Nguye^.t San Giao Mua`�

Số 36

Ngày 1 tháng 4 năm 2005

www.GiaoMua.com

Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box 378
Merrifield, Virginia 22116
USA

GiaoMua2002@aol.com

Thư Ngỏ

Ba Mươi Năm

Ba mươi năm trước tôi là một thiếu nữ trẻ, leo vội lên phi cơ vào sáng ngày 28 tháng tư, mặt trời mới ló dạng, mang theo cảm giác mình không bao giờ trở lại quê hương. Tháng tư đầu tiên tại Guam, tôi đón sinh nhật mình trong ngẩn ngơ. Còn như in trong tôi những con mắt nhìn nhau bàng hoàng, khi loa phóng thanh báo tin miền Nam đã rơi vào tay chánh phủ mới, trong đó có khuôn mặt hằn nét lo âu của mẹ tôi, vì ba tôi đã chọn ở lại chiến đấu tới cùng. Thế nhưng thực tế vẫn chiếm ngự, và các người tỵ nạn Việt Nam, thanh thiếu niên, trung niên, hay đã ở tuổi hưu trí đều lao mình vào cuộc sống mới.

Ba mươi năm trôi qua với nhiều thay đổi không ngờ. Ðợt thuyền nhân những năm 80 làm sửng sốt thế giới. Sau đó là đợt HO đến trong đau thương và nhẫn nhục. Rồi những người tỵ nạn, dù trong tình trạng nào, cũng dẹp qua những vết thương lòng, những kỷ niệm chập chờn, buồn nhiều hơn vui, để lăn xả vào cuộc sống mới vì tương lai của thế hệ con cháu, và trách nhiệm với những người thân bên quê nhà. Họ đã thể hiện tình thương bằng những món quà dành dụm trong những công việc làm vất vả.

Thế rồi có ai ngờ tới ngày bức tường Bá Linh sập đổ, chiến tranh lạnh theo đó tàn dần, các nước Cộng sản bước vào kinh tế thị trường. Thập niên 90 với hệ thống toàn cầu hoá của mạng lưới điện toán, thơ điện tử đi nhanh hơn máy bay, xa cũng thành gần, chỉ cần một cái nhấn ngón tay, người thân từ bên kia bán cầu đã nhận được tin tức của người bên này. Mọi tin tức được phổ biến nhanh chóng, không còn bị dấu diếm như ngày xưa.

Thế giới chuyển mình để thích nghi với thực tế. Các nước Âu Châu họp lại tạo nên một thế lực kinh tế mới. Ðồng Euro có giá hơn đồng Ðôla hay đồng Yen. Các nước Âu Mỹ cạnh tranh nhau thị thường Trung quốc. Tổng thống Clinton và phu nhân được dân chúng Hà Nội đón tiếp nồng hậu. Việt Nam đón chiến hạm Hoa Kỳ tại bến Bạch Ðằng! Mọi việc tưởng không bao giờ xảy ra đã và đang xảy ra.

Thế kỷ 21 đã đến với thế hệ mới. Những đứa trẻ cha mẹ Việt, sanh ra vào năm 1975 tại đất Hoa Kỳ là những công dân Mỹ đương nhiên, theo luật định. Không những thế, lớn lên tại đất người (qua cái nhìn của chúng ta), thế hệ mới là người Hoa Kỳ (hay Úc, Anh, Pháp v.v..) từ suy nghĩ đến cách hành sử. Họ hiểu, tôn trọng và hạnh diễn về nguồn gốc của họ, nhưng quê hương của họ lại là xứ sở có cái tên khác quê hương của cha mẹ.

Trong nước, thế hệ sau 75 cũng chẳng quan tâm mấy về cuộc chiến vừa qua. Họ là những thanh niên trẻ bận bịu trong cuộc học hỏi khoa học, kỹ thuật, thương mại, cũng như phát triển tài năng nghệ thuật. Trong tương lai họ sẽ tự ý thức đòi hỏi các quyền tự do báo chí, chính trị. Hệ thống toàn cầu hóa, sự hiện diện của nhiều người ngoại quốc tại Việt Nam giúp cho họ có nhiều dữ kiện khác nhau về cuộc chiến, mở mang hiểu biết, cùng có những nhận định khách quan hơn những gì đã được giáo dục từ tấm bé.

Chẳng bao lâu, thế hệ trẻ sau chiến tranh này của hai nước Việt Nam và Mỹ sẽ là những người chủ động giao thương kinh tế cũng như chính trị. Trong giao lưu, tiếp cận, khái niệm về Việt Kiều sẽ phải thay đổi. Nếu Việt Nam nhìn thế hệ sau này là Việt kiều thì không đúng. Dù cha mẹ có nguồn gốc Việt Nam, họ là những người công dân của xứ khác đến Việt Nam làm thương mại hoặc đại diện xứ sở của họ giao lưu. Lịch sử cho thấy trước đây nhiều người Ý đã đến định cư tại Hoa Kỳ, bây giờ nước Ý gọi người công dân Mỹ là người Mỹ, Hiệp Chủng Quốc nói chung, chứ không phải là Ý kiều.

Ba mươi năm trước người Việt tỵ nạn ra đi trong nỗi lo âu, tương lai không rõ nét, nhưng mang trong lòng niềm tin tưởng Tự do là căn bản của đời sống. Với ý chí, tính cần cù nhẫn nại, hướng về tương lai, hy sinh cho thế hệ con cháu, người Việt đã đánh dấu bước tiến của mình trên xứ người, qua một cộng đồng hải ngoại càng ngày càng vững mạnh trên mặt kinh tế. Cùng với môi trường giáo dục khoa học, chính trị căn bản vững vàng, và một nền tảng gia đình triết lý Á đông, thế hệ hải ngoại tương lai không những là tiếng nói nối tiếp của cha ông, mà sẽ tiến triển tốt đẹp hơn.

Trần Viết Minh-Thanh
BBT Nguyệt San Giao Mùa

Mục Lục

I . Thơ _______________________________________________________________________

1. Chuá Phục Sinh		______Nguyễn Nguyên Thanh
2. Jesus Resurrected		______Thanh Thanh
3. Paris ... Anh Tìm Em		______Tôn Thất Phú Sĩ
4. Oakland Bay in the Sunset		______Nguyễn Hữu Viện
5. Thở Dài Theo Mưa Hà Nội		______Trần Kiêu Bạc
6. Khúc Tình Ðiên Lưu Vong		______Phạm Vũ Anh Nam
7. Nắng Phai		______Châu Thái Lê
8. Nhiều Khi Muốn Quay Về		______Trần Hoan Trinh
9. Sao Ðêm		______Vành Khuyên
10. Tửu sầu		______ Phạm Ngọc Quỳnh Trang
11. Vĩnh Hằng		______Niệm Nhiên
12. Không Phải ...		______Hoàng Yến
13. Nhớ		______Tân Văn
14. Tình Ngâu & Chức		______Nguyên Ðỗ
15. Tưởng rằng có Em		______Nguyễn Hải-Bình
16. Em Buồn		______ Trần Thị Hà Thân
17. Dôi Mắt Mẹ Hiền		______Thy Lan Thảo
18. Hỏi Em		______Mạc Phương Ðình
19. Nỗi Buồn Của Biển		______Sông Cửu.

II . Văn _______________________________________________________________________

1. Bạn Tôi, Và tiếng hát Nguyễn Toàn _______ Hương Kiều Loan

2. Cấy Mầm ___________ Y Thy

3.Giả Sử ... ___________ Trần Viết Minh-Thanh

4.Cây đa bến cũ (kỳ 11) ___________ Thanh Sơn

5.Tệ ___________ Quang Ngọc

6.Câu Chuyện Ở Ðầu Sông (tiếp) ___________ Phan Thái Yên

7.Dễ Thương Ơi ___________ Niệm Nhiên

8.Chiếc lá ngả vàng ___________ Trần Thành Mỹ

9.Người góa phụ ___________ Bích Hà

10.Một Vì Sao ___________ Ngọc Dung

11.Tản văn thứ Sáu ___________ T. Vấn

12.Ðêm Trước Ngày Ra Ði ___________ Vành Khuyên

13.Chút Tình Thơ Ngây ___________ Hoa Bằng Lăng

III . Ngàn Lời Ca (kỳ 27)________________________________________________________________

1. Rong Ca _______________________________ NS Phạm Duy

IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________

1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH

V. Nghiên Cứu________________________________________________________________

1. Kịch vui một màn: CHÀNG RỂ _______ Sông Cửu

2. Trầm Cảm _______ Bác sĩ Nguyễn Văn Ðích

VI. Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật__________________________________________________

1. Stafford House College _______ Giao Muà

2. Nguyệt San Gia Ðình _______ Giao Muà

VII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________

1. Nhắn Tin/Trả Lời Bạn Ðọc _______ Ban Biên Tập

I . Thơ __________________________________________________

1. Chuá Phục Sinh
 

Chiều nay anh tìm về nước Chúa
trong lễ Phục Sinh của Người .
Có một người quen mà lạ:
em lạc trong dàn đồng ca .
 
Chúng mình không nhận ra nhau
vì Chúa đã trị vì tất cả:
buồng tim trản đấy nước Chúa,
chẳng còn khoang nào cho anh.
 
Anh chờ trước cổng thánh đường,
chút hy vọng cuối cùng anh nhóm thành ngọn nến.
Nhưng em đã tan vào cộng đoàn dân Chúa;
cô đơn anh về với đêm...
 
Chúa dạy con chiên hãy mở tim cho người
rồi yêu thương đồng loại .
Trái tim con chỉ đủ sức yêu nàng,
Và trong khoảnh khắc này, nàng có yêu con?
 
Chúa phục sinh, em cũng phục sinh.
Biết ngày mai em có trở lại đời thường
với buồn vui của cuộc đời trần thế
để nhận ra nhau sau giấc mộng thiên đường?...
 

(Ðức-quốc)
  
Nguyễn Nguyên Thanh 


Mục Lục  


        2. Jesus Resurrected 


This evening I searched my way to God’s range 
Where they were celebrating Easter, his moralẹ 
There I found the one familiar but now strange: 
That was you who had strayed into the choralẹ 

 
We did not recognize one another at this hour: 
Everything God had reserved the right to overseẹ 
Your ventricles were saturated in God’s power, 
Not a tiny cavity in your heart was saved for mẹ 

I waited for you at the gate in front of the church 
With a glimmer of my hope I kindled a candle; 
But you had already dissolved in the lambs herd; 
I returned into the night my loneliness to handlẹ 
 

God has taught his disciples: thou open thy heart 
To love thy fellow humans all to live in chimẹ 
Well, my heart is able only to love her, how tart! 
Oh Lord, but does she love me right at this timẻ 
 

Jesus was resurrected and you were too tonight. 
I wondered if tomorrow to revert you would deem 
To recognize in life with vicissitudes though trite 
One another, ourselves, after the paradise dream?

 
Translation by Thanh Thanh


Mục Lục  


3. Paris ... Anh Tìm Em


 
Thương kính viết tặng
Cô Kim Thành và Thầy Trần Phước Hải
 
Cảm xúc khi chợt đọc bài thơ
Em Ðã Trở Lại Paris của Cô Kim Thành
 
Nghe em nói 
Em đã trở lại Paris
Anh vội vàng  tìm em nơi phố cổ
Không phải thân anh ngày xưa em thương mến
Mà là linh hồn anh một thuở yêu em
Anh vẫn không tìm được
Cô em gái cùng anh đi tìm đất hứa
Mái tóc bồng bềnh theo nắng theo mưa
 
Anh trở lại đây
Chờ em trên bia đá
Tấm bia mòn nơi cổ mộ trăm năm
Hình như có một khoảng cách
Giữa chúng mình
Một khoảng trời xanh ươm mây trắng
Lạnh lùng, hoang vắng
Nhưng anh không nghĩ
Tình yêu mình hoá đá đâu em
 
Paris thành phố của tình yêu lãng mạn
Thêm tình mình một dạ thủy chung
Tháng Bảy mưa ngâu còn có ngày gặp mặt
Anh và em đâu còn dịp tương phùng
Kỷ niệm chập chùng
Rơi đâu đó
Giọt nước mắt anh cay
 
Bờ sông Seine in dấu chân em bước
Hồn anh theo từng ngọn cỏ em qua
Tiếng thở đau từ hư vô vọng lại
Vẫn còn đây dấu vết thuở ban đầu
 
Khải Hoàn môn những con đường hội ngộ
Tình của mình cũng nở rộ trong tim
Em ơi ! mỗi lần nghe sóng vỗ
Là mỗi lần anh tâm nguyện cầu xin
Nhưng em hiểu
Ðâu có phải lần nào
Sóng cũng dịu dàng hôn bờ cát đâu em 
 
Anh tìm em giữa phố Paris
Chuyến Métro cuối về đến gare Montparnasse
Paris đêm huyền diệu
Ánh đèn màu mờ ảo lung linh
Anh vẫn đi tìm em
Ði tìm hoài như một kẻ vô tâm
 
Paris Mars 2005
                
Tôn Thất Phú Sĩ


Mục Lục  

4. Oakland Bay in the Sunset  


My beloved, Ím a lonely traveller
Stopping by Oakland Bay
I must be a dreamer tonight
Lost in lonesome Oakland town 
* * * 
I have known a Saigon lady
she was a so gentle student
I gave her all my love
I gave her all my dream
One day Saigon has fallen
She flew away with the Frequent Wind (1) 
So my Future is uncertain 
So our souvenirs are too sad 
* * * 
Oakland Bay in the twilight
I have heard she is in Oakland
With her children and her husband
Where is my love in the old days ? 
I am looking for something in vain
I lost the words how to say this love even to myself... 
Oakland Bay in the twilight 
All the souvenirs are faraway
In Saigon in Vietnam and soon three decades
We were still young at that time in that Capital now loosing her name
We are not so young in Oakland Bay in the twilight
I feel walking down the hill
I do hope you are still beautiful my lover ! 
* * * 
Your eyes I see in the deep blue
You are the warm waterflow under the bridge
You are Oakland Bay in the twilight who tenderly kisses me with the free winds 
You are so generous as the Atlantic Ocean
Linking the two banks of the United States and Vietnam
You were the best student in Saigon I ever have had
But the White Christmas 
and the Frequent Wind Operation take you suđenly
Faraway from the Atlantic offshore
So my Future is uncertain 
So our souvenirs are too sorrowful 
* * * 
Oakland Bay in the twilight
Where are you my beloved ? 
My lonely sadness makes me lose my mind
I know you never come back
I know you never turn back
Life is more dangerous than freeway
We can never turn back
Walking with myself how I feel lone 
* * * 
Oh my free wind ! Please help me !! 
If you see my darling
Tell her tenderly in her dream
I have been in agony of heartaches
It's hard for me to forget all 
It's hard for me to forget you 
* * * 
Oakland Bay in the twilight
Oakland Bay in the twilight
My sincere love is dying tonight
Our beautiful love is dying tonight
Oakland Bay in the twilight 

(1) Frequent Wind Operation 

Oakland Bay, black Spring 2001 
http://www.hanoiparis.com/
   
 
Nguyễn Hữu Viện

Mục Lục  


5. Thở Dài Theo Mưa Hà Nội



Trong thư em Hà Nội vẫn còn mưa 
Những giọt rơi mềm lòng căn gác cũ 
Em quên gởi bụi mưa trên cây sấu 
Ở cuối thư lại giấu tiếng thở dài 
Có thể nào quên Hà nội mưa bay 
Mưa đầu phố vội vàng rơi cuối phố 
Mưa chậm êm, nhịp nhàng mưa luân vũ
 Mưa thay người khóc tiễn một người đi 
Mưa ca dao, mưa hạnh phúc vỗ về
 Trong gác nhỏ mưa lạc qua cõi nhớ 
Mưa trầm hương tinh khôi mùi hoa sữa 
Mưa ngậm ngùi mưa lệ khóc tình phai 
Không thể quên mưa Hà nội ơi ! 
Tiếng thở dài còn trong lời thư cuối 
Chỉ tiếng mưa níu chân người trở lại 
Người có chờ người trong mưa lạnh nầy không ? 
Mưa Hà nội ơi ! Nhớ đến vô cùng ! 

( California) 
 
Trần Kiêu Bạc


Mục Lục  

            
        6. Khúc Tình Ðiên Lưu Vong 


ta đã nhớ những điều trái tim không chứa nổi
và quá nhiều như khoảng trống vô cùng
van tim chùng lời ca
khúc tình điên lưu vong
vũ trụ quay cuồng bằng hố sâu vực thẳm
như người thủy thủ leo lên triền cao
tìm ngọn hải đăng mù trong đêm tối
thuyền đời  theo sóng đã lênh đênh
tình yêu em từ thủa chưa thắm môi
đôi mắt căng tròn,thoáng gió lòa
chú còng lạ lẫm 
khoảnh cát ướt dưới chân
chiều đã tối đêm về chia con sóng
vũ trụ viền đen trí nhớ vô hồn


chiếc lá rơi sau mùa trăng cũ
chẳng còn gì là mộng tưởng sau cùng
trong giâc mơ . Những kỷ vật lãng quên
ánh trăng tan vào đọt lá mùa sau
ngõ đêm khuya chợt bóng dáng ai về
đoạn cổ độ vẫn còn đó . Khua vang
bước chân đôi tình nhân qua mau
chỉ là niềm tưởng nhớ
khúc tình điên lưu vong


ta bốc điện thọai
cố bới tìm những con số trong ký ức
đã trốn vào tiếng khóc câm nín 
của gã đàn ông-không nhà


cơn mơ bãng lãng bay qua miền tâm thức
tưởng chừng như bắt được em trong vòng tay
đôi tay thô lỗ mà tình thì ngút ngàn
nhưng trí tưởng có hạn
ta bồng bế em
như cõng ánh trăng tan
biết bao giờ bắt được
thịt da thơm. Bàn tay nồng ấm. Môi hôn cuồng vã


người thủy thủ quay về con tàu năm xưa
HQ-801,Green Wave, tên những con tàu
đã mục nát bên triền hải đảo
Guam,tiếng gọi mơ hồ
Gap-Gap,bãi biển mù xa
Thành Phố Lều,tên gọi đầu đời của người di tản
Asan,em như người tình nhỏ
ta đã ôm trên bãi cát năm nào
chiều mưa phi trường-Anderson, đợi chuyến bay
chuyến phiêu du, hay lưu vong,cũng thế!
đời di tản có nghĩa là đánh mất
từng ngày qua và chẳng biết về đâu


ta đứng ngẩn bên thềm phố lạ
có tiếng ca dậy sóng từ tim
quặn thắt!!!!xót đau!!!!!
khúc tình điên lưu vong

032305

 Phạm Vũ Anh Nam

 
Mục Lục  

        
        7.  Nắng Phai 

Tấn tuồng đời ta đóng vai khổ mạng
nửa đường đi ngã té quị bên bờ
Chúa đâu nghe được lời người hoạn nạn
nên kẻ khổ thường phải sống trong mơ
 
đời ta bạc kéo theo tình đen bạc
đôi tay trơn rơi vỡ mất thiên đường
chiều nay em ghé ngang chùa lễ Phật
nhớ hỏi giùm còn ban phước người thương
 
chiều nay mây xám về thấp quá
tay trơ xương ta đâu đỡ nổi trời
không gian này giam loài chim cánh rã
tiếng kêu buồn gom lại một tàn hơi
 
chiều nay tan sở về vội vã
em đừng hờn con nắng chóng tàn phai
đừng cố sớt hoàng hôn về phương lạ
vì bất hạnh đời ta đâu nỡ chia hai
 
em hãy quên, để tình âm thầm chết
ta sẽ buồn tẩn liệm mấy bài thơ
mai tỉnh giấc có nghe đời mỏi mệt
khóc một lần cho qua hết như mơ
 
em hãy quên, mai đi làm người lạ
ta loanh quanh xin được chán thêm đời
mỗi cuộc yêu vẫn nhọc nhằn trả giá
đắt rẻ gì màu tóc trắng em ơi ...
 

