Số 30

Ngày 1 tháng 10 năm 2004

www.GiaoMua.com

Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box 378
Merrifield, Virginia 22116
USA

GiaoMua2002@aol.com


Thư Ngá»



Tết Cho Trẻ Em

Trung thu vừa má»›i qua. Ngưá»i Việt chúng ta gá»i lá»… trung thu là Tết trung thu, tết cho trẻ em! Tháng mưá»i có má»™t lá»… nữa cho trẻ em là Halloween. Nhìn thoáng thì hai lá»… khác biệt nhau, nhưng thật ra có Ä‘iểm tương đồng . NghÄ© đến trung thu, chúng ta tưởng tá»›i má»™t cái gì thÆ¡ má»™ng đẹp đẽ, trăng rằm lá»›n nhất, đẹp nhất trong năm, chuyện thần tiên chị Hằng, chú Cuá»™i, làm tăng thêm vẻ huyá»n bí cho đêm trung thu ... Nhưng con nít chỉ thích lồng đèn, đủ màu sắc, đủ các loại, bày bán khắp nÆ¡i, và thích hÆ¡n cả nếu cha mẹ giúp em làm lấy cái lồng đèn mÆ¡ ước, chiếc máy bay, tàu thá»§y hay con bươm bướm, gắn giấy bóng, vẻ hoa lên, thắp đèn cầy vào, ôi đẹp làm sao! Ãứa trẻ nào may mắn được má»™t chiếc lòng đèn bố phụ giúp làm ngày nhá», thì sẽ mang mang ká»· niệm đó làm hành trang vào Ä‘á»i sống .

Còn lá»… Hallowen là lá»… ma quá»· . Lá»… bắt nguồn từ dân tá»™c Celts, há» tin rằng Thánh Samhain cho phép các linh-hồn ngưá»i chết trở vá» dương thế thăm gia đình và ăn tết vào đêm trừ tịch trong ngày tết cá»§a há». (*) Vì thế má»›i có đêm Halloween, nhà nhà trang hoàng như nhà ma, để doạ con nít tá»›i gõ cá»­a nhà xin kẹo . Halloween và Trung Thu Ä‘á»u là ngày lá»… ban đêm. Trung thu thì trăng rằm, nguyệt tá», mÆ¡ màng, ngưá»i lá»›n ra vưá»n, uống trà, ăn bánh ngắm trăng, còn lÅ© trẻ rước đèn, hát vang trong xóm . Halloween lại là má»™t đêm tối mịt mù, ngưá»i lá»›n trang hoàng nhà cá»­a để doạ con nít, con nít nhá» thì rá»§ nhau Ä‘i xin kẹo, và con nít tuổi thanh niên Ä‘i phá phách nhà ngưá»i lá»›n .

Tuy khác biệt như vậy, nhưng thật sá»± Halloween là má»™t ngày lá»… vui, vì Halloween còn là dịp để hoá trang . Con nít, ngưá»i lá»›n Ä‘á»u thích đóng kịch trong má»™t ngày, giả làm nhân vật khác, hoặc giả thành đồ vật, như trái táo, toa xe lá»­a, cây cối, máy vi tính, hay con vật, gà, chim, heo, bò, nghÄ©a là có thể giả bất cứ thứ gì chỉ tuỳ vào óc tưởng tượng cá»§a con ngưá»i mà thôi . Bố hay mẹ há»i con cái thích giả ngưá»i gì, vật gì năm nay . Và từ đó giúp con làm trang phục, tô Ä‘iểm mặt mày sao cho giống ngưá»i hay vật mình muốn giả . Những nhà không có con nít, thích mua kẹo bánh, trang hoàng nhà cho đẹp dụ trẻ con tá»›i nhà mình, để được xem y phục cá»§a chúng .

Vậy hai lá»… tuy khác biệt nhau, nhưng Ä‘á»u có ý nghÄ©a hay và đẹp nếu gia đình, bạn bè bá» công tạo nên má»™t ngày lá»… há»™i cùng vui chÆ¡i, san sẻ vá»›i nhau . Chắc hẳn ká»· niệm đẹp nào cÅ©ng sẽ được đứa bé ghi khắc vào lòng, nhỡ những lúc buồn Ä‘á»i, có gì để á»§i an .

Có Ä‘oàn trẻ nhá»
Tay cầm bí Ä‘á»
Gõ cửa líu lo
Xin bánh xin kẹo

Gợi nhớ trong tôi
Mùa thu năm xưa
Một đoàn đèn xếp
Thắp sáng ông Giăng ...

(* ) Theo Khải Chính Phạm Thiên Thư

Trần Viết Minh-Thanh
BBT Nguyệt San Giao Mùa


Mục Lục

I . Thơ _______________________________________________________________________

1. Muà Thu Hé Cửa ______Tôn Thất Phú Sĩ
2. Duyên Tình ______Phạm Văn Tiên
3. Cho tôi mượn ______Lạc Duyên
4. Dạo Khúc ______Vành Khuyên
5. VÆ¡i - Ãầy ______Sông Cá»­u
6. Ãiá»u Không Còn Ãể Gá»i ______Linh VÅ©
7. Một Gói Hành Trang ______Nguyễn Hải-Bình
8. Tôi Còn Nợ ______Ãức Hồ
9. I Am Still Indebted ______Thanh Thanh
10. Có Lẽ Vì Em Ta Làm Ngưá»i Bạc Phước ______ Châu Thái Lê
11. Tạ Tỵ Còn Ãó Niá»m Vui … ______Nguyá»…n Hữu Viện
12. Dạ Qui Lộc Môn Ca ______Trần Nhất Lang dịch.
13. Thơ trên lưng Em ______Chu Kỳ Thư
14. Cho Ta Thêm Lần Cuối ______Nguyá»…n Ãông Pha
15. Lá Sầu Ãâu ______Ngô Thy Vân
16. Hạ nhớ ______Việt Hà
17. Mây Xám Trên Cuộc Tình ______Phạm Vũ Anh Nam
18. Tình Cha ______Ngá»c An
19. Lánh Cuộc Chơi ______Vũ Thị Thiên Thư
20. Tình Yêu Của Em ______Bích Hà
21. Huế Lỡ Hẹn Mấy Mùa Trăng ______Trần Thị Hà Thân
22. Thôi Thì Vá» ______Mạc Phương Ãình
23. Phải Chi Em Vá» Ãêm Nay, Trá»i Ãã Thu ______Trần Kiêu Bạc
24. Thêu Ão ______Sương Mai
25. Cụm Mây Treo Bên Kia Mùa Hạ ______Nnguong

II . Văn _______________________________________________________________________

1. Có Gì Lạ ? _______ Vành Khuyên
2. Tuổi Há»c Trò ___________ Tôn Thất Phú SÄ©
3.Mùa Nước Lũ ( kỳ 27) ___________ Trần Công Nhung
4.Cây đa bến cũ (kỳ 7) ___________ Thanh Sơn
5.Không đỠ___________ Hoa Bằng Lăng
6.Hai Ngưá»i Mẹ ___________ Quang Ngá»c
7.Thá»m cÅ© ___________ Ãá»— Thành
8.Tập truyện rất ngắn II ___________ Vũ Thị Thiên Thư
9.Những ngưá»i tuổi trẻ cá»§a mùa trăm-hoa cÅ© ___________ Phan Thái Yên
10.Một thoáng Việt Nam ___________ Việt Hà

III . Ngàn Lá»i Ca (kỳ 21)________________________________________________________________

1. Mùa Xuân Cuối Cùng Trên Ãất Nước _______________________________ NS Phạm Duy

IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________

1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH

V. Nghiên Cứu________________________________________________________________

1. ThÆ¡ Con Cóc - ThÆ¡ Dở Sao Lại Sống Mãi _______ Nguyá»…n Ãăng Tuấn
2. CALI, THỦ PHỦ BỆNH WEST NILE _______ Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức

VI. Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuật__________________________________________________

1. Câu Chuyện Thơ Nhạc _______ Giao Muà
2. Nguyệt san VietHome _______ Giao Muà
3. Tủ sách Việt Nam trên mạng _______ Giao Muà
4. Nhạc Thính Phòng _______ Giao Muà

VII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________

1. Nhắn Tin/Trả Lá»i Bạn Ãá»c _______ Ban Biên Tập

I . Thơ __________________________________________________

1. Muà Thu Hé Cửa
 

Con sóc nhỠđùa trên hoa cỠdại
Tim chưa  buồn mà đã hoá ngẩn ngơ
Bởi chút nắng thu còn đang bỡ ngỡ
Chiá»u bên kia dãy núi nhá»› nhung há» 
 
Tôi đến đây chỠmùa thu đi tới
Lá đong đưa nửa vàng nửa xanh
Gió heo may  hẹn hò chưa đến vội
Nên lá vẫn còn lưu luyến trên  cành
 
Và từ đó  tình yêu sao tha thiết
Sương đầu mùa rÆ¡i  nhẹ rất êm Ä‘á»m
Tâm hồn ơi bỗng nhiên rung động mạnh
Mùa thu vỠướt thêm ánh trăng đêm 
 

Vẫn biết tình yêu nhiá»u là lãng mạng 
Lá vàng rÆ¡i trá»i đất  bá»—ng  hoang mang
Nhớ nhung ai chẵng biết nhớ nhung ai
Lòng chợt thấy bâng khuâng như mới lớn
 
01/09/04  
 
Tôn Thất Phú Sĩ 
 
Mục Lục


2. Duyên Tình Ta, mình cùng há» lại cùng quê. Thần giao cách cảm đến si mê. Má»™t hôm ta đến bên mình má»›i-- Hiểu rằng đôi đứa đã kết xe. Duyên nợ nghìn xưa mong Ä‘á»n đáp; Tình nghiã trăm năm ước hẹn thá». Ân ái Ä‘em trao niá»m cảm mến. Mặn nồng say đắm kiếp phu thê. pvtien@yahoá»com Phạm Văn Tiên
Mục Lục


3.Cho tôi mượn Cho tôi mượn 1 cánh hoa rÆ¡i Vá» chắp nối lại mùa thu cÅ© Cho tôi mượn 1 giấc mÆ¡ thôi Ãể được biết lòng còn ao ước 1 mùa xuân ở quê nhà 1 cánh diá»u bay thiết tha 1 giòng sông nhá» hiá»n hoà ... Là cho tôi mượn 1 chút quê hương Cho tôi Ä‘i con đưá»ng ngắn ngá»§i Như quãng Ä‘á»i đã mất từ lâu Cho tôi tìm lại bàn chân ai đó Diù dắt nhau đến cuối đưá»ng trần Cho tôi mượn má»™t chút ân cần Bàn tay em là bàn tay cá»§a mẹ Vuốt tóc tôi những khi tấm bé Giấc ngá»§ hiá»n ngoan lắm buổi trưa hè Cho tôi mượn lại tuổi ngây thÆ¡ Chiếc bông vụ ngày xa xưa đó Quay má»™t lần dá»i sau lần nữa Chẳng có say đâu những tháng năm thưà Lạc Duyên

Mục Lục


4. Dạo Khúc Ta dạo khúc nhạc tình trong ánh mắt Má»i anh uống Ä‘i , uống cho say vào Như từ chối , anh tá»± dưng lánh mặt Tình em lỡ đầy , anh làm vậy , sao trao ? Chiá»u chầm chậm vá» ta tiá»…n nôn nao Ãâu có biết chiá»u Ä‘ang chá» bến đổ Còn lòng ta thì Ä‘ang làm giông tố Biết đến khi nào anh nhận ra đây ! Ta như con rối , con rối không dây Chá» anh tá»›i nhưng dây đâu anh nắm Chỉ âm thầm ta yêu anh trong câm lặng Rồi khóc má»™t ngày khi biết ta mất anh ... Cho má»™t ngày 8/13/04

Vành Khuyên

Mục Lục


5. VÆ¡i - Ãầy Vầng sáng dịu dàng sâu thẳm Soi ngang khoảng cách trá»i cao Bá» vai ai ôm suối tóc Ủ hồn thá»i gian nhiệm mầu Làn môi rung rinh mật ngá»t Hát ru lá»i Mẹ quê hương Ná»—i buồn rưng rưng hạt ngá»c Theo ngưá»i thắm dá»c đưá»ng đê Màn đêm trùm lên con dốc Trăng treo theo lối em vá» Tái tê chiếc cầu cô độc Bắc qua dặm trưá»ng sÆ¡n khê . . . Ãón Em – Gió mừng reo khẽ Tiá»…n Em – Ô thước rã bầy Riêng anh chỉ còn hương . . . bưởi Sưởi hồn ly quốc . VÆ¡i – Ãầy ! “Mến tặng Lê Ngá»c Quế Anh – Ãồng Xanhâ€

Sông Cửu

Mục Lục


6. Ãiá»u Không Còn Ãể Gá»i Tôi Ä‘ang cắn ná»—i cô đơn. Lấp hố sâu trong lồng phổi chá»— em bá» tôi, lóng ngóng, má»™t Ä‘á»i. Ä‘iếu thuốc. Hôm qua- mắt em đỠlá»­a chui giữa bàn tay, vuốt mặt ân tình Em. Vẫn ná»—i cô đơn, hôm qua làm chá»— hẹn anh kéo từng đốt ngón tay, tìm chá»— dư thừa em. Ngôn ngữ bẻ Ä‘au đưá»ng trăm năm trở lại Anh lÆ¡ mÆ¡. Mòn gót chá»— trở vá» Trong dòng lệ có làm biển nhá»› Sóng vá»— tay. Chôn xác đá buồn anh cÅ©ng biết chẳng phải em. Ngu ngÆ¡ như gió chẳng phải em . Ngậm mùi độc dược để anh uống say hư ảo. Chí tình Ná»—i cô đơn. Có làm tù nhân giữa ngá»±c Ãổ niá»m Ä‘au trăm mảnh vỡ. Chân vá» Ãêm qua. gạn tuổi Ä‘á»i. Ãể há»i em màu xanh, có đỠmắt nhân tình?,, đánh hồi trống. Chôn nữa Ä‘á»i xuống huyệt cầm tay em. Anh vẫn gá»i vô tình Ngày mai. Tình yêu gói lại dấu vết cÅ© mòn, trên lằn dao nhá»n anh sẽ gá»i em má»™t chá»— thinh lặng. Vô cùng Linh VÅ©
Mục Lục


7. Má»™t Gói Hành Trang Rồi má»™t mai tôi trở vá» cát bụi Sẽ không buồn lạc bước cõi hư vô LÅ© con yêu nay sắp hết đợi chá» Ngày đưa tiá»…n ngưá»i cha vào cõi chết. Tôi cÅ©ng biết chẳng còn ai luyến tiếc Má»›i hôm nào, rồi bạn sẽ quên nhau Nằm xuống ra Ä‘i, bá» hết thương Ä‘au Quên dÄ© vãng cả má»™t thá»i ngang dá»c; Bá» lại trần gian cuá»™c tình vô vá»ng Tưởng keo sÆ¡n mà tình đã buông lÆ¡i; Ãể lại tập thÆ¡ đã viết cho Ä‘á»i Dá»i dương thế hành trang tôi nhẹ lắm: Sẽ chẳng còn những ngày mưa, ngày nắng Chỉ còn Em, hình ảnh má»™t Em thôi ... Chuyện chúng mình má»™t độ tưởng lên ngôi Hồn trinh nữ em trao mà không nhận. Ngày em Ä‘i khóc chuyện mình vô vá»ng Ná»›i vòng tay tôi gỡ nhẹ tình em Chuyến xe hoa tôi sẽ mãi không quên Mùa thu đó tôi không còn em nữa. Ãể sẽ Ä‘em theo cuá»™c tình đã vỡ Ãợi hôm nào lãng đãng cõi hư vô Chỉ có tình em ôm ấp dưới mồ Ãể tạ ân tình má»™t thá»i nhung lụa Ãể được an bình ngàn thu giấc ngá»§ NghÄ© đến em yên phận đã quên tôi .. Vào Thu thất thập, 2003 Nguyá»…n Hải-Bình

Mục Lục


8. Tôi Còn Nợ Tôi còn nợ tổ tiên, đất nước Việt Nam Æ¡i, không lúc nào khuây Nhiệt huyết sôi tình yêu tổ quốc Súng gươm chưa thá»a chí rồng mây. Tôi còn nợ công cha nghÄ©a mẹ Biển Ãông kia không thể sánh cùng Thái sÆ¡n cao và dày nào kể Cuá»™c Ä‘á»i con trót nợ tang bồng. Tôi còn nợ cuá»™c Ä‘á»i nhân thế Góp phần lo bảo vệ sÆ¡n hà Trách nhiệm nặng thân trai thế hệ Phải lưu vong xa cách nước nhà ! Tôi còn nợ vợ con, bè bạn Ãá»i ngưá»i sao giá»›i hạn thá»i gian ! Hạnh phúc chưa tròn, vui chưa vẹn Ãể vợ con bằng hữu trách than. Tôi vẫn nợ và tôi còn nợ Nợ đồng lân, nợ đến mai sau Từng thế hệ tiếp theo thế hệ Nhìn Việt Nam đổi sắc thay màu. Hoài bão trong tôi chưa toại nguyện Việt Nam còn khốn khổ gian nan Tá»± do, dân chá»§ bao giỠđến Dân tá»™c Việt hết cảnh lầm than. Ngày đó cá» vàng bay phấp phá»›i Lòng dân thÆ¡ thá»›i ná»—i hân hoan Sống lại má»™t thá»i xưa sáng chói Dìu nhau vá» vá»›i Mẹ Việt Nam ! Ãức Hồ
Mục Lục


9. I Am Still Indebted I am still indebted to my ancestors and nation. Oh Vietnam! why I can never soothe my frustration? My love of our fatherland fervently boils in my blood The military service has not satisfied my aspiration. I still owe my dad and my mom for their kindness So deep that the Pacific Ocean's depth is a dubietỵ The high and big Mt. Everest isn't worth mentioning; My life is burdened with duties towards societỵ I am still indebted to the world, Having to contribute to the defense of my land. A he-man of the times with heavy responsibilities, I have had to live in exile to maintain my sand. I am still indebted to my family and friends, But how time limits human lifẹ Happiness isn't yet complete, joy neither perfect, So I am reproached by buđies, kids and wifẹ I am in debt and still in debt, Owed to neighbors, even to future peers. Generation succeeds generation To witness Vietnam change its colors and spheres. Innate ambitions haven't been fulfilled; My country has still been pushed into malposition. When will Liberty and Democracy come true For my compatriots to end their wretched condition? On that day our national yellow flag will proudly fly, Our peoplés heart and soul rejoice at its height; And reveling in reviving the old bright times We expatriates return to our Motherland in delight. geocities.com/POETfromVIETNAM Thanh Thanh
Mục Lục


10. Có Lẽ Vì Em Ta Làm Ngưá»i Bạc Phước Ta vẫn thế, những đêm dài khó ngá»§ thương - hận, lòng chưa đủ để lãng quên chuyện ngày xưa ngỡ vùi nÆ¡i phố cÅ© vẫn còn vương trong ký ức bồng bá»nh bài thÆ¡ này lại viết cho em sau năm năm Ä‘á»i mãi còn ám ảnh bóng dÄ© vãng hiện vá» từ huyệt lạnh bắt hồn ta, sống dở - chết chẳng đành ! phải chi mình giữ được ká»· niệm xanh dù ly biệt, còn màu tình vẫn đẹp ta rất muốn tá»± trách lòng hạn hẹp năm năm rồi gượng ép chuyện thứ tha phải em hiá»n mà đừng há»c Ä‘iêu ngoa ta làm kẻ dại, thật thà độ lượng nếu ngưá»i phản bá»™i đừng quá ư ngang bướng Ä‘á»i vẫn còn ta, võ tướng chịu bá» thành ! năm năm rồi, nhìn sá»± thế mong manh ta ngao ngán dá»— dành mình thôi nhá»› tình vẫn chảy ngang bến lòng sụp lở ta làm sao ngăn ná»—i nhá»› vá» em năm năm rồi thương - hận cứ triá»n miên ta giữ mãi niá»m riêng mà đày Ä‘á»a em đã lướt qua Ä‘á»i như cÆ¡n gió ta chín vàng rÆ¡i tá»±a lá thu bay năm năm rồi không nói được yêu ai ta ôm ấp những tàn phai lầm lÅ©i bước có lẽ vì em ...ta làm ngưá»i bạc phước ...!! Sept 17/04 Châu Thái Lê

Mục Lục


11. Tạ Tỵ Còn Ãó Niá»m Vui … (8) Ãể tưởng nhá»› má»™t Bậc Tài danh Ãất Thăng Long … «Tôi vẫn nghÄ©, Con Ngưá»i hãy can đảm đối thoại, chẳng những vá»›i kẻ khác và ngay cả vá»›i lương tâm cá»§a mình nữa, từ cái tốt đến cái xấu, từ vui đến buồn để tìm vá» sá»± cao đẹp nhất cá»§a trí tuệ.†* Nhà Danh há»a Tạ Tỵ Danh há»a vÄ©nh viá»…n ra Ä‘i Còn đó niá»m vui Sáng tạo ! Nhà văn + Nhà thÆ¡ + Há»a sÄ© Tạ Tỵ còn đây yêu quý ! * * * Trưá»ng Lập thể Picasso (1) Không-thá»i-gian: chiá»u thứ Tư Há»a phẩm sống động cÆ¡ số Không sÆ¡ cứng nhắc xác mồ * * * Há»a phái Siêu Thá»±c - Dada Tá»± nghiên cứu lối tạo hình Hiện đại Ãiểm tá»±a Thiên nhiên & Con Ngưá»i Làm phông ná»n dá»±ng tác phẩm * * * Chuyển hướng trưá»ng phái Lập thể Sang trưá»ng há»a má»›i Trừu tượng Tá»± Do theo mình ý vẽ Tầm nhìn Ngưá»i xem tranh mê * * * Quê Hương - Thế Ká»· - Ngày Mai Văn - Ãá»i Má»›i - Nguồn Sống Má»›i Sáng Tạo - Văn Há»c - Hiện Ãại Bách Khoa ….(2) – chục báo văn tài * * * Nét cá» mặt vải tung hoành Trừu tượng chiá»u sâu thăm thẳm Hình thể màu sắc rá»±c ánh à tưởng trong vắt hồn tranh * * * Thân phận con ngưá»i vất vưởng Cuá»™c chiến tàn bạo tang thương Trẻ : Mẹ Cha chiến tranh cướp mất !! Ãánh giày lang thang muôn đưá»ng Tối vá» công viên ngá»§ đỗ Phế binh mù què Ä‘au thương (3) * * * Lưu vong trên đất Hoa Kỳ Ná»—i nghẹn ngào sao cay đắng Giăng mắc ân thù hồi ký Xứ Nữ thần Tá»± do ni * * * Văn há»c Anh ngưng hoạt động (4) Tay run không cầm bút & cá» Chết nÆ¡i chôn nhau cắt rốn Trở vá» Quê Mẹ hoàng hôn * * * Há»a phẩm báu vật quốc gia (5) Lúc sống Ä‘á»a đày như thế ! (6) Thăng Long ngàn Ä‘á»i bóng ngả Sông Hồng ngầu đỠphù sa * * * Mãi mãi soi trong tim Anh Tâm hồn Ngưá»i con Hà Ná»™i (7) Hồ Gươm bên Ãá»n Quán Thánh Soi bóng trên dòng nước xanh L'île d’Oléron -28/08/2004 1. Nhà Danh há»a Tạ Tỵ đã có công du nhập vào ná»n há»™i há»a Việt Nam nhiá»u trưá»ng phái há»™i há»a. Ông là ngưá»i Ä‘i tiên phong trong trưá»ng phái Lập thể, Trừu tượng, Siêu Thá»±c, Dada.. 2. Tên hàng chục báo văn há»c trong Nước trước năm 1975 & ngoài Nước sau khi ông sống lưu vong tại Hoa Kỳ .. 3. Ná»™i dung trong truyện “Bản Di Chúc Cho Má»™t Loài Chim†cá»§a Tạ Tỵ 4. Tác phẩm cuối cùng “Tuyển Tập Tạ Tỵ†in năm 2001. 5. Há»a phẩm được xem như bảo vật văn hóa phẩm cấm xuất cảng 6. Tạ Tỵ nhiá»u năm tù đày trong trại cải tạo miá»n đèo heo hút gió 7. Tạ Tỵ sinh ngày 24.9.1922 tại Hà Ná»™i 8. Phá»ng theo «Phạm Duy Còn Ãó Ná»—i Buồn » cá»§a Tạ Tỵ
Nguyễn Hữu Viện





Mục Lục


12. Dạ Qui Lá»™c Môn Ca SÆ¡n tá»± minh chung trú dÄ© hôn, Ngư lương độ đầu tranh độ huyên. Nhân tùy sa ngạn hướng giang thôn, Dư diệc thừa chu qui Lá»™c Môn. Lá»™c Môn nguyệt chiếu khai yên thụ, Hốt đáo Bàng Công thê ẩn xứ. Nham phi tùng kính trưá»ng tịch liêu, Duy hữu u nhân tá»± lai khứ. Mạnh Hạo Nhiên Bài Ca Ãêm Vá» Lá»™c Môn Chuông ngân sưá»n núi chiá»u rÆ¡i Dân chài ngoài bến nói cưá»i vá» thôn Bước chân theo bãi bên cồn Thuyá»n con ta tá»›i Lá»™c Môn xuôi dòng. Vén mây trăng giãi ngàn thông NghÄ© ra chợt nhá»› Bàng Công chốn này (1) Tùng chen núi quạnh buồn thay Lại qua ẩn sÄ© nÆ¡i đây mấy ngưá»i? (1) Bàng Công là Bàng Ãức Công thá»i Tam Quốc không chịu ra làm quan, vỠẩn ở Lá»™c Môn gần Tương Dương.
Trần Nhất Lang dịch.


