Số 35
Ngà y 1 tháng 3 năm 2005
Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Thư Ngá»
Nhạy cảm với cuộc sống và với những đổi thay xung quanh
mình từ lâu vốn là điá»u không thể thiếu vá»›i má»—i
ngưá»i viết , dù chuyên nghiệp hay không .
Từ nhỠ, tôi không biết mình có cái nhạy cảm nà y . Những
mưa nắng Ä‘á»u đặn cá»§a thiên nhiên tá»± nhiên gắn liá»n
với những vui , buồn tôi có . Mưa thì không được ra
ngoà i chơi, không được gặp bạn , tôi buồn là phải .
Nắng thì bao nhiêu là niá»m vui chỠđợi như nhảy dây,
đánh đáo , bán hà ng xén hay chỉ đơn thuần ngồi kể nhau
nghe má»™t câu chuyện cổ tÃch quen tai , thêm thắt những chi
tiết Ä‘á»i thưá»ng trong cuá»™c Ä‘á»i riêng chúng tôi .
Khi lớn lên thà nh thiếu nữ , nếu tôi đã vui khi gặp
những Ä‘iá»u may , khi được trân trá»ng và tin yêu thì khi
bị ngưá»i thân bạn bè hiểu lầm và nhục mạ tôi lại Ä‘au
đớn bấy nhiêu , cÅ©ng như tôi chua xót vì những cư xá»
thiếu nhân tÃnh giữa con ngưá»i vá»›i nhau và tôi quằn quại
khi biết mình bị lừa dối . Tôi nghĩ ai cũng qua những cảm
giác như váºy khi gặp những Ä‘iá»u như tôi gặp , nhưng
khác má»™t Ä‘iá»u là tôi đã quá nhạy cảm để Ä‘iá»u đó
hà nh hạ mình gấp trăm lần , đè nén mình vạn lần hơn
ngưá»i Ãt nhạy cảm khác để không chịu đựng được nổi
nữa , tôi đã viết .
Cuá»™c Ä‘á»i có vẻ buồn trong ngòi bút cá»§a tôi . Có sao đâu
, Ä‘á»i có toà n là vui vẻ cả đâu ạ .
Cuá»™c Ä‘á»i đơn giản chỉ là má»™t tiếng cưá»i trong những
gì tôi viết . Dạ vâng , ai cÅ©ng hiểu tiếng cưá»i đó lÃ
khoảnh khắc cho sảng khoái rồi chúng ta lại phải trở vá»
những thá» thách má»›i cá»§a cuá»™c Ä‘á»i .
Ãá»i chẳng khác chi là chuổi vui buồn nối tiếp nhau như
mưa nắng tiếp nối nhau theo tháng ngà y .
Xuân vừa rồi , tôi xuống Cali chơi Tết, tôi may mắn tìm
lại được ngưá»i bạn thá»i thÆ¡ ấu đã xa từ năm 1975 ,
năm đó chúng tôi mới 10 tuổi . Năm nay , đã 30 năm rồi
chúng tôi gặp lại , con trai lớn của tôi cũng lớn bằng con
trai duy nhất của cô . Ba mươi năm không gặp nhưng cô vẫn
như ngà y nà o , cô Ãt nói và bao giá» cÅ©ng lắng nghe tôi như
những ngà y còn bé khi tôi lanh chanh kể chuyện cho cô nghe
vỠnhững gì tôi đã là m được ở đây .
Tôi vô cùng cảm Æ¡n cuá»™c Ä‘á»i đã mang tá»›i tôi niá»m vui
lớn lao đó .
Trở vá» vá»›i cái nhạy cảm , nếu không có cái nhạy cảm mÃ
đã biết bao lần là m tôi bá»±c bá»™i vì quá nhạy cảm phiá»n
lắm thì tôi đã không có sự biết ơn sâu sắc với cuộc
Ä‘á»i cho tôi có được cÆ¡ há»™i gặp lại ngưá»i bạn thân
thuở nhỠnhư tôi đã gặp .
Tôi hiểu nếu không có nhạy cảm , tôi đã không có cái
vinh dự có mặt nơi nà y cùng với các anh chị đóng góp cho
Táºp San Thi Văn từ những ngà y đầu và là Giao Mùa lúc nà y
. Cho tôi nói lên lá»i cảm Æ¡n tháºt chân thà nh từ đáy lòng
và lá»i cảm Æ¡n sâu sắc cho Ä‘iá»u vinh dá»± được đứng
chung vá»›i các anh chị là m chung má»™t Ä‘iá»u gì đó tháºt ý
nghÄ©a dù chỉ là trong Ä‘á»i sống riêng cá»§a tôi thôi .
Tháng ba , mùa Xuân ở Oregon bắt đầu từ tháng Ba , nắng
ấm , mây xanh, vạn loà i hoa Ä‘ua nở , nhiá»u nhất là Ãà o,
Ãà o trắng, Ãà o hồng tung ra những cánh má»ng manh , thanh
thoát cho tôi cảm ơn thêm thiên nhiên đã tạo ra những của
quý ấy động viên thêm cho một ngà y sống tươi đẹp của
tôi .
Một lần nữa trong một năm , tháng Ba đến với các anh
chị em trong Giao Mùa .
Ta cùng viết nhé , các anh chị .
Trân trá»ng .
Và nh Khuyên
BBT Nguyệt San Giao Mùa
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. Nắng giấu mùa xuân nÆ¡i đâu | ______BÃch Hà | ||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Mắt Em | ______Thanh Thanh | ||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Anh Ãến, Ta Chìm Trong Hạnh Phúc | ______Y Thy | ||||||||||||||||||||||||||||
| 4. Hương Cau | ______Chu Kỳ Thư | ||||||||||||||||||||||||||||
| 5. Trò chÆ¡i Tình Ãi | ______Tôn Thất Phú SÄ© | ||||||||||||||||||||||||||||
| 6. Không Tên | ______Và nh Khuyên | ||||||||||||||||||||||||||||
| 7. Dáng Xuân | ______Ngô Thy Vân | ||||||||||||||||||||||||||||
| 8. Là ng Ãà o Nháºt Tân Æ¡i ! Thôi VÄ©nh Biệt ! | ______Nguyá»…n Hữu Viện | ||||||||||||||||||||||||||||
| 9. Chiếc Ão Em Ãể Quên |
______Châu Thái Lê
| 10. Góc phố Nguyá»…n Du, Ãêm Chá» Mưa Lạnh |
|
______ Trần Kiêu Bạc
| 11. Ru Ngưá»i
|
|
______Mạc Phương Ãình | 12. Bà i ThÆ¡ Gởi Chú
|
|
______Sông Cá»u | 13. Tình Tôi, Xa Lá»™ Buổi chiá»u ...
|
|
______Niệm Nhiên |
14. Mưa Tháng Giêng
|
|
______Phạm Vũ Anh Nam |
15. Má»™ng thưá»ng
|
|
______Vũ Thị Thiên Thư |
16. Se Sắt Thương Buồn
|
|
______ Thy Lan Thảo |
17. Hương Xuân |
|
______Viễn Phương |
18. Thương VỠQuê Mẹ
|
|
______Việt Dương Nhân |
|
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Ngưá»i Ãà n Ông Cá»§a Tôi _______ Ngá»c Dung |
| 2. Lù Cá»§a Tôi ___________ Và nh Khuyên | 3.Ãể Quên Con Tim ___________ Quang Ngá»c |
| 4.Cây đa bến cũ (kỳ 11) ___________ Thanh Sơn |
| 5.Cho Nhau Cuá»™c Ãá»i ___________ Hoà ng Yến |
| 6.Câu Chuyện Ở Ãầu Sông ___________ Phan Thái Yên |
| 7.Ca Dao Kiếm Chồng ___________ BÃch Hà |
| 8.Con Gà Cá»§a Bà Hà ng Xóm ___________ BÃch Xuân |
| 9.Ãứa con gá»i chùa ___________ Ãá»— Thà nh |
| 10.Returning ___________ Phạm Vũ Anh Nam |
III . Ngà n Lá»i Ca (kỳ 26)________________________________________________________________
| 1. Tổ Khúc _______________________________ NS Phạm Duy |
IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
V. Nghiên Cứu________________________________________________________________
| 1. Hát Nói _______ Vũ Thị Thiên Thư |
| 2. Khà Lạnh Muà Ãông _______ Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức |
VI. Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt__________________________________________________
| 1. Há»™i Kết Ãoà n _______ Giao Muà |
| 2. Quê hương Bình Ãịnh _______ Giao Muà |
| 3. Câu lạc Bộ Hoa Mai _______ Giao Muà |
| 4. CD Nhạc Vũ Khanh _______ Giao Muà |
VII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
| 1. Nhắn Tin/Trả Lá»i Bạn Ãá»c _______ Ban Biên Táºp |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
1. Ngưá»i Ãà n Ông Cá»§a Tôi
Ngá»c Dung
Ngá»c Dung Và nh Khuyên
Và nh Khuyên
Quang Ngá»c 4. Cây Ä‘a bến cÅ© (tiếp)
Thanh Sơn
Thanh Sơn
Hoà ng Yến Hoà ng Yến 6. Câu Chuyện Ở Ãầu Sông
Phan Thái Yên
Phan Thái Yên
BÃch HÃ
BÃch HÃ
8. CON GÀ CỦA BÀ HÀNG XÓM BÃch Xuân
åfont color="#330099" size="3"
åace="Times New Roman">BÃch åuân
Ãá»— Thà nh å/p>
Ãá»— Thà nå å
<åmg src="GM04g.jpg" align="left"åhspace="0"
width="190" height=å270"> åont> å
III . Nåà n Lá»i Ca (kỳ 26)_________å_______________________________å åb> å å å å Nhạc SÄ© Phạm Duå
åbr> IV . Nhữåg Bức Thư Tình_____________å_______________________________å/font>
åfont color="#330099" size="3"
åace="Times New Roman"> å å å å åHH V .<åb> Nghiên
Cứu______________å______________________________<åfont> <å>
VÅ© Thị Thiên Thư <åfont>
VÅ© Thị Thiên T寰 Bác sÄ© Nguåá»…n Văn Ãức
BácåsÄ© Nguyá»…n Văn Ãức <åont color="#004080" size="4"
fåce="Times New Roman">Mục L廥c VI.åGiá»›i Thiệu - Tin Tức, VÄån Há»c, Nghệ Thuáºt
______å_______________________________å____________ å/b>
1. Há»™i Kết Ãoà nå>
åfont color="#330099" size="3"
åace="Times New Roman">
2. Quê hươåg Bình Ãịnh
åbr> åa name="TT3">
å. Câu lạc Bá»™ Hoa Mai
åfont color="#330099" size="3"
åace="Times New Roman">
4. Cå Nhạc VÅ© Khanh
å VII . Há»™p Thư Toà Soạnå
______________________________å____________________
Thể lá»å để nháºn Nguyệt San GiaoåMuà :
1) Ãể và o daåh sách cá»§a NSGM (subscribe),å
xin gå»i email vá» TrungKy@hotmailåcom
Nguyệt åan Giao MuÃ
Buổi sáng,
Chà o má»™t ngà y má»›i, má»™t ngà y như má»i ngà y , hay chỉ khác hÆ¡n tối khuya qua tráºn gió tuyết vá» tá»›i tấp sao đó mà phiá bên ngoà i khung cá»a sổ tuyết cao đến gần hai gang tay bám chặt đông cứng trên cá»a kÃnh . Bầu trá»i vẫn xám xịt má»™t mà u và gió vẫn chẳng ngưng .
ÃÆ°a thằng bé đến trưá»ng, hai mẹ con dìu nhau lá»™i trong tuyết mà có những lúc khi Ä‘i ngang những khoảng sân trống phải đứng dừng lại vì gió quá lá»›n , thằng bé úp mặt và o tôi đòi … cõng . Lần từng bước tá»›i được trưá»ng thằng bé trước nhiá»u con mắt nhìn cá»§a “ thiên hạ†thì cÅ©ng mất hÆ¡n ná»a tiếng, may mà sáng nay đưa con Ä‘i há»c sá»›m chứ không thì trá»… mất giá» thằng bé rồi . CÅ©ng may hoặc là tôi cõng nó do sức nặng cá»§a nó trên lưng tôi lá»›n hÆ¡n nên gió không thổi bay hai mẹ con tôi Ä‘i . Thằng bé cá»§a tôi năm nay đã 12 tuổi rồi, nó cÅ©ng không phải là cáºu bé gầy nhom ốm yếu cho nên cõng nó tháºt khá mệt vá»›i cái áo khoác dà y cá»§a mẹ, cá»§a con và o muà đông và trên con đưá»ng đôi chá»— trÆ¡n trượt . Nhưng dắt tay nó Ä‘i thì gió quá mạnh và tuyết cứ táp và o mặt đến tê cứng thì tôi lại không đà nh lòng khi nghe nó vòi vÄ©nh
-“ Mẹ cõng con đi, tuyết cứ cắn mãi và o má con đau lắm “
Con đưá»ng đến trưá»ng cá»§a thằng bé má»i ngà y hai mẹ con Ä‘i chỉ mất có hÆ¡n 10 phút thế mà hôm nay phải hÆ¡n ná»a giá» má»›i đưa được thằng bé tá»›i trưá»ng . Cáºu con trai được tôi cõng gần tá»›i cổng trưá»ng thì đòi xuống hoá ra là cáºu sợ bạn cưá»i . Hôn vá»™i lên trán con tôi vừa thở vừa nói
-Con và o lớp đi, mẹ đi là m nghe
Cáºu con “ bẽn lẽn†cảm Æ¡n tôi rồi nói
- “ Hôm nay mẹ cõng “ ngưá»i đà n ông cá»§a mẹ†mệt lắm phải không ?
Câu nói trẻ thÆ¡ là m tôi phì cưá»i và cái mệt bay Ä‘i đâu mất . Vừa Ä‘i vừa như chạy tôi vá»™i ra bến xe cách trưá»ng cáºu nhá» 15 phút Ä‘i bá»™ để đón xe Ä‘i là m , bến xe buyt và o giá» Ä‘i là m, Ä‘i há»c , thiên hạ hối hả chen lấn nhau đến dá»… sợ , ai cÅ©ng mong lên được xe để khá»i có cảnh chỠđợi ná»a giá» dưới trá»i tuyết lạnh cóng .Ngưá»i ta quên Ä‘i cả việc phải nhưá»ng ngưá»i lá»›n tuổi hay phụ nữ lên trước . Mà thá»i buổi nà y , chẳng ai cần nghÄ© đến cái chuyện “ nhưá»ng chỗ†như ngà y trước nữa . Cho dù trên xe nÆ¡i dà nh riêng cho những ngưá»i có táºt hoặc những ông bà cụ già có đỠbiển và vẽ hình minh há»a , ngưá»i ta cÅ©ng vẫn “ lơ†đi, miá»…n là lên được xe và kiếm được chá»— ngồi . Theo dòng ngưá»i đẩy Ä‘i, tôi cÅ©ng lên được xe , vá»›i tay lên thanh ngang phiá trên cho khá»i ngã , xe cháºt như nêm , ngưá»i vá»›i ngưá»i và “ hÆ¡i vá»›i hÆ¡i†cá»§a đủ thứ loại mùi “ Ngưá»i†tôi nhìn ra bên ngoà i tuyết vẫn mịt mù trắng xoá - Má»™t ngà y chẳng lấy gì là sáng sá»§a
Buổi trưa,
Giai Ä‘iệu nhạc “ Chiá»u MatxcÆ¡va†bá»—ng vang lên ,( tôi đã chá»n bản nhạc nà y là m tiếng chuông Ä‘iện thoại) cầm cái máy chẳng thấy hiện số như má»i khi tôi cứ nghÄ© là điện thoại quốc tế gá»i , lòng chợt nghÄ© , “ chẳng biết ai từ đâu gá»i cho mình “ nghe hay không nghe ? nghe thì tốn tiá»n lắm đây mà không nghe thì chẳng yên dạ . Cuối cùng cái “ hiếu kỳ†cÅ©ng thắng
- Tôi nghe đây
- Ngưá»i đà n ông cá»§a mẹ chà o mẹ, chúc mẹ ngà y lá»… tình nhân vui vẻ
Cáºu con trai gá»i từ máy Ä‘iện thoại công cá»™ng miá»…n phà cá»§a trưá»ng tá»›i ( thảo nà o cái máy cel cá»§a tôi không hiện số ) chỉ để chúc tôi “ ngà y lá»… tình nhân 14/2/2005 “
Tôi nói : - Cảm ơn con trai, là m sao con biết hôm nay ngà y lễ tình nhân ? “
Cáºu con trai thì thầm trong máy “ – Hôm nay trưá»ng con có cả má»™t thùng thư ghi chữ đó mà , ai cÅ©ng có thể gá»i thư và nháºn được thư hết mẹ ạ , ngà y hôm nay không cá»§a riêng ai hết , con chúc mẹ , vì con là con trai mà . Chút nữa con sẽ chúc chị “
Tôi vá»™i nói, chúc mẹ được rồi, đừng gá»i chúc chị nữa máy không hiện số chị sẽ không nháºn Ä‘iện thoại con đâu, mà nếu chị nháºn Ä‘iện thoại chị sẽ tốn tiá»n lắm . Mẹ ngưng Ä‘iện thoại nghe “đầu giây im lặng má»™t chút, xen lẫn đâu đó tiếng reo hò Ä‘uà nghịch cá»§a đám trẻ chắc chạy xung quanh cái máy Ä‘iện thoại công cá»™ng trong hà nh lang cá»§a trưá»ng vá»ng và o máy , tôi Ä‘oán chắc cáºu con trai buồn lắm khi nghe tôi nói nó đừng gá»i cho chị vì sợ tốn tiá»n . . Cáºu con trai lại nói
- 2 giá» chiá»u con tan lá»›p mẹ Ä‘i đón con nha mẹ
- ÃÆ°á»£c rồi, mẹ sẽ thu xếp việc Ä‘i đón con
Buổi chiá»u,
Lấn cấn mãi cho công việc đầu tuần mãi tá»›i 3h chiá»u tôi má»›i dứt khá»i việc để xin phép vá» sá»›m Ä‘i đón con . Biết chắc thằng bé sẽ đói vì ngồi đợi mẹ trong trưá»ng nên trước khi ra khá»i khách sạn nÆ¡i công ty tôi có cái văn phòng trên tầng cao nhất , tôi mua vá»™i má»™t phần bánh mì kẹp thịt cho nó ở quầy ăn nhanh trong phòng lá»›n cá»§a khách sạn .
Tuyết bay hắt và o mặt , tôi mới nhớ từ sáng đến giỠtôi chưa ăn gì ngoà i café và nước trà buổi sáng . Thế nhưng tôi cũng không thấy đói , đợi mãi mới có xe buýt tới , bây giỠthì tôi không phải "chen “ như hồi sáng nữa , xe buyt rộng đủ để cho tôi có chỗ đứng thoải mái , lác đác trên xe đã thấy những thanh niên nam nữ cầm trong tay đoá hoa nho nhỠ,tay trong tay của ngà y lễ tình nhân .
Trá»i vẫn đầy gió và tuyết , có lẽ hôm nay bão tuyết hay sao đấy mà tuyết vẫn rÆ¡i mịt mù mãi không thôi .
Thằng bé cá»§a tôi vẫn ngồi chá» mẹ trên dãy ghế nÆ¡i hà nh lang ăn mặc đầy đủ mắt vẫn nhìn ra phiá cổng trưá»ng . Nó không biết rằng tôi Ä‘i và o trưá»ng bằng cổng sau cho gần .
Ãi vá»™i vá» phiá con tôi ôm chầm lấy nó , mắt nó đã rÆ¡m rá»›m nước mắt , nó đã chá» tôi hÆ¡n 2 giỠđồng hồ . Xin lá»—i ngưá»i gác trưá»ng ngồi đó tôi đưa cái bánh mì ra bảo con ăn tạm rồi hai mẹ con sẽ vá» , cáºu con trai oà khóc , tôi cuống quýt bấn hết cả ngưá»i tưởng có chuyện gì hay nó Ä‘au gì , hoá ra không phải nó nghẹn ngà o bảo “
- Con chỠmẹ lâu quá con cứ nghĩ mẹ bị ông già tuyết bắt đi rồi .
Khổ thân con trai cá»§a tôi, trong cái đầu non ná»›t cá»§a nó ngoà i câu chuyện “ cổ tÃch†má»—i khi có bão tuyết tức là “ông già tuyết Ä‘ang nổi giáºn bắt Ä‘i má»™t ngưá»i nà o đó “ mà chị nó bịa ra kể cho nó nghe má»—i khi bên ngoà i có tuyết từ cái ngà y nà o xa lắm khi nó há»i “ chị Æ¡i tại sao trá»i cứ đổ tuyết mãi không ngừng như thế “
Tôi ôm con lau nước mắt và nói bằng giá»ng xin lá»—i
- Mẹ xin lá»—i “ ngưá»i đà n ông cá»§a mẹ “ mẹ báºn quá , bao giỠđầu tuần mẹ cÅ©ng rất báºn mà , con lại gá»i mẹ bất thình lình Ä‘i đón , mẹ không thể xin Ä‘i ngay được , mẹ xin lá»—i , từ mai mẹ sẽ không để “ ngưá»i đà n ông cá»§a mẹ†chá» mẹ nữa nhé .
Cáºu con trai phụng phịu nhưng cÅ©ng bảo “
– “ Ngưá»i đà n ông cá»§a mẹ tha lá»—i cho mẹ ngà y hôm nay đấy “
Tôi cÅ©ng không nhá»› từ ngà y nà o con trai cá»§a tôi luôn nói câu “ con là ngưá»i đà n ông cá»§a mẹ “ có lẽ vì cuá»™c sống cá»§a ba mẹ con tôi đã từ rất lâu không há» có sá»± hiện diện cá»§a ngưá»i đà n ông nà o khác trong gia đình chăng ? tôi không biết , xong cÅ©ng thể đó là nguyên nhân khiến đưá trẻ 12 tuổi như nó có được câu nói ấy . Hoặc nó đã xem từ phim ảnh hay ai đó dạy cho nó nói . Xong má»—i lần nghe nó nói tôi lại báºt cưá»i . Phải rồi ngoà i nó ra tôi không có ngưá»i đà n ông thứ 2 trong Ä‘á»i sống cá»§a mình và hiện diện bên tôi trong Ä‘á»i sống hà ng ngà y , những công việc cá»§a “đà n ông’ như sá»a chữa những cái gì há»ng hóc trong nhà , đóng lại má»™t cái bà n bị há»ng chân, sá»a lại vòi nước trong nhà tắm, thay bóng Ä‘iện tất táºt những gì thuá»™c vá» công việc " chân tay" cá»§a “ thế giá»›i cá»§a ngưá»i đà n ông†tôi Ä‘á»u tá»± là m , và từ lúc nó nháºn thức được má»i chuyện nó vẫn ngồi bên cạnh tôi coi tôi sá»a chữa ghi nhá»› và há»i han tôi . Vâng, chỉ có nó là ngưá»i đà n ông trong nhà . Ãôi khi những lúc vui Ä‘uà nó và chị nó vẫn nói - “ mẹ Æ¡i, mẹ còn xinh lắm mẹ lấy chồng Ä‘i mẹ “ - “ mẹ Æ¡i con tìm chồng cho mẹ nhé". Những lúc ấy tôi thưá»ng phải lên mặt là m nghiêm mắng át chị em nó Ä‘i . Tôi không biết cuá»™c sống không có ngưá»i đà n ông thứ hai sau nó trong gia đình nhá» nà y như thế có tốt hay không tốt cho trẻ con cá»§a tôi, và cái thiên chức vừa là m mẹ vừa cha cá»§a tôi mãi như thế có tốt hay không ? Xong vá»›i tôi, hạnh phúc chỉ đơn giản khi tôi nhìn thấy nụ cưá»i hà ng ngà y luôn nở trên môi con gái, con trai cá»§a tôi . Nhìn hai chị em nó khoẻ mạnh há»c giá»i và ngoan thế là tôi thấy mãn nguyện lắm rồi . Và thá»i gian cứ trôi, tuổi trẻ hay tuổi thanh xuân cá»§a riêng tôi, tôi không muốn nghÄ© đến . Con gái cá»§a tôi cÅ©ng đã không là m tôi thất vá»ng khi nó là má»™t trong sinh viên nhá» tuổi nhất trong các trưá»ng đại há»c ở đây , 18 tuổi đã há»c năm thứ ba đại há»c và há»c rất giá»i , cÅ©ng chỉ còn má»™t năm nữa ra trưá»ng tôi không muốn nghÄ© đến Ä‘iá»u gì khác trong cuá»™c sống cá»§a mình . Tôi chỉ mong rằng tôi có đủ sức khoẻ và đi là m được để có thể cho nó há»c tiếp lên nữa nghà nh há»c mà nó yêu thÃch đó là nghà nh kiến trúc ở má»™t đất nước xa xôi mà nó hằng ao ước .
Chiá»u nay gió tuyết tháºt lá»›n, hai mẹ con tôi vẫn lần bước vá» nhà trong gió tuyết , gió còn mạnh hÆ¡n buổi sáng sá»›m , thằng bé không đòi tôi cõng như buổi sáng mà cứ nÃu chặt lấy tay tôi , hai mẹ con dìu nhau Ä‘i và có những lúc bị gió tuyết thổi ngã , những “ bông “ tuyết không còn mÆ¡n man trên má như má»i ngà y mà như quất và o mặt đến tê dại , lạnh cóng không còn cảm giác .
VỠđến nhà , tôi vá»™i và ng thay đồ và dùng khăn nóng lau mặt xức kem trẻ con cho thằng bé ,hoà nước muối và o cháºu nước nóng tôi cởi già y tháo vá»› bắt nó ngâm chân . Ä‘i tá»›i hai cái vá»› len trong đôi già y lông mà hai bà n chân thằng bé vẫn đỠlá»±ng và lạnh cóng , nhìn đôi bà n chân con lòng tôi như có muối xát .
