu tháºp niên 70 như MÙA THU CHẾT, GIẾT NGƯỜI TRONG MỘNG, CHIẾC BÓNG TRÊN ÃÆ¯á»œNG... thì bây giá» là và o khoảng 73- 75, tôi soạn ra những bà i TÃŒNH HỜ, TA YÊU EM LẦM Lá» , YÊU LÀ CHẾT Ở TRONG LÃ’NG, NỬA ÃOẠïN TÃŒNH BUá»’N, NHá»®NG CUÔÃC TÃŒNH TAN Vá» ... Tất cả Ä‘á»u là những bà i hát rất là chua chát và ma quái :
TÌNH HỜ
(Saigon 1975)
Tôi đang lừa dối em
Mà sao em không biết
Những lá»i nói tình duyên
Với tôi không cần thiết
Chớ nên thỠthốt chi
Ãùa vui thôi đấy nhé
Say đắm và si mê
Sẵn sà ng đang nhạt nhoè.
Tội nghiệp quá, xây những lâu đà i cát mơ
Biển vắng trong chiá»u sắp mưa
Tình cũng như là đám mây mịt mù
Tình là nhớ, xin nhớ không lừa dối ai
Ãừng nói câu chuyện lứa đôi
Tình cũng như dòng nước trôi.
Khi tôi tìm đến em
Là tìm vui trong chốc lát
Ãến má»™t lúc rồi quên
Nhớ nhung không cần thiết
Khi em hiểu rõ tôi
Yêu nghĩa là phai phôi
NghÄ©a là mang háºn hoà i.
YÊU LÀ CHẾT Ở TRONG LÒNG
(Saigon 1975)
Là m sao tôi biết yêu đương là khúc Ä‘oạn trưá»ng
Là m sao tôi biết yêu đương là tiếng thê lương
Từ khi tôi má»›i yêu ngưá»i đó
Tình yêu thÆ¡m ngát như lá»i hứa
Cuộc tình ngây thơ, chúng tôi xây mộng xây mơ
Ngưá»i cho tôi biết yêu nhau là sẽ nặng sầu
Ngưá»i cho tôi biết yêu nhau là sẽ xa nhau
Dù tôi không muốn tin là hết
Tình yêu như lá theo mùa chết
Cuộc tình năm xưa sẽ tan sau một cơn mưa...
Ngưá»i tình Æ¡i ! Yêu đương là chá»› nên mong
Yêu đương là chết trong lòng
Yêu đương là khối sầu thương
Ngưá»i tình Æ¡i ! Yêu đương là tiếng than van
Yêu đương là nát cung đà n
Yêu đương là giấc mơ tà n...
Là m sao tôi biết yêu đương ở cõi địa đà ng
Là m sao tôi biết yêu đương là mối dây oan
Từ khi tôi biết yêu là thế
Tình yêu đốt cháy tim nhỠbé
Cuộc tình ra đi sẽ đem theo cả say mê
Ngưá»i cho tôi biết yêu nhau dù có nguyện cầu
Ngưá»i cho tôi biết yêu nhau là vẫn thương Ä‘au
Dù cho tôi biết quên ngưá»i cÅ©
Tình yêu chắp cánh theo ngá»n gió
Lòng ngưá»i Ä‘ong đưa vết thương mối tình xa xưa.
TA YÊU EM LẦM Lá»
(Saigon 1975)
Loà i cỠcây man rợ
Loà i ma quái ngu si
Ta yêu em lầm lỡ
Bây giỠđưá»ng nà o Ä‘i ???
Em yêu ma quỉ dữ
Ãã đến gieo sầu thương
Em là cây cỠúa
Em đến gieo buồn thương.
Ta cho em tất cả
Hỡi nụ hôn lần đầu
Bây giỠtình tan vỡ
Ta còn lại thương đau.
Ta yêu em lầm lỡ
Ôm bà n tay dại khá»
Em là loà i hoang thú
Ta vất vả tim khô...
Loà i phù hoa mắt má»
Bạc và ng phấn son mơ
Nơi mồ hoang lạc thú
Em bướm hồng lá»ng lÆ¡
Ôi chông gai đầy lối
Cất bước đi vỠđâu?
Một lần ta lầm lỡ
Trăm đưá»ng còn sầu Ä‘au.
Ta yêu em vất vả
Ôi lần cuối lần đầu
Em là cà nh gai sắc
Cho thịt nát xương đau
Yêu em nên mất cả
Vỡ nụ hôn tình đầu
Yêu là sầu chất chứa
Yêu còn được là bao...
Ngưá»i ngoảnh lưng giấu mặt
Cuá»™c Ä‘á»i má»›i Ä‘i xây
Ãi van xin hạnh phúc
Nô lệ và o rủi may
Ta thương em nhỠbé
Với giấc mơ bạc và ng
Em là cây cỠúa
Ta là loà i ma hoang
NỬA ÃOẠN TÃŒNH BUá»’N
(Saigon-1975)
Cho tôi ná»a Ä‘oạn tình buồn
Ãể tôi lấp kÃn đáy hồn cá»§a tôi, hồn đã vỡ đôi
Yêu ngưá»i mà ngưá»i chẳng có yêu tôi
Thế thôi, thôi nhé đà nh thôi nhé ngưá»i
Ãà nh thôi nhé ngưá»i.