Mục Lục


13. ThÆ¡ trên lưng Em Tôi viết bài thÆ¡ trên lưng Em bằng những ngón tương tư cá»§a cÆ¡n thèm ... (bất chợt !) Khoảng lưng trần trắng mượt đón thăng hoa lả lướt nét thi tình Tôi viết đôi Ä‘iá»u cho riêng mình Và Em ... sẽ không tài nào Ä‘oán được Những niá»m mÆ¡ ước ... cùng thầm kín đợi chá» phía trước Ä‘ang miên man thảo vần ngược chữ xuôi Ở phút giây tiá»n định , Tôi nắn nót hai chữ : Mình Æ¡i ! Em chợt rên tên tôi, và hồn nhiên thÆ¡ khẽ lật trang ... má»i ! Chu Kỳ Thư



Mục Lục


14. Cho Ta Thêm Lần Cuối hãy cho ta nhá»› thêm lần cuối má»™t lần ... má»™t lần nữa cuối thôi mai ngoảnh lại cuá»™c tình vô tá»™i nÆ¡i lãng quên thấp thoáng má»™t ngưá»i hãy cho ta bạc thêm chút khổ trên ngá»n tóc buồn buổi sá»›m mai hãy cho ta dài men hÆ¡i thở lần nữa thôi giữa cuá»™c tình này hãy cho ta buồn thêm má»™t thoáng má»™t thoáng cay nồng giữa Ä‘á»i nhau là Ä‘ong lại cuá»™c tình vÆ¡i ná»­a dẫu vÆ¡i Ä‘i từ buổi ban đầu hãy cho ta đôi giá» xưa cÅ© má»™t mai kia tóc bạc da mồi khi ký ức quay vá» lụ khụ mỉm môi cưá»i tiá»…n má»™t cuá»™c chÆ¡i!
Nguyá»…n Ãông Pha

Mục Lục


15. Lá Sầu Ãâu (Nguyá»…n Trá»ng Khôi phổ nhạc, Bảo Yến đơn ca) Lá sầu đâu trổ màu Sao mình mãi xa nhau Anh Æ¡i, mùa thu đến Man mác gợi niá»m Ä‘au Em như loài chim nhá» Lạc giữa chốn rừng sâu Tìm đâu làn hÆ¡i ấm Nồng nàn thuở bên nhau Nay xa tầm tay vá»›i Em sống Ä‘á»i nổi trôi Biết vỠđâu anh Æ¡i Khi mình đã chia phôi Tháng năm dài thương nhá»› ÃÆ°á»ng lối cÅ© em vá» Sân trưá»ng chiá»u im vắng Ngậm ngùi buồn tái tê Em như chiá»u mây tím Trong gió bạc ngàn bay Ãá»i là cÆ¡n lốc xoáy Mà mình nào có hay Lá sầu đâu trổ màu Sao mình mãi xa nhau Anh Æ¡i, thu đã đến Man mác gợi niá»m Ä‘au... Trích trong tuyển thÆ¡ nhạc: Như Giấc Má»™ng Say Ngô Thy Vân

Mục Lục


16. Hạ nhá»› Ãã lâu lắm ta má»›i được cùng em thong thả bước trên đưá»ng thênh thang nắng trá»i Hạ cao xanh lững lá» mây trắng sóng tóc em bay chấp chá»›i những cánh buồm ta chạnh lòng nhá»› tá»›i quê hương nhá»› cồn cào những trưa hè đổ lá»­a nhá»› đỠthắm những hàng me nhá»› những đêm hè oi nồng không ngá»§ nhá»› tiếng mưa rÆ¡i nhá»› xao xác tiếng ve sầu nhá»› những phố phưá»ng xưa nhá»› những con đưá»ng sá»›m trưa lầy li nhá»› những mái nhà vẹo xiêu nhá»› những túp lá»u đìu hiu trước gió nhá»› thành quách rêu phong nhá»› những tưá»ng, hào bao Ä‘á»i xói lở nhá»› những binh Ä‘oàn trẻ, già cÆ¡ nhỡ tay lấm láp giấy thông hành - chứng chỉ được quyá»n ăn xin, ở đợ nhá»› những bà mẹ anh hùng - những cuc Ä‘á»i góa bụa nhá»› những ngưá»i tảo tần bán huyết, nuôi thân nhá»› tiếng còi đêm như chút bá»›t những ưu phiá»n nhá»› lầm lÅ©i những con tàu lao vào miá»n vô vá»ng nhá»› bao năm khiến lòng ta thêm chÄ©u nặng nhá»› mẹ nhá»› cha nhá»› anh em nhá»› bạn nhá»› những ngưá»i thân lần lượt lìa trần nhá»› những ká»· niệm xưa nhá»› thá»§a đón đưa nhá»› những chiá»u lá»—i hẹn nhá»› mái trưá»ng ta và em chung lá»›p nhá»› thầy nhá»› cô, giá» ai còn, ai mất? nhá»› thá»§a thiếu thá»i cá»§a ta cá»§a em ai đánh mất? nhá»› quãng Ä‘á»i lầm than nhá»› thá»i bần hàn cÆ¡ nhục nhá»› mt dân tc trước cưá»ng quyá»n không há» khuất phục nhưng cÅ©ng vận cho mình không ít cÆ¡ nhục, tai ương... Quê hương Æ¡i giá» tan nát má»i nẻo đưá»ng biết đến bao giá» má»›i bình yên trở lại? để trá»i đất xanh tươi bốn mùa hoa trái ta được trở vỠôi nhá»› quá mùa Hạ Æ¡i! Lập Hạ 1999 Việt Hà


Mục Lục


17. Mây Xám Trên Cuá»™c Tình anh không nghÄ© cuá»™c tình ta rạn nứt má»™t vẩn mây Ä‘en bay qua bầu trá»i dù đêm lạnh vẫn nghe lòng thổn thức má»™t tình yêu trong tim Ä‘ang rạo rá»±c Ä‘á»i đã muá»™n không chỉ giấc mÆ¡ buồn chiá»u vàng lên cá»™i lá nhá»› hoàng hôn thì thôi em đừng buồn chi em nhé má»™t Ä‘á»i dài nào đâu có vui không chút mây xám trên cuá»™c tình hôm nay anh và em chợt xanh dáng hình hài mốt mai đây nếu má»™t lần anh há»i em có yêu như chưa từng yêu ai má»™t chút buồn cho môi mặn nhé em má»™t chút há»n để ta nhá»› nhau thêm buổi tối nay anh xin là van vỉ giá»t mưa rÆ¡i ướt trÅ©ng dấu ưu phiá»n anh không nghÄ© cuá»™c tình ta Ä‘ang mất tình đôi khi giá»t mật đắng trên môi chén Ä‘á»i cạn bá»—ng dưng thành vị ngá»t rót lại mai sau ta sánh bước má»™t Ä‘á»i 07-01-2004

Phạm Vũ Anh Nam
Mục Lục


18. Tình Cha Cha là ngá»n núi Bao bá»c chở che Từ lúc sÆ¡ sinh Ãến tuổi trưởng thành Cha đổ mồ hôi Cày sâu cuốc bẩm Nhịn đói nhịn khát CÅ©ng chỉ vì ta Ãêm nằm trằn trá»c Sáng lá»™i bùn nhÆ¡ Băng chông vượt hào CÅ©ng vì trẻ thÆ¡ Tình Cha cao cả Hy sinh má»™t Ä‘á»i Biểu tượng sáng ngá»i Soi chung nhân thế Ãừng để Cha buồn Ãừng gây ná»—i khổ Chừng Cha mất rồi Ä‚n năn đã muá»™n Cha là ánh sáng pha lê Dắt dìu bước nhá» u mê vào Ä‘á»i Ngày nay danh phận rạng ngá»i Æ n Cha ghi khắc má»™t lá»i sắt son…

Ngá»c An


Mục Lục


19. Lánh Cuá»™c ChÆ¡i Vuốt lại nếp nhăn vướng cuối mày Nụ cưá»i hiu hắt ẩn hoang khai Thả trăm cánh én lên trá»i rá»™ng Ãánh đổi xuân vá» trong nắng say Bài hát tương tư nghìn năm trước Qua Châu cổ độ bóng trăng sầu Sông Tương tháng bảy chỠÔ thước Sống lại bao giá» nghiệt ngã nhau Nét bút khung tranh sương nguyệt Ä‘á»ng Mượt mà vai lụa ngát hương bay Không gian ngừng thở e kinh động Tan biến trong trá»i má»™ng Liêu Trai Ãong đưa chiếc bóng bên song lạnh Cuối trá»i sợi nhá»› dệt trùng vây Ãắm say có kẻ nghìn năm vẫn Bất tận phù đồ mải miết xây Hạt móc bâng khuâng lạc xuống Ä‘á»i Mong manh sương Ä‘á»ng gót mù khÆ¡i Ãi yêu ấp á»§ đầy tim nhá» RÅ© áo phong trần lánh cuá»™c chÆ¡i

Vũ Thị Thiên Thư

Mục Lục


20. Tình Yêu Cá»§a Em Hoa nào cÅ©ng hướng vá» mặt trá»i Như em luôn hướng vá» anh Ấm áp nụ cưá»i Môi mắt long lanh Khi chỉ nghÄ© vá» anh Ãá»§ làm tim bối rối Khi tình hãy còn xanh Tóc Ä‘á»i sao đã vá»™i Trổ nhánh buồn mong manh Bạc chân _tình vô tá»™i Vá»±c phù du réo má»i Ãêm thênh thang bão nổi Những cánh hoa đơn côi Hương ngất ngây đêm tối Ãợi chá» trăm năm gá»i Khi nào bình minh tá»›i? Giá» chỉ có trăng thôi! Vưá»n đêm hạt sương cưá»i Hân hoan thêu hoa lá Lấp lánh ánh trăng khÆ¡i Sáng long lanh áo ngưá»i ChỠđêm tàn nguyệt tận Trăng thuá»· tinh hiá»n ngoan Ngõ lung linh mÆ¡ màng Ngưá»i yêu buồn vẫn đợi Xin em đừng Ä‘i hoang MÆ¡n man cành, hạt sương rÆ¡i Giá»t đầm đìa nhá», em dá»i gót_ khuya Mông lung lối nhá» trăng chia Chá» ai viá»…n xứ theo tia nắng vá»

Bích Hà

Mục Lục


21. Huế Lỡ Hẹn Mấy Mùa Trăng xa Cố Ãô vẫn chạnh lòng thương nhá»› Hương Giang nhắc nhở ngưá»i Ä‘i thuyá»n ra khÆ¡i chở trăng vá» An Cá»±u hay chở tình vá» bến ná»› xa xôi nhá»› núi Ngá»± ngập lòng em viá»…n xứ dáng Linh Mụ trầm ngâm bóng Tịnh Tâm hồi chuông ngân rung động ánh trăng ngà vá»ng tiếng nhá»› em trá»n Ä‘á»i thương Huế làng Kim Long cô gái Huế Ä‘a tình thôn VÄ© Dạ đêm trăng soi tháng hạ tiếng ai hò ngẩn ngÆ¡ hồn khách lạ tình không hẹn bá»—ng nhiên thành tri ká»· bến Vân Lâu ôi tình chàng ý thiếp nay Trưá»ng Tiá»n là gãy nhịp cách ngăn giàn thiên lý đây thoang thoảng hoa thÆ¡m em không quên tóc hương mùi chùm kết em bây chừ còn thương nhá»› Huế xót xa buồn lỡ hẹn mấy mùa trăng...

Trần Thị Hà Thân

Mục Lục


22. Thôi Thì Vá» Thôi thì vá», đừng so Ä‘o nữa vá» mấy hôm, thăm lại quê nhà mưá»i năm đâu phải là lâu nhỉ cách biển Thái bình tưởng quá xa Nhá»› lắm, đứng nhìn con sóng lượn bên kia con sóng đất quê ta giải đất cong cong hình chữ S từng đêm mÆ¡ má»™ng thấy sÆ¡n hà thấy nước sông Hồng cuồn cuá»™n chảy mênh mông dòng Cá»­u đỠphù sa núi Tản mây che ngày đến muá»™n Thất sÆ¡n sừng sững bóng trăng ngà ngạo nghá»… bắc nam Năm cụm núi vươn mình trong gió biển bao la Trưá»ng sÆ¡n che chắn đầu biên giá»›i hướng cá»­a hoàng hôn thắp nắng tà gấm vóc quê hương từng giá»t máu ngàn Ä‘á»i thấm đẫm khúc dân ca Thôi thì vỠđừng toan tính nữa mồ hôi Ä‘ang nhá»› đất quê nhà trong tập LỜI RU ÃỜI Mạc Phương Ãình

Mục Lục


23. Phải Chi Em Vá» Ãêm Nay, Trá»i Ãã Thu Lạnh thì không,nhưng gió nhiá»u ngoài kia ! Phải chi em trở vá» vá»›i bàn tay ấm Trá»i đã Thu, mà Thu nầy đến chậm Hay chá» chân em, Thu quên mất ngõ vá» ? Má»™t mình đợi em, trăng còn đứng bên kia Em đừng ngại trăng đêm chìm trong tối Chỉ tiếng guốc em đủ làm ai bối rối Vàng tà áo dài , tím chiếc băng đô Chiếc trâm cài óng ánh bóng trăng xưa Viên gạch vỡ không Ä‘au theo chân bước Bậc cá»­a chia tay thấy niá»m vui đánh mất Gió mang vá» những ná»—i nhá»› khó quên Phải chi em vá» kịp lúc vào đêm Ãể tà áo vàng lên vầng trăng tá» Ãể chiếc băng đô tím màu chung thá»§y Và tiếng guốc gõ Ä‘á»u vương vấn lòng ai ! Trá»i đã Thu rồi, phải chi em vỠđêm nay … ( California ) Trần Kiêu Bạc

Mục Lục


24. Thêu Ão Gió bay, bay cả chữ tình Bá» ta đứng lại má»™t mình buồn hiu Ta mang má»™t nưả buổi chiá»u Cùng màu mây tím vá» thêu aó tình Gom từng sợi chỉ đỠxanh Thêu hoa thêu bướm chung quanh đóa sầu Ngưá»i tình Æ¡i, hỡi ngưá»i đâủ Sao Ä‘em há» hững gối đầu những đêm Gió bay chiếc lá ngoài hiên Lòng ta cÅ©ng rá»›t bên thá»m lá Æ¡i Con chuồn chuồn nhá» bay rồi Mà ta mắt vẫn xa xôi ngóng chá» Ta Ä‘em chiá»u nhốt vào thÆ¡ Còn đây chiếc áo thêu giá»dở dang ... 09/18/04 Sương Mai

Mục Lục


25. Cụm Mây Treo Bên Kia Mùa Hạ gá»­i các bạn cuối tháng 9/04 ở florida lÅ© mây trá»i rÅ© nhau kéo vá» má»™t đám lặng lỠđứng, làm đất trá»i buồn thiu trăm phiến lá ngẩn ngưá»i nhìn hàng mây xám áo xanh em không mặc, sao lại khoác màu quạnh hiu có con hoạ mi bay vá», ngÆ¡ ngác há»i đám bạn quen sao vá»™i giã từ mình khúc hót mùa hạ rúc hồn vào đôi cánh má»i sợi dây Ä‘iện chùng lòng treo lặng thinh năm nay, mùa này sao hồn buồn quá đỗi cụm mây treo bên kia mùa hạ, Ä‘i rồi trăm ánh nến đốt cháy, úa mùa hạnh ngá»™ chỉ còn lại, đây, vết phá»ng cá»§a cuá»™c Ä‘á»i Nnguong

Mục Lục


II . Văn___________________________________________________________

1. Có Gì Lạ ?

Vành Khuyên





Trá»i , ngưá»i ta yêu nhau thì có gì lạ ?

Hồi còn trung há»c , tôi cÅ©ng đã yêu tá lả , nghÄ© mình yêu mình biết , cùng lắm ngưá»i mình yêu , dù trá»™m vụng hay thẳng thắn, biết là cùng thôi chá»› ai mà mất công biết làm chi ?

Tôi lầm . Trá»i Æ¡i, tôi đâu có biết !

Những buổi tối tôi thả bá»™ vá»›i ngưá»i bạn trai thân quanh bến Bạch Ãằng hay gần các hiệu bánh ngá»t trung tâm thành phố , sáng hôm sau Ä‘i há»c bá»n bạn tôi biết hết . Khù khá» quá , tôi đã nghÄ© chắc há» cÅ©ng quẩn quanh đâu đó nên thấy tôi thôi ..

Có gì lạ ?

Rồi bạn bè tôi yêu , ngồi chung má»™t bàn , tôi nghe há» kể biết bao nhiêu là tình cảm và những đối xá»­ cá»§a hai ngưá»i yêu nhau rất tình tiết, rõ má»™t má»™t , rõ như phim ảnh được chiếu ngoài rạp tôi cÅ©ng thấy chẳng có gì ngạc nhiên ..

á»i trá»i Æ¡i, má»™t cái mi gió cÅ©ng có thể trở thành má»™t nụ hôn nồng cháy qua lá»i kể , má»™t tiếng chia tay cÅ©ng có thể trở thành má»™t lá»i lăng mạ đáng sợ lúc đến tai ngưá»i khác . Há»c sinh chúng tôi là vậy mà , chuyện trò Ä‘á»i há»c sinh cho phong phú , có vậy thôi , lạ gì chá»› ...

" Trâm , có ngưá»i kiếm bà trên nét , nghe ra thân lắm nha !"

Tôi ngạc nhiên , " Sao biết thân ? , có má»›i nói dùm Ä‘i ! " tôi chất vất má»™t ngưá»i bạn gặp trên nét khi há» mách dùm tôi vậy .

Tôi lần mò theo lá»i hướng dẫn cá»§a ngưá»i bạn đó vào nÆ¡i có ngưá»i tìm ..

Ãúng á , tôi hết hồn vì có má»™t ngưá»i bạn , há»c cùng trung há»c vá»›i ngưá»i yêu đầu Ä‘á»i cá»§a tôi , kể rõ như quay phim chuyện tình tôi vá»›i ngưá»i yêu cÅ© ...

Anh ta còn bảo tôi vá»›i ngưá»i ấy ai mà không biết ..

Trá»i đất , thế má»›i nói nhá .

Trá»i , bây giá» tôi má»›i thấy lạ thì đã muá»™n chưa vậy ...

Chút vui vẻ thá»i trung há»c trở lại , cái thá»i ghế đá công viên , giận nhau không nói , Ä‘i song song nhưng làm mặt ngầu , những buổi tan trưá»ng , đạp xe lẹ tá»›i trưá»ng chuyên nghiệp anh há»c đợi anh và cùng anh Ä‘i lang thang khắp các con đưá»ng .

Cảm Æ¡n má»™t ngưá»i bạn đã mang cái thá»i dá»… yêu đó và ngưá»i bạn thân yêu đó vá» cho tôi . Tôi nhá»› anh như má»™t nhá»› má»™t tình khúc mình đã từng hát .. Tôi biết tôi từng yêu anh như yêu chính mình và từng chia xẻ những Ä‘iá»u thầm kín nhất mình có .

Anh mãi trong ký ức cá»§a tôi , má»™t nụ cưá»i thật tươi , má»™t cái nhìn say đắm ...

Lạ à , đâu có .. Chỉ lạ tại sao má»i ngưá»i biết nhiá»u thế thôi .

Và lạ ở chỗ , sao mình ngốc dữ vậy ...

7/04

Vành Khuyên


Mục Lục


2. Tuổi Há»c Trò(tiếp theo)

Tôn Thất Phú Sĩ

Ãệ Nhị

Năm há»c này Me tôi thưá»ng nói đùa : Cố gắng nghe con , sắp thành ông tú nhá» rồi đó , bởi vì tôi phải thi Tú Tài Phần nhất hay gá»i ngắn gá»n là Tú Tài 1 ,cuối năm , chương trình thi gồm những môn thi giống kỳ thi THÃNC , nhưng được chia thanh ban :

Ban A , ban Vạn Vật- Lý Hoá ( Vạn vật và Lý Hoá là môn chính , hệ số 4 )

Ban B , Ban Toán - Lý Hoá ( Toán và Lý Hoá là môn chính , hệ số 4 )

Ban C Ban Sinh Ngữ (Việt Văn và Anh Văn hay Pháp Văn , hê. số 4 , tuỳ sá»± lá»±a chá»n má»™t trong hai Sinh Ngữ này ) Ban D Ban Hán Văn ,( Việt Văn và Hán Văn , hê. số 4 .)

Các môn thi còn lại gá»i la môn phụ tuỳ theo má»—i ban , có hê số 1 hay 2

Kỳ thi chia làm 2 phần . Phải đậu phần VIẾT ( Ä‘iểm tối thiểu 10/20 ) má»›i được thi phần Vấn Ãáp ( Ä‘iểm tối thiểu là 10/20 ) , bấy giỠđược chấm ÃẬU Tú Tài Phần Nhất . Thi sinh há»ng phần Vấn Ãáp được thi lại phần Vấn Ãáp kỳ 2 , không phải thi Viết .

Má»—i năm Tú Tài phần nhất tổ chức thi 2 kỳ , thưá»ng vào tháng 7 và tháng 9 , thí sinh nào thi kỳ nhất Ä‘iểm dưới 06/20 , không được thi lại kỳ 2 ( gá»i là Gót ) .

Bắt buá»™c phải đậu Tú Tài phần nhất , má»›i được lên há»c Ãệ Nhất thi Tú Tài Phần 2 . Ãậu Tú Tài Phần Hai : Vào Ãại Há»c .

Không hạn định tuổi , nếu không há»c trưá»ng nào thì ná»™p đơn thi tá»± do

***************************

Ãệ Nhị B PHAN CHÂU TRINH .( 60-61)

Năm nay tôi thấy mình thật sá»± lá»›n . Ãệ Nhị lá»›n nhất trong trưá»ng rồi còn chi , cuối năm hy vá»ng thành ông tú má»™t , ngày khai giảng , 4 lá»›p Ãệ Nhị sắp hàng cạnh văn phòng , bá»™ đồng phục áo trắng quần xanh , đứa nào mặt mày cÅ©ng vênh vênh , tôi đứng thẳng ngưá»i , ưỡn ngá»±c ra , áo quần me tôi á»§i láng cón , có góc có cạnh , đôi giày má»›i mua hôm qua , giày má»›i quá nên Ä‘i cái chân cà nhắt , nhưng vẫn cố nhịn Ä‘au , đứng cho thẳng , Ä‘i cho ngay , làm Ä‘iệu má»™t tí cho có dáng oai vệ , nhìn quanh toàn là em cả , 4 lá»›p Ãệ thất má»›i vào , không đáng kể , Ãệ lục con nít quá , Ãệ Tứ hÆ¡i lÆ¡n lá»›n , Ãệ Tam còn thua mình má»™t lá»›p , nói theo chuyện Tàu , chúng tôi là HUYNH TRƯỞNG , tất cả là ÃỆ. Năm nay há»™i đồng Giám khảo kỳ thi tú tài 1 lần đầu tiên tổ chức tại Ãà Nẵng , lại má»™t lần nữa thầy Hiệu Trưởng khuyến khích phải đậu nhiá»u , đậu hết để Ä‘em danh dá»± cho Trưá»ng . Niá»m háo hức tràn ngập nhưng cÅ©ng có má»™t cái gì buồn buồn chen vào tâm tư , sang năm phải giã từ , muốn tiếp tục há»c Ãệ Nhất phải vào SaiGon hay ra Huế , hay có ngưá»i phải bá» há»c ra Ä‘i .

Lá»›p Ãệ Nhị , há»c trò con gái mình phải gá»i bằng chị , thân mật bạn bè lắm thì có thể xưng tên , còn ngoài ra há»c trò con gái các lá»›p khác mình có thể gá»i em , gá»i thầm thôi và mình có thể yêu bất cứ má»™t cô nào , dù biết là tình yêu sẽ đơn phương , thÆ¡ văn lãng mạng thá»i tiá»n chiến đã ảnh hưởng đến chúng tôi , qua các bài giảng cá»§a Thầy Cô và sách vỡ , làm sao tuổi má»›i lá»›n mà không xao xuyến , bâng khuâng khi dá»c Tiếng Thu cá»§a Lưu Trá»ng Lư :

Em không nghe mùa Thu .
Lá Thu nghe xào xạc .
Con nai vàng ngơ ngác ;
Ãạp trên lá vàng khô ...

Làm sao không thương nhớ vu vơ , không thấy lòng rạo rực , mùa Thu vừa qua một ngày mà ta đã nhớ như Chế Lan Viên đã nhớ :

Ô hay , tôi lại nhớ Thu rồi .
Mùa thu rớm máu rơi từng chút .
Trong lá bàng thu đỠngập trá»i ;
ÃÆ°á»ng vá» thu trước xa lắm lắm .
Mà kẽ đi vỠchỉ một tôi ..

Thế rồi sách vỡ , chá»— nào cÅ©ng đầy tên ngưá»i yêu , vừa má»›i yêu đã Ä‘au khổ , thất tình và trái tim rá»›m máu . Cái tuổi Ãệ nhị như vậy đó , yêu là chết trong lòng má»™t ít , và cái tuổi Ãệ nhị chúng tôi cÅ©ng xoay vầng theo thá»i cuá»™c , du kích Việt Cá»ng Miá»n Nam bắt đầu hoạt động mạnh , chúng đặt bom , gài mìn các trục lá»™ giao thông , giá»±t sập cầu , bắn phá xe đò trên các trục lá»™ chính như quốc lá»™ 1 , phá đưá»ng rầy xe lá»­a ...đôi khi còn pháo kích bừa bãi vào thị xã , làng mạc , dân miá»n quê tìm cách chạy lên thành thị ,chiến tranh bắt đầu lan rá»™ng , tuổi trẻ thanh niên phải lên đưá»ng chiến đấu để bảo vệ Miá»n Nam . Lệnh động viên được ban hành , bấy giá» không phải là Ä‘i Quân Dịch nữa , vào lính thật sá»± , cầm súng để chiến đấu vá»›i làn sóng Cá»ng Sãn phương Bắc .Tuổi 18 đã phải khám sức khoẻ làm Thẻ Trưng Binh , Sinh viên, Há»c sinh chỉ được hoãn dịch má»™t năm , cuối năm thi há»ng hay không được lên lá»›p là phải lên đưá»ng nhập ngÅ© ,nhạc lính bắt đầu thịnh hành :

Vui má»™t đêm nay , rồi mai lên đưá»ng , vui buồn ai hay , sầu dâng khôn lưá»ng .Nghe tiếng gá»i Quê hương , anh ra ngoài biên cương , say vá»›i Ä‘á»i đấu tranh , chợt nghe tiếng oanh , lòng anh bâng khuâng nhá»› những phút này ...

Chúng tôi giỠđây má»™t chân trong lá»›p há»c , má»™t chân nÆ¡i chiến trưá»ng , thi há»ng tú tài 1 , tú tài 2 , ở lại má»™t phân khoa Ãại Há»c là cùng nhau hát Biệt Kinh Kỳ :

Bạn Æ¡i , Quan Hà xin cạn chén ly bôi , ngày mai tôi đã ... đã Ä‘i xa rồi , Thành Ãô lưu luyến chắn bước chân tôi , trước giá» chia tay , mấy ai không bồi hồi , nhá»› vá» Thành Ãô nắm tay ta mừng nhau ...

Có những buổi chiá»u tôi đạp xe lang thang lên hướng Chợ Má»›i đến Phi Trưá»ng , má»™t chiếc xe GMC nhà binh , chở quan tài phá»§ cá» vàng ba sá»c đỠ, từ Tổng Y Viện Duy Tân chạy vá» thành phố , má»™t ngưá»i lính trẻ nào đó đã hy sinh vì Tổ Quốc được trao vá» cho thân nhân , tuổi trẻ chúng tôi , tuổi Ãệ Nhị bắt đầu nhập cuá»™c theo vận mệnh ná»—i trôi cá»§a đất nước .

Vào lúc này khu vưá»n hoa Diên Hồng ngay trung tâm thành phố đã xây cất xong , biến thành khu thương mãi sầm uất , các cá»­a hàng hình lục giác ( kiosque ) má»c lên san sát , khu Chợ Má»›i , Chợ Cồn được sá»­a sang lai , rá»™ng va đẹp hÆ¡n , các chiến hạm cá»§a Hải Quân VNCH , vào tận đến cầu tàu Toà Thị Chính Ãà Nẵng , các thương thuyá»n càng ngày càng nhiá»u thả neo ngoài cá»­a biển Tiên Sa , qua cầu Trịnh Minh Thế , con đưá»ng dài chạy qua SÆ¡n Chà tráng nhá»±a thẳng băng , hai bên đưá»ng xuất hiện những khu dân cư đông đúc , thắng cảnh Non Nước được trùng tu , thành phố Ãà Nẵng vươn lên , đổi thay rất nhiá»u biến thành má»™t thành phố lá»›n bậc nhất sau Thá»§ Ãô SaiGon , Trưá»ng trung há»c tư thục mở ra rất nhiá»u , trưá»ng Sao Mai , Nguyá»…n công Trứ , Phan Thanh Giản , Tầy Hồ ... , ngưá»i Hoa có trưá»ng Thá» Nhân , có đội bóng rá»— vô địch Ãà Nẵng , nhưng vào năm nay ( 1960 ) đã bị đội bóng rá»— Phan châu Trinh hạ khi vào chung kết cúp Trung há»c Quảng Nam Ãà Nẵng gá»i tắt là Quãng Ã`a Sở dÄ© tôi vòng vo như vậy , bởi vì hết niên khoá này tôi phải xa trưá»ng ,vì trưá»ng tôi không có Ã.ê Nhất , lúc bấy giá» ÃaNằng chưa có Ã.ê Nhất .Nói theo ngưá»i thầy dạy toán chúng tôi bấy giá» là Thầy Trần Ãại Tăng tức Thi SÄ© Trần Hoan Trinh , cuối năm há»c này các em phải Bá» Trưá»ng Mà Ãi , đáng lẽ thầy dạy Toán thì con ngưá»i Thầy khô khan và thá»±c , nhưng trái lại trong cái nguyên hàm , đạo hàm , căn số , phương trình bậc hai, bậc ba và nhiá»u ... nhiá»u thứ khô khan đó ...vẫn rá»™n ràng Tiếng Chim Kêu Ngoài Cá»­a Lá»›p . Thầy vào lá»›p , chá»›p nhoáng cầm ngay viên phấn , vá»›i cái bảng Ä‘en , thế là thầy thao thao giảng bài , thầy thuá»™c lòng bài giảng , suốt hai giá» dạy thầy không nhìn đến bài soạn , chốc chốc Ä‘i lên Ä‘i xuống thật nhanh giữa lối Ä‘i cá»§a hai dãy bàn , bất chợt thầy quay nhanh lại , vất mạnh viên phấn vào má»™t trò nào đó Ä‘ang mÆ¡ má»™ng nhìn theo cánh chim bay , thầy không la rầy , vẫn tiếp tục giảng coi như không có chuyện chi , có lẽ thầy nghÄ© đứa há»c trò má»™ng mÆ¡ này và thầy là hai con lắc đồng bá»™ .Má»™t thuở xa xưa ấy , bây giá» còn lại gì , hay chỉ thấy hồn mình sương phá»§ mây che :

Æ  ngôi trưá»ng má»™t thuở thân thương
Chiá»u hôm nay ta thấy mình hoá đá
Ãứng ngẩn ngÆ¡ giữa sân trưá»ng lá đổ
Mặc tóc trắng bay trong nắng gió chiá»u hè
Thấy hồn mình sương phủ mây che
Trần hoan Trinh

Cắc cá»› chi , má»›i đầu niên há»c trá»i mưa dầm mưa dá» , đầu thu mà sao thấy như Ãông , ngưá»i bạn gái trong lá»›p , Nguyá»…n thi Vinh nhã ý má»i cả lá»›p đến nhà Vinh mừng sinh nhật , bá»n chúng tôi hùn tiá»n mua quà tặng cô bạn gái hiá»n nhất lá»›p . Vinh ốm và cao , da Ä‘en Ä‘en, nước da bánh mật ,Vinh nói chuyện rất có duyên , có cái núm đồng tiá»n trên má tăng thêm vẽ mặn mà, thằng Khôi có nhận xét như vậy , không biết nó coi chỉ tay chỉ chân ngưá»i ta lúc nào , mà nó dám nói sau này Vinh có ba Ä‘á»i chồng , ngưá»i chồng thứ nhất chết vì xe lá»­a cán , ngưá»i thứ hai ngá»§ trúng gió Ä‘i Ä‘ong , ngưá»i thứ ba thì bách niên giai lão , con cháu đầy đàn . Vinh mắng nó là đồ Quá»· , nó cưá»i khì , méo miệng làm ông ma kẹ , rồi chạy mất . Tôi Ä‘em chuyện mừng Sinh Nhật cá»§a Vinh nói cho Me nghe , Me bảo để Me làm cho cái bánh Gateâu Ä‘em Ä‘i làm quà .Trưa thứ bảy hôm ấy , năm thằng bốn chiếc xe đạp , Thằng Bình chở tôi ngồi phía sau , ôm khư khư cái bánh , che kín mít sợ mưa ướt ,cong lưng đạp lên dốc cầu Vồng , dốc cao , gió ngược chiá»u , hì hục đạp , bá»—ng má»™t cái ầm , xe thằng Bình vấp cục đá , ngã lăng ra mặt đưá»ng , hất tôi ra phía sau , cả thân hình đè lên cái bánh , cái bánh Sinh Nhật dẹp như cái bánh tráng .