April/05/04 
  			 
Châu Thái Lê




 
Mục Lục  

        
        8. Nhiều Khi Muốn Quay Về

                                             

Khi đứng lại giữa ngôi vườn xanh biếc
Nhìn cụm mai vàng trước gió đong đưa
Trời vào xuân trời lất phất mưa
Mưa đổ bụi cho tâm hồn ngơ ngẩn

Bỗng thấy hết cả tháng ngày bé bỏng
Chạy nhảy khắp vườn hái trái bắn chim
Con sông làng bến vắng trưa im
Rũ  bè bạn trần truồng xuống tắm

Thuở nhỏ đó mơ có hia bảy dặm
Vượt trùng dương qua ải bắc non đông
Hy  Mã Lạp Sơn, Vạn Lý Trường Thành
Trèo lên đỉnh nhìn trời cao vòi vọi

Cầm kiếm gỗ mang bộ râu lá chuối
Cứ ngỡ mình làm tướng làm vua
Giữa ba quân gióng trống phất cờ
Cưỡi bạch mã đùng đùng ra trận

Mơ nàng Tấm dịu hiền  và trong trắng
Từ trong lòng quả thị bước ra
Mơ Vân Tiên gặp Kiều Nguyệt Nga
Trên lưng ngựa còn treo đầu Cốt Ðột

Mơ Công Chúa trong khu rừng chim hót
Ngủ 100 năm chờ Hoàng Tử đẹp trai
Mơ chồn tinh trong câu chuyện Liêu Trai
Hoá mỹ nữ nằm kề bên gối mộng

Tuổi trẻ ấy bao ước mơ cháy bỏng
Trăng trên trời hình như cũng tròn hơn
Những nàng tiên với đôi cánh ngọc sương
Ðưa  hồn đến những chân mây bát ngát

Khi  trở lại trong ngôi vườn bóng mát
Thấy mùa xuân về đầy ắp cả hồn
Thấy mình như đang trở lại cội nguồn
Rất thân thiết và thiêng liêng quá đổi

   Trần Hoan Trinh


 
Mục Lục
         


9. Sao Ðêm 
  

Bầu trời cao muôn vì sao sáng 
Biết ánh sao nào của riêng tôi 
Như ánh mắt em đêm đêm tỏa rạng 
Ðắm đuối, đam mê , tha thiết gọi mời 

Ánh mắt ngày nào nay còn đâu 
Bao sao vẫn nhấp nhánh trên đầu 
Ðâu vùng đam mê, cõi nhung nhớ 
Ðể bây giờ mình lạc bước nhau 

Sao ơi sao hãy sáng nữa đi 
Thắp sáng trong tôi thuở xuân thì 
Những ngày bên em lòng tôi mở 
Giờ toàn nước mắt , có còn chi ... 

Sao vẫn sáng mãi những đêm Ðông 
Như em trong tôi , một nụ hồng 
Mãi tươi , mãi thắm , dù gai nhọn 
Hằn sâu tim này nỗi nhớ mong 

12/01 
Lâu lắm rồi 
                                                                               
 Vành Khuyên

 


Mục Lục  

        
        10. Tửu sầu  

Mượn Tửu quên sầu- sầu chả vơi 
không dưng mà lòng thấy tả tơi 
đường đời - tìm ai - người tri kỷ 
đêm rằm trăng tỏ hát à ơi 

Ta say- bước thấp bước lao đao 
đất trời vạn vật cứ đảo chao 
Ta cười - Ta khóc - Ta không rõ 
chỉ hỏi rằng- người ở nơi nao ?? 

Ta đi - từng bước - bước xiêu xiêu 
mà sao lòng bỗng thấy nhớ nhiều 
nhớ gì? nhớ aỉ ta chả biết 
nhưng mà lòng cảm thấy cô liêu 

Ta say- ta có biết gì đâủ? 
quên đi tất cả những niềm đau 
cuộc đời là thoáng phù du đó 
mà sao người cứ mãi phụ nhaủ?? 

Hơi men chếch choáng và rất nồng 
ngửa dầu nốc cạn ly trống không 
Thêm một ly nữa, ly nữa nhé? 
làm ấm lòng ta lúc vào đông 

Say Say để ta chợt mỉm cười 
cuộc đời rất vội hỡi người ơi 
xin hãy cho nhau lời chân thật 
hành trang sẽ giữ ở cuối đời 

Ta buồn mượn tửu để lâng lâng 
vài giờ hư ảo hết bâng khuâng 
ngắm nhìn vạn vật quanh ta đó 
thân phận con người quả nhẹ tâng!!! 


1 ngày buồn thiu 03/14  
 				   
Phạm Ngọc Quỳnh Trang


Mục Lục  

        
        11. Vĩnh Hằng 
 
Vẫn đêm 
sâu thẳm hôn mê 

Vẫn, 
mông mênh vắng 
não nề 
buồn tênh 

Vẫn vách khuya, 
dốc chênh vênh 

Vẫn, 
hẫng định mệnh 
hụt bên vực đời 

Vẫn bóng nhớ 
tựa 
ma trơi 

Vẫn, 
vờn 
ẩn hiện 
dáng người-yêu-xưa 

Vẫn lưng chừng nửa 
thiếu, 
thừa 

Vẫn lời quyến rủ 
cợt đùa 
yêu thương 

Vẫn hoang 
vó ngựa yên cương 

Vẫn tim phiêu bạt 
lạc 
phương hướng tình 

Vẫn, 
vũng-tối ngập 
lặng thinh 

Vẫn tôi 
ngồi 
ngóng 
ánh bình-minh-tôi 

  

Niệm Nhiên
 






Mục Lục  

        
        12. Không Phải ...


Em. Nếu có khi nào em hỏi: 
Anh còn gì không giữa cuộc đời nầy, 
Thì em ơi ta còn trắng đôi tay, 
Một quả tim với nỗi đau nước mất, 
Mẹ già nua sống mòn trước mắt, 
Và một gia đình tan tác chia ly, 
Em nghe rồi thôi hãy về đi, 
Không phải ta khước từ vì cay cú, 
Thời thế cho ta một đời lữ thứ, 
Tàn cuộc chiến chinh là kiếp tù đày, 
Ta bây giờ trắng cả đôi tay, 
Chỉ còn lại nỗi đau mất nước. 
30 tháng 4 - ba mươi năm trước, 
Em khước từ ta , kẻ bại trận quay về, 
Mà thôi em! Nhắc quá khứ làm chi! 
 


Hoàng Yến



Mục Lục  

        
        13. Nhớ
 
  
Nhớ em từng phút từng giây
Như chim nhớ tổ như mây nhớ trời
Như sông nhớ nuớc bồi hồi
Như hè nhớ nắng, như vôi nhớ trầu
Như thu nhớ lá vàng rơi
Như đông nhớ giọt mưa xoi sụt sùi
Như xuân nhớ đóa Mai tươi
Như bình minh nhớ mặt trời chưa lên
Như hoàng hôn nhớ bóng đêm
Như chim quyên nhớ bạn tình xa nhau
Em ơi, xin hãy về mau
Rừng thương biển nhớ núi sầu tương tư. 

Tân Văn 
Montréal,  Canada

 
Dưới đây là bản tiếng Anh được giải thưởng Editor's Choice của International Society of Poets 24-02-05 và dược đăng tại nhiều nước trên thế giới 
 
I miss You
I miss you every day and night
Like sun flowers missing sunrise
Like a bird missing its nest
Like a cloud missing sky
Like a river missing water
Like spring missing flowers
Like a mountain missing its rocks
Like lovers missing lovers
Like summer missing the sun
Like fall missing yellow leaves
Like fishes missing water
I miss you, do you miss me? 
Like winter missing snow
Like dawn missing sunlight
Like night missing darkness
Like a bird missing flight
Darling, please come with me now
Mountains and rivers also miss thou
Please come, I keep my promise
Forever, we will be in love

Van Tan Ngo

Copyright ©2005 Van Ngo 

Mời nhấn vào dưới đây để nghe nhạc phụ hoạ bài NHỚ của Tân Văn  
 http://www.zidean.com/z1/song_co_quen_dc_dau_2537.swf  
 
Tân Văn 




 
Mục Lục
         

        
        14.Tình Ngâu & Chức 

Làn hơi thở tâm hồn rung động mãi 
Như cung đàn, như điệu sáo du dương 
Thoáng thiên thai, cánh cửa sổ thiên đường 
Phút yêu dấu đậm sâu vào vĩnh cửu 

Như mầu nhiệm, như hồng ân cứu rỗi 
Cõi bình an, giây giao cảm tri âm 
Biển bao la, rừng bát ngát thì thầm 
Tình chân thật khoảnh khắc thành bất diệt 

Giòng thác đổ, suối reo hoài tha thiết 
Gió rù rì, sóng vẫy gọi không ngơi 
Tình yêu thương còn vọng mãi muôn đời 
Từng nốt nhạc, giọt mưa Ngâu tí tách 

Khi gần gũi hay là khi ngăn cách 
Sóng lòng rung, lấp lánh sáng trong đêm 
Bến sông Ngân, buổi tương ngộ êm đềm 
Em còn nhớ chiếc cầu cao Ô thước? 
      

Nguyên Ðỗ 


Mục Lục  

        
        15. Tưởng rằng có Em 

Quand on suit ,l’amour fuit ...

Tưởng tằng có Em một ngày nắng hạ
Ðôi mắt trong thoáng chớp nhẹ hàng mi
Kể chuyện mình, trong mt thoáng đam mê 
Dìu nhau bước đi vào vùng hạnh phúc.

Tưởng rằng có Em, đẹp ngàn tình khúc
Vòng tay đan xiết chặt những ái ân
Dìu dặt thương nhau vượt những gian truân
Ươm hạnh phúc những năm đầy hoa mng.

Tưởng rằng có Em, nhưng rồi vô vọng
Cánh nhạn hồng lại vỗ cánh bay đi
Em đến với anh, trải một xuân thì
Nay vào hạ Em đi tìm vui mới

Mình giã từ nhau , chút gì tiếc nuối?
Trả lại Em ngày mình chửa quen nhau
Ba mươi năm, như thoảng gió qua mau...
Xin trả lại: Anh không còn Em nữa.

Trả lại cho nhau những gì Em hứa
Ðể anh tìm về dĩ vãng năm xưa
Khi chửa có Em anh sống trong mơ
Người con gái yêu anh trong tuyệt vọng.

Ðọc lại cánh thư những ngày châu ngọc
Ðể an bình khi tuổi đã qua đông ...
Nhớ một lần, ngày em gái sang sông
Anh đứng lặng: thoáng em nhìn trở  lại...


Nguyễn Hải-Bình


Mục Lục  

        
        16. Em Buồn   
 								 *

anh còn nhớ - 
hay đã quên 
em vẫn đứng giữa ngày mênh mông đời 

có nỗi nhớ - 
đến tơi bời 
bên trái đau buốt không rời ngực em! 

anh còn đó - 
hay đã xa 
đi qua rớt một bài ca - em buồn./. 
 

20 tháng 3.05

Trần Thị Hà Thân





Mục Lục
        


17.  Dôi Mắt Mẹ Hiền 

 
Tiếng hát nào mẹ thường ru con ngủ
Ngọt giọng à...ơi! Con của mẹ ngoan
Quê hương mình chinh chiến mây vần vũ
Vườn ruộng cỗi cằn, bom đạn, đồng hoang...

Con lớn lên trong vòng tay của mẹ
Ấm đậm tình thương, âu yếm nuông chiều
Với con út, mẹ ngọt ngào nhỏ nhẹ
Lòng thương con đầy đặn nước thủy triều

Con lớn dần  trong cảnh nghèo bên mẹ
Tô canh rau, tôm rang muối,  đậm tình
Hướng tương lai mẹ  tin vào con trẻ
Gắng học nha con- nắng đẹp bình minh..!

Từ bé cho tới ngày rời trung học
Con cạnh kề ngủ bên mẹ thương yêu
Mẹ ôm con, tưng tiu như ngà ngọc
Ấm vòng tay, trọn giấc mộng diễm kiều

Giặc man rợ đâu biết gì chữ tín
Tết Mậu Thân, lửa máu đỏ chan hòa
Tuổi trẻ con lên đường tuân theo lệnh
Tổng động viên- vang tiếng gọi sơn hà

Ðôi mắt của mẹ ngày con nhập ngũ
Nhìn theo con, nắng đổ bước đường xa
Con giữ mãi suốt quảng đời lữ thứ
Ðôi mắt thật hiền, lưu luyến , thiết thạ..!

Cũng đôi mắt nhân từ đầy thương mến
Mẹ tiễn con đi trong nỗi nhục sơn hà
Giặc chiếm miền Nam, điêu tàn sẽ đến
Tháng sáu trời mưa- mắt mẹ xót xạ..!

Hơn tám năm sống cạnh bầy hoang thú
Con trở về sau một giấc kinh mơ
Rừng núi Nam Hà- giã từ đất dữ
Mẹ mừng con, đôi mắt xót đợi chờ...

Tám mươi ba tuổi, mẹ còn đưa tiễn
Tựa cửa nhìn theo con cháu lên đường
Về đất hứa- mắt mẹ tràn lưu luyến
Mừng cho con, dù chia cắt tình thương...

Bước con đi, giữa tình quê, tình mẹ
Nát lòng con, không nói được nên lời
Bởi con hiểu, lần chia tay vĩnh biệt
Ðôi mắt thân thương, soi tỏ bước đường...

Ðất lạ trời xa- mẹ yên lòng đất
Con xứ người, mắt mẹ dễ gì quên
Ðôi mắt dịu hiền, thiết tha chân thật
Tình mẹ cho con, chưa kịp đáp đền...

( ngày Motherday,9-5-04)

      
Thy Lan Thảo


Mục Lục
        

        

18.  Hỏi Em 

 
Khi mùa thu vội vàng chạy trốn
cho mùa đông vào ngự trong lòng
em có thấy tiếc gì không nhỉ
chim nhạn về réo giữa thinh không
tuyết về rụng trắng ngoài cửa sổ
em về buồn cuộc đời long đong
em về khép cuộc tình tuyệt vọng
về dối mình cả nỗi chờ mong ...
 
Ngày tháng dài vẫn còn phía trước 
đời vẫn còn nắng hạ mưa đông
người vẫn đó, bước chân lặng lẽ
vẫn chờ nhau trên ngõ phiêu bồng
trái tim nóng không giờ lỗi nhịp
vẫn lắng nghe giữa trời mênh mông
một lời hẹn như trong tiền kiếp
chiếc gậy thần thời gian chưa cong
 
Em có nghe từ trong lòng đất
nhựa xuân đầy cho đời trỗ bông.
 
      
Mạc Phương Ðình


Mục Lục
        






19.  Nỗi Buồn Của Biển 

Lần đầu tiên gặp biển
Em hỏi mẹ - biển có tự bao giờ?
Mẹ bảo thuở mới gặp ba
Ðã nghe hàng dương reo ca cùng biển
Và bầu trời cũng nghiêng ôm biển vào lòng . . .

Những đêm biển mênh mông đẩy trăng 
Con sóng lăn tròn trườn hôn bờ cát
Mẹ cũng kể, ngày xưa biển rất xanh
Ðêm bình yên người người đều nghe biển hát
Biển bát ngát, biển bao la, biển hiền hòa
Từ thuở bà Ê-Va chưa ăn trái cấm . . .
Tình biển độ ấy mặn mà sâu thẳm
Khiến đá cũng vươn  mầm sự sống trổ hoa
Giống như tình yêu của mẹ của ba
Của mỗi xóm chày ngày ngày ngợi ca  biển đẹp!

Mẹ nói, thuở ban đầu
Biển không sâu, núi không cao
Chiều chiều bãi trước, bãi sau rì rào sóng vỗ
Khi tiếng Ðỗ Quyên báo hiệu triều lên
Xóm dưới thôn trên rộn rã ra bến hứng cá vào bờ

Làng chày chen chúc mái lá đơn sơ
Cô gái  mộng mơ chàng trai chân chất
Mỗi câu “dzô hò” mộc mạc là mỗi khúc nhạc lời thơ
Tình biển kết tụ mở  nắng giăng tơ
Khiến quả đất bốn mùa hoa thơm trái ngọt!

Vậy mà Anh ơi!
Bây giờ tại sao biển luôn ồn ào bực tức
Biển không còn cho  em sức sống trào dâng rạo rực
Như nụ hôn đầu  ngày nào của mẹ, của cha?

Anh biết không! Lòng biển đang xót xa
Và em nghe dường như biển khóc. . .
Bởi con người làm biển ngày thêm nhiễm độc
Khiến biển nỗi giận! Biển gào thét!
Vì biển không còn tinh khiết như thuở ban đầu!

*tháng 1 – 2005
      
Sông Cửu.


Mục Lục

II . Văn___________________________________________________________

1. Bạn Tôi, Và tiếng hát Nguyễn Toàn

Hương Kiều Loan

“ Thu Xưa” ( photo HKL)

Anh Văn Dũng đã tặng tôi ba cái CD của Nguyễn Toàn, anh thăm dò “Ðể HKL nghe thử xem có yêu tiếng hát này như tôi đã yêu thích không? “ Văn Dũng, một ông bạn của gia đình, Anh và Minh Châu là bạn với ông boss của tôi từ ngày họ còn là sinh viên Luật khoa xưa. Văn Dũng quá giống người anh ruột tài hoa: nhạc sĩ Văn Phụng về dung diện, khiến bạn bè tôi khi xem hình chụp chung hồi gia đình anh ghé chúng tôi một ngày trên đuờng xuôi nam dọn nhà về miền nắng ấm. Các bạn tôi đã nhầm Văn Dũng với Văn Phụng! Có lẽ thừa hưởng chung cái văn nghệ của đại gia đình, nên Văn Dũng yêu văn nghệ và tươi vui như những giòng nhạc của Văn Phụng vậy. Suốt tuần lễ ở chơi với gia đình anh, không ngày nào là không có tiếng cuời vui ròn rã trong ngôi nhà nhỏ ấm cúng tràn đầy tình yêu và tình bạn thân thương đó. “Tài sản” tôi khuân đuợc về do Minh Châu và Văn Dũng tặng là chậu bonsai lớn, cây Jade với những lá nhỏ như những hột bắp to, thân như cổ thụ, và có hoa mầu tím, mầu của hoa bằng lăng mà tôi yêu thích khi được xem cuốn DVD của Huy Hà media Inc thực hiện. Chưa hết, còn “ chiến lợi phẩm” nữa là chậu hoa nhài, mà Văn Dũng mới cắt cành ươm cho tôi, loại hoa kép, những bông hoa ngát hương, và đẹp như những đoá hoa hồng nhỏ mầu trắng. Tôi đã thường hái vài bông dắt trên búi tóc cuộn cao mỗi khi ra khỏi vườn. Bích Huyền “quân sư” thêm: Hoa này thả vào ly thạch đen là thơm lắm đó.

Nhưng món qùa tôi trân quý nhất là ba CD của Nguyễn Toàn.

