Số 32
Ngà y 1 tháng 12 năm 2004
Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
ThÆ° Ngá»
Rồi mùa Thu lại vá»â€¦
Má»™t sá»›m nao thức dáºy chợt thấy trá»i ui ui nhạt nắng hÆ¡n má»i lần. Nhìn ra vÆ°á»n, lá và ng, lá Ä‘á» rụng đầy, tả tÆ¡i nhÆ° những cánh bÆ°á»›m. Những tà ng cây dần trụi lá, gốc xà cừ cà ng sần sùi vá»›i những chiếc lá khô cong.
Má»›i rõ mùa Thu đã trở vá». Ôi mùa Thu xứ ngÆ°á»i nghe lạnh nhÆ° nguồn cô Ä‘á»™c. Con Ä‘Æ°á»ng mòn Ä‘Æ°a đến cái lạch con, sao nhÆ° gợi nhá»› má»™t nÆ¡i chốn xa xÆ°a. Cảm thấy má»™t chút Saigon vừa rá»›t lại.
Em ra Ä‘i mùa Thu, mùa thu không trở lại (PTC). NgÆ°á»i nhạc sÄ© hôm nao tạ từ ngÆ°á»i yêu lên Ä‘Æ°á»ng Ä‘i du há»c, sống vá»›i trá»i Âu xứ lạnh buồn tênh. BÆ°á»›c chân qua vÆ°á»n Luxembourg thấy ná»—i buồn vÆ°Æ¡ng trên vai những tượng đá trắng mà thấy thÆ°Æ¡ng cho cuá»™c sống ở quê nhà . Chú bé mang trên vai cái cặp, nhảy bÆ°á»›c chân sáo qua những thảm lá và ng. Ôi Ä‘á»i há»c sinh xứ ngÆ°á»i sao bình dị. Và o lá»›p, ngồi nghe thầy giảng bà i mà tâm hồn còn lan man theo bóng con chim chuyá»n cà nh ná» sang cà nh kia. Ôi Paris, kinh đô của ánh sáng. Từ trên tháp Eiffel, nhìn con sông Seine, lòng cà ng gợn buồn, thÆ°Æ¡ng cho trẻ má» quê ta. Ngà y trở vá» ruá»™t Ä‘au nhÆ° cắt, tìm má»™t mùa Thu Paris, trá»i buốt ra Ä‘i, hẹn em xóm nhá»â€¦(CTT-PD), chẳng thấy đâu chỉ thấy lang thang những đứa trẻ Ä‘i há»c chân trần. Lòng trai mau nhạy cảm, ngÆ°á»i nhạc sÄ© không bằng lòng vì cuá»™c sống Ä‘ang ở ngoà i kia. Cho nên ngÆ°á»i chá»n con Ä‘Æ°á»ng lên rừng lên núi. Những đêm ngồi trăng treo trên ngá»n súng, nhá»› Hà Ná»™i yêu thÆ°Æ¡ng dáng kiá»u thÆ¡m, ngÆ°á»i nhạc sÄ© nhÆ° má»m Ä‘i vá»›i sÆ°Æ¡ng trá»i, khà núi. Bao nhiêu năm chiến đấu, ngÆ°á»i không viết thêm được má»™t bản nhạc nà o. Thỉnh thoảng nghe văng vẳng đâu đây tiếng hát từ chiếc Ä‘Ã i mở trá»™m, giá»ng hát của ai Ä‘ang cất lại lá»i bà i hát của mình trÆ°á»ng là ng tôi, xinh xinh bóng cây xanh…(PTC) mà vá»™i quay Ä‘i chùi giá»t lệ vừa rÆ¡i.
Hoà bình đến, ngÆ°á»i nhạc sÄ© trở vá» phố phÆ°á»ng ngà y trÆ°á»›c. Bạn bè quen nay thất lạc nÆ¡i đâu, ngÆ°á»i nhÆ° Từ Thức ngẩn ngÆ¡ ngÆ¡ ngẩn. Ná»—i hăm hở ngà y xÆ°a giá» tan tác buồn nhÆ° mùa Thu vừa tá»›i, nhÆ° mùa Ä‘ang rá»›t, rÆ¡i theo lá và ng (VC).
NgÆ°á»i nhạc sÄ© cố tìm má»™t Queen Bee, Ritz, Majestic, Ãêm Mà u Hồng, nhÆ°ng tất cả đã chìm Ä‘i không còn nữa. Nhá»› những đêm não lòng, ghé và o những chá»— vừa rồi, gá»i ly rượu mùi, nghe ngÆ°á»i ca sÄ© hát lá»i thơ… Má»™t Julie vá»›i “ mùa thu Æ¡i, nghe nói rằng em đã chết. Mùa thu Æ¡i, em còn đó hay chết rồi (PD). Bóng Paris lại cháºp chá»n ẩn hiện, hình dáng má»™t con ngÆ°á»i lầm lÅ©i bÆ°á»›c Ä‘i, tay thu trong túi áo pardessus cho đỡ lạnh, miệng phì phèo Ä‘iếu thuốc cho qua khá»i ná»—i nhá»› nhà . Nhá»› những báºc thá»m Ä‘Æ°a chân lên ngôi nhà thá» Sacre Coeur lá»™ng lẫy, tưởng nhÆ° giá»t chuông nà o vừa lặng lẽ buông rÆ¡i. NgÆ°á»i nhạc sÄ© vá»™i bÆ°á»›c nhanh, chạy trốn má»™t quá khứ. VÅ©ng nÆ°á»›c mÆ°a văng tung toé Æ°á»›t ống quần, cái cảm giác gây gây lạnh là m cho lòng anh má»m nhÆ° bún. Mãi cho đến ngà y ngÆ°á»i nhạc sÄ© trở vá» trong đất lạnh, ná»—i sầu buồn vẫn không dứt bá» anh.
Mùa Thu trở vá» rồi. MÆ°á»i năm trá»i bá» Ä‘i còn mang theo lÆ°Æ¡ng tâm và ná»—i lòng tha hÆ°Æ¡ng dằng dặc. Má»™t chút Saigon, má»™t chút Hà Ná»™i, má»™t chút Dalat, má»™t chút Nha Trang, má»—i thứ chỉ nhá» nhÆ° má»™t que diêm mà vẫn đốt thiêu cõi lòng xa xứ. Nhá»› mÆ°a rừng Pleiku heo hút. Nhá»› chùm hoa ti gôn trÆ°á»›c toà tỉnh Quảng Ãức. Nhá»› đêm Buôn Mê mùi hoa cà phê rức óc, ngạt ngà o. Nhá»› đêm hoả châu nằm trong hầm nghe chÆ°Æ¡ng trình Dạ Lan thảnh thót. Nhá»› đêm diệu huyá»n nghe Nguyá»…n Ãình Toà n Ä‘á»c thÆ° ngÆ°á»i em gái háºu phÆ°Æ¡ng. Có má»™t dạo ngÆ°á»i ta Ä‘i chiến chinh mà vẫn trà n niá»m lãng mạn. Có thể ngà y mai thêm má»™t ngÆ°á»i không thể trở vá», có thể ngà y kia thêm những đầu trẻ có vòng khăn tang trắng, ấy nhÆ°ng má»—i ngà y còn chạm đầu vá»›i hòn tên mÅ©i đạn thì má»™t ngà y ngÆ°á»i chiến sÄ© không bỠđược má»™ng mÆ¡. Ãêm chiến tranh ngá»™t ngạt mùi máu lá»a mà im phút nà o nghe giá»ng ngÆ°á»i em gái háºu phÆ°Æ¡ng vẫn thấy mình cần phải sống để vá» nghe Thái Thanh, Lệ Thu, Khánh Ly, Hoạ Mi, Duy Khánh, Nháºt TrÆ°á»ng hát má»›i thoả dạ hiểm nguy.
Mùa Thu trở vá» rồi. Saigon bây giá» mÆ°a hay nắng. Hà ng xà cừ trên con Ä‘Æ°á»ng Võ Tánh có mốc hÆ¡n chăng ? Những cây chùm bao trên con Ä‘Æ°á»ng Phan Ãình Phùng bây giá» có đứa trẻ nà o Ä‘i há»c vá» lượm ăn cho đỡ đói, nhÆ° ngà y nao lên há»c mãi táºn Dakao. Con Ä‘Æ°á»ng Tá»± Ãức tà teo nối qua con Ä‘Æ°á»ng Mạc ÃÄ©nh Chi đầy cao sao thẳng đứng, má»›i hồi nà o còn thả ngá»a khi trá»i mÆ°a ở báºc thoát bên Ä‘Æ°á»ng. Bây giá» Saigon đó ra sao khi mà gần 30 năm rồi đổi chủ mà cuá»™c Ä‘á»i dÆ°á»ng nhÆ° vẫn không đổi.
Ôi mùa Thu Saigon gây nhá»›, gây mong. Nhá»› tiếng quà rao đêm thanh vắng ai, chè bá»™t khoai, nÆ°á»›c dừa Ä‘Æ°á»ng cá..át, hôn. NgÆ°á»i Æ¡i, giá»ng ngá»t lịm hồn, trầm bổng đó đã dá»±ng ngÆ°á»i tha hÆ°Æ¡ng chợt thức giấc đêm nay. Ngỡ là mình đã trở vá» Saigon để rồi lại thấy buồn hÆ¡n khi thấy mình còn ở táºn đâu đâu xa nÆ°á»›c. Từ đêm nà o, bao nhiêu ngÆ°á»i thức ngủ cháºp chá»n vá»›i hình ảnh ngà y xÆ°a ?
MÆ°á»i năm trá»i là m thân loà i chim di trốn lạnh. Vẫn thấy thoáng đâu đây má»™t chút của quê nhà . Hôm nay mùa Thu vá», trong cái gió hây hây có ngá»n nà o từ quê hÆ°Æ¡ng thổi tá»›i ? Trá»i ui ui có móng tay nà o gá»i là hÆ¡i hÆ°á»›m của Việt Nam ? Bao nhiêu ngÆ°á»i viết cho mùa Thu đã nằm yên trong lòng đất : Ãoà n Chuẩn, Từ Linh, Ãặng Thế Phong, Văn Cao, Trịnh Công SÆ¡n, số còn lại cÅ©ng Ä‘á»u da mồi, tóc bạc. Thá»i gian sao ác Ä‘á»™c vô cùng, những thân yêu dần dần rÆ¡i rụng cả. NgÆ°á»i Ä‘i rồi mà sao ngÆ°á»i để lại cho nhau lá»i da diết thÆ°Æ¡ng yêu. Nguá»i ta có thể quên Ä‘i má»™t triá»u đại, ngÆ°á»i ta có thể bá» rÆ¡i má»™t giai Ä‘oạn không, thá»i gian, song tiếng ca lá»i nhạc của ngÆ°á»i vẫn không phai nhạt trong tâm.
Hôm nay mùa Thu lại vá». Không dÆ°ng thấy mình vừa nhá» lại của những ngà y năm tháng cÅ©. Vẫn thấy mình là đứa bé há»c trò của trÆ°á»ng Lê Văn Duyệt ở Dakao, vẫn nhó những buổi thầy Ä‘au, rủ nhau và o Hiển Khánh cạnh Casino Dakao ăn ly chè thạch. Vẫn nhá»› đêm Ä‘i lang thang suốt từ Chợ Lá»›n – Saigon, nhá»› xôi vò chợ VÆ°á»n Chuối, nhá»› quán thịt cheo ở mÅ©i tà u Phú Lâm, nhá»› nắm neo ở chợ Thủ Ãức, nhá»› bưởi Biên Hoà , nhá»› những đêm ruổi dong đánh bè đánh bạn giăng hà ng trên Nguyá»…n Huệ, Tá»± Do, cố đâm sầm và o ngÆ°á»i thiếu nữ Ä‘i qua, để nháºn lá»i than mà vẫn nhăn răng cÆ°á»i thoả thÃch.
MÆ°á»i năm trá»i xa nhà . Bao nhiêu ngÆ°á»i đã Ä‘i Saigon, gặp lại Saigon, thấy lại ngÆ°á»i thân, nhÆ°ng số ngÆ°á»i vá» sao vẫn lác đác đếm trên đầu ngón tay. Tại sao chốn quê hÆ°Æ¡ng Ä‘i thì nhá»›, mà trở vỠở hẳn vẫn cứ thấy rụt rè. Nà o đất nÆ°á»›c có lÆ¡ là , trái lại còn hết lá»i má»i gá»i, còn Ä‘Æ°a ra nhiá»u hứa hẹn lợi quyá»n. Váºy mà vẫn chÆ°a vá», cho dù vá»›i những kẻ sẵn sà ng quên háºn thù để Ä‘i và o hoà hợp, hoà giải. NgÆ°á»i ta có thể nói mạnh, nói hăng, song bản thân chÃnh há» thì vẫn còn sống thêm ở đất khác.
Cho nên mùa Thu lại vá» rồi mà ngÆ°á»i tha hÆ°Æ¡ng vẫn chỉ thấy Saigon, Hà Ná»™i, Nha Trang, Dalat, Cần ThÆ¡, Sóc Trăng, Pleiku, Ban Mê Thuá»™t, Kontum, Ãà Nẵng, Qui NhÆ¡n, Phan Thiết, Quảng Ngãi, Huế đâu ở mãi xứ ngÆ°á»i.
Bao giá» chỉ bầy chim Lạc lại bay vá» nÆ¡i cố quáºn thân yêu. VỠđây khi gió chiá»u thÆ¡m ngát, ôi cánh chim giang hồ, ngáºp ngừng bên bến xuân (VC-PD), để ngÆ°á»i nhạc sÄ© cô Ä‘Æ¡n cảm thấy lòng ấm lại, để cái nÆ¡i nằm xuống của ngÆ°á»i không còn lạnh lẽo, hoang vu…
(Gá»i Thiên Lý, Diên Nghị)
Thanh SÆ¡n
BBT Nguyệt San Giao Mùa
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. CÆ¡n MÆ°a Tháng MÆ°á»i | ______Phạm VÅ© Anh Nam | |
| 2. 30 Năm Mộng | ______Trần Hoan Trinh | |
| 3. Ãêm Thu Phố Hà n Xem Hoa Quỳnh Nỡ | ______Phan Thái Yên | |
| 4. ThÆ°Æ¡ng Em Má»i Ãợi | ______Viá»…n PhÆ°Æ¡ng | |
| 5. Bông Tuyết Trắng | ______Ngô Thy Vân | |
| 6. Ở Ãây , Gieo Khúc Nhạc Tình | ______Nguyá»…n Ãăng Tuấn | |
| 7. Ngà y Vui | ______Và nh Khuyên | |
| 8. Ná»—i Nhá»› Dịu Êm | ______Nguyá»…n Ãông Pha | |
| 9. Em Ãi | ______Phiến Băng | |
| 10. Thu | ______ Tá» Du | |
| 11. Nuối Tiếc | ______hoa độ | |
| 12. Nếu Có Em | ______Nguyễn hải Bình | |
| 13. TrÆ°á»›c Núi | ______Sông Cá»u | |
| 14. Hà nh HÆ°Æ¡ng Bên Ãôi Bá» Sông Avon | ______Nguyá»…n Hữu Viện | |
| 15. Hạnh Phúc | ______Hoà ng Yến | |
| 16. Nghìn Trùng Âm Vang | ______Chu Kỳ Thư | |
| 17. Xin đừng trách ... | ______Tôn Thất Phú Sĩ | |
| 18. Chiá»u bên em | ______Hoà ng Mai Phi | |
| 19. Anh Bắt ThÆ°á»ng Ai Ãây | ______Châu Thái Lê | |
| 20. Nhóm Lá»a Hồng Chung | ______VÅ© Thị Thiên ThÆ° |
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Tìm Bạn Bốn Phương _______ Hoà ng Yến |
| 2. Những Dòng Sông Trôi ___________ Và nh Khuyên | 3.Quê hÆ°Æ¡ng - ná»—i Ä‘au, niá»m nhá»› ___________ Việt Hà |
| 4.Cây đa bến cũ (kỳ 9) ___________ Thanh Sơn |
| 5.Những Vì Sao Alphonse Daudet ___________ Trần Viết Minh Thanh |
| 6.NgÆ°á»i Chị ___________ Ãá»— Thà nh |
| 7.Ngà y Ãầu Ra KhÆ¡i ___________ Tôn Thất Phú SÄ© |
| 8.Góc Rừng ___________ Vũ Thị Thiên Thư |
III . Ngà n Lá»i Ca (kỳ 23)________________________________________________________________
| 1. Trên ÃÆ°á»ng Tị Nạn _______________________________ NS Phạm Duy |
IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
V. Nghiên Cứu________________________________________________________________
| 1. An American Looks At Phạm Duy _______ Eric Henry |
| 2. THUá»C CHỦNG CÚM NÄ‚M NAY CHẮC THIẾU _______ Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức |
VI. Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt__________________________________________________
| 1. Web Ãất Việt Chà o Ãá»i _______ Giao Muà |
| 2. Trang Nhà nhạc sĩ Phạm Duy _______ Giao Muà |
| 3. CÃC CHÆ¯Æ NG TRÃŒNH SHVHNT-STM _______ Giao Muà |
| 4. Trang Nhà : http://www.hanoiparis.com _______ Giao Muà |
| 5. CD Nhạc " Sydney Buồn" _______ Giao Muà |
VIII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
| 1. Nhắn Tin/Trả Lá»i Bạn Ãá»c _______ Ban Biên Táºp |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Hoà ng Yến
Hoà ng Yến Và nh Khuyên
OoO Và nh Khuyên 3. Quê hÆ°Æ¡ng - ná»—i Ä‘au, niá»m nhá»›
Việt Hà 4. Cây đa bến cũ (tiếp)
Thanh SÆ¡n
Thanh SÆ¡n
5. Những Vì Sao Alphonse Daudet
Trần Viết Minh Thanh Trần Viết Minh Thanh Ãá»— Thà nh
Ãá»— Thà nh
Tôn Thất Phú Sĩ
Tôn Thất Phú Sĩ
Vũ Thị Thiên Thư
Vũ Thị Thiên Thư
III . Ngà n Lá»i Ca (kỳ 22)__________________________________________ Nhạc SÄ© Phạm Duy
Phạm Duy
IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________ DHH
DHH V . Nghiên
Cứu_____________________________________________ 1. An American Looks At Phạm Duy
Eric Henry
Eric Henry Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức
Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức VI. Giá»›i Thiệu - Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt
___________________________________________________
1. Web Ãất Việt chà o Ä‘á»i
2. Trang Nhà nhạc sĩ Phạm Duy
3. CÃC CHÆ¯Æ NG TRÃŒNH SHVHNT-STM
4. Trang Nhà : http://www.hanoiparis.com
5. CD nhạc "Syney Buồn"
Nhà thÆ¡ và ca sÄ© BÃch Hà , má»™t cây bút quen thuá»™c của Nguyệt San Giao Muà , sẽ ra mắt CD nhạc "Syney Buồn" và o tháng 1, 2005. Má»™t đêm ca nhạc dạ vÅ© phát hà nh CD sẽ được tổ chức và o và o ngà y 14 tháng 1 năm 2005 tại nhà hà ng Hoà Bình, 58 Spencer St, Fairfield, NSW 2165 (Australia)
VII . Hộp Thư Toà Soạn
___________________________________________________
Thể lệ để nháºn Nguyệt San Giao Muà :
1) Ãể và o danh sách của NSGM (subscribe),
xin gá»i email vá» TrungKy@hotmail.com
Ãịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao MuÃ
Tôi qua Mỹ tháng ba . Sống ở miá»n Ãông gần năm tháng . Má»™t vùng rừng cây của
Virginia . Các anh em tôi thì định cÆ° ở miá»n Tây nÆ°á»›c Mỹ . Há» thÆ°á»ng xuyên
gá»i thăm tôi. Ai cÅ©ng nói: Ở là m chi chá»— "khỉ ho cò gáy " đó . Qua Califonia
má»™t chuyến đị Nhất định sẽ thấy Cali Ä‘i dá»… khó vá».Tôi áºm ừ cho qua chuyện . Ở
đâu chẳng là NÆ°á»›c Mỹ? Ở đâu thì tôi cÅ©ng vẫn là tôi-Má»™t phụ nữ Việt Nam. TrÆ°á»›c 75 tôi Ä‘i dạy há»c . Dầu thá»i đó nghá» dạy há»c bị chê là nghá» "bán cháo phổi" nhÆ°ng Ä‘i đâu cÅ©ng được há»c trò thÆ°Æ¡ng là vui rồị Ngà y 30 tháng 4 năm 75
nhÆ° má»™t tấm lÆ°á»›i úp chụp xuống cuá»™c Ä‘á»i của từng ngÆ°á»i Việt miá»n Nam:tan tác,
chia ly, tù Ä‘Ã y , khổ Ä‘au và nÆ°á»›c mắt gia đình tôi có cả. Ông anh tôi là lÃnh
không quân. Xa gia đình từ lúc tôi 7 tuổi .Không một lần nà o gặp lại .Từ sau
cái đêm Việt cá»™ng vây nhà bắt anh vì nghi anh là m máºt thám cho "lÃnh quốc
gia" ở tỉnh. Rồi anh bá» nÆ°á»›c mà đi. Ông chồng tôi chỉ là thầy gÃáỠMá»™t giáo sÆ°
quèn tỉnh lẻ . Váºy mà má»™t ngà y kia từ trÆ°á»ng trở vá» nhà thấy đám đông còn
trÆ°á»›c cá»a . Và mẹ chồng tôi khóc: Con Æ¡i , nó bị má»i Ä‘i là m việc ở đồn công an
rồi. Tôi hiểu !
Em gái tôi có chồng là sÄ© quan Chiến Tranh ChÃnh Trị Ãà Lạt. CÅ©ng vừa được
má»i Ä‘i "há»c táºp và i ngà y". Em trai tôi má»›i ra khá»i Thủ Ãức nên trở vá» nhÃ
sá»›m. Từ đó, hà ng tháng chị em tôi cứ sắm sá»a Ä‘i thăm nuôi. Từ Gò Gừa,Mỹ PhÆ°á»›c
Tây,Bà Bèo ra tá»›i miá»n Bắc. Cay đắng, ê chá». Má»™t lần Ä‘i xin chứng giấy thăm
nuôi. Tên há»c trò "ngu" nhất lá»›p thuở nà o bây giá» là cán bá»™ công an,hất hà m
trịch thượng há»i tôi.
-"á»”ng bị tá»™i gì Ä‘i cải tạo váºá»·"
-Phản động.
Hắn là m thinh. Không buồn chà o cô má»™t tiếng. Nhìn nhÆ° ngÆ°á»i không quen...
Tháng 3 năm 1982 chồng tôi từ trại tù vá». Chúng tôi sá»a soạn má»™t chuyến vuợt
biên. Anh nói :
_Ông Ãại Úy HÆ°Æ¡ng vá» nhà 2 tháng là m lò trấu bán cÅ©ng khá mà biến rồị Tá»›i
nơi rồi.
Chúng tôi đi lặng lẽ. Không thà nh! Hú hồn . Trở vỠđủ số, không mất mạng
nà ỠNgà y kia anh lại nói:
_Mình đi nữa.
Tôi do dự:
_Thôi anh Ä‘i má»™t mình Ä‘i. Ở tù có ngÆ°á»i thăm nuôi.
Anh đi một mình . Thoát. Nhưng cũng từ đó tôi đi và o khúc quanh ngang trái của
cuá»™c Ä‘á»i. Anh đã gặp và sống vá»›i vợ ngÆ°á»i tù khác khi và o NÆ°á»›c Mỹ. NgÆ°á»i phụ
nữ đó có sẵn hai con . Và hỠhạnh phúc có thêm một con chung. Tôi và con tôi bị
bỠquên luôn một cách không thương tiếc.
*
* *
Hai mươi hai năm sau...
Tôi đặt chân đến nÆ°á»›c Mỹ tuổi đã ngoà i năm mươị Cái tuổi của ngÆ°á»i Ä‘Ã n bÃ
nhan sắc phôi pha mà bạn bè tế nhị gá»i tôi là "đẹp lão". Tôi không biết đẹp
cỡ nà o nhưng có thể lắm "gạo trắng nước trong" là m tôi trẻ lại. Em gái tôi
cùng chồng định cư ở Mỹ theo diện HO1. Nghĩa là 14 năm chúng tôi mới gặp
nhaụ Câu đầu tiên em nói:
-Chị qua đây rồi , để tụi em kiếm chồng cho. Ãừng sống thu mình nữa.
Tôi trợn mắt:
_Nói giỡn! Già chết âm mà chồng con gì.
Cả nhà em tôi cÆ°á»i:
_Ở đây 6o tuổi ngÆ°á»I ta còn tìm bạn bốn phÆ°Æ¡ng mà . Ãể con mở cho Dì Ba má»™t
account trên Vietsingle tha hồ Dì ba lựa.
Tôi tưởng cháu nói chơi. Hai bữa sau tôi đang ngồi xem "Quân lệnh cuối
cùng",lúc Tướng Nguyễn Khoa Nam ôm lá quốc kỳ . Tôi cảm đng khóc bù non bù
ná»t. Tôi Ä‘au khổ . Tôi cay đắng . Tôi nhá»› ná»—i Ä‘au mất nÆ°á»›c . Tôi nhá»› ná»—i Ä‘au
nhà tan. Em rá»… tôi Ä‘i cắt cá» vá» cÆ°á»i cÆ°á»i, nói nhá» vá»›i em tôi: Coi ông nà o là m
mai cho chỉ đi.
Cháu tôi từ phòng chạy ùa ra,kéo tay tôi :
_Dì Ba có ông nà o tìm.
Tôi vui quá. Anh viết thư là m quen. Một bức thư đơn giản như vầy: Qua Mỹ theo
diện HO3 . Ãã ly dị. Muốn tìm bạn trong tuổi già . Tôi trả lá»i thÆ° vá»›i niá»m
vui như mình là cô gái trẻ. Hơn một tháng sau . Anh quyết định kết hôn với tôi
dù chÆ°a gặp mặt. NhÆ°ng anh xin được nói lá»i chân tháºt sau hết để tôi tá»± quyết
định cuá»™c Ä‘á»i. Anh cho biết anh bị bịnh ung thÆ° . Dù đã trị dứt 8 năm nay
nhÆ°ng những di chứng không sao tránh khá»i . Tôi có sẵn lòng là m vợ anh không
?Tôi rụng rá»á»‹ Hy vá»ng là m vợ công dân Mỹ sụp xuống nhÆ° cây cổ thụ gãy
ngang. Má»™t mối tình qua "Tìm bạn bốn phÆ°Æ¡ng " chết tức tưởi. Dù váºy anh vẫn
thỉnh thoảng thÆ° thăm tôi . Tôi đã không vượt qua được chÃnh mình...
*
* *
Hai tháng sau...
Tôi quen má»™t ngÆ°á»i khác .Anh có cái tên rất đẹp: má»™t áng mây cuối trá»i trong
buổi hoà ng hôn -VÂN hoà ng - Anh cũng qua Mỹ diện HO. Ly dị vợ mới hơn hai năm
naỵ ThÆ° qua tin lại . Lần đầu anh gá»i tôi. Giá»ng tháºt trầm ấm của ngÆ°á»i Ä‘Ã n
ông Bắc. Tôi mê liá»n. Anh bảo anh gốc Bắc .Gia đình và o Nam năm 54. Nháºn Nha
Trang là m quê hương. Mỗi lần nghe tiếng anh tôi lại nhớ đến ông thầy dạy Việt
Văn của tôi năm Ãệ Nhị. Anh chỉ có má»™t con gái . Ãã láºp gia đình và ba cháu
ngoạị Tất cả Ä‘á»u ở riêng. Còn tôi có má»™t con trai và ba cháu nộị Cà ng chuyện
trò tôi cà ng thấy thương anh hơn , hiểu anh hơn. Không biết từ lúc nà o tôi
thấy mình say mê đắm Ä‘uối nhÆ° cô gái tuổi vừa đôi muÆ¡i. ChÃnh tôi cÅ©ng không
tin ngÆ°á»i phụ nữ tuổi 55 nhÆ° tôi lại có được tình yêu mãnh liệt nhÆ° thế. Tôi
viết:
Nước trăm sông vẫn xuôi vỠbiển,
Tình vẫn còn xanh , dẫu lục tuần,
một chút duyên nhau trên xứ lạ,
Mới đây , mà ngỡ đã trăm năm.
Mỗi sáng tôi check mail. Thấy thư anh là lòng vui thoả. Buổi trưa từ
chá»— là m anh gá»i cho tôi há»i thăm và i câu: Ãang là m gì? Hôm nay ăn gì? Váºy mÃ
tôi vui lắm. Tối vá» , anh gá»i cho tôi . Chúng tôi trò chuyện rất khuya. Có hôm
anh bá» tôi chỠđến 2 h sáng khi anh báºn Ä‘i há»p vá»›i anh em cá»±u tù nhân chÃnh
trị. Anh bảo thôi lần sau đừng chá» nhÆ° váºy . NhÆ°ng tôi ngang ngang gởi anh suy
nghĩ của lòng mình:
Chá».
Em vẫn chỠanh như nắng hạn chỠmưa,
NhÆ° ná»a khuya chá» mặt trá»i buổi sáng ,
NhÆ° ngÆ°á»i tù trông chá» ngà y mãn hạn,
NhÆ° ngÆ°á»i vợ chá» chồng chinh chiến Ä‘i xa.
*
* *
Em chỠanh như mắt lệ nhạt nhoà ,
Chá» lau ráo bởI bà n tay lãng tá»,
Hạnh phúc nà o tự nhiên mà có chứ
Nếu không ươm mơ, xây đắp từng ngà y?
*
* *
Em chá» anh ! Chá» từng phút .Ãợi từng giây,
Yêu nhÆ° thuở tuổi Ä‘á»i vừa đôi tám,
Anh còn nói:Thôi bây giỠgià lắm.