Tôi mua hoa thắm tôi liệm cuá»™c Ä‘á»i
Kết vòng tang trắng khẽ gá»i tên ngưá»i
Chiá»u nay trăng sao rÆ¡i rá»›t trên đồi
Chiá»u nay mưa giăng giá buốt tim rồi...
Cho tôi ná»a Ä‘oạn tình buồn
Ãể tôi lấp kÃn đáy hồn cá»§a tôi, hồn đã vỡ đôi
Yêu ngưá»i mà ngưá»i chẳng có yêu tôi
Thế thôi, thôi nhé đà nh thôi nhé ngưá»i
Ãà nh thôi nhé ngưá»i...
Gió buồn sẽ bước chân côi, bước chân mồ côi
Ngân nga chuông lạnh tÃm trá»i nghÄ©a trang
Gục đầu bên nấm mồ hoang, nấm mồ hoang
Bâng khuâng thầm há»i má»™ tôi hay má»™ nà ng?
Mộ ai thì cũng là mộ hoang
Tình chôn đã chết úa và ng đớn đau...
CODA
Trên mưá»i đầu ngón tay
Ở giữa đoạn tình nà y...
NHá»®NG CUỘC TÃŒNH TAN Vá»
(Saigon 1975)
Rồi sẽ có má»™t thá»i
Cuộc tình rồi vỡ đôi
Ta lôi kéo nhau đi
Như một lũ tình si
Từ khắp những nẻo đưá»ng
Ngưá»i tìm nhau trăm hướng
Những cánh bướm mầu đen
Như quên lối vưá»n tiên
Nên hoa cũng dại điên.
Ta tìm ngưá»i như sông tìm ra biển
Ngưá»i tìm ta như biển ngược vá» sông
Gỡ đôi tay là tình thả bay như diá»u không dây
Ngưá»i tìm ta bao la nÆ¡i biển Bắc
Ta tìm ngưá»i ở táºn cuối biển Ãông
Hỡi ôi tìm nhau như thể tìm chim...
Và chớ có ngỡ ngà ng
Tình nà o chẳng vỡ tan?
Ta lê bước lang thang
Như một lũ mèo hoang
Và cũng chớ bẽ bà ng
Dạ trà ng đi se cát
Gió rét lúc tịch liêu
Hay trong nắng lá»a thiêu
Ãi vun sá»›i tình yêu...
CODA
Rồi sẽ có một ngà y
Cuộc tình phải tan vỡ
Chỉ còn lại thương nhớ
Ở lòng ngưá»i Ä‘i tìm
Ãi tìm nhau...
Trong nhạc tình của tôi và o lúc nà y, YÊU TINH TÌNH NỮ là bản tình ca mầu xám, ma quái :
YÊU TINH TÌNH NỮ
(Saigon-1975)
Yêu tinh tình nữ Ä‘i tìm ngưá»i yêu
Kêu vang lá»i hú trong chiá»u tịch liêu
Yêu tinh mặt trắng như vôi
Ôi sâu thẳm, mắt em soi
Không gian ma quái cá»§a loà i ngưá»i.
Yêu tinh tình nữ xưa là Tiên Nga
Xin theo trần thế đi tìm đam mê
Sau khi gặp giấc mơ hoa
Oan khiên Ä‘áºp vỡ tim ra
Tiên Nga thà nh kiếp yêu ma...
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây
Ngưá»i yêu dấu, ngưá»i hà o hoa, phong nhã như tÆ¡ trá»i
Anh ơi ! Anh ơi !
Trả lại ngưá»i, tôi trong tay
Còn dư hương là n hÆ¡i ấm thÆ¡m ngát tình Ä‘á»i, ngưá»i Æ¡i !
Trả lại tôi, trả lại tôi đây !
Ngưá»i xưa thưá»ng kể chuyện cho tôi nghe
Truyện Loan và DÅ©ng, chuyện yêu đương suốt Ä‘á»i.
Trả lại tôi, trả ngưá»i tôi yêu
Thưá»ng hay hát cho tôi nghe bà i ca tiá»n chiến
Cá»§a Ãặng Thế Phong hay Văn Cao tuyệt vá»i.
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !
Yêu tinh tình nữ đi tìm tình thương
Ôi duyên tình cÅ©, ôi thá»i và ng son
Dương gian đầm ấm mơm man
Ôi Âm Ty vắng tiếng bụi hồng.
Yêu tinh tình nữ suốt Ä‘á»i thà nh tinh
Ãi theo ngưá»i sống Ä‘i đòi tình trinh
Len trong thù oán vang vang
Trôi trong biển máu vang vang
Em đi đòi tiếng yêu thương.