Ngay khi đuợc Văn Dũng cho nghe chưa hết một bản đầu,tôi đã vội xí phần cái CD qúy gía đó, và nhủ lòng phải giới thiệu tiếng hát này với anh Phạm Ngọc Phước, người đang thực hiện cuốn phim về Ðàlạt, cuốn DVD : “ Ðàlạt ngày tháng cũ” anh đang làm cho tất cả những ai yêu mến Ðàlạt như một phần đời kỷ niệm ta không thể thiếu đuợc.

Và suốt chặng đường dài cả gần hai ngày lái xe trên xa lộ 40, con đuờng thiên lý nhàm chán với sa mạc bạt ngàn hai bên, có những quãng đường với những rặng núi đá cằn khô xám xịt. Những bụi cỏ khô bơ phờ mầu vàng cháy và những cây xương rồng gai góc cố vươn cao mình trong vùng đất đá khô nẻ, thì tiếng hát Nguyễn Toàn trong xe, như giòng suối mát, như một rừng cây xanh lá , như làn mưa bụi làm dịu hồn ngườịTiếng hát bay cao, tiếng hát lồng lộng quyến rũ, khiến người nghe như lạc vào một thế giới thần thoại của âm thanh, để thấy hồân mình lịm đi. Tiếng hát như mật ngọt, tiếng hát ray rứt khiến hồn ta trùng xuống, và tiếng hát cũng tươi như mưa tưới cho vùng đất khô nẻ buồn phiền. Nghe Nguyễn Toàn, ta tận hưởng được từng nốt nhạc rung trong hồn, và tiếng guitar của người nghệ sĩ tài hoa này nữa, tuởng không còn cần đến hòa âm, phối ký nào khác. Chỉ với tiếng guitar solo và giọng hát độc đáo đó đã dẫn hồn ta bay bổng. Ðã đưa ta trôi, ta chìm, ta quặn thắt với từng chữ, từng câu mà Nguyễn Toàn đang trải hồn mình qua giọng ca để gửi gấm đến người nghe như một thổ lộ thầm kín nào…” .. Có khi mưa ngoài trời là giọt nước mắt em, đã nương theo vào đời làm nỗi ưu phiền..”. Chưa bao giờ nhạc Trịnh Công Sơn lại được đánh động vào hồn người nghe đến như vậy. TCS với Khánh Ly, với Lệ Thu, Vũ Khanh, Tuấn ngọc, v..v Là những danh ca của thời điểm xưa và nay, với những Hạ Trắng, Diễm Xưa, Biển Nhớ,Ru ta Ngậm Ngùi, Một cõi đi vềv.v.. Nhưng quả thật chỉ giọng hát Nguyễn Toàn, Nguyễn Toàn hát bằng hết cả tâm hồn để diễn tả đuợc những gì nhạc sĩ đã gửi gấm vào từng lời, từng chữ, và từng giòng nhạc. Quả thật, Nguyễn Toàn mới đúng là truyền nhân cho nhạc TCS , để mang những khắc khoải, đau đớn hay yêu mê nào mà TCS đã gửi gấm trong từng cung bậc, từng chữ, từng câụVà người nghe đã như bị mê say, bị lịm đi.

Không một CD nào, mà chỉ một giọng hát, và một tiếng đàn đơn độc lại có thể quyến rũ đến như vậy. Và đã khiến thính giả phải say mê, lắng tâm, lặng lòng, để chìm nổi theo tiếng hát suốt bao giờ liền. Từ nhạc TCS qua đến những bản nhạc tiền chiến, tôi đã nghe ba CD đó suốt gần hai ngày đường mà không chán, và vẫn muốn tiếng hát đó không bao giờ dứt! Tôi thấy hồn mình cùng trôi, cùng chìm với những u uẩn nào của người hát, và ..người nghe, cả hai niềm tâm tư đã như tan thành một. Lời bạt của Nguyễn Toàn: “ Có những ngày tuyệt vọng cùng cực, tôi và đời đã tha thứ cho nhau…” Thì ra dù ở đâu, bên này trái đất, bên kia nửa qủa địa cầu, niềm đau nào của chúng nhân chịu đựng cũng giống nhau cả. Ðúng vậy, không phải chỉ mình Nguyễn Toàn đã đi đến đỉnh của tuyệt vọng để thấy đuợc cái đau thương xé nát tâm can, và thấy tuyệt vọng cũng đẹp như đóa hoa&. có tuyệt vọng nào mà không đau đớn, có tuyệt vọng nào không bi thương, nhưng rồi từ đó ta nhìn ra chính ta, để mình thương lấy chính mình, để ta tha thứ cho người, ta tha thứ cho ta, và ta tha thứ cho đời để những oan cừu nào ta đã gây từ bao nhiêu kiếp và đến kiếp này ta phải chịu đựng những nhọc nhằn. Thôi thì : “… Ta ru ta ngậm ngùi, xin ngủ dưới vòm câỵ.” và cứ thế tiếng hát như một liều thuốc thần tiên băng bó những đau thương trong cõi hồn riêng rách nát, những bi thương bị người ác độc luôn khơi lại những nhức nhối gai đâm..

Có những ngày tôi đi dọc theo dòng sông sau nhà, với ba cái CD Nguyễn Toàn mang theo. Giòng nhạc và tiếng hát đã giúp chân tôi đi không biết mỏi, và cứ thế tôi lang thang một mình bên dòng sông vắng, để thấy mình có riêng một cõi cho mình, không gian hiện thực không còn là hiện hữu nữa, không còn gì ngoàì tôi và nỗi buồn trải rộng theo tiếng hát. Cho đến khi dừng chân, tôi đã giật mình để nhận ra mình đã đi bộ được gần hai giờ mà không biết. Nếu không sợ màn đêm buông xuống và gió thu đang về lạnh buốt nơi đây, có lẽ tôi còn lang thang trong mưa thu nữa, vì chỉ những lúc đó, tôi mới có giờ cho riêng mình tôi và quên đi được những phiền muộn nào đang chất ngất trên vai.

Và đêm về, tiếng hát đó lại ru người nghe vào cơn mộng đẹp: “….Ru đời đi nhé, ôi môi ngon này, giữa trần gian. Ru từng chiếc bóng, lênh đênh vào giấc ngủ ngon,. cho tôi tay gối mong manh…cho tôi ôm lấy vai thon…”

(Nov2004) Hoàng Dung Xin cám ơn HuyHa media Inc đã có khúc phim về đóa hoa vàng: “ ..Ðoá hoa vàng mỏng manh cuối trời ,như một lời chia tay…”

Hương Kiều Loan

Mục Lục

2.Cấy Mầm

Y Thy

Khi con cá khổng tước chưa kịp mở mắt đã lội ngược dòng tìm đến đích. Nơi tận cùng nhầy nhụa ướp mùi hương Lily nở về đêm để quyến rũ -hay xua đi- những kẻ vãn lai chung quanh. Ðêm của những hạt ngọc thạch rơi vụn vỡ, quả bóng hình cầu, như cố xăm nhập vào bên trong. Ôi tội nghiệp khi cả triệu triệu tế bào rớt lộp độp trên chặng đường dài tưởng chừng vô tận. Quỳ xuống van xin Em rộng cửa cho vàọ Em buông tay lặng lẻ thả mình trôi theo cảm giác của thân nhiệt đang tỏa hừng hực. Ðỉnh Diệm Sơn đang bừng cháy ầm ỉ mong cơn mưa rào trút xuống. Sự sống nẩy nở trong em, một phôi mầm, phầm phập, cố nén để khỏi bật tung cơn phấn kích đồng loạị Ðồng loại khi giao nhau trong môi trường thích nghi, sinh ra, và nhân lên như thể những con vi khuẩn xâm nhập nơi có đầy đủ thức ăn và ẩm thấp. Em khát cuồng vị chua đến ứa nước, chảy rồng thành vòi trên khoé môi, và sợ hơi tanh bầy nhầy bốc mùi từ những ảo ảnh của ngày cuối tháng.

Chín tháng mầm sống thành hình Hiện, hữụ

Y Thy
7/03

Mục Lục

3. Giả Sử ...

Trần Viết Minh-Thanh

Người ta nhìn lui về lịch sử để học hỏi, để nghiên cứu nhưng không ai có thể quay ngược thời gian được. Trong ngậm ngùi, tiếc nuối, hoặc phẫn nộ, thắc mắc người ta chỉ có thể đặt những câu giả sử. Giả sử như thế này, thế nọ, thì lịch sử đã khác như thế nào? Chắc không có câu trả lời rõ ràng. Thế nhưng trong trường hợp chiến tranh Việt Nam có một câu giả sử ta có thể nhìn thấy viễn tượng của nó.

Hiệp định Geneva năm 1954 được ký kết giữa Việt Nam và Pháp, trong đó có điều khoảng định rằng năm 1956 sẽ có một cuộc tổng tuyển cử để thống nhất đất nước. Miền Bắc đã vin vào cớ đó để tiến quân vào miền Nam, vì chánh phủ miền Nam đã không theo hiệp định Geneva. Nếu có một cuộc tổng tuyển cử thì chắc ai cũng đồng ý rằng miền Bắc sẽ thắng và Việt Nam đã được thống nhất từ năm 1956. Như thế nhiều sinh mạng của dân hai miền Nam, Bắc đã không bị mất trong một cuộc nội chiến tương tàn, người dân bỏ tâm trí, và thời giờ vào trong công cuộc phát triển kinh tế và văn hoá.

Có thế chăng?

Hãy lấy mốc điểm thời gian ba mươi năm, từ 1956 đến 1986. (Cuối thập niên 80 là lúc Việt Nam theo chân các nước Cộng Sản bắt đầu mở cửa ra thế giới bên ngoàị) Trong ba mươi năm đó, có thể luận rằng kinh tế Việt Nam cũng từa tựa như các nước cộng sản cùng thời: Liên Bang Sô Viết, Trung Quốc, các nước Ðông Âu, Bắc Hàn, Cuba vvv. Với vựa lúa miền Nam phì nhiêu, may ra Việt Nam đủ nuôi dân trong nước, người dân không phải chờ chực thực phẩm hàng dài như các nước Cộng Sản khác, nhưng với những hàng hóa, dịch vụ khác có lẽ Việt Nam cũng không đi ra ngoại lệ, nghĩa là người dân phải xếp hàng chờ chực mua nhu yếu phẩm.

Với chính sách kinh tế tập trung và công hữu hóa tư liệu sản xuất, người dân chỉ sản xuất vừa đủ sống, không có hứng chí kinh doanh, tạo của cải riêng cho mình. Thế nên trong thời gian "giả sử đó," Việt Nam không thể nào đi ra ngoại lệ, mà phát triển kinh tế giàu mạnh như nước láng giềng Thái Lan chẳng hạn. Có lẽ phải đợi đến thập niên sau, lúc mà các nước Cộng Sản cùng nhau mở cửa đi vào kinh tế thị trường. Lý luận sâu hơn, Việt Nam cũng chẳng có các nhà kinh doanh miền Nam còn sót lại, không có các Việt Kiều ở ngoại quốc về, các nhà kinh doanh của thế hệ mới rất lúng túng vì không có những khuôn cách làm ăn, cũng như không hề có khái niệm luật lệ thương mại quốc tế.

Trên mặt văn hóa, thì có văn hóa hai miền để có sự so sánh rõ ràng. Trong hai mươi năm chiến tranh, văn hóa miền Bắc, từ văn chương, báo chí đến thơ, âm nhạc chỉ là công cụ phục vụ chế độ. Mọi nỗ lực của các nhà văn, nhà báo để phát huy văn hóa một cách tự do đã bị nhận chìm, như trường hợp Nhân Văn, Giai Phẩm. Nhiều văn nghệ sĩ đã bị kiểm tra, thậm chí nằm khám, những người khác đã chọn sống trong nhẫn nhục. Trong các nhạc sĩ sống dưới chế độ miền Bắc, đứng trên hết là nhạc sĩ Văn Cao, nhạc sĩ không thể nào chỉ có chừng đó sáng tác được. Nếu sống ở miền Nam, ông đã có nhiều bài hát khác để lại cho thế hệ sau. Thật đáng tiếc!

Cùng thời, văn hóa miền Nam đã phát huy mạnh mẽ. Thế hệ đầu tiên, văn học phản ảnh tinh thần cúa miền Nam, có những phấn khởi, tin tưởng của một miền Nam đang xây dựng, với Võ Phiến, Dương Nghiễm Mậu, Mai Thảo, Nguyễn Mạnh Côn, Vũ Khắc Hoan, Duyên Anh, Ngô Thế Vinh, Lê Tất Ðiều, v. v. ... Rồi sau đó là những triết lý ảnh hưởng của thế giới bên ngoài, áp dụng cho tầng lớp Việt Nam đang mở rộng, song song với những triết lý xuất phát vì thời cuộc. Thời đó còn có vô số tiểu thuyết phản ảnh xã hội qua nhiều cây viết nữ Tuý Hồng, Nhã Ca, Nguyễn thị Thuỵ Vũ, những chuyện tình lãng mạn, thân phận đàn bà trong một xã hội chuyển mình với Nguyễn thị Hoàng, Túy Hồng v. v. ... Tất nhiên nếu sống dưới chế độ Cộng Sản thì không ai dám viết và phát biểu tư tưởng như vậy. Bằng cớ là sau năm 1975, vô số sách báo Việt Nam bị chế độ CS liệt vào văn chương đồi trụy, chưa kể những sách báo bị lên án là phản cách mạng! Cảm hứng của nhà văn, nhà báo, của thi sĩ, nhạc sĩ mà bị chận đứng ngang chừng sẽ tắt tịt luôn. Không có nguồn cảm hứng có thể được viết lại đầy đủ, ba mươi năm sau. Mỗi khi những cảm hứng đó không được phát biểu ra trang giấy thì coi như không có, bị cuốn đi theo giòng thời gian.

Chúng ta sẽ chẳng có Ðinh Hùng với “Rồi buổi ưu sầu em với tôi, Nhìn nhau cũng đủ lãng quên đời”, hay Thanh Tâm Tuyền tâm sự: “Ôm em trong tay mà đã nhớ em ngày sắp tới ..”, Du Tử Lê triết lý: "Con dế buồn tự tử giữa đêm khuya", và Nguyên Sa ngồi nơi quán cà phê ngắm chiếc áo dài tha thướt đi qua: Nắng Sài gòn anh đi mà chợt mát bởi vì em mặc áo lụa Hà Ðông ...”

Bao nhiêu bài thơ, bao nhiêu tình cảm, bao nhiêu giòng nhạc vàng không được phát triển, nếu Cộng Sản cai trị cả nước. Tất cả sẽ lui bước cho giòng nhạc đỏ gây cấn, khô khan. Mà chiếc áo dài có lẽ chỉ thấy trên màn ảnh xa xa qua các phụ nữ được may mắn làm trong bộ ngoại giao những lúc tiếp xúc các phái đoàn ngoại quốc. Ngày thường các phụ nữ Việt Nam chắc chỉ có bộ áo bà ba đen, hoặc áo bốn túi giống ông bạn hàng xóm khổng lồ. Ðến thập niên 90, khi nhà nước khuyến khích người dân phát triển nghệ thuật, những chiếc áo dài tất nhiên cũng sẽ phát triển chậm hơn. Chẳng biết hình ảnh cô nữ sinh áo dài trắng có chỗ đứng trong xã hội hay chăng?

Thời tôi lớn lên, là thời của Ngô Thuỵ Miên, tình ca Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Lê Uyên Phương, Vũ Thành An, những ca khúc sinh viên, học sinh ưa chuộng. Tôi không rành các bản nhạc đại chúng, nói trắng ra là nhạc sến . Thế nhưng, cách đây vài năm, tình cờ nghe trên đài phát thanh Việt Ngữ những lời như thế này:

Có người con gái buông tóc thề
Thu về e ấp chuyện vu quy
Khoác lên tà áo màu hoa cưới,
gác trọ buồn đơn côi
Phố nhỏ vắng thêm một người ... (*)

Bất giác tôi hát theo được một đoạn, và cảm thấy lòng xúc động vô vàng. Tôi thấy mình trở về con xóm Sài Gòn, trưa hè, qua tiếng radio vặng to nhà hàng xóm, giọng hát cúa một người ca sĩ vang lên, hình như cô được mệnh danh là con nhạn Gò Công, chốc chốc lại có tiếng hát nữ bên kia hàng rào phụ họa theo ... Các câu của bài hát này có phù hợp với định nghĩa sến, hoặc uỷ mị của nhạc vàng? Không, các bài hát này là phản ảnh cả một tâm tình của một thế hệ, thế hệ mà người đàn bà của giao thời, tuy có đóng góp với người Nam, nhưng vẫn còn e ấp, ngại ngùng ... Nàng đã yêu nhưng còn giữ lòng. Cuối thế kỷ 20, bước sang thế kỷ 21 này không còn các hình ảnh như thế nữa ... Ðàn bà thế kỷ mới mạnh dạn hơn nhiều. Thời gian đi qua không quay trở lại được, cũng như các cảm hứng, ý nghĩ không thể để dành sang một bên, đợi cho thời thế thay đổi mới viết ra thành bài thơ, giòng văn, lời nhạc ....

Nếu như năm 1956 đất nước thống nhất thì Việt Nam cũng mất đi một nền văn hoá phong phú và đặc sắc. Ðó là một viễn tượng đáng sợ, tôi không dám nghĩ xa hơn. Trong tháng kỷ niệm ba mươi năm này, tôi chỉ có lòng thành xin cầu nguyện cho tất cả những người đã mất vì cuộc chiến, và vì tổ quốc. Tôi cảm ơn các bà mẹ, bà vợ Việt Nam đã hy sinh cho con, cho chồng mình, các chiến sĩ đã bỏ mình vì hai chữ Tự Do. Hai chữ có thật, đầy đủ ý nghĩa. Hãy nhìn lại kho tàng văn hoá miền Nam thì rõ.

(*)Nỗi Buồn Gác Trọ
Mạnh Phát - Hoài Linh

Trần Viết Minh-Thanh

Mục Lục

4. Cây đa bến cũ (tiếp)

Thanh Sơn

Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam

Mơ và mẹ con cô gái cứ chuyện trò qua lại. Người cứ sụt sịt khóc than, người hết lời ủi an cho lòng người cô đơn vơi đi nỗi tủi. Mơ cũng không nhớ đã đến mái liếp này được bao lâu rồi.

Chợt cơn mưa ào ào đổ xuống. Trước còn lăn tăn mấy hột, xong lớn dần và trút nước tràn trề khắp chốn. Hai tấm liếp cỏn con úp chụp vào đầu nhau, lúc thường đã chẳng che chắn gì được, giờ thì coi như càng trống tuếch trống toác. Nước mưa tuôn ướt đẫm, luồn theo đầu liếp vào thấm đẫm cả nền đất tùm hum cỏ. Cô gái ghì đứa bé vào lòng như cố che chắn cho con khỏi ướt. Gió lại ào ạt thổi, đưa cái lạnh của đêm cuối năm thông thốc vào các khe.

Mơ lăn xăng giục mẹ con cô gái : chị giữ cho cháu khỏi bị mưa. Nói thì nói vậy, song với hai tấm liếp nhỏ nhoi làm sao bưng kín nổi. Cô gái loay hoay như gà mắc đẻ, ôm đứa con xoay hết góc này sang góc khác. Thằng bé lạnh khóc ré lên, lòng người mẹ như có ai cầm dao cắt đi từng khúc ruột. Nước mắt cô trào ra từng đợt, từng đợt hòa lẫn, không biết chỗ nào là nước mưa, chỗ nào là nước mắt.