Chá» là m chi ? Ãợi nữa mà là m chi?
*
* *
Xa quê hÆ°Æ¡ng , không hẹn được ngà y vá»,
Cho em đợi .Dù trăm năm vẫn đợi.
NgÆ°á»i ta nói: Rá»— rá cạp lại mấy khi mà hạnh phúc? Ãã ly dị má»™t lần cÅ©ng có thể
ly dị lần thứ hai. Tuổi già trái tÃnh trái nết . Sai lần nầy không còn cÆ¡ há»™i
sá»a sai đâu v.v và v.v. Chúng tôi bá» mặc ngoà i tai những lá»i bà n. Chúng tôi
gặp nhau.
*
* *
Anh chở tôi Ä‘i hết Ä‘oạn Ä‘Æ°á»ng có hai hà ng cây Ä‘ang đổi mà u lá Ä‘á» ,cam ,và ng
rất đẹp của mùa thu . Chúng tôi đi giữa mùa thu của Virginia. Tôi vui quá!Dáng
anh có phần cháºm chap má»™t chút. Anh đã 58 tuổi rồi còn gì. Hà m râu cắt tỉa rất
khéỠÃôi mắt u buồn , mệt má»i . NhÆ°ng nụ cÆ°á»i anh khi dang tay đón tôi thì
rất tÆ°Æ¡i. Giá»ng anh rất ấm. Ngồi bên bá» sông Potomac chiá»u thu. Lạnh và buồn
êm Ä‘á»m. Tôi thấy thÆ°Æ¡ng anh nhiá»u quá Ä‘á»—i . Sau năm 75 , cuá»™c Ä‘á»i anh là những
tháng ngà y gian khó. Sau năm 75 , cuá»™cc Ä‘á»i tôi tan tác thê lÆ°Æ¡ng.
Xa quê hương , gặp nhau trên vùng đất lạ còn chút thương yêu nầy chúng tôi
đã đổi trao nhau. Anh cảm thÆ°Æ¡ng cuá»™c Ä‘á»i tôi đầy bi lụỵ . Tôi tôn trá»ng anh,
tôn trá»ng ná»—i buồn của anh. Chỉ có váºy thôị Chúng tôi gặp nhau :Muá»™n mà ng
nhưng hạnh phúc. Cám ơn Vietsingle. Cám ơn mục Tìm bạn bốn phương . Cảm ơn cuc
Ä‘á»i chÆ°a Ä‘Æ°a chúng tôi và o ngõ cụt. Cảm Æ¡n anh tình nguyện là m bóng mát cho
tôi nÆ°Æ¡ng tá»±a đến cuối Ä‘á»i. Dù "tha phÆ°Æ¡ng cầu thá»±c" nhÆ°ng vẫn còn trong anh
, trong tôi :sắc cá» , mà u da, lý tưởng và còn cả tình ngÆ°á»i.
Thủy đã từng kể cho tôi nghe cô chạy má»™t ngÆ°á»i Ä‘Ã n ông từ
New Jersey qua Cali.
Lúc đó tôi cứ nghÄ© là chuyện bình thÆ°á»ng, Thủy đẹp , lắm
Ä‘Ã n ông theo, quá là bình thÆ°á»ng Ä‘i chá»›. NhÆ°ng tôi chÆ°a từng
há»i tại sao phải chạy, sao lại chạỵ
Kể cũng lạ , mình không thương ai cứ nói quách với hỠcho xong.
Ãá»i ngÆ°á»i có bao lâu mà chạy chi cho ngÆ°á»i ta Ä‘uổi, cà ng
chạy cà ng bị đuổi và đến lúc hụt hơi , lại có khi là con mồi
ngon cho ngÆ°á»i ta trá» tá»›i mình đúng lúc.
Tôi lúc đó thì chÆ°a có ai , cuá»™c Ä‘á»i còm cõi còng lÆ°ng kiếm
tiá»n nuôi thân. Tôi nghe các cô bạn kể đám cÆ°á»›i của há» lên
đến mÆ°á»i lăm , mÆ°á»i sáu ngà n thì tá há»a. Tôi đã không đẹp
, lại nghèo , là m sao mà mơ đến lấy tỉ phú , triệu phú còn
chÆ°a có. Còn mÆ¡ trúng số thì tÃnh tôi lại không thÃch Ä‘á» , Ä‘en
mấy , dù mua vé số là đỠđen hợp pháp chớ có bất hợp pháp
chi đâu.
Tôi vẫn tin , Ä‘á»i có số cả.
Không có số sao được, ngay cả Hằng , dù chả phải lang thang như
tôi và Thủy trên cái xứ sở xa lạ nà y, là m vương tướng bên
Việt Nam mà vẫn còn than buồn , đơn chiếc vì thấp không kham ,
cao không tới...
Chúng tôi đã buồn , buồn lắm , tự nhủ không biết tới bao
giỠmới nhìn thấy nhau có đôi , có cặp và hạnh phúc đâỵ
OoO
Bẳng Ä‘i má»™t thá»i gian không liên lạc , má»—i đứa tá»± lao và o
Ä‘á»i sống của riêng mình. Tôi trÆ°á»›c giá» vẫn quan tâm tá»›i
bạn bè lắm, nay trôi lạc qua đây , tiếng tăm thì không rà nh ,
sáng cuốc , tối cà y, tôi tự thu mình và o cái vỠtự ti hồi
nà o không haỵ Có bạn gá»i tôi vừa vui, vừa bá»±c , cứ cầu cho
các cô ấy quên mình Ä‘i , đừng bao giá» há»i thăm tá»›i nữạ Tôi
sợ , tôi đã sợ và rất sợ tôi là ngÆ°á»i kém may mắn nhất
trong số bạn bè , rồi hỠlại nhìn tôi thương hại , an ủi , chán
lắm.
Lần chót , sự thương hại của hỠmang đến cho tôi một anh ,
chẳng ra ngÆ°á»i , chẳng ra ngợm , há» bảo thấy anh đó Ä‘Æ¡n
chiếc , tôi cÅ©ng váºy hai ngÆ°á»i hợp lại cho vui nên sau chuyện
đó , tôi chả dám tâm sá»± vá»›i há» Ä‘iá»u gì nữa.
Lần nà y tôi lầm. Cuá»™c Ä‘á»i mà , biết có ai may mắn mãi hay
khổ đau mãi chưa.
Tôi bấm bụng gá»i cho Thủy trÆ°á»›c , câu đầu tiên lá»t ra cá»a
miệng " Nà y , có ai chưả ".
Thủy như chưa định được mình , tôi nghe Thủy thủ thỉ " Theo quá
mà y Æ¡i , đòi bá» vợ theo tao , đứng ở tiệm tao bán cho ngÆ°á»i
ta ngà y đêm luôn !"
Tôi tỉnh bơ " Thế hắn sống bằng gì mà ngà y đêm bên mà ỷ "
Thủy tháºt lòng " Ai mà biết , đã sâu Ä‘áºm đâu mà há»i !"
Tôi lạ Thủy vô cùng , những gì tôi biết vỠThủy bên VN rất
khác với những gì Thủy mới nói với tôi. Thủy luôn biết Thủy
thÃch gì , thay vì lúc nà y , tôi không hiểu phải Thủy má»›i vừa
nói vá»›i tôi những Ä‘iá»u đó không nữa.
Thủy như vừa nhớ ra " Ê Hằng đang chơi với Tuyến á !"
Tôi chỉ áºm ừ " Váºy saá» Chừng nà o thắt nút , mong trôi chảy
Ä‘i ! "
Tôi cÅ©ng vừa má»›i nháºn ra tôi cÅ©ng khác, tôi trÆ°á»›c kia rất
táºn tâm há»i tá»›i những việc riêng của bạn bè , mà nay cái gì
nghe qua cũng như nước đổ lá khoai hết.
Ãúng là cuá»™c sống , có Ä‘i xa má»›i hiểu tại sao. Tôi cảm giác
nhÆ° mình Ä‘ang chá» những Ä‘iá»u khác xảy tá»›i nữa , cuá»™c Ä‘á»i,
cuá»™c Ä‘á»i tôi dÆ°á»ng nhÆ° bắt đầu từ lúc nà y đã táºp quen
vá»›i chấp nháºn nhiá»u hÆ¡n là đón nháºn. Các bạn tôi dÆ°á»ng
nhÆ° cÅ©ng váºy thì phải !
OoO
Những ngà y tháng cuối của má»™t cuá»™c Ä‘á»i Ä‘Æ¡n chiếc sao mÃ
trống vắng đến lạ. Không ngÆ°á»i thân quen, không vÆ°Æ¡ng vấn ,
cuá»™c Ä‘á»i đối vá»›i tôi sao chẳng còn gì để mà tiếc. Ãi
là m được gần 5 năm , bảo hiểm nhân thá» , tiá»n hÆ°u , tôi để
tên cha mẹ là ngÆ°á»i thừa hưởng hết vì tôi đã bi quan đến
cùng cực rồi mình cũng sẽ đi và o lòng đất một mình , không
ngÆ°á»i Ä‘Æ°a tiá»…n.
ChÃnh lúc đó, tá»± nhiên tôi thấy mình quan trá»ng hÆ¡n chút qua
lá»i nhá» của Tuyến. Tuyến nhá» tôi nói há»™ vá»›i Hằng lÃ
Tuyến muốn bảo lãnh Hằng nhÆ° vợ qua đâỵ Ôi trá»i Æ¡i, còn gì
bằng. Tôi không thÃch Tuyến ở má»™t số Ä‘iểm nhÆ°ng tôi sẳn
sà ng ca hắn cho bạn tôi bằng lòng qua đây , tôi không nghĩ tới
hắn , tôi không nghĩ tới Hằng, tôi chỉ nghĩ tới tôi có thêm
má»™t ngÆ°á»i bạn là tôi là m. Những ngà y đó, tiá»n Ä‘iện thoại
vá» VN còn mắt , tôi bị giáºt dây là gá»i. Sau cùng gần ngà y
cÆ°á»›i của tôi , tôi má»›i biết hai ngÆ°á»i đã thôi nhau. Tôi bá»±c
Tuyến không thể tả. Bá»±c tá»›i Ä‘á»™ tôi không má»i Tuyến đám
cưới tôi luôn. Tình yêu đâu thể gượng ép. Tôi biết mà ,
nhưng tôi đang bị gượng ép trong đám cưới nà y , và tôi nghĩ
ai cÅ©ng có thể bị gượng ép , tại sao ngÆ°á»i ta lại không là m
như tôi.
Tôi điên mất rồi.
Thủy nghe tôi sắp đám cưới cũng báo luôn sẽ đám cưới sau
tôi hai tháng.
Ba ngÆ°á»i bạn , hai đứa thà nh , má»™t đứa không thà nh. Trong ba
đứa, ai may mắn hơn ai. Tôi đã chắc không phải là tôi .
OoO
Hai đám cÆ°á»›i qua nhanh chóng. Chúng tôi bặt tin nhau má»™t thá»i
gian , tôi ngụp lặn trong những bất ngá» của Ä‘á»i sống hôn
nhân chóng vánh , nghe chừng nhiá»u ná»—i buồn hÆ¡n niá»m vui.
Chồng tôi phải dá»n từ Cali qua đâỵ Anh lúc nà o cÅ©ng nhÆ° ngÆ°á»i
thất thần , nhá»› ai , nhá»› cái quán cà phê ngồi đánh cá»
tướng suốt buổi hơn là ngồi trong cái apartment dơ dáy nà y tôi
mướn ở tạm từ lúc chưa lấy nhau, nghe tôi than mệt vì cái
thai Ä‘ang lá»›n nhanh. Tiá»n nà o của đó mà . Ãám cÆ°á»›i chúng tôi
cũng nghèo như cái nghèo chúng tôi đang sống.
Ãã có sao đâu , chỉ cần có nhau và có thêm đứa con , mà sống
bên cạnh chứ tháºt sá»± có nhau không thì chÆ°a biết.
Là chồng tôi , chá»› mà là tôi phải dá»n xuống Cali , lạ nÆ°á»›c ,
lạ cái , lạ cả nÆ¡i ăn chốn ở , tôi chắc đã bao lần phải bá»
nhà đi vì những cải vã không đâu cuộc sống hôn nhân ban
đầu.
Thủy không kể cho tôi nghe gì , chẳng gá»i , chẳng nghe gì từ
nhau , tôi tháºt chẳng còn tâm trà đâu mà biết.
Buồn nhiá»u hÆ¡n vui là m cho tôi không chú tâm lắm trong cuá»™c
sống Ä‘á»i thÆ°á»ng , tôi bị sẩy thai hai tháng sau đó. Nhìn
đứa con ra Ä‘á»i tÃm ngắt khi ngÆ°á»i ta bÆ¡m thuốc giục đẻ ,
tôi đau đớn , xót xa vô ngần , bỠmình cũng tội , bỠcon cà ng
tá»™i hÆ¡n nữạ Tôi trở thà nh ngÆ°á»i câm và cà ng trốn sâu và o
tâm thức của mình bỠmặc chồng tôi với dằn vặt và tội
lá»—i anh tá»± khoác cho mình , không biết từ đâu ra mà nhiá»u nhÆ°
váºá»µ
Hằng vẫn viết thÆ° Ä‘á»u cho tôi , lúc nà y , sau khi chia tay vá»›i
Tuyến , Hằng Ä‘i chùa thÆ°á»ng hÆ¡n , tại sao , tôi không rõ ,
nhưng tôi hiểu sự bình an không bao giỠdễ dà ng tìm được
hệt như tôi lúc nà y đâỵ
Sau ngà y mất con, tôi và chồng có xuống lại Cali trong kỳ nghỉ
hè năm đó. Gặp lại Thủy , tôi không ngỠThủy đang mang thai con
thứ hai khi con đầu chưa đầy năm. Lúc đó , Thủy là bà chủ
của một tiệm giặt ủi không còn sang mà sao cực vô cùng. Cái
thai đã to , gần ngà y sinh mà vẫn còn phải ra tiệm , đứng gần
lò hấp để ủi cho khách cho kịp giao.
Tôi muốn nhắm mắt cho qua , cho quên tất cả những đau buồn
xảy ra với mình và bè bạn.
OoO
Gặp nhau sau lần đó tôi thấy gần với Thủy hơn. Tôi nghĩ Thủy
cảm được cái khổ mất con của tôi , còn tôi cảm được cái
cá»±c của Thủy trong Ä‘á»i sống. Ngà y Thủy sinh con trai thứ hai ,
Thủy gá»i tôi từ nhà thÆ°Æ¡ng báo cho tôi biết. Tôi gá»i lại rất
mừng rỡ thằng bé ra Ä‘á»i mạnh khoẻ và an toà n.
Lần đầu tiên sau ngà y có gia đình , tôi cảm thấy gần với
má»™t ngÆ°á»i bạn hÆ¡n vá»›i chồng mình. Má»™t ngà y , Thủy gá»i tôi
nức nở , " Trâm , chồng mình ngoại tình !, nếu mình bỠđi ,
lên đó Trâm cÆ°u mang dùm ba mẹ con mình từ đầu má»™t thá»i gian
được không? " Tôi nghe lùng bùng lá»— tai , tá»± nhiên thấy háºn
Ä‘Ã n ông quá , vợ má»›i sanh mà đi ngoại tình, háºn tá»›i Ä‘á»™
quên trả lá»i để Thủy phải nhắc " Sao , được hông? Giúp Thủy
vá»›i "..
Tôi ừ vá»›i Thủy và bảo cứ yên tâm , má»i việc tôi sẽ lá»
Mấy ngà y sau , Thủy báo tôi sẽ không lên chỗ tôi nữạ Năm đó
cÅ©ng là cái năm mà bà Hillary được nể phục trÆ°á»›c tai há»a
chồng bà bị bắt gặp ngoại tình ngay tại nhà Trắng. Thủy tâm
sá»± vá»›i tôi " NgÆ°á»i ta có chức pháºn váºy còn phải ở lại ,
thôi chồng mình đã thôi thì mình không đi nữa đâu Trâm !" Tôi
ngán ngẩm quá , tôi không thấy cái sá»± liên quan nà o giữa bÃ
Hillary với Thủy , còn một bên là ông Clinton với chồng Thủy
thì tôi thấy có liên quan chút là đá»u ham mê của lạ.
NhÆ°ng tôn trá»ng Thủy , tôi không dám nói thêm lá»i nà o , tôi chỉ
bảo khi nà o quyết định lại tôi vẫn đón. Chúng tôi liên lạc
Ä‘á»u hÆ¡n. Tôi khuyên Thủy trở lại trÆ°á»ng , có mẹ Thủy trông
cháu , nếu Thủy có thể ráng há»c cho xong má»™t nghỠđể tá»± bảo
trá»ng mình và hai con.
Còn tôi , Ä‘á»i sống gia đình có khá hÆ¡n chút nà o đâụ Nếu
giữa Thủy và chồng là sự chêch lệch giữa cung và cầu thì
giữa tôi với chồng lại là thiếu hẳn một sự đồng cảm, tôi
nghĩ gì anh không biết , anh nghĩ gì tôi cũng có hiểu đâụ
Hằng thì cả năm mới cho tôi được lá thư sau ngà y thiệp tôi
tá»›i Hằng trong ngà y sinh nháºt.
Xa thì xa mỗi năm một lần chúng tôi vẫn nhớ nhau và o ngà y
đó. Ba đứa chúng tôi , đứa có chồng cũng như đứa chưa có
chồng , đứa chÆ°a con cÅ©ng nhÆ° đứa đã có con , cuá»™c Ä‘á»i
vẫn còn lênh đênh , chưa định hướng.
OoO
Bao nhiêu năm nữa đã trôi qua .
Tôi tưởng mình không còn muốn có con mà giỠtôi đã hai đứa
.
Thuỷ trước đây tin rằng có lẽ mãi mãi cô sẽ phụ thuộc và o
ngÆ°á»i chồng bạc bẽo của mình nhÆ°ng có phải đâu . Hiện cô
đang là một broker rất thà nh công tại California , lần nà o điện
cho tôi , Thủy cũng vui mừng báo cho tôi biết những thà nh công
cô vừa má»›i có và những niá»m kiêu hãnh là bao nhiêu ngÆ°á»i
đà n ông nữa vẫn còn đang rơi rụng dưới chân cô .
Hằng vừa má»›i rá»i Mỹ vá» lại Việt Nam sau má»™t chuyến du lịch
kết hợp công tác vá»›i thăm ngÆ°á»i thân và bạn bè ở đây .
Hằng vẫn Ä‘Æ¡n chiếc , bao nhiêu mối lái, bao nhiêu ngÆ°á»i quen ,
cô muốn lắm nhÆ°ng Ä‘á»u từ khÆ°á»›c . Cô chán cuá»™c sống Ä‘á»™c
thân nhÆ°ng tình yêu đến và o lứa tuổi nà y từ phÃa ngÆ°á»i
đà n ông , khó có ai mà còn mạnh , đam mê và nồng cháy đủ kéo
Hằng ra khá»i những sinh hoạt phong phú của cô từ lúc trở thà nh
một giám đốc của một công ty da già y lớn nhất thà nh phố .
Cô Ä‘Æ¡n vẫn hoà n cô Ä‘Æ¡n . Hằng đã và đang táºp vui vá»›i
Ä‘iá»u đó .
Má»™t ngà y, tôi nháºn được email của Hằng báo tin đứa cháu trai
má»›i ra Ä‘á»i . Hằng chia xẻ vá»›i tôi nhìn cháu mà thèm có đứa
con của riêng mình . Tôi hiểu Ä‘iá»u đó vô cùng nhÆ°ng rất ngạc
nhiên khi nghe Hằng há»i thêm nếu Hằng chỉ muốn có con thì tôi
có bất ngỠkhông dù không chồng, Hằng sẽ đến với ai đó
một đêm để đạt được ước mơ của mình .
Tôi đã tháºn trá»ng há»i cô rằng cô Ä‘ang há»i đùa hay tháºt vì
tôi rất sợ là m Hằng tá»± ái . Khi biết cô bảo há»i tháºt , tôi
chỉ vá»n vẹn mấy dòng " Hằng à , đứa con là kết quả của tình
yêu , còn Trâm không nghĩ đó là kết quả của một mong muốn "
Hằng tin tôi thì tin ,không tin tôi cũng chịu .
OoO
Cuá»™c Ä‘á»i chúng tôi nhÆ° những dòng sông trôi, những dòng sông
chảy vá» nhiá»u hÆ°á»›ng nhÆ° cuá»™c Ä‘á»i chúng tôi má»—i đứa má»—i
ngã . Rồi sẽ hội tụ vỠnhững điểm có thể giống nhau đôi
chút , có thể khác hoà n toà n nhưng xá chi, tôi nghĩ cả ba chúng
tôi Ä‘á»u nghiệm ra má»™t Ä‘iá»u mà đánh đổi cả Ä‘á»i cÅ©ng có
ngÆ°á»i chÆ°a hiểu ra ...vui vá»›i cái mình Ä‘ang có và hà i lòng
với nó ..
Những dòng sông trôi . Vâng chúng tôi vẫn trôi .. và đang lái
cuá»™c Ä‘á»i mình Ä‘i vá» những hÆ°á»›ng tốt đẹp ..
8/04
Việt HÃ
Bao nhiêu năm rồi còn mãi ra đi
Ä‘i đâu loanh quanh cho Ä‘á»i má»i mệt...
(một cõi đi vỠ- TCS)
Chuyện NhÃ
Nhìn tuyết trắng lao xao ngoà i cá»a, tôi biết, bạn cÅ©ng nhÆ° tôi, lòng không tránh khá»i bâng khuâng, khắc khoải - má»™t ná»—i nhá»› quê...
Bạn tôi định nghÄ©a QH nhÆ° sau: Quê hÆ°Æ¡ng là "chùm khế ngá»t" mà những thằng con mất dạy hò nhau vặt, hái cả ngà y. Thằng ghế cao, nhanh chân hái quả chÃn; thằng ghế thấp, hái quả Æ°Æ¡ng, quả nhá»; thằng không ghế, chân dà i thì kiá»…ng chân, bứt đám khế non vừa kịp nhú; thằng chân ngắn thì kiệu nhau bứt hoa, ngắt lá; Những thằng còn lại, chẳng còn gì để vặt, thì lá»™n tiết vác dao phay cà nh, đẽo vá» cho hả tức. Cứ váºy, quê hÆ°Æ¡ng XHCN của chúng ta ngà y qua ngà y đã bị những đứa con của mình lá»™t cho tá»›i... khá»a thân
Trò chuyện cùng gã bạn má»™t thá»i tụt khăn quà ng Ä‘á», buá»™c đá và o má»™t đầu để chÆ¡i trò ném Còn. Rồi vô phÆ°á»›c ông hiệu trưởng bắt được, vặn nghéo tai 2 thằng, lôi xá»nh xệch vá» phòng Giám hiệu. Sau ná»a giá» "đả thông", thằng bạn tôi đã thút thÃt, xin khai tên thằng "núp trong đống rÆ¡m". Hà nh vi tá»± thú của gã được BGH khoan hồng bằng 3 ngà y đình chỉ há»c, ghi và o sổ liên lạc cùng má»™t bản kiểm Ä‘iểm đầy ân năn và nÆ°á»›c mắt. Còn kẻ "núp trong đống rÆ¡m", ngoà i má»™t bản tá»± tÆ°á»ng trình vì hà nh vi xúi giục bạn; 1 tuần đình chỉ há»c; lÆ°u ti sổ há»c bạ; há»p mặt phụ huynh; bêu dÆ°Æ¡ng toà n trÆ°á»ng, gã còn bị tÆ°á»›c luôn danh hiệu Ãá»™i Viên và treo khăn Ãá»™i tá»›i cuối cấp má»›i được phục hồi, vá»›i dòng chữ: Ãá»™i viên cháºm tiến; Cần theo dõi
thÆ°á»ng xuyên để nhắc nhở; rèn luyện và tu dưỡng thêm...
Nhắc lại chuyện xÆ°a, gã bạn tôi cÆ°á»i xòa. Gã bảo: Ãó là cái thá»i mà má»i ngÆ°á»i hăng say lượm lặt khuyết táºt của nhau để thăng tiến. Viên đá của tao và mà y dùng cuốn khăn Ä‘á», dÆ°á»›i lăng kÃnh của bố hiệu trưởng đã trở thà nh "váºt cản" bÆ°á»›c tiến của "Ãá»™i ta". NhÆ°ng vá»›i già n b sáºu trong BGH nó đã được nâng thà nh "vết giầy của kẻ thù, chà đạp lên xÆ°Æ¡ng máu bao thế hệ đã hy sinh..." - Mẹ kiếp - bạn tôi lầu bầu - cứ Ä‘á» là biến thà nh máu xÆ°Æ¡ng tiá»n nhân hết. Váºy mà bây giá» bá»n nó còn bán cả đất Ä‘ai, sông núi tiá»n nhân để lại thì dân tình lại giả câm, giả Ä‘iếc.
Nghe bạn triết, tôi báºt cÆ°á»i, nhá»› lại buổi gã chạy tá»›i nhà , tụt quần đến gối khoe: - Mà y đếm xem ngÆ°á»i tao có bao nhiêu con chạch?
Nhìn lÆ°ng và đÃt bạn chồng chéo vết roi, tôi cÅ©ng thấy mủi lòng, nên pha trò quấy quá: Chạch hết chá»— lẩn rồi. Tay tre à ? - Tôi há»i gã.
- Roi mây. Gã bạn lồm cồm ngồi dáºy, kéo quần. Ông bô tao vừa phang, vừa chá»i: Mả mẹ mà y. GÆ°Æ¡ng "ngÆ°á»i tốt việc tốt" không há»c, lại kiếm trò phá Ãá»™i? - Ã. mẹ. - gã bạn but miệng văng tục - biết thế tao và mà y đéo tuyên thệ khi và o Ãá»™i nữa có phải hên không? Ông bô tao còn dá»a: Lần sau ông sẽ vừa đánh, vừa sát muối cho mà y biết thế nà o là coi thÆ°á»ng Ãoà n- Ãá»™i má»›i thôi. Còn mà y? - gã bạn xăm soi nhÆ° muốn tụt quần tôi kiểm tra - bao nhiêu con?
Bữa ấy tôi muốn phì cÆ°á»i nhÆ°ng là m bá»™ nghiêm chỉnh: 5 cái rá quạt và phạt má»™t bữa nhịn cÆ¡m để kiểm Ä‘iểm.
- Nhẹ thế thôi à ? - gã nhìn tôi với ánh mắt ghen tị.
Nghe tôi kể lại, gã bạn cÆ°á»i hức hức trong máy bảo: hồi đó tao uất ông bô tháºt. NhÆ°ng tao thà chịu đòn còn hÆ¡n phải nhịn cÆ¡m (gã vốn ăn rất khá»e). Bạn tôi Ä‘á»™t nhiên đổi chuyện - mà y nhá»› bố Hiệu trưởng không?
- Quên sao được. Tôi đáp.
Gã bạn chép miệng.
- Bố ấy bôn, nên bết lắm. Giải nghệ, được Æ°u tiên xuất trông xe đạp trÆ°á»›c cá»a Bách hóa tổng hợp. Hai vợ chồng và cô con gái quá lứa vẫn trÆ°á»ng kỳ trong túp lá»u lý tưởng ngà y xÆ°a. Thiên hạ giá» Ä‘ua nhau "dạy sô" kiếm tiá»n. Bá»n phụ huynh, há»c sinh đến gạ bố ấy và đứa con gái dạy thêm, bị mắng cho te tát: Kiến thức con ngÆ°á»i chứ đâu phải hà ng hóa mà các ngÆ°á»i ngã giá? Bố ấy bảo bị tụi phụ huynh chá»i là "thằng Ä‘iên" nhÆ°ng giá»ng kể rất tá»± hà o: Tá»› là "thằng Ä‘iên" nhÆ°ng sạch sẽ phải không cáºu? Tôi gặp bố ấy luôn. Thỉnh thoảng vẫn đùa chuyện nén Còn ngà y xÆ°a...
- Ãủ sống không? Tôi há»i bạn.
- Lau Ä‘Ãt xe, đủ cháo há»›p là giá»i. Thế ông định bao giá» má»›i vinh qui bái tổ? Cứ ở bên đó rồi mÆ¡:
Ãến bao giá» trở vá» VN
chán bỠmẹ.
Tôi đùa: chắc phải chá» Mỹ rải thảm miá»n Bắc XHCN đã.
Bạn tôi mắng.
- Lại giá»ng diá»…n biến hòa bình. Cần gì Mỹ phải hiện diện. MÆ°á»i mấy năm nay cái dân tá»™c "đứng trên tuyến đầu đánh Mỹ" đã bị Dollar hóa 100% rồi. Dân tình bảo: Ãô la Mỹ giống nhÆ° má»™t lá bùa, nó bịt và o tất cả những lá»— hở trên cÆ¡ thể của những kẻ chiến thắng. Ãau Ä‘á»›n nhất là cái chá»— để sản sinh ra những bà mẹ "anh hùng - bất khuất - trung háºu - đảm Ä‘ang" cÅ©ng bị Dollar của kẻ thù nó bÃt kÃn cả. Ông phải vá» Ä‘i thôi. Có vá» má»›i thấy cái mông, cái mênh của dân mình. Ãừng để tá»›i lúc ông vá» thá»i gian chỉ đủ Ä‘i đếmá»™ ngÆ°á»i đã khuất, để cắm hÆ°Æ¡ng, rồi lại cắp Ä‘Ãt Ä‘i thì buồn sang táºn LX.
Tôi còn định giải thÃch cho bạn hiểu được cảnh mẹ mÆ°á»›p của dân tị nạn, nhÆ°ng cạc Ä‘iện thoại báo hết tiá»n, nên vi chà o gã bạn má»™t câu, rồi cúp máy.