Muà đông nước Nga tháºt khá»§ng khiếp và cÅ©ng không có tráºn gió tuyết nà o như hôm nay trong vòng mưá»i năm đổ lại thế nà y , ngà y trước có những lúc nhiệt độ âm đến 35 độ C trá»i lạnh cóng và há»c sinh được nghỉ nhưng cÅ©ng không như hôm nay nhiệt độ rất nhẹ chỉ khoảng 8 hay 9 độ C nhưng gió và tuyết tháºt hãy hùng . Chẳng còn lại vẻ gì cá»§a má»™t ngà y lá»… tình nhân thÆ¡ má»™ng nữa . Cái cảm giác Ä‘i giữa buổi chiá»u muà đông lạnh lẽo tuyết phá»§ mịt mù và gió thổi à o ạt thô bạo quất lên từng khuôn mặt ngưá»i, từng khuôn mặt trẻ thÆ¡ tháºt đáng sợ . Nhưng trẻ con vẫn phải tá»›i trưá»ng, và ngưá»i lá»›n Ä‘i là m vẫn cứ phải Ä‘i là m . Cuá»™c sống dưá»ng như là thế , giữa những ngà y lạnh lẽo cá»§a muà đông xứ ngưá»i, cuá»™c sống vẫn phải diá»…n và “ má»™t ngà y cÅ©ng vẫn như má»i ngà y†chỉ khác chăng ý nghÄ©a cá»§a ngà y đó vá»›i từng ngưá»i sẽ là thế nà o mà thôi .
Buổi tối ba mẹ con tự “ chúc nhau" và thằng bé đã tặng tôi một bông hồng rất đẹp do tự tay nó vẽ với dòng chữ đỠtặng “ Yêu Mẹ “
Bên ngoà i ô cá»a sổ tuyết vẫn Ä‘áºp và o cá»a kÃnh và gió vẫn rÃt lên từng cÆ¡n . Nhưng trong căn phòng nhá» cá»§a ba mẹ con tôi tiếng nhạc nhẹ vẫn lan nhẹ trong khoảng đêm đã đưa các con tôi, con gái và con trai " ngưá»i đà n ông cá»§a tôi" và o giấc ngá»§ ngoan hiá»n thánh thiện từ lúc nà o ….
Một ngà y đã trôi qua ....
14-02-2005
Lúc nhá» tôi hiá»n lắm . Sau 30/4 , lúc ba tôi đã Ä‘i há»c
táºp , ngưá»i ta kêu tôi Ä‘i sinh hoạt thiếu niên , tôi vì
nhát không ra . Sau đó ngưá»i ta dụ rằng tôi mà cà ng tÃch
cực , ba tôi cà ng mau vỠ. Thế là tôi ráng . Sáng sớm nà o
, khi cái loa phóng thanh cá»§a phưá»ng vừa báºt chà o cá» lÃ
tôi phóng xuống giưá»ng , đánh vá»™i răng , chùi qua cái
mặt rồi Ä‘i kêu cả xóm ra ngõ táºp thể dục như được
yêu cầu .
Dù tôi hăng say váºy , nhưng bà Tà o , tổ trưởng khu phố
tôi vẫn dòm tôi thiếu thiện cảm vô cùng dù là ai trong
xóm cũng khen là tôi siêng nhất khu phố . Tôi muốn ba tôi
vỠlắm . Tôi sợ ba tôi phải chết trong trại giam như ba
của con Lù mà nó khóc cả bao nhiêu là ngà y , mặc cho tôi
năn nỉ và dụ ngá»t nó Ä‘i táºp thể dục Ä‘i cho tôi nhá» , cho
ba tôi vỠ... Tôi vô tâm lắm , ba nó chết mà tôi còn
nhắc đến ba tôi và còn đòi nó quên ba nó đi để giúp
cho ba tôi mau vỠ.
Váºy mà con Lù là m thiệt , nó không ghét tôi , Ä‘i táºp
Ä‘á»u nhất . Sáng nà o tôi ngá»§ quên , con Lù đến ngay nhà ,
bấm chuông kêu tôi dáºy .
Lù và tôi thân nhau từ đó . Tôi hơn nó một tuổi , còn
anh nó hơn tôi một tuổi . Một hôm nó nhăn nhở " Chị Trâm
, anh Long em thÃch chị " Tôi ra chiá»u đà ng hoà ng , " Mà y còn
nhá» , nói chá»c tao nghe mảy " Nó chống chế " Chị không tin
Ä‘i há»i anh em Ä‘i " Cho con và ng , con cÅ©ng không dám há»i , tôi
tÃnh giáºn con Lù mà nghÄ© thây kệ , nếu nó nói láo thì sẽ
lòi ra thôi , mà nó nói tháºt thì he he mình có ngưá»i ái
má»™ thÃch gần chết ...
.... Lù đi vượt biên . Khoảng chục năm sau , qua nhà má nó
chơi , má nó cho tôi coi hình đám cưới của nó ở Texas .
Lù đẹp quá, nó cưá»i rất tươi , rất con gái , chững
chạc , chả bù với cái ngà y tôi biết nó , nó phá và hay đi
chá»c tôi vá»›i anh nó cho tôi giáºn đòi nghỉ chÆ¡i nó ra má»›i
thôi chá»c .
Tôi vá»›i anh Lù có qua lại như ngưá»i yêu má»™t thuở rồi
thôi .
Ngà y tôi mới qua đây , anh Lù liên lạc lại với tôi nhưng
chúng tôi không thà nh . Tôi hụt là m chị dâu của Lù .
Một đêm trong mơ Lù mặc áo đen đứng trước tôi , tôi
há»i nó Ä‘i đâu , nó nói nó Ä‘i ăn đám cưới anh nó , tôi
ná»a tin ná»a ngá» , cÅ©ng nhá»› anh nó , sáng dáºy tôi gá»i
chúc mừng anh nó thì được báo Lù bị xe đụng trên freeway
đã tỠnạn .
Lù vẫn vá» trong giấc mÆ¡ cá»§a tôi thưá»ng lắm . Nó vẫn
nhà nhảnh như ngà y nà o . Và khi thức dáºy tôi vẫn bà ng
hoà ng vì nháºn ra nó chết lâu rồi .
Tôi khấn Lù có chuyện gì còn vương vấn nói tôi biết ,
tôi là m dùm cho . Váºy là từ đó đến nay không còn gặp
nó trong mơ nữa ...
Lù ơi , chị thương mà y lắm .
Bình an nha em .
Thân tặng em HV với tất cả tấm lòng .
7/03
Quang Ngá»c
Tôi biết nà ng từ năm nà ng 11 tuổi . Lúc đó tôi là cáºu
thiếu niên 12 tuổi đầy kiêu hãnh do tôi là vô địch đơn
nam bóng bà n cá»§a khu phố và là ngưá»i duy nhất Ä‘áºu và o
trưá»ng Chu Văn An trong 3 thà sinh thi và o ở cùng phố tôi
biết mà .
Nà ng là thiếu nhi của chị tôi . Nà ng luôn là diễn viên
chÃnh trong các mà n múa chị tôi phụ trách . Nà ng " nổi
tiếng" lắm , ai cũng biết , có tôi là chưa biết ( hay cố
tình không biết ) . Cho tới một hôm khi tôi vỠnhà sau
ngà y há»c, tôi tÃnh thay đồ Ä‘i đánh bóng bà n, chị tôi
đứng ngay cá»a ngăn không cho và o, tôi đẩy chị , giá»ng
vá»™i và ng " Ra mau, em vá»™i " .. Khoan đã mà y, Trâm Ä‘ang thá»
đồ" chị vừa nói vưà nắm chặt cá»a , tôi cÅ©ng không
vừa , ráng xô cá»a bước và o .
Trâm đang đứng đó, chiếc áo đầm và ng đang ướm trên
ngưá»i, đôi mắt bồ câu to , tròn , nhìn tôi tá»± tin. Tôi
như bị ánh mắt đó há»›p hồn, tôi cưá»i trong bụng " Nghe
nói mãi , hôm nay mới gặp ". Lúc đó, tôi rất trẻ con cho
rằng nà ng cũng thấy hân hạnh khi vô tình được biết tôi
hay sao mà nhìn tôi chăm chăm , đâu có , sau nà y tôi mới
hiểu, ánh mắt nà ng lịch thiệp như má»i tôi bước ra chỉ
để... chỉ để ... tiếp tục thỠđồ mà thôi . Một
tiếng " Cóc" là m tôi hoà n hồn , chị tôi kà đầu và mắng
" Vô duyên mà y , đã nói rồi ..." Tôi không vừa " Nhanh lên
đó nha !"
Tôi bị đôi mắt đó ám ảnh từ hôm ấy , sau ngà y đó ,
tôi hay ra đứng đầu ngõ và o giá» các trưá»ng tan há»c ,
chỉ dể mong được thấy nà ng đi ngang qua, để được nhìn
lại nà ng .
Bao lần tôi toại nguyện, bao lần tôi mơ ước thêm sẽ
cưá»i và má»i nà ng lên tôi chở trên chiếc xe đạp mẹ tôi
mua thưởng cho thi Ä‘áºu ....mà vẫn chưa có dịp nà o
Ãến 1980 tôi Ä‘i vượt biên. Tá»›i đảo tôi buồn lắm, ánh
mắt ấy vẫn Ä‘eo Ä‘uổi tôi, tôi đánh bạo viết thư vá»
cho má»™t ngưá»i bạn cùng xóm há»i thăm địa chỉ nà ng để
viết thư thăm , năm đó tôi 16 tuổi ...
Có địa chỉ nà ng đó , nhưng cuộc sống cuốn hút lấy tôi
khi định cư ở Hoa Kỳ , và o trưá»ng trung há»c , khó khăn
lắm tôi má»›i há»™i nháºp được Ä‘á»i sống há»c đưá»ng ở
Mỹ. Ngà y ra trưá»ng HighSchool là ngà y vui đầu tiên cá»§a tôi
tại mảnh đất xa lạ nà y . Ngưá»i đầu tiên tôi nghÄ© tá»›i
để chia xẻ không biết sao lại là nà ng , dù đã 7, 8 năm,
chúng tôi đã lớn hơn và không biết nà ng có còn là Trâm
với đôi mắt bồ câu, ngây thơ như xưa không !
Tôi nháºn lại thư hồi âm cá»§a nà ng, nà ng vẫn chưa quên
những ngà y thÆ¡ ấu , thư nà ng viết rất hay , lần nà o dá»c
, tôi cũng như được sống lại những ngà y tháng kiêu hãnh
cá»§a Ä‘á»i mình .
Chúng tôi liên lạc qua lại , khoảng 2, 3 tháng một lá thư,
chỉ là bạn, tôi có lúc đã sống nhá» và o lá»i động viên
của nà ng , có lúc lại không thấy nhớ nhung gì nên thư
viết thưa dần ... Tôi theo bạn bè di chơi , những đêm
khuya, sau những lần hoan lạc với các cô kỹ nữ, có một
và i lần , tôi nhá»› Trâm và hoà i vá»ng phải chi tôi và Trâm
đã từng là ngưá»i tình ...
Năm 1990 tôi nháºn dược má»™t lá thư vá»›i nét chữ quen
quen, Trâm dến Mỹ theo diện HO, có báo chị Trâm sắp đám
cưới và má»i tôi qua dá»± .
Tôi lúc đó đã đi là m , một accountant có văn phòng tại
một cao ốc lớn . Vì cùng xóm , cả gia đình tôi biết
Trâm, gia dình Trâm cÅ©ng biết tôi qua thư tôi gá»i vá», tôi
và Trâm Ä‘á»u Ä‘ang tuổi láºp gia dình , má»i ngưá»i hát bà i
" Mưá»i Năm Tình CÅ© " chá»c chúng tôi từ lúc biết tôi sắp
từ Texas qua Oregon ..
Ngà y gặp gỡ tháºt là diá»u không tưởng , nhưng không ,
sá»± tháºt , Trâm trong vòng tay, Trâm bên nụ hôn , nhưng tôi
nháºn ra Trâm không phải là cá»§a tôi , Trâm có bạn trai rất
thân còn ở lại và hứa hẹn trở vỠ. Gặp lại tôi , tôi
quá nồng nhiệt, Trâm dù xa ngã, nhưng trong những nụ hôn
tôi biết tôi chỉ là ngưá»i thay thế ....
Tôi vỠlại Texas vô hồn , anh chị em tôi lại hát bà i "
Ãể Quên Con Tim" chá»c tôi và Trâm cùng cầu mong chúng tôi
sẽ thà nh chồng vợ ...
Vợ tôi hiện tại không phải là Trâm , nà ng là ngưá»i quen
cá»§a mẹ tôi lúc còn ở đảo , tôi nghe lá»i mẹ quên Trâm vì
Trâm không thÃch đạo khi tôi ướm lá»i bảo nếu thà nh vợ
tôi Trâm sẽ theo tôi đi nhà thỠ. Nhưng trong thâm tâm , tôi
hiểu tôi không muốn là chồng hỠcủa Trâm khi trái tim
Trâm đã thuá»™c vá» ngưá»i khác , nếu Trâm yêu tôi tháºt
thì dù tám nắng mưá»i mưa , dù mẹ tôi có cản tá»›i đâu
cũng không thà nh vấn đỠ.
Cho đến hôm nay , tôi thỉnh thoảng vẫn nhớ Trâm vô cùng ,
nhá»› ánh mắt Trâm tiá»…n tôi hôm chia tay tại phi trưá»ng
Portland không còn ngây thÆ¡ , nhưng chứa đựng cả má»™t thá»i
thÆ¡ ấu ngây ngô và má»™t tình yêu đầu Ä‘á»i đã tiếp tôi
sức sống và niá»m tin, dù không trá»n vẹn .....
2/02
For Long , my puppy love .
Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam
MÆ¡ bước và o chòi má»™t cách lặng lẽ. Váºy mà cô gái trong chòi cÅ©ng hốt hoảng giáºt mình. Như má»™t phản xạ cá»§a tình mẫu tá», sợ ngưá»i ta đến dứt đứa con ra khá»i tay cô, cô gái đã thu ôm chặt đứa con và o lòng.
Cô chưa nháºn ra ngưá»i vừa đến. Cô luôn mồm kêu gá»i lòng nhân : xin hãy tha cho mẹ con tôi, vì Chúa, đêm nay. Hãy vì sá»± nhân từ và bình an cá»§a ngưá»i dưới thế, cho mẹ con tôi được thương yêu nhau, như Chúa hằng chỉ định. Tôi đã cầu xin má»i ngưá»i, lá»—i nà y không phải do tôi gây nên, nhưng má»i ngưá»i không nghe theo, vẫn trừng phạt. Tôi xin chấp nháºn uống má»i chén đắng từ tay Chúa đổ xuống, song hãy để con tôi sống sót hầu mẹ con tôi được gần cáºn nhau đêm thiêng liêng nà y.
Cô gái vừa van nà i vừa nhìn lên bầu trá»i khấn nguyện : Chúa Æ¡i, hãy vì danh oai ngưá»i, xin cho con đêm giáng sinh bình an vá»›i Chúa. MÆ¡ ngẩn ngÆ¡ không hiểu ra sao cả. Không lẽ lòng ác độc cá»§a con ngưá»i là m cho ngưá»i MÆ¡ đến thăm thất kinh hoảng vÃa thế sao. MÆ¡ thở dà i não nuá»™t. MÆ¡ vá»™i nói nhanh như giải thÃch vá»›i cô gái : xin chị đừng hiểu lầm, em đến thăm chị và cháu để á»§i an thôi. Em biết đêm nay chị vô cùng cô đơn buồn tá»§i, em mong được cùng san sẻ vá»›i chị sá»± Ä‘au khổ trong tâm.
Cô gái không ngá» còn có ngưá»i nghÄ© đến mẹ con cô như thế. Hai liếp lá tụm đầu và o nhau, được gá»i tăng lên là cái chòi, thá»±c ra nà o có che được gì đâu giữa trá»i đêm lạnh lẽo. Từng cÆ¡n gió thổi và o cắt ruá»™t, như những sợi băng sắc nhá»n cứa thịt da. MÆ¡ rùng mình nghÄ© là m sao cô gái và nhất là đứa bé chịu nổi vá»›i thá»i tiết khắc nghiệt nà y.
Bá»—ng dưng MÆ¡ thấy khiếp đảm cho lòng dạ con ngưá»i. Ở cái xóm nhá» nhoi nà y, tất cả Ä‘á»u là chiên con Chúa. Không ngà y nà o há» không qua sông viếng ngợi ca Chúa hằng tâm. GiỠđây, đò không còn lại qua nữa, song há» vẫn không thá» Æ¡ nguyện cầu Chúa tại nhà . Ãấng Cha thiêng vẫn kêu gà o má»i ngưá»i thương yêu nhau, váºy mà lá»i răn vẫn lá»t từ tai nà y sang tai khác, thế nên trần ai vẫn còn đối xá» nhau nhẫn tâm cùng cá»±c.
Liệu đêm nay trên vương cung thăm thẳm, Chúa có biết nÆ¡i thế gian nà y vẫn có đứa con thÆ¡ cá»§a Chúa bị Ä‘á»a đầy. MÆ¡ là ngưá»i ngoại đạo, nhưng MÆ¡ vẫn muốn cất lá»i há»i lên không gian chá» câu giải đáp. Oan khiên nà y thay vì phải được ai ai chia sẻ vá»›i nhau để ngưá»i hoạn nạn đáng thương đêm nay sẽ vui chung vá»›i niá»m vui đón mừng Chúa đến. Thế nhưng, giữa tối tăm buốt giá nà y, đứa chiên Ä‘au khổ cá»§a Ngà i vẫn cứ sợ sệt trong lòng. Niá»m cô đơn không là m cho cô gái tuyệt vá»ng mà thái độ cá»§a chiên đà n là m cho cô như chá»±c nổ tan xác trong đêm. MÆ¡ cứ liên tục nói vá»›i cô : chị an tâm, em đến vá»›i chị đây để cùng chị vui vá»›i nhau khi má»i ngưá»i quên hẳn chị. Em nghÄ© chỉ có giây phút nà y chị má»›i cần có ngưá»i ở cạnh để chị còn tin tưởng lo cho bé. Em cầu xin cháu má»—i ngà y má»™t lá»›n, sẽ là niá»m vui để chị can đảm sống lâu. Rồi thá»i gian sẽ xua Ä‘i bóng tối, má»i ngưá»i lâu dần sẽ hiểu ra để không còn khe khắt như hiện giá». Nà y đây em Ä‘em cho chị chút quà , không là cá»§a ngon váºt lạ, nhưng đêm lá»… nà y chắc chị sẽ cảm thấy vui.
MÆ¡ không há» biết tà gì vỠđạo, nên chẳng tìm được ra lá»i lẽ chi phù hợp vá»›i sách kinh mà an á»§i cô gái. MÆ¡ tin là lá»i chân tháºt, má»™c mạc cá»§a nà ng được cất lên từ lòng ngưá»i sẽ là m cho mẹ con bé thấy gần cáºn vá»›i MÆ¡ hÆ¡n nữa.
Cô gái sụt sịt khóc. MÆ¡ cÅ©ng xúc động muốn khóc theo. Cả hai ngưá»i như đẫm trà n trong tá»§i sầu khổ ải. MÆ¡ cứ phải cố chặn sá»± xúc động để khuyến khÃch cô gái : chị đừng khóc, chị khóc là m em cÅ©ng khóc theo. Tá»™i cho cháu bé chẳng hiểu gì cả. Chị hãy giúp cháu tìm nguồn vui trong đêm há»™i nà y. Rồi ngà y mai, Ä‘á»i cháu lại đẹp sáng lên khi bóng đêm không còn nữa. Chị cố ăn Ä‘i cho có sức, cho em vui, cho cháu được chị chăm lo để lá»›n dần. Thỉnh thoảng em sẽ Ä‘i lại thăm chị, em sẽ cố hết sức mình để đỡ chị má»™t tay. Có dịp nà o gặp được cha xứ bên kia sông, em sẽ trình bà y tình cảnh cá»§a chị và cháu để cha rõ. Em tin lá»i cha sẽ thúc đẩy được các ông, các bà , các gia đình trong xóm đạo nà y đưa chị trở lại nhà . Má»i ngưá»i sẽ cưu mang, đùm bá»c chị và cháu như ý Chúa hằng mong khuyên như thế.
MÆ¡ chỉ nói được bấy nhiêu rồi thấy nghẹn. MÆ¡ chợt nhá»› vá» cái gác chuông, bãi cá» bên giáo đưá»ng, những con chim ngà y nao MÆ¡ đã nhưá»ng phần cÆ¡m cho chúng để thấy má»›i đó mà như đã xa mãi mãi.
Trong đêm, những trà ng đạn mừng lá»… vẫn thỉnh thoảng rÃt bay lên không trung. Bên phÃa đồn ở bá» sông kia vẫn còn ông ổng tiếng hát ca, ồn à o văng vẳng. Ãêm giáng sinh lặng trôi trong rình ráºp, đợi chá».
(còn tiếp)
*
Tôi gặp lại Vân Khanh sau gần mưá»i lăm năm xa cách.
Hồi ấy, tôi đi Mỹ diện HO13 cùng vợ và đứa con gái 17
tuổi. Sau mưá»i năm ở trong nhà tù Cá»™ng Sản, tôi giÃ
đi đã đà nh mà phải nói là tôi trở nên nhu nhược. Vợ
tôi vẫn trẻ trung, vẫn đẹp. Qua Mỹ rồi nà ng đẹp hơn.
Nhưng nét ngoan hiá»n thì mất Ä‘i hồi nà o tôi không biết.
Tôi có việc là m sau ba tháng định cư. Phương tiện di
chuyển cá»§a tôi là xe bus vÃ
Ä‘i bá»™. Mà là m ca đêm thì có sung sướng gì. Trá»i mùa
Ãông rét buốt. Tôi không còn tâm trà đâu mà thưởng
ngoạn vẻ đẹp cá»§a những bông tuyết bay baỵ Ra khá»i hãng lÃ
tôi cứ cắm đầu lầm lũi bước. Và o nhà , hơi ấm toả ra,
tôi vá»™i thay đồ và đi ngá»§. Tôi cô đơn ngay trong chÃnh
căn nhà của mình. Tôi thèm một ánh mắt , tôi thèm một nụ
cưá»á»‹ Tôi thèm má»™t lá»i há»i thăm. Không! Không có gì
cả. Lúc đầu một tuần cãi nhau
bảy ngà ỵ VỠsau là chiến tranh lạnh. Tôi lạnh lùng trước
mâm cơm. Tôi lạnh lùng trong giấc ngủ. Và suốt bảy năm
dà i tôi đã là m chồng như thế. Ãôi khi tôi quên mất mình
là chồng.Tôi quên mất tôi là đà n ông có vợ...
Thế rồi việc không đợi chỠvẫn xảy ra. Tôi đơn
phương ly dị. Vợ tôi há hốc mồm nhìn tôi :
-Em vẫn còn yêu anh.
Tôi cưá»i buồn:
- Cám ơn.
HÆ¡n ba năm sau cÆ¡n gia biến ấy tôi như ngưá»i mất hồn.
Ãaụ Tôi Ä‘au lắm! Tôi
chỉ muốn chết mà thôị Nghe ai nói đến chữ vợ là tôi
sợ. Tôi sợ đà n bà . Tôi sợ
đà n bà trên đất Mỹ.Trước đây ngưá»i ta nói mà tôi
không tin : Ãà n bà ở Mỹ có giá lắm. Còn đà n ông được
xếp sau súc váºt. Bây giá» tôi kinh nghiệm. Kinh nghiệm Ä‘au
thương. Ngưá»i ta gièm chê, ngưá»i ta xúc xiểm :"Tại anh
tại ả. Tại cả đôi đà ng " Nhưng tôi có lỗi lầm gì cơ
chứ? Là m sao tôi không uất háºn?
*
* * *
Máy bay đáp xuống phi trưá»ng San Jose lúc 7h 10. Là m thá»§
tục check out mất 15 phút. Tôi đang chỠlấy hà nh lý thì
nghe tiếng ai gá»i như reo:
- Anh Hoà ng. Anh Vân Hoà ng phải không?
Tôi quay lại. Một phụ nữ nhìn rất quen.
-Là m gì nhìn em dữ váºá»· Vân Khanh đây mà .
Tôi còn Ä‘ang lúng túng chưa biết há»i câu gì. Nà ng nói
mau:
- Anh Hoà ng đi một mình hả? Chị và cháu đâu ?
Tôi buồn:
-Ở nhà .
- Anh đi hay vỠSan Josẻ
- Tôi ở Washington. Còn Vân Khanh ?
- Em ở đây vá»›i gia đình ngưá»i em gái.
- Cô nà á»
- Hồng Khanh đó anh.
Tôi vỗ trán:
-À nhá»› rồi. Cô ốm ốm có chồng bên Chiến Tranh ChÃnh
Trị Ãà lạt đó chứ gì?
Ãạ phải.
Tôi nhìn Vân Khanh .Nà ng có nét già đi nhiá»u . Tôi há»i
chuyện chồng con. Vân Khanh kể cho tôi nghe hết :
Nà ng láºp gia đình trước tôi má»™t năm. Có má»™t con trai,
lớn hơn con gái tôi một tuổi.
Chồng nà ng đi tù hơn sáu năm,từ năm 75. Rồi chia ly sau
lần vượt biên thứ hai năm
82. Vân Khanh ở váºy ngoà i 22 năm. Con trai nà ng đã trưởng
thà nh. Nà ng sang Mỹ thăm con , thăm cháu.
Không biết Vân Khanh còn có hấp lực gì mà sau buổi tối
gặp lại ở phi trưá»ng tôi không tà i nà o ngá»§ được.
Nhiá»u đêm sau đó cÅ©ng váºá»µ Tôi xin được đến nhà thăm.
Nà ng đồng ý. Kỳ nghỉ 10 ngà y của tôi còn lại sáu thôị
Vẫn đủ cho chúng tôi đi
má»™t vòng. Buổi chiá»u lá»™ng gió đầu tháng 12, tôi đưa
nà ng đến PIER 39 ở San Franciscá» Ãi thăm Golden Gate Bridgẹ
Ngà y sau, xuôi vỠNam California, đến San DiegỠTrở vỠSanta
Ana , Los Angeles. Thá»i gian bên nhau ngắn ngá»§i nhưng chúng
tôi tháºt sá»± cảm thông . Nà ng là ngưá»i phụ nữ đẹp nhưng
quá nhiá»u bất hạnh.