Mơ xốc tới, chụp lấy hai tấm liếp, chồng lên nhau, dựa vào một gốc cây, hơi nghiêng xuống, rồi giục giã mẹ con cô gái : chị cho cháu lại đây để cháu không bị ướt. Cô gái quính quáng không biết làm gì hơn, vội theo lời Mơ. Cứ như thế, Mơ giữ cho mái liếp đẩy những sợi mưa trôi về một phía.

Mưa càng lúc càng dầy. Tiếng gió hú trong bóng đêm càng thêm ghê sợ. Cành cây bị vặt kêu răng rắc và bay rụng đó đậy. Ðêm Giáng Sinh bình an ở đẩu đâu chứ riêng ở nơi đây trái lại như đang trong cơn bão. Oâi, sao lại có cảnh thảm não đến dường này. Trong đầu Mơ lảng vảng câu hỏi liệu có đấng thiêng liêng nào nhìn thấy cảnh đau thương của mẹ con cháu bé đêm nay chăng ?

Lúc này, mưa lớn quá, làm át đi tiếng cười đùa văng vẳng từ cái đồn bên kia sông. Cuộc vui đã tàn hay vẫn còn đang tiếp diễn. Ðã bao nhiêu năm rồi mùa Giáng Sinh nào cũng vẫn như thế này thôi. Kẻ xa xứ cố tìm quên nỗi sợ và âu lo cái chết lúc nào cũng rình rập để ngập thân trong sa đọa, rượu chè. Nếp sống của cái xóm ven sông xáo trộn lên với những hình ảnh quá đà, ngao ngán.

Mơ ước gì ngày hòa bình. Những kẻ tha hương sẽ trở về nước họ, những gia đình sẽ vui khi con cái, anh em, bè bạn họ trở về. Rồi sẽ có người chẳng còn lành lặn, song dù gì người có về vẫn hơn kẻ mất đi. Vạn nhất cái xóm con con này sẽ trở lại cuộc đời an lành thuở trước. Rồi con đò ngày ngày lại đưa khách sang sông. Giáo dân lại thuần hậu thờ phụng Chúa. Tiếng cầu kinh lại vang lên trên con đường buổi sớm tinh sương, trong những đêm các gia đình thay nhau góp lời vinh danh Chúa. Rồi mỗi năm dăm ba lần cha xứ sẽ về để chủ lễ rước kiệu vòng trong xóm. Thanh niên, thiếu nữ, trẻ con sẽ thành tâm đi đoạn đường thánh giá của Chúa hay lần theo bước chân của Ðức Mẹ Mân Côi.

Mơ nhớ lại những lần nghe tiếng chuông nhà thờ trầm bổng mà như thấy không gian mở rộng trước mắt mình. Bây giờ đêm Giáng Sinh âm thầm quá, lời kinh cũng được đọc vội vàng để rồi cả xóm chìm đi trong giấc ngủ chập chờn đe dọa. Cầu xin đêm nay đừng có tiếng súng nào bắn đi, cầu xin đêm nay đừng có thêm một người nào ngã xuống. Thế nhưng thực tế là đêm nay vẫn có hai mẹ con cô gái sống lạc lõng bên rìa xã hội loài người. Oâi, sao con người nỡ nhẫn tâm đối xử với nhau nhạt vô cùng đến vậy.

Mẹ con cô gái vẫn nấc lên tức tủi. Ðứa bé thỉnh thoảng ré lên như chua xót thân phận đau thương. Cô gái vạch áo cho con bú, nhưng thằng bé cứ ậm ừ không chịu. Giữa gió mưa đêm khuya, tiếng khóc như lời oán than cho nỗi oan khiên vì chinh chiến mà xảy nên này. Cứ thế, mưa dai dẳng suốt đêm.

Mơ nhớ lại mùa Giáng Sinh xưa tiếng hát từ bên kia sông vẳng sang rõ rệt. Lời ca trầm bổng như đi ngọt vào lòng. Mơ không là giáo dân mà cũng thấy hứng khởi lên vì lời ca vút cao đó. “ Mẹ ơi đoái thương xem nước Việt Nam, trời u ám chiến tranh điêu tàn, mẹ hãy giơ tay ban phước bình an… “ Oâi tiếng ca trầm thống như những bàn tay đưa lên trời cao xin tỏa ơn thiêng xuống. Mùa này, giáo đường hoàn toàn vắng lặng, tiếng chuông thu không như buông rơi cho có lệ rồi lặng lẽ im lìm.

(còn tiếp)

Thanh Sơn

Mục Lục

5. Tệ

Quang Ngọc

Ðàn ông lúc thất chí thường có khuynh hướng thú nhận sự yếu đuối của mình với phụ nữ sau khi đã vào rượu hay bia . Bạn bảo tôi nói dối ? Thật đó ! Tôi từng biết đã có bao nhiêu phụ nữ bị lừa , đã có bao nhiêu trẻ con ra đời trong các trường hợp như vậy .

Phụ nữ có mạnh bao nhiêu , thấy một người đàn ông khóc rưng rức trước mặt mình , dù là chẳng ra một giọt nước mắt nào , họ cũng mủi lòng , là sao ? Tôi thấy tệ là tệ quá đi . Ai tệ , phụ nữ hay đàn ông ? Cả hai .

Này nhé . Phụ nữ tệ là tệ ở cái chỗ , đàn ông than kệ họ , họ khóc kệ họ, có lúc yếu thì lúc mạnh mới rắn rỏi được với cuộc đời . Nếu đã lê thân quá mức , khổ vẫn hoàn khổ , thì cứ cho họ khóc đôi chút , xả bớt cái nhục , cái thất vọng nhận tự cuộc đời , cho họ uống chút nước , vổ về họ tí ti thôi , rồi cứ bảo họ đứng dậy là đứng dậy , chi mà phải dâng cuộc đời mình , nghiêng cả con người mình , cuộc đời mình cho cái người đang chẳng có tí sinh lực nào trước mặt vậy . Thế mà cho là mình hiểu cuộc đời , hiểu người . Có chăng là mình dại , dại quá thôi à .

Còn đàn ông . Khóc ở đâu thì khóc , khóc chỗ đông người , chỗ nào mặc kệ , nhưng tệ ở cái chỗ hay tìm một người phụ nữ mà khóc , tệ hơn nữa là họ biết người phụ nữ đó dễ mềm lòng và dễ làm theo cái họ muốn . Hóa ra trong lúc tinh thần bệ rạc , không tìm cách tự kéo mình lên , lại đi kéo mình xuống bằng cách đi lừa phụ nữ . Chán quá là chán . Rồi khi biết kết quả của phút yếu lòng đó của mình , lại cao chạy xa bay , ôi tệ quá đi .

Bao nhiêu lần , bao nhiêu lần người đời kể lại cho nhau nghe , nhưng con cháu đời sau vẫn mắc phải cùng cái lỗi . Người đi sau cứ tự cho , " không , trường hợp của em khác họ , anh ấy tội lắm , thôi thì thương ai chả thương , anh ấy cho em một đứa con , một linh hồn để gìn giữ , em trân trọng " . Vâng , chả có gì sai với chị , nhưng đứa con đòi hỏi nhiều hơn một người mẹ chị ạ , một người cha, một mái ấm gia đình , những tiếng cười vui vẻ trong một gia đình sum vầy , có đâu trong hoàn cảnh đơn chiếc như chị vậy .

Tệ , người đời tệ thật .

Tôi là tôi chống . Xin những ngày bình yên và sáng suốt đến với mọi người để hạnh phúc và tiếng cười luôn đầy ắp trong cuộc đời .

Cho một ngày .

Quang Ngọc
10/01

Mục Lục

6. Câu Chuyện Ở Ðầu Sông (kỳ 2)

Phan Thái Yên

(truyện ngắn 3 kỳ)

Ta sẽ đến đứng bên bờ nước cũ
Mộng xanh ngần giậy nối mộng em xưa
Bùi Giáng

2. Bãi sông khuất vắng mấp mé bờ nước lúc triều dâng. Tàng cây si già rậm xanh mái lá la đà tỏa bóng xuống khoảng bờ cát phủ lá mục êm ái bước chân. Ðôi trai gái tình cờ tìm ra chổ hẹn hò lý tưởng vào một buổi trưa sau buổi dạy tìm chổ trốn nắng trốn người. Lớp rơm khô trải ra ân cần mời họ ngồi xuống bên nhau. Thân xác chìm ngập vào nhau trong chiếc nôi êm hạnh phúc tuyệt vời. Không gian ríu lại chẳng một thoát hương, đôi vòng tay tìm nhau ghì xiết cơn giật động vỡ bờ cho vành môi sặc trào từ lồng ngực đam mê từng âm thanh nguyên thủy thấm lộng đến tận cùng cảm giác. Cô gái trễ tràng khuy áo, trầm mình xuống giòng sông lặng lờ con nước. Sau lớp vải mong manh, cặp đỉnh vú nhọn hoắt xuân thì lồng lộng trong bóng nước. Buổi trưa im ngát, râm ran tiếng ve luân chuyền trong rừng cây vắng gió. Trời xanh không một vẩn mây. Bóng Trường Sơn chập chờn dao động lúc cô gái khua đôi tay trần làm thành những vòng sóng dần lan trên mặt nước.

Người họa sĩ căng mắt nhìn giòng sông trước mặt. Mái tóc người yêu thon thả bồng bềnh theo điệu sóng lơi lả trên bờ vai trắng ngần. Chàng cảm thấy hồn mình tan loãng theo từng giọt nước vỗ về lên dáng nàng nguyên sơ ngà ngọc. Người họa sĩ nín thở say sưa chuyền lên khung vải qua từng nhát cọ, từng tảng màu, mối tình cảm nồng say đang rần rật trong thân xác mình.
Cô gái e thẹn nhìn người thiếu nữ khỏa thân trong bức họa.
- Ông ni thiệt ! Vẽ chi mà cả vạc dể sợ rứa?
Người họa sĩ mang giá vẽ lên vai. Anh sánh bước cùng người yêu, nói nhỏ vào tai nàng.
- Em vừa có biệt danh mới... Em là “Con Gái Thầy Ðồ”...
Tiếng cười đôi trai gái dòn tan trên con dốc nắng lúc họ đuổi nhau chạy về phiá trường học.

Cặp tình nhân đang sống những ngày chứa chan hạnh phúc. Họ chẳng ngớt nhìn nhau rồi cùng nhìn về phía cuối giòng sông. Nơi phố xá gia đình, nơi ước mơ đậu lại cho một cuộc trở về. Họ chỉ cần có nhau, ngoài ra tất cả đều là phụ thuộc. Chẳng ngại chi cuộc sống thiếu thốn gian khổ, hai người chỉ mong làm tròn trách vụ giao phó ở trường học để được yên thân. Người họa sĩ quen dần với công tác kẻ biểu ngữ. Những khẩu hiệu thi đua, diệt Ngụy chống Mỹ cứu nước, màu vàng đỏ treo khắp cùng thôn làng giải phóng. Sau vài lần bị phê bình kiểm điểm, anh học được thói quen cất xếp suy nghĩ sáng tạo ở một góc riêng trong trí tưởng mình để thuần thục hoàn thành những bức vẽ hiện thực theo đúng yêu cầu. Anh vẽ đi vẽ lại mặt mày những cô gái khỏe mạnh, cổ ngắn mà to, không có nét ngực, và cánh tay tròn trục nắm lại giương cao trong nền trời đỏ rực chói chang. Anh vẽ với nỗi phiền hà chôn kín trong lòng.

Nhiều đêm mỗi tuần, lớp học được dọn làm nơi học tập kiểm thảo cho nhóm thanh niên sinh viên bỏ phố vào bưng. Lá cờ giải phóng xanh đỏ sao vàng may vụng về được treo phủ lên tấm bảng đen. Dưới ánh sáng leo lét của ngọn đèn thắp bằng đá khí xì tỏa mùi hôi, phần xanh bẩn bạc nhược của lá cờ xám chìm vào tấm bảng loang lổ vết phấn.

Người xã đội trưởng du kích, gã học trò đệ nhị trường Nguyễn Du, không bao giờ bỏ lỡ cơ hội để hậm hực bóng gió về liên hệ tình cảm giữa người họa sĩ và cô gái hắn vẫn hằng mơ tưởng. Những lần như thế, họ chỉ im lặng nhìn nhau cười qua ánh mắt.

Cho đến một hôm, điều mà đôi tình nhân không hề dám nghĩ tới đã giáng xuống cuộc đời họ như nỗi khe khắt của định mệnh. Người họa sĩ được trên “chiếu cố” cho đi “thực tế” ở miền Bắc Xã Hội Chủ Nghĩa. Gã xã đội trưởng mừng rỡ ra mặt khi mang lệnh công tác đến cho anh. Hắn hí hửng ra điều biết chuyện.

- Anh Phủ trong chiến đoàn Nguyễn Ðại Thức ngày trước, chừ làm lớn ngoài Vinh, giúp anh đó. Rứa là anh đạt được nguyện vọng rồi, sướng hỉ! Cô gái thành phố lớn nhanh qua những tai ương dồn dập xảy đến với nàng. Mất cha, mất liên lạc với gia đình, nay lại phải xa cách người yêu. Họ bám víu vào hi vọng anh chỉ đi công tác vài tháng sau đó sẽ trở về lại. Buổi chiều trước ngày đi, đôi tình nhân yêu nhau trong tổ ấm của họ lần cuối. Hai người ôm nhau, im lặng nhìn bóng Trường Sơn u uẩn đổ chìm trong giòng sông đục màu mây xám lao đao.

Người họa sĩ trao cho nàng bức họa ghi dấu thời yêu thương vô vàn của hai người. Cô gái gạt lệ, nhìn thật lâu vào mắt người yêụ..chỉ để rồi khóc nức nở trên đường về qua con dốc hiu hắt nắng tàn.

Niềm hi vọng được trở về với người yêu sau vài tháng đi “thực tế” đã kéo lê thành phần đời đau thương suốt bảy năm dài. Năm đầu tiên là giai đoạn đau khổ nhất của người họa sĩ. Nỗi quay quắt nhớ người yêu và sự thất vọng khi nhìn ra khuôn mặt thật điêu tàn của miền Bắc Xã Hội Chủ Nghĩa khiến anh quá đỗi đau lòng. Anh tìm cách nhắn tin nhưng tất cả đều không có kết quả. Biết bất cứ ai đi công tác Trị Thiên anh đều viết thư nhắn gởi rồi thấp thỏm vắn dài chờ đợi mãi một hồi âm không bao giờ đến. Bảy năm đăng đẳng chậm chạp trôi qua với công việc tẻ nhạt của một gả thợ vẽ quẩn quanh với hai màu vàng đỏ nghèo nàn. Trong giấc ngủ đến khó khăn từng đêm, hình ảnh người mẹ bồng con đứng buồn bã bên giòng sông vẫn thường hiện về khiến anh bừng tỉnh ngờ ngợ hỏi lòng rồi chong mắt đếm canh dài.

Sau tháng Tư năm bảy lăm, niềm vui của người họa sĩ chóng tàn như ngàn cánh sen tả tơi trong hồ Tịnh Tâm thiếu nước đọng bùn khô. Gia đình Ðông, sau ngày nàng vô bưng rồi người cha bị sát hại chôn tập thể ở Bãi Dâu, bà mẹ và hai đứa em nàng đã bỏ xứ vào Nam lập nghiệp, không hề trở lại Huế. Anh theo đò lên khu làng xưa bên tận đầu nguồn sông Hương tìm hỏi dấu tích người yêu. Dân trong làng cho hay không lâu sau ngày anh phải đi “thực tế”, vì có vấn đề với người xã đội trưởng du kích, Ðông đã bỏ vùng giải phóng đi biệt. Gã du kích thì bị lính Sài Gòn bắn chết trong một trận càn.

Những ngày sum họp tự hào cũng qua nhanh với gia đình người họa sĩ như nước nguồn chảy trào qua Bao Vinh đầm đìa lối gạch cũ mòn hưng phế. Ðứa con kháng chiến trở về thất vọng với công việc nhàm chán là cán bộ thông tin văn hoá ở một xã nghèo nằm cuối giòng sông Hương trắng xác bơ phờ cánh đồng muối mặn. Anh chẳng lo toan được chi cho gia đình. Cha mẹ cần mẫn chắt chiu từ bao năm, vất vã gầy dựng được tiệm may ở Ngã Giữa, nay phải hàng ngày ra vào âu lo phờ phạc vì bị quy là tiểu tư sản, thuộc diện kiểm kê. Người em trai là sĩ quan quân đội miền Nam thì vất vã lao đao trong trại cải tạo mờ mịt núi xa. Niềm đau lớn nhất của anh là ước mơ được diễn tả suy tưởng và cái nhìn của người họa sĩ qua màu sắc riêng biệt của mình thì đã như cánh đóm lẻ loi, chập chờn, mất hút đêm thâu. Ðã bao lần sau đêm thức trắng say sưa với dao cọ, người họa sĩ đành phải bất lực buồn bã nhìn tác phẩm mình trước khi xếp cất vào nơi khuất lấp. Từng hoàng hôn nhìn ráng chiều lung linh trên nóc hàng dương rũ đầu muộn phiền lối gió thấp thoáng cánh buồm từ biển về, lòng anh càng nung nấu giấc mộng ra đi.

Vùng đất tự do cuối biển Thái Bình xa đã giúp hiện thực giấc mơ của người họa sĩ. Anh được nhiều người trong xã hội phương Tây mến mộ qua nét vẽ độc đáo đầy sức sống lứa đôi. Thế nhưng càng vẽ anh càng nhớ nhiều tới người xưa nơi nguồn sông khốn đốn. Ðời sống vật chất đầy đủ và cuộc hôn nhân vội vàng chẳng giúp được chi cho cuộc sống tinh thần sa sút. Chỉ sau vài năm trong cảnh sống gia đình bế tắc, với chiếc bàn chải đánh răng trong túi áo và chai rượu trên tay, anh bỏ nhà từ giã người đàn bà đã không mang lại sự bình an trong tâm hồn anh vẫn mãi hoài tìm kiếm. Hội họa, nỗi cô đơn trong nuối tiếc dằn vặt chẳng nguôị..và như thế người họa sĩ sống cuộc đời mình, từng ngày, bắt đầu bằng cơn say vào những buổi sáng.

Sự bồng bột oan khiên thời tuổi trẻ đã khiến anh và biết bao người cùng trang lứa ngờ vực chối bỏ hạnh phúc niềm vui đến trong tầm với. Chỉ để rồi chẳng thể nào tìm lại được trong suốt quảng đời còn lại. Cô học trò duyên dáng hồn nhiên, sống trọn vẹn cho tình yêu bên bờ nhân duyên đành đoạn. Cô gái Gio Linh héo hon bầu ngực, gồng gánh nước sông dưới bóng trăng lu khuyết huyễn giấc mơ tàn. Người đàn bà trên vùng đất lưu vong, sòng phẳng trong cuộc sống và tình yêu. Bức họa đầu tay anh vẽ bằng tất cả đam mê thuở vừa yêu, hoang sâu bờ mắt tím và dáng em dìu dặt quán chiều. Bức tranh cổ động d? xanh, cánh tay cô gái nắm chặt giương cao hô hào nhân dân ra sức thi đua lao động. Những họa phẩm được trang trọng trưng bày tại các phòng triển lãm kiêu kỳ ở Sydney, Melbourne, Paris... Anh say bằng những chai rượu đắt tiền để rồi giữa cơn say hình ảnh quá khứ thoắt động trở về vỡ tràn bờ nuối tiếc. Người họa sĩ bồi hồi nghĩ tới hình ảnh gã trai tơ lúc hắn luống cuống giấu món quà tặng tình yêu đầy đam mê vào bụi hoa trong vườn nhà cô gái... Anh có tất cả và anh đã khờ dại bỏ đi.