Ngoà i Ä‘Æ°á»ng tuyết vẫn xốn xang rÆ¡i...
Chuyện vỠphép
Vợ chồng ngÆ°á»i bạn, gá»i Ä‘iện há»i kinh nghiệm vá» phép. Khổ. Nếu là thá»i Hunsak (1), chắc tôi sẽ liệt kê cho vợ chồng gã má»™t danh sách những hà ng sách tay, loại "Ä‘á»™c" rồi tha hồ mà "trấn". Khốn ná»—i giữa trá»i Tây Âu, nÆ¡i đồng EURO Ä‘ang trượt giá nhÆ° thụi nà y, biết khuyên ông bà điá»u gì bây giá» gì?
NgÆ°á»i vợ nói: Bạn bè anh vá» phép nhÆ° cÆ¡m bữa, thiếu gì thông tin?
Tôi cÆ°á»i: NhÆ°ng má»—i nhà má»™t cảnh. Tôi khuyên ông bà "trấn" má»™t đằng, vá» quê, gia quyến ông bà thÃch má»™t nẻo, lúc đó tôi sẽ đứng đầu trong danh sách bị "đấu tố".
Tiếng ngÆ°á»i chồng: Khổ lắm. Tôi đã "quán triệt" con mụ nà y rồi. Cả nhà được 120kg. ChÆ°a kịp "trấn" gì mà đã lặc lè mấy va li rồi. Mụ vợ tôi còn định là m mấy chục ký Sokola sách tay. Nhìn đống hà ng ngồn ngá»™n tôi thấy muốn báo ốm mấy tuần rồi.
Tôi khuyên: Hà ng hóa vừa phải thôi. Ông bà đừng quên mình từ TÆ° Bản vá». Ra sân bay, ngÆ°á»i ngợm nhếch nhác quá, nhục lắm. Ãừng để vợ chồng, con cái ông Ä‘i và o sân bay mà ngÆ°á»i thẳng Ä‘Æ¡ nhÆ° Robote, rÆ¡i đồ lại buá»™c tôi phải nhặt giúp thì phiá»n lắm.
NgÆ°á»i chồng: Váºy mà mụ vợ tôi còn định khoác tá»›i 2 quả áo lông, má»™t quả áo da, bên ngoà i choà ng thêm má»™t quả Mantel dạ nữa. Nhìn 3 mẹ con mụ "duyệt thá»" tôi trông hệt bầy chim cánh cụt ông ạ.
Tiếng ngÆ°á»i vợ mắng chồng: Ông tưởng mẹ con tôi sÆ°á»›ng lắm à ? Nhồi ngần ấy quần áo và o ngÆ°á»i, nóng muốn quay cuồng mặt mÅ©i. NhÆ°ng không chịu nhục, nghe ông, nhét và o Vali mất đứt 30kg. Vá» phép kiểu nà y tôi sẽ kiếu đến già luôn.
Ãang trò chuyện vui vẻ, không ngá» sá»± thể lại thà nh to tiếng. Tôi chẳng biết khuyên bạn Ä‘iá»u gì mà chỉ sẵn lòng là m thằng Taxi, Ä‘i Ä‘Æ°a, vỠđón. Dịp nà y, ngÆ°á»i Việt má»i nÆ¡i lại rủ nhau vỠăn Tết. Toà n "kiá»u" TÆ° bản cả đấy mà sao vẫn không thoát được cảnh lam lÅ© thÆ°á»ng nháºt? má»™t ngÆ°á»i tôi quen, vá» phép năm 2 lần, anh kể: Kiểu gì thì kiểu,hồi há»™p nhất vẫn là khâu: CHECK IN.
Ä‚n Tết vá»›i gia đình - má»™t niá»m vui trá»n vẹn của những kẻ Ä‘i xa. NhÆ°ng niá»m vui ấy mấy ai có được?
Chuyện hà ng xóm
NgÆ°á»i hà ng xóm, cầm chai bia, kháºt khừ bÆ°á»›c và o nhà .
- Gay quá thằng em ạ.
Tôi đùa: nhìn ông bác đã thấy gay rồi.
- Không phải. - ngÆ°á»i hà ng xóm chối - Anh có bao giá» uống bia sáng sá»›m đâu? Con em anh vừa gá»i Ä‘iện.
Tôi ngắt lá»i: Sang rồi à ? Ở đâu?
NgÆ°á»i hà ng xóm: Sang đâu? Nó gá»i từ Tiệp, từ "lầu chứa". Tụi chủ chỉ cho nói số tiá»n chuc rồi tÃnh cúp máy nhÆ°ng nó giáºt lại, nói vá»›i thêm và i câu: Anh Æ¡i, cứu em. Không em chết mất...
Chuyện em gái ngÆ°á»i hà ng xóm, tôi đã nghe anh kể cách đây khá lâu. Theo lá»i kể, và những bức hình anh khoe, tôi hình dung em gái anh là má»™t thiếu nữ cao ráo, duyên dáng và khá đẹp, nét đẹp mà không má»™t cô gái thị thà nh nà o có được. Anh tá»± hà o: đó là nét đẹp của thôn rã, chân quê chú ạ. Em anh là sinh viên Luáºt Khoa đã ra trÆ°á»ng. Anh thÆ°á»ng khoe: nó tốt nghiệp bằng Ä‘á» hẳn hoi, váºy mà mấy năm trá»i lăn ln ở đất Hà Thà nh vẫn không kiếm được việc, ngay cả má»™t chân hợp đồng. Những chốn chịu nháºn nó má»™t cách dá»… rãi lại toà n là nÆ¡i "hầm hố". Nó bảo bÆ°á»›c và o chốn nà y không giang hồ cÅ©ng phải thà nh dân "anh chị" má»›i trụ nổi. Nhiá»u lần tao khuyên nó vá» quê, rồi cho Ãt tiá»n láºp nghiệp, kế đó lo chuyện chồng con, phụng dưỡng bà già . Nhà có 2 anh em, ông già là liệt sÄ© thá»i chống Mỹ. Còn lại bà già đau ốm, bệnh hoạn liên miên. Má»›i Ä‘á» xuất mà nó đã chối đây đẩy. Nó cÅ©ng có cái lý của nó chú ạ. Bao năm trá»i đèn sách, tá»›i khi tốt nghiệp lại lúc cúc vá» là ng, vá»›i há» mạc, trốn quê mùa thì đó là má»™t sá»± xỉ nhục. Thấy nó quyết tâm anh cÅ©ng Ä‘Ã nh thôi. Thế rồi nghe nó báo xin được má»™t chân Gia SÆ°, tháng cÅ©ng được và i trăm ngà n. Bố con nhá» mà nó là m Gia SÆ° là giám đốc má»™t công ty trách nhiệm hữu hạn. Ông ta cÅ©ng từng là lÃnh thá»i đánh Mỹ. Biết được hoà n cảnh của con em tao, nên ông ta sá» sá»± rất đẹp. Mà y biết đấy, gái má»›i lá»›n, lại gái quê, thân thế côi cút, gặp hoà n cảnh ấy mấy đứa nà o đứng vững? Từ chá»— giúp đỡ vô tÆ°, dần dà tình cảm đôi bên nảy nở lúc nà o không biết. Ròng rã cả mấy năm trá»i tao chỉ biết cuá»™c sống của nó qua Ä‘iện thoại... cho tá»›i khi chuyện của nó vá»›i tay giám đốc kia vỡ lở, nó xấu hổ không dám vá» quê. Quẫn cảnh, tao Ä‘Ã nh chạy tiá»n, câu nó qua đây...
- Ba năm rồi - ngÆ°á»i hà ng xóm bá»—ng dÆ°ng ôm mặt, khóc nấc nhÆ° má»™t đứa trẻ - Anh nghÄ© đó là giải pháp để nó tẩy xóa hết má»i dấu ấn ngang trái trong những ngà y nó má»›i bÆ°á»›c và o Ä‘á»i. Nà o ngá», anh lại Ä‘Æ°a nó và o chá»— chết. Tiá»n anh Ä‘Æ°a nó Ä‘i; tiá»n anh chuá»™c nó từ bá»n chủ "lầu" bên Nga để qua đây anh còn chÆ°a trả hết, bây, giá» tụi chủ "lầu" bên Tiệp lại buá»™c anh phải chuc mạng nó bằng 7000 ERO, trong vòng má»™t tháng, bằng không tụi nó sẽ bán con bé sang Anh...
NgÆ°á»i hà ng xóm dừng lá»i, Ä‘Æ°a tay vò lên khuân mặt nhầu nhà vì lo âu, mất ngủ. Mắt anh ngầu Ä‘á», nhìn tôi không hồn, há»i: gia đình anh váºy là tan nát hết phải không chú? Dứt lá»i, anh đứng dáºy, dốc ngược chai bia và o mồm, kháºt khưỡng bÆ°á»›c ra cá»a. Anh nói vá»›i tôi nhÆ° má»™t lá»i cáo biệt.
- Anh phải đi một chuyến.
NgÆ°á»i hà ng xóm của tôi Ä‘i đâu? cả khu chung cÆ° không ai biết chÃnh xác. NgÆ°á»i đồn ầm rằng anh thất tình; kẻ bảo anh thua bạc, cháy túi, nợ nần bạn bè chồng chất, nên tÃnh cá»a chạy là ng; kẻ khác lại kháo: dáng bá»™ anh trông nhÆ° mấy thằng "hÃt" nặng... Nhá» những dòng chữ anh để lại cho tôi trÆ°á»›c hôm mất tÃch, tôi má»›i lá» má» Ä‘oán anh Ä‘ang ở phÆ°Æ¡ng nà o. Thủ đô nÆ°á»›c Tiệp xa xôi. Em anh ở nÆ¡i nà o anh chÆ°a biết. Trên mình anh ngoà i 100 EUR và mảnh giấy "Tạm Dung" trắng lốp anh chẳng còn gì khác... Anh Ä‘i được và i tuần thì có tin cảnh sát cá»a khẩu Tiệp Ä‘i tuần tra Ä‘Æ°á»ng biên đã phát hiện ra 12 xác chết, trong đó có 5 cô gái VN; má»™t cặp gia đình ngÆ°á»i Trung Quốc và 4 nạn nhân khác chÆ°a xác minh được lai lịch. 12 xác chết bị vùi sâu dÆ°á»›i tuyết, giữa má»™t cánh rừng già dá»c đải biên cÆ°Æ¡ng Tiệp - Ãức...
Má»i ngÆ°á»i há»i tôi: lão cháºp ấy biến đâu rồi?
Tôi bảo: ngÆ°á»i ta Ä‘i đến nÆ¡i cần đến. Thiên hạ nhiá»u khi không muốn ngÆ°á»i khác được yên thân.
Những dòng chữ của ngÆ°á»i hà ng xóm có lẽ được viết trong lúc anh quá xúc cảm, nên trang giấy nhòe nhoẹt nÆ°á»›c mắt. Tôi cố gắng sắp xếp lại những dòng ngổn ngang anh để lại, theo trình tá»± má»™t bà i thÆ¡. Hy vá»ng nó giống má»™t thông Ä‘iệp, chia xẻ phần nà o những mất mát vá»›i những ngÆ°á»i đồng khổ... (đầu Ä‘á» bà i thÆ¡ tôi tá»± đặt)
Tiếng Gá»i Từ Bên Kia Biên Giá»›i
anh cứu em từ vũng bùn đen tối
để đưa em tới xứ sở sang già u
3 năm trá»i
anh - em chưa được gặp nhau
ngoà i 2 lần em gá»i Ä‘iện cho anh
từ cõi chết
nước Tiệp
nÆ°á»›c Nga
đang trong mùa bão tuyết
em phải sống cay đắng
dáºp vùi
trong cảnh đói, rét giữa trá»i Âu
đêm lại đêm
trong nhớp nhúa ánh đèn mà u
em phải thức thâu đêm để
tiếp Tây
tiếp Ta
tiếp Tà u
hòng giữ gìn mạng sống
cÅ©ng là ngÆ°á»i em đã từng hy vá»ng
trốn sang đây để thay đổi cuá»™c Ä‘á»i
chẳng thể ngỠem tôi bị bỠrơi
buc là m Ä‘iếm ngay trong tay những ngÆ°á»i cùng sắc tá»™c
em gái tôi - má»™t Luáºt SÆ°, có há»c
bởi sinh hạ nhầm thá»i
mà số pháºn trở nên Ä‘iếm nhục
tối tăm
chỗ của em đâu phải những đống chăn
nhớp nhúa mồ hôi,
tanh nồng máu me
và nước mắt
tôi biết em tôi, giống bao cô gái VN vượt biên từ nước Việt
qua đây
chẳng còn gì để mất
sao vẫn thấy sôi sục trong lòng
như máu chảy ngược vỠtim
tôi phải đi
cho dẫu phải đi tìm
vỠnơi ấy
cứu em
giúp em tôi
trở lại
là m ngÆ°á»i lÆ°Æ¡ng thiện...
Ước sao em gái của anh Ä‘á»c được bà i thÆ¡ nà y, nhÆ°ng sao thấy mong manh...
Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam
Mùa đông đến vá»›i bến sông bên nà y tháºt buồn tẻ. Ãã lâu rồi chiên con không còn được qua sông thảnh thÆ¡i nhÆ° ngà y trÆ°á»›c để thá» phượng Chúa, nên lòng ai cÅ©ng thấy sầu chất ngất. Trá»i trở nên mau tối, tiếng chim vắng reo ca, đêm ụp xuống và nhÆ° dà i thêm mãi. Thỉnh thoảng nghe văng vẳng tiếng chuông từ bên kia sông theo gió vá»ng bay vá», nhÆ°ng cÅ©ng không vá»±c lên nổi những tấm lòng bÆ¡ vÆ¡ thiếu vắng Chúa.
Các gia đình má»™ đạo cứ âm thầm vá»›i nhau Ä‘á»c kinh nguyện má»—i tối, mong được má»™t hôm nháºn mình thánh Chúa và o lòng, mà chá» hoà i vẫn chẳng được. Cha xứ bên kia sông cÅ©ng sốt ruá»™t không kém. Những lúc lên toà giảng, nhìn xuống các hà ng ghế trống nhiá»u chá»— và thiếu những gÆ°Æ¡ng mặt của giáo dân bên nà y sông cha cÅ©ng thấy xót xa. Cha nghÄ© cà ng xảy ra chiến tranh ly loạn thì lòng con chiên cà ng mong có Chúa vá» gần bên để được vá»— vá» an ủi, váºy mà ước muốn nhá» nhoi vẫn không thể được thi hà nh. Cha cảm thấy những lá»i giảng của cha nhÆ° trở nên nhạt nhẽo và khiến cho con Ä‘Æ°á»ng từ giáo dân vá» vá»›i Chúa nhÆ° cà ng lúc cà ng xa thêm.
Oâng từ già má»—i lần kéo chuông nhà thá» Ä‘á»u cố ráng hết sức mình để cho âm thanh thêm ròn rã, sợi dây thừng trong tay nhÆ° cố được giáºt mạnh thêm chỉ vá»›i lòng Æ°á»›c ao ngÆ°á»i hai bên sông nghe rõ được lá»i má»i gá»i của cung thánh. Ãể là m gì, nhiá»u khi chÃnh ông cÅ©ng chẳng rõ để là m gì nữa. Chỉ nhá»› rằng ngà y xÆ°a khi ngà y ngà y con đò vẫn Ä‘i lại qua sông, ông đã được gặp bao nhiêu gÆ°Æ¡ng mặt tâm thà nh cầu cạnh Chúa. Bây giá» con đò vắng qua lại má»—i ngà y, cha xứ Ä‘i ra Ä‘i và o bên hà nh lang nhà thá», lắm khi đứng tÆ° lá»± nhìn lên gác chuông, chắc trong thâm tâm cha Ä‘ang cầu xin Chúa tìm lối Ä‘Æ°a con cái NgÆ°á»i vá» lại vá»›i giáo Ä‘Æ°á»ng. Oâng từ những lúc đó cà ng buồn thêm rÆ°á»i rượi, thấu hiểu lòng cha xứ mà chẳng là m sao giúp được cha chi hÆ¡n.
Ãêm Giáng Sinh nhà thá» cÅ©ng cá» hà nh Ä‘Æ¡n giản. Những bà i thánh ca vẫn được ca vang lên nhÆ°ng không còn sá»± hà o hứng ngà y nà o. Cái đồn giặc chình ình ra đó, vẫn ồn à o tiếng say rượu bay ra, rồi những cảnh nhố nhăng phạm cuá»™c sống bình thÆ°á»ng đã là m cho cha thêm nhiá»u đêm mất ngủ. Cha cà ng trở nên sốt sắng dâng lá»i nguyện xin Chúa giáng Æ¡n phÆ°á»›c xuống má»i ngÆ°á»i. Ãêm Chúa sinh ra kết thúc thá»±c mau lẹ, giáo dân ra vá» rồi, cha lần hồi Ä‘i tắt từng cây nến mà thấy thui thủi là m sao. Ngôi giáo Ä‘Æ°á»ng nà y đêm nao mừng Chúa sinh ra đã kéo dà i đến gần sáng, còn bây giá» sao lặng lẽ buồn tênh.
Chúa Æ¡i, xin trá»i cao hãy đổ sÆ°Æ¡ng xuống. Cho má»i tâm hồn trần thế được tắm gá»™i Æ¡n Ngà i mà thấy hi vá»ng dâng lên. Ngà y xÆ°a Chúa đã sinh ra nÆ¡i nghèo hèn vá»›i rắp tâm ra Æ¡n cứu rá»—i ngÆ°á»i dÆ°Æ¡ng thế. Bây giá» Chúa hãy vì con dân Ngà i xin tế Ä‘á»™ chúng dân. Cha xứ lặp Ä‘i lặp lại lá»i khẩn xin đó má»—i khi cha cầm dâng bánh tÃch của Ngà i : nà y là thánh thể của Cha nhân từ, chúng con xin nháºn và o ngÆ°á»i nhÆ° ngá»n Ä‘uốc thiêng soi sáng. Nà y là giá»t máu của Ngà i chúng con xin uống và o để hâm nóng lòng con. Xin Ngà i trên ngôi vua tÃt mãi trên thiên Ä‘Æ°á»ng hãy Ä‘oái thÆ°Æ¡ng con dân Ngà i Ä‘ang chìm trong bể khổ. Năm xÆ°a trên núi cây dầu, Ngà i đã được Æ¡n cứu rá»—i của mẹ Maria mà Ngà i đã sống dáºy mạnh hÆ¡n. Nay chúng con cÅ©ng xin Ngà i truyá»n ban cho bà tÃch thiêng liêng đó.
Những đêm im im, cha xứ nằm trong nhà riêng sau chá»— thá» phượng, cha trằn trá»c liên miên vì những đêm mất ngủ kéo dà i. Rồi giữa đêm trÆ°á»ng, cha nghe tiếng thét Ä‘á»›n Ä‘au vì tra tấn từ đồn giặc vang sang, cha lại bị dằn vặt thÆ°Æ¡ng cho những ngÆ°á»i xấu số bị rÆ¡i và o tay những kẻ không hồn. Cha xót xa, chết Ä‘iếng, cảm nhÆ° mình cà ng bất lá»±c vì chẳng thể nà o nêu được công lý đến nÆ¡i đây.
Mùa đông vá», MÆ¡ cà ng thấy thÆ°Æ¡ng cho những ngÆ°á»i không may của xóm. Bây giá» trong đêm rét mÆ°á»›t nà y, mẹ con há» liệu có được ấm áp trong tim. Hay là sá»± hững há», dèm khinh của xung quanh nhÆ° sợi dây xiết chặt tâm linh há». Những đứa trẻ sinh ra nghèo hèn và lạc lõng có khi nà o được thấy nét tÆ°Æ¡i vui hiện rõ trên mi. Hay là mẹ con chỉ biết âm thầm ôm lấy nhau tủi há»n Ä‘au khổ. MÆ¡ muốn mùa đông nà y MÆ¡ sẽ tìm được má»™t lần đến an ủi cho há» khuây nguôi. MÆ¡ không có của cải gì để giúp há», nhÆ°ng MÆ¡ tin rằng lá»i của nà ng sẽ là m cho há» bá»›t Ä‘au, để há» còn can đảm sống. Rồi má»™t ngà y đó, oan khiên sẽ phôi pha, lòng ngÆ°á»i bá»›t thà nh kiến, Ä‘á»i sống há» lại vá» hoà chung vá»›i cuá»™c sống thôn là ng. Những con mắt khắt khe sẽ bá»›t Ä‘i cái nhìn hằn há»c, những cá»a miệng ác Ä‘á»™c sẽ giảm Ä‘i lá»i Ä‘ay nghiến sá»— sà ng. MÆ¡ cầu mong nhÆ° thế vì má»i ngÆ°á»i trên vùng đất nà y vốn đã chẳng riêng ai được gá»i là hạnh phúc, nhất là đang thá»i kỳ giặc giã. MÆ¡ tưởng đến má»™t ngà y nao hoà bình, con đò lại qua sông nhẩn nha, Ä‘em tình cảm của bá» bên nà y sang hoà vá»›i ngÆ°á»i ở bá» bên đó. MÆ¡ sẽ vui khi thấy lại những giáo dân sá»›m tinh sÆ°Æ¡ng theo đò sang dá»± lá»… nhÆ° xÆ°a, cho dù ngà y đó MÆ¡ sẽ không bao giá» còn được cùng Ä‘i theo đò sang sông nữa, nhÆ°ng chắc chắn là lòng MÆ¡ vẫn rạng rỡ theo con nÆ°á»›c.
(còn tiếp)
Alphonse Daudet là má»™t văn sÄ© Pháp và o thế ká»· thứ 19. Sanh tại Nime, miá»n Nam nÆ°á»›c Pháp và o ngà y 13 tháng 5 năm 1840. Gia đình đã rá»i quê lên Lyons khi xà nghiệp tÆ¡ vải của cha ông bị suy sụp và phải đóng cá»a. Ông theo tiếp tục báºc trung há»c tại đây nhá» má»™t bổng, nhÆ°ng cuối cùng phải bá» há»c hẳn khi cuá»™c hôn nhân của bố mẹ đổ vỡ. Daudet theo chân anh là Ernest đến Paris và được nháºn và o là m ký giả cho tá» Figaro.
Ông bắt đầu viết từ năm 14 tuổi, đến năm 18 tuổi Daudet ra thi táºp "Những NgÆ°á»i Ãà n Bà Ãang Yêu" (Les Amoureuses, 1857) và được đón nháºn ngay. Ãá»™c giả Pháp đặc biệt yêu mến ông qua các tiểu thuyết "Thằng Nhóc Con" (Le Petit Chose), gần nhÆ° là thiên hồi ký của thá»i niên thiếu Ä‘au khổ của chÃnh mình mà đôi khi cÅ©ng được và vá»›i nhân váºt trong tác phẩm "David Copperfield" của đại văn hà o Charles Dickens của Hoa Kỳ. Sau đó là táºp thi tuyển "Những Lá ThÆ° từ Cối Xay của Tôi" (Lettres de Mon Moulin), bao gồm các bà i thÆ¡ Ä‘á» tặng cho Marie Rieu xuất bản năm 1866. Ông đạt đến danh vá»ng trong là ng văn chÆ°Æ¡ng Pháp qua giải thưởng Văn chÆ°Æ¡ng Pháp vá»›i quyển "Fromont Cháu Trẻ và Cụ Riler" (1874) .
Ãôi vá»›i các phê bình gia thì trÆ°á»ng thiên tiểu thuyết “Tartarin vùng Tarascon†(1872) gồm ba quyển là tác phẩm quan trá»ng và đặc sắc nhất của Alphonse Daudet. Những năm sau ông viết nhiá»u tiểu thuyết cÅ©ng thà nh công không kém, qua các Ä‘á» tà i xã há»™i của má»™t nÆ°á»›c Pháp dân chủ thay thế cho chế Ä‘á»™ quân chủ. Ãó là các tác phẩm “Những Vị Vua LÆ°u Vong", và "Le Nabab", mô tả những nhà triệu phú má»›i của thế hệ.
Văn phong của Daudet giản dị, nhÆ°ng lÆ°u lại cho Ä‘á»™c giả những cảm giác nhẹ nhà ng, lắng sâu vá»›i những câu chuyện kể nhÆ° chuyện cổ tÃch, vá»›i các nhân váºt mà độc giả cảm thấy rất gần gÅ©i. Thế nên các tác phẩm đầu Ä‘á»i của ông được liệt và o khuynh hÆ°á»›ng thiên nhiên, còn các tác phẩm sau thuá»™c và o trÆ°á»ng phái hiện thá»±c. Ông diá»…n tả sá»± việc má»™t cách xác thá»±c, mà không yếm thế, hay có giá»ng văn mỉa mai, tà n bạo nhÆ° các đồng nghiệp cùng thá»i trÆ°á»›c sá»± thay đổi quá nhanh của thá»i cuá»™c. Táºp truyện “Những Chuyện Kể Ngà y Thứ Hai†là tiêu biểu nhất vá» văn phong của Alphonse Daudet. Ông mất năm 1897 tại Paris.
Những Vì Sao, được trÃch ra từ táºp truyện “"Những Lá ThÆ° từ Cối Xay của Tôi" (Lettres de mon Moulin), là chuyện trẻ con Pháp được há»c ngà y thÆ¡ ấu . “Những Lá Thư†là những mẩu chuyện ngắn vá»›i những hình ảnh tháºt hiá»n hòa, dá»… thÆ°Æ¡ng của đồng quê: cái cối xây, cánh đồng xanh, suối chảy róc rách, đêm đầy sao, cùng những ngÆ°á»i chân chất, tháºt thà , cáºu bé chăn dê, ông già Cornille bám và o cái cối xay cuối cùng và o thá»i kỳ mà những máy xay lúa bằng hÆ¡i tá»›i thay các máy xay bằng gió của nhiá»u thế hệ qua. Sau hÆ¡n ba mÆ°Æ¡i năm tình cá» Ä‘á»c lại "Những Vì Sao", ngÆ°á»i dịch vẫn có cùng cảm giác nhÆ° thuở ngồi ghế nhà trÆ°á»ng: má»™t tình cảm dịu dà ng, trong sáng của tuổi trẻ, của thiên nhiên. Xin má»i Ä‘á»™c giả trở vá» thá»i kỳ Ä‘á»i sống là ng quê má»™c mạc nhÆ°ng đầy tình ngÆ°á»i.
Trần Viết Minh Thanh
Những Vì Sao
Alphonse Daudet
Trần Viết Minh Thanh chuyển dịch
Trong thá»i gian chăn súc váºt tại Luberon, tôi đã trải qua nhiá»u tuần liên tiếp không trông thấy má»™t bóng hình, chỉ má»™t mình tôi trên cánh đồng xanh vá»›i chú chó Labri, và đà n súc váºt. Thỉnh thoảng tôi có nom thấy má»™t ẩn sÄ© sống vùng Mont de L'ure Ä‘i ngang qua để kiếm, chắc để tìm kiếm các váºt dụng cần thiết. Và i khi tôi cÅ©ng gặp mấy khuôn mặt Ä‘en nghịt của những ngÆ°á»i phu má» vùng Piémont; nhÆ°ng tất cả Ä‘á»u có dáng vẻ dá»ng dÆ°ng, lặng lá». Có lẽ vì sống Ä‘á»i cô Ä‘á»™c quen rồi, hỠđánh mất bản tÃnh thÃch chuyện trò của loà i ngÆ°á»i. Há» cÅ©ng chẳng mà ng biết đến bất cứ câu chuyện thá»i sá»± nà o Ä‘ang được bà n tán trong những là ng hay tại các thà nh phố dÆ°á»›i đồng bằng.
Thế nên, cứ má»—i mÆ°á»i lăm ngà y, khi được nghe từ trên con Ä‘Æ°á»ng Ä‘i lên núi, tiếng chuông của chú lừa mang thá»±c phẩm định kỳ, rồi dần dần trên sÆ°á»n núi xuất hiện cái đầu cáºu bé lon ton của nông trại, hay bá»™ tóc hung Ä‘á» của dì Norade, tôi vui mừng quá Ä‘á»—i. Tôi bắt há» kể những tin tức má»›i từ miá»n dÆ°á»›i, nhÆ° các buổi lá»… rá»a tá»™i cho trẻ con và những đám cÆ°á»›i. NhÆ°ng Ä‘iá»u tôi tha thiết nhất, vẫn là những gì má»›i lạ xảy ra chung quanh cô con gái ông chủ, cô Stéphanette, nhan sắc nhất vùng. Là m bá»™ nhÆ° chẳng mấy lÆ°u tâm, tháºt ra tôi nhặt nhanh tin tức vá» cô, nà o là cô có Ä‘i dá»± tiệc nhiá»u không, có bao nhiêu chà ng trai má»›i Ä‘eo Ä‘uổi cô ... Và , nếu có ai há»i tôi những Ä‘iá»u nhÆ° thế có Ãch lợi gì cho tôi, má»™t tên chăn cừu nghèo trên đầu núi, thì tôi sẽ trả lá»i rằng tôi đã 20 tuổi rồi, và cô Stéphanette, trong mắt tôi là ngÆ°á»i đẹp nhất trên Ä‘á»i mà tôi được biết.