CODA
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây
Thế rồi, trước khi rá»i quê hương, tôi viết bản tình khúc nhẹ nhà ng nà y :
CHỈ CHỪNG ÃÓ THÔI
(Saigon-1975)
Chỉ chừng một năm trôi
Là quên lá»i trăn trối
Ai nuối thương tình đôi
Chỉ chừng một năm thôi
Chỉ cần một năm qua
Là phai mỠhương cũ
Hoa úa trong lòng ta
Chỉ cần một năm xa...
Khi xưa em gầy gò
Ãi ngang qua nhà thá»
Trông như con mèo khá»
ChỠbà n tay nâng đỡ
Ta yêu em tình cá»
Như cơn mưa đầu mùa
RÆ¡i trên sân cá» giÃ
Là m rụng rơi cánh hoa.
Chỉ cần một cơn mưa
Là vai gầy thêm nữa
Cho ướt môi, má»m da
Chỉ cần giá»t mưa sa
Chỉ chỠmột cơn mưa
Ãể không ngá» chi nữa
Ãi dưới mưa hồng nghe
Giá»t nhẹ và o tim ta.
Ta yêu em mù loÃ
Như A-Ä‘am ngù ngá»
Yêu E-va khù khá»
Cuộc tình trinh tiết đó
Nhưng thiên tai còn chá»
Ãôi uyên ương váºt vá»
Chia nhau xong tội đồ
Ãầy Ä‘á»a lâu má»›i tha...
Chỉ má»™t chiá»u lê thê
Ngồi co mình trên ghế
Nghe mất đi tuổi thơ
Chỉ má»™t chiá»u bÆ¡ vÆ¡
Chỉ là chuyện đong đưa
Ãá»i luôn là cÆ¡n gió
Thay áo cho tình ta
Chỉ là chuyện thiên thu.
Tưởng chừng nghìn năm sau
Chẳng ai còn yêu nhau
Nà o ngỡ đâu tình yêu
Giăng bẫy nhau còn nhiá»u
Nghe lòng còn khô ráo
Nghe chừng còn khát khao
Nên gục đầu rất lâu
Xưng tội cả kiếp sau.
CODA
Cả triệu ngưá»i yêu nhau
Còn ai là không thấu ?
Len giữa u tình sâu
Má»™t và i giá»t Æ¡n nhau
Tia sáng Thiên ÃÆ°á»ng cao
Rá»i và o ngục tim nhau...
*
* *
Anh Yêu Dấu,
Nà ng thu đã đến vá»›i chúng ta rồi đấy anh. Thu và ng áo em hay thu và ng lá xanh, em cùng nà ng thu nhá»› đến anh, nhá»› từng ánh mắt, nụ hôn, nhá»› từng buổi hẹn hò, để biết rằng em rất sung sướng được là m ngưá»i tình nhá» bé cá»§a anh.
Là m sao có thể lưu giữ lại hình ảnh của những chuỗi ngà y dạo chơi nơi rừng lá thu bay, nét đẹp của từng chiếc lá và ng óng ã, muôn mà u, muôn sắc trãi dà i trên các lối đị Các cặp tình nhân sung sướng đi bên nhau, thưởng thức nét đẹp thiên nhiên ấỵ
-Dã biết bao nhiêu bà i thÆ¡ nói lên ná»—i lòng cá»§a thu sang, thu sầu, thu đị Mầu thá»i gian như má»™t chiếc bóng âm thầm mang Thu đến , tô sắc thắm, rồi héo tà n, rồi hiu hắt như những lần anh đến rồi Ä‘i, để lại trong em những khắc khoải mong chá».
Em cùng thu thở than, em cùng thu vang tiếng nỉ non gá»i tên anh. Ngưá»i tình yêu dấụ Nà ng thu như Ä‘ang cảm thông và chia sẻ ná»—i buồn cá»§a em. Tình yêu ngá»t máºt, đã là m em ngây ngất, chìm đắm trong hôn mê và như ngưá»i say, ao ước được say mãi trong men tình.
Viết cho anh, nói cho anh những lá»i nồng nà n, yêu thương chân tháºt nhất từ nhịp Ä‘áºp con tim nhưng vẫn chưa đủ để diá»…n tả hết tâm trạng bà ng hoà ng thiếu vắng anh.
Ngưá»i yêu dấu Æ¡i, thu đã vá» vá»›i lá cây, sao anh chưa vá» bên em ? Có phải chăng thá» thách vẫn còn Ä‘eo Ä‘uổi chúng ta ? Và thá»i gian là chìa khóa cá»§a cánh cá»a tâm hồn ? Dù sao Ä‘i nữa em mãi mãi yêu anh, mãi mãi là ngưá»i tình bé bá»ng cá»§a anh. Phải thế không anh ?