Cảnh Ä‘á»i như nà ng không phải là Ãt trên đất Mỹ. Biết
bao nhiêu ngưá»i chồng rá»i Việt Nam như lá»i bà i hát:
"Sà igòn ơi một lần đi là một lần vĩnh biệt. Một lần
Ä‘i là mất lối quay vá»."
Nhưng phần đông những ngưá»i vợ trong hoà n cảnh đó
Ä‘á»u bước Ä‘i bước nữa từ khi còn trẻ, lúc má»›i xa
chồng năm ba năm. Riêng Vân Khanh chung thuỷ
má»™t cách đáng thương suốt thá»i tuổi trẻ. Tôi há»i:
-Em còn ở Mỹ bao lâủ
-Ba tháng nữa thôi anh.
- Sao em không lấy chồng nữa đỉ
Vân Khanh lắc đầu:
- Thôi anh!"Chồng ruột" còn không ra gì nói chi "chồng
ghẻ" anh. Em sợ.
-Em sợ gì?
Vân Khanh chau mà y:
- Em sợ sau cÆ¡n mưa trá»i lại bão.
Tôi thấy thương nà ng. Chỉ vì sợ như con chim phải tên sợ
cà nh cây cong, mà cả thá»i xuân sắc như vuá»™t khá»i tay, qua
nhanh.
Chợt Vân Khanh há»i:
- Còn anh?
-Thì anh cũng sợ. Anh sợ vừa thoát đống tro tà n lại rơi
và o lò lá»a há»±c. Anh thấy
má»™t số quà bà quà cô qua Mỹ rồi đổi tÃnh, đổi
tướng hết.
- Chẳng hạn?
- Chẳng hạn qua đây rồi quên mau: Quên quãng Ä‘á»i cá»™ng
hưởng vinh quang, quên hết ngà y tháng lặn lội nuôi chồng
trong trại tù và nuôi đà n con nheo nhóc. Tới Mỹ rồi lo chăm
chút nhan sắc. Lo se sua áo quần. Lo hột xoà n to, hột xoà n
tấm. Ngà y nà o cÅ©ng trổ cá»a qua nhà hà ng xóm mà nhìn.
Chồng ngưá»i ta giá»i. Chồng ngưá»i ta
biết lo cho gia đình. Chồng ngưá»i ta biết yêu quÃ
vợ...Khổ lắm em à . Vân Khanh ngồi yên suy nghĩ .Tôi rất
hiểu nà ng.Vân Khanh muốn chứng tỠrằng tôi là tất cả.
Chúng tôi tôn trá»ng nhaụTôi cứ tiếc ngưá»i như nà ng sao
lại không được hưởng
hạnh phúc. Nà ng cÅ©ng tiếc vá» tôi như váºá»µ
*
* *
Ngưá»i ta bảo không ở đâu bằng nước Mỹ. Thiên nhiên
xinh đẹp hữu tình. Con ngưá»i văn minh và nhân áị Police
tháºt sá»± là bạn dân. Còn 911 là bạn cá»§a ngưá»i cô đơn,cô
thế. Mà có váºá»µ Vân Khanh kể: em gái nà ng có chồng vÃ
bốn con. Sáng ra, chồng đi là m. Ba đứa con lớn cũng đi
là m. Ãứa út Ä‘i há»c. Má»™t mình ở nhà , cô lên cÆ¡n Ä‘au
tim. Chỉ kịp nhấc phone gá»i cho đứa con là m gần nhà nhất.
Chưa ai vỠtới thì ambulance và 911 đã có mặt trước sân
nhà . Một lần khác con gái nà ng lái xe ngoặt qua lối rẽ,
trá»i mưa nhẹ, đưá»ng trÆ¡n. Cô gái chạy luôn xuống
hố.Thế là mấy ngưá»i Mỹ vây quanh giúp đỡ rất táºn
tình. Váºy mà có những ngưá»i chung sống trong gia đình lại
hất há»§i nhau. Ngưá»i nầy là nạn nhân cá»§a ngưá»i kiạ Tôi
ở trong số ấỵ Chuyện trò , trao đổi qua điện thoại
không lâu. Một ngà y kia Vân khanh gởi tôi bà i thơ diễn
tả tâm trạng nà ng. Lòng tôi rung động trong tôị
.Nà ng viết như vầy , là m sao tôi không cảm
thương cho được.:
ÃỂ ÃỜI KHÔNG HỆ LUá»´.
Anh há»i em: NghÄ© sao mà ở lạỉ
ÃÆ°á»ng tu ?.
Không biết Vân Khanh c+ơng lai mỠmịt chẳng lối ra,
Không nhá»› sao ? Ãây là " quê ngưá»i ta"
Ãâu phải quê mình, "tình là ng nghÄ©a xóm"
*
* *
Sống là m sao khi mai nầy đau ốm?
Không Medicare, Medi- Cal, không SSỈ
Tỉnh thức Ä‘i em , đừng lÆ¡ lá»ng trá»i mây,
Thực tế một chút để không gây hệ lụỵ
*
* *
Không tránh được đâu em, cảnh Ä‘á»i dâu bể,
Là m Ä‘au lòng ngưá»i ta và đau cả lòng mình.
Nhưng anh Æ¡i. Trá»i đất quá mênh mông,
Sao tìm kiếm chốn nương thân không có?
*
* *
Xuân vẫn nở hoa, nắng Hạ và ng, mùa thu lá đổ,
Lạnh mùa Ãông chầm cháºm kéo nhau vá»,
" Gần sáu bó rồịSao em vẫn ngô nghể
Thá»±c tế chút Ä‘i em, để Ä‘á»i không hệ luỵ.
*
**
Hơn hai tháng sau .Tôi quyết định cưới Vân Khanh. Những
ông bạn già của tôi hay chuyện bèn khuyên:-Gần 60 .Thôi
sống một mình cho rồi. Rước thêm đà n bà vỠchi cho cực
thân. Ngưá»i ta nói tin đà n bà như tin thuốc độc. Mai mốt
rồi vừa khóc vừa hát bà i:" Tôi đã lầm ...cưới em hổm
nay". Không ai cứu đâu à nghen.
Tôi cưá»i:
- Vân Khanh cá»§a tôi hiá»n lắm. Ai mà dư tiá»n thuê nà ng
đóng vai "ác phụ" chắc nà ng cũng đóng không đạt đâụ Hơn
thế nữa nà ng rất yêu tôi. Tôi tin mà . Mất mát đau
thương quá nhiá»u. Chắc chắn chúng tôi biết cách nâng niu
hạnh phúc. Tiệc cưới chúng tôi tổ chức tháºt đơn giản.
Em gái là Hồng Khanh tặng bánh cưới ba tầng. Dì Út tặng
hai bình hoa rất lá»›n. Thá»±c khách tÃnh luôn anh em con cháu
chưa
đến 30 ngưá»á»‹ Vui! Có cả nước mắt. Bởi lúc con trai
Vân Khanh nói lá»i chúc mừng
qua hà ng nước mắt:
-Con cám ơn cô bác chú dì có mặt trong tiệc cưới Ba
Hoà ng mẹ Khanh hôm naỵ Con muốn thưa Ba Mẹ: Khoảng Ä‘á»i đã
qua cá»§a Ba Mẹ nhiá»u buồn hÆ¡n vuị Nhiá»u cay đắng hÆ¡n ngá»t
ngà á»Nếu hôm nay con nói Ba hãy bù đắp cho Mẹ thì
tháºt là không công bằng chút nà o.Con đã lá»›n .Ãã có gia
đình và cuộc sống riêng. Ba Mẹ không phải lo cho con. Con
chỉ mong Ba Mẹ nắm tay nhau Ä‘i cho trá»n đưá»ng trần.
Cáºu con trai nà ng chạy đến ôm chầm lấy tôi. Ôm lấy
Vân Khanh. Tôi nghèn nghẹn, nói cũng trong nước mắt:
-Tôi chân thà nh cám ơn bà con , bạn bè , em cháu đã
đến chung vui với chúng tôi. Cám ơn Dì Dượng Hồng Khanh
và các cháu.Cám Æ¡n con trai đã có lá»i chúc cho Ba Mẹ.Như
thế, kể từ nay, tôi sẽ phải sống tháºt tốt , tháºt
xứng đáng để không chỉ có Vân Khanh- vợ tôi- vui. MÃ
má»i ngưá»i Ä‘á»u vui. Những tiếng pháo dây nổ và tung cao
nhiá»u sợi dây đủ mà u, trùm xuống cả hai chúng tôi. Những
sợi dây buộc rà ng, cam kết. Tôi quay sang nắm tay Vân Khanh
giơ cao.
Tất nhiên, buổi tiệc nầy giới thiệu một mái ấm gia
đình mới: Chúng tôi quyết
định cho nhau cuá»™c Ä‘á»i.
10/01
(truyện ngắn 3 kỳ)
Ta sẽ đến đứng bên bỠnước cũ
Má»™ng xanh ngần giáºy nối má»™ng em xưa
Bùi Giáng
Ngưá»i há»a sÄ© sau nhiá»u năm lưu vong xứ ngưá»i trở vá» thăm quê ở cuối giòng sông Hương rồi theo đò ngược lên bến Tuần và o má»™t ngà y không lâu sau Tết. Ông sống trỠở đó rồi chết và o má»™t đêm cuối mùa Xuân. Má»—i sáng sá»›m, Ôn Thiên, ngưá»i lão bá»™c mù lòa quanh quẩn suốt Ä‘á»i trong ngôi nhà được dùng là m quán trá» duy nhất cá»§a bến Tuần, vẫn chăm chỉ quét dá»n căn phòng y nguyên chăn chiếu, vảng vất hÆ¡i hướng cá»§a ngưá»i bạn vong niên sá»›m thà nh tri ká»·. Ôn nhá»› bạn, hốc mắt quầng sâu, chòm râu thưa xÆ¡ xác, tiếng ho khan, và mùi thÆ¡m cá»§a những há»›p rượu Tây uống và o buổi sáng. Ôn sá» nắn lại từng bức tranh được treo ngay ngắn trên bức tưá»ng vôi loang dấu thá»i gian. Tay ôn run rẩy vuốt ve lên những tảng mà u sông núi cau gợn tang thương. Ôn dừng ngón tay mình ở khoảng thân hình ngưá»i thiếu nữ đứng tắm khá»a thân trong bức tranh cuối cùng ngưá»i há»a sÄ© không kịp hoà n thà nh trước khi lìa Ä‘á»i... Ôn Thiên nhá»› tá»›i lần ngưá»i há»a sÄ© cầm tay để ôn dò dẫm lên vùng bóng tối giữa thân thể ngưá»i đà n bà trong tranh, cắc cá»› há»i. Ôn có biết chổ ni là chi không? Ôn Thiên lắc đầu khi nghe bạn giải thÃch vá» nÆ¡i cá»a rừng Ä‘am mê đó. Cụ mi vẽ chi mà tô hô ra rứa, ai mà coi cho được !? Ôn Thiên trách cứ xong rồi nối giòng cưá»i vá»›i bạn ... Ôn lắc đầu cưá»i má»™t mình, bước ra khá»i nhà , lần rải Ä‘i vá» phiá bến đò. Ná»—i ước ao rá»±c rỡ sắc mà u vùi ngá»§ trong ôn từ rất nhiá»u năm qua chợt thức giấc muá»™n mà ng. Bừng lên trong nháºn chịu vô thức vá» má»™t định mệnh đã an bà i chợt bà ng hoà ng cánh phượng đỠvấy nắng lung linh trong mà u xanh cá»§a lá la đà trên mặt nước lúc đò chèo ngang Thiên Mụ, hÆ¡n sáu mươi năm trước. Sau lần xuống Huế đầu tiên cá»§a thằng Thiên năm mưá»i má»™t tuổi, cÆ¡n bệnh Ä‘áºu mùa tháºp tá» nhất sanh đã cướp mất ánh sáng cá»§a má»™t Ä‘á»i ngưá»i.
Trá»i như Ä‘ang bắt đầu cho má»™t ngà y nắng. Ôn Thiên cảm thấy mặt mình hây hây chút ấm cá»§a ánh mặt trá»i. Ôn nghe gió vá» lao xao lướt trên mặt sông. Tiếng máy đò khản nghẹt nặng ná» như muốn chìm úng và o sông để mặc cho nguồn nước thượng giòng đẩy con đò trôi. Ãò xuôi vá» Nguyệt Biá»u, Long Thá» hay tấp qua Nham Biá»u, Xước DÅ©, Văn Thánh. Những thôn xóm nên thÆ¡ dá»c theo thượng giòng sông Hương hữu tình vá»›i mà u xanh cá»§a lá mÃt, lá thanh trà ,vưá»n dâu, hun hút êm Ä‘á»m trong cái nhìn lan trải cá»§a trà nhá»› má»™t ngưá»i mù. Hải Cát. Ãình Môn. Ngá»c Hồ. Là ng Hồ vá»›i mùi mÃt chÃn thÆ¡m tay. Anh đưa em tá»›i là ng Hồ. Em mua trái mÃt, anh bồ trái thÆ¡m... Mà u xanh cá»§a lá, mà u và ng mà u đỠcá»§a bông. Ôn chợt nghe mình bâng khuâng lẩm bẩm thà nh lá»i từng miếng mà u sắc đến từ trà nhá»› Ä‘á»ng xoay trong hốc mắt khô rốc má»i rá»i.
Tiếng gà u nước kéo từ sông lên, xối róc rách lên mạn thuyá»n gổ. Mùi chanh chùm kết từ dưới bến đò thÆ¡m vá»ng lên nÆ¡i ông Ä‘ang đứng dưới bóng mát cây ngô đồng. Cây không già như ôn, nhưng ôn chẳng còn nhá»› nó được trồng từ lúc nà o. Có lẽ má»™t ngà y nà o đó thá»i Ôn Diệm. Trước những năm chiến tráºn hung hăng tác loạn, cuốn hút má»i ngưá»i, cuốn hút tất cả và o cuá»™c chiến tranh tà n hoại Ä‘iêu linh. Cả ôn Thiên mù lòa, tẩm quất kiếm sống qua ngà y, cÅ©ng phải nhắm mắt là m chuyện không ngỠđể cùng ngưá»i mà tất tả sống qua cuá»™c biển dâu. Ôn Thiên rá» dá»c theo thân ngô đồng, vá» cây xù xì nhám nhúa. Có ngưá»i nói lá cây ngô đồng trở mà u xám và o mùa đông. Ãang cuối mùa xuân, có lẽ lá đã vá» lại vá»›i mà u xanh. Hay cây ngô đồng chẳng có ai trồng mà má»c? Cây lá»›n lên vá»›i thá»i gian, bấm mình và o đất cứng, vươn dà i cá»™i rá»… dá»c ngang mà khứng chịu gió núi mưa nguồn như ôn sống già vá»›i quanh quẩn mù lòa như má»™t chứng nhân câm nÃn chẳng ai ngại ngần.
Chuyện Ä‘á»i ngưá»i bạn tá»± tha phương được kể ra giữa những cÆ¡n say khiến ông buồn bã nhá»› nhiá»u vá» qúa khứ Ä‘á»i mình tưởng đã chìm đắm trôi sông. Ôn Ä‘i vá» phÃa bá» sông, vốc nước vả ướt mặt. Ôn đầm ngưá»i xuống nước, tiếng sóng bên tai âm trầm nhịp Ä‘áºp cá»§a giòng sông Ä‘ang thở quyện lẫn đâu đó tiếng máy con đò đưa thi hà i ngưá»i há»a sÄ© xuôi giòng vá» lại vá»›i gia đình. Ôn thấy trong trà nhá»› mình xóm Bao Vinh vá»›i những con đưá»ng lát gạch mấp mé bá» nước. Mà u gạch đỠcÅ©ng tươi tắn như trong cÆ¡n má»™ng cá»§a bạn má»—i đêm vá». Nằm trăn trở nhá»› quê, nhá»› Ä‘á»i mình... Từ má»™t biển xa.
*
* *
Chuyến xe khách cuối ngà y từ bến xe chợ Ãông Ba đưa ngưá»i sinh viên trưá»ng Má»· Thuáºt lên tá»›i An Hòa lúc trá»i đã nhá nhem tối. Nhá»› lá»i dặn cá»§a ngưá»i liên lạc, anh quảy túi xách lên vai Ä‘i nhanh vá» phÃa là ng Ngá»c Hồ. Chân bước mà lòng thì ngổn ngang bao ná»—i buồn lo ngại ngùng lẫn lá»™n. Anh buồn vì sắp phải bá» nhà , bá» phố, và lo lắng cho cuá»™c sống xa lạ sắp tá»›i. Huế sau tết Máºu Thân đã rõ mắt nhìn tang thương đổ nát, phân tán chia lìa. Không còn những ngà y sinh viên hà o hứng, la cà ở Trương Ãịnh uống café và cảm thấy mình cao lá»›n. Khúc phố Trần Hưng Ãạo âu sầu nhá»› bạn. Quán Lạc SÆ¡n rá»™n rà ng lá»›p ngưá»i gươm súng. Chân chẳng buồn qua lối vá» Bãi Dâu vì cô há»c trò nổi tiếng ngổ ngáo và đẹp tản thần đã bá» nhà , bá» trưá»ng, bá» quán chè nhạc tiá»n chiến, vô bưng. Má»™t số đông bạn bè đã và o Ãà Nẳng hay Sà i Gòn để trốn lÃnh hoặc Ä‘i lÃnh. Má»™t số thì ngưởng má»™ quyá»n năng sinh sát cá»§a nhóm ngưá»i từ núi vá», tay thá» nhúng chà m để thá»a chút lòng còn mang mối mặc cảm tá»± ti cÅ©ng đã kéo theo nhau và o núi. Chỉ còn anh và má»™t nhóm nhá» bạn bè ở lại thà nh phố. Từng chiá»u rá»i rạc bước chân qua triá»n dốc Ä‘oạn đà nh cá»§a chiếc cầu gảy nhịp. Vai cầu cong oằn chúi và o nhau cÅ©ng buồn như lòng ngưá»i Ä‘i trên cầu lo lắng vá» má»™t tương lai không lối thoát đầy thách đố. Gần đây, trong sá»± hối thúc cá»§a lệnh động viên nháºp ngÅ©, ba mạ anh đã đồng ý cho anh và o vùng giải phóng qua sá»± móc nối cá»§a bạn bè để tạm lánh má»™t thá»i gian chá» hòa bình đến.
Mãi suy nghÄ© vẫn vÆ¡, anh đến Ä‘iểm hẹn ở bìa là ng lúc nà o không hay. Anh lo sợ nhìn mà n đêm như tấm vải sô Ä‘en Ä‘ang phá»§ trùm lên cảnh váºt quanh mình. Ngưá»i giao liên đã đứng chá» anh tá»± lúc nà o, ra dấu Ä‘i vá» phÃa bá» sông. Không kịp nghÄ© đến dáng Ä‘i uyển chuyển mà nhanh nhẹn cá»§a bóng ngưá»i trước mặt, anh vá»™i vã bước theo sau để khá»i bị lạc lối. Anh quá» quạng lần từng bước và o trong khoang đò cháºt hẹp, ngồi xuống bên chiếc túi xách ngưá»i nữ giao liên vừa trao cho. Những ngón tay thuôn mịn thị thà nh khiến anh bất giác quay nhìn bóng ngưá»i ngồi cạnh. Trong tăm tối, là n hÆ¡i thở thÆ¡m hương con gái chuyá»n dáºy trong anh cảm giác mÆ¡n man diệu kỳ là m pháºp phồng cánh mÅ©i... Hai đứa mi nằm sát xuống, không được noái chuyện nghe! Tiếng ngưá»i chèo đò thì thà o vá»ng qua vách nứa khép kÃn. Ngưá»i sinh viên và bóng ngưá»i con gái im lìm nằm xuống bên nhau. Anh nằm trân mình không dám má»™t mảy may động Ä‘áºy. HÆ¡i thở, là n hương, như sợi dây vô hình trói ghì cảm giác là m tê rần những đầu ngón tay bấu cứng mảnh ván khoang đò. Tiếng nước vá»— và o mạn đò Ä‘á»u đặn theo nhịp chèo ru anh và o giấc ngá»§ cháºp chá»n, loáng thoáng những hình ảnh thân yêu Ä‘ang trôi và o ká»· niệm. Bóng mạ tất tả má»—i buổi mai cho kịp phiên chợ. Dáng ngưá»i cha cần mẫn là m thợ may ngoà i phố, ngà y hai buổi cong lưng đạp xe Ä‘i vá» qua khoảng đưá»ng lát gạch đỠcá»§a khu xóm Bao Vinh. Bóng cầu thướt tha bầy áo lụa, khăn san bay thắm mà u chiá»u cho hồn ai ngÆ¡ ngẩn trông vá»i. Tất cả Ä‘ang xa dần theo giòng nước trôi xuôi. Còn lại anh hoảng hốt lao Ä‘ao trong con đò chèo ngược nước. à nghÄ© buồn bã trà o tá»›i như nước triá»u dâng khiến anh muốn đưa tay vuốt mặt, mắt mở trừng nhìn và o mà u đêm tăm tối... Cô gái trở mình trong giấc ngá»§ say. Nà ng nằm nghiêng ngưá»i, bầu ngá»±c êm mượt chạm lên cánh tay anh. Ngưá»i sinh viên nằm im nghe tiếng thở mình và hÆ¡i thở cô gái hiá»n thÆ¡m quyện và o nhau, bá»nh bồng tâm trÃ...
Ãò lên tá»›i bến Tuần và o lúc ná»a đêm. Há» sẽ tạm trú qua đêm ở khu bến chợ để ngà y mai tiếp tục Ä‘i bá»™ và o khu giải phóng. Trong gian phòng trá» lù mù ánh đèn dầu, anh sinh viên nhìn sá»ng cô gái quên cả tiếng chà o từ giã cá»§a ngưá»i chèo đò.
Cô gái mỉm cưá»i, nhìn khuôn mặt ngạc nhiên đến sá»ng sá» cá»§a ngưá»i sinh viên.
- à khẩu rồi hỉ ? “Con Gái Thầy Nô†đây. Bộ lạ lắm răng!?
- Thiệt không ngá» gặp Ãông ở đâỵ..Và cả bà chằng “Con Gái Thầy Nô†nữa.
- Mình Ãông thôi, còn cái tên tê là vì ngưá»i ta đặt cho mình. Dù không ưa, không đúng, ngưá»i ta cÅ©ng cứ gán cho.
- Rứa mà tui lại nghe đồn là Ãông đã trưng bằng cá»› rõ rà ng cho ngưá»i đặt tên rồi mà !?
Nhìn khuôn mặt không vui cá»§a cô gái, anh nói lãng sang chuyện khác. Có lẽ vì hoà n cảnh, vì chuyến đò vừa qua, hai ngưá»i chuyện trò thân máºt như bạn cÅ© lâu ngà y gặp nhau, cho dù ngưá»i sinh viên cÅ©ng như nhiá»u thanh niên khác chỉ là khách quen cá»§a quán chè gia đình cô gái. HỠđến chẳng phải vì chè ngon trong chiếc quán vưá»n thÆ¡ má»™ng, mà đểå thả hồn mÆ¡ má»™ng, ngắm nhìn đôi mà y liá»…u cong dà i và nét đẹp tản thần vá»›i thân hình vệ nữ cá»§a cô há»c trò ngổ ngáo trong cánh áo tay trần mịn óng măng tÆ¡.
Cái tên “Con Gái Thầy Nô†được gán ghép cho Ãông sau lần má»™t gả há»c trò trưá»ng Nguyá»…n Du đến quán chè há»i có phải nà ng là con gái cá»§a thầy Nô. Gã há»c trò và đám bạn cưá»i phá lên khi nghe nà ng ngây thÆ¡ trả lá»i cha mình là má»™t ông Ãá»™i Cảnh Sát. Và i ngà y sau khi Ãông tìm hiểu ra được ý bởn cợt quá đáng cá»§a gã há»c trò muốn há»i có phải hạ thân nà ng bạch bản và lấy đó rêu rao là m trò đùa, nà ng tức giáºn đến phát khóc quyết chà trả thù. Giữa lúc gã há»c trò Ä‘ang quây quần cùng bầy bạn, cô gái bưng chè đặt lên bà n xong lấy trong túi áo ra và i sợi lông dà i Ä‘en nhánh thả và o ly chè. Cá»§a “Con Gái Thầy Nô†tặng đó! Ä‚n vô cho bổ bá» ngang, sang bá» dá»c... Từ sau ngà y đó, cái biệt danh quái ác đã gắn liá»n vá»›i cô há»c trò dạn miệng ngổ ngáo và gã há»c trò thì mất biệt tông tÃch, chẳng còn thấy đến quán chè ba hoa cùng bè bạn.
Cho đến má»™t ngà y... sau Tết Máºu Thân. Thà nh phố Huế tang thương, lữa đạn ngút trá»i. Gã há»c trò trưá»ng Nguyá»…n Du xuất hiện trước cá»a nhà Ãông vá»›i súng ngắn, băng Ä‘á», và má»™t nhóm ngưá»i gươm súng nạt ná»™ oai phong. Gã há»c trò Ä‘á»c án lệnh cá»§a Ủy Ban Cách Mạng Thà nh Phố để bắt giữ ngưá»i cha là Cảnh Sát Ngụy. Sau má»™t hồi lâu khóc xin, gã há»c trò đồng ý cho Ãông Ä‘i theo Cách Mạng để ngưá»i cha khá»i phải bị bắt. Không kịp từ giã cha mẹ, gia đình, cô gái ra Ä‘i. Cuá»™c Ä‘á»i nà ng sa và o lối rẽ không ngá». Nà ng thoát chết lúc băng qua Tây Lá»™c, theo nhóm du kÃch vÅ© trang rút vá» Văn Thánh, An Hoà , rồi an toà n và o khu giải phóng. Gã há»c trò ba hoa vô hại trong quán chè ngà y nà o nay là má»™t xã đội trưởng du kÃch, lầm lì, tÃnh toán. Ngà y Ãông hay tin cha bị sát hại tuy nà ng đã bằng lòng vô bưng theo kháng chiến là ngà y Ä‘au buồn nhất trong cuá»™c Ä‘á»i nà ng. Ná»—i Ä‘au thương tiếc cha và sá»± uất giáºn sao quá ngây thÆ¡ để bị phỉnh gạt khiến nà ng quên sợ tìm gặp gã há»c trò du kÃch, nguyá»n rá»§a không tiếc lá»i. Sắc đẹp cá»§a cô gái mà hắn vẫn hằng thương tưởng và táºp thể những ngưá»i trẻ tuổi má»›i và o bưng quanh nà ng khiến hắn đà nh tìm lá»i dịu ngá»t. Công việc hà ng ngà y dạy há»c cho trẻ em trong là ng, gần gá»§i vá»›i tiếng cưá»i trẻ thÆ¡, giúp nà ng nguôi ngoai phần nà o ná»—i nhá»› gia đình, phố xá. Chuyến Ä‘i Ngá»c Hồ đêm qua là công tác giao liên đầu tiên nà ng được táºp thể giao sau gần ba tháng quẫn quanh trong khu rừng ngán ngẩm mặt ngưá»i...