Ãến nhà Vinh , bạn bè đã đông đủ , tôi ôm bánh vào vá»›i lá»i phân bua ,má»i ngưá»i đồng thanh nói : Không có chi , không có chi , bánh dẹp ăn ngon hÆ¡n .Thằng DÅ©ng rút trong túi ra má»™t gói đựng 18 cây đèn cầy nhá» màu đỠ,nó thắp lên 18 ngá»n nến , mừng Sinh Nhật cô bạn cùng lá»›p tròn 18 xuân xanh , tôi ngạc nhiên há»i thầm . Mầy Ä‘iệu quá , mua hồi nào vậy ? Mua cái con khỉ , thằng DÅ©ng trả lá»i , tau lấy trên bàn thỠÔng Ná»™i tau .

Tiệc Sinh Nhật bắt đầu ,Vinh phùng mang trợn mắt , thổi tắt 18 ngá»n đèn cầy , vui Æ¡i là vui .

Hồi đó , khu bên phía trưá»ng Pháp vá» phía mặt đã mở lá»›p dạy nghá» cho hoc sinh há»c trong giá» rảnh , có lá»›p nữ công may cắt cá»§a Bà Trương Thị Lệ An , và lá»›p dạy đánh máy chữ , phía trái là tư gia cá»§a Thầy Hiệu Trưởng , cây hoa giấy trước cá»­a chính cá»§a trưá»ng má»™t màu đỠnhư máu , phía trước là sân bóng rá»— , những buổi chiá»u trá»i còn nắng gắt , thằng DÅ©ng Ä‘em trái banh bóng rá»— ra dợt , nó chấp bốn thằng chúng tôi , nó được banh , má»™t mình dẫn banh đến cái rá»— cá»§a chúng tôi là nó ném trót lá»t, khi chúng tôi dành được banh đưa xuống phía nó , nhưng ít khi nào đưa lá»t vào rá»— . Ãá banh ở sân vân động Chi Lăng cÅ©ng vậy , má»™t mình nó má»™t bên , bốn đứa tôi má»™t bên , nó mập và tròn , khi chạy cái mông lắc lư như con vịt , thế mà chúng tôi bốn đứa không giành banh được vá»›i nó , má»—i lần giao đấu là chúng tôi hứng cả thúng banh . Có hôm Ä‘i cổ võ cho đội banh nhà , Phan chau Trinh gặp Quốc Há»c Huế ,tuy trận đấu giao hữu , nhưng đây là hai đội vô địch cá»§a há»c sinh Ãà Nẵng và Huế , nên khán giả há»c sinh xem đông nghẹt , trận đấu diá»…n ra 4 giá» chiá»u , bốn thằng quá»· Ä‘i á»§ng há»™ gà nhà , tá»›i sân banh từ 12 giá» trưa , chá»n chá»— tốt trên khán đài chính , chúng tôi Ä‘em theo hai cái thùng thiếc dùng làm trống để la ó á»§ng há»™ đội nhà , thằng Bình bắt chước Huyá»n VÅ© tưá»ng thuật những pha gay cấn trước khung thành Quốc Há»c , hôm đó chúng tôi la hét khan cả cổ , PCT chỉ thắng được Quốc Há»c má»™t quả nhá» cú phạt Ä‘á»n do DÅ©ng đá lá»§ng lưới đối phương vào phút gần tan trận đấu .

Ãệ Nhị năm nay không sôi động quậy phá như các năm dưới , mảnh bằng Tú tài 1 quá quan trá»ng , tương lai má»™t số bạn quyết định theo mảnh bằng này ,ngÅ© quá»· chúng tôi sinh năm 1943 nên không có gì lo mấy , các bạn sinh năm 40,41,42 nếu há»ng thì cá»­a quân trưá»ng rá»™ng mở . Trong lá»›p nhìn qua nhìn lại toàn những tay gạo bài , do đó chúng tôi cÅ©ng phải lo theo , há»c hành đàng hoàng , chá»n nhà thằng Tấn làm Ä‘iểm tụ để há»c , quyết chí tu thân tích đức để dùi mài kinh sá»­ , muốn đến nhà thằng Tấ n phải băng qua má»™t nghÄ©a địa , bên cạnh nghÄ©a địa có má»™t cái am gá»i là AM BÀ XỊ , là nÆ¡i để thá» cúng cô hồn cát đản , vào những đêm thứ sáu và thứ bảy chúng tôi ở lại nhà Tấn há»c đến khuya lÆ¡ khuya lắc , há»c nhiá»u cái đầu nó cÅ©ng nhức , tay chân ngứa ngáy khó chịu .Có má»™t đêm ná» trá»i mưa bay bay , gió thổi rít qua các hàng cây nghe âm u , rùng rợn , Thằng Khôi đỠnghị mình chÆ¡i trò chi cho vui để giải trí thần kinh rồi há»c tiếp , nó cá»™t má»™t sợi dây ngang qua hai thân cây cạnh Am BÀ XỊ , mặc bá»™ đồ trắng toát , bu theo sợi dây , di chuyển từ cành cây bên này qua cành cây bên ná» . Chốc chốc , bầu trá»i có vài tia sấm chá»›p xẹt qua , trông xa giống như MA Ä‘i ná»­a lừng , sáng ngày hôm sau , dân trong xóm Ä‘em chuối , xôi , chè đến cúng cô hồn , có nguyên con gà luá»™c , da gà vàng ngấy đầy mỡ ,ngon hết chá»— chê , nhá» vậy ngÅ© quá»· có thêm thức ăn để bồi bổ trong những ngày há»c thi .Trá»i bất dung gian , má»™t đêm ná» , thằng Khôi Ä‘ang Ä‘i ná»­a lừng , bá»—ng từ ngôi má»™ bên cạnh có ba , bốn ngưá»i chạy ra , cầm má»™t cây gậy dài , đập nó má»™t gậy rồi la lên :- Bắt được Ma rồi ,. Thằng Khôi bị đánh té xuống đất , lá»§i vào các ngôi má»™ cao trốn mất .Từ đó Ma không còn hiện vá» má»—i đêm và ngÅ© quá»· chúng tôi không còn phần ăn phụ trá»™i cho những đêm há»c thi Tú tài 1 ban B .

Rồi có má»™t ngày , thành phố rá»™n rịp chào đón Tổng Thống Ä‘i kinh lý , từ sáng sá»›m , dân chúng đã tập há»p hai bên đưá»ng , từ phi trưá»ng đến Toà Thị Chính , cầm cá» và trương biểu ngữ . VIỆT NAM CỌNG HOÀ MUÔN NÄ‚M , Hoan Hô Tá»”NG THá»NG NGÔ ÃÃŒNH DIỆM ...Há»c sinh từng trưá»ng được tập há»p dài theo bá» sông Hàn , Tổng Thống hai giá» chiá»u má»›i đến , chúng tôi phải tập há»p từ 8 giá» sáng , kiến bò trong bụng , khát khô cả cổ , chá» hoài Tổng Thống chưa đến , thằng DÅ©ng văng tục : Tổng Thống chi mà hành bá»n mình quá , sau này tau làm Tổng Thống , tau đến và Ä‘i bí mật để khá»i bị ám sát . Nó ảnh hưởng truyện trinh thám cá»§a Phi Long , truyện mạo hiểm kỳ tình như Long Hình Quái Khách , Ãoan Hùng , Lê Hằng phục thù , Ngưá»i Nhạn Trắng gặp Sáu Mạnh ... nên lưc nào cÅ©ng bí mật , gay cấn . Hồi đó có má»™t chuyện vui , không biết có thật hay không , khi ông Tổng Thống được hướng dẫn vá» thăm má»™t Ấp Chiến Lược ,Ông đến má»™t vưá»n chuối xanh um , đầy những buồng chuối á»­ng vàng sắp chín ,má»™t ấp chiến lược mẫu , an ninh , bình yên , thinh vượng đúng theo mục đích là kiểm soát không cho Việt Cá»ng trà trá»™n vào dân . Vô tình ông vịn mạnh vào cây chuối , cây chuối ngã nhào trốc rá»… , ngưá»i phụ trách xây dá»±ng Ấp chiến Lược đã mà mắt ông Tổng Thống , đã lừa dối Tổng Thống , sau đó số phận những ngưá»i trách nhiệm này ra sao , làm sao biết được ...

Mặc dù , má»™t năm bận rá»™n , nhưng lá»›p cÅ©ng tổ chức hai ngày Ä‘i cắm trại ở bãi MỸ THỊ , sáng thứ bảy Ä‘i , chiá»u chúa nhật vá» , chúng tôi cùng nhau dá»±ng bốn cái lá»u vải , má»™t cho con gái , ba lá»u cho con trai , cÆ¡m nước nấu chung và ăn chung , cưá»i vui ca hát vang trá»i , vui nhất là đêm lá»­a trại : Kìa hồn ai đây, trót yêu giống Lạc Hồng , Ä‘em thân hiến cho rừng hoang ; vá» cùng ta vui , đêm nay cùng múa , quanh lá»­a hồng , cháy trong rừng khuya . Bập Bùng , Bập bùng ... Chúng tôi không ai nói ra , nhưng tận đáy lòng cùng nhau má»™t ý nghÄ© , đêm nay là đêm cuối cùng , ngồi bên nhau , tâm sá»± đầy vá»i , đâu có còn dịp nào nữa để mà níu kéo tuổi vàng son này .chỉ còn hai tháng , xong tú tài 1 , chúng tôi má»—i ngưá»i má»—i nẽo , xa rồi mái trưá»ng Phan Châu Trinh đầy ká»· niệm , 6 năm , như má»™t giấc mÆ¡ , tôi hát , tôi đàn , bạn bè tôi hát theo , tiếng hát đưa chúng tôi vào cõi mênh mông : Hôm nay đây còn vui trông thấy nhau .Bên tiếng ca tiếng đàn vượt trá»i cao ...Nhá»› hàng phượng vÄ© bên đồi , tan tác rÆ¡i cài lên mái tóc xanh . Nhá»› bóng dáng ai chiá»u ấy , nâng niu tà áo , biết nói gì khi chia ly. Thôi chia tay cạn ly vui chúc nhau , ta chúc nhau những gì đẹp lòng nhau ... Trăng sao hiện rõ trên bầu trá»i trong vắt , gió mát rì rào trong hàng thông già Mỹ Thị . Thông cảm cho tất cả ná»—i lòng tha thiết cá»§a bạn bè Ãê. Nhị B.

Có má»™t ngưá»i cÅ©ng gắn liá»n vá»›i Há»c Sinh Phan châu Trinh nhưng ít ai nhắc đến , niên há»c nào cÅ©ng có chương trình khám sức khoẻ tổng quát cho há»c sinh , nhất la năm thi , vì môn thể dục cÅ©ng là môn thi nhiệm ý , thưá»ng thưá»ng khám tại Bệnh viện Ãa Nang do Bác SÄ© Thái Can phụ trách , Bác SĨ Thái Can sinh ngày 20/10/1910 tại Văn Lâm , Phá»§ Ãức Tho. Hà Tỉnh , tốt nghiệp Y khoa Hà Ná»™i , hôm Ä‘i khám sức khoẻ , sau khi BS khám tai mắt mÅ©i há»ng xong , BS bảo thằng DÅ©ng ngồi trên cái ghế cao , dÆ¡ hai chân ra , cái đầu BS Thái Can thưá»ng hay nghiêng vá» phía phải , Ông lấy cái cây nhá» có cục cao- su phía trước đầu cây , gá» mạnh vào đầu gối thằng DÅ©ng , cái chân nó giật , có lẽ là chân đá banh nên giật mạnh hất văng cái cây trúng đầu BS , ông ta giận quá , nhặt cái cây ,gõ đầu thằng DÅ©ng cái cốp , chúng tôi phá lên cưá»i , ông BS Ä‘uổi tất cả ra khá»i phòng không khám nữa ; BS Thái Can còn là má»™t thi sÄ© thá»i tiá»n chiến , bài thÆ¡ tôi thích nhất cá»§a thi sÄ© là bài Anh biết em Ä‘i...

Anh biết em Ä‘i chẵng trở vá»
Dặm ngàn liễu khuất với sương che
Em đừng quay lại nhìn anh nữa
Anh biết em Ä‘i chẵng trở vá»
...
Bên gốc thông già ta lỡ ghi
Tình ta âu yếm lúc xuân thì
Em nên xoá dấu thỠnon nước
Bên gốc thông già ta lỡ ghi
Chẳng phải vì anh chẳng tại em
Hoa thu tàn tạ rụng bên thá»m
Ãi tình sá»›m nở chiá»u phai rụng
Chẳng phải vì anh chẳng tại em
Bể cạn sao mỠnúi cũng tan
Tình kia sao giữ được muôn vàn ...
Em đừng nên giận tình phai lạt
Bể cạn sao mỠnúi cũng tan .
....

Tất cả rồi cÅ©ng đến , rồi cÅ©ng qua , tôi lai lá»u chõng Ä‘i thi , năm nay tôi 17 tuổi rồi ( 60-43) , tôi sắp trở thành ông tú nhá» . Ngày Ä‘i thi Me tôi vẫn lo cho từng chút như hồi còn bé , Me lo lắng cho tôi còn hÆ¡n tôi lo cho bản thân tôi , trong phòng thi , tôi nhìn ra đưá»ng phía xa xa , Me tôi vẫn đứng dưới gốc cây kiá»ng kiá»ng già suốt những ngày thi , thi viết cÅ©ng như vấn đáp ( ORAL ) . Me Æ¡i ,làm sao con thi há»ng được , khi mà Me vẫn đứng đó hồi há»p cho con , sau này khi vào Ä‘á»i , má»—i làn tôi Ä‘i thi , nhất là sau ngày ra tù , vượt biên qua Pháp , tôi thi vào trưá»ng Hàng Hải France , tôi chợt thấy Me tôi đứng ngoài cá»­a phòng thi , Me tôi đã mất , nhưng ngưá»i vẫn luôn luôn bên cạnh tôi để dìu tôi Ä‘i má»—i khi tôi sắp bị vấp ngã .

Lá»›p tôi trong kỳ thi đầu đậu khoảng 20 đứa , trong đó có ngÅ© quá»· chúng tôi , trong ngày mừng thi đậu tổ chức tại nhà tôi , bốn đứa tặng tôi má»™t món quà vô cùng bất ngá» : Tấm ảnh cá»§a ngưá»i há»c trò con gái mà đã làm cho tôi vương vấn trong má»™t ngày khai giảng trước ,
Nụ hoa trắng trong rừng hoa trắng .
Ngày mà :
Anh Ãệ Ngá»§ thương em Ãệ Thất .
Tim Tím ban chièu tim tím mai .

Tôi tò mò muốn biết làm sao có được , bá»n chúng tiết lá»™, tấm ảnh lấy từ tấm ảnh mẩu trưng bày trong tá»§ kiếng PHOTO LÊ HẬU và PHOTO UYÊN ÃÀ NẴNG . Bí mật .
Thôi Giã từ PHAN CHÂU TRINH . Xin gởi lại má»™t chút tình . Cuối cùng , xin cám Æ¡n ngưá»i em gái Phan Châu Trinh ( à T LT ) , ngưá»i em gái tuổi Ä‘á»i cÅ©ng như tuổi lá»›p rất xa , rất xa vá»›i tôi , muốn biết thế hệ cá»§a tôi và thế hệ cá»§a em khác nhau thế nào , tôi xin kể cho em nghe :

Có má»™t ngưá»i xa quê hương rất lâu , lâu lắm , ná»—i niá»m nhá»› quê lúc nào cÅ©ng khắc khoải trong lòng , nhưng vì hoàn cảnh không thể nào vá» thăm quê được , má»™t hôm du lịch đến má»™t miá»n xa , khi Ä‘i dạo trên má»™t giòng sông , nhìn giòng sông nước chảy nhẹ , nước mắt chợt chảy dài trên má , ngưá»i bạn Ä‘i cùng , ngạc nhiên há»i :- Sao lại khóc ? Ngưá»i đó trả lá»i : - Nhìn giòng sông tôi nhá»› giòng sông quê nhà . Ngưá»i bạn lại há»i ;- Giòng sông quê anh chắc giống như giòng sông này . Ngưá»i đó trả lá»i :- Không giống nhiá»u đâu , giòng sông quê tôi nhá» hÆ¡n , không đẹp bằng , nhưng giòng sông quê tôi có nước và giòng sông này cÅ©ng có nước , dù sao cÅ©ng có má»™t Ä‘iểm giống nhau , nên nhìn thấy , tôi chạnh lòng nhá»› quê mà không ngăn được giòng lê. Hai giòng sông , ít ra cÅ©ng có má»™t Ä‘iểm giống nhau mà không chối cãi được , là giòng sông nào cÅ©ng có nước , tôi mong rằng trên căn bản nào đó tôi và em dù ở hai thế hệ khác nhau , nhưng mình cÅ©ng ít nhất có má»™t Ä‘iểm giống nhau là cùng há»c sinh trưá»ng Trung Há»c Phan châu Trinh .Có đúng không ngưá»i em PCT ?

VIÊN PHẤN NGẬM NGÙI .

Ngưá»i đến thăm ta thật bất ngá».
Gợi niá»m nhung nhá»› mái trưá»ng thÆ¡ .
Tình xưa xa vắng ta tưỡng mất .
Bá»—ng thấy ngưá»i vá» cứ ngỡ mÆ¡ .

Kỹ niệm vá» chập chá»n đâu đó .
Em bàn đầu ta cuối lớp lao xao .
Trên bục giãng thầy giãng bài toán khó .
Trộm nhìn em ta ước lược phương trình .

Giá» Lý Hoá hẹn nhau chiá»u dạo phố .
Ngồi tiệm kem lặng ngắm bóng em qua .
GiỠSử Việt thầy dạy ta viết sử .
Của con Rồng cháu Lạc tự ngàn xưa

GiỠtriết lý khô như mùa hạ nắng .
Mơ màng nhìn tà áo trắng đi ngang .
Chùm phượng vĩ vương hồn ta rướm máu .
Tiếng ve sầu rên rĩ mối tình câm .

Ngày nắng ấm cùng nhau đi cắm trại .
Ta ra tay nghĩa hiệp giúp em làm .
Dá»±ng chiếc lá»u mà thâm tâm thầm gá»i .
Anh cùng em lá»u lý tưởng trăm năm .

Trưa nóng cháy xe đạp em xì lốp .
Rất ân cần xin bôm bánh xe má»m .
Em đỠmặt che nghiêng vành nón mới .
Ta cuối đầu hối hận làm buồn em .

Chè ngã năm những trưa trốn há»c .
Cụm nắng vàng pha lẫn mùi đưá»ng .
Hai đứa chụm đầu bên ly đậu đỠ.
Nước dừa bánh lá»t ngá»t quê hương .

Rạp Li-Do chiếu : " Mối tình dang dỡ " .
Nhịn quà sáng mua hai vé ci-nê .
Xem phim xong hai đứa cùng ngượng nghịu .
Có phụ đỠmà nào hiểu chi mô .

Trên đỉnh cao sắp hàng cùng lủ bạn .
Xe không phanh đua xuống dốc Cầu Vồng .
Chợt thấy áo em bay trong chiá»u tím .
Hoảng hồn nhắm mắt buông ghi đông .

Sân vận động Chi Lăng ồn ào náo nhiệt .
Ta thá»§ môn đội tuyển bóng trưá»ng mình .
Tung tuyêt chiêu chụp trái banh Quốc Há»c .
Em vá»— tay ta bay lên trá»i xanh .

Biển Mỹ Khê rì rầm nghe sóng vỗ .
Ta bÆ¡i ngang bÆ¡i dá»c làm kình ngư .
Trên cát vàng dấu chân em ngà ngá»c .
Dẫm nhẹ hồn ta Ä‘i vào cá»i sa mù .

Sắp bải trưá»ng thầy trò lưu luyến .
Tá» báo tưá»ng trau chuốt câu thÆ¡ .
Anh yêu em như sóng biển vổ bỠ.
Em Ä‘á»c vá»™i vàng mắt ai bở ngỡ .

Ãêm liên hoan sân trưá»ng nhá»™n nhịp .
Mảnh trăng thỠlắt lẽo trên cành cây .
Ta ôm đàn hát bài mùa tạm biệt .
Buồn vui gì cũng chỉ một đêm nay .

Thế là hết trao tay trang lưu bút .
Viết những tâm tư thầm kín trao nhau .
Bao năm tháng chưa phai mỠvết mực .
Mái trưá»ng xưa mãi vương vấn tình đầu .

Thôi tạm gát những ưu phiá»n tuổi dại .
Bên cửa lớp ngày thi đã gần kỠ.
Rồi mai này mưá»i phương ta tung cánh .
BỠlại đàng sau tuổi mộng đam mê .

Phan châu Trinh yêu dấu .
Trưá»ng tôi giá» tan nát .
Ai nỡ nào đập phá mối tình xưa .
Tôi nhất định không bao giá» vá» Ãà Nẵng .
Ãể trưá»ng tôi còn mãi mãi trong hồn .
Và đêm nay trong mùa đông giá .
Trá»i Paris tôi khóc trong sương mù .
Thôi trả lại cho em .
Bảng đen buồn ngơ ngác .
Chỉ còn thầy cô với viên phấn ngậm ngùi .

Tôn Thất Phú Sĩ
PCT - ÃN

Tôn Thất Phú Sĩ
7/03

Mục Lục


3. Mùa Nước Lũ ( kỳ 27)

Trần Công Nhung



Lúc Nam đưa Thảo vỠđến cửa bệnh viện, Thảo dặn:
- Anh nhá»› nghe, còn hai tuần nữa là Má xuất viện. Chiá»u anh khá»i đón em. Thế nào Huy cÅ©ng chất vấn đủ Ä‘iá»u, nhưng em sẵn sàng ứng phó.
- Anh lo cho Thảo.
- Anh yên tâm, anh mà cứ phập phồng vì em là làm em thêm rối chứ không được chi mô. Chiá»u em bàn vá»›i anh "chuyện chúng mình".

Trước kia Nam năng nổ quyết định má»i chuyện, nay lại bị động hoàn toàn. Chính Nam cÅ©ng nhận thấy Ä‘iá»u đó. Nhưng, má»—i lúc muốn làm ngưá»i dẫn đưá»ng thì sá»± việc lại khiến Nam má»m lòng, không còn đủ cương quyết. Nam đứng nhìn Thảo đạp xe Ä‘i cho đến lúc khuất má»›i quay vá».

Thảo lên phòng thăm Má má»™t lúc rồi Ä‘i làm. Ngày đầu tuần, ai cÅ©ng uể oải, Thảo thì ngược lại, nàng vô tư như tuổi thÆ¡, tung tăng vá»›i công việc, vui vẻ vá»›i bạn bè. Mấy ngưá»i làm chung phòng ngạc nhiên, sao cô bé nay cứ như ngưá»i trúng số. Má»™t ngưá»i nói nhá» vào tai bạn: "Có bồ bác sÄ© thì vui chứ sao". Thảo biết, nhưng cứ lá», đôi khi Thảo công khai xác nhận, và cho đó là chuyện bình thưá»ng, chẳng có gì quan trá»ng. Chuyện bạn bè.

Ãến trưa, Thảo vừa lấy cÆ¡m vá» phòng thì Huy đến. Hai bữa nay, anh chàng nôn nao lắm rồi. Huy bước vào và đưa tay khép bá»›t cá»­a lại như má»i khi nhưng Thảo kêu:
- Anh mở cá»­a ra, ngưá»i ta nói kỳ lắm.
- Sao vậy, cÅ©ng như má»i ngày thôi mà.
- Anh vô đây em nói cho nghe...
- Huy nhìn Thảo một cách lạ lẫm. Vẻ hoài nghi hiện rõ trên nét mặt. Huy kéo ghế qua ngồi cạnh Thảo, nàng đứng dậy :
- Anh ngồi qua kia đi. Nếu anh không nghe em thì từ nay đừng tới đây nữa.
- Huy riu ríu làm theo, mặt buồn xo. Thảo tỉnh bơ, nàng nói:
- Lâu nay em chiá»u anh nên không giữ ý, thiên hạ đồn tùm lum. Anh Nam em biết hết, nhất là đêm hôm qua tại chá»— này... thôi từ nay mình phải giữ gìn, chá» Má em ra viện rồi tính gì tính. Anh thấy sao?
- Thì có gì đâu, anh thăm em như thưá»ng lệ.
- Không được, anh nên nghĩ chuyện lâu dài không nên ham vui chốc lát.
Huy Ä‘au khổ thấy rõ nhưng Thảo lướt qua như chuyện bình thưá»ng, Thảo không cho Huy kịp suy nghÄ©:
- Ãt bữa nữa Má em vá» thì chế độ Ä‘iá»u trị thế nào anh?
- Mỗi tháng đi thử đàm một lần, ba tháng chụp phổi để theo dõi. Tình trạng của Má đã ổn định.

Thảo cúi đầu dấu nụ cưá»i khi nghe Huy gá»i bà Ãàm bằng Má. Thảo hiểu ná»—i lòng cá»§a Huy. Biết là Huy nôn nóng mong được gần Thảo, nhưng, nay đã đến lúc phải "rà thắng", phải chuẩn bị cho Huy tư thế để chấm dứt vỡ tuồng trên sân khấu. Những ngày qua tuy Thảo phải chịu nhiá»u cay đắng song cÅ©ng may, nếu cứ kéo dài câu chuyện trong bóng tối thì không biết kết cuá»™c sẽ ra sao. Vấn đỠlà cầm chân đối phương chứ không làm đối phương bá» cuá»™c. Thảo vui thấy mình sắp hoàn thành nhiệm vụ.
- Anh ăn cơm với em nghe ?
Huy tươi tỉnh ngay :
- Phải đó, anh đang đói. Từ phòng khám anh xuống em, chưa kịp lấy cơm. Em biết không, qua nay anh cứ lo lo.
- Anh lo cái gì?
- Anh thấy em có vẻ thay đổi từ lúc anh Nam vá».
- Thì đúng rồi, em bị gia đình quở trách. Từ nay anh bá»›t gặp em và phải làm cho má»i ngưá»i biết là không có gì giữa chúng mình.
- Em nói vậy sao được. Không gặp em một ngày là anh khô héo em biết không?
- Anh muốn cây khô héo rồi tươi tốt hay chết trong khi xanh tươi ?

Huy thấy Thảo có những lý lẽ hết sức kỳ cục, lắm lúc như ngưá»i bất bình thưá»ng. Huy tìm cách tá»± trấn an: "Có lẽ quá lo lắng mà Thảo vậy cÅ©ng nên". Bữa ăn trôi qua trong yên lặng dè dặt. Ä‚n xong, Thảo kiếm cá»› Ä‘i ngay.
Ãối vá»›i Nam, tuy Thảo đã tìm cách giải tá»a má»i nghi ngá» nhưng Nam vẫn thấy còn cái gì đó chưa được êm thắm.
Chiá»u, Nam tha thẩn ở ngoài đầu kiệt (hẽm) chá» Thảo. Lúc thấy Thảo đạp xe từ xa, Nam Ä‘i ngược lên má»™t Ä‘oạn rồi hai ngưá»i cùng sóng đôi vá» nhà. Nhìn nét mặt Thảo tươi vui Nam há»i:
- Em không có gì rắc rối chứ ?
- Em đã nói là không có chi mô.
- Thế Huy có vặn há»i gì không ?
- Có chá»›, nhiá»u chuyện, nhưng êm xuôi cả. Ãể tối em kể anh nghe.
- Nói sơ bây giỠđi, anh đang sốt ruột mà.
- ÃÆ°á»£c rồi, cho em vô nhà nghỉ chút đã.
Thảo kể hết diễn biến câu chuyện cho Nam rồi kết luận:
- Anh thấy được không ?
- ÃÆ°á»£c nhưng hÆ¡i tàn nhẫn ?
- Rứa em phải làm răng ?
- Tất nhiên là chuyện phải vậy, anh muốn thông cảm nổi đau khổ của Huy.

Thảo nhìn vào mắt Nam:
- Anh răng mà lạ. Thôi khép lại hết, bây giỠchuyện chúng mình. Mai mấy giỠanh đi ?
- Em muốn anh Ä‘i mấy giá».
- Anh đi chuyến trưa. Tan sở, em gặp anh ở bến xe Nguyễn Hoàng.