Má»™t sáng chủ nháºt ná», trong lúc ngóng lÆ°Æ¡ng thá»±c cho ná»a tháng tá»›i, tôi bá»—ng nháºn ra nó đến trá»… hÆ¡n thÆ°á»ng lệ. Lúc sáng tôi đã nhủ thầm: “Chắc tại nhà thá» có buổi lá»… lá»›n", đến trÆ°a, trá»i đổ cÆ¡n giông, tôi lại đóan chắc tại con lừa không chịu cất bÆ°á»›c vì Ä‘Æ°á»ng chắc xấu lắm. Cuối cùng, chừng ba tiếng đồng hồ nữa, trá»i quang tạnh, cả vùng núi Æ°á»›t mÆ°a sáng lấp lánh dÆ°á»›i ánh mặt trá»i, tôi nghe xen giữa tiếng nÆ°á»›c rá» tà tách từ đầu các ngá»n lá và tiếng nÆ°á»›c chảy trà n của con suối, tiếng chuông reo vui của chú lừa đầy nhiệt huyết, tá»±a nhÆ° tiếng chuông ngà y lá»… Phục Sinh.
Thế nhÆ°ng không phải là cáºu bé lon ton của nông trại, cÅ©ng chẳng phải là bà già Norade cưỡi chú lừa nhÆ° má»i khi. Mà là ... bạn thá» Ä‘oán xem là ai nà o? Cô tiểu thÆ° của chúng ta đấy, trá»i ạ, cô nà ng bằng xÆ°Æ¡ng bằng thịt, ngồi ngay ngắn giữa những giá» mây, đôi má á»ng hồng vì khà núi và cÆ¡n mÆ°a giông vừa qua. "Thằng bé bị bệnh, dì Norade Ä‘i nghỉ mát tại nhà mấy ngÆ°á»i con", ngÆ°á»i đẹp Stéphanette báo tin ấy cho tôi khi cô tuá»™t khá»i lÆ°ng con lừa, và cô đến trá»… vì bị lạc Ä‘Æ°á»ng.
Trông cách phục sức của cô nà ng, áo đẹp ngà y Chủ Nháºt, vá»›i khăn buá»™t tóc cá»™t thà nh hoa, váy ren lá»™ng lãy, hình nhÆ° cô đến cháºm vì còn mãi dừng chân đó đây, nhảy nhót tại buổi tiệc nà o đó, chứ không có vẻ gì là bị lạc lối lung tung vá»›i các bụi ráºm ven Ä‘Æ°á»ng. á»’, tháºt là má»™t tạo váºt mỹ miá»u! Ãôi mắt tôi không ngắm cô không biết chán. Quả tháºt, tôi chảng bao giá» có dịp nhìn cô gần đến thế! Thỉnh thoảng và o mùa đông, có khi Ä‘oà n súc váºt bị lạc xuống đồng, tôi và o trại để ăn buổi tối, cô Ä‘i ngang qua phòng ăn rất vá»™i, dÆ°á»ng nhÆ° không bao giá» chuyện trò vá»›i những ngÆ°á»i là m công, dáng Ä‘iệu lúc nà o cÅ©ng hÆ¡i xa cách, thoáng chút kiêu kỳ. Váºy mà bây giá», nà ng Ä‘ang hiện diện trÆ°á»›c mặt tôi đây, cho riêng mình tôi thôi, có Ä‘iên đầu không chứ?
Sau khi trút thá»±c phẩm trong cái là n mây ra, Stéphanette bắt đầu tò mò nhìn chung quanh cô. Nhẹ nhà ng nà ng chéo váy đẹp lên, cô bÆ°á»›c và o không gian của tôi, cô muốn xem chá»— tôi ngủ, cái khoảng đệm rÆ¡m phủ da cừu, cái áo choà ng tôi móc lên tÆ°á»ng, cây tháºp giá, viên đá lá»a nhồi. Tất cả những váºt đó khiến cô thú vị.
- À, thì ra anh sống ở đây, anh chăn cừu tá»™i nghiệp của tôi Æ¡i? Là m sao để anh khá»i phải buồn chán, má»™t mình nÆ¡i đây? Anh là m gì? Anh nghÄ© đến Ä‘iá»u gì?
Tôi rất muốn trả lá»i: "Tôi nghÄ© đến cô đó, cô chủ nhá» Ã ". Quả tháºt tôi không nói láo đâu, nhÆ°ng lúc nà y lòng rất Ä‘á»—i xao xuyến, tôi cứ im nhÆ° thóc vì không tìm được câu đáp nà o. Hình nhÆ° cô nà ng cÅ©ng nháºn biết thế, và cô bé lấy là m thÃch thú má»™t cách dá»… ghét. Cô cà ng muốn khiến tôi thêm bối rối vá»›i những câu há»i tinh nghịch nhÆ°:
- "Thế cô bạn gái của anh thì sao, anh chăn cừu, cô có thỉnh thoảng lên thăm anh không? ... Có lẽ cô sẽ cưỡi con dê bằng và ng, hay nhá» phép thần thông của tiên nữ Estérelle, chỉ khẽ nhún chân má»™t cái là tá»›i núi thôi ...â€
Cô có ngỠđâu chÃnh cô má»›i giống nà ng tiên Esterelle, vá»›i tiếng cÆ°á»i dòn vui tÆ°Æ¡i, mái đầu nghiêng nghiêng, cùng sá»± vá»™i và ng ra Ä‘i của cô cho tôi cảm giác buổi viếng thăm của cô nhÆ° thể là cô là nà ng tiên váºy.
- Chà o anh chăn cừu nhé!
- Chà o cô chủ nhá».
Và rồi cô ra đi, đem theo những chiếc giỠmây trống trơn.
Khi bóng cô khuất trên lối mòn lÆ°ng núi, tôi có cảm giác nhÆ° những hòn cuá»™i, lăn từ chân chú lừa, rá»›t từng viên má»™t trên trái tim tôi. Tôi còn nghe mãi tiếng lăn của chúng tháºt lâu, tháºt lâu; và cho đến cuối ngà y tôi vẫn nhÆ° mÆ¡, nhÆ° má»™ng, không dám Ä‘á»ng cá»±a, sợ rằng chúng biến khá»i giấc mÆ¡ của tôi.
Khi chiá»u xuống, đáy thung lÅ©ng má»™t mà u xanh thẫm, những con cừu xúm xÃt lại vá»›i nhau, cất tiếng kêu Ä‘Ã n trên Ä‘Æ°á»ng vá» chá»— ngủ, tôi chợt nghe tiếng ai gá»i mình từ lÆ°ng núi. Rồi tôi thấy cô tiểu thÆ° của chúng ta xuất hiện, hết dáng Ä‘iệu vui tÆ°Æ¡i lúc ban ngà y, mà cô Ä‘ang run lảy bảy vì lạnh, vì sợ, thân hình Æ°á»›t đẫm. Chuyện là trên Ä‘Æ°á»ng vá», khi qua con suối ngáºp nÆ°á»›c vì cÆ¡n bão, cô bé đã nhất quyết lá»™i qua, suýt nữa bị cuốn Ä‘i. Khổ thân cô, giá» nà y không có cách nà o vá» lại nông trại. Ãi băng qua núi, chắc má»™t mình cô không tìm được lối, còn tôi thì không thể bá» Ä‘Ã n cừu được.
à nghĩ phải ngủ qua đêm ở nơi nà y là m cô băn khoăn, nét lo lắng hiện rõ. Còn tôi, chỉ biết cố hết sức trấn an cô:
- Tháng Bảy, đêm rất ngắn, cô chủ à .. CÔ phải trải qua một chút bực mình nhỠthôi mà !
Tôi vá»™i và ng nhóm má»™t ngá»n lá»a lá»›n để hong áo cho cô, và sưởi ấm đôi chân Æ°á»›t lạnh vì lá»™i qua suối. Rồi tôi Ä‘em thức ăn tá»›i cho cô, gồm sữa và những khoanh phô mách nhá», nhÆ°ng cô bé đáng thÆ°Æ¡ng không mà ng ăn uống hay sưởi ấm. Nhìn nÆ°á»›c mắt cô tuôn rÆ¡i, tôi cÅ©ng muốn khóc theo luôn.
Lúc nà y đêm đã hầu nhÆ° khắp nÆ¡i. Chỉ còn lại trên đỉnh núi má»™t chút bụi ánh sáng, má»™t là n khói má» nhạt nÆ¡i chân trá»i. Tôi má»i cô tiểu thÆ° và o nằm nghỉ ngÆ¡i trong túp lá»u bé nhá» của tôi. Trên ổ rÆ¡m má»›i thay, tôi đã trải má»™t bá»™ da khác, rồi tôi chúc cô ngủ ngon, và ra ngoà i ngồi canh cá»a. Chúa chứng dám lòng tôi, dù ngá»n lá»a tình yêu Ä‘ang cháy nóng tâm can, không má»™t ý nghÄ© xấu xa nà o len và o tâm tôi, chỉ có niá»m kiêu hãnh vô bá» khi nghÄ© đến trong góc nhá» của khu đồng xanh trên núi nà y, giữa đám cừu tò mò nhìn cô bé Ä‘ang ngủ, cô con gái của ông chủ, nà ng nhÆ° má»™t con bê quý giá và trắng ngần, yên tâm nằm nghÄ© dÆ°á»›i sá»± canh thức của tôi. ChÆ°a bao giá» tôi cảm thấy bầu trá»i sâu thăm thẳm nhÆ° đêm nay, và các vì sao sáng thế!
Bá»—ng nhiên cá»a lá»u mở, và cô nà ng xinh đẹp Stéphanette xuất hiện! Hóa ra cô bé không ngủ được vì Ä‘Ã n cừu cá»±a quáºy, xao Ä‘á»™ng trên đống rÆ¡m, đôi khi lại cất tiếng kêu be he nho nhá» trong giấc mÆ¡ của chúng. Cô bảo cô thÃch ngồi gần ngá»n lá»a hÆ¡n. Tôi vá»™i khoác lên vai cô tấm khăn choà ng bằng lông cừu của tôi, và chúng tôi ngồi im lắng bên nhau.
Nếu bạn có lúc nà o trải qua má»™t đêm dÆ°á»›i bầu trá»i vằng vặc đầy sao, bạn sẽ biết là và o giá» má»i ngÆ°á»i Ä‘ang yên giấc, má»™t thế giá»›i huyá»n bà đang mở ra trong cô Ä‘Æ¡n và thinh lặng. Lúc ấy, tiếng suối reo vui và thanh thoát nhất, những chiếc mặt hồ tÄ©nh mịc và thánh thót hÆ¡n. Má»i linh hồn của núi tá»± do bay lượn, không khà chuyển Ä‘á»™ng, những ân thanh lúc bình thÆ°á»ng ta không cảm nháºn được, hình các thân cây Ä‘ang lá»›n lên và đám cá» Ä‘ang vÆ°Æ¡n cao hÆ¡n. Ban ngà y là đá»i sống của sinh váºt, nhÆ°ng ban đêm thuá»™c vá» các thá»±c váºt. Khi chÆ°a quen, ngÆ°á»i ta có cảm giác sợ hãi ... Thế nên, cô tiểu thÆ° của chúng tôi run láºp cáºp và lại ngồi sát thêm và o tôi, má»—i khi có tiếng Ä‘á»™ng bất chợt vang lên. Có tiếng kêu dà i, buồn bã, phát sinh từ mặt ao sáng lung linhn, gợn sóng nhấp nhố từ phÃa dÆ°á»›i, vá»ng lên táºn chá»— chúng tôi ngồi, vừa đúng lúc má»™t ngôi sao xẹt băng qua trên đầu chúng tôi, nhÆ° thể tiếng thán mà chúng tôi vừa nghe được, Ä‘em theo cùng vá»›i nó má»™t là n ánh sáng váºy.
- Cái gì thế? Stéphannette thì thà o há»i tôi.
- Cô chủ à , một linh hồn vừa và o thiên đà ng.
Và tôi là m dấu thánh giá. Cô cÅ©ng là m dấu thánh giá, mặt ngÆ°á»›c nhìn lên bầu trá»i, nét mặt đầy cảm khái. Rồi cô nói:
- Có tháºt váºy không, anh chăn cừu, các anh có phải là phù thủy, những ngÆ°á»i có lối sống khác vá»›i ngÆ°á»i thÆ°á»ng nhÆ° chúng tôi?
- Không phải váºy đâu, cô chủ ạ. NhÆ°ng vì chúng tôi sống ở núi cao, gần các vì sao hÆ¡n, nên chúng tôi biết nhiá»u Ä‘iá»u xảy ra hÆ¡n là ngÆ°á»i sống dÆ°á»›i đồng bằng.
Mặt cô vẫn đăm đăm nhìn lên trá»i, tay chống cầm, mình khoác tấm chăn cừu, trông cô giống nhÆ° má»™t thiên thần chăn chiên váºy.
- Nhiá»u sao ghê! Tháºt đẹp quá! ChÆ°a bao giá» tôi thấy nhiá»u sao nhÆ° thế! Anh chăn cừu à , anh có biết tên của chúng không?
- Biết chứ cô chủ! Nà y, ngay trên đầu chúng ta là giải Ngân Hà , con Ä‘Æ°á»ng của thánh Jacques. Ông ta Ä‘i từ nÆ°á»›c Pháp thẳng đến xứ Tây Ban Nha. ChÃnh Thánh Jacques de Galice đã vẽ Ä‘Æ°á»ng cho ngÆ°á»i hùng Charlemagne Ä‘i đánh tráºn vá»›i quân Sarrasins. Xa hÆ¡n tÃ, cô thấy kìa chiếc xe ngá»±a chở linh hồn (sao Hùng) vá»›i bốn cái trục sáng chói. Ba ngôi sao Ä‘i đằng trÆ°á»›c là ba con thú, và ngôi sao bé tà là ngÆ°á»i cưỡi xe. Cô có thấy chung quanh chúng má»™t loạt ngôi sao rÆ¡i rụng xuống không? Ấy là những linh hồn mà Thượng Ãế không muốn chúng đến cạnh Ngà i. Xa hÆ¡n chút nữa, là ngôi sao của Ba Vuạ, là ngôi sao dùng là m đồng hồ cho những ngÆ°á»i nhÆ° chúng tôi. Chỉ cần nhìn chúng, là tôi biết bây giỠđã quá ná»a đêm rồi! Ãà ng xa nữa, phÃa ngôi sao hôm, là sao Jean de Milan, ngá»n Ä‘uốc của các vì tinh tú. Giá»›i chăn cừu chúng đã truyá»n miệng câu chuyện nhÆ° thế nà y: Má»™t đêm ná», anh chà ng Jean de Milan, cùng ba vị vua và ngôi sao Văn Há»c được má»i đến dá»± đám cÆ°á»›i của ngÆ°á»i bạn chung. Sao Văn Há»c gấp gáp Ä‘i trÆ°á»›c, vì thế vì nó nằm ở vị trà cao nhất. Nhìn trên xa kìa, táºn trên đỉnh trá»i cao đó. Ba ông vua nằm phÃa dÆ°á»›i, Ä‘ang theo Ä‘uôi chà ng Văn Há»c, còn cáºu lÆ°á»i biếng Jean de Milan, vì ngủ dạy trá»… nằm táºn cuối cùng. Cáºu tức giáºn, bèn ném cây gáºy lên. Vì thế vì sao "Ba Vua" còn được gá»i là "Cây Gáºy của chà ng Jean de Milan" . .. NhÆ°ng mà cô chủ à , ngôi sao đẹp nhất trong các vì sao, là sao của chúng tôi, “ Ngôi sao của những ngÆ°á»i chăn cừu “, má»c lên để soi Ä‘Æ°á»ng lúc tá» má» bình minh, khi chúng tôi lùa Ä‘Ã n cừu ra đồng, và lúc hoà ng hôn xuống chúng tôi Ä‘em cừu vá». Chúng tôi gá»i nói là cô nà ng Maguelonne. Nà ng Maguelonne chạy theo chà ng Thổ Tinh, và cứ bảy năm lại là m đám cÆ°á»›i vá»›i chà ng má»™t lần.
- Thôi đi anh chăn cừu, các vì sao mà cũng là m đám cưới à ?
- Ãúng thế đây, cô chủ à !
Ãúng lúc tôi cố tìm cách giải thÃch cho cô hiểu thế nà o là đám cÆ°á»›i của các vì sao thì tôi cảm thấy má»™t vât gì vừa mát lại vừa êm, nhẹ nhà ng đặt lên vai tôi. Ãó là đầu cô chủ, mệt má»i ngả đầu và thiếp trên vai tôi, trong tiếng xá»™t xoạt dá»… thÆ°Æ¡ng đăng ten, cùng mái tóc quăn của cô. Cô tá»±a ngÆ°á»i và o tôi nhÆ° thế, yên ả, cho đến khi mà u tro nhạt trên bầu trá»i tan biến và o tia mặt trá»i đầu ngà y. Tôi nhìn cô ngủ, lòng xao xuyến, nhÆ°ng may được các vì thánh che chở trong buổi tối an là nh nà y, vá»›i toà n ý nghÄ© tháºt đẹp đẽ. Chúng quanh chúng tôi, các vì sao tiếp tục cuá»™c hà nh trình lặng lẽ, ngoan ngoãn nhÆ° má»™t Ä‘Ã n cừu khổng lồ. Bá»—ng nhiên tôi cảm thấy nhÆ° má»™t vì sao trong số đó, vì sao xinh đẹp nhất, rá»±c rỡ nhất, đã lạc Ä‘Æ°á»ng, sa xuống vai tôi mà ngủ yên là nh.
10/01
Vừa vỠđến nhà , chÆ°a kịp nóng Ä‘Ãt (đây là chữ lÅ© nhóc chúng tôi lén gá»i hà nh bà chị, chứ bả mà nghe được thì dù có lấy mấy lá»›p mo bó mông cÅ©ng không tránh khá»i bị ê ẩm), bà Hồng đã oang oang gá»i lên :
- Con Linh, con Loan đâu, cả thằng Thuáºn nữa, vô đây biểu. Trá»i Æ¡i, ăn ở gì mà dÆ¡ nhÆ° tù.
Rồi bả hét lên : cái nà y dẹp, cái nà y bỠthùng rác, cái nà y cất vô kho. Vừa nói, bả vừa quăng lung tung hết. Bà tả xung hữu đột, tiến từ mục tiêu phòng nà y sang mục tiêu phòng khác, cứ như binh chủng Dù, Thủy Quân Lục Chiến đi diệt giặc. Chỉ một loáng là phòng đứa nà o đứa nấy xáo trộn tùm lum hết. Giá có con gián, con chuột nà o nằm bám tru, nằm vùng,ï chắc cũng phải bò ra xin chiêu hồi để “ tung cánh chim tìm vỠtổ ấm ráo nạo “.
Aáy là vì lÅ© nhóc tôi nghe tin bả sắp vá» từ mấy hôm trÆ°á»›c nên đã thu vén nhiá»u rồi mà còn bị bả sát xà phòng dữ dá»™i váºy. Chá»› thình lình bả vá» nhÆ° hồi nẳm, thấy giang sÆ¡n của bá»n tôi, chắc bả còn hét inh tai hÆ¡n.
Má thÃch lắm. Thấy chị lá»›n ra oai vá»›i lÅ© em, má hả hê ra mặt. Chả má đã năm lần bảy lượt hăm he rồi : tao biểu tụi bay hổng nghe, để con Hồng nó vá», nẹt cho rồi biết. Tụi nhóc thấy má thÆ°Æ¡ng, má hiá»n nên đứa nà o cÅ©ng lảng lảng. Thêm cái táºt là m biếng, ngà y nà y đùn sang ngà y khác, nên chừng nÆ°á»›c tá»›i chÆ°n không lo kịp, quÃnh quáng, đại đại cho qua.
NhÆ°ng vá»›i bà Hồng thì cái chuyện cho qua không bao giỠđược bả áp dụng. Nguyên tắc của bả : là m là là m hết mình, đến nÆ¡i đến chốn, chá»› không thể phân ná»a, hay 2/3, hay ¾ gì được.
Hồi bả còn ở nhà , mấy đứa tụi thứ tá»± ngăn nắp lắm. Chả thế tá»›i ngà y sắp Ä‘i nháºn việc nÆ¡i xa, bả cứ chằm bẳm lÅ© tui : tao Ä‘i chuyến nà y, chắc tụi bay mừng lắm. Ở nhà đây rồi bà y không thua gì cái chợ. Tao báo cho biết thình lình tao vá» mà thấy nhà cá»a lung tung là liệu roi phết và o Ä‘Ãt. LÅ© nhóc nghe cÅ©ng run. Mấy tuần đầu bả Ä‘i đứa nà o đứa nấy vẫn còn sợ, biết đâu bả nhá» rồi trở vá» bắt tẩy mình. Chẳng ai bảo ai, bá»n nhóc Ä‘á»u lo giữ, song sang đến tuần thứ ba, thứ tÆ°, chắc mẩm là bà khó vá» nổi, nên lÅ© nhóc “ vắng chủ nhà bắt đầu bà y biện tứ tung“.
Con Linh thay cái quần rồi để ỳ ra giÆ°á»ng, không máng lên móc. Con Loan nhắc chừng bị cá»± : kệ tao, phòng tao tao lo, ai biểu mà y chun vô chi mà thấy xốn con mắt “. Con Loan thấy váºy cÅ©ng mở cá». Cái xú chiêng thay ra để lù lù nhÆ° hai cái bánh bao thiu chình ình ra đó. Thằng Thuáºn tình cá» thấy, la nheo nhẻo : trá»i Æ¡i, bánh bò ai mua quên ăn, để bầy hầy ra đó “. Con Linh, con Loan và hai đầu, đứa ngắt, đứa nhéo, đứa cú đầu, đứa vặt tai, thằng Thuáºn kêu lên : má Æ¡i, giặc, giặc. Cà ng kêu, cà ng bị đòn dữ, bà má nghe lÅ© nhóc nhÆ° phá nhà , cứ má»™t má»±c gà o lên : trá»i Æ¡i, con gái con trai gì mà nhÆ° nặc nô cả lÅ© “.
Rồi má nói thêm : tao cầu mong có thằng nà o Æ°ng, tao gả ráo, dzìa cho nó tẩn cho ngà y và i tráºn má»›i tởn. Con gái gì mà dữ nhÆ° cá»p, thằng Thuáºn liếng thoắng Ä‘Ãa vô : nhÆ° bà chằn đó, má. Bà già giáºn nạt lên : tao nói chiện vá»›i mà y đó hả. Ãồ con nÃt mà ưa nói leo. Thằng Thuáºn cụt hứng nhÆ°ng cÅ©ng vá»›t vát : thì má coi, mấy chỉ á»· lá»›n ăn hiếp con. Sao hông giá»i Ä‘Æ°Æ¡ng đầu vá»›i bà Hồng ?
Ãối vá»›i gia đình nà y, bà Hồng là má»™t nhân váºt vừa được trá»ng nể, lại vừa được bá»n trẻ lánh xa. Tánh bả thẳng nhÆ° ruá»™t ngá»±a, giáºn sao nói ra hết, thấy cái gì chÆ°á»›ng mắt là lia ráo má»™t phen. Má nhá» bả để trị lÅ© chúng tôi ồn à o, mất tráºt tá»±. Còn bá»n tui thì thấy bả đâu là vá»™i lánh Ä‘i. Bả mà rá»› tá»›i thì có nÆ°á»›c chết. Bà bắt má»i sá»± phải ngăn nắp đã Ä‘Ã nh mà còn hở ra là truy bà i, há»i sá»± há»c. Trá»i Æ¡i, má»—i lần bả mà quay toán thì đứa nà o đứa nấy hồi há»™p muốn chết. Bả vừa há»i lý thuyết, vừa bắt thá»±c hà nh. Ra câu há»i nà o, bả bắt Ä‘á»c định luáºt trÆ°á»›c rồi má»›i biểu giải. Ãứa nà o nói cái ná» sá» sang cái kia là bả cú trên đầu mà nhiếc : ngu nà y, ngu nà y.
Con Linh ở ngoà i Ä‘á»i là hăng nhứt, miệng năm miệng mÆ°á»i, trai đứa nà o chá»c ghẹo là chỉ phang tá»›i nÆ¡i tá»›i chốn. Váºy mà khi bà Hồng quay toán thì chỉ nhÆ° con dế bị cá»™t sợi tóc thổi bay u u. Tất nhiên là con Linh bị bÃ, mặt Ä‘á» nhÆ° ngÆ°á»i bị bón mấy ngà y. Bà Hồng thấy em lo thì khoái chÃ. Bả kéo dà i sá»± hà nh tá»™i vá»›i cô nà ng. Ãã thế lại còn liếc con Loan, thằng Thuáºn, ý chừng nhắn nhe : cả hai đứa bay cÅ©ng liệu hồn, tao há»i tá»›i phiên liá»n bây giá». Chèn Æ¡i, lúc đó, sao đứa nà o cÅ©ng hiá»n từ nhÆ° con nai bị cá»p vÃ, nhÆ° con thá» bị sói săn. Run bằng chết, thở không ra, chỉ mong sao bả phán câu : thôi hết giá», cho thiếu, mai há»i tiếp. Mà ác, bà Hồng cứ lá» Ä‘i nhÆ° còn sá»›m thá»i gian, lÅ© nhóc buồn ngủ rã rượi; mắt thì muốn sụp mà phải ráng ngồi im. Chỉ sợ cái thÆ°á»›c trong tay bà đáºp cái chát lên bà n, dù chẳng đánh và o đứa nà o, mà hồn vÃa Ä‘á»u Ä‘i chÆ¡i ráo trá»i.
Váºy mà nà o có chừa. Bả ở nhà mấy ngà y rồi Ä‘i là lÅ© nhóc tha hồ hà nh má. Con Linh mở lá»i : má thấy bà Hồng quần tụi con mà má êm rÆ¡. Phải, tụi con đâu là con má. Con Loan à o vô tấn công thêm : má còn vui là khác. Chắc là má muốn bả dằn chừng cho tụi con chết luôn, má má»›i hả. Thằng Thuáºn thì nói dÆ°á»ng nhÆ° lảng ra mà tháºt là gay gắt : hổng phải đâu, tại bà Hồng là tay hòm chìa khoá của má. Sau nà y bả cho má nhá», còn tụi mình là con rÆ¡i, má chÆ°a sợ là may, còn đòi hÆ¡n thua gì nữa. Bà má nghe cÅ©ng giáºn, nhÆ°ng chấp chi bá»n nÃt ăn chÆ°a no lo chÆ°a tá»›i, biết gì, nên bà coi thÆ°á»ng. Bà chỉ giảng sÆ¡ sÆ¡ : thì ai biểu tụi bay cứng đầu cứng cổ. Tao nói thét, có đứa nà o coi kà lô gì đâu. Tụi bay coi tao nhÆ° ông Hiá»n ở cổng chùa thì cÅ©ng phải có ông Aùc để trị lÅ© bay chá»›. Rồi má cÆ°á»i cÆ°á»i, coi nhÆ° huá».
Năm nay, hổng hiểu sao bà Hồng vá» sá»›m dữ. Bá»n nhóc Ä‘oán chừng chừng hay là bả bị cho de. Chèn Æ¡i, bả mà mất việc thì mệt dữ. Cảnh nhà sẽ trở nên túng thiếu là cái chắc. Rồi đây ở không, xà ng xê vô ra suốt ngà y, bả xi nẹt bắt nê bắt nết lÅ© nhóc, chịu gì thấu. Còn má Ä‘ang trông nhá» có bả, đỡ cho đồng chợ đồng xà i, giá» tâng hẫng, má xoay xở ra sao. LÅ© nhóc tuy háºn bà Hồng mà cÅ©ng ang áng sợ. Nếu bả bị sa thải thiệt thì cảnh nhà chắc là không xong. Chừng đó chắc hổng đứa nà o còn lòng dạ gì mà bà y bừa. Bà Hồng dữ thì có dữ mà thÆ°Æ¡ng lÅ© nhóc cÅ©ng thÆ°Æ¡ng ghê. Má»—i năm có tiá»n thưởng là bà âm thầm mua món quà cho má»—i đứa. Bả Ä‘oán sao trúng phóc, y nhÆ° thầy bói Ä‘oán rà nh, bà mua cho con Linh, con Loan món chÆ°ng diện mà mấy o Ä‘ang ngóng nhứt. Còn thằng Thuáºn cÅ©ng váºy. Chừng bả Ä‘Æ°a quà ra, thằng nhá» chÆ°ng há»ng la lên : sao chị Hai giá»i dzáºy, biết ý thằng em mà cho món nà y.
Duy nhứt chỉ lúc đứa nà o đứa nấy nháºn quà má»›i thấy lÅ© nhóc quên gá»i chị Hồng là bà . Cái tiếng bà nà y nghe xách mé mà má thì cứ rầy rà : ai Ä‘á»i bá»n nhá» kêu tui là má, mà con Hồng nó reo réo kêu là bà . Hay là con Hồng nó lá»›n hÆ¡n tui chăng ? Bá»n nhóc nghe lá»i má cÅ©ng thấy bá»n mình trái khoáy, nhÆ°ng quen cái miệng nói hà nh, nói tá»i rồi, sá»a hoà i cÅ©ng vẫn vấp.
Từ lúc bà Hồng vá» thình lình sá»›m hÆ¡n thÆ°á»ng lệ, lÅ© nhóc cứ phân vân. Ãứa nà y há»i nhỠđứa kia, dặn nhau theo dõi cá» chỉ, hà nh vi của bả. Há»… thấy bả sùng sùng, gắt um lên là chắc chắn bị cho de, còn nếu thấy bả thở dà i thở ngắn thì sua là bả bị bồ đá. Thế nhÆ°ng cả hai lá»i Ä‘oán đó Ä‘á»u tráºt lất. Bà Hồng vẫn phây phây, ồn à o nhÆ° ông tÆ°á»›ng. Bả lăng xăng và o ra, chỉ trá», la hét oang oang. Tá»›i bữa bả vẫn ăn ngon miệng, vừa ăn bả vừa kể chuyện cho má nghe, vui nhÆ° Tết. NhÆ° dzáºy là sao cà ?