Sự hối tiếc đã thôi thúc người họa sĩ về bên nguồn sông xưa. Như con thú hoang trở về hang động thoa liếm vết thương đau, anh trở về tìm lại dấu vết yêu thương ngày cũ, mong vá víu manh áo đời đã quá tang thương…

Chuyện đời người họa sĩ đắng cay như từng hớp rượu mạnh ép mời ôn Thiên ráng uống để bạn vui. Quán chiều bên bến đò im bặt tiếng cười nói của nhóm khách cuối ngày vừa rời quán cho kịp chuyến xe nôn nóng đợi trên cầu. Gió từ sông thổi ruồng qua dãy bàn ghế lỏng chỏng, trơ trọi hai ông già ngồi trăn trải lòng mình qua men cay. Ôn Thiên lắng nghe tiếng giòng sông trôi về xuôi, xốn xang sóng động trong hồn rêu phong bờ đá. Biết bao mảnh đời đi qua bến đò Tuần bằng bước chân tình cờ của định mệnh. Họ tất tả lên rừng xuống phố, giết chóc khóc cười, sống vội sống mòn, than vãn, trần tình, rồi đi biệt. Ôn Thiên vẫn một đời ở lại, âm thầm như bóng, nghe ngóng quẩn quanh. Từng âm động, tiếng người, rớt đọng vào tai rồi trầm tích trong ngăn phần trí nhớ của một kiếp mù lòa. Xúc động theo câu chuyện tình của bạn, ôn Thiên nghe từ trong quá khứ trổi dậy từng tràng âm thanh náo động đạn bom và giọng nói ngọt ấm của người thai phụ trẻ tuổi giữa những ngày hè năm sáu tám. Ôn xúc động lần tìm tay bạn. Những ngón tay già nua run rẩy vỗ về nhau, thiệt thà như tiếng khóc hóa mòn dấu đá in hằn trong ký ức vừa chợt nhảo ra thành giọt nước mắt hoen bờ mắt sâu khép kín .

Không lâu sau ngày người họa sĩ đi “thực tế”, cô gái biết mình có thai. Nàng vui mừng báo cho tập thể hay với hi vọng gã xã đội trưởng sẽ buông tha, không còn theo đuổi ve vãn để được yên thân. Không ngờ hắn lại càng tỏ ra cay cú thô bạo hơn. Một lần lợi dụng lúc vắng người, hắn dùng sức mạnh toan làm hổn, nàng đã may mắn chạy thoát được. Cô gái quyết định trốn khỏi vùng giải phóng về lại Huế. Tên xã đội trưởng dẫn du kích đi tìm bắt nàng lại. Nhằm lúc một đơn vị lính quốc gia đang hành quân lục soát trong vùng, vài du kích bị tử thương trong số đó có cả tên xã đội. Cô gái bị tình nghi là cán bộ giao liên, nàng được đưa về hậu trạm của đơn vị hành quân đóng ở bến đò Tuần để điều tra. Một sĩ quan người miền Nam, biết cô gái lúc ở Huế, đã đứng ra bảo lãnh cho nàng được tự do.

Ôn Thiên uống cạn ly rượu. Ôn ngồi quay mặt về phía giòng sông, bóng chiều trầm lặng phủ lên lũng mắt sâu kín niềm đau.

- Nghe nói người sĩ quan đã cưới cô gái rồi đưa vô sống trong Nam. Dù chi thì cụ mi cũng có được đứa con sống ở mô đó trên cõi đời ni. Còn tui phải chôn con mình lúc chỉ mới là cái bào thai năm sáu tháng.

Người lão bộc mù nghe tiếng thở dài của bạn lặng chìm vào tiếng nấc nghẹn, ấp úng rã rời men rượu. Ôn Thiên nghĩ tới làng Hồ, nơi sinh trưởng. Thuở thằng Thiên mắt sáng, bàn chân tuổi chín mười rón rén bước theo tiếng chim rúc trên con đường làng lổ đổ bóng nắng trưa thơm mùi mít chín. Phần số mù lòa đẩy đưa ôn đi ngược giòng sông Hương đến bến đò Tuần rồi buộc chặt đời mình ở đó. Năm mươi năm qua ôn Thiên sống âm thầm kiếp đời nô bộc trong quán trọ nghèo nàn bên bến sông. Hòa bình. Chiến tranh. Quốc gia. Cọng Sãn. Sống chết. Ðói nghèo. Cười khóc... Tất cả là tiếng đời quen lạ vây quanh, là âm động cuồng quay vùng thính giác bơ phờ nghe ngóng. Trong gian phòng nhỏ cuối quán trọ, chiếc phản gổ mít lâu đời trơn bóng là nơi ôn Thiên hành nghề tẩm quất kiếm sống qua ngày. Tấm gổ dày cả gang tay với bao cát chắn quanh cũng là trần che chắn cái hầm trú ẩn đã bao lần giúp ôn sống còn qua hơn hai mươi năm súng đạn vô tình. Trên tấm phản đó biết bao thân xác rã rời đã trong một giây lát nằm lại thơ thới mà quên đi chiến trường mỏi mệt. Lính quốc gia, lính Sài Gòn, du kích, bộ đội, nam, nữ... chỉ là những sợi gân cốt mỏi rời được ôn xoa bóp chăm lo. Ở đó, có khi những mãnh đời đã được trải ra, kể lể, than thân... trong lúc ôn Thiên chỉ im lìm lắng nghe và cần mẫn làm tròn công việc với đôi tay nô bộc mù lòa.

Cho đến một đêm... Tiếng rên dồn dập lạ tai của o du kích và những ngón tay bấu chặt lên người khiến ôn Thiên dừng tay nghe ngóng hỏi han. Chỉ có tiếng trở người và chút âm thanh cấp bách vừa kịp ghì ríu trong cổ họng. Lúc tay vừa chạm vào đôi bầu ngực căng tròn của cô gái thì trong người ôn cũng chợt rùng rùng cảm giác trào ngợp khó tả làm tim đập nhịp liên hồi. Hai con thú hoang vồ siết nhau trên vùng châu thổ cuộn sóng đam mê mênh mang bờ bãi. Từ đó, căn hầm tăm tối là nơi họ chìm ngập vào nhau cho thỏa thuê cảm giác mở toang trên từng phân li da thịt.

Ngày o du kích cho biết có thai, ôn Thiên vui mừng nhưng cô gái chẳng nói năng chi. Vài tháng sau, cô gái cho ôn biết tập thể đã đưa nàng ra kiểm thảo, bắt buộc phải phá thai và đưa nàng đi làm công tác giao liên ở vùng khác. Ngày chia tay, cô gái chỉ cho ôn biết nơi nàng quăng giấu cái bào thai rồi lặng lẽ bõ đi. Ôn Thiên đã khóc suốt trên đường về làng Hồ nơi ôn chôn cất đứa con vừa tượng hình hài. Và biết bao năm sau đó mỗi khi nghĩ tới cảnh sống cô đơn đời mình.

Cách đây không lâu, trong ngày lễ khánh thành chiếc cầu mới bắt qua sông gần bến Tuần, ôn Thiên đang đứng dưới tàng cây ngô đồng thì nghe có tiếng phụ nữ hỏi chào. Ôn Thiên đó hỉ !? ... Giọng người đọng vào tai ông thì cho dù bao nhiêu năm ôn cũng chẳng thể quên. Huống chi... Ôn chợt rúng người, nghe tiếng mình bật hỏi... Rứa O đó hỉ !? ... Tui đây... Tiếng trả lời nhỏ lại bước theo người. Ôn Thiên đang lóng ngóng thì có người đẩy ôn suýt té ... Tránh chổ ra cho đồng chí chủ tịch huyện đi...

Ôn Thiên thẩn thờ bước về phiá bờ nước. Chỉ có giòng sông mới thấu hiểu được nỗi lòng ôn.

(còn tiếp một kỳ)

3/2005

Phan Thái Yên

Mục Lục

7. Dễ Thương Ơi

Niệm Nhiên

Từ buổi ban đầu, khi chàng và nàng đi chung con đường học trò, cùng ngồi chung lớp học, đôi tim tuổi trẻ chung nhau một nhịp yêu thương. Khi nghiệp bút nghiêng đã trả xong, và cha mẹ đôi bên thuận lòng, chàng và nàng cùng xây mái ấm gia đình.

Ðôi vợ chồng dự định sẽ có khoảng ba hoặc nhiều lắm là bốn đứa con, với một hai thằng Tí và một hai con Ti, cho vui nhà vui cửa, cho đầy thêm hạnh phúc với tiếng trẻ nô đùạ Chuyện là người tính không bằng trời tính. Ðôi vợ chồng đã sinh đến đứa con gái thứ tư, nhưng vẫn chưa có một cậu con traị Vì muốn được một thằng con trai nối dõi tông đường, nên đôi vợ chồng quyết định .. cố gắng thêm một lần nữa, may ra ơn trên thương tình mà phú cho một đứa con trai như ước nguyện.

Khi cô con gái thứ năm chào đời, cô bác trong họ hàng và lối xóm đã rất hoan hỉ đến chúc mừng đôi vợ chồng. Nào là: "Vợ chồng cậu mợ Bảy thật có phước. Sinh ngũ long công chúa!" hoặc "Sinh một dọc năm cô con gái xinh xắn dễ thương là điều quý hiếm, xin chúc mừng ông bà" hoặc "Ngũ Long Công Chúa là gia đình sẽ được tài lộc, thăng tiến, hạnh phúc tràn trề, cậu mợ hên quá!" Ðôi vợ chồng ngoài miệng cười tươi đón nhận những lời chúc mừng, nhưng trong lòng buồn hiu hắt, nhất là cậu Bảy vì cậu vẫn mong ước có một thằng con trai cho "phe ta" bớt "lẻ loi", cũng như để âm không quá thịnh và dương không quá suỵ

... Và khi cô con gái ... thứ sáu ra đời, cậu Bảy cố giấu niềm thất vọng để nhẹ nhàng an ủi vợ:

- Em à, đừng buồn, thôi thì số mình không có con trai, đành chịụ Con nào cũng là con, em à! Mong sao các con lớn lên biết nghe lời khuyên dạy, biết hiếu thảo là được rồi!

Mợ Bảy nghe chồng nói cũng vơi bớt niềm thất vọng. Cũng từ ấy, trong họ hàng và lối xóm đã không còn gọi bọn nhóc con nhà cậu mợ Bảy bằng danh từ kiêu sa Ngũ Long Công Chúa nữạ Thay vào đó, bằng cách gọi bình dân "bầy con gái".

Buổi cơm trưa đã dọn lên, mọi người trong gia đình đã ngồi vào bàn ăn, riêng chỉ có Ti còn mãi trong nhà trong, chưa chịu rạ Mợ Bảy hỏi Yên, cô con cả trong gia đình:

- Ti nó làm gì trong phòng, không ra ăn cơm cho kịp đi học? Con vào kêu Ti ra cho mẹ.
Yên vẫn ngồi nguyên chổ của mình, không vội đứng dậy làm theo ý của mẹ, cô nàng đoán
- Chắc là con nhóc quên làm bài, hoặc chưa thuộc bài, nên muốn chần chừ trể giờ, bỏ học đó mà.
Nói xong, Yên ngồi tại bàn cơm, lớn giọng gọi to:
- Ti à, ra ăn cơm, mẹ gọị
Cậu Bảy nhìn con bằng ánh mắt nghiêm nghị, và nhắc lại lời của mợ:
- Yên, con vô kêu em ra ăn cơm. Mau lên rồi còn chuẩn bị đi học.
Yên dạ nhỏ, khẽ đẩy ghế đứng dậy, đi vội vào gian nhà trong.
Bày con gái trong gia đình nể ba hơn mẹ. Dường như đa số gia đình Việt Nam, người cha đứng ở một địa vị uy nghiêm trong việc dạy dỗ, giáo dục con. Tuy nhiên, chính sự uy nghiêm này vô tình tạo khoãng xa cách giữa người cha và các con. Ngược lại, người mẹ bao dung, kém phần nghiêm khắc, nên cảm thông gần gủi với các con nhiều hơn. Tình thương bao dung của mẹ đôi khi là lý do làm nghiêm luật của ba bị lung lay ít nhiềụ

Chờ một lúc, vẫn không thấy hai cô con gái ra, cậu Bảy lên tiếng:
- Yên và Ti ra ăn cơm ngay, cả nhà đang chờ.

Một thoáng sau, Yên từ nhà trong quay trở ra, vừa đi Yên vừa bật cười nho nhỏ. Cô nàng cố nín cơn cười nôn, Yên kề tai mẹ nói nhỏ điều gì đó, mà gương mặt của mợ Bảy biến đổi từ ngạc nhiên, không tin, rồi chao mày, bật cười theo Yên. Mợ Bảy đưa mắt nhìn về hướng con bé Ti đang cúi đầu thật thấp, đi từng bước chậm, thật chậm, về hướng bàn ăn.

Ti ngồi xuống, nhẹ nâng chén cơm lên khỏi bàn, đầu con bé cúi sát thật gần chén cơm. Cậu Bảy nhìn Ti, rồi lên tiếng:
- Ti, con ngẩn mặt lên đàng hoàng xem nàọ Sao lại cúi gầm mặt trong bàn ăn?
Ti vẫn giữ tư thế cúi thấp đầụ Cậu Bảy nghiêm giọng như ra lệnh:
- Ba bảo con ngẩn đầu lên ăn cơm. Có nghe không Ti ?!

Và, khi cô bé Ti ngẩn cao đầu lên, để lộ rỏ gương mặt, thì mọi người trố mắt ngạc nhiên. Trên mặt con bé còn nguyên vẹn nét trang điểm vụng về của son đỏ lang ngoài vành môi nho nhỏ, má hồng phấn đánh đậm màu, mắt tô mi xanh màu da trời và cả màu xanh lá non, nhưng than ôi ... đôi chân mày cạo trụi lủi!

Vầng trán cao thông minh với nét bướng bỉnh, không còn đôi chân mày làm khoảng ngăn cách biên giới với cặp mắt to đen lay láỵ Mái tóc demi gacon ngắn củn không đủ dài để che dấu tích tàn phai trên gương mặt vốn rất tinh nghịch của Tị Con bé trông dị ngáo lạ lùng và buồn cườị Mắt con bé ướt sũng, rưng rưng lệ. Bày con gái và cậu mợ cố nín tiếng bật cười, cậu Bảy cố làm mặt nghiêm, nhưng nhẹ giọng hỏi con:
- Ti làm sao mất tiêu chân mày vậy ?
- Con thấy cô Thủy nhổ chân mày và thoa son phấn cho mấy chị, nên con cũng muốn làm đẹp giống vậỵ Con lấy lưỡi dao cạo râu của ba ... cạo mất đi một bên chân mày ... nên phải cạo luôn bên kia cho cân bằng.
Nãy giờ bày con gái cố giấu tiếng cườị Bây giờ nghe Ti nói, chúng không nén được nữa, nên vỡ oà thành một trận cười to ngất.
Cô Thủy, người em út của cậu Bảy, cố nín cười và phán rằng:
- Ðúng là nhà mi ngu ngợ Học lớp năm rồi, sao vẫn không biết phân biệt thế nào là "nhổ" và làm sao là "cạo" hở ?
Nói đoạn cô gật gù ... vờ khen, để chọc tiếp
- Ừ, nhà mi dốt về động từ, nhưng cũng giỏi về luật cân bằng, cạo hết hai bên chân mày không những cân bằng mà còn công bình cho đôi mắt.
Ðoạn, cô cố tình kéo dài chữ "chứ", nói tiếp
- C..h..ứ ... một bên mắt có chân mày, một bên mắt không có chân mày, bảo đảm chúng sẽ kiện nhau, cho xem!
Bọn nhóc lại có thêm trận cười tọ Mợ Bảy tế nhị nháy mắt ra dấu cho cô Thủy buông tha đừng chọc Ti nữạ Riêng Ti thì con bé nhìn cô Thủy mà giận đến nghẹn cổ. Ðôi chân mày của Ti không cánh mà bay ... cũng tại cô đó thôi! Tại cô cả đấy!

Mỗi khi cô mua mỹ phẩm nào mới đẹp là cô gọi mấy chị lớn, và kêu cả con bé út trong nhà để trang điểm thử, nhưng chẳng bao giờ cô gọi đến tên Tị Con bé tự ái tê ngườị Tự nghĩ Ti không cần cô Thủy chỉ bày, trang điểm dễ ợt mà, khó chi đâụ Ti thấy mẹ điểm trang hoài đó thôị Rồi, buổi trưa đẹp trời hôm nay, Ti vào phòng ba mẹ, tìm phá hộp phấn son của mẹ. Ðể rồi, vô tình thấy cây dao cạo râu của ba .. nên mới ra nông nổi cớ sự nàỵ Ðôi chân mày bị Ti "lầm" động từ "nhổ" và "cạo", nên đành giã từ đôi mắt to đen đang sũng ướt!

Ti ăn buổi cơm trưa trong nước mắt. Ðến giờ sắp đi học, con bé càng cuống quýt thêm hơn. Ti khẩn thiết năn nỉ mẹ:
- Mẹ ơi, mẹ cho con nghỉ học nha mẹ. Khi nào chân mày mọc lại rồi con sẽ đi học.
Mợ giấu môi cười, cố dọa con bé để Ti đừng tinh nghịch nữa
- Không được, Ti phải đi học. Chân mày cạo rồi, biết sẽ mọc lại hay không nữạ Ti muốn nghỉ học luôn saỏ Con gái vừa xấu, vừa dốt, lớn lên ai dám thương.

Sau buổi cơm trưa, Ti vừa khóc thút thít vừa ôm tập đi học. Mợ Bảy thấy tội nghiệp con, nên tìm chiếc nón rộng vành cho Ti độị Con bé kéo vành nón lụp xụp che khuất nửa gương mặt. Ti e dè bước từng bước chậm ra khỏi ngõ nhà. Trông con bé tựa như một hiệp sĩ mù trong phim kiếp hiệp. Ti vừa đi vừa tự hứa, mai kia khi lớn lên, Ti sẽ không kiêu sa, không quá yểu điệu thục nữ như cô Thủy, như chị Yên. Ti sẽ là người con gái đơn giản, chân thành và sống thật với tình cảm của chính mình.
oOo ~~ oOo ~~ oOo
Tháng ngày qua maụ Tết năm nay là Tết lần thứ mười-tám trên xứ ngườị Bày con gái ngày xưa, nay đã trưởng thành, đã có gia đình riêng của từng cộ Cậu Bảy cuối cùng cũng đã "tuyển binh" được sáu cậu con rể về "phe ta" để an ủi cậu Bảỵ Tuy sống ở đất khách, và thành phố nơi gia đình cậu mợ Bảy cư ngụ không nhiều người đồng hương để tổ chức lể Tết trong cộng đồng người Việt, gia đình cậu mợ vẫn giử nguyên truyền thống phong tục ngày Tết.