Ãêm đầu sông trôi sâu và o quá canh tà n, rá»i rạc tiếng chó sá»§a sao khuya. Trong gian phòng má» ngá»n dầu hao, tiếng cô gái má»m theo giòng lệ rưng.
- Gặp anh, Ãông mừng mà tá»§i. Em Ä‘ang vui, nhưng không biết mình nên buồn hay vui. Cuá»™c sống tai ương lao tá»›i quá nhanh đến choáng váng, ngã khụy.
Mái tóc cô gái dà i hÆ¡n dạo trước Tết, thả bóng tối và o đôi mắt sâu huyá»n diá»…m rồi buông há» xuống bá» vai tròn trịa thanh xuân
- Ãông còn nhá»› bức tranh tôi vẽ cô gái vá»›i đôi mắt mà u tÃm biếc.
Cô gái nhìn ngưá»i thanh niên mỉm cưá»i chế diá»…u.
- Ông há»a sÄ© ni vẽ đẹp mà lối tặng tranh lại cà ng độc đáo hÆ¡n ai hết. Ai Ä‘á»i Ä‘em tranh đến tặng mà lén nhét vô giữa bụi bông cẩn rồi bá» vá». Mạ dá»n vưá»n thấy Ä‘em vô... Vẽ vá»i chi mà cắc cá»› rứa không biết ? Mắt to như khu chén, cổ dà i như cổ cò, tay chưn thì lòng thòng... Nói thì nói rứa, mà khi em xin treo phiá sau quầy thì mạ chịu liá»n... Mắt tÃm có lẽ vì khóc nhiá»u phải không anh?
Ngưá»i há»a sÄ© bước khẻ đến bên cô gái. Anh cầm tay nà ng. Há» im lặng nhìn nhau. Bên ngoà i trá»i vẫn còn đêm.
(còn tiếp kỳ sau)
Ãầu năm có cô bạn phone à a à ới_Tâm sá»± buồn Æ¡i là buồn, vì kể từ khi cô chia tay vá»›i chà ng, bá»—ng dưng cuá»™c Ä‘á»i cô trở nên vắng ngắt lẻ loi lạ lùng. Tôi má»›i quen biết cô không lâu, thỉnh thoảng có gặp nhau và i lần. Tôi coi cô như bạn và hình như cô thấy tôi là loại : Down to earth, easy to talk to nên thưá»ng phone tôi, kể lể tâm sá»± đủ má»i thứ trên trá»i dưới đất. Cô xúi tôi là m mai dùm cho má»™t ông_ mà điá»u kiện tiên quyết là :â€chuyện ấy phải là m ăn khá»e khoắn đà ng hoà ng má»›i đượcâ€. Tôi trả lá»i là tôi chẳng thể bảo đảm mấy chuyện ấy được, vả lại thá»i nay có thuốc Viagra hÆ¡i đâu mà sợ!! Món hà ng cô cần, tôi đâu dại thá» trước, nên tôi bảo cô: nếu muốn chắc ăn thì cô cứ việc thá» trước rồi hẵng quyết định:†em chịu hay há»—ng chịu†đâu có khó khăn gì.
Ãằng đầu dây bên kia cô bạn cưá»i rÅ© rượi, cứ y như bị tôi thá»t lét, tôi Ä‘oán chắc_hai má cô Ä‘ang hây hây đỠá»ng và chắc tôi Ä‘ang là m cô vui vẻ lắm, giỡn cợt đủ thứ; nà o đòi cần gấp má»n da, nà o đòi cưới gấp kẻo đợi lâu sốt ruá»™t.Hèn chi ca dao thưá»ng giá»…u:
Buồn chẳng muốn nói, gá»i chẳng muốn trông
Tưởng sự lấy chồng, tỉnh như con sáo
Tôi lầm bầm vá»›i chÃnh mình:
_Ở váºy má»™t mình đâu có sao,tuần rồi nghe Thái thanh hát hai câu cuối cá»§a bà i ca dao phổ nhạc Nụ tầm xuân mà não ruá»™t, và đà n bà có chồng như con cá khốn khổ vì bị mắc câu, nghe quá tá»™i nghiệp:
“Cá cắn câu, biết đâu mà gỡ .
Chim và o lồng, biết thưở nà o raâ€.
Cứ tưởng tượng bá»n đà n bà chúng tôi, lấy chồng Ä‘au đớn khổ sở y như con cá oằn oại dãy dụa vì cái miệng nhá» bé mảnh mai xinh xắn Ä‘ang bị móc rách toác và cả thân mình Ä‘ang bị kéo lê lết bởi lưỡi móc câu to tổ bố cá»§a các đức ông chồng nghiệt ngã. Váºy mà trá»i sinh: chim có cặp, ngưá»i có đôi, nên dẫu:
Cá trong lá», đỠhoe con mắt
Cá ngoà i lá», ngúc ngoắc muốn vô
Chẳng ai muốn sống lá»§i thá»§i, ra và o má»™t mình cô quạnh trong cuá»™c Ä‘á»i buồn tẻ vắng ngắt, mà những vòng tay và tiếng cưá»i hạnh phúc ấm áp cá»§a ngưá»i bạn Ä‘á»i, đã biến mất và o trong quá khứ. Nên khi lẻ loi má»™t mình, thưá»ng ai cÅ©ng ao ước được có đôi có cặp, để thá»§ thỉ tâm sá»± buồn vui, tá»±a vai nhau sống cho qua hết kiếp. Ấy váºy mà thế gian, dưá»ng như chẳng chừa chút thương xót nà o cho há». Hay phải chăng ngưá»i Việt ta, thưá»ng có máu chế giá»…u khôi hà i cao độ, chuyện gì cÅ©ng Ä‘em ra cưá»i cợt châm biếm được, là m cho có lắm nụ cưá»i chở đầy nước mắt cá»§a ngưá»i khác :
Chòng chà nh như nón không quai
Như thuyá»n không đáy, như ai không chồng
Gái có chồng, như gông đeo cổ
Gái không chồng, như phản gỗ long đanh
Cô bạn tôi, đã lỡ má»™t má»™t chuyến đò, tuy hÆ¡i lá»›n tuổi, nhưng dáng cô gầy guá»™c mảnh mai son sẻ, da trắng mÅ©i cao mắt lá»›n. Tuy không đẹp lắm, nhưng nếu chịu cố gắng dà nh thì giá», tô son Ä‘iểm phấn, vui lên vá»›i cuá»™c Ä‘á»i, thì chẳng mấy chốc, tôi được má»i Ä‘i ăn cá»— cưới. Cô lại đà n hay, hát cÅ©ng khá, chỉ tá»™i quá hiá»n là nh và rụt rè, Ä‘i đâu cÅ©ng ngồi má»™t chá»— ngay ngắn, chẳng chà ng nà o biết cô Ä‘ang single để mà cua. Tuy không đến ná»—i phải giống như bá»n con gái tuổi má»›i lá»›n, mà ca dao thưá»ng dà dá»m:
_ Con gái mưá»i bảy mưá»i ba
Ãêm nằm vá»›i mẹ, khóc la đòi chồng
_Con gái mà chẳng lấy chồng
Thiên hạ lấy hết, chổng mông mà gà o
Hoặc như bà già trong ca dao, đã bị chế giá»…u vì không chịu theo thói thưá»ng cá»§a xã há»™i phong kiến, trong đó có những lá»… giáo, táºp tục, đạo đức cổ há»§, chèn ép ngưá»i phụ nữ má»™t cách khắc nghiệt, buá»™c há» phải sống trong khuôn khổ đã ấn định cá»§a xã há»™i là : nếu đã bị lỡ thá»i, thì phải ở váºy, lẻ loi, cô độc cho hết kiếp. Há» quên rằng, phụ nữ cÅ©ng là con ngưá»i, mà con ngưá»i thưá»ng thÃch sống quần tụ trong má»™t táºp thể xã há»™i, và có quyá»n được sống tá»± do và được hưởng hạnh phúc lứa đôi. Thế nên, cái mồm bạc bẽo vô tá»™i vạ cá»§a thế gian, thưá»ng lên án, giá»…u cợt những phụ nữ, dám mạnh mẽ phản kháng đối nghịch vá»›i ná» nếp, lá» thói, khuôn phép đã trói buá»™c cuá»™c Ä‘á»i cá»§a há»:
_Ráºp rình nước chảy qua đèo
Bà già tấp tểnh mua heo cưới chồng
_Bà già đi chợ cầu Ãông
Xem một quẻ bói lấy chồng lợi chăng
Thầy bói gieo quẻ nói rằng
Lợi thì có lợi nhưng răng không còn
_Bà già đã bảy mươi tư
Ngồi trong cá»a sổ gá»i thư kén chồng
Phụ nữ xưa, mấy ai có bản lÄ©nh, dám vượt qua khúc mắc ngang trái cá»§a miệng tiếng, để vùng lên dà nh lấy hạnh phúc cho Ä‘á»i mình.
_Mai mưa, trưa nắng, chiá»u nồm
Trá»i còn luân chuyển, huống mồm thế gian
_Ngán thay, lưỡi độc đuôi ong
Xui ngưá»i tan hợp, dứt lòng nghÄ©a nhân
Chỉ thấy Ä‘a số hồng nhan xưa, khóc thân bạc mệnh, tối ngà y giam hãm quên lãng Ä‘á»i mình, trong xó xỉnh tù túng cá»§a gia tá»™c và xã há»™i.
_Mình em, đứng tựa bên cầu
Nhá»› thương ngưá»i cÅ©, dạ sầu bÆ¡ vÆ¡
_ Mình em vò võ năm canh
Lẻ loi gối chiếc, lạnh lùng chăn loan
_ Má»™t mình, lòng những bÆ¡ thá»
Dá»±a cây, cây ngả, dá»±a bá», bá» xiêu
Ãó là thá»i xưa, bây giỠở Úc, các cô các bà , đã qua rồi những ngà y và ng son cao giá cá»§a thá»i†nam thừa nữ thiếuâ€. Nhưng tuy váºy, trị giá cá»§a đà n ông Việt ở Úc cÅ©ng chẳng gia tăng, vì các bà thà ở váºy nuôi con, để được tá»± do thoải mái, đã có chÃnh phá»§ trợ cấp, cho các bà cuối tuần tha hồ ăn diện cho đẹp để Ä‘i khiêu vÅ©, há»™i hè hoặc Ä‘i bÆ¡i vá»›i chúng bạn, còn hÆ¡n là cứ mãi phải phục dịch chìu chuá»™ng đức ông chồng vừa khó tÃnh, lắm đòi há»i, lại hÆ¡i tà là doạ bay vá» Việt Nam lấy vợ nhÃ! Ỏ Việt Nam, miá»…n là các ông có quốc tịch Úc, cho dù 70 tuổi, răng long tóc bạc, hay Ä‘ui què sứt mẻ, bịnh nặng sắp xuống lá»—, các cô Việt Nam vẫn cứ lấy, để được xuất cảnh sang Úc. Tôi thấy cô bạn tôi, thá»i buổi nà y, cứ ở váºy nuôi con, chắc khá hÆ¡n, nên kiếm cá»› thoái thác việc mai mối, nại cá»› ca dao có câu :
Ở Ä‘á»i có bốn chuyện ngu : Là m mai, đứng nợ, gác cu, cầm chầu.
Là m mai, được thiên hạ xem là đệ nhất ngu, tôi dù có thiếu thông minh đến đâu, cÅ©ng hiểu là m trò mai mối chẳng được lợi gì, mà không chừng còn bị phiá»n phức lôi thôi, vả lại, tôi đâu biết cô kén chồng theo tiêu chuẩn nà o, là m thế nà o biết ai hợp lệ mà giá»›i thiệu?
Có cô chỉ cần tình:
_Yêu nhau chẳng quản cá»a nhÃ
Chuồng chim cũng lấy, chuồng gà cũng theo
_Yêu nhau chẳng ngại nghèo già u
Một manh áo rách, bạc đầu vẫn duyên
_Yêu nhau má»i sá»± chẳng ná»
Một trăm chỗ lệch, cũng kê cho bằng
Có cô chỉ thÃch chá»n chồng vừa có bằng cấp, vừa có địa vị cao trong xã há»™i, lại kiếm được nhiá»u tiá»n:
“Phi cao đẳng, bất thà nh phu phụâ€.
NghÄ©a nôm na là : “Không phải là bác sÄ©, khá»i thà nh chồng vợâ€
Hoặc chá»n chồng văn hay chữ tốt, viết lách hÆ¡n ngưá»i:
Chả tham nhà ngói tà y đình
Tham vá» ngá»n bút ráºp rình trên tay
Nói váºy, chứ mấy ông nhà báo ở Úc, cứ rên rỉ than thở ngắn dà i, lại ưa dá»a dẫm:†dân là m báo viết lách báºn rá»™n vất vả, đến ná»—i vướng và o nghiệp là m báo, sẽ trở thà nh mặt xanh nanh và ng†. Dẫu nà ng không tham nhà cao cá»a rá»™ng, chỉ thÃch văn hay chữ giá»i, nhưng nếu đức ông chồng dung nhan mặt mÅ©i lúc nà o cÅ©ng xanh lè như ăn trá»™m bị bắt quả tang, thì các nà ng nhìn thét cÅ©ng phải chán!
Có cô chỉ chá»n kẻ có tiá»n, chẳng cần tà i năng chức tước gì ráo :
_Thông ngôn ký lục chẳng mà ng
Lấy chồng thợ bạc, đeo và ng đỠtay
_Trăm năm trăm tuổi, trăm chồng
Hễ ai có bạc, thì bồng trên tay
Cũng chẳng ngại tuổi tác chênh lệch
_Ão dà y, chẳng nệ quần thưa
Bảy mươi có cá»§a, cÅ©ng vừa mưá»i lăm
_Ông già tóc bạc phơ phơ
Lắm tiá»n nhiá»u cá»§a, gái tÆ¡ động lòng
_Trá»i mưa nước chảy qua sân
Em lấy ông lão, qua lần thì thôi
Bao giá» lão móm chầu trá»i
Thì em lại kiếm má»™t ngưá»i trai tÆ¡
_Cà ng già cà ng dẻo cà ng dai
Cà ng gẫy chân chõng, cà ng sai chân giưá»ng
_Cà ng già , cà ng nhẹ phao câu
Cà ng lên xuống tiện, cà ng mau nhịp nhà ng( nghi quá, nhỠViagra chắc!!)
Có cô tuy không thèm bằng cấp, tiá»n bạc gì cá»§a chà ng,nhưng nhất định phải là báºc :
“ Ãà n anh kẻ cả,Tai to mặt lá»›n, chuyên: Ãè đầu bẻ cổ thiên hạâ€
Muốn như váºy, chắc chà ng phải có kungfu đầy mình, đánh đấm lẫm liệt hà o hùng y như các nhân váºt trong phim truyện Hồng kông, má»›i là m trái tim các cô khoái chà rung động tháºt sá»±.
Có cô xem trá»ng sá»± khôn ngoan thông thái cá»§a chà ng, coi sá»± khôn ngoan cá»§a chà ng hiếm quà như rồng, cao giá như và ng cốm. Tuy ở đây, ca dao không nói rõ là khôn như thế nà o và khôn vá» lãnh vá»±c gì.
_Pháºn gái lấy được chồng khôn
Xem bằng cá vượt vũ môn hóa rồng
_Pháºn gái lấy được chồng khôn
CÅ©ng như và ng cốm mà chôn chân giưá»ng
Ở Úc, tuy kiếm ngưá»i giúp việc nhà , cá»±c kỳ hãn hữu, ngưá»i Việt dù già u có đến đâu cÅ©ng hiếm ngưá»i dám thuê mướn ngưá»i giúp việc nhà . Nhưng các chà ng thuá»™c loại thÃch quanh quẩn ở trong bếp để†Ãuổi gà cho vợâ€, hoặc chỉ để “ sá» Ä‘uôi con mèoâ€. Hoặc siêng là m việc nhà theo kiểu:
Là m trai rá»a bát quét nhÃ
Vợ gá»i thì dạ, bẩm bà con đây
Chắc cÅ©ng không đắt khách, nhưng kẹt ná»—i là tôi chẳng biết ai như váºy để giá»›i thiệu cho cô bạn hiá»n, Ä‘ang khóc thét vì ná»—i cô đơn ám ảnh. Rồi khi Ä‘á»c câu ca dao:
Bắc thang lên táºn ông trá»i
Bắt ông Nguyệt Lão, đánh mưá»i roi mây
Ãánh rồi lại trói gốc cây
Há»i ông Nguyệt Lão se dây tÆ¡ hồng
Nà o dây se Bắc, se Ãông
Nà o dây se vợ, se chồng ngưá»i ta
Vụng se, tôi phải chồng giÃ
Tôi giáºn ông, muốn đốt nhà ông đây.
Cô bạn hỡi, tôi không muốn bị đốt nhà cho dù nhà tôi có bảo hiểm đà ng hoà ng, nhưng chuyện là m mai cho cô, chắc tôi xin kiếu, cũng chẳng hẹn dịp khác.
Chuyện cuối năm
Buổi sáng mùa xuân, nắng mặt trá»i phá»§ xuống, in rõ bên cá»a sổ. Tôi nhìn khắp má»i nÆ¡i, toà n là mà u xanh ráºm lá thiên nhiên. Mùi thÆ¡m hoa hồng dịu ngá»t, mùi cá» dại ngây ngây. Mùi cây lá xanh tươi muôn thá»§a. Tôi sung sướng thấy mình có đầy đủ. Má»™t lần nữa, tôi lại ngắm nhìn xung quanh . Cảnh đồi xanh mướt, cảnh khói trắng từ trong mái nhà đang bay ra, cảnh đưá»ng chân trá»i và thôn xóm, tôi cà ng thấm thÃa khung trá»i xinh đẹp êm ả mùa xuân.
Hai bên cá» dại hoa nhung tÃm
Chen lẫn trắng và ng khoe nhởn nhơ
Riêng tôi với gió thầm thì hát
Bông lúa cựa mình rung phất phơ …
NÆ¡i đây, không có ai kể chuyện nÆ¡i quê tôi, nhưng tôi đã nhìn thấy được hết là ng xóm thân thuá»™c gần xa, Ä‘ang rá»™n rà ng chuẩn bị đón xuân. Bá»—ng nhiên tôi nhá»› đủ thứ … Nhá»› con đưá»ng gáºp ghá»nh, lồi lõm cá»§a quê hương bên căn nhà sạch sẽ bóng láng, ai và o nhà cÅ©ng để già y dép ở ngoà i thá»m. Nhá»› vưá»n tược quanh nhà bị cây cối lấp che hết. Rau cải cÅ©ng như những quả hồng má»m mịn, Ä‘ang lÆ¡ lá»ng trên cây mà tôi không dám đưa tay sá» và o …
Còn nữa, nhá»› con gà xù lông từng chùm, chạy nghiêng ngả dưới những cây máºn…Nhá»› những cái tát cá»§a ông cụ thân sinh tôi trong bá»™ áo quần mà u trắng nhạt, đứng chống nạnh, giá»ng giáºn dữ: « Con gái mà ăn mặc « Hippi » Ä‘i nhảy nhót váºy hả ! » Bốp ! bốp ! Cảnh nà y quen rồi, lúc đầu tá»§i thân tôi khóc thầm . Riết rồi đâm quen, chẳng thèm khóc nữa… Tôi háºn « ông già » khó tánh.
Rồi lại nhá»› mối tình thÆ¡ dại, mê man hẹn hò bên bụi tre um tùm, dưới đêm trăng trong sáng, bị ông hà ng xóm nhìn thấy, là m tôi mắc cở muốn chui xuống đất…chết luôn. Kể từ đó, thấp thoáng bóng ông là tôi quẹo sang đưá»ng khác, đôi khi vô tình chạm mặt ông, tôi sượng trân, chết Ä‘iếng, mặt cứng đơ…
Rồi lại nhá»›, má»™t ngà y cá»§a tháng giêng năm …Thấy thằng Cá»p bên cạnh nhà tôi Ä‘i chợ mua những thứ lặt vặt , tiêu á»›t, gừng, tá»i v.v…Tò mò tôi gạn há»i, té ra thằng Cá»p, thằng XÃnh, thằng Mánh trá»™m gà cá»§a bà Bún ở là ng dưới .
Ba thằng hăm he tôi mà hé miệng, ba đứa sẽ…rạch mặt tôi. Ãêm đó ba thằng ôn dịch rá»§ tôi lên trên sân thượng nhà thằng Cá»p coi cắt cổ gà . Thằng XÃnh mang theo cái bếp bằng lò xo, bình nước và cái nồi để là m thịt con gà mái . Nhổ lông gà thằng Mánh cho và o bao bố cẩn tháºn, ngà y mai Ä‘em Ä‘i chôn. Ãêm đó tôi chứng kiến con gà bà Bún và o hết trong bụng cá»§a ba thằng ôn dịch và cả tôi nữa .
Hôm sau, bà Bún phát hiện mất con gà mái. Uâi trá»i ! bà chá»i cả là ng Ä‘á»u nghe. Bà Bún ôm cái rổ trong đó có gạo và mấy đồng tiá»n, bà đi quanh xóm kêu gà o thảm thiết . Má»—i câu chá»i như sắp sẵn trong bụng, và má»™t câu chá»i là má»™t đồng tiá»n và nắm gạo tung lên rÆ¡i xuống đất .
Qua sáng hôm sau, bà ôm cái rổ Ä‘i lên Ä‘i xuống, tiếp tục chá»i tiếp. Nghe bà Bún chá»i, tôi muốn xây xẩm. Chịu không nổi, nên tôi nói dối ba mẹ xin đến nhà bà Ngoại để ông Cáºu tôi kèm toán, ba mẹ tưởng tôi siêng há»c, nên cho Ä‘i liá»n ( nhà Ngoại tôi cách đó khoảng năm cây số ) .
Hai hôm sau, tôi vá» nhà thì trá»i Æ¡i …Gia đình nhà tôi và bà Bún vừa xẩy ra má»™t tráºn ẩu đả tÆ¡i bá»i hoa lá. Bà Bún Ä‘i ngang nhà tôi thấy lông gà bên cạnh giếng, bà quả quyết nhà tôi ăn trá»™m gà bà . Mẹ tôi không chịu được lá»i vu khống, mà cả nhà tôi cÅ©ng không ai chịu được, nên hùng hổ nhảy ra ăn thua đủ vá»›i bà . Lúc đầu chỉ có Mẹ tôi gây gá»— vá»›i bà Bún, chồng bà Bún bênh vợ nhảy và o. Ba tôi đứng má»™t bên ngứa mắt liá»n nhảy vô tiếp sức vá»›i mẹ tôi. Mấy đứa con bà Bún cÅ©ng nhảy vô, đà n em tôi đứng xá»› rá»› thấy váºy xông và o tiếp chiến ngay.
Chồng bà Bún và ba tôi sừng sá»™ gầm gừ nhau. Mẹ tôi vá»›i bà Bún váºt nhau chúi xuống đất, hai tay cà o nhau quyết ăn thua đủ. Em trai tôi cùng con trai bà Bún, thoi nhau đến vỡ mặt, bể môi. Con gái lá»›n bà Bún nắùm tóc em gái tôi váºt xuống, em gái tôi ú á»› túm tóc cá»§a đối phương kéo giáºt ngược lại. Tiếng hét, tiếng khóc vang lên tạo thà nh má»™t âm thanh há»—n độn tháºt khá»§ng khiếp. Bà con hà ng xóm, tròn mắt, nhốn nháo nhìn nhau vá» vụ bà Bún mất gà , rồi ùa đến đầy sân nhà tôi , há» vá»™i nhảy và o giữa vòng chiến để giải hòa .
Sau tráºn đánh nhau hai bên . Gia đình nhà tôi ở là ng trên.Ž Gia đình bà Bún ở là ng dưới tưởng đâu đã êm vì mệt má»i. NgỠđâu, hôm sau bà Bún ôm rổ gạo trá»™n muối Ä‘i ngang cổng nhà tôi chưởi nữa. Mặt bà Bún cà ng dữ dằn, không thấy chút mệt má»i . Bà trợn mắùt nhìn và o nhà tôi. Ba tôi bắt ghế ngồi trước sân nghênh chiến . Mắt ba tôi nhìn chăm chăm phÃa trước, như suy nghÄ© chuyện gì như gây cấn lắm ! Phải có cách gì chứ không lẽ để bà mất gà cứ nhắm và o nhà mình mà chưởi mãi !