Tối đến, bà Hồng rút vô phòng má. Hai ngÆ°á»i nhá» to nói gì vá»›i nhau lâu lắm, thỉnh thoảng nghe thấy tên lÅ© nhóc tụi tui. Ai cÅ©ng sợ chắc bà Hồng Ä‘ang há»i má vá» tá»™i lá»—i của sấp nhá». NhÆ°ng hổng nghe má mét gì mà chỉ thấy má thở dà i. Rồi chá» lâu thấm mệt, bá»n nhóc lăn quay ra ngủ, hổng biết hai ngÆ°á»i nói chuyện thêm đến chừng nà o.
Sáng tá»›i, bà Hồng đánh thức bá»n nhóc dáºy, lo cho ăn Ä‘iểm tâm rồi dẫn cả lÅ© Ä‘i chợ. Bả há»i bá»n nhá» muốn ăn gì, mua gì, bả chìu ý hết. Bá»n nhóc chÆ°ng há»ng sao kỳ nà y chị Hồng Ä‘iệu váºy. Con Linh, con Loan được trá»›n đòi ăn hết thứ nà y đến thứ khác, rồi đòi sắm món nà y đến món kia. Thằng Thuáºn trong bụng cÅ©ng thèm bằng chết mà là m bá»™ nhÆ° hổng mà ng. Nó còn bà y đặt can ngăn : ối chị Hai Ä‘i là m cá»±c nhá»c, hổng lo gì cho chị mà còn bị tụi em quấy xin. Em là con trai, em không muốn, không xin gì ráo. Nói rồi, nó vênh cái mặt lên nhÆ° thách thức con Linh, con Loan. Bà Hồng Ä‘i guốc trong bụng thằng nhá», nhÆ°ng là m nhÆ° hổng biết, mà nói nhÆ° khen : chị Hai biết tánh thằng út mà . Song chị Hai có lòng, thằng út nháºn cho chị vui. Kẻo mai ngà y sống xa nhau, thằng út có muốn há»i xin món gì, chị Hai cÅ©ng không lo cho được. Chừng đó đứa nà o đứa nấy tá»± lo, má cÅ©ng hổng theo được mà chị Hai thì ở quá xa. Bá»n nhóc nghe mà cứ nhÆ° vừa từ cung trăng rá»›t xuống, bà Hồng nói chi lạ, khi không nói ở xa là sao. Bá»n chúng nhìn nhau thò lõ, ngÆ¡ ngác nhÆ° ngÆ°á»i má»›i ngủ dáºy.
Mấy bữa đó má cÅ©ng đổi tánh. Má nhìn đứa nà o cÅ©ng tha thiết, đắm thÆ°Æ¡ng. Bá»n nhóc có ồn à o, má cÅ©ng tha thứ. Má lo cho từ miếng ăn, giấc ngủ, nói xa nói gần, nhÆ° bà y vẽ cho bá»n nhóc Ä‘iá»u gì. Con Linh, con Loan, thằng Thuáºn chỉ nghe má dặn Ä‘i dặn lại : nếu xa nhà , chị em phải yêu thÆ°Æ¡ng, đùm bá»c lấy nhau. Lúc ấy không ngÆ°á»i lá»›n nà o ở cạnh, đừng hÆ¡n thua, gây gá»— ngÆ°á»i ta chê cÆ°á»i.
NhÆ°ng tánh trẻ mau quên. Má nói, rồi tá»›i chị Hồng dặn, mà tai nà y nghe chÆ°a thông đã lá»t qua tai kia ráo. Cho đến má»™t hôm, chị Hồng xin phép má dẫn lÅ© nhóc Ä‘i, chị nói cho mấy em theo chị Ãt lâu để chị kèm cặp. Chị tổ chức má»™t bữa ăn giã từ, má có vẻ ăn không vô, mắt má lúc nà o cÅ©ng loang loáng nÆ°á»›c. LÅ© nhóc nghe nói được ra phố là sÆ°á»›ng, cả Ä‘á»i có biết thà nh phố là chá»— mô đâu.
Ngà y chia tay, má sụt sịt nhÆ° bị bệnh. Má Ä‘i ra Ä‘i vô rã rượi, không muốn vững. Má nhìn hết đứa nà y đến đứa khác, nhÆ° cố thu hình ảnh bá»n nhóc và o đầu. Má vuốt con Linh, ná»±ng con Loan và xoa đầu thằng Thuáºn. Má chỉ chá»±c muốn khóc, chị Hồng cứ phải gá»i nhắc chừng má: có gì đâu mà má bịn rịn quá váºy. Má gáºt đầu ừ ừ rồi má cÆ°á»i mà miệng nhÆ° mếu.
Ngồi trên xe đò, bá»n nhóc hả hê, nhìn cảnh váºt thấy cái gì cÅ©ng lạ. Nà o dè đâu đó là lần xa má rất lâu. Ãến khi biết được thì bá»n nhóc đã ra khá»i nÆ°á»›c, chị Hồng gởi chúng Ä‘i theo gia đình má»™t ngÆ°á»i bạn để mÆ°u tìm má»™t cuá»™c sống tá»± do sáng sủa bá»n lâu. Vắng má, vắng chị Hai, con Linh bá»—ng nhiên trở thà nh cây cá»™t trụ. Con Loan, thằng Thuáºn Ä‘á»u nghe theo lá»i dạy bảo của con chị răm rắp. Những ngà y xa nhà , đứa nà o cÅ©ng nhá»› gia đình, thấy thÆ°Æ¡ng cho má và biết Æ¡n chị Hồng đã sắp đặt lo toan cho chúng.
*****
Trong má»™t lá thÆ° gá»i vá» cho má, con Linh đã viết :
Má. Bây giá» xa má rồi, tụi con má»›i thấy ân háºn nhiá»u. Ngà y còn ở nhà , Ä‘iá»u dản dị má chỉ đòi há»i ở chúng con là sá»± yên là nh và nhÆ°á»ng nhịn, váºy mà chị em con đã không là m cho má được toại nguyện. Bây giá» xa má rồi má»›i thấy thiếu thốn biết bao. Nhiá»u đêm nằm ngủ mÆ¡, chúng con thấy nhÆ° vẫn còn ở gần má, sáng ra thấy vắng hoe, lòng lại nhuốm thêm buồn.
Má Æ¡i. Nếu thÆ°Æ¡ng chúng con, xin má hãy từ bi hỉ xả. Má đừng chấp chúng con lếu láo vá»›i má hồi nà o. Bây giá» thứ gì chị em con cÅ©ng bảo nhau tá»± lo lấy, em Loan, em Thuáºn rất nghe theo và sợ con. Xin hứa vá»›i má chúng con sẽ thÆ°Æ¡ng yêu nhau nhÆ° đúng lá»i má dạy. Lúc nà y con má»›i hiểu tại sao má quá bịn rịn lúc chia tay. Con biết má phải can đảm, hi sinh lắm má»›i dứt ruá»™t chịu để cho các con của má ra Ä‘i. Nếu không vì tÆ°Æ¡ng lai của chúng con, chắc không khi nà o má chịu nhÆ° thế.
Má hãy giữ gìn sức khoẻ, cố tạm quên chúng con để tuổi già của má được thảnh thÆ¡i. Chúng con xin hứa sẽ cố gắng chăm há»c, để má và chị Hai hãnh diện vì không uổng công hi vá»ng đợi chá». Má»™t ngà y nà o chúng con vá» sẽ Ä‘em món quà sá»± thà nh công của chúng con dâng lên má. Con chắc má sẽ vui, chị Hai sẽ hân hoan vì các em đã là m nên được sá»± kỳ vá»ng của gia đình.
Má Æ¡i. Ở bên nà y chúng con không thiếu bất cứ sá»± gì. Riêng có tình thÆ°Æ¡ng của má là chúng con không thể tìm được nguồn thay thế mà thôi. Cho nên giá gì ngà y xÆ°a chúng con đừng để má buồn, thì chắc bây giá» má đỡ nhá»›. Má sợ tánh lấc cấc của chúng con ra Ä‘á»i tá»± lo cho mình sẽ gặp Ä‘iá»u xui nhiá»u hÆ¡n sá»± may mắn. Bây giá» thì chúng con đã hiểu. Con xin má yên lòng. Con hứa vá»›i má sẽ thÆ°Æ¡ng yêu, săn sóc các em và chu toà n lá»i má dặn. Con cầu xin Æ¡n trên giữ gìn má dà i lâu để chúng con còn có lần được vá» thăm má. Trong đầu chúng con lúc nà o cÅ©ng mang theo hình bóng má vá»›i căn nhà nhá» bé của gia đình. Má tha thứ cho những đứa con ngá»— nghịch, thiếu nghe lá»i, má nhé.
( Riêng tặng bạn bè má»™t thá»i Phan Châu Trinh đã má»™ng mÆ¡ Ä‘i là m thuá»· thủ )
Miá»n Trung đã bắt đầu đón nháºn những cÆ¡n mÆ°a phùn là m tê tái lòng ngÆ°á»i , mùa đông đó có những thằng con trai Ä‘ang còn lang thang nÆ¡i ngưỡng cá»a Ãại Há»c , đã má»™ng mÆ¡ theo tiếng gá»i của con dế mèn Tô - Hoà i , bá» trưởng , bá» lá»›p , bá» thầy cô , bá» cả tuổi má»™ng mÆ¡, Ä‘Ã nh Ä‘oạn nhất là đã bá» những mối tình dang dỡ đầy ắp ká»· niệm để Ä‘i tìm má»™t chuyến phiêu lÆ°u theo con tà u bồng bá»nh sóng nÆ°á»›c của Ãại DÆ°Æ¡ng mênh mông vá»›i bao nhiêu bá» bến lạ ...Có má»™t chiá»u , trá»i đã và o đông , nhÆ°ng bá»—ng nhiên chợt nắng , những tia nắng má»m êm a? trãi dà i trên khu phố chÃnh Trần HÆ°ng Ãạo HUẾ , xuất hiện những chà ng thuá»· thủ quân phục trắng tinh , áo veste dạ Ä‘en sáºm , lang thang dạo phố phÆ°á»ng , những anh chà ng giang hồ lãng tỠđó Ä‘i trong gió heo may lạnh lạnh nhÆ° chất men rượu đã quyá»…n rÅ© chúng tôi chá»n Ä‘á»i lÃnh thuá»· . Quyến rÅ© hÆ¡n nữa , sáng sá»›m ngà y thứ bảy hôm sau , hai chiếc tà u nhá» cặp cầu ThÆ°Æ¡ng Bạc , chở má»™t toán há»c sinh , sinh viên Ä‘i thăm má»™t chiến hạm Ä‘ang neo tại cá»a biển Thuân An , vui Æ¡i là vui , theo dòng HÆ°Æ¡ng trôi ra biển , trá»i nhÆ° chìu lòng ngÆ°á»i , nắng của ngà y láºp đông trong veo và ấm lạ thÆ°á»ng , được lên thăm viếng má»™t chiến hạm là điá»u chúng tôi mÆ¡ Æ°á»›c từ lâu , nÆ¡i đây tiếp xúc bao nhiêu Ä‘iá»u má»›i lạ vá» nếp sống của má»™t ngÆ°á»i thuá»· thủ trên tà u , những là n sóng lăng tăng dà o dạt bên mạng tà u , xa xa trá»i nÆ°á»›c bao la trầm bá»—ng theo lá»i ca tiếng hát của má»i ngÆ°á»i :
Toán chiến sĩ Hải Quân hôm nay ra khơi , bỠnước Nam gió khơi nồng máu say .
Ra Ä‘i không vÆ°Æ¡ng thê nhi , miá»n Bắc núi tuyết rét buốt Quen vui trong muôn phân ly Sóng xô trên ngà n trùng sóng . Vui say trên Nam Băng DÆ°Æ¡ng . NÆ°á»›c xanh hồn Thái Bình DÆ°Æ¡ng . Ra khÆ¡i sóng vang dạt dà o Mênh mông sóng vang trên tà u ...
Những Ä‘am mê đó rạo rá»±c trong lòng của đám thanh niên Huế , đến ngà y đầu Xuân năm ấy , chúng tôi khoãng 200 ngÆ°á»i , phần lá»›n là Sinh Viên Ãại há»c Huế ná»™p Ä‘Æ¡n dá»± thi và o khoá SÄ© Quan Hải Quân , há»™i đồng thi đặt tại Căn Cứ Hải Quân Ãà Nẵng SÆ¡n Chà . Chúng tôi tình nguyện chấp nháºn Ä‘á»i thuá»· thủ vá»›i niá»m hăng say của tuổi trẽ , rạo rá»±c của con tim phiêu bồng ,vá»›i khẩu hiệu quyến rÅ© chúng tôi : CÃC BẠN GIA NHẬP HẢI QUÂN ÃỂ CÓ MỘT KIẾP Sá»NG HẢI Há»’ , MỘT NGÀNH HỌC UYÊN BÃC , MỘT NGHỀ NGHIỆP CAO QUà và ... MỘT KỸ NIỆM ÊM ÃỀM ...
Sau ngà y thi tuyển khoảng hai tuần , má»™t tối ná» , tôi nghe trên Ãà i phát thanh Huế Ä‘á»c danh sách 12 thà sinh trúng tuyển , lòng phân vân không biết buồn hay vui , tôi và o lÃnh chắc chắn Ba Me tôi không bằng lòng , tôi còn trong tình trạng được tiếp tục há»c , ngà y đó Nam Sinh Viên mà ở lại lá»›p má»™t năm thì phải thi hà nh lệnh tổng Ä‘á»™ng viên, nháºp ngủ và o quân trÆ°á»ng Thủ Ãức , Ä‘Æ°á»ng há»c hà nh của tôi chÆ°a có trở ngại , nhÆ°ng tôi tá»± chá»n cho mình con Ä‘Æ°á»ng trong tÆ°Æ¡ng lai , Tôi Ä‘i và o Hải Quân vá»›i tất cả ham mê của tuổi trẻ , của lòng yêu quê hÆ°Æ¡ng , quê hÆ°Æ¡ng Ä‘ang quằn quại trong chiến tranh Nam Bắc .
Ngà y tôi lên Ä‘Æ°á»ng nháºp ngủ , nÆ°á»›c sông HÀN Ãà Nằng dâng cao , Ba Má va em gái tôi ra táºn bá» sông Ä‘Æ°a tiá»…n , chiếc tà u nhá» chở 12 đứa chúng tôi qua Hải Khu Ãà Nẵng ngoà i Tiên Sa để nháºp trại , chá» Chiến Hạm Ä‘Æ°a vá» quân TrÆ°á»ng Hải Quân Nha Trang , Hình ảnh nhÆ°ng ngÆ°á»i thân yêu xa dần rồi mất hút , tôi mÆ¡ hồ thấy Me tôi khóc , Ba thì trầm ngâm đứng lặng , riêng đứa em gái vẫn nở nụ cÆ°á»i hồn nhiên vô tÆ° :
Mưa vẫn mưa dà i trên lối đi
Giá»t mÆ°a rÆ¡i Æ°á»›t tuổi xuân thì
Em tôi từ Ä‘á»™ em mÆ°á»i sáu
Vô tư chưa biết sầu biệt ly
Tôi bùi ngùi , lần tay và o và o cổ , mân mê lá bùa mà Me Ä‘eo cho tôi và nói Me thỉnh từ má»™t vị sÆ° già nà o đó là m bùa há»™ mạng cho tôi , tôi chợt ân háºn vì đã Ä‘em ná»—i buồn đến cho những ngÆ°á»i thân yêu nhất Ä‘á»i .Thôi giã từ tất cả ...và không quên giã từ mối tình thÆ¡ dại buổi đầu :
Thuở ấy nhà anh cách nhà em
Con sông uốn khúc chảy êm Ä‘á»m
Hai bá» xuôi mái con đò nhá»
Chở ánh trăng vá» bên phÃa em
Gặp em anh đã muốn là m quen
Nhưng sao em vẫn cứ vô tình
Theo em mòn cả đôi già y mới
Mòn cả tim hồng mới lớn lên
Từ đó anh như kẻ không hồn
Ãi tìm chút nắng cuối hoà ng hôn
Vết thÆ°Æ¡ng đầu Ä‘á»i em đâu biết
Bao mùa lá rụng vẫn còn đau
Rồi bỗng một ngà y em hiểu anh
Tình ta vằng vặc ánh trăng rằm
Là ngà y anh xuống con thuyá»n nhá»
Nợ tang bồng theo cuộc chiến chinh
Giây phút chia tay tháºt lạ kỳ
Dòng sông sâu nước chảy lao xao
BỠchỠbến đợi đưa tay vẫy
Giá»t lệ không rÆ¡i mắt lại nhoÃ
( Biệt ly - trÃch táºp thÆ¡ ttps )
Chiếc tà u nhá» Ä‘Æ°a 12 đứa con trai mặt mà y non choẹt ,ngổ ngáo đến Hải Khu Ãà Nẵng , Thiếu uý Chiến binh Lê phÆ°á»›c Thiệt trưởng phòng nhân viên của Hải Khu Ãà Nẵng đón tiếp chúng tôi lapthu^?. tục nháºp trại , Ä‘á»i lÃnh bắt đầu từ đây hay sao ? tôi tá»± há»i và cãm thấy trong lòng có nhiá»u sá»± đổi thay , nhÆ°ng tuổi trẽ ham vui chúng tôi bắt đầu là m quen nhau 8 ngÆ°á»i quê quán gia đình tại Huế , 2 ngÆ°á»i Ãà Nằng và 2 là ngÆ°á»i Quãng Nam Quãng Ngãi . Chúng tôi là những thà sinh trúng tuyá»…n miá»n Trung , Phần lá»›n đại Ä‘a số thi tại SaiGòn , trình dientrâi. Bạch Ãằng , để cùng vá» nháºp khoá tại Nha Trang , tổng cá»ng 100 Sinh Viên được tuyá»…n lá»±a trên toà n quốc qua má»™t kỳ thi tuyá»…n
Trong những ngà y tạm trú tại đây , mưa gió buồn bã vây quanh , một eo biển nhỠmênh mông nước , một và i
chiếc tà u nhấp nhô đem lại cho chúng tôi nỗi buồn man mát , nhớ mông lung những tháng ngà y cắp sách đến
trÆ°á»ng , tháºt sá»± rồi , chúng tôi bắt đầu giã từ tuổi há»c trò má»™ng mÆ¡ , gởi lại bên bá» sông Hà n chùm
phượng vÄ© , tiếng ve sầu và biết bao kỹ niệm êm Ä‘á»m mà suốt Ä‘á»i vÆ°Æ¡ng vấn mãi . Tạm trú được ba ngà y , ngà y thứ tÆ° chúng tôi được Ä‘Æ°a xuống má»™t chiến hạm mang số HQ 09 , HQ Thiếu Uý Rạng ( Khoá 10 ) , SÄ© Quan Ä‘ang phục vụ trên chiến hạm , là m SÄ© Quan trách nhiệm toán chúng tôi trong suốt chuyến hải hà nh Ãà Nẵng - Nha Trang , ông ta táºp há»p chúng tôi tại sân giữa của tà u để nói lá»i khÃch lê. , Giá»›i thiệu trÆ°á»ng Hải Quân Nha Trang , nÆ¡i chúng tôi sẽ có 2 năm hoc Hải Nghiệp :
Trung tâm Huấn luyện Hải Quân Nha Trang do Hải Quân Pháp xây cất và khánh thà nh tháng 11 năm 1951 theo tiêu chuẩn của TrÆ°á»ng Hải Quân BREST của Pháp , sau hiệp định Genevè ( 20/04/54) bà n giao lại cho Quân lá»±c VNCH vá»›i sá»± trợ huấn của HQ /Hoa Kỳ . TrÆ°á»ng toạ lạc trên má»™t khu đất rá»™ng đối diện vá»›i bá» biển Nha Trang muôn Ä‘á»i rì rà o sóng vá»— , giá»›i thiệu lịch sữ chiến hạm chúng tôi Ä‘ang quá giang , Chiến hạm mang tên Tá»” YẾN HQ 09 , là loại tà u tuần dÆ°Æ¡ng PCE ( Patrol Craft Escort ) được Hải Quân Mỹ chuyển giao đầu năm 1962 .... và những hoạt đông của nó trong thá»i gian phục vụ trong hạm Ä‘á»™i Quân Lá»±c VNCH .... Giá»ng nói của HQ Thiếu uý Rạng ấm và hùng hồn cho chúng tôi sá»± bình tỉnh trở lại , sau đó chúng tôi được hÆ°á»›ng dẫn thăm tà u và được khuyến khÃch tham dá»± các hoạt Ä‘á»™ng của tà u trong suốt thá»i gian Hải Hà nh .
Chiến hạm ra khơi trong mùa biển động , con tà u lắt lư theo từng cơn sóng bạc đầu , ngay ngà y đầu tiên , tất
cả Ä‘á»u mằm liệt trên các giÆ°á»ng nệm dà nh riêng cho chúng tôi , thuá»· thủ Ä‘oà n ai nấy Ä‘á»u là m việc vui vẽ ,
chỉ có bá»n chúng tá»™i những lÃnh má»›i tò te , mÆ¡ má»™ng tình yêu biển , những ngà y tháng phiêu du đó đây trong
mênh mông của Ãại DÆ°Æ¡ng bao la , giỠđây đã vỡ má»™ng , những tấm thân mằm im bất Ä‘á»™ng , từ chối những
lần được má»i Ä‘i ăn cÆ¡m của ngÆ°á»i phụ trách ẩm thá»±c , TH/UY Rạng cho má»—i tên và i bao nylon để nôn mữa ,
ông tÆ°Æ¡i cÆ°á»i nhìn lủ chúng tôi và nói - Ngà y xÆ°a khi má»›i ra trÆ°á»ng , tôi cÅ©ng nhÆ° các anh , còn say sóng nhiá»u
hÆ¡n nữa , nhÆ°ng dần dần quen Ä‘i , bây giá» thì cãm thấy thÃch thú trong những ngà y Ä‘i biển . Vừa nghe hết câu
nà y , má»™t đứa trong bá»n buá»™t miệng la " Trá»i Æ¡i ", thế là tất cả những gì còn trong bụng nó Ä‘á»u tuông ra khá»i mồm , văng tung toé và o ngÆ°á»i TH/UY Rạng Chúng tôi nắm liệt má»™t ngà y không ăn uống , có đứa tè ra cả quần , Th/uy Rạng bảo phải ăn uống và o để mà nôn mữa , chứ không thì sẽ bị Ä‘au bao tá» , ông không cho chúng tôi uống thuốc say sóng , ông bảo thuá»· thủ không biết loại thuốc nà y , ngà y xÆ°a má»›i ra trÆ°á»ng tôi vừa Ä‘eo Xô vừa là m việc , là m việc và nôn oẹ là hai Ä‘á»™ng tác Ä‘Æ°a ngÆ°á»i thuá»· thủ đển bến bá» má»™ng mÆ¡ . Còn tà u
chòng chà nh nghiêng ngả , sóng cà ng lá»›n phủ mÅ©i tà u trắng xoá , ông giải thÃch thêm , đây chỉ là sóng cấp 6 trong 9 cấp của sóng và chỉ là sóng dá»c ngang , nếu gặp sóng ngầm thì cà ng vui hÆ¡n , loại sóng nà y Ä‘Æ°a thân thể và o tình trạng mất trá»ng lượng và mình cảm thấy phiêu bồng và o má»™t thế giá»›i thần tiên , rồi còn gặp bão nữa , nói đến đây ông cÆ°á»i , nụ cÆ°á»i mà tôi nhá»› mãi ngÆ°á»i SÄ© Quan Ä‘Ã n anh vui tánh .
Chúng tôi hình nhÆ° bị chạm tá»± ái , tuổi trẻ mà , đâu có chịu thua bao giá» , chúng tôi đồng loạt đứng dáºy , lê lết Ä‘i là m vệ sinh cá nhân , ăn chút cháo cho ấm lòng ngÆ°á»i lÃnh biển Quốc Gia , Lê Ãình Ãức , tên chì sóng nhất trong bá»n , Ä‘i tá»›i Ä‘i lui , miệng lẩm bẩm nhÆ° Ä‘á»c kinh sám hối , Phạm văn Kha bò lên boong tà u để nhìn đại dÆ°Æ¡ng mênh mông mà lòng hối háºn , Hà thúc Thuỵ thì thà o - Tau muốn xin vá» , không Ä‘i Hải Quân nữa , Hồ văn Nam xổ tiếng Ãức giá»ng Huế , mong chóng đến Nha Trang xin giải ngủ vá» há»c tiếp cho hết cái cá» nhân toán , Nguyá»…n văn SÆ°Æ¡ng ngÆ°á»i hùng của thôn Vỹ Dạ tuyên bố ồn à o vá»›i bá»™ mặt xanh mét : Phóng lao phải theo lao , ta sẽ chiến thắng biển cả , sau đó nó chá»›p chá»›p đôi mắt và hát bà i Quốc Ca . ...Nà y công dân Æ¡i! đứng lên ...liá»n lúc đó nó oẹ ra đầy cả sà n tà u .Riêng tôi , sau hai ngà y không ăn , chỉ uống nÆ°á»›c lã , bao nhiêu chất đắng , chất và ng của bao tỠđã trút đầy bao nylon , tôi gượng ngồi dáºy leo lên cầu thang để lên boong tà u , nắng và ng chiếu rá»±c rỡ , mây trá»i xanh biếc , Ä‘Ã n hải âu bay là là xung quanh tà u , từng đợt sóng lá»›n phủ trắng xoá mÅ©i tà u , không khà trong là nh dá»… chịu , con tà u vẫn tròng trà nh lắc lÆ° Ä‘i dÆ°á»›i sóng , vá»›i trá»i biển mênh mông , con tà u chỉ là chiếc lá nhá» trôi giữa dòng , vÅ© trụ bao la , con ngÆ°á»i chỉ là hạt nÆ°á»›c trong đại dÆ°Æ¡ng vô cùng táºn . Tại đây tình cá» tôi gặp anh Lân , Huynh trưởng Gia Ãình Pháºt Tá» Hải Châu Ãà Nẵng của tôi ngà y trÆ°á»›c , anh bây giá» là Thượng SÄ© Ä‘iện khà phục vụ dÆ°á»›i tà u , anh em mừng vui bất ngá» , anh thấy tôi say sóng cÅ©ng phì cÆ°á»i , tôi quen lần vá»›i sóng gió , không còn chóng mặt , buồn nôn và thấy khoẻ hẵn nhá» mấy múi cam anh cho ăn , anh em tâm sá»± ... ngà y nà o cùng vá»›i các Ä‘oà n thanh niên thiếu nữ Pháºt Tá» bên ánh lữa trại báºp bùng SÆ¡n Trà , Non NÆ°á»›c , Mỹ Khê , Mỹ Thị , Quá Giáng , Ãò Xu ... cả má»™t thá»i thÆ¡ dại lại trở vá» , thà nh phố Ãà Nẵng thân yêu cháºp chá»n trên sóng nÆ°á»›c Ä‘Æ°a con tà u vỠđến bến bá» hoa má»™ng . Tôi nhá»› nhÆ° ngây nhÆ° dại Bá» sông Hà n Ãà nẵng , nÆ¡i hẹn hò mối tình thÆ¡ dại vu vÆ¡ theo dòng sông :
Ta lớn khôn trong vòng tay của mẹ
Mang và o Ä‘á»i lòng hiá»n háºu của cha
Nhà ta ở bên dòng sông uốn khúc
NÆ°á»›c vá»— bá» lá»i mẹ ru thiết tha
Kể từ đó ta cùng con sông nhá»
Kết tình thân theo dòng nước lớn nhanh
Ta lặn ngụp bơi ven bỠhạnh phúc
Dòng sông Hà n tắm mát tuổi ngây thơ
Mối tình đầu gởi trên cà nh phượng vĩ
Gió lao xao hoà điệu nhạc ve sầu
Trên ghế đá ngồi nhìn chiếc lá rụng
Sóng dáºp dồn Ä‘Æ°a chiếc lá vỠđâu
Ãà Nẵng Æ¡i ! dòng sông Hà n diệu vợi
Tuổi há»c trò mÆ¡ má»™ng má»™t dòng sông
Ãể mai nà y tuổi Ä‘á»i vừa đủ lá»›n
Sông đưa ta và o biển rộng mênh mông
&&&&&
Và từ đó giã từ con sông nhá»
Xa quê hÆ°Æ¡ng không mong má»™t ngà y vá»
Ai đã từng là m há»c trò Ãà Nẵng
Mơ một lần tắm lại nước sông xưa
( Sông Hà n Ãà Nẵng - TrÃch táºp thÆ¡ ttps )
Qua ba ngà y ba đêm sóng gió , tà u neo trÆ°á»›c bải biển Nha Trang trong má»™t sá»›m mai nắng đẹp , tất cả chúng tôi đã tỉnh lại sau những ngà y cháºp chá»n triá»n miên rã rá»i , chúng tôi tắm rữa sạch sẽ , thay áo quần má»›i dÄ© nhiên vẫn là quần áo há»c trò , Ä‘iá»…m tâm ngon là nh sau ba ngà y nhịn đói , tất cả sẵn sà ng để xuống tà u nhá» Ä‘Æ°a và o Trung Tâm huấn luyện Hải Quân .12 thằng há»c trò cù lần táºp há»p tại sân giữa chiến hạm để nghe Hạm Trưỡng nói và i câu từ giã , lần đầu tiên thấy mặt Hạm Trưỡng , trong bá»™ quân phục mà u và ng giãn dị , tÆ°Æ¡i cÆ°á»i nói chuyện vá»›i chúng tôi :
_ Chúng tôi sẽ Ä‘Æ°a các anh và o nháºp há»c tại Trung Tâm huấn luyện Hải Quân Nha Trang , tại đây các anh sẽ được trao dồi kiến thức lý thuyết vá» Hải Nghiệp , thá»i gian hai năm . Sau đó các anh ra trÆ°á»ng và được Ä‘i thá»±c táºp trên các chiến hạm của Ãệ thất Hạm Ãá»™i Mỹ để thá»±c hà nh , khi các anh vá» nÆ°á»›c , chÃnh thức Ä‘i phục vụ Hạm Ãá»™i nhÆ° chúng tôi , Chúc các anh thà nh công trong cuá»™c sống má»›i .