Thu đến tình thu tháºt chứa chan
Cho em say giấc mộng bên đà n
Yêu anh, năm tháng tình ngây ngất
Theo lá thu và ng tình vướng mang
Khẽ há»i nà ng thu có nhá»› ai
Sao ngà y hiu hắt, gió u hoà i
Tình thÆ¡ má»i cánh nhoà i theo lá
Cho mắt em sầu, mưa nặng vai
Viết Cho Giao Mùa
October, 2004
~~~/~~((@
Trong các sáng tác thÆ¡ văn - các bà i yếu kém thưá»ng bị rÆ¡i và o quên lãng. Bà i văn, thÆ¡, có dở cách mấy cÅ©ng không thể nà o lưu truyá»n từ thế hệ nà y qua thế hệ khác. Cho dù được tâng bốc đến táºn mây xanh. ThÆ¡, văn dở vẫn là thÆ¡ văn dở.
Tuy nhiên, trong số hằng hà sa số các bà i thÆ¡ văn dở lại để lại má»™t bà i thÆ¡ dở táºn cùng. Cái lạ, là bà i thÆ¡ dở kia lại sống mãi vá»›i thá»i gian. Bao nhiêu ngưá»i vẫn nháºn định: đây là bà i thÆ¡ dở nhất trong các bà i thÆ¡ dở. Bà i thÆ¡ con cóc là biểu tượng để diá»…u Ä‘á»á»‹ Bà i thÆ¡ con cóc để chê bai các ngưá»i là m thÆ¡ dở. Bà i thÆ¡ dở để khuyên răn má»i ngưá»i khác chá»› là m thÆ¡ dở (như thế).
Má»™t nhà phê bình văn há»c (NHQ) cÅ©ng đã phải có má»™t bà i nháºn định riêng vá» bà i thÆ¡ dở, cá»±c dở, thÆ¡ Con Cóc nà ỵ
Thế nhưng, vẫn chưa trả lá»i thá»a đáng: đã là bà i thÆ¡ dở, sao lại được lưu truyá»n qua bao thế hệ. Dù biết bao nhiêu ngưá»i, ai cÅ©ng nhìn nháºn là bà i thÆ¡ dở tháºm tệ. Nhưng sao ai cÅ©ng nhá»› ? Ãể răn Ä‘e các ngưá»i là m thÆ¡, chá»› viết thÆ¡ theo tinh thần thÆ¡ Con Cóc kiạ ThÆ¡ dở tà n tệ.
Cho đến má»™t ngà y kia, đưá»c Ä‘á»c trong tá» tạp chà Văn Há»c Nghệ Thuáºt (Võ Phiến chá»§ biên, năm 1977 tại Hoa Kỳ) má»™t bà i thÆ¡ con Cóc khác, từ thiá»n sư Nháºt Bản, dạng thÆ¡ Bà i Cú (Haiku). Ba câu:
Ao Sâu
Con Cóc Nhảy
Bõm
để tả vỠcái tĩnh, cái an nhiên.
Tá»± nhiên, tôi chợt tỉnh ngưá»á»‹ Bà i thÆ¡ dở, bà i thÆ¡ Con Cóc Việt Nam (khuyết danh):
Con Cóc Trong Hang
Con Cóc Ngồi Ãó
Con Cóc Nhảy Ãi
chẳng phải để tả cái an nhiên tự tại kia chăng ?
Ngưá»i là m bà i thÆ¡ kia, Con Cóc Việt Nam, phải an nhiên nhìn ra con cóc (mãi) trong hang. Con Cóc Tá»± Tạị Con cóc Ngồi Ãó. Con cóc an nhiên. Và rồi con cóc nhảy rạ Thế thôi.
Hay má»—i chÃnh chúng ta cố Ä‘ang Ä‘i tìm cái an nhiên tá»± tại, vẫn vòng vo trong há»—n loạn cuá»™c Ä‘á»á»‹ Ãể rồi than khóc, hân hoan. Ãể trà o ra tâm tư rúng động. Tình do tâm mà rạ Câu Kinh còn nguyên vẹn hình hà ị Qua bao Ä‘á»i sống. Tâm ở đâụ Sao hoà i rúng động. Có an nhiên. Có tá»± tại ?
ThÆ¡ Con Cóc, tá»± dưng sống mãị ThÆ¡ dở. Sao lại truyá»n mãị Sống mãi vá»›i cái tá»± tại an nhiên kiạ
Thơ Con Cóc - hai bà i thơ lạ lùng
Dở thế mà lại haỵ
(ngà y 14 tháng 9 năm 2004)
Bạn có sợ chăng, theo bà i đăng trên báo LA Times số thứ Hai 30/8/2004 vừa qua, Cali ta Ä‘ang là thá»§ phá»§ bệnh West Nile, có số ngưá»i bệnh nhiá»u nhất nước Mỹ, qua mặt Arizona rồi.
Tuần trước, căn bệnh tăng cưá»ng độ, quét gần như toà n tiểu bang Cali, và quáºn Los Angeles trở thà nh trung tâm má»›i cá»§a căn bệnh.