Ngày đầu năm Nguyên Ðán, cặp vợ chồng già đang ngồi trịnh trọng, nét trang nghiêm, tay cầm những phong bì lì-xì màu đỏ và chờ con cháu mừng tuổị Bất chợt trong phòng có tiếng cười ồ của bày con nít, lẫn trong tiếng cười của bọn trẻ, có giọng nói của Ti nhỏ nhẹ hỏi con:
- Trâm nè, sao con lấy kéo cắt mất chòm tóc vậy ?!
Ngọc, chị của Trâm, nhanh nhẹn trả lời mẹ
- Tại em Trâm lấy cây lược điện cuốn tóc bị rối, con cố gỡ tóc nhưng Trâm nói gỡ đaụ Trâm nói lấy kéo cắt hết tóc rối, khỏi đau!
Bày con nít, cháu ngoại của cậu mợ, lại cười ồ. Trâm xấu hổ lấy tay che mặt, nhưng bướng bỉnh không khóc, dù bị trêu cườị Âu yếm nhìn cháu, mợ Bảy lắc đầu mắn yêu
- Ðúng là mẹ nào con đó, làm điệu ... không xong! Như nhớ ra kỷ niệm thơ dại xưa, bầy con gái cười vuị Ti đỏ hồng đôi má vì vẫn thấy chút ngu ngơ ngượng ngùng xưạ

Niệm Nhiên

Mục Lục

8. Chiếc lá ngả vàng

Trần Thành Mỹ

Một ngày hè tắt nắng. Nhìn lại lần cuối nơi quen thuộc bằng ánh mắt thân thương, quay phắt gót bước nhanh không ngoảnh mặt, lời từ biệt sao mà làm tê mặn lưỡi môi. ‘Bay bay’ bước đi không dám hẹn ngày tái ngộ vì lời hứa đôi khi không còn tùy thuộc ở mình. Nuốt lửng đi thổn thức nghẹn ngào bịn rịn, gói trọn tâm tư trong đáy vô thức một lần thôi. Hai thế giới vô tình ngấm ngầm ngăn đôi không chuyển tiếp, khoảng trời xanh lịm hẳn nhường chỗ cho mảnh tím mịt mờ. Màu cầu vòng tròn pha thành sắc trắng như giọt sương, nước mắt chạm đất vỡ ngang. Cuộc đời tất có hợp có tan, vừa thấy đó mà mất đi lúc nào ai đoán được. Tâm hồn trẻ, còn sức khoẻ, cuộcc sống sao mà ngắn ngủi, chưa làm gì xong mà đã đến tuổi phải ra đi. Lại có người lo âu rồi đây ‘quan tha ma bắt’ vì đã từng bỏ sức bôn ba không nghỉ cho đến nỗi mỏi gối long chân rời rã khi phải về hưu.

Nhớ lại khoảng thời gian ‘’sáng vác ô đi, tối vác về’’, ai chẳng mong có ngày nghỉ đền bù. Tự do dệt mộng tương lai, vẽ mây cưỡi gió. Phải làm cái chi chi để tỏ rõ ý chí của mình, sức mạnh được thắp đuốc trí tuệ bùng lên vững tin tiến bước. Cứ lao về phía trước, tuổi nầy là ngọn sóng càn bờ, thủy triều dâng lên ngập bến, xung phong vào cuộc đời với tất cả vốn liếng vật chất lẫn niềm tin. Không có tầm phóng đầu tiên e đà nhảy khó dài, không có sào chống dẻo dai, nhảy cao khó đạt. Ðừng do dự chần chừ làm nhục chí nhưng thật khó mà không nôn nả, nóng nảy, bướng ngang. ‘’Hãy đứng dậy ta có quyền vui sống’’ thôi thúc làm sôi sục bầu nhiệt huyết trẻ trung. Ðường đời còn thênh thang rộng mở, thua keo nầy bày keo khác có mất mát gì đâu . Cứ làm gì mình tưởng là thích, đem hết cả khả năng ý sức lao thẳng vào lý tưởng mộng mơ. Ðời là cuộc đấu tranh, ai không tranh đấu thì tụt lùi xuống dốc. Mà trong bất cứ cuộc thư hùng nào tất có mất mát buồn vui. Có những người may mắn, người khác thua thiệt luôn. Và cuộc chiến với ngoại nhân thường còn dễ hơn với chính mình mới lạ. Do đó nhan nhản những tấm bi hài kịch xảy ra, Anh hùng tính biến thành anh hùng cá nhân, cá lớn nuốt cá bé. Sự choảng nhau giữa các ‘fans’ của bao thần tượng, băng đảng mọc lên như nấm. Hòa bình với chiến tranh không còn chiến tuyến, thực hư chẳng biết làm sao phân biệt giả chân. Ngay cả tôn giáo, giáo phái cũng tung ra nhiều chưởng lạ, Ðấng Tối cao không còn chỉ là Trời, Phật, Chúa, Allah....Các Giáo chủ Chưởng môn ai chẳng đai diện Thiên cơ xuống thế dạy người đời lánh dữ làm lành hầu đừng sa hỏa ngục, ‘ kiếp sau xin chứ làm người’ cũng đừng ‘làm cây thông đứng giữa trời mà reo’. Làm việc thiện như tạo cho con người trần thế những bước thang hay cái vé bước vào cửa Thiên đàng hưởng phước đời đời.

Tự do tháp cánh vào ảo mộng cộng thêm sức hút nhiệm mầu của khoa học kỹ thuật biến con người ngày càng điêu luyện nhuần nhuyễn sáng tạo hơn, những nhà phù thủy văn minh buôn bán không màng văn tự đất trời huyền hoặc chưa ai biết. ‘Ai mua trăng tôi bán trăng cho’ thơ Hàn mặc Tử tướng chừng như rơi vào hư vô, không tưởng, thế mà ngày nay đã có dự tính chia lô phân đất trên mặt trăng và ngay cả Hỏa tinh. Ðây là hiện hữu có thể xảy ra trong tương lai. Như thế mới thấy rằng mọi bình diện ngày nay tiến nhanh vượt bực, mỗi phút giây sao gây bao chuyện bất ngờ.

Vả lại mỗi xã hội có truyền thống tập tục riêng, mỗi con người là một thế giới duy nhất, do đó càng tiến bộ, văn minh càng tạo cái đòn bẩy phóng nhanh vào lòng ích kỷ, tự tôn độc nhất. Ai ai cũng lo chạy đua với thời gian không bao giờ trở lại, kim đồng hồ đời chẳng biết quay ngược bao giờ. Lắm lúc người ta như không còn thì giờ để sống cho mình, thiếu dưỡng khí trong ngoài mà tìm hụt hơi mới có. Cũng chẳng biết tin ai mà cũng chẳng còn tìm đâu ra lý tưởng, kêu Trời biết Trời có thấu, van đất , đất có nghe ? Ngày nay, mặc chiến tranh, bệnh tật tàn sát không ngơi, dân số cứ tăng lên vùng vụt, con người chẳng phân biệt được bạn thù cứ vô tình tìm cách tiêu diệt lẫn nhau. Cuộc sống ở các nước văn minh ngày nay khác hẳn. Chưa lọt lòng, vì sinh nhai cha mẹ đã phải tìm cách gởi con từ khi còn trong bụng mẹ. Tất bật với cuộc sống đã choán mất bao thì giờ quí báu. Trẻ đã quen sống riêng từ hai tháng tuổi. Nếu còn ông bà khỏe mạnh giúp đỡ tay chân thì dó cũng là một đặc ân. Ðấy cũng là công tác ước mong mà nội ngoại nào cũng thích. Tiến bộ giúp con người càng sống lâu hơn trước. Người sắp già có còn sức đi chăng nữa vẫn phải về hưu. Chiếc lá ngã màu còn đứng vững trên cành đâu ngăn nổi gió đời bắt rụng.

Trước đây, chắc bạn đã từng mơ nghĩ, đường về hưu thênh thang rộng mở, mộng viễn du sẽ thực hiên cho bằng được hầu bù những năm tháng gò bó nhọc nhằn. Nào là phải thức dậy cho kịp giờ, không phạm vi kỷ luật. Ăn nói, giao tiếp cho đúng phép học làm người. Ở sở làm có chán ngán bực mình thi cố rán về nhà mà ‘xả xú báp’, chứ đừng nhăn nhăn nhó nhó chỉ gây khó cộng thêm bao nỗi phiền lo. Về hưu, tự do vùng vẫy, từ đây tưởng chừng như không gì gò bó nổi, ta làm chủ khoảng đời già còn lại của ta như Luật nhân quyền viết rõ trắng đen .

Ði đâu ta cũng sẽ được thế hệ sau kính nể, ‘ kỉnh lão đắc thọ’mà. Giới trẻ nhìn chúng ta như chiếc gương trước mắt, những bậc tiền bối đã tiếp nối tạo ra của cải quê hương. Những chiến sĩ anh hùng trong bao mặt trận đời ít nhiều kinh nghiệm, còn sống tất phải là người can đảm, khôn ngoan, dám dấn thân đương đầu với bao kẻ thù trong ngoài khó biết. Những kỵ mã thúc ngựa lao vào trận tuyến sống còn khai rừng phá núi lấp sông đổi mới để giành được miếng ăn, chỗ trú. Thế hệ trước viết những trang sử hào hùng hay khốc liệt đều là những chấm phá nét vẽ đầy màu sắc trên bản đồ thế giới quê hương. Hãy vui sống thêm đi các cụ, lịch sử ta há chẳng đã ghi công các bô lão dự Hội Nghị Diên Hồng. Các cụ sẽ bảo đó là chuyện thời xưa, thời nay đâu còn nữa. Hãy thử nhìn qua tôn giáo chính trị đàn thế giới tiến b hiện giờ, các cụ sẽ không thất vọng mà thấy rằng các nhà lãnh đạo vẫn còn thường là những bậc ‘lão làng’ vào tuổi hoàng hôn, ‘thập cổ lai hi’.

Cuộc đời là đường thẳng từ trẻ đến già, chỉ có thể bị đứt đoạn chứ không bao giờ quay bước. Nhưng theo lẽ tuần hoàn con người luôn biết thích nghi đoán ước. Hơn thế nữa, con cháu ta không ngớt nghĩ lo cho thế hệ cha ông. Khoa học kỹ thuật thẩm mỹ chẳng hạn là phương tiện tạo cho ta một thời hứng thú, cải lão hoàn đồng tưởng chừng như tuổi già xồng xộc bị ‘đấp mô’ thụt lùi, nhượng bộ. Bao nhiêu thứ thuốc ‘ linh dược’ được nghiên cứu, phát minh, bào chế, phổ biến để phục vụ sức khoẻ của thế hệ về chiều mà Viagra là một liều đáng kể ?

Nhưng thật ra mỗi người mỗi hoàn cảnh, mỗi tâm tánh nên cách sống tất nhiên khác nhau, không so sánh được. Dù sao cũng phải công nhận đối với người già thiếu thốn, cô đơn hay tha hương trên đất nước quá khác biệt từ khí hậu đến ngôn ngữ, sự hòa đồng đòi hỏi nhiều công khó và nhẫn nại vô vàn. Ra vào thường làm bạn với trời trăng mây tuyết, cây cỏ đổi thay biến dạng theo mùa. Vả lại đối với con người, danh vọng không thể trẻ trung hoá, vĩnh cửu ta như phú quí bạc tiền ta cũng không mang được sang bên kia thế giới.

Biết thế để thấy rằng già trẻ là chuyện tất nhiên, có làm cách gì vẫn không giải quyết như ta ước muốn. Oán than, buồn tiếc không là cơ phương cho tuổi già nhượng bước, trách trời hận người chỉ gậm nhấm riêng mình thôi. Cũng đừng vì quá nhớ một thời dĩ vãng mà khắt khe với trẻ, cứ ngỡ thế hệ mình là thế hệ vàng ròng. Con cháu mình đâu thế nào lật ngược quay ngang trang sử, sao không nhớ rằng mình cũng đã từng âm ức hậm hực phản đối trách móc chê bai. Thôi cố gắng sống như dòng nưóc trôi xuôi uốn khúc đổ ra biển khơi mất hút hay cạn khô không dấu tích vĩnh hằng.

Nếu có dịp vui vẻ cất tiếng ngân nga bài’’Je ne regrette rien’’ và tin rằng mình đã làm được ít nhiều trong cuộc sống. ‘Ôn cố tri tân’ những kỷ niệm vui buồn bằng cách quay lại khúc phim dĩ vãng một cách khách quan. Ðừng bỏ lỡ cơ hội, dù tóc bạc răng long, nhắc nhở giới trẻ kinh nghiệm đời thời trước, như tập tục lễ giáo truyền thống hầu cho thế hệ hậu sinh nhận thấy tự do ngày nay đáng quí và khác biệt đến dường nào. Nhìn cách phục sức, ăn mặc gọn gàng xinh đẹp, hợp thời trang của các con mà nhớ đến ngày nào đầu còn để chỏm, đi học chân không, tóc ngắn. Vào sân trường, dép guốc cũng tuột ra để nhảy giây, đánh nhà, đánh u, chuyền một, hai ba trong lúc đánh tên.

Sao không nghĩ ông bà cũng là con người với ưu khuyết điểm, cũng từng bị đòn, bị mắng rầy la. Anh em cũng choảng nhau chí choé, giận hờn đấm đá rồi xin lỗi làm hòa. Bạn bè cũng không khác có người thân, kẻ phá chọc tức ganh tị bực mình.

Mỗi tuổi cho mỗi thời, ‘avec le temps, va, tout s’en va’ sao muốn níu kéo làm chi cho thời gian trở lại. Tiếc nhớ chuyện bất di bất dịch cũng hoài công vô ích mà tốt nhất là luôn sẵn sàng hiện diện tiếp nối cuộc hành trình theo dự án đã theo .

Ðừng tự ái xằng khi con trẻ hơn mình vì nhận chân quan niệm ông bà lắm lúc lỗi thời ‘cổ lỗ xĩ’’kém văn minh’. Các cụ sẽ cảm thấy hảnh diện và vui sướng biết bao được xẻ chia chung hưởng với thệ hệ đương thời những thành quả tiến b xã hội như sử dụng máy vi tính, nhìn máy robot Spirit, Opportunity Mỹ đáp xuống Hõa tinh....

Sao lại ngại kiểm điểm tự phê khuyết lỗi hay kể những mẫu chuyện buồn vui -‘’Ông hồi còn bé cũng một cây phá phách đấy, qua cầu khỉ thì chẳng chịu đi cũng chẳng cần vịn cọc mà cứ ngồi ‘chàng hảng’ dạng hai chân lòng thòng, lết bon bon trên thân gổ bắt ngang cho đến qua bên kia bờ mới thôị’’

-.’’Còn bà ni con, có lần tập xe đạp, bướng bỉnh không cho vịn, bảo chỉ cần giữ được trọng tâm, ai dè lạng quạng té xuống mương khóc mếu’’.

-‘’ Ông con ngày xưa từng được phần thưởng danh dự toàn trường, bà con có lần đọc diễn văn thay mặt học sinh chào mừng quan khách.’’

Vui miệng thuật lại cho con cháu nghe những cuộc biểu tình, nhảy rào bị lựu đạn cay, bao bố nhìn mặt dưới thời Pháp thuộc. Học sử từ nhỏ đã phải thuc nằm lòng câu’ Nos ancêtres sont des Gaulois’ dù chẳng mủi lõ mắt xanh. Sao mà nhớ quang cảnh gia đình Việt ta trong những ngày lễ Tết giỗ, đoàn tụ quây quần họp mặt sum vầy, gói giấy đỏ lì xì, quà mứt, bánh tét bánh chưng, bánh giò bánh nếp...

Ðó là đề tài góp phần vào văn hóa nước nhà như những truyện cổ tích, tiếu lâm, đời xưa quen thuộc. Câu chuyện kể do kinh nghiệm bản thân là những khoen xích ràng buộc con cháu vào gia tài dòng họ, khẳng định cội nguồn. Giới trẻ cảm thấy mình có giây mơ rễ má, tên tuổi, gia đình tổ quốc quê hương.

Rõ lẩn thẩn nếu không tìm cách hưởng và duy trì hanh phúc trong giai đoạn ‘ngồi chơi xơi nước’ nầy một cách an nhàn, yên tĩnh vì bồn chồn lo lắng cũng đâu đổi được thời cơ. Ðừng mặc cảm tuổi già là gánh nặng rồi đâm ra chán nản thờ ơ trách con buồn cháu. Có thể ví như chiếc cột cái trong nhà chân ràng buộc với nền, đầu với mái, rui, kèo, chỗ tựa nương cho gia đình ấm cúng.

Ðừng chần chừ nữa nên cạn bầu tâm sự, thảng không, đến ngày nào quẳng gánh trần ai lại tiếc ngẩn tiếc ngơ là mình quên mất bao điều chưa dặn dò thực hiện. Còn làm được là cố hết mình, vừa hưởng thụ vừa an dưỡng, moi cả óc tim, trưng dụng cả sức, cảm nghĩ suy còn lại trước khi ngọn đèn bất ngờ phụt tắt, để rồi khi nào nhắm mắt không còn thắc mắc vướng bận ân hận nhẹ nhõm buông xuôi. Vì đời đáng sống chính là thời gian được sống.

Ơ kìa nhìn cảnh mặt trời lặn với những ánh rán nắng còn vương mắc trên chân trời, lúc hồng, khi đỏ, người Việt ta đã chẳng bảo ông trời nấu cơm sao? Vậy là sắp đi vào hoàng hôn mất dạng, mặt trời vẫn ung dung tỏa ánh sáng nhạt dần, rồi từ từ nhẹ nhàng khuất bóng sau bức màn tiếp giáp đất trời. Ðó quả là hình ảnh quí vị lão thành cao tuổi còn thung dung không ngại bước lên các bậc cuối cùng của chiếc thang mây.

Thật ra thế hệ nào cũng là hòn đá viên gạch cấu tạo quê hương và chứng nhân lịch sử mỗi thời. Rồi trang sử đời được lật qua nhiều lắm là hơn trăm cuốn lịch, đâu có lý do gì làm ta cứ mãi vướng bận, lo âu. Chữ ‘phải chi thế nầy, thế nọ’ đâu giúp ích được gì, cố khiêm tốn tự hào xứng đáng là người đi trước. Mỗi ngày là ngày mới khác nhau, chớ phí của trời, như những sợi tóc ngả màu là những cây cổ thụ trong đám rừng già ngạo nghễ vươn cao. Ðó cũng là thời kỳ tai hoa tàn rụi nhường chỗ cho nhụy vàng, trái ngọt, như than đá qua bao nhiêu năm trui luyện trở thành những viên kim cương quí hiếm sáng ngời.

Có thể xem về hưu là khoảng thời gian chuyển bước giữa cuộc đời trần gian với thế giới tương lai. ‘Ðời là cõi tạm’, ‘cát bụi trở về cát bụi’, ‘ sống gửi thác về’ phong phú hóa tầm phóng của cuc sống tâm linh, Từ là một bào thai trong bụng mẹ, tuổi về hưu là bước sửa soạn lối về trong lòng đất nuôi ta. Bây giờ quả là giai đoạn tính sổ cuc đời, tổng kết khuyết ưu và là khởi đầu giả từ vĩnh biệt để chuẩn bị cuộc hành trình bước vào một cõi hoàn toàn xa lạ chưa hề một ai biết rõ. Ði về đâu thiên đàng hay địa ngục ? Có nhân quả luân hồi ? Sẽ gặp lại ông bà cha mẹ, cửu huyền thất tổ, bạn thù ở cõi âm ty, nơi chín suối ? Tuổi hoàng hôn nầy là chiếc cầu nối liền quá khứ hiện hữu với tương lai ảo mộng, cuộc sống thật với thế giới vĩnh hằng mơ ước, giữa hình ngày với bóng mờ mờ ảo ảo trong đêm.