Ãêm cuối cá»§a mấy ngày phép, Thảo Nam chuyện trò đến khuya. Bao nhiêu phiá»n muá»™n lo âu Ä‘á»u được khá»a lấp, bao nhiêu rạn nứt nghi ngá» Ä‘á»u được hàn gắn. Nam thật sá»± không tin cô bé ngây thÆ¡ ngày nào nÆ¡i thành phố nắng gió quê mùa nay lại lịch lãm như vậy. Nam cảm thấy tá»± hào có được ngưá»i yêu như Thảo.
- Em há»i thiệt, giá» anh còn nghi ngá» gì em nữa không?
Nam làm má»™t động tác để bày tá» niá»m tin cá»§a mình:
- Anh không còn ước mơ gì hơn nữa, anh không những tìm lại được cô bé Thảo ngày nào ở bên chân cầu Mụ KỠmà còn có được cả một nữ tướng giữa chốn ba quân.
- Anh chỉ được tài khéo nịnh.
- Anh còn biết làm gì hÆ¡n khi mà tất cả Ä‘á»u bị em tóm thâu.
Hai ngưá»i lại chìm vào vắng lặng.
- Anh, em nhắc lại, anh nhớ cho em vô thăm anh một chuyến nghe ?
- Em cứ lo cho má, anh hứa.

Mấy ngày qua nhanh giữa má»™t bầu trá»i đầy giông gió. Má»™t thứ giông gió vô hình đã gieo bao nhiêu lo âu, sầu muá»™n cho Nam Huy và Thảo. Từ hôm có Nam xuất hiện, Huy và Thảo chỉ gặp nhau lúc đến thăm bà Ãàm hoặc trong hành lang bệnh viện. Huy bÆ¡ phá» thấy rõ, còn Thảo, vẫn như má»i ngày. Thỉnh thoảng thoáng má»™t nét buồn nhè nhẹ.

Hai tuần lá»… qua, trưa nay, thứ bảy, bà Ãàm xuất viện. Thảo đã âm thầm thu dá»n để trả phòng lại cho Huy. Mưá»i hai giá», Thảo đến đón Má, Huy cÅ©ng sẵn sàng để phụ Thảo đưa bà Ãàm vá» nhà má»›i thuê. Nhưng khi bà Ãàm lên xe xích lô, Thảo lấy chiếc chìa khóa phòng trao Huy và nói:
- Em vô cùng biết ơn anh đã giúp em và lo cho Má em. Em phải đưa Má em vỠnhà Bác để nhỠBác săn sóc trong lúc em đi làm.

Thảo lặng lẽ đạp xe theo xích lô. Huy đứng ngá»› ra như ngưá»i á khẩu. Lúc nghe có ai đó chào mình, Huy má»›i sá»±c tỉnh. Huy ngao ngán, chàng thật sá»± không hiểu chuyện có thể đơn giản như vậy. Huy quay cuồng vá»›i bao nhiêu câu há»i không có câu trả lá»i.

Bà Ãàm trở vá» xóm cÅ©, không khí nhà bà Nhiêu vui lại như xưa. Bà nhắc Thảo:
- Con nhớ báo cho Nam biết Má đã vỠnghe.
- Dạ, thứ hai con đánh điện tín.

Bà Ãàm không nhắc Thảo cÅ©ng nhá»›, Thảo phải làm má»i cách để Nam không nghi ngá» gì lòng chung thá»§y cá»§a mình. Bây giá», má»—i khi nhá»› lại những giây phút gần Huy, Thảo không khá»i giật mình. Nếu không may mà xiêu ngã thì sao. Thảo không ngá» mình liá»u đến vậy. Sáng thứ hai vừa bước vào bệnh viện, Thảo đã gặp Huy. Huy có vẻ lo lắng, bối rối thấy rõ. Thảo há»i má»™t cách bình thưá»ng:
- Anh Huy như bị cảm phải không?
- Anh bịnh vì em, em không biết sao ? Anh mong gặp em để nói chuyện.p - Có gì, trưa em gặp anh ở phòng ăn.

Thảo Ä‘i thẳng vá» nÆ¡i làm việc cá»§a mình. ÃÆ°a được Má vá» nhà, Thảo như vừa trút má»™t gánh nặng. Ngưá»i thư thái, không còn phải thưá»ng xuyên lo âu toan tính trong lòng. Thảo đã trả Huy vá» vị trí má»™t ngưá»i bạn đồng nghiệp nên tâm trí nàng rất rành mạch rõ ràng. Nàng không còn ngập ngừng đắn Ä‘o trong ăn nói nữa. Huy như con nai lạc đưá»ng, tâm trạng mù má» không biết xá»­ sá»± sao. Huy cảm thấy mình yếu Ä‘uối bị động. Buổi trưa, Huy chá» Thảo sá»›m nÆ¡i phòng ăn. Huy bị dồn vào thế "liá»u", chàng định tâm làm cho ra lẽ ngô khoai, nếu không chàng không còn tinh thần để làm việc nữa. Vừa ngồi vào bàn, Huy đã khai chiến:
- Thế nào, em cho anh biết rõ thái độ thay đổi của em. - Anh nói thay đổi gì ? Em có gì thay đổi đâu ?
- Vậy mà không thay đổi ? Anh mất thì giá» Ä‘i há»i nhà cho em rồi em bá» ngang xương. Ãối vá»›i anh, em cÅ©ng không còn niá»m nở. Anh thấy em có sá»± đổi thay.
Thảo cưá»i cách tá»± tin, làm cho Huy thêm tức tối:
- Nói đi, cô không được khinh bỉ tôi.
Thảo thấy Huy đã mất bình tÄ©nh, đây là dịp tốt để nàng mở đưá»ng thoát.
- Anh Huy thông cảm vụ nhà, đó là ý cá»§a Má em và Bác, em không cãi được. Còn em, làm gì mà khinh bỉ anh? Lúc nào em cÅ©ng coi anh như ngưá»i trên đáng kính. Anh lại là ngưá»i em thỠân..
- Thế tại sao mấy hôm nay cô tránh né tôi.
- Em tránh né gì anh? Thá»i gian qua em chiá»u anh nên em mang tiếng vá»›i gia đình, anh không thông cảm em lại còn oán. Hạnh phúc, theo em, phải chịu đựng, phải kiên trì, phải thua thiệt, trong khi anh, anh cứ dành phần hÆ¡n, muốn má»i việc theo ý mình… Em nghÄ© có lẽ chúng ta ....
- à cô muốn cắt đứt chứ gì, tôi biết, cô đừng cho tôi là thứ khù khá».
- Em không bao giỠnghĩ như thế, đó là ý tưởng tự anh. Em luôn luôn quí mến anh.
- Hừ, quí mà cô cư xử với tôi như vậy...

Huy bá» Ä‘i ra ngoài. Thảo thở dài, lòng buồn hẳn xuống. Thảo không có ý làm Huy Ä‘au khổ. Quả thật có những lúc Thảo cÅ©ng bị giằng xé ray rứt lắm, nếu Huy không nóng nảy tá»± cao thì Thảo còn khổ nhiá»u. Thảo nhìn đồng hồ rồi đứng dậy lấy xe đạp ra nhà Bưu Ãiện.

(còn tiếp 1 kỳ)

Trần Công Nhung



Mục Lục


4. Cây đa bến cũ (tiếp)

Thanh Sơn



Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam

Trá»i cuối tháng, không má»™t bóng trăng mà đến các ngôi sao cÅ©ng thưa thá»›t hẳn trên bầu trá»i. Hai xóm bên sông Ä‘á»u im lìm đắm trong giấc ngá»§. Không có việc gì làm thì ai cÅ©ng muốn thả hồn vào lãng khuây để còn dưỡng sức cho công việc ngày hôm sau Ä‘ang chỠđợi.

Thế nhưng sá»± yên tịnh bá»—ng bị phá tan vì những tràng súng thi nhau nổ dòn trong đêm tối. Tiếng nổ càng lúc càng rá»™n, tiếng chân ngưá»i chạy huỳnh huỵch, tiếng la hét, trá»i sáng rá»±c vì bóng hoả châu nối tiếp nhau soi tá» khắp nÆ¡i.

Ãánh nhau không xảy ra nÆ¡i xóm nhà cá»§a MÆ¡ ở bên này bá», vậy mà chẳng ai nhắm mắt được. Má»i ngưá»i choàng tỉnh hẳn, khẽ bảo nhau nằm xuống đất để tránh những hòn đạn bay qua. Thân phận con ngưá»i tá»™i tình như vậy, nào có ai được hướng dẫn phải làm sao khi nguy hiểm xảy ra, nên nghe tiếng súng là y như bản năng bảo ai nấy phải cẩn trá»ng.

Mẹ MÆ¡ cÅ©ng thức dậy ngay từ tiếng nổ hung hãn đầu tiên. Bà rối rít gá»i MÆ¡ như nhà cháy đến nÆ¡i. MÆ¡ cÅ©ng vừa chợp mắt, nghe mẹ réo, cÅ©ng mở ngay mắt ra. MÆ¡ run lắm, như vậy là có đụng độ nhau thá»±c rồi. Ãạn bắn rát quá, liên tục như ngô rang, tiếng máy bay quầng quầng trên đầu, những tia lá»­a đỠbay vút lên không trung.

Mơ nhát gan không dám hé nhìn ra xem sự thể thế nào. Nhưng tiếng xì xào bên nhà cận kỠcho mẹ con Mơ biết lửa cháy to nơi đóng đồn bên kia sông. Tiếng xà lan kêu xoành xoạch, chạy vòng vòng trên con nước, tiếng phi cơ bay vần vũ, soi đèn lục lạo khắp nơi.

Cứ như thế, hai bên quần nhau lâu lắm. Má»i ngưá»i đã thấy sốt ruá»™t mà súng đạn vẫn không ngưng. Càng lúc càng căng thẳng, ráo riết, dồn dập hÆ¡n lên. Ai cÅ©ng không sao Ä‘oán ra chuyện gì Ä‘ang xảy ra ở đó. Nhưng có Ä‘iá»u ai cÅ©ng biết chắc là ngày mai trở Ä‘i sẽ có nhiá»u hậu quả xảy đến. Giặc sẽ kéo sang bên xóm này, tra lục, nhìn xét những ngưá»i dân để cố tìm ra những ngưá»i gây sá»± hoặc lần tìm má»™t manh mối nào đó cho cuá»™c nổ súng. Oan hay ưng đâu chưa biết, nhưng thế nào rồi cÅ©ng sẽ có nhiá»u ngưá»i bị bắt dẫn Ä‘i vô cá»›. Rồi thá»i gian bị giữ sẽ kéo dài lâu hay mau tuỳ theo sá»± nhận xét cá»§a những kẻ có quyá»n. Sợ nhất là những anh thầy dùi bản xứ theo giặc sẽ kẻ vạch đủ Ä‘iá»u, dân tình sẽ muôn vàn khốn khổ.

Ãây không phải là lần đầu xóm MÆ¡ phải chịu bi thương như thế. Má»—i lần có súng nổ đêm trước là liá»n theo hôm sau nhiá»u ngưá»i bị nhìn mặt dẫn Ä‘i. Có ngưá»i Ä‘i không thấy trở vá», có ngưá»i vá» nhưng chẳng còn nhìn ra dáng vẻ ngày trước. Há»i đến ai cÅ©ng bảo đã phải trải qua nhiá»u giá» bị há»i cung, tra vấn, đòn bá»c nên khiếp lắm. Cứ như thế, lâu lâu lại xảy ra chuyện do từ mãi nÆ¡i đâu kéo vá» gây ra, rồi sau đó rút nhau Ä‘i để dân phải chịu sá»± trả thù oan trái. Có khi giặc cÅ©ng biết làm thế chẳng kết quả gì, song ý đồ cá»§a há» là muốn dân cắt đưá»ng liên lạc để không còn dám nuôi nấng hay giúp đỡ ngưá»i chống đối nữa.

Thế đâu đã hết. Giặc sang Ä‘i lùng khắp nÆ¡i. Tên nào tên ấy cởi trần trùng trục, hung hăng, cáu tiết. Nhìn vào đâu cÅ©ng vá»›i con mắt đỠngầu, gặp đàn bà phụ nữ cứ nhìn hau háu, chỉ trá» khả ố, nhăn răng cưá»i nham nhở. Bà con phát khiếp, vá»™i vá»™i vàng vàng lánh chân nhanh.

(còn tiếp)

Thanh Sơn




Mục Lục


5. Không Ä‘á»

Hoa Bằng Lăng

1.Vu VÆ¡

Lạ thật , có gì đâu mà mình lại giận . Vu vÆ¡ há»n mát làm thoáng buồn ca+.p ma+'t nai nhung . Vu vÆ¡ há»n giận ngưá»i ta không cùng nhịp dập con tim cùng mình . Ga+.p nhau , mình và ngưá»i ấy chỉ nói chuyện đâu đâu , vu vÆ¡ ấm lòng .

Ngước ma+'t nhìn quanh hãng , ai ai cÅ©ng ca+'m đầu làm việc , vu vÆ¡ tÄ©nh la+.ng . Cuá»™c sống là má»™t chuá»—i ngày - suốt ngày Ä‘i "cày" như vậy ư . Vu vÆ¡ ước gì mình có đôi cánh bay lên như chim bồ câu . Bay lượn má»™t vòng nga+'m nhìn bầu trá»i trong xanh đầy ánh na+'ng . Vu vÆ¡ hạnh phúc..

Lạ thiệt , sao cứ vu vơ ....Vội viết dòng cho lòng mình bớt vắng lặng vu vợ....

2.Chuyện ở Công Sở

Ãi làm chá»— má»›i buồn thật . Buồn Æ¡i là buồn .

Ngày ngày cặm cụi , cứ hết phân tích hệ thống rồi đến thiết kế dá»± án . Ngày nào cÅ©ng như thế . Sáng lên hãng , chiá»u tối Ä‘i vá» . Nghe chung quanh má»i ngưá»i có tiếng cưá»i đùa vui vẻ , sao chợt thấy lòng buồn hiu . Nhìn tá»›i nhìn lui mình là kẻ lạc loài giữa chốn đông ngưá»i này . Ta muốn tìm cho ta má»™t ngưá»i bạn tâm giao , ôi chao sao mà khó quá . .

Công việc - công sở - nó là cuá»™c sống hàng ngày ta tiếp xúc ,thế mà ta lại không thể có bên cạnh mình má»™t ngưá»i bạn thật sá»± như hồi nào . Sáng sáng ra chị Æ¡i , hôm nay có tin này ngày mai có tin kia . Trưa trưa chị chị em em tíu tít "tám" chuyện trên trá»i dưới đất . Chiá»u chiá»u lại bù đầu vào công việc .

Biết tìm đâu ra ngưá»i cùng nhịp Ä‘iệu ở chốn quê ngưá»i ?!? Kẻ khác ngữ Ä‘iệu , ngưá»i khác quan Ä‘iểm sống , ngưá»i khác ngưá»i . Ôi chao lạc lõng la+'m thay!

3.Biết nói gì đây ?

Anh vẫn thưá»ng há»i em có hạnh phúc hay không . Em biết nói gì đây khi anh muốn em trả lá»i là Không . Em biết nói gì đây khi chuyện tình cá»§a chúng ta chỉ tồn tại mãi mãi trong hoài niệm mà thôi . Em biết nói gì đây khi em đã không còn những ná»—i nhá»› da diết như những ngày đầu vắng anh . Em biết nói gì đây khi tình cảm cá»§a em dành cho anh luôn chỉ là hoài nghi và ná»—i nhá»› vô vá»ng ...

Chưa má»™t lần na+'m tay em , sao anh lại gá»i em là tình yêu cá»§a anh ? Chưa má»™t lần vuốt những lá»n tóc loa+n xoa+n phá»§ bá» vai gầy như cánh hạc cá»§a em , sao anh lại muốn mình là tình nhân cá»§a nhau ? Chưa má»™t lần anh nói anh yêu em cho đến khi mất em ..

Sao anh chỉ nhá»› đến em trong những khoảnh kha+'c buồn cá»§a cuá»™c sống ? Sao anh chỉ mÆ¡ đến em trong cÆ¡n say . Lúc em cô đơn , sao em không cảm nhận có anh ở bên mình . Lúc em gặp khó kha+n trong cuá»™c sống , sao anh không má»™t lá»i an á»§i . Lúc em thèm được nghe giá»ng nói trầm ấm cá»§a anh , sao anh lại không gá»i phone cho em .Thế nhưng anh vẫn nói ra+`ng , anh đã yêu em ..từ rấ t lâu ! Biết nói gì đây để lòng em bá»›t hoài nghi anh nhỉ .Em rất muốn tin tất cả những lá»i nói mật ngá»t anh dành cho em nhưng em đã không thể làm Ä‘uợc Ä‘iá»u đó .

Hình như từ lâu rồi ,em muốn nói vá»›i anh em Ä‘ang rất hạnh phúc ở bến đỗ cuá»™c Ä‘á»i . Em muốn nói vá»›i anh ra+`ng con tim em không còn rung động khi nghÄ© vá» anh . Con tim em đã dành cho ngưá»i khác mất rồi . Mưa bên chồng không còn làm em khóc , mưa bên chồng không làm em nhá»› gì đến những rung động thá»­o thÆ¡ ngây . Mưa bên chồng chỉ làm em mặn nồng mà thôị Hãy ngá»§ yên Ä‘i má»™t thá»i hoài niệm xa xôi anh nhé !

Hoa Bằng Lăng
10/01


Mục Lục


6. Hai Ngưá»i Mẹ

Quang Ngá»c



Thân tặng Thảo , ngưá»i bạn thá»i thÆ¡ ấu cá»§a tôi . Vá»›i lá»i nhắn , hồi nhá» không muốn cho mày mượn Má , bây giá» thông cảm cho mượn nè . Viết thăm má tao nha .

Tôi và Thảo là hai đứa bạn thân từ nhá». ChÆ¡i gì cÅ©ng chÆ¡i chung: bán đồ hàng, đất sét, đánh đũa, nhảy dây, thậm chí cả những cái đầu búp bê còn tóc lượm vá» từ ngoài đưá»ng cÅ©ng chÆ¡i chung, má»—i đứa giữ má»™t ngày cho tình bạn thêm phần khắn khít ,

CÅ©ng dá»… hiểu, tôi vá»›i nó giống nhau nhiá»u thứ lắm. Tôi có má, nó cÅ©ng có má. Tôi con má»™t, nó cÅ©ng con má»™t. Ba tôi thưá»ng hay không có nhà. Ba nó cÅ©ng vậỵ Chỉ có má»™t Ä‘iá»u khác là nhà tôi nghèo hÆ¡n, má tôi lam lÅ© chứ không có diện và sang như má cá»§a nó.

Thảo hay qua nhà tôi chơị Ä‚n, uống, ngá»§ , nghÄ© như ngưá»i trong nhà. Má tôi thương tôi sao thì thương nó vậỵ Có ngày bán hàng vá» nhà dù đã mệt má»i , má tôi vẫn dang rá»™ng hai tay ra ôm tôi và Thảo và lòng như Ä‘i xa má»›i vá», rồi bà lại lao vào bao nhiêu là việc Ä‘ang chá» sẵn trong nhà cho bữa tối và cho gánh xén ngày mai .

Nhiá»u lần ngá»§ trưa bên nhau, con Thảo đã không ngần ngại bá»™c bạch vá»›i tôi " Ước chi tao có má như mày !". Tôi lúc đó chưa hiểu nó muốn tôi hiểu ước muốn đó theo kiểu nào nhưng cÅ©ng buá»™t miệng nói cho nó khá»i buồn " Tao lại ước có má như mày , má tao cù lần thấy mồ ". Nhìn qua con Thảo , nó đã lim dim , mỉm cưá»i bí mật, nó buồn ngá»§ rồi .

Ước muốn có má như nó cá»§a tôi là đúng chá»›. Má Thảo hay mua kẹp tóc , dây chuyá»n , làm Ä‘iệu cho nó nè. Má nó mua cho nó biết là bao nhiêu, nó đưa qua cho tôi xem và tặng tôi hết, nếu tôi thích. Má Thảo cÅ©ng chẳng ngạc nhiên khi đồ đạc mua cho Thảo Ä‘á»u nằm trên đầu hay trên cổ tôi .

Lắm lúc tôi cũng không hiểu nó cần gì nơi má nó.

Má Thảo thấy tụi tôi thân và thấy má tôi quý Thảo như con thì má»—i lần Ä‘i hàng chuyến vá», bà hay qua nhà má tôi cám Æ¡n và gá»­i gấm thêm tâm tình để má tôi thông cảm và chăm sóc cho Thảo hÆ¡n .

Thảo gần như coi má tôi là má của nó .

Má»™t lần, má cá»§a Thảo sắm cho nó chiếc xe Ä‘ap. Tôi và Thảo lôi thôi tập Ä‘i suốt cả buổi chiá»á»¥ Khi đã Ä‘i được , chúng tôi đánh bạo đạp xe ra đưá»ng cáị

Chiá»u đó, Ä‘ang loay hoay dắt cái xe qua đưá»ng, tôi và Thảo lanh chanh giành nhau được dắt má»™t mình , cái xe thì to hÆ¡n chúng tôi rất nhiá»á»¥ Bá»—ng từ xa, má»™t ngưá»i Ä‘i xe gắn máy bất cẩn không để ý đến chúng tôi Ä‘ang chậm rãi qua đưá»ng đã tông vào Thảo và tôi . Tôi nghe tiếng xe đạp ngã xuống thì mê man không còn biết gì xung quanh nữa .

Tôi thức dậy với cái đầu và cái tay băng bó, mở mắt ra là má tôi bên cạnh. Thảo nằm gần đó, còn chưa tỉnh, má tôi nói Thảo bị nặng hơn tôi vì che cho tôi .

Tôi rớm nước mắt .

Lúc đó từ ngoài cá»­a có tiếng cá»§a ai như má cá»§a ThảỠBà vào há»i thăm vài tiếng, lại nhá» má tôi chăm sóc dùm cho Thảo vì bà không đủ thá»i gian lần này chá» Thảo thức. Bà bảo má tôi bà có chuyến hàng Ä‘ang đợi nên phải Ä‘i gấp, chỉ kịp vá» thăm Thảo chốc lát rồi phải Ä‘i .

Tôi nhìn lên má Thảo, lần này tôi không biết là nên thông cảm cho má Thảo hay tự tôi hiểu ra Thảo có ý gì khi ước má tôi là má của nó một lần.

Lần đầu tiên từ đó tá»›i giá», tôi không có cái ý thích muốn má Thảo là má cá»§a tôi như bao lần khác tôi đã từng có .

Tôi lẩm bẩm trong miệng cho mình tôi nghe " Má ơi , má ở bên con hoài nha má " .

5/03

Quang Ngá»c






Mục Lục


7. Thá»m cÅ©

Ãá»— Thành



Mưa rÆ¡i không ngá»›t bên thá»m
Bao nhiêu ká»· niệm êm Ä‘á»m nổi trôi…
T.S.

Tôi nhận được thư Vân chiá»u qua, kèm theo tấm thiệp cưới. Tôi nghÄ© là Vân má»i tôi vá» dá»± ngày vui cá»§a nàng. Tôi thấy thôi vậy cÅ©ng xong, để Vân được yên phận và để tôi khá»i phải đắn Ä‘o má»—i khi chợt nhá»› đến nàng.

Nhưng khi dở thư Vân ra Ä‘á»c và nhìn những dòng chữ in trên thiệp hồng, mắt tôi càng lúc càng má» dần. Vân không má»i tôi vá» dá»± cưới nàng mà nàng muốn tôi có mặt trong ngày vui cá»§a “ con gái “ chúng tôi.

Vân viết trong thư : “ Anh ạ, em đã định cho con ra ở riêng vì dù sao thì con cÅ©ng lá»›n rồi. Em muốn con được hạnh phúc, được có má»™t mái gia đình để lo toan. Tiếc là em không bàn bạc được vá»›i anh trước. Mong anh tha lá»—i cho em. Nhưng nhất định thế nào ngày cưới cá»§a con, anh cÅ©ng sẽ có mặt để con nó được có bố vá» tham dá»±. Em chắc con sẽ rất hãnh diện vá» Ä‘iá»u này. Anh đừng để em và con thất vá»ng nhé. “

Lá»i trong thư vá»n vẹn chỉ có bấy nhiêu, song nó làm cho đầu óc tôi cứ muốn vỡ tung ra. Trá»i Æ¡i, “ con gái “ tôi đã lá»›n thế rồi à, đã Ä‘i lấy chồng được rồi à. Vậy mà tôi cứ nghÄ© nó còn nhá» nhít chứ. Tôi nhá»› lại má»›i ngày nào nó còn lÅ©n cÅ©n theo tôi, nhõng nhà nhõng nhẽo, má»™t hai cứ bắt tôi phải hôn hít và đêm đêm nhất định đòi vào ngá»§ vá»›i tôi. Bẵng Ä‘i má»™t thá»i gian, tình bố con Ä‘oảng vị vô tích sá»± cá»§a tôi đã đánh rÆ¡i khoảng thá»i gian thÆ¡ má»™ng đó ở má»™t xó xỉnh nào, rồi thì hôm nay được tin con,má»›i hay con đã lá»›n.

Tôi cay đắng nhìn thấy tên tôi đứng chá»§ hôn trong thiệp vá» phía nhà gái. Song song phía bên kia là tên bố mẹ cá»§a phía nhà trai. Tôi vừa thấy thẹn, vừa thấy Ä‘au nhói con tim. Thà Vân bá» quên tôi luôn Ä‘i, có lẽ ná»—i Ä‘au cÅ©ng không lá»›n và sâu đến thế. Ãằng này Vân lại chu đáo sắp đặt má»i việc,rồi dồn tôi vào cái thế chuyện đã rồi. Tôi biết ăn nói ra sao đây. Không Ä‘i thì đâm phụ lòng Vân, làm bẽ mặt con, mà Ä‘i thì lấy gì ra áo quần tươm tất, để nghiêm trang hoàn tất vai trò bố vợ cá»§a chú rể.

Tôi xoay trong đầu bao nhiêu toan tính. Cuối cùng thì tôi quyết định vá» dá»± đám cá»§a con. Tôi sẽ vá» sá»›m chừng vài hôm để cùng vá»›i Vân bàn bạc chuyện thuê quần áo ra sao. Ừ thì cứ mang cái mạng cùi vá» giao hết cho Vân định liệu. Tôi vốn đã mặt trÆ¡ trán bóng lâu Ä‘á»i, giá» có thêm má»™t lần trÆ¡ trẽn thì cÅ©ng rứa. Và để Vân yên tâm, tôi gá»­i má»™t Ä‘iện tín vá» báo “ anh sẽ có mặt ngày đó “.

****** Tôi đã có ý định không bao giỠcòn trở vỠnơi chốn đó. Không phải vì giữa Vân và tôi có chuyện gì lấn cấn, mà chẳng qua tôi muốn trốn tránh cái thất bại ngày xưa. Khi tôi nhận làm cha trong khai sinh con đầu lòng của Vân, tôi cũng chỉ nghĩ đó là một cử chỉ đẹp. Nào ngỠnó lại làm cho tôi vỡ giấc mộng tương lai.

Thành phố đó quá nhá». Nói như má»™t thi sÄ© nào đó “ Ä‘i dăm phút lại vá» chốn cÅ© “ thì có việc nhá» to gì mà dấu được. Phương chi việc ngay hay gian tôi đứng nhận làm cha đứa bé thì vá»›i thành phố là chuyện vô cùng quan trá»ng. Ai cÅ©ng bảo Ä‘á»i có đâu chuyện tá»± dưng nhận anh hùng. Chắc là có khói nên má»›i có lá»­a, đàn ông rảnh tay thật, bạ đâu cứ húc vào, vẫn cứ xưng là trong trắng. Tôi không đính chính chuyện ấy lúc đó vì tôi nghÄ© má»™t lần tá»± mình cá»™t chặt vào trách nhiệm thì coi như yên phận rồi.

Nào ngá» sau đó tôi gặp Xinh. Chúng tôi đã có những buổi Ä‘i ăn, Ä‘i chÆ¡i vá»›i nhau thật tương đắc. Tá»›i đâu, hai đứa cÅ©ng nắm tay nhau rất thân mật, Xinh không há» e dè. Tôi rá»§ Xinh Ä‘i hết chá»— này đến chố khác, Xinh Ä‘á»u nghe theo. Thậm chí có lần tôi còn cầm tay Xinh đưa lên môi hôn, Xinh cÅ©ng để nguyên không phản đối.

Hồi ấy, chúng tôi hay rá»§ nhau ra cái công viên ở khuất cuối hồ. Ngồi trên băng ghế đá, chúng tôi nhìn lên vạt nắng vàng trên tít ngá»n cây cao. Tôi hẹn hò vá»›i Xinh vá» má»™t cuá»™c sống mai sau, Xinh ậm ừ bảo “ Ä‘i đâu mà vá»™i, anh “. Tôi cÅ©ng lừng khừng không hối thúc, vì tôi nghÄ© chúng tôi đã sống vá»›i nhau thân mật như thế thì trước sau gì cÅ©ng sẽ là vợ chồng cá»§a nhau thôi.