Mùa Hè nà y, đến nay, hÆ¡n 340 ngưá»i ở Cali được khám phá thấy có siêu vi West Nile trong cÆ¡ thể. Các giá»›i chức y tế phá»ng định hà ng ngà n ngưá»i khác chắc cÅ©ng nhiá»…m, song vì bệnh nhẹ nên không biết. 10 ngưá»i đã chết, nhưng giá»›i chức y tế tiên Ä‘oán sẽ có thêm ngưá»i mất mạng trước khi mùa Hè chấm dứt. Há» nghÄ© căn bệnh sẽ còn tiếp tục hoà nh hà nh mãi đến đầu Thu. Nó dữ nhất khoảng cuối tháng 8 đầu tháng 9, tức thá»i gian nà y, nên trên truyá»n hình, gần như ngà y nà o há» cÅ©ng cảnh báo chúng ta.
Năm trước 2003, hÆ¡n 9.800 trưá»ng hợp bệnh được báo cáo, trong đó có 2.700 ngưá»i bị viêm óc hoặc viêm mà ng óc.
Nguyên nhân
Bệnh West Nile do siêu vi West Nile, má»™t thà nh viên cá»§a nhóm siêu vi khá»§ng bố gây bệnh viêm óc Nháºt Bản (Japanese encephalitis), khám phá đầu tiên năm 1937 trên má»™t phụ nữ Phi Châu bị nóng sốt tại khu vá»±c phÃa Tây sông Nile, miá»n Tây Bắc xứ Uganda.
Trước khi đến Mỹ năm 1999, siêu vi nà y đã cà n quét nhiá»u nÆ¡i, Phi châu, Trung Ãông, Ãông Âu, Nga Sô, à châu, Úc. Năm 1999, nó có mặt tại Mỹ, là m chết 7 ngưá»i ở New York. Từ đó, không mấy tiểu bang vắng bóng nó.
Bệnh truyá»n chÃnh qua muá»—i chÃch, những con muá»—i nhiá»…m siêu vi, sau khi chúng đã đốt, hút máu những chim chóc mang siêu vi West Nile trong thân thể. Ãến hÆ¡n 70 loại chim là nguồn chứa siêu vi; tại Hoa Kỳ, quạ là chÃnh. Năm nay, khoảng 50.000 con chim trong Cali được ghi nháºn đã mất vì siêu vi West Nile, nhiá»u con Ä‘ang vui bay trên trá»i bá»—ng rá»›t độp xuống đất, chết. Ngưá»i ta Ä‘ang lo chÃch ngừa cho những loà i chim cần bảo vệ.
Thỉnh thoảng, có trưá»ng hợp bệnh lây qua truyá»n máu, các cÆ¡ quan được ghép, qua nhau, qua da.
Ãầu Hè nà y, ở Cali ta, căn bệnh phát xuất từ hai quáºn San Bernadino và Riverside, nÆ¡i có nhiá»u chá»— nước ao tù ứ Ä‘á»ng, nhưng đến giá», đã quét qua 53 trong tổng số 58 quáºn Cali, và quáºn Los Angeles bị nặng nhất.
Triệu chứng
Phần lá»›n (khoảng 80%) số ngưá»i nhiá»…m siêu vi West Nile do muá»—i truyá»n không thấy có triệu chứng gì cả.
Nếu có triệu chứng, triệu chứng phát khởi 3 đến 15 ngà y sau khi bị muá»—i có mang siêu vi West Nile chÃch, rất khó phân biệt vá»›i các bệnh nhiá»…m siêu vi khác. Ngưá»i bệnh nóng sốt, yếu mệt, nhức đầu, Ä‘au lưng, Ä‘au má»i bắp thịt, biếng ăn độ 3-6 ngà y. Ngưá»i khác Ä‘au mắt, Ä‘au há»ng, buồn nôn, ói má»a, tiêu chảy, Ä‘au bụng. Có ngưá»i nổi mẩn đỠtrên da, sưng hạch. Căn bệnh có thể khiến ta mệt má»i nhiá»u tuần.
Má»™t số nhá» (khoảng 1 trong 150 ngưá»i có triệu chứng) không may bệnh sẽ rất nặng, bị viêm óc (encephalitis) hoặc viêm mà ng óc (meningitis). Những vị nà y sốt cao, nhức đầu kinh khá»§ng, cứng cổ, lÆ¡ mÆ¡, lẫn lá»™n, hôn mê, đôi khi buồn nôn, ói má»a. Ngưá»i bệnh có thể có những rối loạn vá» cỠđộng như tay chân run rẩy, bắp thịt giáºt từng cÆ¡n, cháºm chạp, Ä‘i đứng không vững. Bị thể bệnh nà y, các vị trên 70 tuổi rất dá»… chết. Những ngưá»i sống sót, hay mang những biến chứng tổn thương vá» nháºn thức và thần kinh dà i lâu.
Bịnh không thể truyá»n thẳng giữa ngưá»i và ngưá»i, nên ngưá»i bệnh không cần cách ly, ngưá»i thân vẫn ká» cáºn săn sóc được.
Thể bệnh nặng thưá»ng chỉ xảy ra cho các vị cao niên, hay ngưá»i có sức đỠkháng cÆ¡ thể giảm như ngưá»i bị ung thư, liệt kháng (AIDS), tiểu đưá»ng, hoặc các bịnh trầm kha khác.