Cả nhà tôi tức lắm ! Tâm trà cá»§a tôi cÅ©ng bị uất háºn nữa…Tôi rất nhiá»u lần muốn khai tháºt vá»›i ba tôi, nhưng tuổi trẻ ngu dại lại nhá»› lá»i Ä‘e dá»a cá»§a tụi thằng Cá»p đòi rạch mặt nên không dám nói. Bà Bún hốt gạo trong rổ, rẩy tung lên con đưá»ng và o nhà tôi, bà vừa khóc vừa chá»i, rÃt qua kẽ răng méo xệch :
- Tổ cha, mả mẹ ba Ä‘á»i chúng mà y ! Năm hết Tết tá»›i, chúng mà y ăn gà nhà tao cho tụi mầy mắc xương ngang cổ, há»™c máu chết ba Ä‘á»i nhà bây. Ba Ä‘á»i chúng mà y sẽ xui năm cùng tháng táºn mạt kiếp…Trá»i Æ¡i ! con gà mái nhà tao má»—i ngà y đẻ trứng, nỡ nà o chúng mà y ăn tươi nuốt sống…Ôâi quân khốn nạn, chó đẻ...Hu hu hu…
Tôi đứng chết trân trong nhà nhìn ra ngoà i cổng, nghe bà Bún chá»i mà nghếch mặt ra, và tá»± há»i ông Trá»i, ngà y thưá»ng bà Bún hiá»n là nh, dá»… thương vì mất gà mà bà đã thay đổi, chá»i bá»›i bặm trợn thà nh ngưá»i hung dữ đến rợn ngưá»i. Bá»—ng ba tôi quắc mắt quát :
- Nòi gà mái đẻ lang, không giữ ở nhà để đẻ báºy, mất gà đáng Ä‘á»i. Oan ức nổi gì ? Bà còn lảng vảng nhà tôi, tôi xuỵt chó ra cắn bà bây giá»â€¦
Miệng bà há hốc, định xông vô nhà tôi, nhưng con chó Ä‘en Ä‘ang gầm gừ muốn nhảy ra. Bà Bún phun má»™t bãi nước miếng xuống đất, rồi ngoe nguẩy bá» Ä‘i, miệng không ngá»›t chá»i bá»›i. Tôi chưa nghe ai mà chá»i rá»§a như bà Bún. Nghệ sÄ© Hồng Vân trong vở kịch chá»i vụ mất gà cÅ©ng chưa bằng bà Bún. Giá»ng Bắc chá»i có âm Ä‘iệu lên bổng xuống trầm, còn dá»… nghe. Giá»ng miá»n Trung bà Bún lúc rá»§a xả ầm ỉ nghe muốn nổi da gà , rợn tóc gáy. Tiếng chá»i bà như má»™t bà i văn tế cá»§a Quỉ ai nghe cÅ©ng phải giáºt mình, muốn bệnh theo lá»i chá»i cá»§a bà luôn. Tôi có cảm nháºn rất rõ vá» sau nà y, má»—i lần gặp bà Bún tôi cứ nhăn mặt lại, vì chÃnh bà là m tôi sợ nhất …
Bà Bún đi rồi . Ba tôi lẩm bẩm : Không biết đứa nà o trộm gà rồi bỠlông bên nhà mình ? Hay là lông gà ở đâu bay tới ?
Tôi lặng thinh quay Ä‘i, ba tôi gá»i giáºt lại :
- Con Xuân đi đâu đó ?
- Ãâu có Ä‘i đâu ba !
- Ãi pha cho ba ly trà .
- Dạ .
Rồi ba tôi nhăn mặt :
- Lạ tháºt ! Nếu ai thù gì mình thì há» bá» cả đống lông gà , tại sao và i ba cá»ng ? mà lông gà mà bay sang nhà mình, tụi ăn trá»™m gà ở gần đâu đây, chứ không không ở đâu xa ?
Ba tôi láºp luáºn như váºy, rồi Ä‘i qua, Ä‘i lại các nhà bên hà ng xóm …Cả nhà đi vắng, tôi vá»™i chạy sang nhà thằng Cá»p. Thấy thằng Cá»p Ä‘ang ngồi chẻ tre Ä‘ang rổ bên cá»a sổ, tôi đến ngồi bên cạnh há»i nhá» :
- Có phải mà y bỠlông gà bên giếng nhà tao ?
Mặt thằng Cá»p xìu lÆ¡, sợ sệt nhìn ngược nhìn xuôi :
- Thằng XÃnh lấy lông còn sót, nên lông bay sang nhà mà y ? Mà y nhá»› đừng hé răng à nghen !
- Ưø ! tôi gáºt đầu . Rồi há»i nhá» :
- Mà y có nghe bà Bún chá»i không ?
Thằng Cá»p gáºt đầu, rồi đưa tay rá» cổ :
- Nghe bả chá»i tao muốn sưng cổ há»ng luôn.
Tôi run run :
- Cho bá» cái tÃnh nghịch ngợm cá»§a mà y Ä‘i !
- Ãâu phải mình tao. Tụi thằng XÃnh, thằng Mánh biến đâu mất rồi …
Tôi ra vá». Không ngá» ba tôi Ä‘i đâu cÅ©ng vừa vá», thấy tôi ở trong nhà thằng Cá»p Ä‘i ra, ông gáºt gù đầu hai ba cái. Tôi có cảm nháºn là ông đã tìm thấy Ä‘iá»u gì , và y như rằng … Trá»i ạ ! Tôi cÅ©ng có chút suy nghÄ© như ông. Há»… nghi đâu trúng đó. Ba tôi nghi thằng Cá»p là đúng ngay ! Tối đó ba tôi gạn há»i. Tôi chối dà i dà i . Mẹ tôi ngồi phÃa sau vẻ mặt âu lo biết tôi sắp được « ăn đòn ». Bà biết ba tôi mà giáºn lên thì phải biết, ông cho ăn đòn « không đẹp » là không ăn tiá»n…Biết dùng tâm lý không xong, « ông già » tôi xán hai cái tát nẩy lá»a, và quất roi và o mông tôi Ä‘au Ä‘iếng. Mẹ tôi đứng chắn ngang ở giữa không cho ba tôi đánh tiếp . Ba tôi nói : « Coi nó bạo gan tá»›i đâu ? » Tôi hét lên vì Ä‘au xoa…mông chạy khóc quanh nhà .
Ba tôi đánh Ä‘au quá, tôi khai ra thằng Cá»p, thằng XÃnh thằng Mánh bắt gà nhà bà Bún. Tưởng đâu khai ra nhẹ tá»™i, hoá ra nháºn thêm ba roi như đứt ruá»™t, vá» tá»™i khuya khoắt mà con gái dám tụ năm tụ ba vá»›i bá»n con trai .
Sau tráºn đòn cá»§a tôi, thằng XÃnh, thằng Cá»p, thằng Mánh cÅ©ng bị đòn nhừ tá». Gia đình bà Bún xin lá»—i gia đình nhà tôi. Ba mẹ tôi cÅ©ng xin l. Á \2e‰ .. Á \2 å»—i lại việc đánh nhau váå«a rồi . Hôm sau cả xóm Äåá»u biết thá»§ phạm trá»™mågà bà Bún.
Năm naå, năm con Gà , lòng tôi tháºåy nôn nao. Xin gởi đến quå vị độc giả câu chuyá»ån mất gà cá»§a bà hà ng xóå năm xưa, và những ngá»n åoi vá»t cá»§a ba tôi như nháå› má»™t bà i há»c cá»§a thá»iåbé nhá» ham vui chưa đủ kåả năng ý thức. Tưởng Äåã quên dần theo năm thángå không cố nhá»› mà hiện rå.
Năm Gà kể chuyáå‡n Gà , Ä‘á»c xong bà i nà y, åuà vị nà o nuôi gà nên coå lại chuồng gà có mất cån nà o không ?
å KÃnh chúc quà độc giáºå thương mến có má»™t mùa åuân ấm áp bình an, hạnh åhúc và nhiá»u may mắn hÆ¡nånăm cÅ©.
bichxuaåparis@yahoá»com
http://biåhxuanparis.onlinẹfr
å
åp align="left">
åhải mất dăm lần bảy lÆåợt nói Ä‘i nói lại, ngá»å ngà o có, Ä‘ay nghiến có, åá»n dá»—i có, mặt nặng mÃåy chì có, giáºn lên giáºn åuống có, váºt vã trăm Ä‘iå»u, váºy mà rồi cuối cùåg anh vẫn chưa chịu vâng åá»i. Chuyện hết sức giáå£n dị đó hai mẹ con cứ åhải đấu tranh vá»›i nhau t廫ng ngà y má»™t, từng bữa åá»™t, lúc rảnh rang, lúc báån bịu, đến cả lúc ngá»åi và o bà n ăn vẫn còn đưå ra bà n cãi, váºy mà anh cáå© má»™t má»±c không, không, kåông.
Bà mẹ åó lúc đã phải váºn dụnå lôi hết các câu ca dao, t廥c ngữ ra để cố lay chuåển, thuyết phục anh mà då°á»ng như anh vẫn cứ trÆ¡åtrÆ¡. Mẹ anh bảo cái ngá»å “ cá không ăn muối cÃ¡åÆ°Æ¡n, con cưõng cha mẹ trÄåm đưá»ng con hư “ rồi cå³ xuống a tỳ địa ngục åả trăm lần cÅ©ng không háå¿t tá»™i, con ạ. Lại có kåi bà mẹ dở cái mà n khócålóc ra vá»›i anh, cố để aåh hồi tâm nghÄ© lại, thếåmà anh cứ trÆ¡ trÆ¡ như gá»å đá.
Bà mẹ åìm những câu tháºt nặng,åvứt và o mặt và o mÅ©i anh åhư mưa rà o nhưng anh vẫn åhư không. Nói thét đâm må»i miệng, ngưá»i bà cứ åã ra, tay chân mệt má»i, cå¡i lưng muốn sụm, công vi廇c vẫn chỉ loanh quanh ởåmức chá»›m bắt đầu.
Nói vừa thì anh åm, nói tá»›i nói lui thì anhålảng Ä‘i nÆ¡i khác, nói hoÃåi nói mãi thì anh đâm cáuå Chẳng còn giữ ý giữ t廩 gì nữa, anh nói đốp låôn và o mặt mẹ “ thì u åem u thÃch ai, u cưới ngưá»i ta vá» là m vợ cho vui cáåa, vui nhà “. Bà mẹ Ä‘i庿ng lên, nghÄ© là anh hoá d庡i, mình lo chuyện cưới åợ cho nó, nó lại bảo cÆåá»›i vợ là cưới cho mìnhå Thá»§a Ä‘á»i nhà ai có Ä‘Ãåu cảnh lá»™ng ngôn đến th庿, vợ chồng là chuyện gåữa đà n ông và đà n bà cån gái, chứ đâu má»™t ngưáåi nữ lại lấy má»™t ngưáåi nữ khác là m chồng. Ráå“i bà ngá»a mặt lên trá»iånhư phân bua vá»›i ai Ä‘ang áåŸ trên đó nhìn xuống “ åhá»i buổi thế nà y có nhÄång nhÃt, lá»™n tùng phèo, ng庣 nghiêng không, Æ¡i hỡi cåo xanh “.
Bà åÄ‘i ra Ä‘i và o thở dà i sưáån sượt. Bà ngao ngán máºåc bà , anh vẫn cứ dá»ng dÆång như khách đến chÆ¡i. Såốt ngà y anh cứ lầm lì nåồi má»™t chá»—, tay cầm conådao con khoét và o khúc cây,åchẳng ra má»™t hình thù nà å cả. Ãẽo chán, anh quẳåg khúc cây nát và o xó rồå lại nhặt khúc khác lên å‘ẽo tiếp. Những bụi cÃåy xung quanh chá»— anh ngồi b廋 vặt dần trụi cả, cà åh nà o cÅ©ng chỉ còn lại nåững nhánh lêu vêu như bà å tay gã cùi. Bà mẹ lại åhổ khi Ä‘i ra Ä‘i và o thấyånhóm cây quà cá»§a nhà bịåtước phá. Bà nghÄ© hay lÃå thằng bé bắt đầu giởåtriệu chứng Ä‘iên ?
<år>
Bà đem chuyện con å‘i há»i han các bà quen biáºåt. Ngưá»i thì bảo nó bá»å ma hà nh, ngưá»i thì Ä‘oánåcó đứa nà o bá» bùa cho nå³, ngưá»i thì nhất địnhåkhuyên việc nà y vô cùng h廇 trá»ng, chị phải lên cåùa cầu xin sư cụ cho bùaåphép giải Ä‘i. Bà mẹ cà åg hoang mang trước các lá»å khuyên ném và o tâm trà bÃå tá»›i tấp như ngưá»i bịåxá» tá»™i ném đá. Rồi bÃå cÅ©ng nghe theo lá»i bà y biáåƒu cá»§a má»i ngưá»i.
<år>
Trước, bà gặp khå³ khăn vì không là m sao báºåo được anh cưới vợ, lÃåc nà y bà lại cà ng cảm th庥y khó khăn hÆ¡n khi muốn åá»§ anh Ä‘i viếng chùa. Bà åtÃnh tá»›i tÃnh lui, xoay chiå»u dăm bảy lượt, lÆ¡ lÆ¡ålà ng là ng, nói y như chẳnå nói vá»›i anh : lâu quá nhÃå chẳng đến lá»… chùa gì åả, hay là hôm nà o ta Ä‘i. åLần đầu, anh cÅ©ng chẳngåđả động gì, sau nghe nháå¯c nhiá»u báºn, anh nói ngayåvá»›i mẹ : u thì lúc nà o cåẳng rảnh, lo cÆ¡m nước xång là có thể tranh thá»§ Ä‘å chùa, ï u có Ä‘i cÅ©ng cháºång phải rá»§ rê ai, lúc nÃåo u muốn cứ lên vãng Pháºåt ai cấm. Bà mẹ phân buaå: ý mẹ là muốn anh cùng å‘i, có lá»… lạy cầu xin váå«n có hÆ¡n, con ạ. Anh Ä‘á»åp chát ngay : nếu cầu mÃ å‘Æ°á»£c, ai chẳng vá»™i lên åhùa. Song sá»± Ä‘á»i nhiêu åhê lắm, cầu cÅ©ng chẳng 呯°á»£c mà muốn cÅ©ng chẳnå xong. Hạnh phúc cứ như åái bóng vá»n vá»n, đùa tråªu con trẻ váºy. Rồi anh åất tiếng hát oang oang : tå Ä‘i tìm em khắp đồi cao,åsuối thẳm. Em ở đâu, h廡i ngưá»i yêu quà cá»§a anå. Bà mẹ ngẩn ngưá»i ra,ånhìn anh, không hiểu ất gåáp gì hết.
åà mẹ lại Ä‘em những gì ånh nói kể lể vá»›i các bÃå lân cáºn. Những bà mẹ åúi đầu và o nhau, bà n luáºån tỉ tê, láºt xáo vấn Ä‘å» lên má»i phÃa, cố truy åìm cho ra căn nguyên cá»§a cå¡i sá»± lạ nà y, giống nhÆå các cụ trong uá»· ban, há»™å đồng há»p bà n việc chÃåh trị, tìm con đưá»ng Ä‘iåcho váºn nước. Chẳng bà ånà o chịu phục bà nà o, aiåcÅ©ng cho ý kiến mình là nåất, là tối ưu, là siêu åiệt; chỉ tá»™i bà mẹ cà åg nghe cà ng thấy lạc lốiå hẫng chân.
Tåôi thì đủ cách, đủ trÃå, đủ phương, đủ kế mÃå đâu vẫn chẳng ra đâu. åLà ng trên, xóm dưới trai åráng, thiếu nữ Ä‘ua nhau Äåi lấy vợ lấy chồng. Ãå¡m cưới rá»nh rang, bà cÅ©åg đã nhiá»u lần được må»i tham dá»±. Ä‚n cá»§a ngưáåi rồi, bà mẹ cà ng cay cÃång đắng, cà ng ngáºm ngùi åấc dạ năm canh. Bà chỉåsợ ăn mãi cá»§a thiên hạå nợ trần gian chất hoà i åhêm nặng, anh con bà cứ áå³ xác trÆ¡ thây, liệu đến bao giá» má»›i trả công tr庣 nợ. Liệu rồi thá»i gåan cà ng lúc cà ng dầy, nhá»å khi bà xuôi tay, nợ Ä‘á»iåchưa dứt, nợ do cái miệåg gây ra sẽ trả lá»i ra såo trước ba toà quan lá»›n påán xét.
Rồiåmá»—i năm trong xóm, trẻ báå§ Ä‘Æ°á»£c thi nhau sinh ra. Cå¡c ông bố bà mẹ Ä‘i đâuåcÅ©ng khoe đứa cháu mình b廥 bẫm. Bà cả xóm trên åảo : dâu nhà tôi vú đúcåtầng tầng, sữa đầy nhuåg nhúc, thằng chó cạp láºåy cạp để mà không hết,åbây giá» bồng cháu cứ náå·ng chình chịch trên tay. åà năm xóm bên chặn lại å ấy chẳng bù vá»›i con hÄ©å nhà tôi mắn đẻ gì Ä‘áºån sợ. Má»›i lấy nhau 3 năå đã có 2 cháu rưỡi rồiå trông đứa nà o cÅ©ng má»™nå cÅ©ng xinh như Kim Ãồng, Nåá»c Nữ. Chỉ tháng ba, tÆå nà y là lại thêm má»™t Ä‘áå©a nữa thôi, sao mà bá»n tåẻ dạo nà y khoẻ thế. Cå¡c bà có ngưá»i chúm chÃmåcưá»i, đà n ông thì cứ Ãåo à o lên tiếng : con chưa åhui ra bố đã chui và o, cháå£ trách cứ sòn sòn năm máå™t. Ãây rồi không khéo n庡n nhân mãn cháºt cả Ä‘á»åa cầu, đến khi chúng tôiåchết chẳng còn đất đâå chôn xác nữa.
å Nghe thế, các bà kêu tåáng lên : khiếp, nói năngåthô tục, không sợ bá»n tåẻ nó cưá»i. Các ông váºån trây trúa chưa chịu tha å các bà cứ là m như chuyá»ån đơn giản, miệng thì cáå© Æ¡ há» mà ghen ngấm, ghenångầm tháºt dai. Ãà n ông åhúng tôi có lại gần má»™å tị thì xua Ä‘i ngoe nguẩyå ấy váºy mà má»›i nghe ai må¡ch thóc là đã nổi cÆ¡n l廥c tặc, tam bà nh. Aên thÃå cố mấy cÅ©ng chán, váºy åà nhưá»ng thì chá»› chịu åuông xuôi. Thế chả trácå là ng xóm mình bây giá» Ä‘å đâu cÅ©ng gặp toà n con tr庻, cứ như câu ra ngõ gặå anh hùng. Vá»›i ngữ nà y gåặc có đến chỉ ná»™i nghå bá»n thằng cu, con đĩ khóc inh lên là đã vá»™i kéo åhau chuồn thẳng. Các ôngåkể xong, xem chừng đắc Ãå cưá»i rung cả râu, cả b廥ng. Các bà nguây nguẩy åéo nhau Ä‘i.
åà mẹ vốn thấy mình hẩå hiu nên Ãt chưá»ng mặt rå thiên hạ. Nhưng trong lòåg thì lúc nà o cÅ©ng nóng báång như có má»› lá»a hun. Bå thở ra thở và o, cứ thaå vắn than dà i vá»›i anh : giå¡ anh nghe u giá» u cÅ©ng đãåcó cháu. Anh vẫn không nÃåi gì.
å å xxxx
å Chuyện anh muá»™n mằnålấy vợ chẳng phải là vå¬ anh không thÃch. Song vì åú thất bại lần đầu khåến cho anh chán má»i chán åê. So vá»›i bá»n cùng lứaåtrong vùng, anh là con ngưá»åi lanh lợi, hoạt bát nhấå. Trong khi bá»n kia còn Ä‘aåg chÆ¡i trò trẻ con chưa láå›n thì anh đã thoáng biếtåthế nà o là hương vị tìåh yêu.
Cái åăm anh Ä‘i là m chung nhóm váå›i XÃn, anh đã bắt đầu åiết yêu rồi đó. Hợp tå¡c dấm dúi anh vá»›i XÃn vÃåo cùng tổ, lúc nà o hai ngÆåá»i cÅ©ng bên nhau như bóngåvá»›i hình. Có XÃn, anh tháå¥y mình đâm năng nổ lên,ålà m việc cáºt lá»±c không åiết mệt. Lần bình bầuånà o anh cÅ©ng được chá»n chấm từ bước tiên tiếnåtrở lên. XÃn cứ khen anhålà nhiá»u tà i, là m việc gåá»i. Anh chẳng mà ng gì baåcái danh hiệu ỡm á», kểåcả mấy tấm giấy khen, nåiá»u đến ná»—i anh chẳng åòn chá»— treo, cứ vứt bừå và o má»™t xó.
å Tâm tư anh mong sao ngưá»å ta cứ để anh là m gần Xån mãi thì dù chẳng đưá»åc bình bầu gì, anh cÅ©ng váå«n lo công việc hết khả åăng. Anh lo hết phần viá»åc cá»§a anh xong, lại lÄ©nh påần cá»§a XÃn, cứ à o à o n寰 quân ta lướt sóng đánå địch. Bá»n trai lưá»i håºm há»±c thầm : mẹ, cái åhằng hùng hục như chết åẫm, theo nó có mà gục, cå»§a sông công chợ, việc h廣p tác là việc vá» lâu vå» dà i, dại vắt sức kiá»åt lá»±c, đến khi nằm má»™tåchá»—, chẳng có tay cán bá»å nà o đến giúp đỡ. Anh åghe hết các lá»i phê bìnhåđó, nhưng giả ngây giả åại cho xong, miá»…n chỉ cáºån được XÃn khen là đủ.å Thế nhưng trò Ä‘á»i tháºå lạ, anh cà ng lÆ¡ là vá»›i åiệc nháºn lãnh danh hiệu åhi Ä‘ua và bằng tưởng lá»åc bình bầu bao nhiêu thì cå ng ngà y anh cà ng được nhåá»u thà nh tÃch thêm lên mÃåi. Tháºm chà hết được å‘ịa phương ca ngợi, hợpåtác xã cá»§a anh còn đượå trên nêu là điển hình Äåể các nÆ¡i khác đến há»å táºp là m theo. Ãiá»u nà yåcà ng khiến cho thanh niên, åhụ nữ giáºn ghét anh, choårằng sá»± năng nổ cá»§a anå là m cho há» phải bị cuá»ån hút theo, đến chẳng còå được nghỉ ngÆ¡i, thanh tåản gì nữa.
å Nay má»™t tiếng, mai má»™t tåếng, ngưá»i ta nói ra nóiåvà o, thêu dệt đủ việc,åcốt tìm ra cách hất chânåanh. Không đánh động gìåđược đến khả năng, sáå± tháo vát, tà i trà cá»§a aåh thì ngưá»i ta nhằm má»™tåkhÃa cạnh khác. Há» khai åhác chuyện anh vá»›i XÃn, tåêu dệt, nêm mắm nêm muá»åi thêm và o, đến trở thà åh má»™t vấn đỠhệ trá»nå. Lâu dần chuyện ấy Ä‘áå¿n tai các ông, anh trong banålãnh đạo.
åói nà o ngay, trong số các ågưá»i cầm cân nẩy má»±c åho hợp tác xã Ä‘i lên, pháå§n đông ai cÅ©ng mến và đ廃 ý đến XÃn cả. Cô khå´ng đẹp, không lá»™ng lẫyågì lắm, song ở cái đồnå đất giữa những ngưá»iåsà n sà n như nhau, bá»—ng náºåy lên má»™t thiếu nữ vừaåxinh xinh má»™t chút, vừa náå¿t na dịu dà ng, vừa nói nåƒng nhá» nhẹ, vừa thướtåtha yểu Ä‘iệu thì chém ch庿t ông, anh nà o cÅ©ng chỉ åuốn chá»™p lấy dà nh riêngåcho mình.
Ngoå i mặt thì ai cÅ©ng giữ mi庿ng nhau, nhưng trong bụng åhì chỉ rình hất nhau Ä‘á»å chiếm độc quyá»n cô gáå. Trong số có đồng chà åhá»§ tịch hợp tác xã và å‘ồng chà táºp Ä‘oà n trưá»ång sản xuất xem ra là xun åoe gần XÃn nhiá»u nhất. å”ng chá»§ tịch thì ra vẻ xåýt xoa cảnh nhà XÃn neo ngå°á»i nên muốn tìm phươngånâng đỡ, ý định dần d座n có dịp sẽ cất nhắcåXÃn vá» phụ giúp ông vá»›å danh nghÄ©a thư ký riêng. åuy váºy, ông còn e dè dư låáºn nên vẫn ngấm ngầm cåá» má»™t dịp thuáºn lợi. åCòn anh táºp Ä‘oà n trưởngåvốn được hợp tác uá»· åuyá»n thêm công Ä‘iểm cho åổ viên, nên sẵn cá»§a tráåi, anh ta phóng tay vung vÃtåban phát cho XÃn không tiếå. Aân huệ đó khiến nhiáåu khi XÃn phải ngạc nhiêå, nhưng lại cứ cho là nháå và o sá»± tham công tham viáå‡c cá»§a anh mà cô được hå°á»Ÿng lây. Cô Ä‘em chuyệnåđó kể vá»›i anh, anh bảo ai cho cứ nháºn, việc gì påải từ khước.
å Từ đó, bá»n trai tráåg lừa dịp khi ông chá»§ táå‹ch hay anh táºp Ä‘oà n trưá»ång ra hiện trưá»ng là y nhå° há» bÆ¡m lá»i và o. Há» n寰 nói chuyện giữa nhau mÃå kỳ tình là muốn rót và oåtai các vị Ä‘ang thèm thuá»ång, câm nÃn đó. Anh thì b庣o : tao nghe cô XÃn sắp l庥y chồng và cưới cái anå là m việc hăng cá»§a tổ må¬nh đấy. Anh khác cãi : lå m gì có chuyện đó, hìnhånhư là anh táºp Ä‘oà n trưáåŸng Ä‘ang ướm ý cô ta. Cáå© thế, có mặt ngưá»i nà å há» quà ng việc cô XÃn lên ngưá»i khác, để cho má»åi Ä‘iá»u cứ rối tung lên.å Hợp tác xã có đảo Ä‘iÃån thì há» má»›i đỡ phải åáºn tay, báºn chân và luônåbị hà nh mệt nhoà i như hi廇n giá».
Choåđến hôm XÃn bị vấp và å gốc tre già , chân bị Ä‘áå• máu từng giá»t. Cô quÃåh lên, xây xẩm mặt mà y. åCô vốn sợ máu, nên tay cåân run bần báºt, đứng ngåyên má»™t chá»—. Trai tráng åhẳng ai dám giúp cô, chỉåsợ ông chá»§ tịch hay anh åáºp Ä‘oà n trưởng bắt gáºåp, là rầy rà to chuyện. åang khi đó chỉ riêng anh å o đến như gió. Anh tứcåtốc bồng XÃn lên, chạy ågay ra ao. Anh dúng chân XÃå xuống nước, rá»a sạch åhá»— máu chảy, xem xét vếå thương, rồi cứ xuýt xoaånhư chÃnh chân anh bị Ä‘auå Vết cắt không rá»™ng láºåm nhưng sâu nên máu vẫn áå©a ra. Anh lau, lau mãi, cuá»åi cùng anh phải xé vạt áå mình để vừa là m ga rô åhặn máu, vừa buá»™c chặtåchá»— vết thương lại. Anå đặt bà n chân Ä‘au cá»§a Xån lên đùi anh. Chân XÃn åun run, anh là m việc táºn tå¬nh và chăm chỉ.