Má»™t buổi tối, tá»± dưng tôi sốt ruá»™t. Nằm mãi không ngá»§ được, tôi thức dậy Ä‘i ra ngoài. Trá»i lất phất mưa rÆ¡i, đêm thật sâu, tôi Ä‘oán chừng Xinh có chuyện gì. Tôi cứ thế lầm lÅ©i bước. Mưa rÆ¡i trên đầu, trên mặt, mưa lấm thấm lạnh bên lưng. Thành phố chìm sâu trong những ngá»n đèn vàng chống sương mù. Chẳng còn nhà nào mở cá»­a, tôi bước Ä‘i lá»§i thá»§i như con chuá»™t mắc mưa.

Tôi đến nhà Xinh trá», đèn trong phòng Xinh còn sáng. Tôi gõ cá»­a, nghe giá»ng Xinh yếu á»›t vá»ng ra “ anh vào Ä‘i, em để ngá» cá»­a đó “. Tôi bước vào, ngá»­i sặc mùi dầu gió khuynh diệp. Xinh nằm trên giưá»ng, đắp chăn kín mít, ngưá»i run lên từng cÆ¡n.

Tôi đến bên sá» lên trán Xinh, sức nóng như ngá»n lá»­a hầm hập cÆ¡ hồ làm bá»ng da tay. Mồ hôi trên ngưá»i Xinh vã ướt đẫm, nàng run lên từng chập. Tôi há»i, Xinh cho biết cảm thấy Æ¡n á»›n từ chiá»u rồi nằm không dậy nổi. Tôi trách sao Xinh không nhắn cho tôi. Xinh nói tỉnh bÆ¡ “ em có má»™t thân má»™t mình thì nhắn nhá» ai bây giỠ“. Tôi nghe mà cụt hứng, thấy mình quê quá độ. Thế là không nói không rằng, tôi ở lại chăm sóc cho Xinh. Tôi lấy dầu đánh gió cho Xinh, mua lá thuốc ở tiệm vá» nấu xông cho nàng, thay xống áo rồi tá»± tay tôi tằn mằn ngồi giặt. Xinh nằm nhìn có vẻ rất cảm động. Hằng ngày, tôi mua thức ăn cho mình và không quên mua cả cháo vá» cho Xinh. Những tô cháo nóng trá»™n nhiá»u sợi gừng thái chỉ, dặm thêm tiêu và những miếng thịt sắt nhỠđể Xinh chóng phục hồi sức. Tôi chẳng ná» hà đút từng thìa cho cô bé, thuyết phục má»—i khi Xinh lợn nhợn muốn ngưng. Tôi cứ phải nài nỉ, vừa làm mặt giận, Xinh má»›i trậm trà trậm trạo nuốt thêm.

CÆ¡n sốt cứ tá»›i lui, lúc tăng lúc giảm, Xinh trở mình trằn trá»c. Lúc nào thiếp Ä‘i được thì má»› nói huyên thuyên. Tôi cố lắng nghe mà chẳng hiểu rõ Xinh nói gì. Má»—i bận tỉnh lại, Xinh càng có vẻ mệt má»i, kêu Ä‘au nhừ xương lưng. Tôi bóp tay chân cho Xinh, nàng nằm oặt mình như con mèo ướt. Có lúc tôi sợ Xinh bị thương hàn, căn bịnh mà ngày xưa mẹ tôi đã bị nhiá»…m, phải nằm cả tháng, tóc rụng dần, cả ngày chỉ uống loại cam sành giữ sức. Ãến khi mẹ khá»i bệnh vẫn không Ä‘i lại ngay được, gia đình phải cái ghế bành khiêng chuyển mẹ từ trên gác xuống.

Mãi đến tuần thứ ba, cÆ¡n sốt má»›i chịu thua. Xinh tỉnh dần, nhưng tôi thì mệt bã vì lo, vì thức nhiá»u, vì ăn uống không đầy đủ. Xinh tỉnh hẳn, thấy tôi dá»±a gục vào lưng ghế ngá»§, Xinh thấy tá»™i cho tôi. Nàng không nỡ đánh thức, cứ nằm im nhìn cái dáng cá»§a tôi bèo nhèo trên ghế. Chừng tôi thức dậy thì kịp bắt gặp Xinh Ä‘ang đưa tay chùi ngấn lệ nÆ¡i Ä‘uôi mắt. Tôi trấn an nàng “ em tỉnh lại rồi, anh cÅ©ng không sao đâu em. Thế là cả hai đã qua cái thá»i xui xẻo “. Xinh cưá»i mà nụ cưá»i méo xệch, con mắt càng dài ra vá»›i nếp nhăn sâu như Ä‘uôi cá. Khá»i nói cÅ©ng biết là sau cÆ¡n bệnh thì chẳng ai còn giữ được dáng vẻ.

Ãể trả Æ¡n, Xinh đưa tay gá»i tôi lên nằm cạnh bên. Tôi từ chối sợ hÆ¡i ngưá»i khoẻ không tốt vá»›i ngưá»i còn yếu. Xinh bật cưá»i nói vá»›i tôi “ anh thật lẩn thẩn, cứ làm như em là ngưá»i giấy không bằng.†Tôi giảng giải cho Xinh Ä‘iá»u đó không do nÆ¡i tôi vẽ đặt ra mà là kinh nghiệm các cụ dặn bảo lại. Xinh vẫn chưa chịu tha “ mình sắp sang má»™t thiên ká»· nữa rồi mà anh còn quê lá» thói cÅ© vậy, ai chịu nổi “.

Sau đận này, tôi càng chắc là Xinh bằng lòng ăn Ä‘á»i ở kiếp vá»›i tôi. Ãợi má»™t hôm nàng khoẻ hẳn, tôi đưa nàng ra cái công viên ở cuối hồ. Tôi trang trá»ng cầm bàn tay nàng, giữ nguyên ngang tầm mắt, rồi ngá» lá»i “ em nghÄ© sao nếu anh đỠnghị xin cưới em “. Xinh nhìn tôi yên lặng má»™t lúc thật lâu, có lẽ để cân nhắc ý mình, rồi không hẳn trả lá»i ưng hay không. Nàng chỉ nói : liệu có sá»›m không anh ? Rồi giả lảng sang má»™t đỠtài khác. Tôi cÅ©ng bao giá» nhắc lại đỠnghị này. Tôi sợ lại phải đối đầu lá»i từ chối khéo cá»§a nàng.

Cuá»™c sống cá»§a hai đứa cứ nhập nhằng, không ra tình nhân, không ra bè bạn. Ai nhìn vào thì cÅ©ng cứ ngỡ là chúng tôi yêu nhau, mà thá»±c tình thì cứ như hai đưá»ng sắt. Lâu dần, tôi đâm mòn má»i trước. Tôi chỉ còn Ä‘i lại nhà Xinh như má»™t ngưá»i quen. Có lúc cao hứng cÅ©ng hôn nàng lên môi, Xinh cÅ©ng nhận. Có đêm mải vui chÆ¡i đến tận khuya, Xinh giữ lại ngá»§, tôi cÅ©ng không ná» hà. Chuyện thì nghe có vẻ quân tá»­ tàu mà thá»±c sá»± thì giữa hai đứa chẳng có gì cả. Cho đến má»™t hôm tôi nhận được thiệp má»i đám cưới cá»§a Xinh vá»›i má»™t lá thư. Tôi Ä‘á»c thiệp trước, thấy tên Xinh. Tôi không cần Ä‘á»c tiếp xem ai là ngưá»i được Xinh chá»n. Tôi lại càng không nhất thiết Ä‘á»c lá thư cá»§a Xinh vì tôi thấy chẳng còn lá»i giải thích nào cho lúc này.

Sau đó, tôi có nói lại cho Vân đầu Ä‘uôi câu chuyện. Và tôi lẳng lặng bá» thành phố ra Ä‘i. Ngày lên đưá»ng, tôi tá»± dặn vá»›i mình sẽ không bao giá» quay lại. Thế rồi bẵng Ä‘i bao nhiêu năm tháng, những mùa lá đổ, những buổi mưa trưa, những chiá»u nắng xám, tôi cố quên Ä‘i mà vẫn cứ nhá»› nguyên xi.



******** Hôm cưới “ con gái “, tôi không ngá» mình cÅ©ng oai vệ trong vai bố vợ. Vân khép nép đứng bên tôi như má»™t ngưá»i vợ hiá»n. Bên nhà trai cứ khen vợ chồng tôi đẹp đôi. Vân mừng rỡ ra mặt. Khách đông quá, tôi bận tiếp tíu tít chẳng kịp nhận ra ngưá»i nào vá»›i ngưá»i nào. Cho đến khi tất cả ngồi vào bàn nhập tiệc, Vân má»›i khá»u tay tôi nói nhá» : anh theo em giá»›i thiệu má»™t chá»— quen xưa “. Tôi còn đâu tỉnh trí để Ä‘oán già Ä‘oán non ngưá»i cá»§a má»™t thá»i. Vân dẫn tôi đến má»™t bàn gần đó. Trá»i Æ¡i, có thá»±c không đây, Xinh ngày xưa cÅ©ng được Vân má»i đến dá»± ngày con tôi Ä‘i lấy chồng. Xinh mặc cái áo dài màu huyết dụ, như màu ly rượu hồi nao tôi ngồi uống trong tiệm chá» sáng ra lên xe bá» Ä‘i. Vợ chồng Xinh ngồi bên mấy đứa con ở bàn đó. Tôi tránh cho Xinh sá»± bối rối bằng cách nhoẻn miệng cưá»i. Môi thì hé mở mà ruá»™t thì thắt mặn lao xao. Chợt nhiên chẳng há» qua con sông nào lúc này mà lòng vẫn chòng chành. Lảo đảo như ngưá»i vừa hít xong Ä‘iếu thuốc phiện. Tôi thấy Xinh nhìn tôi mà như thấy nàng Ä‘ang mếu. Còn tôi thì nao nao như Ä‘ang bị những con sóng lấn sang. Vân hiểu tôi Ä‘ang cảm động nên đưa tay vịn vào cánh tay tôi, má»i Ä‘i chào các bàn khác.

Lúc quay vá» chá»— ngồi, chàng rể và con gái đến xin chụp má»™t pô hình ká»· niệm. Cái đèn flash nhá lên như ánh chá»›p xé màn đêm. Trá»i Ä‘ang tịnh không mà tôi nghe như mưa bắt đầu rÆ¡i ngoài hè. Tá»± dưng tôi nhá»› đến thá»m cÅ© cá»§a ngôi nhà Xinh năm nao nằm bệnh. Tôi Ä‘iếng ngưá»i Ä‘i, chỉ mình tôi trong đám cưới thiếu vui…

Ãá»— Thành




Mục Lục


8. Tập truyện rất ngắn II

Vũ Thị Thiên Thư



1 Ngá»n lá»­a

Ông cầm từng tá» giấy , ngá»n lá»­a chập chá»n, màu mắt long lanh ...những dấu triện son Ä‘á», và màu vàng giấy óng ả như trêu đùa, như thách thức..
Ông cho vào miệng lò , từng tá», từng tá» ..., những hạt trấu rá»±c đỠnhư reo vui, chập chá»n ca múa, cái miệng lò há to như miệng như cá sấu, sẵn sàng, chỠđợi ngấu nghiến, tham lam, Từng tá» , từng tá» , má»—i tá» là má»™t năm há»c, những tháng năm dài đèn sách , từng tá» là má»™t mảnh Ä‘á»i con , là bao nhiêu mồ hôi đổ, nầy là há»c bạ , nầy là chứng chỉ năm cuối cùng, nầy là bằng ban khen ...
Ngưá»i trong ảnh tươi cưá»i, ngưá»i trong ảnh ngây thÆ¡, những câu khen thưởng, những dòng thầy cô phê vào trang , ngợi khen, khuyến khích .
Nầy bao nhiêu là hình ảnh gởi vá», từ phi trưá»ng, từ căn cứ , từ ngày tuyên thệ vá»›i những dây vàng, ngù vai …Ông lặng lẽ cho vào nuôi ngá»n lá»­a, màu lá»­a đỠrá»±c rỡ, bốc lên cao, Ä‘ang ngạo nghá»…, ngấu nghiến, bao nhiêu tháng năm chất chứa, bao nhiêu công lao, trong phút chốc …chỉ còn lại tàn tro bay …
** ỤS.New may 3 2004
Kenneth T. Walsh and Dan Gilgoff
Special report From boy to men : In April 1971 he [ John Kerry ] and other veterans threw their military ribbons and medals in to a trash heap on the step of the Capital ...[It later turned out, discarded some one else’s medals and only his ribbons

Chỉ ném xuống những vật vô tri, trong lúc Ông mang cả Ä‘á»i ngưá»i ra đốt bá», hàng triệu ngưá»i quân nhân bị ném vào những trại tập trung, nÆ¡i không còn con ngưá»i, nÆ¡i mạng sống nhẹ hÆ¡n ngá»n rau, nÆ¡i con ngưá»i nhá» hÆ¡n những sinh vật lê la qua ngày tháng …

2 Viên đạn

Mai ôm lấy bụng mình , những giá»t nước cuối cùng trong miệng đắng men chua, thốc tháo từ hÆ¡n tuần nay. Mai vuốt bụng, nén lại cÆ¡n nôn, múc gáo nước mưa trong lu cạnh nhà bếp, xúc miệng, nước mát ngá»t ngào. Chưa kịp nhổ ra, cÆ¡n nôn má»™t lần nữa trào trá»±c, Mai gập ngưá»i, vịnh tay vào cây cá»™t chống hiên sau, cây cá»™t nhá» làm bằng cây tạp. HÆ¡n tuần nay, sáng nào cÅ©ng nôn mữa, dấu bàn tay vịnh mãi, cây cá»™t như được đánh bóng bằng sáp, trÆ¡n mướt như da gốc ổi sau vưá»n .

Bai cầm cái rá»— , nhìn dòng nước trong vắt lặng lá», chẳng biết cái thứ bệnh hoạn gì mà Mai không buồn ăn uống, suốt cả tuần nằm dàu dàu, tóc tai rÅ© rượi. Thưá»ng khi Mai vẫn vui đùa, cÆ¡m nước hàng ngày khi Bai vá» từ đồn , bao giá» cÅ©ng tươi vui .

Mở chốt trái lá»±u đạn trên tay, ném mạnh vào dòng nước, những bá»t nước trắng xóa ùng ục, chá» má»™t phút , cởi bá»™ quần áo vắt lên cành cây , Bai bước xuống, chiếc rá»— con đưa ra, những con cá nổi lên phÆ¡i cái bụng trắng nõn nà, nghÄ© đến bá»­a cÆ¡m chiá»u nay, tô cá kho đầy tiêu cay xé , Bai nuốt nước bá»t ...

- Mai ơi! Anh mang cá vỠ...

Mai nhìn vào rỗ cá, mùi tanh tưởi bốc lên , ộm bụng chạy ra hiên, lại thốc tháo. Bai nhìn vào rỗ cá, rồi vào tấm lưng gầy gò của Mai, như ánh sét nhóang lên, anh chợt hiểu , như chị anh khi xưa , có lẽ nào ?? hay là anh sắp được làm cha ??
- Mai , có phải em ?? lần cuối của con trăng ??
- Hơn một mùa trăng rồi anh , nhưng còn sớm quá, không biết có đúng không , thốc tháo cả tuần nay .

Bai ôm chầm lấy vợ, bế bá»—ng lên, nổi vui mừng ào ạt, làm cha , làm cha ...Trái cÅ©a mùa thương , cÆ¡n vui trong anh như thác lÅ© ,lạy trá»i ,đứa con trai, không cần ,con gái tốt hÆ¡n, con gái đầu lòng , như Mai ………...

Tiếng nổ làm Bai giật mình, Mai nằm trong tay anh má»m mại, mùi thuốc súng , mùi máu tanh , tay anh ướt, dung dịch nóng nhầy nhụa , tóc Mai xổ tung, má»m mại , Bai nhìn vào đôi mắt mở trừng, tròng mắt đứng, trắng dá» , anh gá»i
- Mai, Mai ..

Khi Ông Bảy hàng xóm chạy qua , Bai vẫn còn ôm vợ trên tay, máu đầy ngực áo, Ông sỠmũi, vuốt đôi mắt mở , thở dài ..


3 Chuyện Trẻ

- Nầy cháu, mang ra một chai soda nữa
Thanh lặng lẽ mang chai soda và sô nước đá, nhìn mấy khuôn mặt đỠnhư mặt trá»i chiá»u , trên bàn ngổn ngang ly chén, vá» chai bia chất đầy dưới gầm .Chẳng biết há»™i há»p gì mà tháng nào cÅ©ng tụ nhau. Khi ngất ngưỡng anh nầy dìu anh khác, tuồi cÅ©ng cỡ cha ông, có ngưá»i lá»›n hÆ¡n , nhưng ngưá»i nhá» nhất cÅ©ng không thua cha mình .

Hôm thì hát vá»›i nhau , hôm thì ngưá»i say khóc lóc, Thanh nghe tiếng mất tiếng còn. Ngày má»›i vào giúp việc, Thanh còn ngạc nhiên, giá» thì quá quen vá»›i cảnh tượng nầy. Có hôm mấy ông mặc nguyên quần áo quân đội, có hôm chỉ mặc quần áo bình thưá»ng .

Thanh là thằng há»c sinh nghèo, bập bẹ dăm ba câu tiếng Việt, xin vào làm việc chạy bàn cho má»™t nhà hàng VN . Khu buôn bán tập trung cá»§a cá»™ng đồng ngưá»i Việt , công việc cÅ©ng kiếm được chút ít tiá»n chi phí vặt vãnh không phải xin Mẹ .

Nhiá»u khi lắng nghe mấy ông nói chuyện cùng nhau, những danh từ lạ lùng, nói chán lại ôm nhau khóc , Thanh cố gắng tìm hiểu xem các ông nói gì, nhưng các ông nói nhanh quá. Bài há»c Sá»­ trong trưá»ng lá»›p chỉ nói mÆ¡ hồ, và Sá»­ à môn không quan trá»ng, Mẹ nói cần há»c Toán cho giá»i, há»c khoa há»c và thi vào medical .Thanh chiá»u Mẹ, dù chẳng biết tại sao Mẹ luôn muốn con vào trưá»ng há»c làm bác sÄ©, cái nghá» phải há»c thật lâu và cá»±c khổ quá chừng .

Lại nói gì đã đảo, hoan hô, mấy ông lại hứng chí lên giá»ng, Thanh mang mấy cái chai không cho vào góc,nhá»§ thầm, má»™t chút lại say lăn quay và đá đổ tùm lum, lại u đầu chảy máu...
- Cháu cứ dá»n hết Ä‘i, sắp xong rồi
- Dạ, các bác cứ thong thả, cháu sợ đi vấp té thôi
- Cháu bao tuổi rồi
- Dạ mưá»i sáu
- Còn cha mẹ không ?
- Chỉ có Mẹ thôi
- Vậy ba cháu làm gì
- Dạ, là Việt Cộng đó

Mấy đôi mắt đang lỠđỠchợt nhìn thẳng vào Thanh, giật mình , Thanh tự nghĩ [ lại nói bậy gì đây …… … …]

4 Ãc giã
- Thằng Tony chết rồi .
- Sao chết sớm vậy ? Bệnh gì, mới thấy nó còn mạnh khù khù mà?
- Vậy chớ bộ mầy không nghe biết à ?
- Biết gì ?
- Thì nó chết Ä‘i để lại cho con vợ cá»§a nó gia tài kết xù, tiá»n bảo hiểm nhân thá», cả triệu bạc chá»› ít á»i sao
- Sao mầy rành quá vậy ?
- Mấy cái chuyện đó tùm lum trong sở, ai mà không biết, đến tai tao vá»›i mầy là ngưá»i cuối rồi còn gì ? Con vợ nó yêu quá nên giết chồng .
- Nói oan cho con vợ nó, nghe nói tụi nó hạnh phúc lắm mà
- Ừ thì hạnh phúc, bởi vậy nó mới đi sớm đó
- Mầy nói lạ thật, tao chẳng hiểu mầy nói gì
- ừ , thì tao nói là nó hạnh phúc lắm, ngày nào cũng ăn nhậu tưng bừng. ăn toàn các thứ tẩm bổ nên mới nông nổi đó.
- Mầy nói chuyện nghe trái tai quá
- Thì tao đã bảo rồi , ăn uống hàng ngày, bao nhiêu thứ béo phì, máu cao, lại uống hàng ngày , nay tiệc nhỠmai tiệc lớn, sức nào chịu nổi ?
- ừ , chết như vậy không đáng sao , nhưng thà chết no hơn chết thèm đó mầy .
- Nhưng rồi thì tiá»n để lại cho thằng khác xài thôi .

5 Ãúa con
- Ông ơi ! dậy đi. Con nó đau bụng
- Thì cho nó uống thuốc
- Nó bể bá»c nước rồi, dậy Ä‘i ông
- Bể cái gì ?
- Cái gì nữa, bể nước đầu ối , dậy đưa con đi nhà bảo sanh

Giấc ngá»§ bay biến , Tư ngồi dậy, nhìn vợ, rồi nhìn con bé Ä‘ang gập ngưá»i trong cÆ¡n Ä‘au, xá» tay vào chiếc áo,lóng cóng , chân dép, trá»i lạnh cắt da, không khí đập vào mắt như nhát búa. “ Nước đầu ối â€, trong đôi tai anh như tiếng sấm ngang trá»i, mùa mưa , cÆ¡n mưa cuồng bạo trút xuống giận dữ, đất trá»i xô lệch. Ãứa con gái nhá» nhoi cá»§a anh, nó sắp vượt biển mồ côi . Anh Ä‘au Ä‘iếng ngưá»i, bao giá» ? Thằng nào ? Chín tháng cưu mang mà anh không há» hay biết, Nhá»­ng ngày quần quật mưá»i sáu tiếng môt ngày trong hảng, cuối tuần chạy thêm hàng ngoài, chắt chiu mong là sẽ mang lại cho con cái căn nhà, tấm áo , mảnh văn bằng đại há»c, bao nhiêu ước mÆ¡, chá» tháng sáu ngày ra trưá»ng cuối năm há»c nầy, chỉ còn mấy tháng nữa thôi. Con Æ¡i, sao không ráng há»c cho xong năm nay, còn bao nhiêu cánh cá»­a rá»™ng thênh thang, con đưá»ng đại há»c thăng tiến, sao lại chá»n đưá»ng cùn ngõ hẹp mà Ä‘i ??

Con bé Ä‘au oằn oại, co quắp trong tay Mẹ nó. Anh lặng lẽ ra ngoài, đốt Ä‘iếu thuốc, dá»±a cá»­a chá», trong lòng trăm mối. Nhá»› lại lúc bồng bế nhau Ä‘i, ngày xuống tàu, con bé chưa đầy mưá»i tuổi, anh phải cõng con , bè vợ vào bá», thằng con trai lóp ngóp bÆ¡i theo sau, tưởng là đã được an cư cái xứ văn minh tân tiến hàng đầu thế giá»›i . anh tìm được công việc làm cho má»—t hảng may, lo cắm cúi làm ăn, cho con cái vào trưá»ng, Ä‘i há»c hành hàng ngày,Anh cố gắng làm không ngừng nghỉ, bao nhiêu giá» phụ trá»™i, bấy nhiêu ngày nghỉ lá»…. Anh chắt chiu dành dụm, nhìn con số tiết kiệm Ä‘ang lá»›i dần, dá»± trù sang năm là có thể dá»n ra vùng ngoại ô, mua căn nhà nho nhá», cho con cái có nÆ¡i chốn há»c hành ,

- ông à, coi cháu Ngoại của mình
- Nó nhỠthôi,chỉ hơn năm cân * [ Pound ]

Anh cúi xuống nhìn con bé nhăn nhúm trong đống khăn bao bá»c.Ãôi mắt nhá» he hé nhìn, cái miệng chúm chím. Nhìn xuống cuá»™c Ä‘á»i như ngây dại …

6 Cốt Khỉ

Tuấn hí há»­ng, mặt mày cưá»i tươi khoe
- Anh Bảy , em mất cha cái điện thoại di động tối qua
- Mầy hÆ¡ há»ng quá , mất ở đâu ?
- Em dẩn mẹ con tụi nó đi chợ hoa , chúng cuỗm hồi nào có hay đâu
Kiệt chêm vào
- Anh Bảy nghÄ© coi, ảnh Ä‘i chợ Tết ban đêm ,cõng thằng nhóc trên vai cho nó coi , Ä‘iện thoại để túi quần sau lưng , có phải là má»i má»c không ?
- Vậy thì tao biết mánh thằng nầy rồi , mấy muốn mua điện thoại mới chớ gì ?
- Trúng ngay tim Ä‘en rồi anh Bảy, không mất thì dá»… gì chị ấy chịu chi tiá»n , ừ ! anh thấy cái Nokia má»›i chưa ?? Ngoài Mini-Mart đó , cáu cạnh , chỉ má»›i chưng lên hôm qua thôi.
- Tao khoái cái Samsung hÆ¡n , gá»n gàng
- Anh Bảy à cái nầy có nhiá»u chức năng hÆ¡n , anh đã coi chưa ? Mình có Ä‘i không ?
- Ưø thì tao coi quảng caó trong tá» Tiếp Thị nhìn cÅ©ng mê lắm , nhưng cÅ©ng nặng tiá»n đó mầy ,
- Năm triệu chớ bộ đồ bỠsao ?
- Thằng Bằng má»›i mua cái Ä‘iện thoại, chẳng biết có con ma nào gá»i không mà bày đặt móc ra bá» vào.
- Anh Tuấn chơi cái Nokia đi, mở nhạc Tout L’amour nghe cho nó đã tai
- Năm triệu cũng hơi đau lưng đó mầy
- Aáy , chá» khi nào anh vào phòng há»p thì em gá»i anh, danh chánh ngôn thuận móc ra trình làng cho tụi nó lé luôn .
- Vợ nó có chịu chi ra hay không má»›i quan trá»ng
- Có lý do chánh đáng, mình làm giám đốc mà để thằng dưới quyá»n nó qua mắt thì cÅ©ng ê quá anh à .
- Ưø để tao tính
- Chỉ có một cái thôi đó , anh không tính lẹ thằng nào nó chớp là anh hụt giò .

Tuấn đẩy xe vào nhà, nắng khiếp đảm, những giá»t mồ hôi lăn dài trên trán. Phương đón chồng , mang cặp đỠlên bàn rồi quay sang
- Anh rửa mặt đi , em đi làm nước.
- Nóng như thiêu, định gá»i em báo tin là anh vá» muá»™n, quên là mất cha nó cái Ä‘iện thoại rồi
- A, em định dành ngạc nhiên cho anh
- Gì nữa đây ??
Phương tủm tỉm vào trong , mang ra cái điện thoại di động dí vào tay chồng
- Em thấy anh tiếc cái Ä‘iện thoại ngÆ¡ ngẩn, nên chạy tìm mãi má»›i ra cái nầy , giống y hệt cái model cÅ© mà bá»n chúng đã móc cá»§a anh , thấy em tài chưa ??

Vũ Thị Thiên Thư




Mục Lục


9. Những ngưá»i tuổi trẻ cá»§a mùa trăm-hoa cÅ©

Phan Thái Yên



... Nhược bằng bắt má»i ngưá»i viết phải viết theo má»™t lối vá»›i mình, thì đến má»™t ngày kia, hàng trăm thứ hoa cúc Ä‘á»u phải nở ra cúc vạn thá» hết.

Phan Khôi

Bạn bè thỉnh thoảng gặp nhau bên ly cà phê, tách trà, sau khi chuyện trò vá» gia đình con cái hay tuổi già Ä‘ang đến, há» vẫn thưá»ng chung cuá»™c vá»›i chút chén văn chương rồi ra vá» vá»›i những nghÄ© suy có khi đến bận lòng. Gần đây, trong má»™t cuá»™c tranh luận, thuật dụng chá»­ nghÄ©a cá»§a Hoàng Cầm và Trịnh Công SÆ¡n đã được nhóm bằng hữu mang ra bàn cải so sánh. Có lẽ sá»± ẩn dụ hai mang cá»§a ngôn từ và lẽ nhị nguyên lÆ¡ lá»­ng trong thÆ¡ trong nhạc đã giúp được há» trong sáng tác, thành danh, và sá»± an thân. Dù sao thì “đàn bò vào thành phố†băng qua lối mòn phản chiến ngoại ô hay chiếc “lá diêu bông†bên kia sông và ngưá»i chị buổi thiếu thá»i từ cuối má»™t làng quê đã giúp há» sống-còn mà Ä‘i “qua vưá»n ổi†xanh ngon hay rá»™n ràng phân bua vá» má»™t mùa thu thành phố đỠlá bàng. Tôi đã không nghÄ© nhiá»u vá» những Ä‘iá»u này mà mãi bận lòng nhá»› vá» những ngưá»i tuổi trẻ trung thá»±c nhiệt thành, hiên ngang bước chân qua cổng trước cá»§a khu vưá»n Nhân-Văn Giai-Phẩm để rồi chịu cheo leo suốt cả quãng Ä‘á»i dài. Tôi nghÄ© nhiá»u vá» những ngưá»i tuổi trẻ “biết ghét biết yêuâ€, viết văn làm thÆ¡ thá»i “trăm hoa Ä‘ua nởâ€. Tôi muốn được má»™t lần vá» thăm lại những chàng viên bá»™c tuổi giữa thanh niên đã má»™t thá»i dùng máu lệ mình tưới thắm má»™t mùa trăm-hoa cÅ©. Những Trần Dần, Phùng Quán, Phùng Cung, Trần Lê Văn, Bùi Quang Ãoài, Tạ Hữu Thiện...và má»™t ná»—i ngậm ngùi.