Tuy váºy, các bác sÄ© Ä‘ang quan ngại siêu vi West Nile có thể gây má»™t dạng bệnh khác, tuy hiếm hÆ¡n nhiá»u, song nguy hiểm, tấn công tất cả má»i ngưá»i, bất kể già trẻ, khá»e yếu. Ãây là dạng bệnh “liệt má»m cấp tÃnh†(acute flaccid paralysis), khiến ngưá»i bệnh liệt, giống như khi bị bệnh sốt tê liệt (poliomyelitis). Trong dạng bệnh nà y, bắt chước siêu vi tốt tê liệt, siêu vi West Nile tấn công chÃnh những phần óc Ä‘iá»u khiển sá»± váºn động. Phần óc Ä‘iá»u khiển cỠđộng cá»§a chân chẳng hạn. Nếu váºy, chúng ta vẫn còn cảm giác, ai sỠđến chân vẫn biết, song chân ta cứ má»m oặt, chẳng cỠđộng nhúc nhÃch gì được.
Ãiá»u đáng sợ, triệu chứng liệt gây do dạng bệnh nà y thưá»ng sẽ vÄ©nh viá»…n, không thể hồi phục lại. Ãiểm đáng hãi khác, nó có thể tấn công bất cứ ai, không nhất thiết chỉ những ngưá»i già , yếu, mà lại hay tấn công những ngưá»i trong khoảng tuổi 30s, 40s, khá»e mạnh, Ä‘á»i còn rất tươi. Ngưá»i ta chưa hiểu rõ cÆ¡ chế gây ra thể bệnh nà y.
Thể bệnh nà y được nháºn ra và nghiên cứu và o năm 2000, má»™t năm sau khi siêu vi West Nile đột nháºp và o Mỹ qua ngã New York. CÅ©ng may, đến nay hình như má»›i chỉ có và i trưá»ng hợp bệnh “liệt má»m cấp tÃnh†xảy ra.
Ãịnh bệnh
Cuối Hè đầu Thu mà vị nà o bá»—ng dưng nóng sốt không rõ nguyên nhân, vá»›i các dấu chứng viêm mà ng óc, viêm óc, hoặc liệt má»m, chúng ta nên nghÄ© đến bệnh West Nile. Nhất là khi trong vùng Ä‘ang có dịch, cho chim chóc hoặc ngưá»i.
Có nhiá»u cách để xác định đây đúng là bệnh West Nile. Cách tốt là tìm kháng thể chống siêu vi West Nile IgM trong máu hoặc nước tá»§y sống.
Chữa trị và phòng ngừa
Bệnh West Nile chưa có thuốc đặc biệt để trị.
Các bệnh siêu vi (virus) thưá»ng khó chữa, chẳng như bệnh vi trùng (bacteria), ta còn á»· và o thuốc trụ sinh (antibiotic) [song không Ãt bác sÄ© vẫn dùng trụ sinh để chữa bệnh siêu vi, mong vừa lòng ngưá»i bệnh, là m váºy kỳ lắm].
Ngưá»i bệnh West Nile, nếu có triệu chứng nhẹ như cảm thưá»ng thôi, ta dùng thuốc giúp ngưá»i bệnh dá»… chịu. Bệnh nặng, cần đưa và o nhà thương.
CÅ©ng chưa có thuốc ngừa bệnh West Nile, Ãt ra trong vòng và i năm tá»›i.
Thế nên, cách đối phó căn bệnh hữu hiệu nhất là tránh đừng để muỗi đốt:
· Ta và o nhà khi trá»i sụp tối, sáng tránh ra ngoà i sá»›m. Ãây là những lúc muá»—i hoạt động mạnh nhất, trong cảnh tranh tối tranh sáng.
· Xem lại các cá»a lưới còn tốt không. Chúng giúp ngăn muá»—i khá»i và o nhà .
· Tát khô hết các vÅ©ng nước ứ Ä‘á»ng quanh nhà , trong hÅ©, cháºu, bánh xe cÅ© phế bá» ngoà i sân, v.v..
· Mặc quần áo dà i tay, dà i chân che phá»§ thân thể khi ra ngoà i trá»i. Muá»—i thÃch đốt ngưá»i mặc mầu sáºm, nên chúng ta mặc quần áo mầu sáng tốt hÆ¡n.
· Xịt thuốc chống muỗi mòng (insect repellant) DEET 30-35% và o da, phần để lộ ra ngoà i và cả trên quần áo.
· Báo động vá»›i cÆ¡ quan y tế công cá»™ng nếu thấy chim chết bất thưá»ng hay gia tăng. Không nên tá»± mình bốc xác chim chết, mặc dù nguy cÆ¡ bị nhiá»…m siêu vi West Nile trá»±c tiếp từ xác chim rất hiếm.