å Nghe ồn à o, cả ônå chá»§ tịch lẫn anh táºp Äåoà n trưởng Ä‘ang thăm công trưá»ng gần đó cùng cháå¡y lại. Thấy cái cảnh Xån đặt chân trên đùi anhåvà hà nh động say mê cá»§aåanh săn sóc cho XÃn, cả haå Ä‘á»u lá»™n ruá»™t. Ãã váºåy anh lại còn dùng miệng åình hút chá»— máu độc ởåvết thương cá»§a cô. Ôngåchá»§ tịch gắt oẳn lên :ånà y anh kia, anh biết gì váå cứu thương mà là m thếå liệu có gây nhiá»…m độcåcho cô ấy không ? Anh táºå Ä‘oà n trưởng thì cả giáån : áo sống anh mặc Ä‘anå bẩn, thế mà lấy buá»™c åết thương cho ngưá»i thìåchết còn gì. Cả hai nhaoånhao lên, là m như thương xå³t cho ngưá»i dưới quyá»nålắm, song giả sá» nếu ngå°á»i bị Ä‘au chẳng phải åà XÃn, chắc không ai có Ãå kiến gì. Bá»n trai trángåđược má»™t phen thị chứåg cảnh ghen tương ngầm gi廯a hai ngưá»i, muốn cưá»å lăn nghiêng ngả mà khôngådám. Cho nên ai nấy Ä‘á»uåcố bưng nét mặt, chỉ láå·ng lẽ nhìn trá»™m nhau vá»›å ý vị sâu xa.
å Sau đợt ấy, anh bị cåuyển công tác. Ngưá»i taåcách ly XÃn khá»i anh, đưaåanh đến má»™t táºp Ä‘oà n kåác. Anh buồn trong lòng, tåở nên tiêu cá»±c, lÆ¡ là ngåvà trở nên cứng đầu, bå°á»›ng bỉnh. Anh ì xác ra.å Sá»± năng nổ cá»§a anh tanånát như tăm cá. Ai cÅ©ng l庡, bà n tán nhau : nó thấtåtình. Anh nghe chá»i toáng åên : thất tình cái mả máå¹ chúng mà y. Có ngưá»i láå¡i chê : ngữ ấy có thấyågái chắc cÅ©ng không cách åì lên nổi. Anh cà ng cáu,åthách thức : đứa nà o chÃå ông bất lá»±c, đưa em gáå chúng mà y xem thỠông cóåcho bụng phá»…nh lên không.å Bà mẹ nghe tục quá, can å sao con lại nói năng thô åạo thế. Anh chất vấn l庡i mẹ : chứ u bảo cuá»™cåÄ‘á»i nà y hiá»n lắm à . Tåằng nà o thấy gái cÅ©ng máå·t ngây, mặt thá»™n, con báºåo trước có ngà y phải băå chúng nó.
åá»n trai nghe sợ lảng xa. åRắp ranh chỉ e trong thôn åó án mạng. Ông chá»§ tịåh, anh táºp Ä‘oà n trưởng bå¡o cáo công an, dặn dò pháå£i xem chừng anh. Tay an ninå thôn đến dò chừng anh cåỉ thấy anh cưá»i khùng kåục.
Bà máºå cà ng lo lắng tợn. Các cuá»™c vấn kế các bà trong åhôn cà ng lúc cà ng nhặt thåªm. Má»—i bà nói má»™t phácå, má»—i nÆ¡i chỉ má»™t kế. åÃám đà n ông thì cứ chõåmồm và o : thất tình, tháºåt nghÄ©a gì, cứ đưa hắn å‘i nhà thổ má»™t lần là b廇nh tiêu tan tất.
å
å åxxx
Gió lênålÆ¡ lá»ng ngá»n tre. Nhữngåthân tre già vặn mình nhưårăng nghiến. XÃn lầm lÅ©å Ä‘i trong bóng đêm. Cô láå§n mãi má»›i tìm ra nhà anh.å Bà mẹ anh đã ngá»§, chỉåcòn mình anh thức ở phÃaågian sau. Giả như không cÃå ngá»n nến đốt leo lét, åÃn cÅ©ng không nghÄ© ra là aåh Ä‘ang ở nÆ¡i đó. Cô bư廛c Ä‘i rất nhẹ, sợ là m ånh kinh động cÅ©ng nên. Ti庿ng chó tru từng cháºp nghe tháºt xa xôi mà cÅ©ng tháºå gần cáºn. XÃn gặp anh tåong bóng nến cháºp chá»n. åCô không ngá» ngưá»i anh cåóng hư hao đến như váºy.å Má anh hóp lại, hai cái xå°Æ¡ng nhô ra như có hai hònåđá nhét và o. Môi anh trôåg trá» hẳn ra phÃa trướcå Ä‘en bầm như miếng thịtåtrâu ôi. Mắt anh lÆ¡ dạiånhìn và o ngá»n nến lúc caå lúc thấp như ngưá»i Ä‘anå chú tâm xem má»™t bức tranå, hai con ngươi đứng im vÃå như muốn lồi ra ngoà i.
åbr>
XÃn thấy lÃång thương anh dà o dạt. NgåÄ© đến cái miệng ấy hôå nà o đã mút máu độc ởåvết thương cô, XÃn như åhấy ngưá»i còn nổi gai rå»n rợn. Chẳng suy nghÄ© tåiệt hÆ¡n, chẳng e dè dư låáºn, cô à o và o ngưá»i anhå Anh giáºt mình nhìn thấyåXÃn, anh lặng Ä‘i, không tiå rằng đây là sá»± thá»±c Äåến vá»›i mình. Anh dÆ¡ tay å´m gá»n cô và o lòng, mÆ¡n mån lên tấm lưng cô. Bà n tåy lướt trên lá»›p vải trÆån như da rắn. XÃn dụi đ座u, dụi mặt và o ngá»±c anå, hình như cô ấy Ä‘ang khÃåc. Anh bứt rứt tâm hồn,åsong anh kịp trấn tÄ©nh láºåi, nhẹ đẩy cô ra, miệngånói : XÃn vá» Ä‘i, đừng å‘ể anh phải mang luỵ và oåthân. XÃn vẫn áp và o ngÆåá»i anh không nhả. Khuôn ågá»±c cô như má»™t lá»›p bônå êm đè nhẹ lên ngưá»i aåh. Má»™t hai anh cứ dá»— dà åh XÃn : đừng em ạ, anh r庥t hiểu lòng em, song anh kåông thể nà o vâng lá»i. Xån bù lu bù loa khóc, nướå mắt rÆ¡i như suối, khôngåcách gì là m ngưng chảy. åồi XÃn liên tục nháo nhÃåo đổ sấp xuống anh. Tiáå¿ng chân ghế xê dịch ngheåồn à o trong khuya vắng.
Bà mẹ anh háåi vá»ng ra : mà y là m gì láå‹ch kịch váºy con. Anh bịå tay lên miệng XÃn mà nóiå: không có gì đâu u, u cáå© ngá»§ Ä‘i. Con còn thức Äåây, chẳng sợ trá»™m nả gå¬ và o nhà đâu, u ạ.
åbr>
Ãó là lần håi ngưá»i gặp gỡ nhau. Saå đó thì XÃn Ä‘i lấy chồåg, XÃn vá» là m vợ anh táºå Ä‘oà n trưởng. Ông chá»§ åịch cay đắng, nhưng vì cå²n bà vợ ở cạnh bên nêå đà nh phải ngáºm oán chuáå‘c cay. Anh cÅ©ng nháºn đưáå£c giấy má»i cá»§a XÃn nhưåg không đến dá»±. Anh lẳåg lặng ngồi ở nhà . Ãáºån khi nghe tiếng pháo xa xa åá»ng vá», anh má»›i ngâm ngaåcâu : bây giá» sáo đã saåg sông. Ãà nh thôi để sáå sổ lồng bay Ä‘i. Và anh ågá»a mặt lên trá»i cưá»iåsằng sặc. Bà mẹ quýnh åên, luôn miệng kêu : á»›i åon Æ¡i là con Æ¡i…
<år>
<åp>
(A shortest såort)
Chi sits on the tåain depot bench, anxiously lookång in the direction of the incoåing train, knowing that it won'å come for another half an hour.å Fidgety and preoccupied, she tåies to stave off pervasive thouåhts of the uncalled for accusatåons her mom shot at her last niåht. Unsurprisingly, like the coåntless other times, she wanted desperately to run awaỵ This tåme, nothing else could hold heråback. Even though her destinatåon was mostly unknown, Chi knewåthat she wanted to go to the ciåy-a city, any city-despite neveå having been there beforẹ Waiåing for the train to the city tå arrive, her thoughts succeededåher control.
Why is åom always putting blame on Chi åhen things go wrong in the hous庻 Chi is Mom's only daughter, so why does Chi have to take allåthe criticism. Chi is not as pretty as her mom was when she wasåyoung, but is that truly her faålt?!...Her chin is not neatly tågged; and her lips are too zippåd thin. Mom is so unreasonabláºå Chi had enough, deciding that åhe hates Mom.
Unexpectådly, the grey-bearded man sittiåg next to Chi turned to ask:
å
Remembering her manners, Chi råplies, "Ãm finẹ My name is Cåi…and how are yoá»§"
"Ohå Ãm perfectly ỌK. It's a beaåtiful day today, isn't it?"
å
"Yeah, I think so toá» It's såmmer. The lovely sunflowers areåblossoming beautifullỵ So, arå you waiting for the train toá»å"
"Yes and ná» Ãm waitinå for my daughter to arrivẹ Itås been a long time since Ãve såen her. My patient waiting has åaned and is finally over. Todayåshe will come back. The day thaå she left was in the summer tooå you know. It was sunny and warm just like today…" The grey-bearded man trails off, carried åway by his thoughts. When he råalizes the awkward silence, he åontinues to go on about his retårning daughter.
"Whaå a coincidence, today is exactlå the same as the day my daughteå left. The only difference, thoågh," he chuckles uneasily, "is ån that day she was leaving and åoday she is returning. She….iå never going away again!"
åCongratulations!" Chi respondsåsincerelỵ
The man doås not answer. Something in him åhanges abruptlỵ The expressiån on his face remains cold and åndifferent, for a while he contånues to reminisce about his dauåhter:
"Do you know? Shå©s traveled all around the worlå. She started with a hiking triå around the United States, and åhen flew to Australia, Africa, ånd Asiạ The last letter I recåived from her was from the MiÄ‘åe East…but the returning notiåe I have here is from Washingtoå."
The train begins toåpull in as they talk. Chi picksåup her luggage to get in linẹåThe first passengers to come ouå of the train are men dressed iå black uniforms with white glovås on carrying a black coffin. Robert steps forward cautiously, åeaching out his trembling handså setting them on top of the cofåin. His shoulders drop. For a måment, time froze-almost as if tåe summer had gone awaỵ
Shå steps off the line, and walks back to the bench she was sittinå on waiting for her train to thå citỵ Her mind engrossed withåa weird emptiness. The train leåt, and she has not even taken nåticẹ
With no where tå go really, Chi tries to gatheråher emotions into a controllablå ball. Lost in her thoughts, såe finally realizes that someoneåhas been tapping on her shouldeå.
"Sis! Mommy is waitiåg for you out in the car. Mommyåis so sorry for what she said tå yoụ Really, she is. Wére aål begging you to come homẹ Everyone took the day off just to åook for you, you know."
å
Chi looks up at Twain, the youågest of her five brothers-the oåe that she is closest tá» The åther four all are standing behiåd the bench looking at her withåteary red eyes.
As Chiåand her brothers leave the traiå depot, she could hear a melodyåplaying in the background. Coming from an old juke box, Kenny åogers' singing, a deep sentimenåal voice, crooned over a soft country rock song, "Babe! Please åome home tonight…."
å123004
åbr>
Ãôi dòng tiểu åá»:
· Tên tháºt lå Phạm Duy Cẩn, sinh ngà y å5 tháng 10 năm 1921 tại pháå‘ Hà ng Cót, Hà Nộị
å· Ông sinh ra trong má»™t giaåđình "là m văn há»c và tráång văn há»c" (theo Tạ Tỵå, là con thứ 10 cá»§a nhà våƒn trà o phúng xã há»™i Phạå Duy Tốn. Các anh cá»§a ôngå (Phạm Duy Khiêm, Phạm DuyåNhượng) Ä‘á»u có viết vÄån, soạn nhạc.
· ThuáåŸ nhá», Phạm Duy từng theoåhá»c các trưá»ng Trung há»å Thăng Long, Cao Ãẳng Mỹ åhuáºt, Kỹ Nghệ Thá»±c Hà nå; tá»± há»c nhạc năm 1940 vå viết ca khúc đầu tay CÃå Hái MÆ¡ năm 1942.
· Ãång gia nháºp Ä‘oà n hát lưu å‘á»™ng năm 1943, Ä‘i hát từåNam chà Bắc, phổ biến tÃån nhạc, sau đó tham gia khÃång chiến vá»›i nhiệm vụ så¡ng tác và phổ biến khánå chiến cạ Ông cÅ©ng đã kåởi xướng phong trà o phụå hồi và phát triển dân cå trong giai Ä‘oạn nà ỵ Nămå1949, ông kết hôn vá»›i ca åÄ© Thái Hằng.
· Phạå Duy cùng gia đình vợ và oåNam năm 1951, thà nh láºp banåhợp ca Thăng Long vá»›i nhá»ång thà nh viên chÃnh là Tháå Hằng cùng các anh em trongånhà : Hoà i Bắc Phạm ÃìnhåChương, Hoà i Trung Phạm Ãå¬nh Viêm và Thái Thanh. Tiáºåp tục phục hồi và phát åriển dân cạ
· Ãi Påáp để tìm hiểu và bổ åúc thêm nhạc lý Tây PhưÆång năm 1954-1955; ông vừa nåáºn sá»± chỉ dạy cá»§a nháå¡c sÄ© Robert Lopez, vừa là måbà ng thÃnh viên tại Institåt de Musicologie, Paris, vừa åhởi sá»± sáng tác trưá»ngåcạ
· Từ năm 1956 đ庿n nay, ông tiếp tục sánå tác Ä‘á»u đặn: tâm ca, v廉a hè ca, tục ca, đạo caå hoan ca, và dÄ© nhiên tình åa lần lượt ra Ä‘á»á»‹
Nháå¡c sÄ© Phạm Duy hoạt độnå trong cả ba lÄ©nh vá»±c : caådiá»…n, sáng tác và nghiên åứụ
Tác ph庩m chá»n lá»c:
å Trưá»ng Ca Con ÃÆ°á»ng Cáå Quan
Trưá»ng Ca Mẹ åiệt Nam
Tình Ca
å Giá»t Mưa Trên Lá
åà Mẹ Gio Linh
KhốiåTình Trương Chi
Bên C座u Biên Giới
Ãố Aiåbr>
BÃ i Ca Sao
Cá» Háå“ng
Trả Lại Em Yêuåbr>
Con ÃÆ°á»ng Tình Ta Ãå
Thương Tình Ca
åừng Xa Nhau
Ká»· VáºtåCho Em
Cô Hái Mơ
å
Thiên Thai
Ngáºm Ngùå
Tiá»…n Em
ÃÆ°a EmåTìm Ãá»™ng Hoa Và ng
åo Anh Sứt Chỉ ÃÆ°á»ng TÃå
Tình Cầm
Tổ Kåúc Bầy Chim Bá» Xứ
vå Minh Há»a chuyện Kiá»u (tå¡c phẩm cuối Ä‘á»i và là åtổng hợp hà nh trình nghá»å thuáºt)
Tổ Khúcåbr>
Bầy Chim BỠXứ
åầy Chim Hồi Xứ
å
Tôi là má»™t nghệ så© có may mắn được tham då»± và nói lên nhiá»u biếnåcố lá»›n cá»§a Việt Nam troåg thế ká»· nà y, như :
å
1) 1945-1951, khi xẩy åa cuá»™c Cách Mạng và cuá»™å Kháng Chiến già nh độc låºp thì tôi tham gia vá»›i tråªn dưới 50 bà i ca đủ loáå¡i.
2) 1954, khi Háå™i nghị Geneve chia Việt Naå ra hai miá»n Quốc-Cá»™ng, tå´i phản đối sá»± chia cắå đó bằng trưá»ng ca CON ÃåÆ¯á»œNG CÃI QUAN.
3å 1963-65, khi VN trở thà nh n廓i da nấu thịt vá»›i cuá»™å chiến leo thang dữ dá»™i lå m cho xã há»™i bị phân hoÃå tá»›i cá»±c Ä‘iểm... tôi kÃåu gá»i lòng thương yêu và åsá»± xoá bá» háºn thù bằnå trưá»ng ca MẸ VIỆT NAM.å
4) 1975-1990, biếnåcố lá»›n nhất trong Ä‘á»i åống VN, khi Cá»™ng Sản miá»ån Bắc xâm chiếm Quốc Giaåmiá»n Nam, hằng triệu ngưå»i phải lÅ© lượt bá» nư廛c ra đị..Tôi soạn tổ åhúc BẦY CHIM BỎ XỨ.
Tổ Khúc đượcåthai nghén má»™t tháng trưá»åc ngà y lịch sá» 30-4-75. Saå khi soạn xong năm Ä‘oản kåúc ở Florida trong năm 1975å tôi bị bế tắc hoà n toÃån..Rồi chá» mưá»i năm sauå tôi tạm hoà n tất nó và å năm 1985 vá»›i 18 nhạc khúå. Nhưng tôi thấy nó vẫn åhưa ổn vì quả thá»±c và oålúc đó, tôi chưa nhìn tháå¥y đưá»ng vá» cá»§a bầy chim xa xứ cho nên tôi chưa åuốn phổ biến tác phẩm åà y.
Thế rồå và o hai năm 1989-90, khi là å sóng dân chá»§ dâng lên váå›i mùa hè Bắc Kinh, mùa Ãå´ng Ba Lan, mùa Xuân Tiệp Kåắc và nhất là vá»›i sá»± åụp đổ cá»§a bức tưá»ngåBá Linh... thì tổ khúc láºåp tức được sá»a lại vÃå tung ra, bởi vì bầy chim åá» xứ từ 15 năm nay bây åiỠđã nhìn thấy con đưå»ng hồi xứ rồi !
HÃŒNH THỨC và NỘI DUNGå
Nếu như tÃnh ch庥t cá»§a CON ÃÆ¯á»œNG CÃI QUåN là tả thá»±c (réaliste), åá»§a MẸ VIỆT NAM là tượåg trưng (symbolique) thì BẦå CHIM BỎ XỨ mang tÃnh cháºåt ẩn dụ (allégorique).
<år>
Tổ khúc đưaåra má»™t xứ sở mà tất cáå£ những con chim hiá»n, chimåquý, chim đẹp, chim múa giå»i và hát hay... phải cấå cánh bay Ä‘i, trong nước cåỉ còn lại những con chimåkhông may mắn bị sống dÆåá»›i quyá»n cá»§a diá»u, kênå quạ, cú. Trong Ä‘á»i sốnå tị nạn cá»§a những con cåim xa xứ, có con thổ huyáºåt chết, có con cấu cổ ch庿t, có con chết trên sôngå trên biển, trên núi, trêå rừng hay nÆ¡i thà nh phố xå lạ trong bão mưa, trong tuåết đổ. Có con buồn tá»§å nên không nhẩy múa, khônå hót ca như xưa nữa. Nhưnå trong đám chim chết, có cån đã tái sinh trên xác troåcá»§a mình (l'oiseau renait deåses cendres), giống như con chim Quyên cá»§a huyá»n thoạå Việt Nam hay con chim phoeniå cá»§a huyá»n thoại Ai Cáºpå Má»™t ngà y kia, đà n én, Ä‘å n nhạn bay lên báo tin má»ång là mùa Xuân nhân loại å‘ã trở vá» sau gần má»™t åhế ká»· lÅ©ng loạn cá»§a máå™t chá»§ nghÄ©a vô nhân. Rồå những con chim huyá»n sá» åhư chim Hồng, chim Lạc, chåm Hùng, chim Việt bay lên t廫 động Ãông SÆ¡n, từ cÃånh đồng Phù Ãổng, từ håyện Mê Linh, từ Hoa Lư, t廫 Bạch Ãằng Giang, từ Cåi Lăng, Yên Thế... kêu gá»åi đà n chim xa xứ bay vá» lå m lại mùa Xuân dân tá»™c årên quê hương yêu qúy.
<år>
Tổ Khúc đư廣c soạn gần giống như må»™t thứ nhã ca (cantate) hayåmá»™t tiểu vÅ© ca kịch (minå-opera). Nhạc nhiá»u hÆ¡n láåi. Nhạc mô phá»ng chim bayå chim hót ca hay khóc than. Lå»i ca hoà n toà n là ca dao, åhong dao, đồng dao, châm ngå´n, sấm truyá»n... Má»—i Ä‘o庡n Ä‘á»u có những câu thÆå giáo đầu giống như tronå các vở ca kịch như TUá»’åG, CHÈO.
BáºåY CHIM BỎ XỨ
MáåŸ Ä‘áº§u là cảnh má»™t xứ åở Ä‘ang vui trong nắng Xuâå thì bá»—ng đâu mây Ä‘en kÃåo tá»›i và có má»™t đà n chiå bay vút lên :
1.- BầyåChim Buồn Bã
Trá»i Ä‘aåg rá»±c rỡ
Chợt đâu kéoåmây Ä‘en,
Bầy chim buá»ån bã
Rá»§ nhau vút bay låªn.
Chim hỡi chim Æ¡i !<år>
Chim hỡi chim ơi !
Trong Ä‘oà n chim å‘ó có con chim Quyên, vai chånh cá»§a tổ khúc :
2.- Chiå Quyên Từ Ãá»™ Bá» Thôn Ãåoà i
Cuốc kêu khắc khåải trên ngà n
Chim quyÃån thảm thiết gá»i đà n chåm Ä‘i
Chim Quyên từ độ ở quê nhÃ
Chim là h廓n Thục Ãế nghìn xưa.
Lìa cố hương nhục nháå±n nÆ¡i xứ Bắc,
Hồn åìm vá» Ä‘áºu chót cà nh Namå
Hồn hóa sinh ra thà nhåcon chim Quốc,
Hồn hóå thân là há» Ãá»— chim QuyÃån.
Ãá»— VÅ© không ngừnå kêu mất nước,
KhuyÃån Ä‘á»i bằng má»™t khúc daoåca
Nhá»› nước Ä‘au lònå con quốc quốc,
Thươåg nhà má»i miệng cái gia gåa.
Ngà y lá»åch sá» tức là ngà y 30 tháåg 4, 1975 :
Chim Quyên t廫 độ ở Thôn Ãoà i
årong mùa Xuân nức nở tìnå dà i
Thì nước non tá»åi má»™t thá»i biến đổi
Toả cánh diá»åu đưa nắng và o đêm tốiåbr>
Cánh nặng chim bằng Äåè xuống tim tôi !
ChimåQuyên phải từ bá» quê mÃånh
Bay vá» miá»n tuyếtåphá»§ buồn tênh.
Thổ åáu tươi, má»™t đêm chim ch庿t
Chết khi đêm vá»,åxác chưa tan, thì...
TÃåi sinh thà nh lần nữa Ãá»—åQuyên.
Ãá»— Quyên ! Ãáå— Quyên !
NÆ¡i mùa Ãông åắng lạnh,
Kêu gà o : å”i Tổ Quốc linh thiêng !
Vẫn tái sinh thà nh chim åhóc nước,
Cho dù pháºåi gục chết như xưa.
åhá»› nước nên gà o lên quáå‘c quốc
Khắc khoải lå²ng ngưá»i sống lưu vong.<år>
Bầy chim buồn bãåbr>
Rá»§ nhau trốn quê hưÆång.
Vì đâu bỠxứ
Chim hỡi chim ơi !
Chåm Quyên từ độ bá» thôn årầu,
Quê nhà tôi ruá»ång trắng quạ kêu.
Là åvắng tanh lá»i yêu, lá»i tåÆ°Æ¡ng mến,
Là bầy diå»u sai khiến lÅ© kên kên
Bầy ác bầy ưng nạt nå»™ chim hiá»n,
Thà nh lÅ©åthần nanh đỠmá» chuyên åuyá»n.
Chim Quyên từ Äåá»™ bá» Ä‘i rồi,
Quê nåà tôi héo hắt đìu hiu,
Nghe bình minh lÆ¡ láo váºåt kêu,
Ãêm sáºp vá» lå´i cú vá» theo.
å Hai Ä‘oản khúc đầu tiåªn cá»§a tổ khúc đã đưa åa chÃnh đỠlà các con chiå hiá»n và phản đỠlà cÃåc con chim dữ. ÃÆ°a ra số åháºn cá»§a vai chÃnh là CON åHIM QUYÊN, phải chết Ä‘i, åống lại sau ngà y 30 thángåTư, 1975. Số pháºn cá»§a cån chim Quyên, đại diện chå lòng ái quốc là như váºå. Thế còn số pháºn cá»§a åhững con chim đại diện cåo tuổi thÆ¡ như chim chÃch åhoè, chim chà o mà o... thì rå sao ?
3.- Bầy Chim Nhá»å Bé
Bầy chim nhá» bé<år>
Nà o đâu khác chim Quyêå ?
Loà i ưng loà i ó
å
Nà o dung lũ chim non ?
åhim lá»›n hung hăng
Sai Ãåp chim con
Chim dữ gieo åan
Gieo oán chim ngoan.
Con chim sáo sáºu
Ä‚nåcÆ¡m nhà cáºu
Uống nư廛c nhà cô
Ãánh vỡ bå¡t ngô
Cáºu cô bắt Ä‘å»n.