Chúng tôi đồng loạt cám Æ¡n Hạm Trưỡng , trong lòng phÆ¡i phÆ¡i nhÆ° sóng gió dạt dà o vây quanh . Bình minh trên biển , lá»™ng lẫy huy hoà ng , mặt trá»i chiếu lung linh trên sóng nÆ°á»›c lăng tăng nhÆ° thuá»· tinh vỡ , Chúng tôi đã thấy quân trÆ°á»ng của mình trãi dà i trên bải cát trắng , phÃa trÆ°á»›c là hà ng thông xanh lao xao tiếng gió , những con dã trà ng xe cát thà nh những viên tròn nhỠđể rồi tan biến sau đợt sóng mong manh , tuổi trẽ dá»… nhá»› và cÅ©ng dá»… quên , mệt nhá»c trong chuyến hải hà nh không còn nữa , thay thế bằng những rạo rÆ°c của má»™t tÆ°Æ¡ng lai :
Các chiến hữu Hải Quân bên nhau hôm nay .
Cùng hát vang , những tâm tình ngất ngây .
Trao nhau bao nhiêu tâm tư , Ngồi nhớ những lúc chiến đấu . Bôn ba qua bao gian nguy , Những khi vượt ngà n sóng . Vui say trên Nam Băng Dương . Nước xanh hồn Thái Bình Dương .Ra khơi sóng vang dạt dà o .
Mênh mông sóng va thân tà u ....... Má» má» xa mây núi , Bá» bá» xa ra khÆ¡i .Ãi không quên bến bá» chá» , Ra khÆ¡i trùng dÆ°Æ¡ng bát ngát ...Ngà y vá» Tổ Quốc ghi tên ...
1
HÆ¡i lạnh gay gay của ban mai, sÆ°Æ¡ng sá»›m long lanh vÆ°Æ¡ng trên đầu ngá»n cá», khu rừng cây xanh nhÆ° vừa trở giấc, từng cà nh khoe lá nhá» li ti, Ä‘ang múa ca lÆ¡i lã, tiếng gió nhẹ nhà ng hà i hoà hợp tấu, hà ng thông ủ rÅ© cÅ©ng vÆ°Æ¡n vai trở mình, lá mong manh khua xà o xạt. Những chuyến xe Ä‘i vá» cuối tuần, con Ä‘Æ°á»ng mòn vá»›i hai hà ng cây, đất còn Æ°á»›t má»m sÆ°Æ¡ng thấm đẫm đêm qua, đôi vết bánh xe in hằn xuống từng ngà y đã trở thà nh quen thuá»™c. Sá»›m mai, nhìn hững nụ xanh mÆ¡ lấm tấm trên cà nh khô, sức sống tháºt là kỳ diệu, vạn váºt nhÆ° bừng tỉnh lại sau giấc ngủ triá»n miên, giấc ngủ bình an suốt má»™t mùa đông dà i …
Cánh rừng bát ngát, những bông hoa tuyết trắng xoá tung bay đã biến Ä‘i mất dạng. Hà ng thông xanh há» hững đứng trong góc, cuối khu vÆ°á»n, từng cà nh cây nhÆ° cánh tay vuÆ¡n ra, tham lam ôm đầy những nụ hoa trắng mênh mang, mùa đông qua Ä‘i, cánh tay cây đã không còn nặng trÄ©u, thay và o mà u áo xanh non tÆ°Æ¡i mát, đồng cá» nhÆ° tấm thảm nhung êm mượt, hoa Dent de Lion nở và ng bát ngát, từng nụ xinh tÆ°Æ¡i cánh má»ng manh khoe tÆ¡ nhuỵ lấm tấm rung rinh trong nắng sá»›m.
ThÆ°Æ¡ng ôm con lên vai, vổ nhẹ và o lÆ°ng rồi đặt con lên chiếc xe đẩy, đôi bà n chân nhá» Ä‘ong Ä‘Æ°a, mấy sợi tóc lÆ¡ thÆ¡, má»ng manh nhÆ° tÆ¡ trá»i . Nắng trà n ngáºp chan hoà , nắng lung linh nhảy múa, đôi bà n tay nhÆ° chụp bắt cả má»™t khoảng trá»i mênh mang. ThÆ°Æ¡ng trải mảnh chăn nhá», đặt chiếc xe đẩy ká» bên, rồi ngồi xuống, bên cạnh chiếc xÃch Ä‘u, chỉ là mảnh ván nhá» cá»™t lại bằng hai sợi dây thừng, mắc trên cà nh cây cổ thụ trong khu vÆ°á»n sau. Cầm quyển sách mở ra há» hững, chữ nghÄ©a nhảy múa trong đầu đầy dặc, nhìn xuống đôi bà n tay con, mấy ngón nhá» nhoi, thÆ°Æ¡ng quá, lại âu lo, ngại ngần, không biết những ngón mong manh nầy có đủ bám vÃu và o cuá»™c Ä‘á»i đầy trắc trở? NhÆ° giá»t sÆ°Æ¡ng long lanh buổi sáng, rồi nắng sẽ mang Ä‘i vá» phÆ°Æ¡ng xa nà o, sẽ tái sinh và o ngà y kế tiếp, cái vòng lẩn quẩn, luân hồi. Nhìn xuống vầng trán và là n da non mịn mÆ°á»›t, những sợi gân xanh chằng chịt nhÆ° dòng sông, con rạch, dẩn dắt từng giá»t máu Ä‘i vòng quanh cÆ¡ thể. Vuốt nhẹ đôi má, cái miệng chúm chÃm, má»™t chút sữa còn Ä‘á»ng trên mép môi. Kéo chéo khăn lau nhẹ cho con, giấc ngÅ© bình an tuổi thÆ¡, cái đầu nhá» lắc lÆ° rồi lại nhụi và o tấm chăn đắp, đôi mắt nhắm há», nhÆ° nắm nÃu vá»›i cÆ¡n mÆ¡ còn sót lại. Cái bóng ngÆ°á»i lêu nghêu ngã xuống, dừng lại bên cạnh, tiếng nói nhẹ nhà ng
- Chà o cô, cháu ngủ ngoan quá.
- Chà o ông, cảm ơn ông
- Tôi có là m phiá»n không, nhìn thấy cô thÆ°á»ng mang cháu ra sân phÆ¡i nắng.
- Vâng, suốt mùa đông ngồi mãi trong nhà , giống nhÆ° con gấu trốn trong hang. Bây giá» má»›i cảm thấy yêu quà những giá»t nắng chói chan của quê nhà , sau khi đã Ä‘i xa lÆ¡ xa lắt .
- Cô rá»i nÆ¡i ấy đã được bao lâu rồi?
- Má»™t tháng, má»™t năm , thá»i gian đã trở thà nh vô nghÄ©a , khi không còn muốn xác định .
- Tôi há»i cÅ©ng bằng thừa thôi, chúc cô má»™t ngà y vui
- Cảm ơn, và chúc ông như thế .
ThÆ°Æ¡ng cúi xuống, mảnh bút chì lăn lóc dÆ°á»›i chân, nhìn theo bóng ngÆ°á»i thanh niên xa lạ và mẫu chuyện không đầu Ä‘uôi. Cái bóng mảnh khảnh, ngã dà i liêu xiêu trong nắng sá»›m, kháºp khểnh di chuyển cháºm chạp qua hà ng cây, mấy quyển sách cầm trên taỵThÆ°Æ¡ng Ä‘oán anh ta hãy còn Ä‘ang cắp sách đến trÆ°á»ng.Chút bình yên đầu ngà y xao Ä‘á»™ng. Khu rừng nầy biệt láºp, phÃa bên kia là những căn trại dùng cho trẻ con và o mùa hè, khu nhà nguyện vá»›i vÆ°á»n hoa cá» má»c trà n lan, hà ng trăm mẫu rừng, mÆ°á»i mấy căn nhà le hoe, chỉ có gia đình anh giám đốc và anh phụ tá giám đốc thÆ°á»ng xuyên lui tá»›i, anh ta đến nÆ¡i đây chắc hẳn phải là ngÆ°á»i quen thuá»™c vá»›i má»™t trong hai. Khu rừng nhá»™n nhịp vá»›i ánh nắng mai, chim chóc đùa giởn Ä‘uổi bắt nhau, nhởn nhÆ¡ qua từng cà nh cây phong vừa trổ nụ xanh mượt.
Mảnh chăn len đạp tung toé xuống chân, giấc ngÅ© chÆ°a tròn đầy, đôi tay nhá» quÆ¡ quà o, chá»›i vá»›i nhÆ° muốn chụp bắt lại giấc mÆ¡. Kéo lại mảnh chăn đắp, ThÆ°Æ¡ng bế con và o lòng, ôm lại máu thịt cuả chÃnh mình, nghe trong lòng nhÆ° muôn ngà n con sóng vá»—, tiếng thuá»· triá»u rì rà o, tiếng đại dÆ°Æ¡ng má»i gá»i bao la. Ãôi mắt trong suốt nhìn nhÆ° mặt hồ phẳng lặng, ThÆ°Æ¡ng nhá»› lại, từng cÆ¡n Ä‘au nhÆ° biển Ä‘á»™ng, cÆ¡n Ä‘au xé nát thịt da, từng mảnh trá»i tối tăm, từng giá»t máu hồng chÆ°a kịp Ä‘á»ng. NgÆ°á»i ta nói vượt biển mồ côi, vượt sông vượt suối…CÆ¡n Ä‘au không ai chia sẻ, cÆ¡n Ä‘au không bà n tay nà o nâng niu. Trăm hoa nở, nghìn tia nắng khai. Nối tiếp cho những đêm chong đèn nhìn con mà cà o ruá»™t thắt gan. Từng ngà y âm thầm nhặt từng sợi chỉ, may từng mÅ©i kim…, chiếc áo nhá» gói lại má»› thịt xÆ°Æ¡ng khúc ruá»™t, cái miệng thÆ¡ ngây không khép chặt, từng đêm ngồi nhá» từng giá»t sữa, từng giá»t nÆ°á»›c mắt lăn...Con Æ¡i! Nếu có phải trăm lần vượt cạn, vạn nẻo chông gai, đổi được cho con toà n vẹn má»™t Ä‘á»i, Mẹ sẽ không ngại ngần dấn thân lần nữa .
Con ra Ä‘á»i, đã mang trong ngÆ°á»i định mệnh chÆ°a biết khắt khe nà o, chân chÆ°a chạm đất, chồi lá chÆ°a xanh, bão giông cuồn cuá»™n. Hai tháng, ThÆ°Æ¡ng Ä‘au thắt ruá»™t gan mang con và o bệnh viện, ngÆ°á»i y tá lặng lẽ bế con và o phòng rồi đóng cá»a lại, ThÆ°Æ¡ng đứng nhìn theo, chỉ muốn ôm lấy con , chạy tháºt xa, chạy lên táºn trá»Ã¹i xanh há»i rằng sao nghiệt ngã ? Con nhá» nhoi, con mong manh, sao không cho Mẹ gánh hết má»i Ä‘á»›n Ä‘au dù có chịu thêm má»™t lần banh da xẻ thịt, Mẹ cÅ©ng không chối từ, hãy cho Mẹ chịu cÆ¡n Ä‘au Ä‘á»›n, hãy cho Mẹ sinh con lại má»™t lần, dù có chịu thêm chÃn tháng cÆ°u mang , dù có thêm lần vượt biển mồ côi , dù có qua bao cÆ¡n phong ba bão táp ...
Ãêm vô táºn, ngà y bồn chồn, chá» từng giá», đến hẹn để và o thăm con. Oâm chặt con và o lòng, hai bà n tay nhá» nắm lấy tay Mẹ không rá»i, ThÆ°Æ¡ng nhìn con Ä‘au quặn thắt, bà n tay nầy Mẹ ngà y xÆ°a xá» từng sợi chỉ, khâu từng mÅ©i kim, nhìn xuống vết cắt, trong lòng nhÆ° dao đâm, muối xát, lạnh mùa đông chÆ°a đủ tái tê, sao trong lòng nhÆ° băng giá.Cà ng nhìn con cà ng thêm se thắt, ThÆ°Æ¡ng nằn nì, xin được ở lại trông con , “ cho tôi má»™t chiếc ghế thôi, hay tôi không cần nữa, chỉ cho tôi ở bên cạnh con tôi â€â€¦
Cánh cá»a im lìm, mà u của sá»± sống chết tranh nhau từng tà từng li, đêm thâu không dám chợp mắt, ngồi canh từng cá» Ä‘á»™ng, từng giấc, lau từng giá»t mồ hôi. ThÆ°Æ¡ng lặng lẽ nhìn ống nylon nối và o cánh mÅ©i pháºp phồng, tưởng tượng từng giá»t dưỡng khà đang chảy qua, từng giá»t thấm qua, từng giá»t, hai bà n tay nhá» chá»±c chá», nắm lại tay con, trong lòng trăm vạn mÅ©i kim đâm, Con Æ¡i !
NgÆ°á»i thanh niên ngồi bệt xuống thảm cá», đặt quyển sách bên cạnh, thò bà n tay vuông vắn, ngón tay thẳng, khá»u và o lòng bà n tay nhá»Ã¸ nhoi, cá» Ä‘á»™ng nhẹ nhà ng nâng niu, đôi bà n tay xinh xinh nắm chặt lại, con nở nụ cÆ°á»i thÆ¡ ngây, đôi mắt long lanh nhìn và o ngÆ°á»i đối diện, đôi môi tháºt rạng rỡ
- Cháu bao nhiêu tháng rồi váºy cô ?
- Cháu vừa tròn ba tháng
- Tôi có là m phiá»n cô không ?
- ThÆ°a không, nắng ấm quá, hÆ¡n nữa trá»i đất không dà nh cho riêng ai, tôi mang cháu ra hong chút nắng đầu ngà y .
- Tôi thấy cô ra đây hà ng ngà y, và bao giỠcũng bút mực trên tay, muốn trò chuyện cho vui, lại ngại rằng đã là m gián đoạn ý nghĩ của cô .
- Tôi chỉ viết nhăng và suy nghĩ lan man thôi, không nhất thiết .
- Cô vỠsống trong khu rừng nầy bao lâu rồi ?
- Từ mùa đông.
- Cô hay tháºt, tôi thì không chịu nổi cái vắng lặng nÆ¡i đây, chỉ có cây mà không thấy bóng ngÆ°á»i, tôi Ä‘i suốt Ä‘oạn Ä‘Æ°á»ng và o đây chỉ thấy bóng nai ..
- Vâng, chúng nó đi hà ng đòan, cả gia đình , sáng nà o cũng ngang qua, tôi có cảm tưởng chúng nó quá quen thuộc nơi nầy .
Chúng nó Ä‘i nhởn nhÆ¡ nhÆ° những chủ nhân ông Ä‘ang dạo mát, mà đúng là chủ nhân tháºt, vì còn ai ngoà i mấy căn nhà trong góc đìu hiu, cả khu rừng trăm mẫu chỉ có hai gia đình, nếu nhÆ° anh giám đốc và con chó Lulu cÅ©ng được gá»i là gia đình. ThÆ°Æ¡ng và con có nguyên má»™t căn nhà , trÆ°á»›c đây dùng cho ngÆ°á»i y tá . Căn nhà thênh thang hai phòng ngủ , căn bếp nhỠđủ để Ä‘un sữa, nấu ấm nÆ°á»›c sôi pha ly cà phê sáng, Những đêm nằm nghe tiếng lá thông reo nhÆ° lá»i thì thầm, bóng trăng non tháºp thò sau khung cá»a. ThÆ°Æ¡ng ôm con ngồi tá»±a và o khung giừơng, ngá»n đèn ngủ và ng vá»t, chiếc bóng hiu hắt in lên vách .Cái miệng nhá» nhoi cố gắng ngáºm bầu sữa, những giá»t hồi sinh lăn dà i theo khoé môi.
Ngà y ThÆ°Æ¡ng mang con xuất viện, mang theo những váºt dụng và lá»i ân cần căn dặn, bà y tá còn cẩn tháºn viết và o mảnh giấy, thá»i khoá biểu hà ng ngà y, giá» nà o uống thuốc, giá» nà o ăn…Vá» sống âm thầm trong khu trại, ngà y qua ngà y… Những tá» thÆ°, khi qua Ä‘i khi trởø vá», dăm khi, rÆ¡i xuống khoảng trống không. Ngà y mang hà nh trang lên phi cÆ¡, cÅ©ng là ngà y quyết định gồng gánh má»™t mình.ThÆ°Æ¡ng bình an chá» ngà y sinh con. Ôm trong tay máu thịt của chÃnh mình, nhìn và o đôi mắt trong vô Æ°u, trong lòng nhÆ° muôn vạn vết thÆ°Æ¡ng âm ỉ, cà ng thÆ°Æ¡ng con Ä‘oà i Ä‘oạn, nghÄ© đến những ngà y sẽ tá»›i, nghÄ© đến lúc cÆ¡n Ä‘au nhÆ° biển Ä‘á»™ng, lúc nhìn lại táºn cùng, khi đôi nắm tay nhá» nhÆ° bấu và o cuá»™c Ä‘á»i gay go, khi đôi mắt trong mở to và o vùng ánh sáng nhân tạo trong đêm sâu, tiếng khóc xé khoảng không buốt táºn, chút hÆ¡i sức cuối cùng bốc lên nhÆ° những vết khói tan trong buổi chiá»u lặng lẽ.NÆ¡i chốn nà o cho cả Mẹ cùng con ??
Những buổi sáng ngồi bình yên trong nắng, những ngà y dà i tiếp ngà y. ThÆ°Æ¡ng lặng lẽ nuôi con. Ngà y má»™t ngà y hai, những mảnh thịt da nối nhau lại, đôi môi nhá» nở nụ cÆ°á»i nhẹ nhÆ° nắng mai. Mùa hè, sức sống diệu kỳ, khóm hoa và ng trong sân rá»±c rở.Chút yên tỉnh đầu ngà y , không còn ngồi chuyện trò cùng bóng mình, không còn ngà y vắng lặng và o ra, những mẫu chuyện bâng quÆ¡, những săn đón nhẹ nhà ng.
- Thương à , mùa hè sắp qua
- Vâng , tiếng ve kêu thê thiết quá
- Em có Ä‘iá»u gì băn khoăn ?
Băn khoăn ? Mang cả cuá»™c Ä‘á»i ra chÆ¡i trò Ä‘en Ä‘á», đã chạy trối chết, chạy trốn những rà ng buá»™c, vượt thoát những bà n tay, nhÆ°ng không vượt khá»i chÃnh mình.. ThÆ°Æ¡ng nhìn xuống đôi và n tay vuông vắn, ngón chặt chẻ Ä‘an và o nhau . Nhìn lại khoảng không xanh bát ngát, những tia nắng xuyên qua cà nh lá, ngoà i kia là con Ä‘Æ°á»ng dẩn và o vùng trá»i vô định, ThÆ°Æ¡ng nghÄ© đến những bÆ°á»›c chân theo nhau, nghÄ© đến cá»™i tùng thân yêu, vững chắc.
Bóng nắng in thà nh những tia muôn mà u.
Xếp lại mảnh chăn đắp, những chiếc áo đã nằm gá»n gà ng trong thùng giấy, cuối chân tÆ°á»ng, trong góc phòng, mấy quyển sách chồng lên nhau lặng lẽ chỠđợi. Cái cháºu tắm, tấm gÆ°Æ¡ng soi mặt nhá», mấy quyển vỡ há»c trò, chút luyến lÆ°u của má»™t thá»i má»™t thuở.ThÆ°Æ¡ng xếp lại từng chiếc áo sÆ¡ sinh, từng váºt tuỳ thân lỉnh kỉnh và o trong má»™t thùng giấy carton nhá», Ä‘i vòng quanh căn phòng, vệt nÆ°á»›c mÆ°a loang lá»— từ bao giá» còn lại trên trần nhà , những đêm sâu trằn trá»c nhìn nhau nhÆ° nhắc nhở. Khung cá»a khôïng thể khép chặt, khoảng không gian bé nhá» quấn quÃt, những tiếng trở mình của sà n gá»— nhắc nhở sá»± hiện diện của má»™t Ä‘á»i sống nà o khi xÆ°a, khi hãy còn là cây sồi xanh lá mùa hè bát ngát, hay cà nh trÆ¡ lóng lánh hạt tuyết sÆ°Æ¡ng. Bên kia hà nh lang, căn phòng nhá» và chiếc giÆ°á»ng Ä‘Æ¡n nằm há» hững, căn phòng dà nh riêng, nhÆ°ng không bao giỠđược đón ngÆ°á»i trú ngụ, ThÆ°Æ¡ng mang nệm gối và o phòng ngủ ngà y đêm bên con, chiếc giÆ°á»ng trống giá» cÅ©ng được xếp lại gá»n gà ng. Căn bếp, mấy cái tách, dăm ba chén dÄ©a đã quá thá»i xuân sắc, cái ấm nÆ°á»›c đã trút cạn, cái bếp Ä‘iện và mấy món đồ dùng hà ng ngà y, dụng cụ Ä‘Æ¡n sÆ¡, hầu hết các bữa ăn nấu từ nhà bếp lá»›n cho nên cÅ©ng chẳng có gà để phải thu xếp. Có chăng là chút nắm nÃu, chút hÆ°Æ¡ng khói nhẹ nhà ng ngà y đông rạng, lóng cóng những ngón tay, Ä‘un ấm nÆ°á»›c đầu ngà y pha chút cà phê, mang ra phòng khách nhá», khung cá»a sổ đủ nhìn thầy những tia đầu ngà y trá»i trong xuyên qua kẻ lá, vệt nắng đùa vui chạy Ä‘uổi những hạt sÆ°Æ¡ng muối hoá sinh thà nh những giá»t Æ°á»›c li ti, từng giá»t, từng giá»t biến dạng , ra khá»i thế giá»›i sáng loà , trở vá» cõi thâm sâu.
ThÆ°Æ¡ng nhìn ra ngoà i cá»a sổ, nhìn cá»™i tùng chắc chắn, những bÆ°á»›c chân không rụt rè, vững và ng, má»› hà nh trang chỉ võn vẹn dăm ba thứ lặt vặt, tất cả nằm gá»n gà ng trên chiếc xe váºn tải nhá».
Ãóng lại cá»a xe, Ä‘i quanh má»™t vòng, thắt lại các mối dây cá»™t, nhìn lại bóng dáng nhá» nhoi Ä‘ang ôm con tần ngầân nÆ¡i khung cá»a, chút nắm nÃu, chút vấn vÆ°Æ¡ng, những bÆ°á»›c chân nhẹ nhà ng. Ãôi bà n tay vuông vắn trÆ°á»›c mắt, mở ra nhẹ nhà ng ThÆ°Æ¡ng đặt và o đó những ngón nhá» nhoi của chÃnh mình, của cuá»™c sống bắt đầu, mái tóc măng tÆ¡, đôi tay bé nhá» nhú ra ngoà i góc chăn phÆ¡ phất, từ giã góc rừng, vá» nÆ¡i bình an xa …
Ãôi dòng tiểu sá»:
· Tên tháºt là Phạm Duy Cẩn, sinh ngà y 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hà ng Cót, Hà Nộị
· Ông sinh ra trong má»™t gia đình "là m văn há»c và trá»ng văn há»c" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 của nhà văn trà o phúng xã há»™i Phạm Duy Tốn. Các anh của ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) Ä‘á»u có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhá», Phạm Duy từng theo há»c các trÆ°á»ng Trung há»c Thăng Long, Cao Ãẳng Mỹ Thuáºt, Kỹ Nghệ Thá»±c Hà nh; tá»± há»c nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái MÆ¡ năm 1942.
· Ông gia nháºp Ä‘oà n hát lÆ°u Ä‘á»™ng năm 1943, Ä‘i hát từ Nam chà Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến vá»›i nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cÅ©ng đã khởi xÆ°á»›ng phong trà o phục hồi và phát triển dân ca trong giai Ä‘oạn nà ỵ Năm 1949, ông kết hôn vá»›i ca sÄ© Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ và o Nam năm 1951, thà nh láºp ban hợp ca Thăng Long vá»›i những thà nh viên chÃnh là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà : Hoà i Bắc Phạm Ãình ChÆ°Æ¡ng, Hoà i Trung Phạm Ãình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ãi Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây PhÆ°Æ¡ng năm 1954-1955; ông vừa nháºn sá»± chỉ dạy của nhạc sÄ© Robert Lopez, vừa là m bà ng thÃnh viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sá»± sáng tác trÆ°á»ng cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác Ä‘á»u đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dÄ© nhiên tình ca lần lượt ra Ä‘á»á»‹
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cÆ° sang Hoa Kỳ và định cÆ° tại Midway City, Californiạ Nhạc sÄ© soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoà ng Cầm ca, thá» nghiệm và khảo cứu nhạc Ä‘a Ä‘iệu cùng vá»›i con thứ Phạm Duy CÆ°á»ng, viết Hồi Ký...
Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứụ
Tác phẩm chá»n lá»c:
TrÆ°á»ng Ca Con ÃÆ°á»ng Cái Quan
TrÆ°á»ng Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giá»t MÆ°a Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ãố Ai
BÃ i Ca Sao
CỠHồng
Trả Lại Em Yêu
Con ÃÆ°á»ng Tình Ta Ãi
Thương Tình Ca
Ãừng Xa Nhau
Ká»· Váºt Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngáºm Ngùi
Tiá»…n Em
ÃÆ°a Em Tìm Ãá»™ng Hoa Và ng
Ão Anh Sứt Chỉ ÃÆ°á»ng TÃ
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim BỠXứ
và Minh Há»a chuyện Kiá»u (tác phẩm cuối Ä‘á»i và là tổng hợp hà nh trình nghệ thuáºt)
Trên ÃÆ°á»ng Tị Nạn
Phần 2
Ra Với Thế Giới
Thế là nhá» biến cố tháng TÆ° Ä‘en 1975, sau hà ng ngà n năm đắm mình trong lÅ©y tre xanh, ngÆ°á»i Việt Nam đã ra vá»›i thế giá»›i rồi... Ãáng lẽ ra phải biết há»™i nháºÃµp và o má»™t xã há»™i khá lý tưởng là tháºÃµt sá»± có tá»± do và có nhiá»u cÆ¡ há»™i để sinh sống (land of opportunities), thế nhÆ°ng đối vá»›i thế hệ đầu tiên bá» nÆ°á»›c ra Ä‘i là chúng tôi, Việt Nam hãy còn là má»™t sá»± nhức nhối không thể nà o nguôi ngoai được. Cho nên, đáng lý ra là phải tá» tình vá»›i Mỹ Quốc, vá»›i cảnh váºt chung quanh, vá»›i tha nhân mình gặp hằng ngà y... thì tôi lại soạn bà i HÃT TRÊN ÃƯỜNG TẠM DUNG vá»›i những ý nghÄ© nặng ná» chÃnh trị.
HÃT TRÊN ÃƯỜNG TẠM DUNG
(Fort Walton Beach, Florida-1978)
Ta Ä‘i trên Ä‘Æ°á»ng tạm dung
Vùng Ca Li quanh năm nắng ấm
Mà lòng ngÆ°á»i lÆ°u vong vẫn thấy lạnh lùng
Trá»i Si-át-TÆ¡n mÆ°a rÆ¡i chẳng dứt
Cở hoa đua nhau khoe mầu sắc
Mà lòng ta chưa thôi rạn nứt vết thương
Con tim thà nh đá, nhÆ°ng lá»a thù ngụt trong mắt ta
Ôi Mit-sip-si-pi ! TrÆ°á»ng giang lượn khúc
ÃÆ°a ngÆ°á»i vá» gốc, có bao giá» Ä‘Æ°a ta vá» nguồn.
Ta Ä‘i trên Ä‘Æ°á»ng tạm dung
Dừng chân nơi mênh mông Tếch-Xát
Máy dầu vùi sâu trong bãi cát và ng đen
Như đà điểu không tin sự thụ+c
Chúi đầu và o con xinh vợ đẹp
Không nhìn Ä‘á»i, hay nghe má»™t lá»i phÆ°Æ¡ng xa.
NhÆ° bông bay qua miá»n Lu-sia-na
NhÆ° cam Ä‘ong Ä‘Æ°a miá»n Fá»-lo-ri-Ä‘a
Như cơn phong ba trên hồ Mi-chi-găng rộng rãi
BÆ°á»›c chân ngÆ°á»i còn phải Ä‘i xa
Qua Viêc-gi-nia, lich sá» ngÆ°á»i xÆ°a
Hai trăm năm qua láºp Ä‘á»i Tá»± Do
Ãến bến Nữu Ước, nÆ¡i nà y năm trÆ°á»›c
Xây một tựợng đá, vác đuốc thần, mở của bao la.
Nà y Thần Tự Do ơi !
Muốn há»i Nà ng mấy tiếng vu vÆ¡
Có phải Nà ng, mắt đá ngu ngơ
Khiến Nà ng nhìn thế giới không xa
Nên Nà ng còn phân biệt mầu da
Triệu ngÆ°á»i Ãông Ã
Không bằng và i ngÆ°á»i (Do Thái) ở nÆ°á»›c Nga
Nà y Thần Tự Do ơi !
Hướng Nà ng nhìn vốn dĩ Tây Phương
Muốn Nà ng chuyển hÆ°á»›ng tá»›i Ãông PhÆ°Æ¡ng
Muốn Nà ng nhìn các nÆ°á»›c Ãông DÆ°Æ¡ng
Khóc ròng vì bao cảnh lầm than.