Chắc chắn không phải cứ nhắm mắt xuôi chân cho phận số rủi may là hợp thời cơ

‘Chẳng hay muôn sự tại Trời’...
‘Bắt phong trần phải phong trần,
Cho thanh cao mới được phần thanh cao’.

Vì thái độ mặc cảm buông thỏng, chán chường cũng chẳng thay đổi được gì. Tốt hơn là nên cố gắng luôn luôn nhập cuộc, đừng vì lý do gì mà hờ hững đứng bên lề cuộc đời. Hãy chứng tỏ cho thế hệ mai sau nhận chân rằng cuộc đời là con đường một chiều không phân biệt ai ngồi xe hay đi b, không lùi quay ngược được, như không một ai có thể tráo trở hối l, mua vé chợ đen để hoãn lại cuộc hành trình, chận đứng tuổi già, nếp nhăn trên má. Ai chẳng là khách lữ hành đơn thân độc mã cùng hưởng chế độ thời gian ròng rã mỗi ngày hai mươi bốn tiếng, không thể quên thở, nhịn ăn chả uống. Hệ thống sinh bệnh lão tử kềm kẹp bủa vây ta bằng bàn tay bọc nhung hay khắc nghiệt, có bao giờ ta hiểu nổi nguyên nhân. Ðó cũng là chuyện tất nhiên, thệ hệ nầy đi qua, thế hệ sau tiếp nối. Chiếc lá ngã vàng sẽ rụng để nhường chỗ cho chiếc lá khác tươi xanh hơn. Hy vọng mãi vươn lên, trường tồn, bất diệt.

12-01-04

Trần Thành Mỹ

Mục Lục

9. Người góa phụ

Bích Hà

Hắn xem tôi đã chết từ lâu, nhân danh tấm lòng tốt giả nhân giả nghĩa, hắn trả tôi lại cho ba má tôi. Hắn đành đoạn đuổi tôi ra khỏi cuộc sống của hắn, sau khi doạ dẫm đủ điều. Hắn đưa tôi lên bàn thờ và quanh đám hương khói mù mịt nghi ngút, có nải chuối cúng xanh tròn mập mạp, thể hiện lòng thương tiếc của hắn cho một người đã chết. Dăm ba lần tôi định tự tử vì đau buồn và khóc nhiều đến khô nước mắt, nhưng tôi không muốn ngồi im lìm tẻ ngắt, cứng đơ trên bàn thờ, nên vẫn cứ phải sống nhăn răng đây. Tôi ôm đứa con vô thừa nhận đi lang thang sống lây lất dưới sự khinh miệt của mọi người.

Hồng lắng nghe và yên lặng nhìn người đàn bà trẻ, khuôn mặt hốc hác xanh xao nhưng không làm mất vẻ xinh đẹp của đôi mắt hiền lành buồn phiền và ngơ ngác, dường như đang sống chìm đắm lạc lõng ơ hờ trong một thế giới kỳ lạ riêng biệt của cô.

Hồng ngó lên đồng hồ trên tường. Ðã mười hai giờ kém mười lăm. Sắp đến giờ ăn trưa, và sau đó, cô phải đến thăm một người khác, theo lịch trình làm việc thường lệ của cô. Sáng nay cô đã đến thăm Huệ, hỏi han và chỉ dẫn những việc cần thiết cho việc ổn định hơn đời sống của Huệ, người single mom mới dọn tới tiểu bang này. Và cũng những lần trước, cô lại phải lắng nghe những lời tâm sự thiếu đầu đuôi của người đàn bà tội nghiệp này. Người ta yêu nhau rồi phụ rẫy nhau, vì cớ này, hay cớ khác. Nghe chuyện một chiều, cũng không xét đoán được ai là kẻ bạc tình. Vả lại, cô gái này, sau thời gian dài suy nghĩ, đau buồn trong tuyệt vọng, nỗi niềm u uất không tan, bệnh trầm cảm khiến cho cô luôn nghĩ mình là một Marilyn Monroe, thế nào cũng bị chết về tay Kenedy nào đó?

Hồng đã quen phải đối diện với nhiều góc cạnh đen tối, rối rắm của con người, gia đình và xã hội. Công việc của cô, là phải cố gắng giúp đỡ, ổn định nhanh chóng đời sống của họ. Lúc mới bắt đầu công việc, nàng thường đem những thắc mắc theo về nhà, trong giấc ngủ lẻ loi, mệt mỏi, vẫn lởn vởn, bận rộn với những câu trả lời, hay những sự nghi hoặc. Nhưng theo năm tháng, mọi việc riết rồi trở thành nhàm chán, bây giờ chúng chỉ như một thông lệ của một thứ công việc bắt buộc phải làm, khiến nàng làm việc, càng lúc càng hờ hững thụ động.

Chiều nay về đến nhà, Hồng lại nhận được thư của Sinh, người bạn cũ của người chồng quá vãng của Hồng. Trong thư, Sinh nhắc nhiều đến bạn bè quen biết ở Sydney và tiếc đã dọn về Queenland. Chàng gởi kèm một tấm ảnh có nắng ấm rực rỡ của Queenland với cây cối xanh tươi hơn, nhưng chàng than phiền là vì dân số ít và bạn bè cũng ít, nên thành phố vắng vẻ khiến chàng buồn quá, chỉ thèm trở về Sydney. Cuối thư, Sinh dành vài dòng thăm hỏi Huệ, vì Huệ từ Queenland dọn lên Sydney, và được Sinh giới thiệu với Hồng, nhờ nàng chăm sóc đặc biệt hơn cho Huệ. Sự giới thiệu tận tình của Sinh đối với Huệ, làm ban đầu, Hồng cứ nghi Huệ có thể là người yêu cũ của Sinh, nhưng qua một thời gian liên hệ và giúp đỡ Huệ, thường xuyên nghe Huệ kể lể chuyện đau buồn kỳ lạ của nàng, Hồng biết là không phải vậy. Ðôi lần, cô thắc mắc, muốn biết thêm về dĩ vãng và người tình phụ bạc của Huệ. Hỏi nàng, thì Huệ nhất định không nói. Gom lại tất cả những lời đã kể lể, chữ được chữ mất, chỉ vẽ được trong trí tưởng tượng của Hồng, bức họa một người tình phụ bạc không chân dung. Nhưng hình ảnh này, mờ ảo mơ hồ, dật dờ như người mộng du, đi mầy mò dò giẫm trong đêm vắng, khiến nàng dù khổ công lắp ráp cách nào, cũng không nhận rõ được, người đàn ông phụ bạc ấy là ai? Hồng nghĩ là Huệ đã vùi giấu hết thảy nỗi đau buồn của cuộc tình lỡ, trong một góc kín tối ám của ký ức, chỉ còn váng vất đâu đó, những giọt lệ đau buồn, bay hơi khô cong queo, biến mất theo lớp bụi thời gian. Thỉnh thoảng, lớp bụi ký ức ấy, lại theo lời kể lể, khoắng lên mờ mịt, khiến đôi mắt xinh đẹp của Huệ lại u uẩn, ướt đầm giọt lệ. Cô ngồi thừ người bất động, tâm hồn xa vắng, chìm đắm trong nỗi bất hạnh không biết hư hay thực của đời mình.

Chủ nhật rảnh rỗi, Hồng ra phố, sang mấy tấm ảnh Hồng đã chụp hai mẹ con Huệ hôm cùng dự sinh nhật của David ở trường tiểu học. Hồng mang đến nhà, đưa xấp ảnh cho Huệ và bảo:

_ Nè! xem David đẹp trai không?
Huệ nhìn chăm chú vào bức ảnh hồi lâu và đột nhiên thở dài:

_ Nó giống cha nó.
Nói xong, cô đột nhiên giận giữ, liệng cả xấp ảnh xuống bàn, suýt nữa thì đụng ly nước khiến Hồng quýnh quáng la lên:
_Ý! Coi chừng bị ướt hư hết ảnh.

Huệ giật mình, lượm mấy tấm ảnh lên, ngắm nghía lại lần nữa, đôi mắt của cô ươn ướt, những giọt lệ và cơn đau tình ái, tưởng đã phôi phai với thời gian, lại long lanh rớt buồn phiền hiu hắt trên gò má gầy guộc. Ðôi vai của cô, run run theo nhịp thở nhẹ hẫng, chán chường của loại người bị bắt buộc phải thở, phải sống.

Còn Hồng thì bối rối, khi thấy mấy tấm ảnh mình đem tới, lại làm cho Huệ khóc. Sợ càng làm cho tình trạng trầm cảm của Huệ tệ hơn, nàng lật đật gom hết mấy bức ảnh và dỗ:
_ Huệ phải vui và phấn khởi hãnh diện vì David mới phải chứ! Thôi chị đừng khóc nữa, mình cất mấy tấm ảnh đi nhé? Có Album không? Album đâu?

Huệ đứng lên, lủi thủi đi vào phòng, một lát cô trở ra, ôm cuốn Album lớn đặt xuống bàn.Hồng nói:
_Ðể tôi giúp chị cất mấy tấm ảnh nhé?
Huệ gật đầu và cùng ngồi xuống bên cạnh bàn.

Hồng lật cuốn Album ra, lúc đầu, nàng chỉ định giở những tờ còn trống, nằm đằng sau cuốn Album, để giúp Huệ nhét những tấm ảnh mới chụp vào. Nhưng rồi cô không nén được lòng tò mò, nên từ từ, lật xem những trang trước . Nhiều tấm ảnh chụp nhhững căn phòng rộng lớn và bàn ghế vật dụng chưng bày đắt tiền, cho nàng biết ít nhiều về sự khá giả của gia đình Huệ. Gương mặt sáng sủa, trẻ trung của Huệ và những người chụp chung, cho biết ảnh chắc được chụp khoảng năm ba năm về trước, cũng ít nhiều bày tỏ thân thế của Huệ. Có vài trang chụp Huệ và người đàn ông nào đó, mà gương mặt đã bị Huệ dùng mực bôi đen thui, không còn nhận biết là ai được nữa, chỉ còn lại thân hình và tay chân của một người đàn ông Á châu và hình như cách ăn mặc cũng quen thuộc, na ná giống bất kỳ người đàn ông Á châu nào khác, sống trên xứ sở này. Những bức này, được chụp trong một ngôi nhà nhỏ hơn, cách bày biện của ngôi nhà, cũng bình thường, như hàng trăm ngôi nhà khác ở Úc. Có lẽ, chụp khoảng thời gian nàng chung sống với người đàn ông này.
Nàng chỉ vào bức ảnh khẽ hỏi Huệ:
_Ba của David phải không?
Huệ yên lặng gật đầu. Hồng định hỏi tại sao Huệ lại không vứt những tấm ảnh này đi, nếu không muốn thấy mặt người đàn ông phụ bạc này nữa? Mất công chùi xoá làm gì?

Nhưng rồi nàng không hỏi gì cả, và xếp xong ảnh, thì cáo từ ra về.

Về đến nhà, Hồng ngạc nhiên khi nhận được điện thoại của Sinh, báo đã về đến Sydney, chàng đang ở khách sạn và hẹn sẽ ghé nhà thăm. Hồng nghĩ:
_ Mình làm đàn bà góa của Thân đã hai năm rồi, Sinh ghé nhà mình chắc không tiện. Chẳng thà ăn bánh, thì phải chịu trả tiền, chịu đấm ăn xôi, đằng này, mình từ xưa đến nay, chẳng có sơ múi gì với Sinh, lỡ mang tiếng thì phiền, nếu hẹn gặp chỗ khác, lỡ gặp người quen đồn ẩu cũng ngại quá. Nghĩ thế, nên nàng chực mở miệng thoái thác, nhưng ngặt nỗi không biết từ chối cách nào cho phải, nên lại đâm ra lúng túng hết sức. Dẫu gì ở thế kỷ 21 rồi, làm theo kiểu đàn bà tiết liệt thời xưa cũng không hợp lẽ, thế nào cũng làm mất lòng Sinh. Hình như Sinh đoán được ý nàng nên vội vàng bảo:

_Tôi chỉ ghé chốc lát, để xin phép chị cùng đến thăm cô Huệ, sáng mai tôi phải trở về Brisbane liền.

Hồng ngạc nhiên và khách sáo trả lời:
_Ủa! Vậy hả? Không ở lại Sydney chơi ít bữa sao?
Sinh đáp:
_Ðể dịp khác rảnh rỗi, tôi sẽ ghé Sydney lâu hơn.

Chàng cố giữ cho giọng thật bình thản, như không biết mình đang đụng phải tảng băng khổng lồ lạnh lẽo, cố hữu, của người góa phụ xinh đẹp mà chàng bao năm để ý tới. Thăm Huệ chỉ là cái cớ để gặp Hồng, chàng đã bỏ Sydney cũng vì ngại bạn mình mất chẳng bao lâu, nếu không dìm được lòng bồng bột tương tư, mãi theo đuổi người vợ goá của bạn, e sẽ bị Hồng khinh miệt, làm nàng càng quyết liệt không chấp nhận mối tình si của Sinh. Thế nên, chàng tạm thời nhận việc ở Brisbane và di chuyển xuống đây năm ngoái.

Hồng biết Sinh như một người bạn rất tốt của chồng, khi Thân còn sống, công việc kinh doanh khiến chàng bôn ba các nước, không có mặt thường xuyên ở nhà, Thân luôn nhờ bạn giúp đỡ vợ, giải quyết những vấn đề nàng cần. Và Sinh lúc nào cũng tận tuỵ hết lòng giúp nàng, như một người bạn rất trung thành với gia đình. Hồng biết Sinh có ý này kia với nàng từ lâu, tuy Sinh rất đứng đắn, giữ gìn tư cách trước mặt nàng, nhưng ánh mắt và sự quan tâm của chàng, không thể che dấu nổi cảm tình thầm kín của chàng. Vì yêu chồng và nể bạn, nên Hồng cứ lơ đi như không biết. Nàng chưa hề bị tiếng sét ái tình lần nào cả, nên không hiểu rõ sức mạnh mù quáng của ái tình khủng kiếp đến chừng nào, và lý lẽ của ái tình, lại chẳng hề đặt trên cơ sở hiểu được của lý luận, nên trong bụng lại cứ thầm rủa xả thằng bạn mắc dịch của chồng, sao mà khéo lẳng lơ, ưng vợ của bạn. Mãi đến khi Sinh từ giã, di chuyển xuống Brisbane thì nàng mới có thiện cảm, vui vẻ và dễ chịu với Sinh hơn đôi chút. Lần này Sinh trở về để thăm viếng Huệ là lẽ thường, dù gì Sinh cũng đã gởi gấm Huệ cho nàng, chỗ quen biết quan tâm như thế cũng phải đạo.

Nghĩ vậy, nên khi cúp điện thoại, thì nàng vui vẻ tắm rửa. Cô soi gương, ngắm nghía gương mặt mình và cảm thấy nàng vẫn còn trẻ đẹp, nên bất giác lại thở dài. Cảnh người đàn bà góa bụa xinh đẹp không con, có gia sản đồ sộ, khiến bất kỳ ai suy nghĩ, cũng thấy tương lai của nàng, chẳng có gì đáng lo ngại, mà trái lại, còn quá dễ dàng cho nàng đi thêm bước nữa. Nhưng Hồng lại thấy cái tài sản khấm khá của Thân, lại là một trở lực ghê gớm, vì nàng thường quen nhìn các gã đàn ông xun xoe, gạ gẫm nàng, như thể họ là những con chuột nhắt mập mạp, có cái bụng xệ phì nhiêu, đang cố gắng lắc lư, luồn lách, để chực sa vào hũ nếp của Thân, đặng rút tỉa tài sản_ Vậy là hết cả cám dỗ thơ mộng của tình ái! Và những tưởng nhớ khát khao về nhục dục ái ân cũng bị nàng tự đè nén, giam hãm nguỵ biện bằng thứ đạo đức vụn vặt, tẻ ngắt của vai trò luân lý cũ rích thời phong kiến: “Nàng đang chịu tang chồng”. Tấm ảnh của Thân đặt trên bàn phấn, bỗng như nheo mắt giễu cợt với cơn vật vã của người goá phụ trẻ, chàng như đang khuyến khích nàng:
_Làm mệnh phụ của anh em nhé?

Ðồng thời, nàng cũng nghe những lời vô hình khác quyến rũ, nhắn nhủ, hứa hẹn những ái ân nồng nhiệt:
_Làm kiều nữ của anh em nhé? Nàng lắc đầu, xua tan những ý nghĩ ma quái không đứng đắn ấy ra khỏi đầu và nhấc tấm ảnh của Thân lên, ngắm nhìn chàng âu yếm. Mái tóc chàng chải kỹ, khuôn mặt đẹp trai có mấy cái nút ruồi nhỏ, đã được chàng tẩy xóa cẩn thận. Nàng lại thở dài và thầm hứa với chàng:
_Ừ! Em chỉ muốn làm mệnh phụ của một mình anh.

Mấy năm qua, cái thân thể mỹ miều chỉ có một mình nàng chiêm ngưỡng_ Khi tắm xong, nàng thường trần truồng đi qua lại trong phòng, ngắm nghía thân hình trong gương, rồi thở dài tự vuốt chiếc bụng thon nhỏ, mơ màng buồn nhớ đến những ngày ân ái cũ, mặn nồng cùng chồng. Không bao giờ có lại được những ái ân như thế nữa, chàng đã chết rồi! Xác đã rữa thành bụi đất, tên của chàng, dạo này cũng hiếm hoi được nhắc đến, trong những giấy tờ, từ luật sư gởi đến, hình bóng của chàng, cũng chỉ còn thỉnh thoảng hiện về trong ký ức _mà cuộc đời bận rộn của nàng, không còn đủ thì giờ và sức lực, để ôn mãi những kỷ niệm cũ. Nước mắt bỗng đâu đổ xuống, không tài nào kềm hãm được, Hồng tủi phận nằm dúi mặt vào gối khóc lóc một hồi, rồi bỗng nhớ đến cái hẹn với Sinh, nên vội vã vùng dậy, rửa mặt bằng nước lạnh để tỉnh táo hẳn. Nàng lau kỹ càng những dòng nước mắt vì không muốn Sinh thấy được, sự yếu ớt xuống dốc của nàng.

Khi Sinh đến, thì nàng đã thay đồ đi xuống lầu và trang điểm cẩn thận, để che dấu vẻ xơ xác của gương mặt mới vừa khóc lóc, cay đắng.

Nàng gắng chào hỏi chàng một cách vui vẻ và mời chàng vào nhà, sau khi hỏi những câu rất thông lệ:
_ Xuống phi trường Sydney lúc mấy giờ? Có ai đón không? Sao không báo trước để Hồng đón?

Lâu nay Hồng vẫn đứng xa xa, cách ngăn với chàng như một sự từ chối rất khéo, dù là mặt đối mặt, hay qua điện thoại, chàng cũng tế nhị xót xa nhận ra được, chỗ mà nàng muốn đứng trong đời chàng: “vĩnh viễn chỉ là người bạn!”. Anh nhìn sững Hồng, nàng vẫn đẹp áo não như xưa. Ðây là người đàn bà mà chàng hằng ao ước được gần gũi, quấn quít lăng xăng bên nàng, như con chó nhỏ. Anh yêu cô một cách tự nhiên, qua nhiều lần tiếp xúc nói chuyện giúp đỡ, đôi khi đưa đón dùm, khi được chồng nàng nhờ vả. Lúc ấy Hồng mới qua Úc, chưa biết lái xe và phải đi học lại. Có biết bao cơ hội để chàng gần gũi, nhưng rốt cuộc bây giờ, nàng vẫn còn ở ngoài tầm tay với của chàng. Ðó là sự thất bại nặng nề nhất của đời chàng

Chàng chậm rãi bước vào trong, và bảo:
< _ Có thể nhân tiện mời Hồng đi ăn tối được không?