4.- Con ChÃch åhoè, Con Chà o Mà o
Con chÃch choè mà y Ä‘áºu cà nh chånh
Thì tao ném, tao nèmåhòn sà nh,
Con chÃch choå¨ lá»™n cổ xuống đây !
Tao đứng dướiågốc,
Ãứng dưới gá»åc, mà y bay đằng nà o ?
åCon chà o mà o mà y Ä‘áºu cà nå lau
Thì tao chém, tao cåém và o đầu,
Con chà oåmà o sứt trán trụi lông !åbr>
Chim hãi hùng vùn vụtåbay tung
Xa lánh đất nå°á»›c,
Chim xáo xác giãåtừ quê hương !
å Số pháºn cá»§a con báå“ câu, cÅ©ng váºy thôi :
å
Chân tu như chú bồ câu
Mà sao nên ná»—i áo nâu å‘eo xiá»ng.
Con chÃch åhoè vượt biển vỠđâu å
Rồi chim hót, chim hóå giá»ng sầu,
Chim chúcåđầu và o biển sóng nâu.<år>
Con chÃch choè chìm và oåđêm sâu,
Vẫn cất ti庿ng hót,
Cất tiếng hå³t gá»i tôi rầu rầu.
åCon chà o mà o Ä‘áºu ở rừnå thông
Há»c câu hót, cå¢u hót lạ lùng,
Con chå o mà o liú lưỡi ngá»ng cÃåm!
Chim hãi hùng cuá»™c å‘á»i mênh mông,
Nhưng åẫn vá»— cánh,
Chim nhá»ån nhác bay vá» muôn phươngå
Qua hình tåức má»™t câu hò Huế, bầå chim bay Ä‘i tị nạn :
å5.- Chim Bay Từ Ãồng Lúa åhương Nam
Chim bay từ å‘ồng lúa phương Nam,
åhim vượt trùng vá» lÅ©ng påÆ°Æ¡ng Tây
Chim xa bầy åhương cây nhá»› cá»™i
N寰á»i xa ngưá»i, tá»™i lắmåchim Æ¡i !
Ôi ngưá»i xaångưá»i, tá»™i lắm ai Æ¡i !<år>
Tá»™i lắm ai Æ¡i ! Tá»™i åắm chim Æ¡i ! Tá»™i lắm tÃ´å Æ¡i !
Bây åiá» tá»›i số pháºn cá»§a coå chim Phượng, con chim Hoà nå Khuyên , đại diện cho giå»›i trà thức trong Ä‘á»i sáå‘ng lưu vong :
6.- Má»™t åôi Phượng Quý
Má»™t å‘ôi phượng quý
Than Ãåi ! Xù lông dưới mưa Ãôåg
Nhìn công thèm múa
Æ i Æ¡, rồi chim xuống vån sông.
Mưa vẫn lâm då¢m,
Chim đứng căm cămåbr>
Khi tuyết rơi tung
åChim chết trên sông.
Như chim lạc tổ nhå° ma lạc mồ.
7.-åTrên Cà nh Và ng, Con Hoà ng Kåuyên
Trên cà nh và ng trå¡ trụi nÆ¡i xứ tuyết,
å
Con hoà ng khuyên lên giá»nå hát nao nao.
Mây vẫn årôi cao, trá»i vẫn xanh xaoå
Chim vẫn nâng niu giá»ång hót yêu kiá»u.
Mây årá»i nà y, mây trá»i không åÃm ngát,
Con hoà ng khuyåªn không ngừng hát chiêm båo
Mây vẫn trôi mau, trå»i vẫn thâm sâu,
Ai cå³ nghe đâu giá»ng hót chim å‘au.
Con hoà ng khuyên ngå°ng giá»ng ca tiếc nuối,
Trên đầu non, chim tưá»ång tá»›i khi xưa
Khi lÅ© åhim ri gá»i nó bay Ä‘i.
åheo cuốc, theo gia, bá» xứåÄ‘i xa.
Nay hoà ng khuyênåkhông còn ai nghe hót!
åhim khổ Ä‘au, cấu cổ cháºåt không hay
Ta đứng Ä‘å¢u đây, đà n mốc trên tayåbr>
Nghe đất lung lay, đà å đứt tung dây.
å Bao nhiêu chết chóc, kåổ Ä‘au đã được diá»…n t庣 qua Ä‘oạn đầu cá»§a tá»å khúc rồi. Bầy chim Ä‘ang åống buồn bã trong cảnh xa xứ thì có đà n nhạn, Ä‘å n én, vốn là loà i chim cåuyên môn đưa tin vui, bá»—nå từ đâu bay tá»›i để an å»§i lÅ© chim buồn.
Nhạå từ đây sẽ vui hÆ¡n trưáå›c.
8.- Bầy Chim Hoà i X廩
Bầy chim hoà i xứ
Còn u uất trong hang.
å
Thì nghe bầy én
Nhạå xanh tá»›i hân hoan !
Trång phút cô đơn
Nghe éå ca vang
Chim nén Ä‘au thå°Æ¡ng
Trong trái tim Ä‘enå
Én nhạå bảo rằng : Chim nà o còn åhá»› gốc Ä‘a thì hãy bay váå nước Ä‘i. Còn nếu tá»± åhấy mình vốn là chim cá»§å má»™t góc phương trá»i nháå hẹp, nay được bay Ä‘i khắp muôn phương thì chim påải chung vui vá»›i thế giá»åi. À, én nhạn hiểu rồi å sở dÄ© bầy chim lưu vong åuồn là vì sống rất là åhia rẽ. Váºy, xin nhắc láºåi cho bầy chim lẻ loi nghe åá»™t bà i ca dao nói vá» tìnå gia đình cá»§a loà i chim :<år>
9.- Én Bay Thấp, Én BayåCao
Nhạn xanh chắp cáåh bay chuyá»n
Én xanh rÃåu rÃt đưa tin tháng ngà y
Én bay thấp, nên må°a ngáºp bá» ao
Én bay åao nên mưa rà o lại tạnh<år>
Én hay nhạn thương choåbạn tỉnh mê.
Bạn tÃånh xa nếu nhá»› gốc Ä‘a bá»ån bá»
Không cần đưá»åc bay khắp cõi thế gian thå¬ vá».
Bầy chim má»™t gå³c khung trá»i
ÃÆ°á»£c båy vá» bốn phương Ä‘á»i
Từ kiáºåp đơn côi và o đám đông åui
Thì tôi nà o có lẻåloi.
Én bay thấp, nên åhông sợ diá»u hâu
Énåbay cao, không khi nà o gặp åạn.
Én thương bạn tåong ly loạn, hoà i hương
åên kể bạn nghe gốc tÃchålÅ© chim hiá»n hoà .
Én åể cho nghe...
Nhạn ká»å cho nghe...
10.- Báå§y Chim Má»™t NhÃ
Bồ cÃåc là bác, ý a chim ri,
åhim ri là dì là dì sáo sáºåu.
Sáo sáºu là cáºu, lå cáºu sáo Ä‘en
Sáo Ä‘eå là em ý a tu hú.
Tu hÃå là chú, là chú hoà ng oanhå
Hoà ng oanh lấy anh cá»åa chim bói cá.
Bói cá åà mạ, là mạ bồ nông,
Bồ nông là ông ý a conåcò.
Buồn cho con yểngålà yểng nhát gan,
Tháºåy mầu đỠchót là toan gi庿t mình.
Phục cho chèå bẻo rất ư hùng anh,
åHá»… mà thấy quạ, nó rìnå đánh ngay !
å Câu ca dao hiện đại hoÃå nà y còn đưa ra tÃnh tìnhåcá»§a và i con chim. Chim yểnå thấy mầu đỠlà chỉ måốn chết. Còn chim chèo báå»o thì tuy bé nhá» nhưng cáå© thÃch đánh nhau vá»›i quáºå lá»›n hÆ¡n mình... Tổ khúcåđã đưa ra sá»± sợ hãi máå§u đỠCá»™ng Sản cá»§a loÃåi chim hiá»n ở trong nướcåvà sá»± chống đối bằng åÅ© lá»±c cá»§a chim phục quá»åc. Ngoà i sá»± chống đối tåch cá»±c như váºy, còn có åá»± bất cá»™ng tác cá»§a dâå chúng mà tôi muốn nói lÃån qua sá»± kiện danh ca TháiåThanh im tiếng hát trong mưå»i năm chỉ vì nà ng khôngåmuốn hát cho chế độ má»åi. Qua má»™t là n Ä‘iệu quan åá» nhan đỠ:
11.- LênåRừng Ba Mươi Sáu Thứ Chiå
Con công tố há»™ trênårừng
Chim trá»i cá nư廛c vẫy vùng dá»c ngang.
Con công tố há»™ tåên rừng, mặc công.
Chim loà i chim.
åCó con chim anh hùng
Quaå há» rằng, tôi hiểu rằnå
Chim chèo bẻo đánh, å‘ánh chim Ä‘en.
NÆ¡i rừåg nhà ba mươi sáu Æ¡
Cåim loà i chim.
Có con chiå ở lại,
Có con chim Äåi rồi,
Quan há» rằng,åtôi hiểu rằng
Chim á»å lại quyết, quyết không åhua.
Chim thuở nà o chimåđã hót Æ¡
Tiếng chim åÆ°á»£t thá»i gian.
Hát cåo, cho cuá»™c sống
Hát åho, cho cuá»™c tình
Quan åá» rằng, tôi hiểu rằng<år>
Rằng chim hót tiếng chåm Thanh !
Chim ở nhà , cåim không hót Æ¡
Chim nháå¥t định lặng thinh.
D庫u cho chim thèm khóc
D庫u cho chim thèm cưá»i
åQuan há» rằng, tôi hiểu r庱ng
Chim gìn giữ tiếåg, tiếng chim Thanh!
å
Bây giá» là má»™tåtin vui nhất thế ká»· mà Äåà n chim én, nhạn Ä‘em tá»›iåcho bầy chim Việt xa xứ :åTình hình thể giá»›i đã Äåổi thay vá»›i là n sóng dânåchá»§ Ä‘ang dâng lên trong mÃåa hè Bắc Kinh, trong mùa Ãå´ng Ba Lan, trong mùa Xuân Tåệp Khắc. Bức tưởng ô åhục Bá Linh đã bị phá xåºp. Chá»§ nghÄ©a Cá»™ng Sản å‘ã vỡ tan ngay tại đất åhánh Moscou. Hình ảnh ngà yåvỠđã mở ra cho bầy chiå bá» xứ :
12.- Bầå Chim Nghìn Xứ
Nhạn xånh và én
Thì đưa nhá»ång tin êm
Bầy chim nghÃån xứ
Còn đưa những åin thêm
Trên khắp dưÆång gian
Xuân đã vươn åên
Nên chốn quê hươåg
Xuân cũng mon men.
åbr>
13.- Én Bay Dá»c, Én åay Ngang
Nhạn kia rÃu råt trá»i xanh
Én kia cháå¯p cánh bay quanh địa cầuåbr>
Én bay thấp, nhưåg bay dá»c biển sâu
Éå bay cao, bay ngang nhiá»u lá»åc địa.
Én hay nhạn, åho hay lạnh mùa thu,
Láå¡nh mùa đông đã tá»›i lúcåphai và tà n.
Trong trá»å tá»± do đã có lÅ© chim bạå ngà n.
Bầy chim đượå lúc tung hoà nh
Tưá»ngåô nhục đã tan tà nh
Xåân tá»›i khi mà n tre nhốt cåim là nh,
Mà n sắt ô daåh, Ä‘á»u đã rung rinh
T廱 Do là tiếng loà i chim.
Én bay thấp, nên nghe Ä‘å°á»£c lòng dân
Én bay cåo, nên trông và o thá»i váºå.
Én kêu gá»i, bao chimåbạn cùng nghe.
Má»™t trå»i xuân đã bát ngát trênåđưá»ng vá» !
Tôi hiá»åu loà i chim đã hót tiếng åuân chà n chá».
Én kểåcho nghe...
Nhạn kể chå nghe...
Tổ kåúc mở đầu vá»›i cÆ¡n ác åá»™ng, tá»›i đây tiếp tụcåvá»›i giấc mÆ¡ hồng...
å14.- Bầy Chim Má»™t Tổ
åTình nghÄ©a là lứa ý a chiå uyên,
Lên tiên thì tÃåm, thì tìm cánh hạc.
åấu nhạc là phượng, là åhượng xuống non,
Nắåg lên đầu non, véo von kimåtước.
Tha thướt, thaåthướt là dáng thiên nga,<år>
Còn nuôi giấc mÆ¡ là cåim gõ mõ.
Sóng gió, sÃång gió là bầy hải âu,
Bìm bịå dá»±a nước, dá»±a nước nåoi ra
Yến Æ¡i ! Khạc må¡u chẳng qua tin ngưá»i.
Ä‚n gian, uốåg bẩn ai nuôi là m gì ?
åbr>
Thế rồi, nh廯ng con chim huyá»n sá» nhưåchim Hồng, Chim Lạc bay lêå từ động Ãông SÆ¡n, tá»å cánh đồng Phù Ãổng, táå« huyện Mê Linh, từ Hoa LÆå, từ Bạch Ãằng Giang, táå« Chi Lăng, Yên Thế... kêuågá»i đà n chim xa xứ bay váå là m lại mùa Xuân dân táå™c trên quê hương yêu qúyå Tôi cố gắng đưa và o Ä‘åạn nà y tiếng tù và , tiáºång trống đồng là m ná»n nåạc cho má»™t Ä‘iệu múa tráå‘ng :
15.- Bầy Chim Tỉåh Giấc
Bầy chim tỉnhågiấc
Cùng nghe tiếng åhiêng liêng,
Từ nÆ¡i håyá»n bÃ,
Nổi lên tiáºång chim Tiên.
Chim đã vå°Æ¡n lên
Như gió thiênåniên
Tôi đã nghe vang<år>
Cơn bão không gian.
<år>
16.- Bầy Chim Huyá»n Så»
Trứng rồng lại náåŸ ra rồng
Liu Ä‘iu lạiånở ra dòng liu Ä‘iu.
Tr廩ng rồng lại nở ra rồnå
Chim tiên lại đẻ raådòng chim tiên.
Láå·ng nghe đây con chim Hồng,åđây con chim Lạc !
Há»åi những cánh chim huyá»n sáå xa vá»i.
Những cánh åhim là NGƯỜI cho THIÊN và åÃỊA chung vui.
Lặng nåhe đây con chim Hồng, đâyåcon chim Lạc !
Hỡi nháå¯ng cánh chim cá»§a Tiên vá»›å Rồng.
Những cánh chiå ẩn ngữ Ãông SÆ¡n, hoà n åỹ âm dương.
Những cå¡nh chim dẫn đưá»ng đưa åối,
Những cánh chim sånh tá» không rá»i.
Vá»—åcánh theo Cha vá» miá»n suôå,
Vá»— cánh bay theo Mẹålên núi.
Những cánh cåim bay từ Mê linh,
Bátångát trá»i Phù Ãổng oai lånh.
Những cánh chim khÆåi động Hoa Lư
Những åánh chim Lê, Lý, Trần xưaå
Lặng nghe đây con chiå Hùng, đây con chim Việt!<år>
Hỡi những cánh chim huåá»n sá» mÆ¡ mòng
Nhữnå cánh chim lịch sá» oai phoåg, bảo vệ non sông
Láå·ng nghe đây con chim Hùng Äåây con chim Việt !
Hỡå những cánh chim mở há»™i åiên Hồng
Những cánh åhim Hồng Ãức hân hoan, máåŸ cõi giang sÆ¡n.
Nhữngåcánh chim trên Bạch ÃằngåGiang,
Những cánh chim åui cảnh Tao Ãà n.
Lưá»åt gió bay qua miá»n Chi Lăngå
Hót liú lo trên đồiåYên Thế
Những cánh cåim nối lòng nhân dân
åhiến ó, ưng và diá»u hungåhăng
Muốn đắp xây uå quyá»n độc tôn
Ãã åhấy bÆ¡ vÆ¡ giữa loà i chimå
Bây giá» åà đoạn kết. Tôi xin phéå được nói lên và i Ä‘iá»å :
1) Bầy chim bå» xứ đã có thể hồi xáå© Ä‘Æ°á»£c rồi bởi vì sau åhững biến cố ở Ãông Ãåu, không má»™t chếđộ Ä‘á»åc tôn nà o có thể tồn táºåi ở trên thế giá»›i nà y n廯a. Những nước độc tà å ở à Ãông như Trung Cá»™nå, Bắc Hà n, Việt Nam sá»›m åuá»™n gì cÅ©ng phải Ä‘i tá»›å chế độ dân chá»§. Trong åá»™t tương lai gần hay xa, åhu rừng Việt Nam cần cÃå đủ má»i loà i chim, chim d廯 có bổn pháºn bảo vệ åiên cương, chim hiá»n có b廕n pháºn xây đắp quê hưå¡ng. Giống như trong truyá»å thống Việt Nam từ nghìnåxưa, ở các cổng chùa, cáå•ng đình, cổng là ng, bên åà y có tượng thỠông Thi廇n thì bên kia có tượng åhỠông Ãc.
2)åCâu sấm truyá»n (hình nhưåcá»§a Trạng Trình) : Nguyá»…å Ä‘i thì Nguyá»…n lại vá» å Giặc đến Bồ Ãá» thì åiặc lại tan - Ãầu cha láå¥y là m thân con - Mưá»i lăå năm tròn hết số thá»i tåôi, áp dụng và o tình hìnå hiện nay tá» ra là rất Äåúng... Bá»’ ÃỀ trong câu åấm nà y không phải là têå cá»§a má»™t địa Ä‘iểm nà å cả. Ãó là phiên âm cá»§å tiếng phạn BODHI, nghÄ©a lå ÃẠO, tức con đưá»ng cåÃnh nghÄ©a cá»§a dân tá»™c, gåặc dụng và o bồ đỠthÃå giặc phải tan. Ãầu cha åối và o thân con là chế Äåá»™ nà y Ä‘i thì chế độ kåác tá»›i... Và chỉ cần mÆåá»i lăm năm tròn là hết số pháºn lưu vong.. CÅ©ng cáå§n nói thêm tá»›i má»™t câu sấm nữa cá»§a Trạng TrìnhåBất chiến tá»± nhiên thà nå mà ai cÅ©ng thắc mắc. KhÃång chiến đấu thì sao mà åhà nh công được ? Có biáºåt đâu cụ Trạng Trình nóå lái : BẤT CHIẾN là BIẾå CHẤT ! Con ngưá»i đảngåviên mà biến chất thì cÃån lại con ngưá»i Việt Namå
3) Bầy chim cå³ bay vá» dá»±ng lại mùa Xuå¢n dân tá»™c thì cÅ©ng khôngåcần phải ở lại vÄ©nh viå»…n nÆ¡i xứ sở. CÅ©ng như åân tá»™c Do Thái, ta có cÆ¡ åá»™i có thêm má»™t nước Vi廇t Nam hải ngoại thì ta hå£y giữ lấy địa bà n tháºå giá»›i nà y là m háºu thuẫnåcho quốc ná»™i. Miá»…n là nÆåá»›c Việt Nam phải đượcåxây dá»±ng lại theo chế đ廙 dân chá»§ Ä‘a nguyên.
å 4) Trong 50 năm qua, åhiến tranh, thù háºn, ly lo庡n là m cho con ngưá»i Việå Nam bị vong thân. Cho nên å‘ã có nhà thÆ¡ Phùng Quán å‘i tìm ngưá»i chân tháºt, åó nhà đạo diá»…n Ä‘iện áå£nh Trần Văn Thá»§y Ä‘i tìmångưá»i tá» tế. Vá» phầnåtôi, qua tổ khúc nà y, tôiåchỉ theo chân các bạn văå nghệ đó bằng cách xưngåtụng con ngưá»i Việt Nam åhân chÃnh, nghÄ©a là chân tåáºt, chÃnh trá»±c sống tronå tinh thần công bình, bác å¡i muốn Ä‘á»i.
å5) Tổ khúc kết thúc vá»›iåhình ảnh già trẻ ôm nhauåkhâu vá lại nước Việt åam.
17.- Bầy Chim Háå“i Xứ
Vì hung tợn quÃå
Và không biết yêu thå°Æ¡ng
Diá»u hâu bạo dáå¯
Má»i Ä‘i giữ biên cÆåÆ¡ng!
Cho cánh chim ngoanåbr>
Xây đắp quê hương
Câu hót hân hoan
Choåmãi xuân sang.
18.å Chim Quyên Vá» Ãáºu Ở Thå´n Ãoà i
VÅ© Ä‘i thì VÅ©ålại vá»
Giặc đến B廓 Ãá» thì giặc lại tan<år>
Ãầu cha lấy là m thânåcon
Mưá»i lăm năm tròå hết số thá»i thôi!
Chim Ä‘i rồi má»™t buổå chim vá»
Cho Tình Yêu åở khắp miá»n quê.
VÃå đã không là m nên mùa XuÃån thắm
Thì má»™t ngà y åhim dữ cÅ©ng lui chân
Ãåể thấy giang sÆ¡n là khônå riêng rẽ
Cá»§a lÅ© chiå nà o, là chốn vui chung.
Trong tình n廓ng nhiệt lũ chim ơi!
åGiữ nước, cao giá»ng con åuốc quốc,
Canh nhà , rå»n rÄ© tiếng gia gia
Chåm vui vá» há»p ở khu rừngå
Chim hồi sinh réo bạå tưng bừng
Từ Bắc Qåang, Bắc Mục vá» núi Tảå
Há»™i chim còn dà i, biáå¿t mấy Thu Ãông.
Ãiá»åu vÅ© loà i công, tiếng hùnå chim núi,
Chim biển váå«y vùng, bầy én mông lung.åbr>
Chim Xuân vá» lượn ráå£p cánh đồng
Bên bá»åsông, cá lá»™i chá» mong
å
Ãằm thắm, đôi bồ câuåbú má»›m.
Khói lên mÆ¡ åà ng
Mái tranh êm Ä‘á»må
LÅ© chim vá» sưởi ấå nóc rÆ¡m.
Ấm nóc rÆ¡må Ấm nóc rÆ¡m...
NÆ¡i vÆåá»n thÆ¡m, nắng rá»i,
åết bầy, chim á»§ ấp quê åÆ°Æ¡ng.
Vá»— cánh chim chiá»u vang lá»›p sóng
å
Như lòng cá»§a má»™t kiếp åa nhân.
Nước hỡi, thå°Æ¡ng loà i chim lắm chứ!
Æ i nhà , dìu dặt hắn då ca.
Bầy chim hồi xứåvá» quê cÅ© yêu thương.
Bay kháå¯p dương gian trong ná»—i vuiåchung.
Ra tÃt không gianåthăm cõi mông lung.
Chiå Quyên vá» Ä‘áºu ở Thôn Ãåoà i
Trong pháºn mình ở cõi tá» sinh
Buồn vá»åi vui bằng tâm hồn chân cåÃnh
Bầu trá»i nà y hayåthế giá»›i mông mênh
Tåì cÅ©ng chỉ ca má»™t bản Xåân Tình
Ở chốn trầå gian hoặc ở vô hình.
å
Chim ngoan vá» Ä‘áºu ngá»n åre giÃ
Ta và chim khâu åá Ä‘á»i sau.
Chim và taåâu yếm gá»i nhau,
Ta cå²n nhiá»u phen hát tình yêuå
Khởi soạn 1975<år>
Hoà n tất 1985
Bổ åung và thu thanh 1990
<år>
å
Anh Yêu Dấu,
å
Ta vô tìnå quen nhau hay ta đã có duyÃån từ muôn kiếp trước, Äåể giỠđây hai đứa lạå gặp nhau ? Anh có bao giáå cảm thấy rằng má»™t ngÃåy nà o đó anh sẽ có em troåg cuá»™c sống cá»§a anh khônå ? Hay em chỉ là má»™t đóå hoa ven đưá»ng, được anå trông thấy, thoáng hiện åồi phai tà n theo cùng ngà yåtháng ? Anh đã mÆ¡ ước åì ? Và ta phải là m gì choånhau để mãi mãi là cá»§a åhau ? Em khá» khạo yêu anh,åvà anh cÅ©ng ngây ngô yêu eå. Hai chúng ta cùng ngá»› ng庫n bên nhaụ Tình yêu chúng ta còn mãi tồn tại troåg nhau không anh nhỉ Ta sẽ yêu nhau trong bao lâu nữaå? Yêu để mà yêu, hay yÃåu để có nhau ?
å Cảm Æ¡n anh, đã Ä‘emåđến cho em nụ cưá»i cá»§å từng ngà y trôi quạ Nhá»ång câu nói yêu thương ngá»åt ngà o sẽ mãi mãi sống tåong tim. Anh mãi là chú gáºåu đáng yêu cá»§a em. Chú g庥u lúc nà o cÅ©ng thÃch say 寰a vá»›i há»§ máºt ong ngá»tådịu, mặc cho những bông åuyết lạnh rÆ¡i trắng quanå mình.
-åể rồi, má»™t lần nà o anhåtáºp là m thi sÄ©, viết nhá»ång vần thÆ¡ gởi tặng riÃång em. Em xao xuyến, bồi åồi, cố gắng hoạ gởi l庡i nhưng sao thấy bút má»±å mình vụng vá» quá . Thôiåđà nh hẹn anh khi khác váºå»µ Ráng chá» anh nhé, khuáºåt lại anh nhé .
å
Thế nhưng, mùa xåân lại đến, những chú åhim non Ä‘ang táºp tểnh bay årên các cà nh cây ngoà i hiÃån nhà , trông tháºt dá»… thÆåÆ¡ng, tháºt hồn nhiên. Mùå xuân nà o ta yêu nhau, cho åon tim thêm má»™t lần bừngåcháy …
“ Chẳåg phải tao nhân cÅ©ng chẳnå già u
Nhưng yêu ngưá»å lỡ biết là m sao !
Háå±ng đêm ôm bóng hình và o åá»™ng
Có thấy tình tôå vá»›i quá cao ???
åMá»™t chút ghen tương má»™t åhút sầu
Thêm há»n, thåªm trách, tình thêm sâu!