Cho đẹp lòng tôi, thế giới cũng vui !
Ta Ä‘i trên Ä‘Æ°á»ng tạm dung
Trá»i Ca-Li ta yêu nó đấy
Vùng Si-át-tơn mưa rơi lả lướt
Lòng lưu vong nghe như dịu mát
Ãà Lạt Æ¡i ! Ãâu đây phảng phất khói sÆ°Æ¡ng
Ôi Mi-ni-sô-ta ! Ngủ yên đi nhá
Thông xanh rực rỡ, không vì mùa lạnh cây chết khô
Cho ngÆ°á»i bá»n chÃ, mãi nuôi tình quê hÆ°Æ¡ng chà n chá».
Nà y Thần Tự Do ơi !
Cũng vì Nà ng sẽ nhớ vinh quang
Nước nà y từng đã đứng tiên phong
Bênh vá»±c quyá»n sống giữa non sông
Trắng, Và ng, Ãá», Ãen : Quyá»n là m dân
Cùng nhau tranh đấu xua tan độc tà i
Phải thế không ?
Nà y Thần Tựõ Do ơi !
Sẽ vì Nà ng đốt đuốc cao hơn
Sẽ nháºÃµn nhìn đất nÆ°á»›c bao dung
Cũng đẹp tựa chốn cũ quê hương
Sẽ phục vụ Nhân Quyá»n vẻ vang
Nà ng chỠtôi nhé !
Một ngà y tôi sẽ cho Nà ng nụ hôn
Thắm thiết miếng hôn !
CÅ©ng trong cung cách Việt Nam ra vá»›i thế giá»›i, cÅ©ng rất nặng mùi chÃnh trị nhÆ° bà i hát tặng Thần Tá»± Do, tôi có thêm bà i nà y:
TA LÀ GIÓ MUÔN PHÆ¯Æ NG
(Midway City, CALIFORNIA-1978)
Ôi ! Nà y hỡi gió lạnh, miá»n Gia Nã Ãại
Phủ tuyết bốn mùa
Là gió căm thù của ngÆ°á»i di cÆ°
Ù u ù u ! Ù u ù u !
Ôi ! Nà y gió sa mạc, miá»n Úc thÆ°a ngÆ°á»i
Là n gió nung hồn của anh với tôi
Ù u ù u ! Ù u ù u !
Nà y là n gió Thu
Bên bỠsông Seine, là n gió mát
Thổi lá chết vỠnơi hoá kiếp
Ù u ù u ! Ù u ù u !
Ôi ! Là n gió Xuân, vỠxứ anh đà o
Rồi vượt sóng, ghé Hạ Uy Di, vút vỠCali.
Ta từ cõi Nam Việt, là n gió lên Ä‘Æ°á»ng,
Ãể thoát gông cùm
Tựõ do váºy vùng thổi và o muôn phÆ°Æ¡ng
Ù u ù u ! Ù u ù u !
Rồi gá»i gió nhân loại
VỠnước gió gà o cùng với gió Là o
Ù u ù u ! Ù u ù u !
Tá» tình vá»›i Mỹ Quốc, tôi còn có thêm má»™t bà i hát nà y soạn ra để tặng các anh hùng phản chiến của thá»i MAKE LOVE NOT WAR.
BÂY GIỜ CÃC NGÀI Ở ÃÂU
(Midway Cityï, CALIFORNIA-1978)
Các Ngà i bây giỠở đâu ?
Khi xưa hay đứng hà ng đầu
Nhân danh Hoà Bình
Và lÆ°Æ¡ng tâm loà i ngÆ°á»i
Các ngà i kêu gá»i tháºt là oai.
Các Ngà i bây giỠở đâu ?
Ngà y nà o các Ngà i đua nhau
Xuống Ä‘Æ°á»ng tranh đấu
Ôi muôn sắc muôn mầu !
Nhá»› những lá»i Ngà i
Vang trên Ä‘Æ°á»ng dà i
Muốn có Hòa Bình :
Hãy cứ là m tình !
Ãừng là m chiến tranh !
Các Ngà i xin là m hà ng binh.
Các Ngà i không cần nhục vinh
Ãem và i dân tá»™c hi sinh
Ãể cho các Ngà i ngủ yên
Má»™ng đẹp trên giÆ°á»ng êm
Má»™ng đẹp trên giÆ°á»ng êm.
Bây giỠcác Ngà i ở mô ?
Khi quân gian ác lá»c lừ
Nhân danh Hòa Hợp mà giam hÆ¡n triệu ngÆ°á»i
Nói rằng giúp ngÆ°á»i đổi má»›i.
Các Ngà i có còn ngủ không ?
Nhìn vá» phÆ°Æ¡ng trá»i hừng Ãông
NÆ¡i ngÆ°á»i dân sống
Ôi đau đớn vô cùng !
Dưới ách độc tà i
Trà thức ngáºm ngùi
Giáo sÄ© lià đá»i
Mất hết quyá»n ngÆ°á»i
Trẻ già gái trai
Sống Ä‘á»i nô lệ mà thôi
Bây giỠcác Ngà i ở đâu ?
Bây giỠcác Ngà i ở đâu ?
Là m Æ¡n cho Ä‘á»i được biết
Ngà i còn sống hay chết ?
Ngà i còn sống hay chết ?
Chủ Ãá» Vượt Biển
Trong mấy năm đầu của Ä‘á»i sống tị nạn, chủ Ä‘á» chÃnh trong má»i sáng tác của má»i ngà nh vẩn há»c nghệ thuữt chỳ là sựõ thÆ°Æ¡ng nhá»› quê hÆ°Æ¡ng, đất nÆ°á»›c, thÆ°Æ¡ng nhá»› nÆ¡i chôn nhau cắt rốn mà mình sẽ khó có hi vá»ng trở vá». Thì đùng má»™t cái, có hiện tượng boat people. Ai cÅ©ng đổ xô và o chủ Ä‘á» có tÃnh chất khổng lồ nà y. Và o tháng 10 năm 1978, trong khi tôi soạn bà i HÃT TRÊN ÃƯỜNG VƯỢT BIỂN, thì kỳ lạ thay, chÃnh các con tôi cÅ©ng Ä‘ang lênh đênh trên biển Ãông !
HÃT TRÊN ÃƯỜNG VƯỢT BIỂN
(Hát Cho NgÆ°á»i Vượt Biển)
(Fort Walton Beach, Florida 1978)
Nà y Ä‘oà n ngÆ°á»iÄ‘ang vượt biển Ãông
Bé li ti như chiếc lá trong rừng
NgÆ°á»i liá»u mạng Ä‘ang vượt trùng dÆ°Æ¡ng
Như hạt cát giữa sa mạc nóng
Ãoà n ngÆ°á»i hùng Ä‘ang vượt biển rá»™ng
Mũi kim khâu ở đống rơm khô
Nà y Ä‘oà n ngÆ°á»i Ä‘i tìm tá»± do
Muốn tìm ngÆ°á»i, tháºÃµt là khó.
Lạy Trá»i PháºÃµt, cúi đầu mà coi
Bé ngây thÆ¡ trong bão tÆ¡i bá»i
Lạy Trá»i PháºÃµt, xin nhìn ngoà i khÆ¡i
Ông bà lão nghiến răng cầm lái
Và còn lạy xin Ngà i Thần Biển
Ãoái thÆ°Æ¡ng đôi trẳ má»›i se duyên
Lạy loà i ngÆ°á»i, tôi lạy tổ tiên
Hãy cho tôi thấy đất liá»n.
Nà y Ä‘oà n ngÆ°á»i Ä‘ang ở trùng dÆ°Æ¡ng
PháºÃµt rất thÆ°Æ¡ng ngÆ°á»i
NhÆ°ng PháºÃµt Trá»i Ä‘ang ở ngôi cao
Trên đất liá»n chỉ có loà i ngÆ°á»i
Từ Châu à qua tới Châu Ău
Từ Châu Úc qua tới Châu Mư
Ai cÅ©ng Ä‘á»u hết sức lo âu
HỠđang lo cho loà i hải cẩu
Bị giết non để lấy lông xù
Há» Ä‘ang lo cho Ä‘á»i của chuá»™t
Bị hi sinh trong phòng thỠthuốc
HỠđang lo công việc thụ thai
Cho phợ nữ hiếm hoi được thấy
Ãẻ con ra từ trong ống thủy tinh
Chẳng thèm ngó tá»›i ngÆ°á»i lầm than
Gặp lúc nguy nà n...
Nà y Ä‘oà n ngÆ°á»i Ä‘ang vượt biển Ãông
Kiếp mong manh như áng mây hồng
NgÆ°á»i gá»i mình trong lòng đại dÆ°Æ¡ng
Treo Ä‘á»i sống giữa hai sợi tóc
NgÆ°á»i cháºp chá»n giữa trá»i biển rá»™ng
Ãã bao lâu thà nh đám thây khô
Nà y Ä‘oà n ngÆ°á»i Ä‘i tìm tá»± do
Cứu được ngÆ°á»i, thÆ°c chẳng khó.
Nà y loà i ngÆ°á»i dÆ°á»›i mặt trá»i soi
Hãy giuÆ¡ng to đôi mắt của ngÆ°á»i
NgÆ°á»i và ngÆ°á»i vất vả ngược suôi
Ãi tìm lẽ sống trong trá»i đất
NgÆ°á»i nà o còn tin ở Trá»i Pháºt
Vá»›i đôi tay thà nh kÃnh Ä‘Æ°a ra
Má»i Ä‘oà n ngÆ°á»i Ä‘i tìm tá»± do
Ãến chung vui vá»›i Ä‘á»i
CODA
Ôi niá»m vui ! Ôi niá»m vui
Của loà i ngÆ°á»i biết thÆ°Æ¡ng nhau.
Chủ Ä‘á» VƯỢT BIỂN đã là nguồn cầm háºÃ¹ng lá»›n lao cho ná»n thi ca Việt Nam hải ngoại. Thi sÄ© Diệu Văn ở Honolulu có má»™t bà i thÆ¡ nhan Ä‘á» BIỂN MÃU. Tôi đã phổ nhạc ngay bà i thÆ¡ dữ dá»™i nà y...
BIỂN MÃU
(theo thơ Diệu Văn)
Ra biển chiá»u nay thấy mầu máu Ä‘á»
Máu Ä‘á» bầu trá»i, máu Ä‘á» chân mây
Gió rên siết nhÆ° ngà n lá»i uất háºn
Sóng gầm gừ giáºn dữ cát tung bay
Ra biển mà coi xác ngÆ°á»i trôi dạt
Xác của ngÆ°á»i già , xác của em thÆ¡
Xác trôi quanh tóc nhoà theo sóng cuộn
Hố mắt đen ngòm, bầy cá đùa chơi...
Ra biển chiá»u nay thấy ngÆ°á»ihấp hối
Ngồi ôm nhau, nhịn đói đã bao ngà y
Chiếc thuyá»n con chồng chá»nh theo ngá»n sóng
Ãi vỠđâu trá»i bão tố đêm nay.
Một lũ điên cuồng mang mầu chủ nghĩa
Khổng giáo tam tà i, phong kiến vua tôi
Lão vô vi, PháºÃµt luân hồi, Chúa bác ái
Ãong mãi không đầy má»™t bát cÆ¡m vÆ¡i
Ra biển chiá»u nay thấy máu Ä‘á»
Máu của chị và máu của anh, em
Tư bần đến : bom đạn và thuốc độc
LÅ© Cá»™ng và o : xác ngáºp Thái Bình DÆ°Æ¡ng
Ra biển mà coi lÅ© ngÆ°á»i ác nghiệt
Xua Ä‘uổi thuyá»n bè, cÆ°á»›p của hãm hiếp
Máu lương dân sẽ oà trong giấc mộng
Dân chúng quanh vùng miá»n nÆ°á»›c Biển Ãông
Ra biển mà thÆ°Æ¡ng khóc ngÆ°á»i máu mủ
Ra biển mà nuôi oán thù loà i cầm thú
Loà i vô nhân, loà i Ãch ká»·, loà i ác quá»·...
Chủ Ãá» Phụ Nữ
Phong trà o boat people cho thế giá»›i thấy hà ng triệu ngÆ°á»iViệt Nam, vì muốn xa lánh chế Ä‘á»™ Cá»™ng Sần, đã liá»u chết bá» nÆ°á»›c vượt biển ra Ä‘i trên những chiếc thuyá»n má»ng mảnh... NhÆ°ng đồng thá»i nó cÅ©ng cho ta thấy số pháºn Ä‘au thÆ°Æ¡ng của ngÆ°á»i vượt biển, nhất là số pháºn nhục nhằn của những phụ nữ bị cưỡng hiếp. Nạn hải tặc là má»™t Ä‘á» tà i lá»›n trong nhạc tị nạn. Tôi có má»™t ca khúc nói tá»›i nạn nhân của hải tặc, nhÆ°ng tôi tránh khÆ¡i lại vết thÆ°Æ¡ng mà chỉ muốn an ủi những ngÆ°á»i thiếu may mắn...
GIẢI THOÃT CHO EM
(Midway City, CALIFORNIA-1981)
Giầi thoát cho em, cá cháºu chim lồng
Con chim Lạc Hồng bay đi mịt mùng
Con cá Tiên Rồng vượt sóng muôn trùng
Em đi tìm sống...
Giầi thoát cho em, gánh nặng u buồn
Trên vai má»i mòn, trong tim tủi há»n
Kiếp sống ngỡ ngà ng, cay đắng trên Ä‘Æ°á»ng
Xa cách quê hương
Giầi thoát cho em, tai nạn dá»c Ä‘Æ°á»ng
Muôn và n oan khiên, hùm beo ác thú
Em ngÆ°á»i thục nữ, con chó cắn cà n
Xin em đừng buồn
Giầi thoát cho em, thân pháºÃµn nà ng Kiá»u
Kiếp bèo nổi trôi nhưng hồn chói lói
Em là cá» núi, giông tố giáºp vùi
Em còn xanh tươi
Giầi thoát cho em, ác mộng qua rồi
Dâng em cuá»™c Ä‘á»i, dâng em tình ngÆ°á»i
Tay đón tay má»i, cuá»™c sống tÆ¡i bá»i
Cùng nhau vun sới
Giầi thoát cho nhau, nối chặt tâm tình
Không ai hiểu mình hơn ta và mình
Những ná»—i oan tình và những háºÃµn sầu
Giầi thoát cho nhau
Và những háºÃµn sầu
Giầi thoát cho nhau.
Thân pháºÃµn ngÆ°á»i Ä‘Ã n bà Việt Nam sau biến cố tháng TƯ 1975 đã được tôi nói tá»›i qua trong chủ Ä‘á» CHIA LY vá»›i những bà i nhÆ° Ở BÊN NHÀ EM KHÔNG CÃ’N ÃỨNG ÃỢI CHỜ ANH, LẮP BIỂN Và TRỜỊ.. nay được tôi tiếp tục Ä‘Æ°a ra trong chủ Ä‘á» Phụ Nữ, nhÆ° trong má»™t bà i hát của ngÆ°á»i vợ đòi chồng sau đây:
TRẢ LẠI CHỒNG TÔI
(Midway City, CALIFORNIA-1983)
Trả lại chồng tôi, chồng của tôi
Trả lại ngÆ°á»iyêu qúy của tôi
Bao năm chinh chiến đã xa vá»i
Hoà Bình vỠnơi quê hương rồi
Mà ngÆ°á»ichồng tôi váºn bặt hÆ¡i
Hình dạng ngÆ°á»iyêu váºn bặt khÆ¡i.
NgÆ°á»ichồng của tôi ngÆ°á»ihiá»n ngoan
Và o Ä‘á»i để mang kiếp nghiệt oan
Thư sinh, ai khoác lên chiến bà o
NgÆ°á»i hiá»n chẳng mong chi anh hà o
Vì còn tình thương sót đồng hao
Cùng là đà n con nước Việt yêu
Cũng là anh em
Hai miá»n ruá»™t thịt
Mà sao nỡ bắt đem đầy xa
Ãi nÆ¡i xa
Cũng là con dân
Máu đỠda và ng
Mà sao nỡ giết nhau, hại nhau
Gây thương đau.
Trầ lại chồng tôi, chồng của tôi
Trầ lại quyá»n dân sống thầnh thÆ¡i
Cho quê hương ấm no yên là nh
Trầ lại thương yêu cho gia đình
Trầ lại Việt Nam những tình thiêng
Của triệu đà n con giống Rồng Tiên.
Bà i LỜI NGƯỜI THIẾU PHỤ VIỆT NAM sau đây thì nói tá»›i cảnh ngá»™ của má»™t phụ nữ mà chồng thì chết ở trại táºp trung, cha mẹ chết ở vùng kinh tế... Nà ng bế con thÆ¡ ra biển, giữa đại dÆ°Æ¡ng bị hải tặc bắt, hãm hiếp và ném đứa con xuống nứớc. NgÆ°á»i Ä‘Ã n bà nà y sẽ không buồn Ä‘iên, sẽ không tá»± tá» chết. Nà ng phải sống để trả thù nhà , háºn nÆ°á»›c, để tố cáo tá»™i ác của những kẻ đã gây nên thảm há»a cho dân tá»™c Việt Nam, cho Ä‘á»i Nà ng. Và Nà ng cÅ©ng phải sống để cám Æ¡n những ngÆ°á»i đã mở tay đón những thuyá»n nhân Việt Nam.
LỜI NGƯỜI THIẾU PHỤ
(Midway City, CALIFORNIA-1979)
Xin đừng há»i tôi vì sao tôi còn sống?
Vì sao tôi còn mong?
Vì sao tôi còn ngóng?
Xin đừng há»i tôi vì sao tôi mất chồng?
Vì sao tôi mất con, mẹ cha, tôi mất luôn !
Xin đừng há»i tôi, khổ Ä‘au đã triá»n miên
Mà sao tôi chẳng điên?
Mà sao tôi chẳng chết?
LÅ© giặc Biển Ãông là m thân tôi ố nhợc
Là m con tôi chết trôi
Chỉ còn tôi sống sót thôi.
Chồng tôi đã chết nÆ¡i trại táºp trung
Mẹ cha tôi chết ở vùng kinh tế
Tôi đã ra đi, ôm đứa con thơ
Trong chuyến ra khÆ¡i ná»a giấc đêm mÆ°a
Hi vá»ng tìm được cuá»™c Ä‘á»i tá»± do
Nà o ngá» bá»n ngÆ°á»i Ãch ká»· Ä‘uổi xua
Thuyá»n nhân ốm đói, giặc chá» ngoà i khÆ¡i
Chỳ má»™t mình tôi sống thôi, để lên tiếng gá»i.
Tôi còn phải sống để treo cao nợ máu
NgÆ°á»i Ãông DÆ°Æ¡ng khổ Ä‘au vì âm mÆ°u đổi tráo
Sống để mà khóc chồng, con, cha với mẹ
Buồn quê hương nát tan, lòng tôi chưa yếu hèn
Tôi còn phải sống để nuôi sâu thù oán
Kẻ gây nên lầm than, ngÆ°á»i vô tâm tà n nhẫn
Mở tay ôm những ngÆ°á»i, nạn nhân trên cõi Ä‘á»i...
CODA
Tôi còn phải sống !
Ãể cho thế giá»›i phải lÆ°u tâm !
Trong chủ Ä‘á» Phụ Nữ, tôi còn soạn bà i hát luân lý cho thiếu nữ Việt Nam trên Ä‘Æ°á»ng tị nạn.
NGƯỜI CON GÃI VIỆT
RỜI XA Tá»” QUá»C
(Midway City, CALIFORNIA-1978)
NgÆ°á»i con gái Việt rá»i xa tổ quốc
Nà ng như cánh đà o trước gió phất phơ
Hoặc nhÆ° chiếc thuyá»n lá»ng lÆ¡ ngoà i sông nÆ°á»›c
Hay pháºÃµn liá»…u bồ trôi dạt phÆ°Æ¡ng xa
NgÆ°á»i con gái Việt phải xa tổ quốc
Nà ng váºn giữ lòng son sắt nhÆ° xÆ°a
Dòng Tiên giống Rồng, Nà ng mang tình yêu nước
Mang cả linh hồn nữ kiệt Trưng Vương.
Công, Dung, Ngôn, Hạnh ! Nà ng mang theo gia tà i
Của Mẹ Việt Nam từ lâu trao cho ngÆ°á»i
Bao năm ly loạn là m quê hÆ°Æ¡ng tÆ¡i bá»i
NgÆ°á»i con gái Việt không hỠđổi thay
NgÆ°á»i con gái Việt ngà y xa lìa nÆ°á»›c
Dù vắng bóng chồng hay vẫn bên nhau
Dù Ä‘ang sống cùng tá»± do nhiá»u hÆ¡n trÆ°á»›c
Tinh thần gái Việt giữ gìn cho lâu.
NgÆ°á»i con gái Việt ởÕ nÆ¡i ngoại quốc
Nà ng vẫn giữ lòng trong trắng như hoa
Thá» Cha, kÃnh Mẹ, thá» luôn tình yêu nÆ°á»›c
Giữ đạo yêu chồng, xây dựng con thơ.
Trong chủ Ä‘á» QUÊ HÆ¯Æ NG, vá»›i bà i NGUYÊN VẸN HÌûNH HÀI, tôi đã hình dung thân xác của mình giống nhÆ° bản đồ của nÆ°á»›c Việt Nam. Ãó là má»™t bà i hát nói vá» sá»± chết...
Trong chủ Ä‘á» Phụ Nữ, vá»›i bà i XIN EM GIŨ DÙM ANH sau đây, tôi cÅ©ng hình dung ra ngÆ°á»i con gái Việt Nam giống nhÆ° hình ảnh của nÆ°á»›c Việt. Nà ng có đôi mắt sáng nhÆ° nắng quê Cha, có đôi môi thÆ¡m mùi cốm và ng nÆ¡i quê Mẹ, có đôi tay nhÆ° sóng Biển Ãông hay nhÆ° gió Rừng Tây, có đôi chân vượt TrÆ°á»ng SÆ¡n, có tóc xanh nhÆ° sông Háºu bồng bá»nh và trên Ä‘Æ°á»ng tị nạn hiện nay, tôi chắp tay thà nh khẩn xin Nà ng hãy giữ dùm tôi hình ảnh tuyệt vá»i của ngÆ°á»i con gái đồng trinh đó. Ãây là má»™t hát vá» sá»± sống !
XIN EM GIỮ DÙM ANH
(Midway City, CALIFORNIA-1981)
Trong đôi mắt em, anh nhìn thấy mặt trá»i xa
Nắng quê Cha, bốn nghìn năm rá»i Ä‘á»i ta
Nắng êm vui từng đón anh và o Ä‘á»i
Ãi theo cuá»™c tình thăm thẳm xa vá»i
Em có đôi môi thơm mùi cốm và ng ngà y xuân
Môi ngá»t ngà o nhÆ° ngụm sữa Mẹ, hiá»n ngoan
Miếng môi ngon từng vÆ°á»›ng dăm giá»t lệ
Cho anh hôn và o, vui buồn mải mê.
Ôi đôi tay ! NhÆ° sóng Biển Ãông say,
Hay gió rừng lay trên dáºy núi miá»n Tây
Ãôi tay tròn, nếu được em ẵm ôm
Anh rồi sẽ chôn biết bao nhiêu tủi há»n.
Ôi đôi chân, em mang đi đằng đẵng
Những dặm Ä‘Æ°á»ng trÆ° á»ng, trên con Ä‘Æ°á»ng cái quan
Ãôi chân son, chân ngát hÆ°Æ¡ng Saigon,
Ãôi chân u buồn, đôi chân vượt trùng dÆ°Æ¡ng.
Bơi trong tóc em, như chìm trong mộng nghìn xưa
Những mộng và ng tơi tả, những mảnh tình ngơ
Tóc em xanh là nÆ°á»›c sông bồng bá»nh
Cho anh trà n trỠhơi thở quê mình
Em giữ cho anh những ngà y vui buồn cũ mới
Hi vá»ng nà o, mÆ¡ hồ đã tá» cùng ai ?
Giữ cho anh một góc quê bà ng hoà ng
In trong tâm hồn, trong thân thể nở nang.
Xin em giữ dùm anh mắt rá»±c lá»a hồn
Em soi sáng há»™ anh Ãại Lá»™ Hoà ng Hôn
Xin em giữ há»™ anh môi má»m lá»i nguyện
Ru anh chết một đêm, tuyết phủ mộ êm
Em hãy giữ há»™ anh tay ngà nhá» ngá»n năm nhánh
Anh say giấc ngà n thu, hơi Mẹ còn nồng mộng mơ
Em Ä‘i tá»›i ngà y mai, chân dà i vượt vạn nẻo Ä‘á»i
Anh nơi suối và ng vui, ngỡ mình miệt mà i chẳng ngơi.
CODA
Xin em giữ dùm anh
NgÆ°á»i con gái đồng trinh...
*
* *
Anh Yêu Dấu,
Những bông tuyết trắng ngần bay bay trong bầu trá»i nhÆ° thầm gá»i " NgÆ°á»i Æ¡i, hãy mau ôm ấp tình nhân, hãy mau yêu thÆ°Æ¡ng và vị tha cho nhau " . Xa xa tiếng chuông thánh Ä‘Æ°á»ng hố i thúc má»i ngÆ°á»i " hãy mau xét mình, ăn năn, rá»a tá»™i, " để cùng nhau chung đón Chúa hà i nhi hạ sinh, cứu rá»—i loà i ngÆ°á»i .
Em nhẫm hát bà i " Ca Cung Lên", rồi đến bà i " -Dêm Thánh Vô Cùng", " Tiếng Chuông Ngân", chá»n cho mình má»™t chiếc áo xinh đẹp để cùng anh Ä‘i lá»… ná»a đêm. Không còn gì hạnh phúc và sung sÆ°á»›ng hÆ¡n. Nhìn những gói quà đủ mà u dÆ°á»›i cây Noel, em không khá»i nôn nao và thầm Æ°á»›c phải chi tất cả các món quà ấy thuá»™c hết vá» mình. Huyá»n thoại ông già Noel cùng các chú nai bay đến khắp má»i nhà vẫn mãi là má»™t hình ảnh đẹp trong mắt em, nhÆ° lần đầu tiên chúng ta gặp nhau . Chắc hẳn anh còn nhá»› những ánh lá»a cháy báºp bùng trong lò sưởi, những ngá»n nến và ng lung linh trong đêm tốị Những giá»t champagne ngá»t nồng trên môi em, và để cảm thấy hai đôi má nóng bừng, không biết vì say theo men rượu hay men tình .
Chúng ta đã ngồi tháºt lâu bên lò sưởi để mÆ¡ Æ°á»›c chuyện tÆ°Æ¡ng lai . Em chỉ cÆ°á»i và hát Q'est Sera Serạ Tháºt váºy, là m sao ai có thể biết được nhánh thá»i gian, chỉ biết là em yêu anh nhiá»u lắm lắm, và ngược lại anh cÅ©ng yêu em nhiá»u lắm lắm, má»™t tình yêu bất táºn, má»™t tình yêu thiết tha, má»™t tình yêu vô thÆ°á»ng.
Anh yêu Æ¡i, hãy nói tiếng yêu nhau Ä‘i anh, hãy cho nhau những lá»i chân tháºt, nồng nà n nhất từ trái tim ta Ä‘i anh, để biết rằng ta mãi là của nhau, là của riêng nhaụ Em chấp tay nguyện cầu và ước muốn tình yêu chúng ta mãi xinh tÆ°Æ¡i nhÆ° mùa Giáng Sinh.
Hãy nói cùng em một tiếng yêu
Nồng say tình thắm cuảa bao chiá»u
Tình ta mãi đẹp như sao sáng
Lóng lánh, tuyệt vá»i, muôn dấu yêu
Viết Cho Giao Mùa
December, 2004
~~~/~~((@
Many people have written at length about the music of Phạm Duy, and I hope, in time, to aÄ‘ my own (English language) contribution to such studies. Here I wish merely to set down some brief reflections that occurred to me after attending the recent October 30th musical celebration of the composer’s 84th birthday in the offices of NgÆ°á»i Việt. This program, it goes without saying, was of the highest possible musical quality, with a fine and varied group of singers, and excellent, fastidious scoring and instrumental work throughout; and the second half of the program, devoted to pieces completed during the past year, was an astonishing demonstration of the composer’s undiminished creative vitality as he enters his mid-eighties.
Of course one cannot begin to do justice to Phạm Duy’s creative output in the course of a single evening—what is needed is a Phạm Duy festival extending over many weeks, or throughout a summer season. Only in such a setting could one have an opportunity to acquaint oneself with the composer’s dozens of song cycles on an endless variety of themes—the “Refugee†cycle (Tỵ Nạn Ca) alone, for example, has enough material in it for several concerts.
It seems to me that a composer cannot be significant—significant in a given cultural setting or historical era—without, to begin with, having an audience; that is a body of listeners who turn to his music for entertainment, solace, reflection, self-cultivation, or all of the above, and who then discuss their listening experiences with each other. Phạm Duy has assured himself of an audience throughout his musical career through his study and emulation of styles of music indigenous to Vietnam and by working in a form accessible to large groups of his countrymen: the semi-westernized popular song style known as tân nhạc.
But aside from satisfying this basic requirement of accessibility, Phạm Duy has also been at pains to endow his output with a depth and structure not necessarily inherent in the tân nhạc style, both by inventing many devices to link single songs and groups of songs to other songs, and by using his music as a means of exploring historical, cultural, and moral issues of general concern to his audiences. His music, taken as a whole, is both internally and externally referential. He is a songwriter who uses his art to comment upon, and ultimately to influence, history and culture. These factors, his accessibility, his depth, the wide public attention given to his music, and also his restless artistic quest for new forms in which to cast his thoughts, make him, in my opinion, a greatly significant Vietnamese composer, a major arbiter of Vietnamese culture in the twentieth century.