Năm 1956, giữa những ngày Cá»ng Sãn Hà Ná»™i còn Ä‘ang hăng máu vá»›i cuá»™c Cải Cách Ruá»™ng Ãất “hoàn toàn thắng lợi†thì những sá»± kiện sá»­ng sốt, không ngá», dồn dập xảy đến trong hàng ngÅ© Cá»ng Sản quốc tế và chế độ miá»n Bắc. Ở Nga, Há»™i nghị lần thứ 20 cá»§a đảng Cá»ng Sản Liên Sô vào tháng Hai 1956 là dịp để Krushchev hạ bệ Stalin và sá»­a đổi lại luận thuyết bạo động cá»±c tả bằng cách hứa hẹn má»™t chính sách má»m dẻo và dân chá»§ hÆ¡n. Ãợi mãi sốt ruá»™t, các nhà văn Nga, mà ngưá»i cầm đầu là Dunkinsev, bắt đầu lên tiếng đòi há»i sá»­a sai những bất công cá»§a chế độ. Ở Tàu, đảng Cá»ng Sản Trung Quốc tuy đã hoàn thành chiến dịch cải cách ruá»™ng đất từ mấy năm trước cÅ©ng buá»™c phải tuân theo chỉ thị cá»§a Ãệ Tam Quốc Tế nên đành há»i hợt lá» má» tung ra khẩu hiệu “ Bách hoa tá» phóngâ€, trăm hoa Ä‘ua nở, mà không thá»±c sá»± thi hành má»™t chính sách ná»›i rá»™ng tá»± do dân chá»§ nào. Năm 1957, nhóm La-Long-CÆ¡ khởi sá»± phong trào chống Ãảng. Ở các nước Cá»ng Sản Ãông Âu, vụ Poznan (Ba Lan) vào tháng Sáu 1956 và kế đến là vụ Budapest (Hung Gia Lợi) vào tháng Mưá»i đã làm rung chuyển bá»™ máy thống trị cá»§a Ãệ Tam Quốc Tế vá»›i các phong trào chống Nga rầm rá»™.

Ở Bắc Việt, các lãnh tụ cá»§a đảng Cá»ng Sản Việt Nam đã vất vả hÆ¡n nhiá»u so vá»›i đàn anh phương Bắc cá»§a há». Khi đặc sứ Mikoyan cá»§a Ä‘iện Kremlin sang Hà Ná»™i giải thích vá» luận thuyết má»›i cá»§a Krushchev thì cuá»™c cách mạng ruá»™ng đất Ä‘ang ở vào giai Ä‘oạn chót và hung hãn nhất. Hồ Chí Minh đành trì hoãn việc phổ biến quyết định cá»§a Há»™i Nghị lần thứ 20 cá»§a đảng Cá»ng Sản Liên Sô và tuyên bố “Sá»­a sai†vào tháng Tám năm 1956. Trưá»ng Chinh, Tổng bí thư Ãảng, và Hồ Viết Thắng, Thứ trưởng phụ trách Cải cách Ruá»™ng Ãất bị “hạ bệâ€. Võ Nguyên Giáp phải thay mặt trung ương Ãảng thú nhận sai lầm và hứa hẹn sá»­a chữa, đồng thá»i thả mưá»i hai ngàn đảng viên bị cầm tù vì bị quy lầm là địa chá»§. Tình trạng xung đột, ám hại nhau giữa hai thành phần đảng viên cÅ© và má»›i, bị tố và “tố saiâ€, lan rá»™ng đến nhiá»u vùng nông thôn. Dân ở những làng xóm nhiá»…u nhương, địa chá»§ được tha vá» lẫn bần nông, tìm má»i cách chạy ra thành phố để mưu sinh và để được yên thân. Không khí nghi kỵ, căm thù, từ nông thôn lan ra thành phố, từ nông dân lan qua giá»›i công nhân, há»c sinh, và trí thức. “Vụ Quỳnh Lưuâ€, việc cán bá»™, công nhân, há»c sinh tập kết khởi loạn ở Ngã Tư Sở và đập phá đồn công an Bá» Hồ (phố Cầu Gá»—, Hà Ná»™i) là kết quả cá»§a những ná»—i oan ức chồng chất và lòng căm thù đối vá»›i chế độ ngày càng sâu rá»™ng.

Giá»›i văn thi sÄ© trí thức ở miá»n Bắc trước kia đã chân thành hợp tác vá»›i Cá»ng Sản trong công cuá»™c kháng chiến dân tá»™c chống thá»±c dân Pháp nay thấy mình bị lợi dụng, bạc đãi, khinh miệt và cuối cùng là áp bức, khá»§ng bố tá»›i mức độ không thể chịu đựng nổi.

Bài diá»…n văn hạ bệ Stalin mà Krushchev Ä‘á»c trong má»™t khóa há»p bí mật vào tháng Hai 1956 bị lá»t ra thế giá»›i bên ngoài đã manh nha phong trào chống lại Ãảng dưới hình thức chống tinh thần Stalin.

“Giai Phẩm 1956†ra Ä‘á»i có những bài viết nêu lên thối nát cá»§a chế độ. Trong bài “Cái chổi quét rác rưởiâ€, Phùng Quán nói rằng chế độ miá»n Bắc đầy rác rưởi dÆ¡ bẩn và má»™t nhà văn như anh sẽ tình nguyện làm cái chổi quét cho sạch rác rưởi đó. Bài viết như má»™t tuyên ngôn khởi đầu cho cuá»™c khởi nghÄ©a văn há»c.
Trong bài “Ông Bình Vôiâ€, Lê Ãạt đã ám chỉ công kích bá»n cán bá»™ lãnh đạo:
Những kiếp ngưá»i sống lâu trăm tuổi
Y như một cái bình vôi
Càng sống càng tồi
Càng sống càng bé lại

Hữu Loan thì uất ức:
Má»™t Ä‘iá»u Ä‘au xót
Trong chế độ chúng ta
Trong chế độ “Dân chá»§ Cá»ng hòaâ€
Những thằng nịnh hót còn thênh thang đất sống...

Trong “Giai Phẩm Mùa Xuânâ€, thÆ¡ Trần Dần tả sá»± khổ cá»±c, thiếu thốn, thất nghiệp cá»§a vợ chồng tác giả. Há» Ä‘i giữa Hà Ná»™i, “không thấy phố không thấy nhà†mà chỉ thấy “mưa sa trên mầu cá» Ä‘á»â€.

Cụ Chương Dân Phan Khôi, má»™t sÄ© phu Văn Thân xứ Quảng, ngưá»i nho sÄ© tiết tháo cuối cùng đại diện cho cả má»™t hệ thống Nho Giáo từ hÆ¡n hai nghìn năm trước, đơn thương độc mã đối đầu vá»›i ý thức hệ Marxism và chế độ Cá»ng Sãn vá»›i má»™t ý chí đấu tranh tá»›i cùng:
Nắng chiá»u tuy có đẹp,
Tiếc tài gần chạng vạng.
Mặc dù gần chạng vạng
Nắng được thì cứ nắng (1956)

Trong Giai Phẩm Mùa Thu tập I ra Ä‘á»i ngày 29 tháng 8 năm 1956, bài viết “Phê bình Lãnh đạo Văn nghệ†cá»§a cụ Phan Khôi như quả bom chấn động cả Hà ná»™i đã gây nên cuá»™c chiến tranh văn há»c giữa trí thức miá»n Bắc vá»›i Ãảng.

Từ tháng Tám 1956, Hà Ná»™i như má»™t khu vưá»n vá»›i hàng trăm loài hoa Ä‘ua nở. Cụ Phan Khôi cùng Nguyá»…n Hữu Ãang, Trần Duy xuất bản báo Nhân Văn. Giá»›i sinh viên thì cho ra Ä‘á»i tá» Ãất Má»›i do Bùi Quang Ãoài làm chá»§ bút. Các báo phát hành từ trước như tuần báo Trăm Hoa cá»§a Nguyá»…n Bính, tá» Thá»i Má»›i, cÅ©ng hưởng ứng phong trào cho đăng những loạt bài đả kích Ãảng. Vá» phía báo Ãảng thì có những tá» Cứu Quốc, Nhân Dân, Há»c Tập, báo Văn (sau khi báo Nhân Văn bị đóng cá»­a). Bên cạnh những văn thi sÄ© trẽ viết văn làm thÆ¡ đấu tranh chống Ãảng là những “Con ngá»±a già cá»§a Chúa Trịnh†(truyện Phùng Cung), những tay cặp-rằng văn nghệ chạy theo Tố Hữu như Hoài Thanh, Xuân Diệu, Nguyá»…n Ãình Thi... hay tiêu biểu cho má»™t nhóm nhá» văn nhân xu thá»i, xoay xở, lúc nịnh lúc chưởi như Nguyá»…n Tuân, Nguyá»…n Công Hoan, cốt sao được ăn trên ngồi trước.

Tố Hữu là ông thợ cả, là “thần tượng†cá»§a thi ca Cá»ng Sản Việt Nam. Lá»i thÆ¡ sau đây tá» rõ tinh thần thấp hèn cá»§a ngưá»i viết khi tán dương lãnh tụ:
Hoan hô Sta-lin
Ãá»i Ä‘á»i cây đại thá»
Rợp bóng mát hòa bình
Ãứng đầu sóng ngá»n gió! ...

Sta-lin ! Sta-lin !
Yêu biết mấy, nghe con tập nói
Tiếng đầu lòng con gá»i Sta-lin ! ...

Ông Sta-lin ơi ! Ông Sta-lin ơi !
Hỡi ôi Ông mất ! Ãất trá»i có không ?
Thương cha thương mẹ thương chồng
Thương mình thương má»™t thương Ông thương mưá»i...

Hay sự tàn bạo trong văn chương hiện thực xã hội chủ nghĩa khi đỠcao cuộc đấu tranh giai cấp đẩm máu:
Giết, giết nữa, bàn tay không phút nghỉ
Cho ruộng đồng lúa tốt, thuế mau xong,
Cho Ãảng bá»n lâu, cùng rập bước chung lòng
ThỠMao Chủ Tịch, thỠSít-Ta-Lin...bất diệt...

Chúng ta thá»­ Ä‘á»c những câu thÆ¡ cá»§a má»™t Xuân Diệu tiá»n chiến lãng mạng:

Là thi sĩ, nghĩa là ru với gió
Mơ theo trăng, và vơ vẫn cùng mây
Ãể linh hồn ràng buá»™c bởi muôn dây,
Hay chia sẻ bởi trăm tình yêu mến...

Trăng nhập vào dây cung nguyệt lạnh
Trăng thương, trăng nhớ, hỡi trăng ngần
Ãàn buồn, đàn lặng, ôi đàn chậm
Má»—i giá»t rÆ¡i tàn như lệ ngân...

Rồi má»™t Xuân Diệu sau khi “trở dạ†làm thÆ¡ hiện thá»±c xã há»™i chá»§ nghÄ©a, làm lao động phục vụ Ãảng, phục vụ giai cấp vô sản: ...Thắng hay thua? Ãá»i sẽ méo hay tròn ?
Trận quyết liệt!
Yên lòng và vững chí!
Ôi êm ái khi tay cầm vũ khí
Chuyên chính của ta là thép cương kiên...

Mỗi lần tranh đấu gay go
Chúng con lại được Bác Hồ tới thăm
Nghe lá»i Bác dạy khuyên răn,
Chúng con ước muốn theo chân cá»§a Ngưá»i...
Chúng con thá» nguyện má»™t lá»i
Quyết tâm thành khẩn...lá»™t ngưá»i từ đây...

Anh em ơi! quyết chung lưng
Ãấu tranh tiêu diệt tàn hung tá»­ thù,
Ãịa hào, đối lập ra tro,
Lưng chừng phản động đến giỠtan xương.
Thắp Ä‘uốc cho sáng khắp đưá»ng,
Thắp đuốc cho sáng đình làng hôm nay.
Lôi cổ bá»n nó ra đây
Bắt qùy gục xuống, Ä‘á»a đày chết thôi...

Kỳ tá»›i: Các nhà văn thi sÄ© trẻ tuổi tiêu biểu cá»§a thá»i kỳ Nhân Văn Giai Phẩm. Lá»i thÆ¡ văn cá»§a há» là tiếng nói cá»§a tấm lòng chân thật, biết ghét biết yêu: Trần Dần, Phùng Quán, Tạ Hữu Thiện, Bùi Quang Ãoài, Phùng Cung, Trần Lê Văn, Hoàng Tích Linh... 9/2004
(Viết theo tài liệu từ Ãăc San “Trăm Hoa Ãua Nở trên đất Bắcâ€, Tá»§ Sách Bảo Vệ Tá»± Do Văn Hóa Sài Gòn, 1959)

Phan Thái Yên




Mục Lục


10. Một thoáng Việt Nam

Việt Hà



Vietnam Airline – Những chuyến bay mang lại niá»m vui xum há»p?

Nửa đêm mà điện thoại còn reo vang. Tôi lồm cồm bò dậy, nhấc máy.
- Ai đấy?
- Thu đây. Em đây. Ngưá»i đầu dây vừa nói vừa thở – Khiếp! Ngá»§ gì sá»›m thế?
- Mới 2 giỠsáng, thưa tiểu thư.
Tiếng Thu cưá»i ròn tan trong máy – ừ nhỉ, em Ä‘oảng thật. Nhưng có chuyện quan trá»ng em nhá» anh gấp.
Tôi dụi mắt cho tỉnh ngá»§ há»i: Em Ä‘ang ở đâu đấy?
- Anh mÆ¡ à? Thu há»i rồi lại cưá»i ròn trong máy – Em Ä‘ang ở Ná»™i Bài. Anh nghe kỹ nhé. Ngay bây giá» anh gá»i diện báo cho Hoa, bạn em biết. Anh bảo nó tốp ngay chuyến bay cá»§a bá»n Vietnam Airline Ä‘i.
- Làm sao thế? Tôi hÆ¡i ngạc nhiên, bởi chính Thu đã nhá» ngưá»i đặt bằng được vé cá»§a Vietnam Airline, và đặt luôn cho cả ngưá»i bạn mình, mặc dù giá cao hÆ¡n các hãng khác tá»›i vài trăm. giá» vừa tá»›i sân bay cô đã gá»i Ä‘iện nhá» tôi nhắn bạn mình tốp không bay nữa. Tôi Ä‘oán chắc phải có cÆ¡ sá»±, nhưng tảng lá» như không biết để há»i Thu – em từng mÆ¡ được ngồi trên Boeing Vietnam, sao vừa xuống sân bay đã chuyển hệ nhanh thế?
Giá»ng Thu trở nên bá»±c tức.
- Em má»›i là con đại hâm. Anh biết không, xem VTV4 bá»n nó quảng cáo rùm beng Ä‘i Vietnam Airline sẽ được thưởng thức ná», kia. Rồi phong cách phục vụ tận tình, chu đáo, lịch sá»±; mang đậm đà bản sắc văn hóa dân tá»™c... Vậy mà khi con em đói, em bấm chuông, xin tụi nó ít cháo cho con nhỠăn, anh biết em nhận được quả gì không? – giá»ng Thu cấm cảu – Má»™t quả cháo mắng. Tôi không hiểu, bèn há»i lại: Nhưng em xin ai? Mà cháo mắng là sao?
Thu nói má»™t thôi má»™t hồi: Xin chiêu đãi viên chứ xin ai? Nó không cho má»™t giá»t, mà còn vểnh mặt mắng em là chưa tá»›i giỠăn.
- Em có bôi nhỠkhông đấy?
Giá»ng Thu tấm tức: Em thá» có con em trên tay. Nói xong, nó nguẩy đít Ä‘i, ná»­a tiếng sau má»›i bưng cho con em má»™t ít cháo lổn nhổn như cá»§a bố thí. Em hận run ngưá»i mà không rá»§a được câu gì cho bõ tức.
- Ai lại làm thế. Sao em không gặp thẳng xếp của hỠcó hay không?
Ừ nhỉ! Thu đáp giá»ng tiếc rẻ – giận quá quên béng mất. Nhưng quả cháo không thôi, em cÅ©ng không phải mất công gá»i Ä‘iện. Bay chừng ná»­a đưá»ng, con em nó mệt, nên cứ trưá»n ngưá»i đòi ngá»§. Anh biết đấy, con em còn nhá», nó quen ngá»§ giưá»ng, lần đầu Ä‘i máy bay, không quen, nên nó cứ i ỉ suốt. Nghe não hết cả ruá»™t. Em há»i bá»n nhân viên, xin nó kê giúp chiếc nôi cho cháu nó ngá»§, anh biết tụi nó nói gì không? - Chưa đến giá» ngá»§. Lần này em Ä‘iên quá nên sẵng giá»ng: Con tôi nó mệt, cần nôi để ngá»§ mà chị nói chưa đến giá», như vậy gá»i là phục vụ tận tình à? Chắc em nói to lắm, nên bá»n Tây xung quanh nhổm hết cả lên, hết nhìn em lại nhìn mụ chiêu đãi viên ná». Chắc nó ngượng, nên má»™t lúc sau cÅ©ng lục tục mắc nôi cho con em. Nhìn nó vừa làm vừa lầu bầu, Ä‘iên tiết quá anh ạ. Nếu không phải trên máy bay và vì thể diện quốc gia chắc em sẽ cho bá»n chúng má»™t mẻ.
Tôi trêu Thu: Ãá»™ng vào ngưá»i cá»§a đảng là toi mạng đóù. Tại em nghiá»n VTV4 quá nên má»›i vất vả vậy. Thôi, vá» tá»›i nhà rồi, má»i chuyện ân oán dẹp hết Ä‘i cho kỳ nghỉ phép vui vẻ. Nếu có thá»i gian, email sang báo cho bá»n anh biết tình hình VN. Còn chuyến bay cá»§a Hoa, bạn em, anh sẽ báo Hoa biết. Bay hay không là tùy Hoa quyết định.
- Giá»i ạ. Em tốn tiá»n gá»i Ä‘iện báo anh cÅ©ng vì chuyện đó. Hoa cÅ©ng có con nhá». Con nó còn ươn ẹo hÆ¡n con nhá» nhà em. Rá»§i mẹ con nó Ä‘i, gặp đúng bá»n trần quấy như chuyến em vừa Ä‘i thì khốn. Thôi nhé – Tiếng Thu léo nhéo trong máy – ngưá»i nhà em ra đón rồi. Bai bai nhé. Có gì em email sau. Chuyện em nhá» anh nhá»› đấy. Hay đánh má»™t giấc tá»›i sáng lại ngỡ mê ngá»§, sang phép thì anh chết đấy.
Tôi chúc Thu kỳ nghỉ phép vui vẻ rồi cúp máy.
Trở lại giưá»ng, trằn trá»c mãi cÅ©ng chẳng thể nào ngá»§ tiếp. Luẩn quẩn trong đầu là hình ảnh chiếc Boeing 767 cá»§a hãng hàng không Vietnam Airline Ä‘ang rẽ mây bay vào khoảng không xa tắp...
Những chuyến bay mang lại niá»m vui xum há»p. Việtnam Airline!

Eo ơi Hà Nội phố
Email đầu tiên Thu gá»­i cho tôi sau hÆ¡n má»™t tuần Ä‘oàn tụ cùng gia đìnhï. Thu kể: Hà ná»™i bây giá» xe máy nhiá»u hÆ¡n châu chấu. Mấy ngày đầu chỉ nhìn xe máy chạy, nghe tiếng còi tuy toét từ đêm tá»›i sáng cÅ©ng đủ chóng mặt, long màng óc rồi. Khói, bụi mù trá»i. Hà ná»™i 36 phố phưá»ng thá»i mở cá»­a giá» nhan nhản mắt xanh, má» Ä‘á», còn tóc thì... kính thưa các kiểu: xanh; Ä‘á»; tím; vàng; nâu... Ãi trên đưá»ng giá» khó có thể phân biệt đâu là Tây, là ta. Thậm chí ngay cả mấy bà sồn sồn tóc cÅ©ng vàng ươm. Mắt, môi, ngá»±c, mông... được nâng cấp hết tần số. Kết bạn, lấy vợ qua ảnh bây giá» Ä‘ang là model thá»i thượng. Nếu anh có lấy vợ kiểu này phải xin nhà gái gá»­i cho tấm trắng Ä‘en hoặc mốc mốc má»™t chút càng tốt, may ra má»›i nhìn thấy mặt thật cá»§a nhau. Còn không thì... đến cả cái... ấy cÅ©ng bị nâng cấp đấy. Phải thừa nhận dân Việt Nam âu hóa hÆ¡i bị nhanh và Ä‘ang bị âu hóa nhăng nhít má»™t cách toàn diện. Hà ná»™i giá» làm việc và tan tầm là má»™t thành phố nưá»m nượp tiếng còi xe máy cá»§a „quân khá»§ng bố„ (vì ai cÅ©ng bịt mặt). Khác vá»›i đội quân cá»§a Bin -la – đèn, há» toàn là trai thanh gái lịch, mặt bịt khăn kín mít, chỉ lòi ra 2 con mắt thao láo (vì chống bụi). Còi xe máy thôi thì kính thưa các kiểu to, nhá» Ä‘á»u được huy động hết tần số. Dắt xe ra cổng: bấm còi; lên xe, nổ máy: bấm còi; gặp ngưá»i quen: bấm còi; xin đưá»ng: bấm còi; chá»­i chạy ẩu: bấm còi; không kịp vượt đèn vàng: bấm còi; Ä‘ua xe; chạy dạo... tất tật Ä‘á»u: bấm còi. Ãứa em đèo 2 mẹ con Ä‘i chÆ¡i, Ä‘ang Ä‘i ngon lành nó bấm còi inh á»i khiến con em sợ rúm ngưá»i. Há»i tại sao, nó nhe răng đáp: Bấm miết quen tay. Không bấm tay chẳng biết làm gì. Vả lại còi liên hồi đấy mà có thằng mẹ nào nhưá»ng thằng nào đâu. Luật Ä‘i đưá»ng là còi. Còi thằng nào to là thắng. Xe không còi thì đừng nghÄ© chuyện ra đưá»ng. Chưa nói khi nhẩy lên xe ai cÅ©ng phải thuá»™c cách „làm luật“. Luật này do các „đồng chí bạn dân„ qui định. Giả sá»­ Ä‘ang chạy xe, thấy mấy đồng chí nhấp nhổm phía xa, rồi vẩy dùi cui, kế đó dúi đương sá»± vào má»™t góc nào đấy... kể như đương sá»±... thoát hiểm và chỉ việc làm thá»§ tục „đầu tiên“ là có thể phóng vèo vèo. Ngược lại nếu các „đồng chí bạn dân„ mà giÆ¡ tay chào; cưá»i thật tươi rồi giá»›i thiệu chức vụ... lúc ấy, khôn hồn đương sá»± nên rút tay ra khá»i túi, rồi chá» các „đồng chí bạn dân„ giải vỠđồn lập biên bản. Nhẹ thì vài 3 trăm ngàn. Nặng thì gác xe, giam bằng, phạt vài triệu... Ngưá»i dân Hà Ná»™i bây giá» tá» ra rất yên tâm vì các „đồng chí bạn dân„ có mặt trên từng cây số... Mấy ngày đầu vá» em chưa quen nên gặp ngưá»i quen trên đưá»ng, thấy há» chào là em phải phải xông lên, lá»™t mặt nạ má»›i biết há» là ai. Con em, thịt thÆ¡m bÆ¡ sữa, nên bị muá»—i châm tứ phía. Mặt mÅ©i, chân tay sưng húp híp cả. Bình phịt muá»—i em Ä‘em vá» chưa đầy má»™t tuần đã hết sạch. Tối đến, trước khi mắc màn, phịt đông, phịt tây, phịt tứ tung má»i phía, vậy là muá»—i lá»›n, muá»—i bé, muá»—i mẹ, muá»—i con, thôi thì đủ cả 3-4 thế hệ nhà muá»—i thi nhau rÆ¡i rào rào xuống đất như sung rụng. Em cảm tưởng đất Hà Thành má»™t ngày vắng Ä‘i tiếng còi cá»§a xe máy, ôtô và các phương tiện cÆ¡ giá»›i khác cùng những tiếng giao bán báo, bán hàng rong, quà vặt... sẽ trở thành má»™t thành phố nghÄ©a trang mất...

Lương y kiêm từ mẫu

Thu email cho tôi lần 2 sau khi đưa con cấp cứu trở vá». Thu kể: Trá»i nóng, ồn ào, bụi bậm, nhức nhối. Quần áo, ngưá»i ngợm lúc nào cÅ©ng nhÆ¡m nhá»›p như bôi dầu nhá»n. Con nhá» nhà em không ăn uống gì cả, rồi bị sốt phát ban. Em phải đưa cháu vào viện Hữu nghị Việt – Ãức cấp cứu.
Y tá há»i: Chuyện gì mà vào đây?
Thu: Cháu nó bị sốt cao, lại phát ban tới mấy ngày nay, nhỠcác bác sĩ cấp cứu.
Y tá nhìn 2 mẹ con, giá»ng nhấm nhẳng: Lại ăn thịt gà phải không?
Ngưá»i nhà em buá»™t miệng khoe 2 mẹ con má»›i ở Ãức vá». Vậy là mặt bà y tá tươi hẳn.
Y tá: Thế à? Ở Tây Ãức vá» chắc giầu lắm nhỉ?
Thu: CÅ©ng tùy ngưá»i thôi chị.
Y tá: Ôi dào, nói là thế chứ ai xin đâu mà phải chối. Thế thích khám kiểu gì?
Thu: Dạ, em muốn cấp cứu cho cháu.
Y tá giá»ng xá»­ng cồ: Không cấp cứu thì vào đây làm gì? à tôi há»i cô muốn cấp cứu kiểu gì?
Ngưá»i nhà giật tay Thu: Bác sÄ© làm Æ¡n cấp cứu theo dịch vụ gấp cho cháu.
Thu thắc mắc: Dịch vụ là sao?

Y tá nhìn Thu cưá»i đểu: Cô lạc hậu quá đấy. Phải chịu khó vá» Việt Nam thưá»ng xuyên Ä‘i. Tôi đơn giản để cô hình dung: Ở đây có 2 loại dịch vụ. Dịch vụ nhanh là cấp cứu kịp thá»i; tận tâm; thuốc men chuẩn; chu đáo; chẩn Ä‘oán đúng ngưá»i, đúng bệnh; không khá»i, không vá». Lẽ dÄ© nhiên chi phí phải tốn kém má»™t chút nhưng an toàn; Còn dịch vụ chậm là bệnh nhân phải chá» khám chữa bệnh theo thứ tá»± A-B-C. Dịch vụ này dành cho những bệnh nhân có nhiá»u thá»i gian và phải kiên nhẫn. Cô hiểu chưa? – Y tá dừng lá»i, nhìn Thu chằm chặp – giá» thì cô quyết định Ä‘i.