Ngưá»i cáå© vá», hay chẳng thấy đâå ?! “
Có lẽ lÃå ghen, nên má»›i sầu
Giåºn, há»n đôi chút chẳng åao lâu
Lá»a yêu ngưá»å nén nên cháy sáng
Rá»åi trách rằng tôi chẳng Ä‘åºm sâu
Thế má»›iålà yêu, yêu quá nhiá»u
å
Từng ngà y nhung nhá»› xoá åô liêu
Cho đêm thao th廩c bên giá»ng nói
Ngá»åt lịm bá» môi, bởi chữ å chìu"
ViếtåCho Giao Mùa
March 2005åbr>
~~~/~~((@
åfont color="#330099" size="3" fåce="Times New Roman">
å
Có ngưá»i bạn nhắc åaị thÆ¡ Nôm , Việt nam, bÃån cạnh Lục Bát và Song Th庥t Lục bát, Hát Nói khônå thể vắng mặt ...
Xin phå©p ghi laị và i nét Ä‘aị cå°Æ¡ng và chá» các bạn bổåtúc cho
VTTT
åát nói
** Hát nÃåi : là thể thÆ¡ già u nhạcåÄ‘iệu, có thể dùng để åát lên, biến thể cá»§a Láå¥c bát và Song thất lục bå¡t, thuần tuý Việt Nam .
Luáºt Hát nói uyển chuy廃n chữ trong câu dà i ngắå, số khổ [ Ä‘oạn ] cÅ©ng åất du dị..Má»™t bà i hát nå³i đủ khổ gồm 11 câu chåa là m 3 khổ [Ä‘oạn ]
1 Khổ đầu :
Câå 1,2 còn gá»i là Lá đầu å câu 3,4 gá»i là Xuyên thưå , khố nầy luáºt bằng tr庯c và gieo vần gần như Sång thất lục bát
tt bbåtT
bb tT bB
bb tt bBåbr>
tt bb tT
** chữ In åà Yêu váºn và Cước váºnå
2 Khổ giữa :
Câu 5,6 thưá»ng dùng thÆå thất ngôn hay ngÅ© ngôn [ åhông nhất thiết, có thểådùng nguyên câu thÆ¡ cổ ],åcâu 7,8 gá»i là Xuyên mau, åuáºt bằng trắc trong khổånầy 2 câu thÆ¡ thì theo luáåt thÆ¡, còn 2 câu xuyên mauåthì dùng cước váºn
åb tt bB
tt bb tT
å
3 Khổ cuối:
Câu 9 :ådồn ; câu 10 : xếp ; câu å1: keo , Luáºt bằng trắc gåeo như khổ đầu , nhưng cå¢u keo bao giá» cÅ©ng chỉ cÃå 6 chữ thôi .
Bà å Hát Nói thiếu khổ thì t寰á»ng chỉ có 7 câu , bá»åhẳn khổ giữa
Bà i HÃåt Nói dôi khổ thì gồm nhåá»u khổ giữa chen và o , n寰ng khổ đầu và khổ xáºåp luôn giữ đúng vị trà åbr>
Mưỡu : Gồm Mưáå¡u đầu và Mưỡu háºu.
Mưỡu háºu :åLà 2 câu Lục bát , chen gi廯a hai câu xếp và câu keoå thì phải buông vần .[ Ãå´i khi dùng và o cuối bà i t寡 ]
TT chỉ tóm t庯t lại gợi nhá»› cho các åạn thôi , không biết có åên nhắc ngưá»i Hà Thà nh åăn váºt dùng thể thÆ¡ nầå như má»™t thú tiêu khiển årong má»™t thôn xóm đặc bi廇t , còn gá»i là Hát Cô Ãåầu , Hát Ả đà o ...
å* Có thể goị Hát Nói là åTừ Khúc cuả Việt nam chÄång ??
Bà i 1 : Hát åói đủ khổ
åCảm Khái
Gió yåªu ái sắc hương hà m tiếå
Bên thá»m hoa [ vầng å trăng chiếu khiêm cung
å
Tiên thiên hoà nhạc khúcåvô cùng
Trần thế tráå•i tương phùng khinh độngå
Cố hương tạc åạ triá»n thanh má»™ng
åguyệt mãn Tương giang tá»åmãn thuyá»n **
MÆ¡ anh hå¹ng mòn mõi thuyá»n quyên <år>
Nợ non nước tình riêåg canh cánh
Nâng nåá»n bút Ä‘iểm tô thần thå¡nh
Xếp chinh y nhẹ gÃånh giang hồ
Thênh thangåbầu rượu túi thÆ¡
å
Vũ Thị Thiên Thư
å**
đêm qua, quê cÅ© triå»n miên má»™ng
trăng ngáºp sông Tương, rượu ngáå¥t thuyá»n
Baì 2å:Hát Nói vá»›i Mưỡu tiá»nå[ đơn ] và Mưỡu háºu . <år>
Bà i nầy dùng ý tronå má»™t từ khúc cuả Lý B庡ch và hai câu trong má»™å bà i ThÆ¡ tứ tuyệt cuả åạch Cư Dị tiên sinh
å
Khúc hát Minh Phi
å
Mưỡu [ Tiá»n ]
å
Cung thương nhá» máu Tỳ åÃ
Mảnh tình riêng gá»åi nghìn xa nhá»› ngưá»i
<år>
Hát
Chân má»—i åÆ°á»›c vắn dà i lệ đổ
Trá»i Bắc phưå¡ng má»™t dẫy lê thê
Tåông cánh nhạn bốn bá» cÃå lữ
Hán Sứ khư廛c hồi bằng ký ngữ
åHoà ng kim hà nháºt thục ngå mi *
Vá»ng Nam phương åạ thiếp hồi qui
Trôåg gió bắc lòng Quân hữu å½ ??
Tuyết trắngåmênh mang khúc thà nh lệ káå·
Hồ cầm mãi vá»ng cåung khúc từ ly
Må°á»¡u [ Háºu ]
Sống kåông và ng, hoạ Minh Phi
åThác lưu danh sá» xanh rì cå» hoang
Bạc và ngånà o đổi hồng nhan
å
*
Sứ vá» xin nhắn å‘ôi lá»i
Bạc và ng Ä‘áå•i lại mặt ngưá»i bao lâå ??
Bà i 3 : Ãây lå baì Hát Nói Dôi khổ, mÆåỡu tiá»n và mưỡu háºu å
Cuộc trăm năm
å
Mưỡu tiá»n
Mư廣t mà lụa trải đưá»ng 寡
Bâng khuâng sương Äåá»ng đợi chá» nắng mai
Ấp yêu và ng nụ hoa khaå
Êm êm nhạc trổi miáå‡t mà i gió đông
åHát
Khoe lá biếc máºåm xuân lay động
TrảiåtÆ¡ và ng lồng lá»™ng bóng tåăng
ÃÆ°á»ng hương thÆåm má»i gá»i ngá»n tiểu phoåg
Chắp đôi cánh giữå hồng trần du mục
åạch đầu sở kế duy y thå»±c
Hà đắc cuồng caåtá»± thiếu niên [1]
Náå£ Ã¡o cÆ¡m chi cho nặng gánh寰u phiá»n
Trăng cùng åió cõi an nhiên tá»± tại
Cổ tá»± thu mai hoà åg diệp lý
Tiên triá»uåtăng lão bạch vân trung [2å
Ão phù vân chân hà i åỠđặm trưá»ng
Mâyånước bạc xanh bóng tùng åhâm ý
Tịch mịcå u trai lý
Chung tiêu thånh vÅ© thanh [3]
Cuá»™c b廃 dâu như giá»t nước xuyåªn mà nh
cÆ¡n phù thế tåăm năm trong chá»›p mắt
Thư Kiếm vô thà nh åinh kế xác
Xuân thu đ庡i tá»± bạch đầu tân [4]å
Vá»ng cố hương Ä‘oà å Ä‘oạn đã bao lần
MÆå bốn bể nợ tang bồng chå°a thoả chÃ
Phongåminh kiếm quay đầu vá» nÃåi
Gá»™i sương trăng mâå bạc là m vui
Mưỡuåháºu
Chá» cho chung cåá»™c mệnh trá»i
là m thå´ng xanh đứng giữa trá»i åuyết bay
Xuân thå trăng khuyết lại đầy <år>
[1] Nguyá»…n Du :åDạ toạ
Ão cÆ¡m quanhåquẩn bạc đầu
Nghêuångao nà o thuở xanh mà u thiáå¿u niên
[2] Nguyá»…n Du å Vá»ng Thiên Thai Tá»±
Lå¡ và ng chùa cÅ© lao xao
åriá»u xưa tăng lão mây và å tầng không
[3] Nguyá»ån Trãi : ThÃnh vÅ©
Trai åhòng lặng lẽ tối tăm
[4 ] Ngåyá»…n Du : Tá»± thán
Dá»å dang thư kiếm cÆ¡ cùng
å
Tóc tÆ¡ trắng bạc bao xuÃån thu rồi
å
å/a>
å
Trá»i đất Æ¡i, đã åạnh còn ướt! Nhiá»u chá»å, như Cali, mưa quá xá quà åxa! Tháng trước bao ngưá»å mất nhà mất cá»a vì mưå lÅ© và cả đất trùi, má»åt số ngưá»i chết. Mất nåà cá»a trong hoà n cảnh mùå Ãông lạnh, ướt nà y tháå±c khốn khổ.
å
Chúng ta chá»› có coi thưá»ång Tá» Thần Mùa Ãông. Tá»å Thần Mùa Ãông hắn hạiåta nhiá»u cách: mưa lÅ©, bãå tuyết gây tai nạn ở nhÃå, trên đưá»ng, là m mất Äåiện, v.v., và còn dùng ngaå cái băng giá cá»§a hắn khåến ta khốn quẩn.
Khà lạnh giáºåt ngưá»i
Ở Máå¹, Trung tâm Kiểm soát và åhòng ngừa Bệnh táºt (Centårs for Disease Control and Prevention) cho biết hà ng năm, Tå» Thần Mùa Ãông bắt Ä‘iåhÆ¡n 700 ngưá»i.
Bình thưá»nå, nhiệt độ cÆ¡ thể ta (tåân nhiệt) 98.6 độ F. Khi åiếp xúc vá»›i môi trưá»ngålạnh bên ngoà i, cÆ¡ thể tå chống lại khà lạnh bằåg nhiá»u cách, tạo thêm nhåệt để duy trì thân nhiá»åt. Nhưng nếu lạnh quá sá»åc chịu đựng, nhất là trång môi trưá»ng ẩm ướt n寰 lúc trá»i mưa bão, các 寡 chế chống lạnh cá»§a cå¡ thể ta không còn hữu hi廇u, thân nhiệt hạ thấp åần.
Khi thânånhiệt xuống đến 95 độåF (tức 35 độ C), nguy hiá»åm bắt đầu. Thân nhiệt xåống thấp thế sẽ là m thåy đổi chức năng cá»§a cáå mà ng tế bà o, dịch trong åế bà o thoát ra ngoà i, hoáºåt động cá»§a các diếu tá»å (enzymes) xáo trá»™n, nhữngåchất Ä‘iện giải trong ngÆåá»i ta cÅ©ng mất Ä‘i sá»± cÃån bằng. Tế bà o sẽ chếtåvì các tổn thương nà y, vå cÅ©ng vì hiện tượng nước đóng đá tại trong và ångoà i tế bà o.
å
Tình trạng thân nhiệt h庡 thấp như váºy có thể åây do việc ta ở ngoà i tráåi lạnh lâu quá, nhất là ånÆ¡i nhiá»u gió máy. Ngay cáå£ việc tiếp xúc quá lâu åá»›i nước hay chất kim loáå¡i (metal), những thứ dẫnåtruyá»n hÆ¡i lạnh, cÅ©ng khi庿n cÆ¡ thể ta mau thất thoå¡t nhiệt, thân nhiệt ta dáå… hạ thấp. Trong nhà có så°á»Ÿi ấm áp, khô ráo, ta t寰á»ng không có vấn Ä‘á»,åtrừ khi rá»§i bị cúp Ä‘iá»ån nên sưởi tắt.
<år>
Tuổi tác, má»™t số bệnh táºt và thuốc dùng khåến ta dá»… thà nh mồi ngon åho Tá» Thần Mùa Ãông. NgÆåá»i kém may mắn, không nhÃå không cá»a (homeless) cÅ©ng åáºy, Ä‘iá»u nà y chúng ta dáå… hiểu.
Những thay å‘ổi cá»§a cÆ¡ thể khi cao tåổi có thể là m chúng ta kåông cảm thấy lạnh nhiá»å để lưu tâm đỠphòng. åác bệnh suy tuyến giáp tr庡ng (hypothyroidism), suy tuyáå¿n thượng tháºn (adrenal inåufficiency), bệnh tâm thầnå các bệnh nhiá»…m trùng, tÃånh trạng suy dinh dưỡng, Ä寰á»ng xuống thấp trong mÃåu khiến ta đầu hà ng khà åạnh dá»… dà ng. Má»™t số thåốc dùng (beta-blockers, clonådine, meperidine, neuroleptics,ågeneral anaesthetic agents, ...å có thể cản trở các cÆ¡åchế giúp cÆ¡ thể ta đốiåphó vá»›i môi trưá»ng lạnå chung quanh. Rượu cÅ©ng tháå¿.
Triệu chá»ång
Tùy thân nåiệt xuống thấp đến má»åc nà o, triệu chứng sẽ nh庹 hay nặng.
åhi thân nhiệt xuống thấpåtừ 90 đến 95 độ F (mildåhypothermia), chúng ta run, tim ta Ä‘áºp nhanh, đồng thá»å hÆ¡i thở cÅ©ng dồn dáºp, åhân Ä‘i không vững, nói nÄång không còn lưu loát, và årà óc bắt đầu mất sánå suốt.
Khi thå¢n nhiệt xuống thấp hÆ¡n,åtừ 82 đến 90 độ F (modeåate hypothermia), lúc đó máºåch sẽ cháºm Ä‘i, tim bÆ¡m mÃåu không còn hữu hiệu, máå đến tháºn kém Ä‘i, hÆ¡i tåở cháºm, óc cà ng thêm máºåt sáng suốt, các phản xáºå giảm Ä‘i, và ta không cònårun để tạo nhiệt đượå nữa. Tim có thể bắt Ä‘áå§u thất nhịp.
å
Ngoà i ra, khà lạnh cÅång dá»… gây hiện tượng táå•n thương tại chá»— gá»i lå “khà lạnh cắn†(frosåite). Khà lạnh là m các máºåch máu ngoại biên co thắtå(vasocontriction), lượng máå đến nuôi các vùng ngoạå biên như tai, mÅ©i, má, ngÃån tay hoặc ngón chân Ãt Ä‘å. Cà ng lạnh, các mạch máå ngoại biên co thắt cà ng åhiá»u. Ãến má»™t lúc, tai,åmÅ©i, má, ngón tay hoặc ngÃån chân, không có đủ máu åuôi nên chết. Vùng bị fråstbite đầu tiên tái, bóngånhư sáp (waxy), song không Äåau hay khó chịu mấy. Sau Äåó, những hiện tượng giáå‘ng như bị bá»ng lá»a xảå ra: da Ä‘á», sưng lên, nổå những bá»ng nước. NặngåhÆ¡n, da chết dần, thâm Ä‘ån, rồi các bắp thịt, gâå (tendons), xương và thần åinh phÃa dưới da cÅ©ng tổå thương, chết theo. Thăm kåám má»™t ngưá»i thân nhiệå xuống thấp vì khà lạnhå chúng ta nên khám kỹ, tìå cả những vùng dá»… bị kåà lạnh cắn.
å
Các vị cao niên có khi khå´ng than là cảm thấy lạnå, dù há» Ä‘ang trong tình tr庡ng nguy hiểm. Các cụ cÅ©åg có thể không run vì lạåh. Nên nếu có các cụ troåg nhà , bạn để ý các dáºåu chứng báo động sau ở åác cụ:
- å Cụ có vẻ mất sáng åuốt hoặc buồn ngá»§ bấtåthưá»ng
- Cáå¥ nói cháºm hẳn Ä‘i, khôngårõ tiếng, hoặc hÆ¡i thở åụ nông
- Máºåch cụ yếu, áp huyết xuá»ång thấp
- Tháå¥y cụ có vẻ thay đổi cÃåch hà nh xá» hoặc dáng vẻåtrong thá»i tiết lạnh
å
- Cụ phản ứng åháºm chạp hoặc có vẻ nhå° khó Ä‘iá»u khiển các cá»å động cá»§a cÆ¡ thể
å- Cụ than cứng tayåhoặc chân (stiffness of armsåor legs)
Thấyånhững dấu chứng báo Ä‘á»ång trên, bạn thá» lấy nhi廇t độ cá»§a cụ xem sao. (åhà lúc nà o cÅ©ng nên có cÃåy lấy nhiệt độ.) Nếu tåấy nhiệt độ cá»§a cụ då°á»›i 96 độ F, bạn gá»i 9å1. Sá»± chữa trị các trưáång hợp thân nhiệt xuốngåthấp vì lạnh thưá»ng pháå£i trong môi trưá»ng bệnh åiện, vá»›i sá»± theo dõi thÆåá»ng xuyên.
Tåong lúc chá» xe cứu thươnå đến, bạn giữ cụ ấm åà khô, dùng má»n, khăn, ho康c áo khoác đắp lên cụå Nhiệt từ chÃnh cÆ¡ thể åạn cÅ©ng tốt, bạn có tháåƒ nằm gần cụ cho cụ thÃåm ấm. Tránh đừng chà xáå tay, chân cụ, vì da các c廥 có tuổi rất nhạy cảå và dá»… tổn thương.
å
Các bạå thân mến,
Mùa Xåân đã vá»...
Trước åhá»m năm má»›i, Há»™i Kết Ãåoà n xin mến chúc các bạnå
cùng gia quyến má»™t năm åá»›i vui tươi, hạnh phúc, åà thịnh
vượng. CÅ©ng trång dịp đón xuân Ất Dáºuånà y, chúng tôi-Há»™i
KếtåÃoà n - xin trân trá»ng giá»åi thiệu đến các bạn Táºåp ChÃ
Kết Ãoà n số 4 váå›i chá»§ đỠ"Niá»m Vui Gởå Bạn".
Trong số åà y, tạp chà Kết Ãoà n Ä‘å°á»£c sá»± tham gia cá»§a nhiá»åu
bạn trẻ sinh ra và lá»ån lên tại Hải Ngoạị Ngåà i việc cố gắng
bảo åồn tiếng Việt nÆ¡i xứ n寰á»i, há»™i Kết Ãoà n cònåtham
gia và o những việc åá»™ng đồng, gây quỹ cứuåtrợ, tạo môi
trưá»ng lå nh mạnh, thÃch hợp để åhuyến khÃch các bạn trẻå
tham gia và o con đưá»ng d庥n thân Ä‘em lại tiếng nÃåi trẻ trung
đến vá»›i cáå™ng đồng vùng Washington D.å., Maryland, và Virginiạ
Sá»± hưởng ứng cá»§å các bạn trong việc đặtåmua tạp chà Kết
Ãoà n 2å05 là má»™t trong những cácå giúp đỡ, khuyến khÃch, å
mầm non trẻ tham gia và o åiệc bảo tồn văn hóa ngÆåá»i Việt
tại xứ ngưá»åị Giá á»§ng há»™ má»—i quyá»ån báo là $5.00, vá»›i 170
tåang ngáºp trà n bà i vở Ä‘áºåy phẩm chất, hình ảnh, tåang trÃ
trẻ trung, và nháå¥t là không có má»™t trang qåảng cáo nà o cả.
å
Tất cả tiá»n bán đượå, há»™i sẽ tiếp tục phátåhà nh những
cuốn kế tiáå¿p cÅ©ng như tổ chức nhữåg buổi sinh hoạt văn
hóå, cá»™ng đồng, trong tươngålai thêm phần sinh động.å
Há»™i Kết Ãoà n sáå½ bán báo trong các chợ Táå¿t và o ngà y 5 và 6
tháng å, 2005 tại Maryland và Virgiåiạ Nếu bạn ở xa, và mu廑n
giúp bán báo ở các åá»™i chợ Xuân, gian hà ng Táå¿t, và cá»™ng
đồng địaåphương, xin liên lạc Phu Vå ở địa chỉ
phá»åvo@ketdoan.org hoặc magazine@åetdoan.org
URL : www.ketdoån.org
Thà nh tháºt åảm Æ¡n. Mến chúc bạn và ågia quyến má»™t năm an khangå
thịnh vượng.
åhân ái,
Há»™i Kết ÃoÃån
==========
Háå™i Kết Ãoà n hiện Ä‘ang kh廟i sá»± tiến hà nh Tạp ChÃå Kết
Ãoà n 5 vá»›i chá»§ Äåá» "Ước MÆ¡ Tìm Thấy Máºåt Trá»i". Ná»™i dung
phong påú và đa dạng cá»§a đặc åan Kết Ãoà n Ä‘á»u do sá»± åá»™ng
tác nhiệt tình cá»§å tất cả quý vị trưởngåthượng, quý vị
phụ huånh, và các bạn.
åể duy trì má»™t truyá»n th廑ng tốt đẹp trong cá»™ng å‘ồng cá»§a
chúng ta, xin må»i quý vị tham gia viết bå i và ủng há»™ phương
ti廇n cho tuổi trẻ ngà y nay årong những sinh hoạt cá»™ngåđồng.
Ãể giúpåcho Ban Biên Táºp dá»… dà ng åà m việc, và tránh trá»…
åãi trong việc phân phối Äåặc san đến tay quý vị tåong dịp
Xuân Vá», xin táºåt cả gởi bà i vở và đÃåh kèm đầy đủ các
chi åiết yêu cầu vỠđịa ch廉 tòa soạn cá»§a Há»™i Kếå Ãoà n,
hoặc qua email Ä‘Ãång thá»i hạn quy định.
<år>
Thể Lệ và Thá»i H庡n Gởi Bà i:
Bà iåvở được bắt đầu nháºån từ hôm nay đến hết ngå y 15
tháng 6 năm 2005 (Junå 15th, 2005i).
Các åhể loại như thÆ¡, truyệnångắn, truyện phiếm, tùy åút,
bình luáºn, nghiên cáå©á»¥..Ä‘á»u được đón nháån.
Bà i có thể viết åằng tiếng Việt hay tiếnå Anh.
Bà i viết xin giá»åi hạn trong khoảng 4 hay 5 årang đánh máỵ
Bà i váåŸ gởi bằng diskette xin lưå trữ ở dạng VIQR (plain tåxt)
và có Ä‘Ãnh kèm bảnåin (hard copy). Nếu viết taå, xin viết rõ
rà ng (đánå máy cà ng tốt) trên má»™t åặt giấy và gá»i vá»
đ廋a chỉ há»™p thư sau đây:åbr>
Ket Doan Association-Vietnamese Americans United
å
P.Ọ BOX 2452
Rockville,åMD 20847-2452
http://www.kåtdoan.org/magazine/
åà i viết bằng email xin ghiåtrong dạng VIQR (VietNet/SCV)å Ãịa chỉ
email cá»§a BanåBiên Táºp:
magazine@ketdåan.org
hay trá»±c tiếp Äåến Phú Võ tại phụvo@ketåoan.org. Xin đỠở
Subjecå line: Tap Chi Ket Doan 5.
<år>
Bà i vở gởi vá», ngoå i bút hiệu, xin ghi rõ thÃåm tên tháºt,
địa chỉ, åà số phone hoặc email cá»§å tác giả, nếu không sẽ å
không được xét duyệt. åhi có sá»± thay đổi vá» cÃåc chi tiết
nêu trên, xin åhông báo ngay vá» Ä‘ia chỉåtòa soạn hoặc qua email
å
Bà i gởi vá» sẽ 呯°á»£c Ban Biên Táºp duyệtåxét, chá»n lá»c, vÃ
sá»aålá»—i chÃnh tả. Vá»›i các bå i có thể chá»n đăng nhưåg có
yêu cầu sá»a chữaå Ban Biên Táºp sẽ há»™i ý åá»›i tác giả trong
việc åiệu Ä‘Ãnh.
==
åp align="left">
Má»i các bạnåÄ‘dến thăm quê hương Bìnå Ãịnh qua website WWW.LEBICHåON.NET
hoặc httå://quehuongbinhdinh.bravehost.cåm .
å
Nguyệå San Giao Muà xin giá»›i thiá»åu đến các bạn Câu lạc åá»™ Hoa Mai tại:
åâu lạc Bá»™ Hoa Mai
Våệt ngữ: http://www.hoamai.oåg
English: http://www.nvåp.org
<åont color="#330099" size="3"
fåce="Times New Roman">
Nguyệt San Giao Måà xin giá»›i thiệu đến cÃåc bạn CD Nhạc VÅ© Khanh
trång những tình ca cá»§a NguyÃån BÃch, Trưá»ng Ãinh, ...
åbr>
åbr>
åbr>
NguyệtåSan Giao Muà xin cám Æ¡n nhá»ång thân hữu sau đây : åÃch Xuân, BÃch Hà , Châu Thå¡i Lê, Chu Kỳ Thư, DHH, Ãå»— Thà nh, Hoà ng Yến, Ngá»cåDung, Ngô Thy Vân, BS Nguyá»ån Văn Ãức, Nguyá»…n Hữu åiện, Niệm Nhiên, NS PhạmåDuy, Phạm VÅ© Anh Nam, Quanå Ngá»c, Sông Cá»u, Thanh Thånh, Thy Lan Thảo, Tôn ThấtåPhú SÄ©, Trần Kiêu Bạc, Våá»…n Phương, Việt Dương Nåân, VÅ© Thị Thiên Thư , Y åhy đã dóng góp bà i vở chå Nguyệt San Giao Muà số 35å. Má»™t số bà i khác s庽 được đăng dần và o s廑 tá»›i. Mong má»i sẽ nháºån được những sáng tác cå»§a các bạn bốn phương Äåể cho Nguyệt San Giao Muà åhêm phần hương sắc trongåtương lai.
<åR>
å) Ãể rút ra danh sách cá»§å NSGM (unsubscribe),
xin gá»i email åá» TrungKy@hotmail.com
<åONT COLOR="#330099">3. Má»i chå tiết, thể lệ, thắc máºåc, xin gá»i vá»:
TrungKy@hotmåil.com
<åONT face = "Times New Roman" COåOR="#000080">USA
Traåg NhÃ
å