The first half of the birthday celebration on the 30th of October just past was devoted to familiar pre-1975 favorites of the composer, including several songs—“Highland Fields at Dusk (NÆ°Æ¡ng Chiá»u), “My Poor Country Home†(Quê Nghèo) “A Countryside Mother†(Bà Mẹ Quê), and “Remembering the One Gone Forth†(Nhá»› NgÆ°á»i Ra Ãi) written almost sixty years ago, during the War of Resistance against France. “A Countryside Mother†was sung in a charming, partly choral, arrangement with aÄ‘ed antiphonal voices, with no loss of the song’s inherent sunny simplicity.
Also included in the first half of the program were songs from the 1950s—“My Homeland†(Quê HÆ°Æ¡ng Tôi), “Hò Calls of the South†(Tiếng Hò Miá»n Nam), “The One Who Returns (NgÆ°á»i Vá»), “Wild Rose Buds†(Nụ Tầm Xuân), “Far Journey†(Viá»…n Du) and the 1960s: “Where Will I Send My Thoughts†(Tâm Sá»± Gá»i Vá» Ãâu) and “Joining Flowery Hands†(Chắp Tay Hoa). All these songs were performed with every possible degree of expressiveness, with performances by BÃch Huyá»n and Tuấn Ngá»c making a particularly deep impression on this listener.
The second half of the program was devoted to 1) the first seven (of a projected ten) songs in a new cycle called Homeland Fragrance Songs (HÆ°Æ¡ng Ca) and 2) the first five episodes in the composer’s Illustrations of Kiá»u (Minh Hoạ Kiá»u) Part III. In this half of the program the composer took to the stage and introduced each piece with a gusto and humor unique to himself. Watching Phạm Duy onstage, I recalled that he got his professional start as a between-scenes entertainer in a cải lÆ°Æ¡ng opera troupe. It seemed to me that I was looking at a man whose second home—if not his first home—was the stage. On this occasion also, as in his appearances on “Paris By Night†and other music videos, he showed himself a master of elocution—the art of speaking in such a way that the melody and timing of each sentence comes out perfectly, and creates maximum effect.
The Homeland Fragrance Songs have as their theme the thoughts and feelings of the composer during a recent series of visits back to Vietnam after an absence of more than twenty-five years. The music is finely lyrical and unpredictable as ever, and written in an easy-to-understand idiom. Particularly memorable to me were the opening piece “A Hundred Years By the Old Boatlanding†(Trăm Năm Bến Cũ), on the evanescence of life and memory, “Bathing in the Moonlit River†(Tắm Sông Trăng), an upbeat song about a skinny-dipping excursion, and “A Sad Love Story of Days Gone By†(Ngà y Xưa Một Chuyện Tình Buồn), a buoyant piece with elegantly uneven phrasing, as charming and youthful sounding as “Bearing Back the Harvest†(Gánh Lúa) or “A Countryside Mother,†(Bà Mẹ Quê), but which unexpectedly and dramatically ends on a note of high tragedy.
Illustrations of Kiá»u Part III, like its predecessors, Part I and Part II, has the character of a dramatic oratorio. It is of composite texture, including intoned poetry, melodic narration, part-writing, and orchestral color, as well as straight-forward lyricism. Even more than in such recent cycles as the Hà n Mặc Tá» Song Cycle and Ten Zen Meditation Songs (MÆ°á»i Bà i Thiá»n Ca), this music shows the composer’s determination to set himself new challenges and expose his listeners to new experiences. Here we have traveled far from the usual dance hall or cabaret stage venue of tân nhạc. The musical episodes making up this work have little repetition and have many “undetachable†passages—stretches of music too entangled in what precedes and what follows (or in what is happening simultaneously) to be taken away and sung as independent melodies. But whatever initial difficulties audiences may have with this work, I believe that Phạm Duy has assured its ultimate accessibility by choosing as his text a poem familiar to all Vietnamese. The listeners may be puzzled by the music, but they will not be puzzled by the text, and the text will ultimately help them accept the music.
As for me, I am a person who spent his childhood immersed in western classical music—multi-textured music full of undetachable musical sequences—so I had no difficulty whatsoever understanding the musical language of the Illustrations. I have also on two occasions taught courses on Kiá»u (in Vietnamese) and may teach more such courses in the future, so I am delighted to have Phạm Duy’s Illustrations available for use in such classes. Nothing could more effectively make clear to students the emotional significance of key passages in the text than these musical settings.
The episodes played on the night of the 30th were particularly stormy and dramatic, due to the nature of the events portrayed in them. They were, in order: 1) “A Domestic Calamity†(CÆ¡n Gia Biến); 2) “The Feelings Of Kiá»u†(Tấm Lòng Kiá»u); 3) “Falling Into Common Hands†(Ãã Bén Tay Phà m) 4) “Tú Bà †and 5) “In Front of NgÆ°ng BÃch Pavilion†(TrÆ°á»›c Lầu NgÆ°ng BÃch).
Listening to these episodes, I felt that the music was often most effective at precisely the points where Nguyá»…n Du’s poetry is most moving, as in Episode Two, when Kiá»u sings “Sometime, if ever you will tune this lute, or light that incense vessel, look outdoors; Among the grass and leaves you’ll see a breeze Waft back and forth—you’ll know that I’ve come homẹ†(Mai sau dầu có bao giá», Ãốt lò hÆ°Æ¡ng ấy, so tÆ¡ phim nà y, Trông ra ngá»n cá» lá cây, Thấy hiu hiu gió thì hay chị vá».), and then, shortly afterward, “Oh Kim, Oh hear me Kim! This is the end! As of today I have betrayed your trust.†(Ôi Kim lang, Hỡi Kim lang, Thôi thôi, thiếp đã phụ chà ng từ đây!). Some phrases in this last couplet are repeated to excellent musical and dramatic effect in Phạm Duy’s score.
Episode Three, in which Kiá»u loses her virginity to Mã Giám Sinh, has many changes of pace and builds to a terrific climax, the power of which was acknowledged by the audience in their thunderous applause during its last measures. Episode Five, devoted to Kiá»u’s lonely musings as she gazes out to sea in front of NgÆ°ng BÃch tower manages to be thoroughly eerie and thoroughly lyrical at the same time, and made a deep impression on me, though I was by then quite tired from more than two hours of intense listening.
In conclusion, I can only congratulate the composer on his inexhaustible powers of eloquence and invention, and wish him every propitious circumstance in completing a work that I am sure will come to be regarded as one of the artistic wonders of the present era. This will be a work, as well, that will show how the past achievements of tân nhạc may be built upon to create a still more serious and versatile musical culture that belongs to, and expresses the sensibility of, the people of Vietnam.
The author, Eric Henry, is an American Vietnam war veteran and former freelance keyboard musician. He now teaches Chinese and Vietnamese language and literature at the University of North Carolina at Chapel Hill and is currently engaged in research on the history of Vietnamese popular music.
“Thá» máuâ€, chà , hai tiếng nghe ngắn gá»n, giản dị là m sao, mà lại gây nhiá»u vấn Ä‘á» nhiêu khê thế! Nó là đầu mối của nhiá»u bất đồng giữa ngÆ°á»i bệnh, bác sÄ© và Medi-Cal, Medicare, bảo hiểm, lắm khi Ä‘Æ°a đến bất hòa.
Chúng ta xem vấn đỠthỠmáu nó nhiêu khê ở những điểm nà o.
Suy nghÄ© của ngÆ°á»i bệnh
Chúng ta má»—i ngÆ°á»i má»—i ý. Có vị sợ thá» máu lắm, bác sÄ© năn nỉ gãy lưỡi, vẫn khăng khăng nhất định không chịu cho xin tà huyết, “Cứ nhìn thấy cái kim tôi đã sợ phát khiếp, má»—i lần thá» máu vá» tôi bệnh mất mấy ngà yâ€. Song nhiá»u ngÆ°á»i lại đòi thá» máu tối ngà y.
Bạn có thể bị mê hoặc bởi bốn tiếng “thá» máu tổng quátâ€, tưởng tượng “thá» máu tổng quát†sẽ giúp ta tìm thấy tất cả má»i bệnh trên cái thế gian nhiá»…u nhÆ°Æ¡ng nà y, nên dù còn trẻ, mạnh khá»e, chẳng có triệu chứng gì cả, má»—i năm bạn lại đòi “thá» máu tổng quátâ€:
- Sao bác sĩ khó khăn thế. Ông bác sĩ trước của tôi năm nà o cũng cho tôi khám tổng quát.
- Năm nà o chị cũng “khám tổng quát�
- Ãúng ra, ông ấy không khám gì cả, nhÆ°ng tôi đòi, nên ông ấy cho thá» máu tổng quát má»—i năm. Và i ngà y sau gá»i lại há»i, ông ấy bảo tôi không có bệnh gì cả.
ThÆ°a bạn, thá» máu không phải là “khám tổng quát†(general check up), khám là khám, còn thá» máu là thá» máu, và trong sách cÅ©ng chẳng há» có danh từ “thá» máu tổng quátâ€. Chẳng hiểu ai là ngÆ°á»i nghịch ngợm đã sáng chế ra những từ “tai hại†nà y, khiến rất nhiá»u ngÆ°á»i nhầm.
Ãúng ra, thá» máu có hai loại: thá» máu định bệnh và thá» máu truy tìm. Khi bạn có triệu chứng gì bất thÆ°á»ng, chẳng hạn xuống cân nhiá»u quá trong 3 tháng nay, sau khi thăm khám cho bạn, bác sÄ© có thể phải sá» dụng nhiá»u phÆ°Æ¡ng cách, kể cả thá» máu, để tìm hiểu sao bạn lại xuống cân dữ váºy. Ãây là thá» máu định bệnh. Còn thá» máu truy tìm là thá» máu để truy tìm những bệnh tiá»m ẩn, có thể xảy ra và o hạn tuổi của bạn, dù bạn vẫn khoẻ, không có triệu chứng chi cả.
Ở đây, chúng ta chỉ bà n đến việc thá» máu truy tìm, phức tạp hÆ¡n nhiá»u so vá»›i thá» máu định bệnh. Bao lâu phải thá» má»™t lần, và thá» những gì? Có phải má»—i năm lại lôi ra thá» tùm lum?
Chúng ta hiểu, là m bếp, là m vÆ°á»n Ä‘á»u cần đến nhiá»u dụng cụ, không phải chỉ dùng có má»—i con dao là là m được đủ má»i thứ. Thá» máu cÅ©ng váºy, chỉ là má»™t trong các dụng cụ của ngÆ°á»i bác sÄ©, dùng trong má»™t số công việc nhất định. Và nhÆ° má»i thứ khác ở Ä‘á»i, chẳng có gì toà n hảo cả, thá» máu cÅ©ng có những giá»›i hạn và sai số của nó. Nó không thể giúp ta khám phá rất nhiá»u loại bệnh: ung thÆ° da, ung thÆ° vùng đầu cổ, ung thÆ° vú, ung thÆ° phổi, ung thÆ° bao tá», ung thÆ° ruá»™t già ... Nó thÆ°á»ng cÅ©ng chẳng giúp ta truy tìm được bệnh lao, bệnh dị ứng, bệnh sâu răng, bệnh mắt, bệnh tai, bệnh trÄ©, vân vân và vân vân... Và nó lại cà ng không giúp ta biết được bạn có cao áp huyết, má»™t bệnh rất quan trá»ng. Ãồng thá»i, máy móc là máy móc, có thể cho sai số, khiến bác sÄ© lo, bạn và gia đình cà ng lo hÆ¡n, xôn xao, nhốn nháo cả lên, mất ăn mất ngủ. Cho thá» lại, bình thÆ°á»ng, chỉ vì cái thá» máu lần trÆ°á»›c nó cho sai số, thế thôi.
Ãấy là chÆ°a kể vấn Ä‘á» thá»±c tế khác: thá» máu tất phải tốn tiá»n, tiá»n của Medi-Cal, Medicare, tiá»n của bảo hiểm cÅ©ng là tiá»n. Chúng ta không thể lý luáºn: “Bảo hiểm nó lấy của tôi bao nhiêu tiá»n má»—i tháng, bác sÄ© cứ thá» bừa Ä‘iâ€, hay: “Ồ, Mỹ nó già u mà , Medi-Cal thiếu gì tiá»n, bác sÄ© tiết kiệm cho nó là m gì. Theo lá»i yêu cầu của tôi, bác sÄ© kia và i tháng lại thỠ“tổng quát†cho tôi má»™t lầnâ€. Và thêm vấn Ä‘á» nữa, thá» máu bừa bãi cÅ©ng có thể gây những háºu quả vá» mặt luáºt pháp cho ngÆ°á»i bác sÄ©: má»i thứ bất thÆ°á»ng trong kết quả thá» máu Ä‘á»u nên thá» lại, kẻo sau nà y có chuyện gì, luáºt sÆ° của ngÆ°á»i bệnh lại nhìn lom lom và o mặt bác sÄ©, căn vặn: “Trong kết quả thá» máu nà y, có cái nà y nó bất thÆ°á»ng đây, sao bác sÄ© không cho thá» lại, để bây giá» thân chủ của tôi nên nông ná»—i nà yâ€. (A, mấy ông luáºt sÆ° là ghê lắm, cái gì cÅ©ng có thể bắt quà ng và o được). Thá» máu tùm lum, chẳng khác cho thuốc bừa bãi, cứ nhÆ° tròng sẵn cái thòng lá»ng và o cổ, để các ông luáºt sÆ° sau nà y có thể tha hồ lôi, tha hồ kéo.
Vấn đỠvới Medi-Cal, Medicare, và bảo hiểm
Nà o, sau khi nghe bác sÄ© giải thÃch vá» vấn Ä‘á» thá» máu, và bạn đã đồng ý vá»›i bác sÄ© nên thá» truy tìm những gì, chÆ°a nên thá» những gì, có nghÄ©a rằng bạn và bác sÄ© đã đồng thuáºn, song còn Medi-Cal, Medicare, hoặc bảo hiểm, há» có đồng thuáºn vá»›i chúng ta hay không?
Vá»›i há», thÆ°á»ng há» chỉ cho ta thá» máu để định bệnh và chữa bệnh, trÆ°á»ng hợp ngÆ°á»i bệnh có má»™t triệu chứng hay bệnh gì đặc biệt, còn vá» mặt y khoa phòng ngừa, thá» máu truy tìm theo hạn kỳ (periodic check), Medi-Cal, Medicare và nhiá»u bảo hiểm PPO không đồng ý cho là m. Tùy bệnh và triệu chứng của bạn, nếu cần thá» máu, há» chỉ cho phép ta là m những thá» máu có liên quan đến bệnh của bạn, hoặc giúp và o sá»± định bệnh để chữa cho bạn. Còn nếu bạn chẳng có triệu chứng gì cả, nhÆ°ng đúng sách, đã đến lúc phải xem lại cholesterol chẳng hạn (vì đã 5 năm chÆ°a thá» lại), há» bảo: “Ãây là y khoa phòng ngừa, tôi không trảâ€. Vì há» phải trả cho má»—i thá» máu, mà đồng tiá»n là núm ruá»™t, và trÆ°á»›c giỠđã nhiá»u bác sÄ© thá» tùm lum, gì cÅ©ng thá», cần hay không cần cÅ©ng thá» bừa, đụng tá»›i núm ruá»™t của há» dữ quá. Nên bây giá» há» khôn hÆ¡n nhiá»u, nếu bác sÄ© thá» những gì không liên quan đến triệu chứng và bệnh của ngÆ°á»i bệnh, há» sẽ không trả tiá»n cho phòng thà nghiệm. Và phòng thà nghiệm sẽ xoay sang đòi tiá»n... bác sÄ©: “Bác sÄ© không trả tiá»n, ai trả tiá»n cho tôi bây giá»â€. (TrÆ°á»›c, phòng thà nghiệm hay gá»i giấy đòi tiá»n ngÆ°á»i bệnh, nhÆ°ng chắc không mấy ngÆ°á»i chịu trả, nên nay hỠđòi tiá»n bác sÄ© cho chắc ăn: “Tôi biết gì đâu, tại bác sÄ© không giải thÃch trÆ°á»›c, cứ thá» máu bừa, lại còn thá» nhiá»u thứ chÃnh tôi thấy cÅ©ng chả cần thiết, trá»i đất, đến hÆ¡n hai trăm đồng, tiá»n đâu tôi trả, các ông ở phòng thà nghiệm cứ đòi bác sÄ© Ä‘i!â€). NhÆ°ng cÅ©ng nhá» thế, nay nhiá»u bác sÄ© đã chùn tay, không còn dám thá» máu bừa bãi cho bệnh nhân nữa. (Lại cÅ©ng đồng tiá»n là núm ruá»™t, bác sÄ© cÅ©ng chả muốn ai đụng đến núm ruá»™t của mình).
Dá»… dãi nhất là bảo hiểm HMO và Medi-Cal HMO, ta gá»i nôm na là bảo hiểm và Medi-Cal và o nhóm, để bác sÄ© thá» máu truy tìm định kỳ nếu thấy cần. Vì cÅ©ng nhÆ° trả khoán cho bác sÄ© (đầu tháng trả bác sÄ© 8-10 mỹ-kim cho má»—i ngÆ°á»i bệnh, trong tháng ngÆ°á»i bệnh có Ä‘i khám mấy lần cÅ©ng không trả thêm), HMO đã trả khoán má»—i đầu tháng cho phòng thà nghiệm, trong tháng phòng thà nghiệm thá» Ãt thì hưởng, thá» nhiá»u ráng chịu. (Thế nên, phòng thà nghiệm sẽ kêu trá»i, nếu bác sÄ© lợi dụng sá»± dá»… dãi của HMO, thá» máu thả dà n, khiến há» bị lá»—).
Nên giải quyết vấn đỠthế nà o?
Bạn thấy, việc thá» máu rất phức tạp, chỉ bác sÄ© má»›i xác định được bạn đã đến hạn kỳ thá» lại chÆ°a, và lần nà y cần thá» những gì, chÆ°a cần thá» những gì. Không phải năm nà o ta cÅ©ng phải thỠđủ thứ. Có thứ cần thá» lại, có thứ chÆ°a, lại có thứ chỉ cần thá» má»™t lần trong Ä‘á»i rồi thôi. Bạn gá»i văn phòng nói cô thÆ° ký cho hẹn để đến “thá» máu tổng quát thôi, không cần xem bác sÄ©â€, chẳng cô thÆ° ký nà o dám cho hẹn, song sẽ khuyên bạn nên gặp bác sÄ©, để bác sÄ© xác định những Ä‘iá»u trên.
Việc thá» máu tìm gì tất nhiên tùy thuá»™c vấn Ä‘á» của bạn (chẳng hạn, bạn thá» máu để vá» Việt Nam láºp gia đình khác, bạn thá» máu trÆ°á»›c khi giải phẫu khác, bạn thá» máu để theo dõi bệnh tiểu Ä‘Æ°á»ng khác, còn thá» máu truy tìm theo hạn kỳ lại cà ng khác), tuổi của bạn (hạn tuổi nà o cần nghÄ© đến bệnh gì); phái tÃnh (nhÆ° trên 50 tuổi, ta có thể thá» PSA truy tìm ung thÆ° nhiếp há»™ tuyến, phụ nữ đâu có nhiếp há»™ tuyến thì thá» tìm PSA là m gì), các bệnh trong gia đình bạn (bệnh tiểu Ä‘Æ°á»ng có tÃnh di truyá»n, bệnh viêm gan B hay lây nhiá»…m lặng lẽ trong gia đình...), và kết quả thá» máu cÅ© (có kết quả thá» máu ở nhà , bạn nhá»› cầm theo cho bác sÄ© coi). Và , tất nhiên, cÅ©ng rất phụ thuá»™c và o yếu tố bạn trả tiá»n mặt (giá»›i hạn tối Ä‘a những thá» nghiệm xét thấy không cần thiết lắm, giá»›i thiệu bạn đến phòng thà nghiệm lấy giá phải chăng thôi cho nhẹ tiá»n), có Medi-Cal tá»± do, Medicare hay bảo hiểm PPO không cho thá» máu truy tìm theo hạn kỳ (chịu, bác sÄ© không thể bịa bệnh trong hồ sÆ¡ để giúp bạn thá» máu), hoặc bảo hiểm HMO, Medi-Cal HMO (a, ta có thể là m được nhiá»u thứ, tuy váºy, cÅ©ng không nên lạm dụng thá» lung tung tầm báºy tầm bạ).
Bác sÄ© nên giải thÃch cho ngÆ°á»i bệnh tất cả những Ä‘iá»u trên, và nhấn mạnh trong sách chẳng có thứ thá» máu nà o gá»i là “thá» máu tổng quátâ€, những từ nà y do ai tai quái đặt ra đó thôi. Thá» máu tìm gì Ä‘á»u phải có mục Ä‘Ãnh. Thá» nhiá»u không phải không hại, nhiá»u thá» nghiệm máu không có tÃnh chÃnh xác, đã chẳng giúp và o sá»± truy tìm, định bệnh, ngược lại còn gây thêm lắm rối rắm, lo âu cho ngÆ°á»i bệnh và gia đình.
Vá» mặt y khoa phòng ngừa trong đó có cả việc thá» máu truy tìm theo hạn kỳ, HMO (Health Maintenance Organizations) dá»… dãi nhất, còn khuyến khÃch các bác sÄ© thi hà nh y khoa phòng ngừa giúp ngÆ°á»i bệnh sống Ä‘á»i khá»e mạnh, nên nếu bạn có quyá»n lá»±a chá»n, có lẽ bạn nên chá»n loại bảo hiểm HMO thay vì PPO.
Ãến đây, mong bạn đã hiểu rõ hai chữ “thá» máuâ€, nghe giản dị song thá»±c nhiá»u ngóc ngách bên trong. Sá»± hiểu biết nà y sẽ giúp tình bác sÄ© – bệnh nhân chúng ta thêm bá»n vững.
Qúy Diá»…n Ãà n và độc giả xa gần kÃnh .
Hôm nay 31-10-04 Web Ãất Việt chà o Ä‘á»i http://datviet.free.fr mang theo những sá»± kiện Việt Nam thế ká»· trÆ°á»›c và tÆ°Æ¡ng lai , web Ãất Việt má»™t trong những tiếng nói của cá»™ng đồng NgÆ°á»i Việt Nam Tá»± Do khắp nÆ¡i trên Thế-giá»›i .
Web Ãất Việt hy vá»ng quý Diá»…n Ãà n và toà n thể Ä‘á»™c giả xem đây là đứa em má»›i chà o Ä‘á»i, và mong sá»± tiếp nháºn của quý vị nhÆ° trong gia đình cuả quý Diá»…n Ãà n và toà n thể Ä‘á»™c giả xa gần, chúng tôi rất Ä‘a tạ tình cảm của quý vị .
Thưa quý Web thân hữu chúng tôi có vay-mượn một số tư liệu trên web của quà vị mong cảm thông, nếu không hà i lòng chúng tôi sẽ lấy tư liệu đó ra .
Web Ãất Việt thá»±c hiện 3 chÆ°Æ¡ng trình : Nghệ thuáºt Ä‘á»i sống, Radio, và Television, hy vá»ng chÆ°Æ¡ng trình nà y sẽ cho chúng tôi má»™t công thức sinh hoạt phong phú má»›i .
Bà i vở xin gá»i vỠđịa chỉ : tam.huynh@wanadoo.fr
KÃnh chà o, chúc quý Diá»…n Ãà n và toà n thể Ä‘á»™c giả xa gần bình an và phục lạc .
TM/BBT/Ãất Việt
Huỳnh Tâm
Trang Nhà của nhạc sÄ© Phạm Duy vừ má»›i được tu chỉnh. Thân má»i các bạn ghé qua thăm tại:
www.PhạmDuỵcom
[TIN TỨC] Chương Trình SHVNHT - Các Sáng Tác Mới -
PHỎNG VẤN NGƯỜI THá»°C HIỆN CHÆ¯Æ NG TRÃŒNH
Thân kÃnh má»i qúy bác, qúy anh chị và các bạn nghe chÆ°Æ¡ng trình Sinh Hoạt Văn Há»c Nghệ Thuáºt - Các Sáng Tác má»›i, chÆ°Æ¡ng trình kỳ BẢY:
ChÆ°Æ¡ng trình kỳ bảy được thá»±c hiện bởi Ãinh Quang Trung, sáng láºp viên và thà nh viên Ban Giám Ãốc của Ãà i Phát Thanh Việt Nam Hải Ngoại.
Ca khúc trong chÆ°Æ¡ng trình từ CD Cánh Chiá»u, thÆ¡ Phạm Ngá»c, nhạc Nguyá»…n Ãăng Tuấn:
1. Cánh Chiá»u - Quỳnh Lan hát
2. MÆ°a Tháng ChÃn - Nguyên Thảo hát
3. Há»i Em - Thụy Long hát
4. Hạ Xa - Tố Nga hát
5. NhÆ° Giá»t MÆ°a Dà i Qua Phố XÆ°a - Nguyên Thảo hát
6. Vì Sao Ngấn Lệ - Quang Minh hát
7. Một Giấc Riêng Em - Quỳnh Lan hát
ChÆ°Æ¡ng trình nà y đã được trá»±c tiếp truyá»n thanh:
.Tại Ãà i Phát Thanh Việt Nam Hải Ngoại,
. Phát thanh từ Washington, DC, USA
. Và o lúc 10:30 khuya thứ bảy ngà y 6 tháng 11 năm 2004 (giỠEST, USA).
Chương trình được phát thanh trực tiếp hay lưu trữ trong Internet tại web site:
http://www.radiohaingoai.com/
. Muốn nghe:
. Cá»™t "ChÆ°Æ¡ng Trình Tuần Nà y" phÃa dÆ°á»›i, vÃ
. Và o phần ngà y Thứ Bảy, giỠ10:30 khuya "Sáng Tác Mới"
Cũng như, qúy vị có thể nghe các chương trình trước bằng cách mang xuống máy tại:
. Cột "Sáng Tác Mới"
. Rồi chá»n chÆ°Æ¡ng trình mà mang xuống máy để nghe
Cám Æ¡n các nhà thÆ¡, văn và qúy nhạc sÄ© đã đóng góp cho chÆ°Æ¡ng trình kỳ nà y - xin qúy vị tiếp tục gá»i các sáng tác vá» nÆ¡i e-mail nà y cho các chÆ°Æ¡ng trình tá»›i, tại:
SangTacMoi@aol.com
Hay qua bưu điện vỠđịa chỉ:
Mr. Tuan Nguyen - Sang Tac Moi
Vietnamese Public Radio
900 S. Washington St. #302
Falls Church, VA 22046
Sẽ cố gắng đưa ra các chương trình liên tục luôn để nối nhịp cầu sáng tác đến giới thưởng ngoạn được gần gũi nhau luôn
Cám Æ¡n sá»± đón nháºn cùng ý kiến đầy khÃch lệ từ má»i phÃa thÃnh giả cùng sá»± đóng góp đầy hứng khởi từ giá»›i sáng tác ngay từ chÆ°Æ¡ng trình đầu tiên.
thân ái
nguyễn đăng tuấn
(đặc trách chÆ°Æ¡ng trình Sinh Hoạt Văn Há»c Nghệ Thuáºt - Các Sáng Tác Má»›i
đà i phát thanh Việt Nam Hải Ngoại)
web site:
(trực tiếp & lưu trữ): http://www.radiohaingoai.com/
(cùng lưu trữ các chương trình trước):
http://honque.net/hqnet/tacgia/NguyenDangTuan.html
Xin giá»›i thiệu vá»›i quý bạn Ä‘á»c GIAO MÙA trang nhà :
http://www.hanoiparis.com vá» Ãất NÆ°á»›c hôm nay ...
Nguyễn Hữu Viện
Nguyệt San Giao Muà xin cám Æ¡n những thân hữu sau đây : BÃch Hà , Châu Thái Lê, Chu Kỳ ThÆ°, DHH, Ãá»— Thà nh, Eric Henry, Hoà ng Yến, hoa Ä‘á»™, Hoà ng Mai Phi, Ngô Thy Vân, Nguyá»…n Ãông Pha, Nguyá»…n Ãăng Tuấn, BS Nguyá»…n Văn Ãức, Nguyá»…n Hải Bình, Nguyá»…n Hữu Viện, NS Phạm Duy, Phạm VÅ© Anh Nam, Phiến Băng, Sông Cá»u, Trần Hoan Trinh, Tôn Thất Phú SÄ©, Tá» Du, Viá»…n PhÆ°Æ¡ng, Việt Hà , VÅ© Thị Thiên ThÆ° , đã dóng góp bà i vở cho Nguyệt San Giao Muà số 32 . Má»™t số bà i khác sẽ được đăng dần và o số tá»›i. Mong má»i sẽ nháºn được những sáng tác của các bạn bốn phÆ°Æ¡ng để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hÆ°Æ¡ng sắc trong tÆ°Æ¡ng lai.
2) Ãể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
xin gá»i email vá» TrungKy@hotmail.com
3. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»i vá»:
TrungKy@hotmail.com
4. Má»i bà i vở, đóng góp, xin gá»i vá»:
GiaoMua2002@aol.com
Nguyệt San Giao MuÃ
Homepage: http://www.GiaoMua.com
Thể lệ gá»i bà i cho Nguyệt San Giao Muà :
1. Xin các bạn gá»i bà i theo dạng VIQR (Vietnet)
(dùng cách bỠdấu như trong trang nà y)
2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
muốn trÃch dịch hay đăng lại các bà i trên NSGM.
3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
email ở cuối bà i hay không.
4. Bà i vở xin gá»i đến
GiaoMua2002@aol.com
5. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
xin gá»i vá»: TrungKy@hotmail.com
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Trang NhÃ