Ngưá»i nhà Thu: Chị cho cháu nó cấp cứu dịch vụ nhanh.
p Y tá tươi tắn: Ãi tây vá» ai lại xếp hàng chá» cấp cứu, thiên hạ cưá»i chết. Y tá dúi tá» giấy biên nhậân vào tay Thu và giục cô Ä‘i làm viện phí – con bé cứ để đó. Ná»™p xong viện phí là đâu sẽ có đó. Thu và ngưá»i nhà trở lại đã thấy con mình nằm gá»n gàng trên giưá»ng bệnh. Bác sÄ© cùng y tá giá»ng ngá»t như mía lùi: Cô và gia đình yên tâm Ä‘i. Cháu bé chỉ bị sốt, Ä‘i ngoài bình thưá»ng thôi. Có lẽ do thá»i tiết thay đổi đột ngá»™t, cÆ¡ thể cháu bé chưa kịp làm quen, hấp thụ vá»›i môi trưá»ng má»›i. Cô yên tâm. Hiện chúng tôi đã cho truyá»n nước biển, chỉ vài ngày tá»›i là cháu khá»e như thưá»ng. Má»i chuyện có chúng tôi lo. Thu bảo: há» trò chuyện; bắt tay Thu và ngưá»i nhà rồi chia tay hệt như há» là những thầy thuốc má»™t lòng tận tụy vì con bệnh. Thu phải trả 500.000Ä‘ cho chuyến cấp cứu con. Cô bảo còn rẻ chán anh ạ. Ở Việt Nam bây giá» có model chích nước biển. Thấy ngưá»i yếu đến viện trích má»™t liá»u; Biếng ăn chích má»™t liá»u; Mất ngá»§ chích má»™t liá»u; Nhức đầu; sổ mÅ©i; chóng mặt; muốn tăng cân; Ä‘au bụng kinh; kích thích chuyện luyến ái... cÅ©ng chích má»™t liá»u. Nước biển Ä‘ang trở thành má»™t loại thần dược cá»§a giá»›i có tiá»n. Lắm nhà, tiá»n không nhiá»u, nhưng cÅ©ng ki cóp cố cho con đủ tiá»n chích choác 1-2 lần/tháng. Nhìn cảnh ngưá»i ốm, đặc biệt từ ngoại tỉnh vào viện khám, chữa bệnh, ngưá»i nhà, ngưá»i bệnh nằm la liệt từ cổng viện vào các hành lang; phòng khám. Nhìn ai cÅ©ng lệt bệt, nhếch nhác, nhá»… nhại như má»™t đám ăn mày. Chỉ tiếc mình không có tiá»n mà giúp. Nhiá»u ngưá»i chá» khám; nằm kêu Ä‘au cả tuần lá»… trá»i mà vẫn chưa đến lượt. Há»i ra má»›i biết há» là dân ngoại tỉnh, không có tiá»n làm dịch vụ nên đành nằm chỠđến lượt. Nhiá»u ngưá»i đã chết trước khi được vào khám... Chuyện đẻ đái ở VN bây giá» cÅ©ng được nâng lên hàng model. Dân ngoại tỉnh không nói làm gì. Dân thành phố lá»›n giỠđẻ con bằng những phương pháp „khoa há»c hiện đại“. NghÄ©a là các ông bố, bà mẹ trước khi có ý định đẻ con (hầu như ai cÅ©ng chỉ thích đẻ con trai; con gái cứ như là cá»§a nợ không bằng) Ä‘á»u được các „thầy“ bấm số; coi quẻ; xem ngày; giá» nào nên... giao hợp. Khi đứa trẻ đã thành hình chúng lại được các „thầy“ bấm tiếp ngày, giá» nào chúng phải mở mắt chào Ä‘á»i. Thiên hạ bây giá» ai cÅ©ng muốn làm bố mẹ ngưá»i khác cả, thành thá»­ dù có phiêu lưu và tốn kém đến mấy, các bậc phụ huynh trẻ Ä‘á»u má»™t lòng nghiến răng, buá»™c con cái mình ra Ä‘á»i sá»›m bằng phương pháp: Mổ. Tiêu chuẩn cá»§a các bậc phụ huynh là: Ãúng giá»; đúng cung; đúng ngày, tháng... mà các „thầy“ đã bấm... Mổ thai nhi trước tháng đẻ Ä‘ang trở thành má»™t nghá» hốt ra bạc cá»§a giá»›i giải phẫu thai nhi VN.

Ngưá»i tá»­ tế chỉ có trong những trại tâm thần

Email thứ 3 Thu kể vá» những chuyến rong ruổi trên những đưá»ng phố cá»§a Hà Thành. Thu bảo Hà Ná»™i là thành phố cá»§a những ngưá»i Ä‘i xe lậu. Xe máy cá»§a Tầu bây giá» rẻ như bèo. 3-4 triệu đồng đã có má»™t quả cúp Tầu tàng tàng để chạy. Xe đạp bây giá» chỉ còn dùng cho các cô cậu sinh viên nghèo, ngoại tỉnh, hoặc dùng để vãn cảnh phố phưá»ng cho những ngưá»i đã chán cảnh xe máy và ô tô. ÃÆ°á»ng phố nhan nhản bảng cảnh báo luật giao thông nhưng hình như nó chỉ có giá trị làm cảnh. Ở đất Hà Thành nếu muốn Ä‘i đúng luật thì chỉ có nước đứng chá» tá»›i... ngài mai. Tai nạn xe máy thì thôi rồi „lượm Æ¡i“ Nhoằng má»™t cái đã có kẻ xõng soài ra đưá»ng. Chết vì tông nhau có; Chạy ẩu bị cán chết có; Ãua xe chết có; Chạy đúng luật chết có; Ä‘i trên vỉa hè bị tông chết có; ngồi trước cá»­a nhà, thậm chí trong nhà bị tông chết cÅ©ng có... Chết vì tai nạn xe cá»™ ở Hà Ná»™i và ngoại tỉnh từ lâu đã trở thành chuyện thưá»ng cá»§a xã. Ngày nào không có tin chết vì tai nạn xe cá»™ thì ngày đó kể như bất bình thưá»ng. Ở VN hay lắm. Má»™t lần em Ä‘ang chạy xe ôm, đột nhiên thấy chiếc xe máy chạy trước „đánh võng„ rồi lao rầm vào ô tô. Ngưá»i lái xe máy ngã sấp mặt xuống đưá»ng, máu me luá»… loại. Em giục ngưá»i lái xe ôm dừng lại, tính coi xem há» thế nào rồi gá»i xe cấp cứu liá»n bị mắng xối xả. Ngưá»i lái xe ôm: Cô ngồi im đó. Ãụng vào nó là há»a cả Ä‘á»i đấy.

Thu há»i: Tại sao thế? Em chỉ muốn giúp há» gá»i cấp cứu?
Ngưá»i lái xe ôm: Cấp cứu cô thì có. Thằng lái ô tô hôm nay là nhân đạo đấy.
Thu thắc mắc: Ãâm vào ngưá»i ta còn gá»i nhân đạo?
Ngưá»i lái xe ôm: Cô ở tây vá» không biết đâu. Nó thành luật bất thành văn bản rồi. Ở nhà bây giá» nhiá»u thằng lắm tiá»n, dá»­ng mỡ; cÅ©ng nhiá»u kẻ chích choáng, hết tiá»n sài nên tìm cách lao xe vào ngưá»i khác ăn vạ. Phải tôi hôm nay tôi cho nó nát bấy luôn.
Thu: Sao anh ác thế?
Ngưá»i lái xe ôm: Thà cho nó má»™t phát, chết luôn, ra tòa cÅ©ng chỉ phải Ä‘á»n 3-4 chục triệu đồng. Ãể nó ngắc ngoải vừa bồi thưá»ng xe cá»™, thương tật lại phải nuôi nó cả Ä‘á»i. Nhiá»u ngưá»i Ä‘i tây vá» vì tốt bụng mà mắc há»a rồi đấy. Cô Ä‘i đâu nên có ngưá»i thân Ä‘i kèm. Ở xứ này ngưá»i tá»­ tế chỉ có trong những trại tâm thần thôi...
Thu cưá»i: Trong số đó không có anh chứ?
Ngưá»i lái xe ôm: khuyên cô như vậy là tôi cÅ©ng ngấp nghé rồi.
Thu kể: vá» tá»›i mấy tuần mà em không dám tập xe máy. Gia đình cÅ©ng gàn không cho tập vì sợ không phải đầu cÅ©ng phải tai. Vậy là thích hóng há»›t chá»— nào hoặc ngưá»i nhà trở Ä‘i, hoặc làm xuất xe ôm, 2 mẹ con rong ruổi các kiểu phố Hà Thành. Vui đáo để. Thu tiếc rẻ trước lúc trả phép vẫn không ra thăm lại hồ gươm và cầu Thê húc vì há»… đặt vấn đỠlà bị má»i ngưá»i chê lẩm cẩm. ThÆ¡ thẩn bên bá» hồ Hoàn Kiếm má»i ngưá»i bảo chỉ còn bá»n Tây ba lô và mấy cụ già tập dưỡng sinh buổi sáng... Tiếc thật nhưng thế nào em cÅ©ng phải trở vá»...

Thay lá»i kết

Tôi viết những dòng này trong lúc mẹ con Thu Ä‘ang chuẩn bị hàng hóa để trở lại Ãức. Cô email cho tôi khoe: Khiếp! Có 2 mẹ con mà hàng hóa như chạy loạn; Mẹ con Hoa, bạn em đã vá» nhà bình yên. Tụi nó đổi ve,ù bay hãng China Airline anh ạ. Hiện cả 2 cÅ©ng Ä‘ang được gia quyến săn sóc bằng cách: truyá»n nước biển.

̇ȩc, 05.04 ................................................................

Việt Hà




Mục Lục


III . Ngàn Lá»i Ca (kỳ 21)__________________________________________

21 . Mùa Xuân Cuối Cùng Trên Ãất Nước

Nhạc Sĩ Phạm Duy



Ãôi dòng tiểu sá»­:
· Tên thật là Phạm Duy Cẩn, sinh ngày 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hàng Cót, Hà Nộị
· Ông sinh ra trong má»™t gia đình "làm văn há»c và trá»ng văn há»c" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 cá»§a nhà văn trào phúng xã há»™i Phạm Duy Tốn. Các anh cá»§a ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) Ä‘á»u có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhá», Phạm Duy từng theo há»c các trưá»ng Trung há»c Thăng Long, Cao Ãẳng Mỹ Thuật, Kỹ Nghệ Thá»±c Hành; tá»± há»c nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái MÆ¡ năm 1942.
· Ông gia nhập đoàn hát lưu động năm 1943, đi hát từ Nam chí Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến với nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cũng đã khởi xướng phong trào phục hồi và phát triển dân ca trong giai đoạn nàỵ Năm 1949, ông kết hôn với ca sĩ Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ vào Nam năm 1951, thành lập ban hợp ca Thăng Long vá»›i những thành viên chính là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà: Hoài Bắc Phạm Ãình Chương, Hoài Trung Phạm Ãình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ãi Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây Phương năm 1954-1955; ông vừa nhận sá»± chỉ dạy cá»§a nhạc sÄ© Robert Lopez, vừa làm bàng thính viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sá»± sáng tác trưá»ng cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác Ä‘á»u đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dÄ© nhiên tình ca lần lượt ra Ä‘á»á»‹
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cư sang Hoa Kỳ và định cư tại Midway City, Californiạ Nhạc sÄ© soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoàng Cầm ca, thá»­ nghiệm và khảo cứu nhạc Ä‘a Ä‘iệu cùng vá»›i con thứ Phạm Duy Cưá»ng, viết Hồi Ký...

Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứụ

Tác phẩm chá»n lá»c:

Trưá»ng Ca Con ÃÆ°á»ng Cái Quan
Trưá»ng Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giá»t Mưa Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ãố Ai
Bài Ca Sao
CỠHồng
Trả Lại Em Yêu
Con ÃÆ°á»ng Tình Ta Ãi
Thương Tình Ca
Ãừng Xa Nhau
Kỷ Vật Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngậm Ngùi
Tiá»…n Em
ÃÆ°a Em Tìm Ãá»™ng Hoa Vàng
Ão Anh Sứt Chỉ ÃÆ°á»ng Tà
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim BỠXứ
và Minh Há»a chuyện Kiá»u (tác phẩm cuối Ä‘á»i và là tổng hợp hành trình nghệ thuật)

Mùa Xuân Cuối Cùng Trên Ãất Nước

Thế là tôi đã ném được tầm con mắt vá» má»™t hành trình mà mức khởi hành vào đầu thập niên 40 là mấy bản NHẠïC HÙNG cổ Ä‘iển hay siêu thá»±c và vài bản NHẠïC TÃŒNH ấp úng cá»§a thá»i tiá»n chiến... tiến tá»›i giai Ä‘oạn NHẠïC KHÃNG CHIẾN vá»›i khá nhiá»u thanh niên ca, quân ca, dân ca rất hiện thá»±c và cÅ©ng rất lãng mạn cách mạng Ä‘i đôi vá»›i má»™t chút nhạc tình vừa viá»…n mÆ¡, vừa giang hồ, vừa ấm cúng...

Thá»i cuá»™c trong năm 1954 làm cho đất nước bị chia đôi, tôi chá»n miá»n Nam để sinh sống và trong suốt 20 năm ròng, tôi đã để cho con ngưá»i xã há»™i (l'homme social) cá»§a tôi được má»—i ngày má»™t trưởng thành vá»›i loại nhạc TÃŒNH Tá»° QUÊ HƯƠNG, khi thì mang tính chất xưng tụng vá»›i dân ca phục hồi, dân ca cải tiến, khởi Ä‘i từ dân ca phát triển tá»›i trưá»ng ca, từ đơn khúc tá»›i chương khúc, khi thì phê bình xã há»™i vá»›i tâm ca, tâm phẫn ca, vỉa hè ca, tục ca, thương ca chiến trưá»ng, khi thì siêu hình vá»›i đạo ca khi thì tươi mát vá»›i bé ca, nữ ca. khi thì bùi ngùi vá»›i bình ca v. v...

Con ngưá»i tình cảm (l'homme sentimental) chỉ được thả cho trôi theo má»™t cuá»™c tình rất muá»™n màng, rất khó khăn và không có lối thoát nào hÆ¡n là sá»± chia phôi, để cho má»™t số tình ca đôi lứa, tình ca má»™t mình được ra Ä‘á»i, nói lên tất cả hạnh phúc và khổ Ä‘au cá»§a má»™t con ngưá»i khi Ä‘i vào tình ái...

Trước ngày định mệnh 30 tháng Tư 1975, nhân dịp Tết, má»™t hãng sản xuất băng nhạc nhá» tôi soạn hai bài hát mùa Xuân. Vì tôi còn Ä‘ang trong không khí cá»§a những bài hoan ca, tôi soạn cho con gái yêu Thái Hiá»n bài hát nhan Ä‘á»:

TRÊN Ãá»’I XUÂN
(Saigon 1975)
Má»™t buổi sáng vừa tỉnh giấc là tàn Ãông
Liá»n vá»™i đứng dậy mở tung cá»­a đón Xuân
Nắng trên thá»m lấp lánh
Lũ bướm vàng tung cánh
Với to nhỠchim hót trên cành
Chải vội tóc, mặc áo vóc, xỠdầy cong
Rồi mở cánh cá»­a mầu xanh, rá»i gót xinh
Bước ra đưá»ng thÆ¡m mát
Dắt lên đồi xanh ngát
Ãón Xuân vá» trên khắp quê hương.
Ãi êm, Ä‘i êm trên cá» nõn nà
Ta đang đi trong hơi thở quê nhà
Gió mát cũng đến với đôi tay ngà
Má»™t bầu trá»i hồng ôm lấy ta
Xanh như mây xanh, thay cặp mắt này
Thơm, trong ta thơm hơn loài hoa dại
Suối tóc bát ngát cuốn quanh vai gầy
Dâng trong tim ta, sóng vơi đầy...

Một con ốc nằm yên giấc ở đồi hoang
Bá» má»™ng ngoan từ vá», vươn chào đón Xuân
Khiến ta là làn rêu bám
Cũng ngước mặt nghênh đón
Bóng dáng ngưá»i con gái tươi ròn
Chuồn chuồn ghé vỠngấp nghé ở vòm tre
Mùa Xuân sẽ còn thổi Ä‘i liá»u thuốc mê
Khiến cho bầy giun dế
Cũng như đàn em bé
Quấn quýt Ä‘á»i, không muốn ra Ä‘i !
CODA
Từ đồi Xuân, lòng vương vấn rồi phân vân
Bèn gửi luôn một nụ hôn vào Xuân mới !

Mưá»i mấy năm sau tôi má»›i có dịp ngó tá»›i bài hát này, không ngá» nó là bài hát mùa Xuân cuối cùng được sống trên đất nước! Quê hương đẹp quá, khiến cho cô bé Việt Nam choàng dậy, chải vá»™i má»› tóc mây, mặc bá»™ áo vóc vào ngưá»i, xỠđôi giầy cong rồi chạy tung lên đồi. Cô bé Ä‘i như Ä‘i trong hÆ¡i thở cá»§a quê hương, gió mát và bầu trá»i ôm ấp cô, mây làm xanh mắt cô, hoa cá» làm thÆ¡m lòng cô và trong tim thì cô có sóng. Rồi má»™t ngưá»i trai mang kiếp rong rêu nào đó, muốn cùng vá»›i con ốc bò ra khá»i vá», và cùng vá»›i cô, cùng vá»›i loài dun dế âm thầm hay vá»›i bầy chuồn chuồn vô tư lá»± được... quấn quýt Ä‘á»i, không muốn ra Ä‘i ! Không muốn ra Ä‘i, nhưng cuối mùa Xuân đó, vẫn phải bá» quê hương ra Ä‘i.

Ngoài bài TRÊN Ãá»’I XUÂN đó ra, tôi còn soạn thêm bài hát muà Xuân nữa, trong đó có nói tá»›i chuyện khoan dầu trên biển, khiến cho nước ta sẽ giầu to, ngưá»i dân sẽ đủ no và có tá»± do.

MỪNG XUÂN
(Saigon 1975)
Mừng Xuân tới bằng tiếng sáo vui
Vá»›i tiếng cưá»i yêu mến Ä‘á»i.
Mừng Xuân tới bằng tiếng vỗ tay
Vang khắp trá»i mây.
Xin mừng anh chiến sÄ© nÆ¡i tiá»n phương
Giữ đất cho Việt Nam hùng mạnh.
Nơi đồng xanh chúc bác dân cầy luôn
Lúa tốt, hoa mầu tươi suốt năm
Xin cho phố xá nơi thành đô
Giá»›i bán buôn làm to lá»i nhiá»u
Chúc cho một nước dân đủ no
Chúc cho một nước luôn tự do.
Mừng Xuân tới bằng tiếng hát vang
Dưới mái trưá»ng hay giữa đàng
Lá»i ca hát từ núi xa xăm
Ra tận đại dương
Mừng em bé vừa mới lên năm
Có Tiên vỠnơi bé nằm
Mừng ông lão bà lão tám mươi lăm
Sống thêm ngoài chục năm
Mừng Xuân tới bằng tiếng máy khoan
Nơi núi rừng, nơi suối ngàn
Mừng Xuân tới bằng tiếng máy soi
Giữa nơi biển khơi
Xin mừng cho những bước chân khẩn hoang
Vỡ đất cho Việt Nam thịnh vượng
Nơi mỠthan, chúc những anh thợ ngoan
Với cánh tay đẩy lui nước non
Xin mừng cho những tháp nơi biển xa
Mãi mãi phun dầu ra mịt mù.
Chúc cho một nước dân giầu to
Chúc cho một nước luôn tự do.
Mừng Xuân tới bằng tiếng hát vang
Dưới mái trưá»ng hay giữa đàng
Lá»i ca hát từ núi xa xăm
Ra tận đại dương
Mừng em bé vừa mới lên năm
Có Tiên vỠnơi bé nằm
Mừng ông lão bà lão tám mươi lăm
Sống thêm ngoài chục năm.
CODA
Mừng đôi lứa vừa mới kết hôn
Mối duyên tình luôn vững bá»n
Mừng tôi đã ngày thêm một lớn
Lớn thêm cùng những vui buồn.

Những Tình Khúc Cuối Cùng

Bây giá» nói tá»›i những tình khúc coi như cuối cùng cá»§a Ä‘á»i tôi... Những bản tình ca má»™t mình khởi Ä‘i từ năm 1968 vá»›i những bài đầy nuối tiếc như NGHÃŒN TRÙNG XA CÃCH, TRẢ LẠI EM YÊU... tiến tá»›i những bài đầy chết chóc soạn ra trong đầu thập niên 70 như MÙA THU CHẾT, GIẾT NGƯỜI TRONG MỘNG, CHIẾC BÓNG TRÊN ÃÆ¯á»œNG... thì bây giá» là vào khoảng 73- 75, tôi soạn ra những bài TÃŒNH HỜ, TA YÊU EM LẦM Lá» , YÊU LÀ CHẾT Ở TRONG LÃ’NG, NỬA ÃOẠïN TÃŒNH BUá»’N, NHá»®NG CUÔÃC TÃŒNH TAN Vá» ... Tất cả Ä‘á»u là những bài hát rất là chua chát và ma quái :
TÌNH HỜ

(Saigon 1975)
Tôi đang lừa dối em
Mà sao em không biết
Những lá»i nói tình duyên
Với tôi không cần thiết
Chớ nên thỠthốt chi
Ãùa vui thôi đấy nhé
Say đắm và si mê
Sẵn sàng đang nhạt nhoè.

Tội nghiệp quá, xây những lâu đài cát mơ
Biển vắng trong chiá»u sắp mưa
Tình cũng như là đám mây mịt mù
Tình là nhớ, xin nhớ không lừa dối ai
Ãừng nói câu chuyện lứa đôi
Tình cũng như dòng nước trôi.
Khi tôi tìm đến em
Là tìm vui trong chốc lát
Ãến má»™t lúc rồi quên
Nhớ nhung không cần thiết
Khi em hiểu rõ tôi
Yêu nghĩa là phai phôi
Nghĩa là mang hận hoài.

YÊU LÀ CHẾT Ở TRONG LÒNG
(Saigon 1975)
Làm sao tôi biết yêu đương là khúc Ä‘oạn trưá»ng
Làm sao tôi biết yêu đương là tiếng thê lương
Từ khi tôi má»›i yêu ngưá»i đó
Tình yêu thÆ¡m ngát như lá»i hứa
Cuộc tình ngây thơ, chúng tôi xây mộng xây mơ
Ngưá»i cho tôi biết yêu nhau là sẽ nặng sầu
Ngưá»i cho tôi biết yêu nhau là sẽ xa nhau
Dù tôi không muốn tin là hết
Tình yêu như lá theo mùa chết
Cuộc tình năm xưa sẽ tan sau một cơn mưa...

Ngưá»i tình Æ¡i ! Yêu đương là chá»› nên mong
Yêu đương là chết trong lòng
Yêu đương là khối sầu thương
Ngưá»i tình Æ¡i ! Yêu đương là tiếng than van
Yêu đương là nát cung đàn
Yêu đương là giấc mơ tàn...

Làm sao tôi biết yêu đương ở cõi địa đàng
Làm sao tôi biết yêu đương là mối dây oan
Từ khi tôi biết yêu là thế
Tình yêu đốt cháy tim nhỠbé
Cuộc tình ra đi sẽ đem theo cả say mê

Ngưá»i cho tôi biết yêu nhau dù có nguyện cầu
Ngưá»i cho tôi biết yêu nhau là vẫn thương Ä‘au
Dù cho tôi biết quên ngưá»i cÅ©
Tình yêu chắp cánh theo ngá»n gió
Lòng ngưá»i Ä‘ong đưa vết thương mối tình xa xưa.

TA YÊU EM LẦM LỠ
(Saigon 1975)
Loài cỠcây man rợ
Loài ma quái ngu si
Ta yêu em lầm lỡ
Bây giỠđưá»ng nào Ä‘i ???
Em yêu ma quỉ dữ
Ãã đến gieo sầu thương
Em là cây cỠúa
Em đến gieo buồn thương.
Ta cho em tất cả
Hỡi nụ hôn lần đầu
Bây giỠtình tan vỡ
Ta còn lại thương đau.
Ta yêu em lầm lỡ
Ôm bàn tay dại khá»
Em là loài hoang thú
Ta vất vả tim khô...
Loài phù hoa mắt má»
Bạc vàng phấn son mơ
Nơi mồ hoang lạc thú
Em bướm hồng lửng lơ
Ôi chông gai đầy lối
Cất bước đi vỠđâu?
Một lần ta lầm lỡ
Trăm đưá»ng còn sầu Ä‘au.
Ta yêu em vất vả
Ôi lần cuối lần đầu
Em là cành gai sắc
Cho thịt nát xương đau
Yêu em nên mất cả
Vỡ nụ hôn tình đầu
Yêu là sầu chất chứa
Yêu còn được là bao...

Ngưá»i ngoảnh lưng giấu mặt
Cuá»™c Ä‘á»i má»›i Ä‘i xây
Ãi van xin hạnh phúc
Nô lệ vào rủi may
Ta thương em nhỠbé
Với giấc mơ bạc vàng
Em là cây cỠúa
Ta là loài ma hoang
NỬA ÃOẠN TÃŒNH BUá»’N

(Saigon-1975)
Cho tôi nửa đoạn tình buồn
Ãể tôi lấp kín đáy hồn cá»§a tôi, hồn đã vỡ đôi
Yêu ngưá»i mà ngưá»i chẳng có yêu tôi
Thế thôi, thôi nhé đành thôi nhé ngưá»i
Ãành thôi nhé ngưá»i.

Tôi mua hoa thắm tôi liệm cuá»™c Ä‘á»i
Kết vòng tang trắng khẽ gá»i tên ngưá»i
Chiá»u nay trăng sao rÆ¡i rá»›t trên đồi
Chiá»u nay mưa giăng giá buốt tim rồi...
Cho tôi nửa đoạn tình buồn
Ãể tôi lấp kín đáy hồn cá»§a tôi, hồn đã vỡ đôi
Yêu ngưá»i mà ngưá»i chẳng có yêu tôi
Thế thôi, thôi nhé đành thôi nhé ngưá»i
Ãành thôi nhé ngưá»i...

Gió buồn sẽ bước chân côi, bước chân mồ côi
Ngân nga chuông lạnh tím trá»i nghÄ©a trang
Gục đầu bên nấm mồ hoang, nấm mồ hoang
Bâng khuâng thầm há»i má»™ tôi hay má»™ nàng?
Mộ ai thì cũng là mộ hoang
Tình chôn đã chết úa vàng đớn đau...
CODA
Trên mưá»i đầu ngón tay
Ở giữa đoạn tình này...

NHỮNG CUỘC TÌNH TAN VỠ

(Saigon 1975)
Rồi sẽ có má»™t thá»i
Cuộc tình rồi vỡ đôi
Ta lôi kéo nhau đi
Như một lũ tình si
Từ khắp những nẻo đưá»ng
Ngưá»i tìm nhau trăm hướng
Những cánh bướm mầu đen
Như quên lối vưá»n tiên
Nên hoa cũng dại điên.
Ta tìm ngưá»i như sông tìm ra biển
Ngưá»i tìm ta như biển ngược vá» sông
Gỡ đôi tay là tình thả bay như diá»u không dây
Ngưá»i tìm ta bao la nÆ¡i biển Bắc
Ta tìm ngưá»i ở tận cuối biển Ãông
Hỡi ôi tìm nhau như thể tìm chim...
Và chớ có ngỡ ngàng
Tình nào chẳng vỡ tan?
Ta lê bước lang thang
Như một lũ mèo hoang
Và cũng chớ bẽ bàng
Dạ tràng đi se cát
Gió rét lúc tịch liêu
Hay trong nắng lửa thiêu
Ãi vun sá»›i tình yêu...
CODA
Rồi sẽ có một ngày
Cuộc tình phải tan vỡ
Chỉ còn lại thương nhớ
Ở lòng ngưá»i Ä‘i tìm
Ãi tìm nhau...

Trong nhạc tình của tôi vào lúc này, YÊU TINH TÌNH NỮ là bản tình ca mầu xám, ma quái :
YÊU TINH TÌNH NỮ

(Saigon-1975)
Yêu tinh tình nữ Ä‘i tìm ngưá»i yêu
Kêu vang lá»i hú trong chiá»u tịch liêu
Yêu tinh mặt trắng như vôi
Ôi sâu thẳm, mắt em soi
Không gian ma quái cá»§a loài ngưá»i.
Yêu tinh tình nữ xưa là Tiên Nga
Xin theo trần thế đi tìm đam mê
Sau khi gặp giấc mơ hoa
Oan khiên đập vỡ tim ra
Tiên Nga thành kiếp yêu ma...
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây
Ngưá»i yêu dấu, ngưá»i hào hoa, phong nhã như tÆ¡ trá»i
Anh ơi ! Anh ơi !
Trả lại ngưá»i, tôi trong tay
Còn dư hương làn hÆ¡i ấm thÆ¡m ngát tình Ä‘á»i, ngưá»i Æ¡i !
Trả lại tôi, trả lại tôi đây !
Ngưá»i xưa thưá»ng kể chuyện cho tôi nghe
Truyện Loan và DÅ©ng, chuyện yêu đương suốt Ä‘á»i.
Trả lại tôi, trả ngưá»i tôi yêu
Thưá»ng hay hát cho tôi nghe bài ca tiá»n chiến
Cá»§a Ãặng Thế Phong hay Văn Cao tuyệt vá»i.
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !

Yêu tinh tình nữ đi tìm tình thương
Ôi duyên tình cÅ©, ôi thá»i vàng son
Dương gian đầm ấm mơm man
Ôi Âm Ty vắng tiếng bụi hồng.
Yêu tinh tình nữ suốt Ä‘á»i thành tinh
Ãi theo ngưá»i sống Ä‘i đòi tình trinh
Len trong thù oán vang vang
Trôi trong biển máu vang vang
Em đi đòi tiếng yêu thương.
CODA
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây !
Trả lại ngưá»i yêu tôi đây

Thế rồi, trước khi rá»i quê hương, tôi viết bản tình khúc nhẹ nhàng này :
CHỈ CHỪNG ÃÓ THÔI

(Saigon-1975)
Chỉ chừng một năm trôi
Là quên lá»i trăn trối
Ai nuối thương tình đôi
Chỉ chừng một năm thôi
Chỉ cần một năm qua
Là phai mỠhương cũ
Hoa úa trong lòng ta
Chỉ cần một năm xa...
Khi xưa em gầy gò
Ãi ngang qua nhà thá»
Trông như con mèo khá»
ChỠbàn tay nâng đỡ
Ta yêu em tình cá»
Như cơn mưa đầu mùa
Rơi trên sân cỠgià
Làm rụng rơi cánh hoa.
Chỉ cần một cơn mưa
Là vai gầy thêm nữa
Cho ướt môi, má»m da
Chỉ cần giá»t mưa sa
Chỉ chỠmột cơn mưa
Ãể không ngá» chi nữa
Ãi dưới mưa hồng nghe
Giá»t nhẹ vào tim ta.
Ta yêu em mù loà
Như A-Ä‘am ngù ngá»
Yêu E-va khù khá»
Cuộc tình trinh tiết đó
Nhưng thiên tai còn chá»
Ãôi uyên ương vật vá»
Chia nhau xong tội đồ
Ãầy Ä‘á»a lâu má»›i tha...