Trá»i, Ä‘á»i chẳng lúc nà o yên. Không ngá» Cali ta Ä‘ang là thá»§ phá»§ cá»§a West Nile, có số ngưá»i bệnh dẫn đầu toà n quốc Mỹ. Khà háºu Cali tốt, chim cÅ©ng thÃch, di cư vá» nhiá»u, kể cả chim bịnh, và có lẽ cÅ©ng vì chúng ta Ãt phải trốn nóng trong nhà , ngà y đêm ra ngoà i vui thú. Má»i cái Ä‘á»u có cái giá cá»§a nó, chẳng thứ gì “free†cả, chắc đây là cái giá ta ở Cali phải trả, ngoà i giá nhà cá»a cứ lên vù vù.
Thôi đà nh, Ä‘ang lúc căn bệnh trên đà hoà nh hà nh mạnh, chúng ta chịu khó theo dõi báo chÃ, truyá»n hình, cẩn tháºn nghe lá»i khuyên cá»§a giá»›i chức y tế.
9/2004
Má»i các bạn nghe Câu Chuyện ThÆ¡ Nhạc do chị BÃch Huyá»n thá»±c hiện, đã phát thanh trên VOA
Thơ Quang Dũng 1
http://saigonline.com/mdv/BichHuyen/QuangDung1.wma
Nhạc:
VÄ©nh Biệt (Ãoà n Chuẩn) do Lê Dung hát
Ãêm Vô Ãịnh (thÆ¡ Thanh An, nhạc Nguyên BÃch) do Quỳnh Lan hát
Tình Bá»—ng Khói Sương (thÆ¡ Phạm Ngá»c, nhạc Phạm Anh DÅ©ng) do Bảo Yến hát
Mai ̇ȩc Vinh
Phạm Anh Dũng
http://www.saigonline.com/phamanhdung/
Ãiạ chỉ cuả toà báo:
VietHomeMagazine
1340 Tully Road # 301
San Jose, CA 95122
tel 408-971-6057
Email: VietHomeMagazine@cs.com.
Công nghệ thông tin Ä‘ang là m biến đổi cách Ä‘á»c sách. Hình ảnh nhiá»u lữ khách ôm những quyển sách dà y cá»™p từ phòng chá» sân bay đến trạm xe bus, trên các hà nh trình du lịch hoặc công tác đã thưa dần. Lác đác đây đó xuất hiện những quyển sách Ä‘iện tá» bé bằng bà n tay, đôi khi gồm cả công năng Ä‘iện thoại di động, sổ ghi chép. Những tá»§ sách lá»›n như Google, Microsoft… Ä‘ang là đầu mối cung cấp sách hứa hẹn thà nh công rá»±c rỡ.
Sách tiếng Việt cho ngưá»i Việt, tại sao không? Câu trả lá»i gá»i đến các bạn là việc ra Ä‘á»i tá»§ sách Ä‘iện tá» cá»§a Vantuyen.
Tháºt váºy, vá»›i phần má»m MS READER, má»™t file sách truyện hà ng Mb đã được nén xuống khá nhá» gá»n, thá»i gian tải vá» không đáng kể. Ngoà i ra nó tránh cho ngưá»i Ä‘á»c những trở ngại kỹ thuáºt khác như Font chữ, sá»± xung đột giữa hệ Ä‘iá»u hà nh và trình soạn thảo văn bản. Sách Ä‘iện tá» gá»™p được má»i tiện dụng cá»§a sách in truyá»n thống, hÆ¡n thế nữa, nó mang thêm các tiện Ãch má»›i rất rõ rà ng: ngưá»i Ä‘á»c có thể thay đổi kÃch thước chữ phù hợp vá»›i thị lá»±c mắt mình, dá»… dà ng tạo dá»±ng má»™t thư viện khổng lồ chỉ trong ổ đĩa cứng nhá» bằng chiếc tem thư. Ở tương lai rất gần khi phần má»m Ä‘á»c chữ Việt hoà n chỉnh chà o Ä‘á»i, quyển sách cá»§a bạn sẽ trở thà nh bà tiên tốt bụng từ cổ tÃch bước ra, luôn Ä‘á»c truyện cho bạn nghe nếu bạn có nhu cầu!
Ãá»c sách nói chung là má»™t hà nh vi giải trà mang ý nghÄ©a văn hóa cao. Dù bạn chỉ cần má»™t quyển sách để giết thá»i gian, nhưng sách luôn mang đến cho bạn nhiá»u hÆ¡n thế. Con đưá»ng để sách trên mạng đến vá»›i bạn Ãt nhất trải qua hai công Ä‘oạn: Ãi từ tác giả đến nhà cung cấp và bước và o không gian Ä‘iện toán cá»§a riêng bạn. Hiện có rất nhiá»u trang web đăng tải sách Việt miá»…n phà trên mạng. Nó xuất phát từ khát khao phổ biến tri thức cá»™ng vá»›i sở thÃch Ä‘á»c sách cá»§a chá»§ nhân trang web. Song mặt trái cá»§a các trang web nà y là bà i vở cÅ© nhiá»u hÆ¡n má»›i, chất lượng chưa chuẩn, thá»i gian tồn tại không lâu bá»n vì chá»§ nhân (thưá»ng là cá nhân) phải nai lưng chi trả rất nhiá»u chi phà liên quan đến việc duy trì trang web. Số Ãt trang web được sở hữu bởi há»™i Ä‘oà n tuy lưu trữ sách nhiá»u, Ä‘a dạng nhưng thiên vá» chÃnh trị há»c thuáºt hÆ¡n là giải trÃ. Do đó há» chưa đáp ứng sở nguyện cá»§a đông đảo bạn Ä‘á»c thuá»™c má»i tầng lá»›p, nhu cầu Ä‘a dạng. Chuyện bản quyá»n thì tháºt kinh hoà ng, mạnh ai nấy sao chép. Tác giả không trá»±c tiếp chịu trách nhiệm vá» bản thảo nên xảy ra nhiá»u chuyện đáng tiếc như: đánh máy sai chÃnh tả và sót, râu ông ná» cắm cằm bà kia…
Trong ý nghÄ©a tìm kiếm hình thức má»›i mẻ để Ä‘em sách đến vá»›i bạn Ä‘á»c, Vantuyen mạnh dạn xây dá»±ng má»™t tá»§ sách không hoà n toà n miá»…n phÃ. Tháºt buồn nếu ai đó nghÄ© Vantuyen muốn là m già u bằng cách nà y. Chúng tôi chỉ mong là m cầu nối giữa tác giả và độc giả. Chúng tôi sẽ lá»±a chá»n, thương thuyết mua bản quyá»n nhiá»u bà i viết, quyển sách có giá trị và gá»i đến các bạn. Chi phà tượng trưng các bạn chuyển và o tà i khoản Vantuyen má»—i khi tải sách vá» sẽ góp phần thá»±c hiện tiêu chà lá»›n lao: giúp tác giả có thu nháºp (tác giả, như các bạn từng biết, thưá»ng là những ngưá»i luôn khó khăn, há» hy sinh nhiá»u thứ để cống hiến cho văn chương), giúp Vantuyen có đồng ra đồng và o để duy trì, xây dá»±ng trang web ngà y cà ng chất lượng hÆ¡n. Ãóng góp từ muôn và n giá»t nước nhá» sẽ tạo thà nh cÆ¡n mưa trong là nh, tưới tắm ná»n văn há»c Việt Nam, giúp nó không ngừng vươn lên và sản sinh ra những tác phẩm ngang tầm thế giá»›i.
Chúng tôi rất mong sá»± hợp tác cá»§a tác giả và độc giả khắp nÆ¡i để tá»§ sách vantuyen sá»›m ngà y được ra mắt cùng bạn Ä‘á»c.
Má»i thắc mắc và góp ý xin đừng ngần ngại liên lạc vá» há»™p thư Ä‘iện tá» sau:
vietpenclub@yahoá»com
http://thegioicd.com/tusach.htm
Nguyệt San Giao Muà xin cám Æ¡n những thân hữu sau đây : BÃch Hà , Châu Thái Lê, Chu Kỳ Thư, Ãức Hồ, DHH, Ãá»— Thà nh, Hoa Bằng Lăng, Lạc Duyên, Linh VÅ©, Nguyá»…n Ãông Pha, Nguyá»…n Ãăng Tuấn, Ngô Thy Vân, Ngá»c An, Nnguong, BS Nguyá»…n Văn Ãức, Nguyá»…n Hải Bình, Nguyá»…n Hữu Viện, NS Phạm Duy, Phạm VÅ© Anh Nam, Phạm Văn Tiên, Quang Ngá»c, Sông Cá»u, Sương Mai, Thanh Thanh, Tôn Thất Phú SÄ©, Trần Nhất Lang, Trần Công Nhung, Trần Kiêu Bạc, Trần Thị Hà Thân, Trần Hoan Trinh, Viá»…n Phương, Việt Hà , VÅ© Thị Thiên Thư , đã dóng góp bà i vở cho Nguyệt San Giao Muà số 30 . Má»™t số bà i khác sẽ được đăng dần và o số tá»›i. Mong má»i sẽ nháºn được những sáng tác cá»§a các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương lai.
2) Ãể rút ra danh sách cá»§a NSGM (unsubscribe),
xin gá»i email vá» TrungKy@hotmail.com
3. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»i vá»:
TrungKy@hotmail.com
4. Má»i bà i vở, đóng góp, xin gá»i vá»:
GiaoMua2002@aol.com
Nguyệt San Giao MuÃ
Homepage: http://www.GiaoMua.com
Thể lệ gá»i bà i cho Nguyệt San Giao Muà :
1. Xin các bạn gá»i bà i theo dạng VIQR (Vietnet)
(dùng cách bỠdấu như trong trang nà y)
2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
muốn trÃch dịch hay đăng lại các bà i trên NSGM.
3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
email ở cuối bà i hay không.
4. Bà i vở xin gá»i đến
GiaoMua2002@aol.com
5. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
xin gá»i vá»: TrungKy@hotmail.com
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Trang NhÃ