Chỉ má»™t chiá»u lê thê
Ngồi co mình trên ghế
Nghe mất đi tuổi thơ
Chỉ má»™t chiá»u bÆ¡ vÆ¡
Chỉ là chuyện đong đưa
Ãá»i luôn là cÆ¡n gió
Thay áo cho tình ta
Chỉ là chuyện thiên thu.
Tưởng chừng nghìn năm sau
Chẳng ai còn yêu nhau
Nào ngỡ đâu tình yêu
Giăng bẫy nhau còn nhiá»u
Nghe lòng còn khô ráo
Nghe chừng còn khát khao
Nên gục đầu rất lâu
Xưng tội cả kiếp sau.
CODA
Cả triệu ngưá»i yêu nhau
Còn ai là không thấu ?
Len giữa u tình sâu
Má»™t vài giá»t Æ¡n nhau
Tia sáng Thiên ÃÆ°á»ng cao
Rá»i vào ngục tim nhau...
* * *

Phạm Duy

Mục Lục


IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________

Thư Tình Tháng Này

DHH



Anh Yêu Dấu,

Nàng thu đã đến vá»›i chúng ta rồi đấy anh. Thu vàng áo em hay thu vàng lá xanh, em cùng nàng thu nhá»› đến anh, nhá»› từng ánh mắt, nụ hôn, nhá»› từng buổi hẹn hò, để biết rằng em rất sung sướng được làm ngưá»i tình nhá» bé cá»§a anh.

Làm sao có thể lưu giữ lại hình ảnh của những chuỗi ngày dạo chơi nơi rừng lá thu bay, nét đẹp của từng chiếc lá vàng óng ã, muôn màu, muôn sắc trãi dài trên các lối đị Các cặp tình nhân sung sướng đi bên nhau, thưởng thức nét đẹp thiên nhiên ấỵ

-Dã biết bao nhiêu bài thÆ¡ nói lên ná»—i lòng cá»§a thu sang, thu sầu, thu đị Mầu thá»i gian như má»™t chiếc bóng âm thầm mang Thu đến , tô sắc thắm, rồi héo tàn, rồi hiu hắt như những lần anh đến rồi Ä‘i, để lại trong em những khắc khoải mong chá».

Em cùng thu thở than, em cùng thu vang tiếng nỉ non gá»i tên anh. Ngưá»i tình yêu dấụ Nàng thu như Ä‘ang cảm thông và chia sẻ ná»—i buồn cá»§a em. Tình yêu ngá»t mật, đã làm em ngây ngất, chìm đắm trong hôn mê và như ngưá»i say, ao ước được say mãi trong men tình.

Viết cho anh, nói cho anh những lá»i nồng nàn, yêu thương chân thật nhất từ nhịp đập con tim nhưng vẫn chưa đủ để diá»…n tả hết tâm trạng bàng hoàng thiếu vắng anh.

Ngưá»i yêu dấu Æ¡i, thu đã vá» vá»›i lá cây, sao anh chưa vá» bên em ? Có phải chăng thá»­ thách vẫn còn Ä‘eo Ä‘uổi chúng ta ? Và thá»i gian là chìa khóa cá»§a cánh cá»­a tâm hồn ? Dù sao Ä‘i nữa em mãi mãi yêu anh, mãi mãi là ngưá»i tình bé bá»ng cá»§a anh. Phải thế không anh ?

Thu đến tình thu thật chứa chan
Cho em say giấc mộng bên đàn
Yêu anh, năm tháng tình ngây ngất
Theo lá thu vàng tình vướng mang

Khẽ há»i nàng thu có nhá»› ai
Sao ngày hiu hắt, gió u hoài
Tình thÆ¡ má»i cánh nhoài theo lá
Cho mắt em sầu, mưa nặng vai

Viết Cho Giao Mùa
October, 2004

DHH
~~~/~~((@

Mục Lục


V . Nghiên Cứu_____________________________________________

1. Thơ Con Cóc - Thơ Dở Sao Lại Sống Mãi

Nguyá»…n Ãăng Tuấn



Trong các sáng tác thÆ¡ văn - các bài yếu kém thưá»ng bị rÆ¡i vào quên lãng. Bài văn, thÆ¡, có dở cách mấy cÅ©ng không thể nào lưu truyá»n từ thế hệ này qua thế hệ khác. Cho dù được tâng bốc đến tận mây xanh. ThÆ¡, văn dở vẫn là thÆ¡ văn dở.

Tuy nhiên, trong số hằng hà sa số các bài thÆ¡ văn dở lại để lại má»™t bài thÆ¡ dở tận cùng. Cái lạ, là bài thÆ¡ dở kia lại sống mãi vá»›i thá»i gian. Bao nhiêu ngưá»i vẫn nhận định: đây là bài thÆ¡ dở nhất trong các bài thÆ¡ dở. Bài thÆ¡ con cóc là biểu tượng để diá»…u Ä‘á»á»‹ Bài thÆ¡ con cóc để chê bai các ngưá»i làm thÆ¡ dở. Bài thÆ¡ dở để khuyên răn má»i ngưá»i khác chá»› làm thÆ¡ dở (như thế).

Má»™t nhà phê bình văn há»c (NHQ) cÅ©ng đã phải có má»™t bài nhận định riêng vá» bài thÆ¡ dở, cá»±c dở, thÆ¡ Con Cóc nàỵ

Thế nhưng, vẫn chưa trả lá»i thá»a đáng: đã là bài thÆ¡ dở, sao lại được lưu truyá»n qua bao thế hệ. Dù biết bao nhiêu ngưá»i, ai cÅ©ng nhìn nhận là bài thÆ¡ dở thậm tệ. Nhưng sao ai cÅ©ng nhá»› ? Ãể răn Ä‘e các ngưá»i làm thÆ¡, chá»› viết thÆ¡ theo tinh thần thÆ¡ Con Cóc kiạ ThÆ¡ dở tàn tệ.

Cho đến má»™t ngày kia, đưá»c Ä‘á»c trong tá» tạp chí Văn Há»c Nghệ Thuật (Võ Phiến chá»§ biên, năm 1977 tại Hoa Kỳ) má»™t bài thÆ¡ con Cóc khác, từ thiá»n sư Nhật Bản, dạng thÆ¡ Bài Cú (Haiku). Ba câu:

Ao Sâu
Con Cóc Nhảy
Bõm

để tả vỠcái tĩnh, cái an nhiên.

Tá»± nhiên, tôi chợt tỉnh ngưá»á»‹ Bài thÆ¡ dở, bài thÆ¡ Con Cóc Việt Nam (khuyết danh):

Con Cóc Trong Hang
Con Cóc Ngồi Ãó
Con Cóc Nhảy Ãi

chẳng phải để tả cái an nhiên tự tại kia chăng ?

Ngưá»i làm bài thÆ¡ kia, Con Cóc Việt Nam, phải an nhiên nhìn ra con cóc (mãi) trong hang. Con Cóc Tá»± Tạị Con cóc Ngồi Ãó. Con cóc an nhiên. Và rồi con cóc nhảy rạ Thế thôi.

Hay má»—i chính chúng ta cố Ä‘ang Ä‘i tìm cái an nhiên tá»± tại, vẫn vòng vo trong há»—n loạn cuá»™c Ä‘á»á»‹ Ãể rồi than khóc, hân hoan. Ãể trào ra tâm tư rúng động. Tình do tâm mà rạ Câu Kinh còn nguyên vẹn hình hàị Qua bao Ä‘á»i sống. Tâm ở đâụ Sao hoài rúng động. Có an nhiên. Có tá»± tại ?

ThÆ¡ Con Cóc, tá»± dưng sống mãị ThÆ¡ dở. Sao lại truyá»n mãị Sống mãi vá»›i cái tá»± tại an nhiên kiạ

Thơ Con Cóc - hai bài thơ lạ lùng
Dở thế mà lại haỵ
(ngày 14 tháng 9 năm 2004)

Nguyá»…n Ãăng Tuấn

Mục Lục


2. CALI, THỦ PHỦ BỆNH WEST NILE

Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức



Bạn có sợ chăng, theo bài đăng trên báo LA Times số thứ Hai 30/8/2004 vừa qua, Cali ta Ä‘ang là thá»§ phá»§ bệnh West Nile, có số ngưá»i bệnh nhiá»u nhất nước Mỹ, qua mặt Arizona rồi.

Tuần trước, căn bệnh tăng cưá»ng độ, quét gần như toàn tiểu bang Cali, và quận Los Angeles trở thành trung tâm má»›i cá»§a căn bệnh.

Mùa Hè này, đến nay, hÆ¡n 340 ngưá»i ở Cali được khám phá thấy có siêu vi West Nile trong cÆ¡ thể. Các giá»›i chức y tế phá»ng định hàng ngàn ngưá»i khác chắc cÅ©ng nhiá»…m, song vì bệnh nhẹ nên không biết. 10 ngưá»i đã chết, nhưng giá»›i chức y tế tiên Ä‘oán sẽ có thêm ngưá»i mất mạng trước khi mùa Hè chấm dứt. Há» nghÄ© căn bệnh sẽ còn tiếp tục hoành hành mãi đến đầu Thu. Nó dữ nhất khoảng cuối tháng 8 đầu tháng 9, tức thá»i gian này, nên trên truyá»n hình, gần như ngày nào há» cÅ©ng cảnh báo chúng ta.

Năm trước 2003, hÆ¡n 9.800 trưá»ng hợp bệnh được báo cáo, trong đó có 2.700 ngưá»i bị viêm óc hoặc viêm màng óc.

Nguyên nhân

Bệnh West Nile do siêu vi West Nile, má»™t thành viên cá»§a nhóm siêu vi khá»§ng bố gây bệnh viêm óc Nhật Bản (Japanese encephalitis), khám phá đầu tiên năm 1937 trên má»™t phụ nữ Phi Châu bị nóng sốt tại khu vá»±c phía Tây sông Nile, miá»n Tây Bắc xứ Uganda.

Trước khi đến Mỹ năm 1999, siêu vi này đã càn quét nhiá»u nÆ¡i, Phi châu, Trung Ãông, Ãông Âu, Nga Sô, à châu, Úc. Năm 1999, nó có mặt tại Mỹ, làm chết 7 ngưá»i ở New York. Từ đó, không mấy tiểu bang vắng bóng nó.

Bệnh truyá»n chính qua muá»—i chích, những con muá»—i nhiá»…m siêu vi, sau khi chúng đã đốt, hút máu những chim chóc mang siêu vi West Nile trong thân thể. Ãến hÆ¡n 70 loại chim là nguồn chứa siêu vi; tại Hoa Kỳ, quạ là chính. Năm nay, khoảng 50.000 con chim trong Cali được ghi nhận đã mất vì siêu vi West Nile, nhiá»u con Ä‘ang vui bay trên trá»i bá»—ng rá»›t độp xuống đất, chết. Ngưá»i ta Ä‘ang lo chích ngừa cho những loài chim cần bảo vệ.

Thỉnh thoảng, có trưá»ng hợp bệnh lây qua truyá»n máu, các cÆ¡ quan được ghép, qua nhau, qua da.

Ãầu Hè này, ở Cali ta, căn bệnh phát xuất từ hai quận San Bernadino và Riverside, nÆ¡i có nhiá»u chá»— nước ao tù ứ Ä‘á»ng, nhưng đến giá», đã quét qua 53 trong tổng số 58 quận Cali, và quận Los Angeles bị nặng nhất.

Triệu chứng

Phần lá»›n (khoảng 80%) số ngưá»i nhiá»…m siêu vi West Nile do muá»—i truyá»n không thấy có triệu chứng gì cả.

Nếu có triệu chứng, triệu chứng phát khởi 3 đến 15 ngày sau khi bị muá»—i có mang siêu vi West Nile chích, rất khó phân biệt vá»›i các bệnh nhiá»…m siêu vi khác. Ngưá»i bệnh nóng sốt, yếu mệt, nhức đầu, Ä‘au lưng, Ä‘au má»i bắp thịt, biếng ăn độ 3-6 ngày. Ngưá»i khác Ä‘au mắt, Ä‘au há»ng, buồn nôn, ói má»­a, tiêu chảy, Ä‘au bụng. Có ngưá»i nổi mẩn đỠtrên da, sưng hạch. Căn bệnh có thể khiến ta mệt má»i nhiá»u tuần.

Má»™t số nhá» (khoảng 1 trong 150 ngưá»i có triệu chứng) không may bệnh sẽ rất nặng, bị viêm óc (encephalitis) hoặc viêm màng óc (meningitis). Những vị này sốt cao, nhức đầu kinh khá»§ng, cứng cổ, lÆ¡ mÆ¡, lẫn lá»™n, hôn mê, đôi khi buồn nôn, ói má»­a. Ngưá»i bệnh có thể có những rối loạn vá» cá»­ động như tay chân run rẩy, bắp thịt giật từng cÆ¡n, chậm chạp, Ä‘i đứng không vững. Bị thể bệnh này, các vị trên 70 tuổi rất dá»… chết. Những ngưá»i sống sót, hay mang những biến chứng tổn thương vá» nhận thức và thần kinh dài lâu.

Bịnh không thể truyá»n thẳng giữa ngưá»i và ngưá»i, nên ngưá»i bệnh không cần cách ly, ngưá»i thân vẫn ká» cận săn sóc được.

Thể bệnh nặng thưá»ng chỉ xảy ra cho các vị cao niên, hay ngưá»i có sức đỠkháng cÆ¡ thể giảm như ngưá»i bị ung thư, liệt kháng (AIDS), tiểu đưá»ng, hoặc các bịnh trầm kha khác.

Tuy vậy, các bác sÄ© Ä‘ang quan ngại siêu vi West Nile có thể gây má»™t dạng bệnh khác, tuy hiếm hÆ¡n nhiá»u, song nguy hiểm, tấn công tất cả má»i ngưá»i, bất kể già trẻ, khá»e yếu. Ãây là dạng bệnh “liệt má»m cấp tính†(acute flaccid paralysis), khiến ngưá»i bệnh liệt, giống như khi bị bệnh sốt tê liệt (poliomyelitis). Trong dạng bệnh này, bắt chước siêu vi tốt tê liệt, siêu vi West Nile tấn công chính những phần óc Ä‘iá»u khiển sá»± vận động. Phần óc Ä‘iá»u khiển cá»­ động cá»§a chân chẳng hạn. Nếu vậy, chúng ta vẫn còn cảm giác, ai sỠđến chân vẫn biết, song chân ta cứ má»m oặt, chẳng cá»­ động nhúc nhích gì được.

Ãiá»u đáng sợ, triệu chứng liệt gây do dạng bệnh này thưá»ng sẽ vÄ©nh viá»…n, không thể hồi phục lại. Ãiểm đáng hãi khác, nó có thể tấn công bất cứ ai, không nhất thiết chỉ những ngưá»i già, yếu, mà lại hay tấn công những ngưá»i trong khoảng tuổi 30s, 40s, khá»e mạnh, Ä‘á»i còn rất tươi. Ngưá»i ta chưa hiểu rõ cÆ¡ chế gây ra thể bệnh này.

Thể bệnh này được nhận ra và nghiên cứu vào năm 2000, má»™t năm sau khi siêu vi West Nile đột nhập vào Mỹ qua ngã New York. CÅ©ng may, đến nay hình như má»›i chỉ có vài trưá»ng hợp bệnh “liệt má»m cấp tính†xảy ra.

Ãịnh bệnh

Cuối Hè đầu Thu mà vị nào bá»—ng dưng nóng sốt không rõ nguyên nhân, vá»›i các dấu chứng viêm màng óc, viêm óc, hoặc liệt má»m, chúng ta nên nghÄ© đến bệnh West Nile. Nhất là khi trong vùng Ä‘ang có dịch, cho chim chóc hoặc ngưá»i.

Có nhiá»u cách để xác định đây đúng là bệnh West Nile. Cách tốt là tìm kháng thể chống siêu vi West Nile IgM trong máu hoặc nước tá»§y sống.

Chữa trị và phòng ngừa

Bệnh West Nile chưa có thuốc đặc biệt để trị.

Các bệnh siêu vi (virus) thưá»ng khó chữa, chẳng như bệnh vi trùng (bacteria), ta còn á»· vào thuốc trụ sinh (antibiotic) [song không ít bác sÄ© vẫn dùng trụ sinh để chữa bệnh siêu vi, mong vừa lòng ngưá»i bệnh, làm vậy kỳ lắm].

Ngưá»i bệnh West Nile, nếu có triệu chứng nhẹ như cảm thưá»ng thôi, ta dùng thuốc giúp ngưá»i bệnh dá»… chịu. Bệnh nặng, cần đưa vào nhà thương.

Cũng chưa có thuốc ngừa bệnh West Nile, ít ra trong vòng vài năm tới.

Thế nên, cách đối phó căn bệnh hữu hiệu nhất là tránh đừng để muỗi đốt:

· Ta vào nhà khi trá»i sụp tối, sáng tránh ra ngoài sá»›m. Ãây là những lúc muá»—i hoạt động mạnh nhất, trong cảnh tranh tối tranh sáng.

· Xem lại các cá»­a lưới còn tốt không. Chúng giúp ngăn muá»—i khá»i vào nhà.

· Tát khô hết các vÅ©ng nước ứ Ä‘á»ng quanh nhà, trong hÅ©, chậu, bánh xe cÅ© phế bá» ngoài sân, v.v..

· Mặc quần áo dài tay, dài chân che phá»§ thân thể khi ra ngoài trá»i. Muá»—i thích đốt ngưá»i mặc mầu sậm, nên chúng ta mặc quần áo mầu sáng tốt hÆ¡n.

· Xịt thuốc chống muỗi mòng (insect repellant) DEET 30-35% vào da, phần để lộ ra ngoài và cả trên quần áo.

· Báo động vá»›i cÆ¡ quan y tế công cá»™ng nếu thấy chim chết bất thưá»ng hay gia tăng. Không nên tá»± mình bốc xác chim chết, mặc dù nguy cÆ¡ bị nhiá»…m siêu vi West Nile trá»±c tiếp từ xác chim rất hiếm.

Trá»i, Ä‘á»i chẳng lúc nào yên. Không ngá» Cali ta Ä‘ang là thá»§ phá»§ cá»§a West Nile, có số ngưá»i bệnh dẫn đầu toàn quốc Mỹ. Khí hậu Cali tốt, chim cÅ©ng thích, di cư vá» nhiá»u, kể cả chim bịnh, và có lẽ cÅ©ng vì chúng ta ít phải trốn nóng trong nhà, ngày đêm ra ngoài vui thú. Má»i cái Ä‘á»u có cái giá cá»§a nó, chẳng thứ gì “free†cả, chắc đây là cái giá ta ở Cali phải trả, ngoài giá nhà cá»­a cứ lên vù vù.

Thôi đành, Ä‘ang lúc căn bệnh trên đà hoành hành mạnh, chúng ta chịu khó theo dõi báo chí, truyá»n hình, cẩn thận nghe lá»i khuyên cá»§a giá»›i chức y tế.

9/2004

Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức

Mục Lục


VI. Giá»›i Thiệu - Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuật ___________________________________________________



1. Câu Chuyện Thơ Nhạc



Má»i các bạn nghe Câu Chuyện ThÆ¡ Nhạc do chị Bích Huyá»n thá»±c hiện, đã phát thanh trên VOA

Thơ Quang Dũng 1
http://saigonline.com/mdv/BichHuyen/QuangDung1.wma
Nhạc:

VÄ©nh Biệt (Ãoàn Chuẩn) do Lê Dung hát
Ãêm Vô Ãịnh (thÆ¡ Thanh An, nhạc Nguyên Bích) do Quỳnh Lan hát
Tình Bá»—ng Khói Sương (thÆ¡ Phạm Ngá»c, nhạc Phạm Anh DÅ©ng) do Bảo Yến hát

Mai ̇ȩc Vinh
Phạm Anh Dũng
http://www.saigonline.com/phamanhdung/

Mục Lục




2. Nguyệt san VietHome

Giao Muà vừa nhận được Nguyệt san VietHome số tháng 9 do chị Ãá»— Mùi gá»­i tặng. Báo in mầu giấy láng từ trong ra ngoaì, baì vở nhiá»u tiết mục: khoa há»c, văn há»c, nhiếp ảnh, y tế, gia chánh...... Ngưá»i chá»§ trương là chị Ãá»— Mùi, má»™t khuôn mặt quen thuá»™c trong lÄ©nh vá»±c báo chí.

Ãiạ chỉ cuả toà báo:
VietHomeMagazine
1340 Tully Road # 301
San Jose, CA 95122
tel 408-971-6057
Email: VietHomeMagazine@cs.com.








Mục Lục




3. Tủ sách Việt Nam trên mạng

http://thegioicd.com/tusach.htm

Công nghệ thông tin Ä‘ang làm biến đổi cách Ä‘á»c sách. Hình ảnh nhiá»u lữ khách ôm những quyển sách dày cá»™p từ phòng chá» sân bay đến trạm xe bus, trên các hành trình du lịch hoặc công tác đã thưa dần. Lác đác đây đó xuất hiện những quyển sách Ä‘iện tá»­ bé bằng bàn tay, đôi khi gồm cả công năng Ä‘iện thoại di động, sổ ghi chép. Những tá»§ sách lá»›n như Google, Microsoft… Ä‘ang là đầu mối cung cấp sách hứa hẹn thành công rá»±c rỡ.

Sách tiếng Việt cho ngưá»i Việt, tại sao không? Câu trả lá»i gá»­i đến các bạn là việc ra Ä‘á»i tá»§ sách Ä‘iện tá»­ cá»§a Vantuyen.

Thật vậy, vá»›i phần má»m MS READER, má»™t file sách truyện hàng Mb đã được nén xuống khá nhá» gá»n, thá»i gian tải vá» không đáng kể. Ngoài ra nó tránh cho ngưá»i Ä‘á»c những trở ngại kỹ thuật khác như Font chữ, sá»± xung đột giữa hệ Ä‘iá»u hành và trình soạn thảo văn bản. Sách Ä‘iện tá»­ gá»™p được má»i tiện dụng cá»§a sách in truyá»n thống, hÆ¡n thế nữa, nó mang thêm các tiện ích má»›i rất rõ ràng: ngưá»i Ä‘á»c có thể thay đổi kích thước chữ phù hợp vá»›i thị lá»±c mắt mình, dá»… dàng tạo dá»±ng má»™t thư viện khổng lồ chỉ trong ổ đĩa cứng nhá» bằng chiếc tem thư. Ở tương lai rất gần khi phần má»m Ä‘á»c chữ Việt hoàn chỉnh chào Ä‘á»i, quyển sách cá»§a bạn sẽ trở thành bà tiên tốt bụng từ cổ tích bước ra, luôn Ä‘á»c truyện cho bạn nghe nếu bạn có nhu cầu!

Ãá»c sách nói chung là má»™t hành vi giải trí mang ý nghÄ©a văn hóa cao. Dù bạn chỉ cần má»™t quyển sách để giết thá»i gian, nhưng sách luôn mang đến cho bạn nhiá»u hÆ¡n thế. Con đưá»ng để sách trên mạng đến vá»›i bạn ít nhất trải qua hai công Ä‘oạn: Ãi từ tác giả đến nhà cung cấp và bước vào không gian Ä‘iện toán cá»§a riêng bạn. Hiện có rất nhiá»u trang web đăng tải sách Việt miá»…n phí trên mạng. Nó xuất phát từ khát khao phổ biến tri thức cá»™ng vá»›i sở thích Ä‘á»c sách cá»§a chá»§ nhân trang web. Song mặt trái cá»§a các trang web này là bài vở cÅ© nhiá»u hÆ¡n má»›i, chất lượng chưa chuẩn, thá»i gian tồn tại không lâu bá»n vì chá»§ nhân (thưá»ng là cá nhân) phải nai lưng chi trả rất nhiá»u chi phí liên quan đến việc duy trì trang web. Số ít trang web được sở hữu bởi há»™i Ä‘oàn tuy lưu trữ sách nhiá»u, Ä‘a dạng nhưng thiên vá» chính trị há»c thuật hÆ¡n là giải trí. Do đó há» chưa đáp ứng sở nguyện cá»§a đông đảo bạn Ä‘á»c thuá»™c má»i tầng lá»›p, nhu cầu Ä‘a dạng. Chuyện bản quyá»n thì thật kinh hoàng, mạnh ai nấy sao chép. Tác giả không trá»±c tiếp chịu trách nhiệm vá» bản thảo nên xảy ra nhiá»u chuyện đáng tiếc như: đánh máy sai chính tả và sót, râu ông ná» cắm cằm bà kia…

Trong ý nghÄ©a tìm kiếm hình thức má»›i mẻ để Ä‘em sách đến vá»›i bạn Ä‘á»c, Vantuyen mạnh dạn xây dá»±ng má»™t tá»§ sách không hoàn toàn miá»…n phí. Thật buồn nếu ai đó nghÄ© Vantuyen muốn làm giàu bằng cách này. Chúng tôi chỉ mong làm cầu nối giữa tác giả và độc giả. Chúng tôi sẽ lá»±a chá»n, thương thuyết mua bản quyá»n nhiá»u bài viết, quyển sách có giá trị và gá»­i đến các bạn. Chi phí tượng trưng các bạn chuyển vào tài khoản Vantuyen má»—i khi tải sách vá» sẽ góp phần thá»±c hiện tiêu chí lá»›n lao: giúp tác giả có thu nhập (tác giả, như các bạn từng biết, thưá»ng là những ngưá»i luôn khó khăn, há» hy sinh nhiá»u thứ để cống hiến cho văn chương), giúp Vantuyen có đồng ra đồng vào để duy trì, xây dá»±ng trang web ngày càng chất lượng hÆ¡n. Ãóng góp từ muôn vàn giá»t nước nhá» sẽ tạo thành cÆ¡n mưa trong lành, tưới tắm ná»n văn há»c Việt Nam, giúp nó không ngừng vươn lên và sản sinh ra những tác phẩm ngang tầm thế giá»›i.

Chúng tôi rất mong sá»± hợp tác cá»§a tác giả và độc giả khắp nÆ¡i để tá»§ sách vantuyen sá»›m ngày được ra mắt cùng bạn Ä‘á»c.

Má»i thắc mắc và góp ý xin đừng ngần ngại liên lạc vá» há»™p thư Ä‘iện tá»­ sau:

vietpenclub@yahoá»com
http://thegioicd.com/tusach.htm

Mục Lục




4. Nhạc Thính Phòng


































Mục Lục


VII . Hộp Thư Toà Soạn ___________________________________________________



Nguyệt San Giao Muà xin cám Æ¡n những thân hữu sau đây : Bích Hà, Châu Thái Lê, Chu Kỳ Thư, Ãức Hồ, DHH, Ãá»— Thành, Hoa Bằng Lăng, Lạc Duyên, Linh VÅ©, Nguyá»…n Ãông Pha, Nguyá»…n Ãăng Tuấn, Ngô Thy Vân, Ngá»c An, Nnguong, BS Nguyá»…n Văn Ãức, Nguyá»…n Hải Bình, Nguyá»…n Hữu Viện, NS Phạm Duy, Phạm VÅ© Anh Nam, Phạm Văn Tiên, Quang Ngá»c, Sông Cá»­u, Sương Mai, Thanh Thanh, Tôn Thất Phú SÄ©, Trần Nhất Lang, Trần Công Nhung, Trần Kiêu Bạc, Trần Thị Hà Thân, Trần Hoan Trinh, Viá»…n Phương, Việt Hà, VÅ© Thị Thiên Thư , đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 30 . Má»™t số bài khác sẽ được đăng dần vào số tá»›i. Mong má»i sẽ nhận được những sáng tác cá»§a các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương lai.

Mục Lục


Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà: 1) Ãể vào danh sách cá»§a NSGM (subscribe), xin gá»­i email vá» TrungKy@hotmail.com
2) Ãể rút ra danh sách cá»§a NSGM (unsubscribe), xin gá»­i email vá» TrungKy@hotmail.com
3. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»­i vá»: TrungKy@hotmail.com 4. Má»i bài vở, đóng góp, xin gá»­i vá»: GiaoMua2002@aol.com Nguyệt San Giao Muà Homepage: http://www.GiaoMua.com Thể lệ gá»­i bài cho Nguyệt San Giao Muà: 1. Xin các bạn gá»­i bài theo dạng VIQR (Vietnet) (dùng cách bá» dấu như trong trang này) 2. Xin liên lạc vá»›i NSGM hay trá»±c tiếp tá»›i tác giả nếu muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM. 3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ email ở cuối bài hay không. 4. Bài vở xin gá»­i đến GiaoMua2002@aol.com 5. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»­i vá»: TrungKy@hotmail.com

Ãịa Chỉ Liên Lạc:

Nguyệt San Giao Muà
P.O . Box 378
Merrifield, Virginia 22116
USA

Trang NhÃ