Hồng mời chàng ngồi, rồi ngần ngừ trả lời:
_ Chúng ta đến thăm mẹ con Huệ trước đã nhé? Vẫn còn nhiều thì giờ để chúng ta đi ăn tối và nghe anh kể chuyện Brisbane.

Sinh mỉm cười, mau mắn đề nghị:
_ Vậy đến thăm Huệ ngay được không?

Vẻ hối hả và ánh mắt vui vẻ của Sinh, khiến Hồng hơi nhíu mày và thắc mắc:” Sinh nôn nóng gặp Huệ dữ, không biết có chuyện gì mà hối hả gấp gáp quá vậy? Không biết giữa họ có quan hệ gì không?” Nhưng nàng bình thản gật đầu và bảo: _Ðể Hồng phone báo cho cô ta nhé?

Cô loay hoay gọi mãi, chờ một vài phút mà đường dây vẫn bận, nàng bảo Sinh: _Cứ lái xe đến, chắc cô ta đãng trí, vô ý gác điện thoại.

Họ đi ra sân, chàng lái xe ra khỏi chiếc sân dài rộng lớn của ngôi biệt thự và bảo Hồng chỉ đường cho chàng đến nhà Huệ. Nàng vừa chỉ đường vừa nói chuyện, nhưng tâm trí cứ mãi lởn vởn,quanh quẩn thắc mắc về những tấm ảnh đã nhìn thấy trong cuốn Album của Huệ. Không biết người đàn ông, chồng của Huệ, trong những bức ảnh đã bị Huệ xoá mất khuôn mặt, ông ta là ai, rõ ràng không phải là Sinh, vóc dáng thực sự không giống, tuy nàng có cảm giác khá thân thuộc với một cái gì đó trong bức ảnh mà hiện giờ, nàng cũng vẫn chưa xác định được là quen thuộc ở chỗ nào? Cô hỏi Sinh:
_Anh quen biết ra sao với Huệ?
_Cha cô ta là thân chủ của tôi.
_Thế à?

Ðến nhà Huệ, họ chờ rất lâu trước cửa, nhưng Huệ không có nhà nên chẳng có ai ra mở cửa. Hồng bảo:
_Chắc cô ta đưa con đi shop hay đi chơi đâu đó. Thôi tụi mình đi ăn cơm rồi đến tối trở lại cũng được. Thế nào cô ta cũng có nhà.

Sinh gật đầu nhanh chóng trở ra xe, than đói và vui vẻ rủ Hồng đến nhà hàng. Chàng vừa ăn, vừa liếng thoắng nhắc chuyện cũ, mới với nàng. Ðôi mắt anh hết sức thân thiết trìu mến làm Hồng quýnh quíu, như sợ những con chuột nhắt sẽ rớt nhanh vào hũ nếp mà nàng chẳng thể nào cản nổi. Qua câu chuyện, té ra Sinh cũng chưa từng gặp mặt mẹ con Huệ, chỉ vì thân chủ của anh đã gởi gấm, nên lâu nay anh mới bận tâm hỏi han đến họ. Không chừng, đó chỉ là cái cớ, để chàng can đảm liên lạc nhiều và thường xuyên hơn với Hồng mà không bị nàng nghi ngại trách móc. Ăn xong đã hơn10 giờ tối, trở lại nhà Huệ mà Huệ vẫn chưa về. Hồng mệt mỏi nhăn nhó và càm ràm:

_Hôm nay là chủ nhật, không chừng họ đi dự party ở đâu đó, không biết đến bao giờ mới về. Anh muốn đứng đây đợi họ tới sáng hay không?
_Thôi đành về vậy, mai tôi phải bay về sớm.

Tuy trả lời vậy, nhưng chàng lãng mạn nghĩ: chàng thực sự muốn ôm lấy bờ vai và thân hình mềm mại của nàng và cứ đứng mãi suốt đêm như vậy với nàng đâu đó trong đêm tối, ở thành phố này, không trở về Brisbane nữa. Ly rượu nhỏ hồi nãy chàng uống, bỗng làm người chàng nóng ran và tưởng tượng thèm muốn được hôn đôi môi ngọt ngào của nàng khôn xiết, đến nỗi tay anh như muốn run lên khi Hồng tự nhiên kéo lấy tay chàng đòi về. Ðối với cô gái khác, chàng chỉ cần kéo mạnh ôm ghì chặt lấy nàng rồi hôn lên đôi môi đầy gợi cảm của cô gái, thế là sẽ có ngay tên một người tình mới, thêm thắt vào cuốn tình sử thơ mộng nhưng tầm thường của chàng. Nhưng chàng biết, chắc chắn mình không thể giở trò đó với Hồng được, lỡ ra nàng cự tuyệt thì chàng có thể sẽ không còn cơ hội nào để gần gũi nàng được nữa. Sinh biết mình có tướng mạo khá dễ nhìn, ăn nói chững chạc, công việc làm chắc chắn, và cũng có nhiều kinh nghiệm về đàn bà, vì từng có nhiều người tình đã đi qua đời anh, nhưng thực sự, họ đã không hề để lại chút xíu dấu tích nào đặc biệt

trong tim chàng. Cho đến khi gặp Hồng thì anh như con ngựa già đã mệt mỏi, chán chê những vòng tay hời hợt và trái tim nhạt nhẽo cạn hoảnh của những người đàn bà tầm thường khác. Chàng thích cá tính thành thật, cương quyết và phong cách trang trọng tuy hơi quá nghiêm khắc của Hồng. Chính những từ khước tế nhị của nàng, khiến cho bản tánh đàn ông hiếu thắng của chàng như bị điên lên, khiêu khích, mê hoặc đến tột độ. Chàng biết Hồng suy tôn chồng như thần tượng, nên dù Thân đã qua đời, cũng khó làm cho Hồng xiêu lòng ngay được. Chàng tiếc nuối thấy buổi chiều bên Hồng trôi đi quá nhanh, nhưng cuối cùng, chàng cũng đành phải cùng Hồng ra xe trở về.

Chàng lái xe thật chậm rãi, dường như muốn con đường về, trở nên dài vô tận. Khi chàng nói xin lỗi nàng, về chuyện đã làm nàng mất nguyên cả buổi chiều chủ nhật. Hồng vội vã, khiêm tốn nhắc lại chuyện ngày xưa, khi chàng còn ở Sydney, nàng vẫn thỉnh thoảng nhờ chàng giúp đỡ nhiều việc. Sinh thở dài, ngậm ngùi bảo nàng:

_Tôi chỉ muốn ở lại Sydney.
< Chàng thấy Hồng trở nên trầm ngâm, ngồi lặng yên khi nghe chàng nói vậy, không hiểu nàng đang nghĩ gì. Chàng lái xe vào sâu trong sân nhà nàng, đậu tận cửa, mở cửa xe, chờ nàng bước xuống để chuẩn bị nói vài câu từ giã. Chàng bùi ngùi nhìn nàng lần cuối và cẩn thận lục trong xách, đưa cho Hồng gói đồ gia đình Huệ ở Queenland đã nhờ chàng chuyển, dặn nàng khi nào tiện, đem đến nhà Huệ giùm. Bàn tay của chàng vô tình đụng đến tay nàng, không biết lần này, nhờ ảnh hưởng hơi men của rượu hay men của ái tình thúc dục, kích động, làm cho chàng trở nên mạnh mẽ bạo dạn hẳn, thốt nhiên như đang trong cơn say, nắm chặt tay của Hồng, quên cả nỗi lo sợ về chuyện lỡ bị nàng cự tuyệt. Bàn tay của chàng nắm chặt quá, khiến Hồng bất ngờ thảng thốt giật mạnh tay lại, làm mấy cuốn sách và thứ gì đó trong bao giấy, rớt tung toé xuống mặt sân và có vài thứ nhẹ hơn, theo cơn gió bay lăn long lóc trong sân. Sinh ngượng nghịu, chạy theo nhặt nhạnh lại những thứ nhẹ bay đằng xa, và rồi ngạc nhiên đem lại, đưa cho Hồng mấy tấm ảnh. Dưới ánh sáng của chiếc đèn tự động, đặt trên trần hành lang của ban công, cả hai đều giật mình khi xem những tấm ảnh có gương mặt của Thân chồng nàng, y hệt những tấm ảnh Hồng đã ngắm nghía ở nhà Huệ, chỉ khác là chúng chưa bị Huệ dùng mực bôi đen hết khuôn mặt đẹp trai, lém lỉnh của chàng. Hồng lặng người đi và mặt nhợt nhạt tái ngắt như xác chết ướp trong phòng lạnh. Tay chân cô lạnh ngắt nhưng vã mồ hôi nhớt nhát và toàn thân run lẩy bẩy. Cô ngã vào người Sinh và cảm nhận được hơi ấm của vòng tay êm ái cùng bộ ngực rắn chắc của chàng. Sinh đang xiết chặt cô và hôn nồng nàn tới tấp khắp trên mặt nàng, cô dường như nghe tiếng tim của cả hai, đang đập rối loạn thình thịch và mơ hồ như nghe tiếng Sinh thầm thì, nài nỉ kêu bên tai cô:
_Làm kiều nữ của anh em nhé?

Bích Hà

Mục Lục

10. Một Vì Sao

Ngọc Dung

( Viết Tặng Chị - Nhân ngày giỗ )

Hồi đó , sau khi tốt nghiệp khoa Ngữ Văn của trường đại học Tổng Hợp , tôi được giữ lại khoa làm trợ giảng và giao việc giúp nhóm thực tập sinh người nước ngoài sang học tiếng Việt . Công việc quá khó , " sinh viên " của tôi đa phần là người Nga . , mà tiếng Nga thì tôi không thạo lắm còn các bạn Nga thì tiếng Việt cũng chẳng hơn gì tiếng Nga của tôi . May sao trong nhóm thực tập sinh đó có một Chị nói tiếng Việt khá tốt . Thế là chúng tôi làm quen nhau ngay .

Chị tên thân mật là Anhia . Một cô gái Nga trẻ măng . Lần đầu tiên tôi được nhìn thấy một cô gái Nga gần đến như vậy . . Trước đó , tôi chỉ được thấy họ trên màn ảnh , họ vui nhộn , nhí nhảnh , và hay hát ca trong những khi thu hoạch luá mì trên những cánh đồng bát ngát . Anhia đằm thắm hơn . Sức trẻ hiện lên trên khuôn mặt trắng trẻo , tươi tắn , nhưng không dấu được nét ưu tư trên vầng trán cao . Tóc chải ngược về phiá sau , không rẽ đường ngôi và cũng không uốn . Tôi chợt hiểu ngay ra , trước mắt tôi là một người con gái ham hiểu biết , không quan tâm đến mấy những nhu cầu đời sống hàng ngày . Theo sách nhân tướng học , thì đây là con người có thiên hướng triết lí , tôn giáo , thần bí . Ðó là những suy nghĩ đầu tiên của tôi , chưa có thực tế chứng minh , nhưng tôi phải chuẩn bị cho tôi theo hướng đó để dễ hợp tác với chị .

Trong cuộc tiếp xúc đầu tiên , Anhia gọi tôi bằng Cô , tôi nói ngay với chị :
- Chị đừng gọi tôi là Cô , tôi chỉ là trợ giảng mà thôi , chị cứ gọi tôi bằng tên gọi hoặc " Chị , Bạn " cho thân mật .
Anhia đáp lại tôi rất chững chạc
- Thưa cô , sách có dạy " Nhất tự vi sư , bán tự vi sư " tôi không dám vô lễ ạ .
Tôi giật mình , những nhận xét của tôi như đã nói ở trên bắt đầu dường như đã có hiệu lực . Tôi đâm lúng túng , không thể nói gì hơn . May mà rồi số thực tập sinh Nga đều gọi tôi bằng " Bạn " mặc dù trong số họ có nhiều người hơn tuổi tôi .
Việc đầu tiên là Anhia nhờ tôi sửa giọng cho chị
- Tôi muốn nói Việt giống tất cả những cô gái Việt Nam . Phải đủ sáu thanh . Nói như hát . Chỉ thiếu một thanh nữa là đủ một gam nhạc . Tôi không muốn nói tiếng Việt bồi . Âm thanh là cái hồn của dân tộc . Học tiếng là phải thu nhận được cái hồn ấy . "
Tôi phải dùng Thơ , Ca để luyện thanh cho Anhia và các bạn Nga
Yêu nhau tam, tứ núi cũng trèo
Thất, bát sông cũng lội
Tam thập lục đèo cũng qua

Em ơi em ở lại nhà
Vườn dâu em hái mẹ già em thương
Mẹ già một nắng hai sương
Chị đi một bước trăm đường xót xa
Cậy em em ở lại nhà

hoặc là những đoạn dân ca
Bèo dạt mây trôi, chốn xa xôi,
Anh ơi, em vẫn đợị.. í i ì... bèo dạt
Mây í i ì... trôi,
chim sa, tang tính tình... í i ì..., cao vời
Ngậm một tin trông, hai tin đợi, ba bốn tin chờ
sao chẳng thấy anh...

Cây (i) trúc xinh, tang tình là cây trúc mọc
Qua (i) lối nọ (i) như bờ ao
Chị Hai xinh tang tình là chị Hai đứng
đứng nơi nào qua lối như cũng xinh (láy)

Các bạn Nga thường nói :
- Chúng tôi học nói trẹo cả họng rồi

Tuy vậy , các anh chị ấy vẫn tiếp tục kiên trì tập luyện . Anhia thành công nhanh nhất . Một thời gian ngắn sau đó chị là người đầu tiên đã khắc phục được về cơ bản những lối phát âm và thanh điệu

Hồi đó , ở khoa chúng tôi có câu đuà về tính chất phức tạp và khó khăn của ngữ pháp tiếng Việt bằng câu nói " Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam " Anhia rất thích câu nói đó . Một hôm , đi học về Anhia gặp tôi , nét mặt rạng rỡ , tôi hỏi chị có gì vui thế ? Chị kể rằng chị vừa đi nghe giảng về ngữ pháp tiếng Việt và được tóm gọn trong câu chuyện sau đây

Một chàng trai tỏ tình với một cô gái
- Anh yêu em
Cô gái làm nghiêm hỏi
- Anh nói gì vậy ?
Chàng trai đâm ra lúng túng , nhắc lại lời tỏ tình lúc nãy , nhưng vì càng run càng sợ nên chàng lắp bắp
- Anh anh yêu em
Cô gái bực mình , giọng đanh lại hỏi
- Anh nói sao cơ ?
Chàng trai càng sợ càng lắp bắp dữ hơn
- Anh anh yêu em em
Và giáo sư kết luận rằng :
- Ðấy , ngữ pháp tiếng Việt là như thế đấy . " Anh yêu em "khác với " Anh anh yêu em " và càng khác hơn với " Anh anh yêu em em "
Nói rồi vị giáo sư cười vang cả lớp chúng tôi cũng cười theo thoải mái

Tết cổ truyền năm ấy . Các bạn Nga được mời dự bữa cơm thân mật do chủ nhiệm khoa và Hiệu Trưởng mời . Trên bàn có đủ trái ngày tết và đặc biệt là bánh chưng , bánh dày . Ông Hiệu Trưởng hỏi

- Các bạn có biết hai thứ bánh , bánh chưng và bánh dày gọi là gì không ?

- Dạ thưa đó là " bánh chưng và bánh dày ạ " một bạn Nga trả lời
- Chắc các bạn biết ý nghĩa của nó chứ ? Vị hiệu trưởng hỏi lại Một phút im lặng , cuối cùng Anhia đứng lên đáp
- Thưa ông Hiiệu Trưởng , bánh dày hình tròn là tượng chưng Trời , chiếc bánh chưng vuông là tượng chưng cho Ðất . Và giữa bánh chưng có nhân hành , thịt mỡ , đậu xanh là tượng chưng cho con Người . Sự thống nhất của Trời Ðất Người là ý tưởng thiêng liêng của người Việt Nam . Khái niệm vuông tròn còn thể hiện ở lời chúc khi người Ðàn Bà sinh nở đó là câu chúc : " Mẹ tròn Con vuông "

Một tràng vỗ tay vang lên , khách dự tiệc lắng nghe và thán phục chị

Ông Hiệu Trưởng khen :
- Chị Anhia không những nói tiếng Việt giỏi mà còn hiểu sâu sắc phong tục tập quán của người Việt Nam nữa

Sau buổi tiệc là khiêu vũ . Nhạc nổi lên một vũ điệu tưng bừng náo nhiệt và thỉnh thoảng có những tràng pháo rộn lên theo gió đưa hương thoảng đến càng tôi điểm cho không khí ngày cuối năm ấm cúng Tôi không biết nhảy nên chọn cái ghế dài ở góc sân ngồi nhìn những đôi khiêu vũ đang quay tròn trước mặt . Trời dần dần tối . Bỗng tôi thấy Anhia đi về phiá tôi , chị mỉm cười nói
- Tôi có thể ngồi với bạn được không ?
- Vâng , xin mời chị tự nhiên . - tôi đáp , rồi hỏi
- Sao chị không nhảy với các bạn ?
- Tôi muốn nói chuyện hơn

Anhia hỏi khá nhiều về phong tục ngày Tết cổ truyền Việt Nam , về tục thăm viếng , quà biếu ... Vừa nói chuyện tôi vừa ngước lên bầu trời . Ðêm ba mươi tết tối như bưng , nhưng đâu đó trên vòm trời vẫn có những vì sao thắp sáng xa xa . Bỗng ngay lúc ấy có một ngôi sao loé sáng . Tôi gọi chị và chỉ vê phiá ấy
- Anhia chị nhìn kià ! Sao Băng !

Anhia ngước nhìn lên trời . Một ngôi sao tách khỏi thiên hà rực cháy , bay vào trong không trung thành một đường sáng kéo dài trong vài tích tắc .
Anhia hỏi lại tôi
- Sao bạn lại là Sao Băng ?
- Vâng , tiếng Việt gọi là Sao Băng . Thế tiếng Nga của chị thì gọi là gì ?
- Nếu dịch nguyên lời thì gọi là Sao Rơi , đơn thuần là sao rơi . . Anhia ngừng nói .

Tôi đọc thấy những nét băn khoăn trên vẻ mặt chị . Lát sau chị hỏi
- Bạn có thể giải thích cho tôi tại sao gọi là " Sao băng " không ? và " băng " trong trường hợp này nghĩa là gì ?

Câu hỏi thật hóc buá , tôi chưa bao giờ nghĩ đến nghĩa của nó , tôi nói về sao băng theo thói quen như bất cứ người Việt Nam nào từ bé tới lớn đơn thuần chỉ là như vậy . Chưa ai và chưa bao giờ có ai hỏi tôi như chị khi thấy sao băng . Tôi giải thích lúng túng và hú họa cho chị
- Gọi nó là sao băng vì nó di chuyển nhanh chóng từ chỗ này sang chỗ khác , giống như ta băng qua rừng băng qua cánh đồng vậy '' và tôi ngừng nói để nhìn chị . Anhia ngước mắt lên bầu trời thẫm đầy sao lấp lánh xa xa ấy và chị lại hỏi
- Có thể tìm được mối liên hệ giữa chữ " Băng " của ngôi sao vừa rơi với chữ " băng " trong " băng hà " và chị đặt câu - nhà Vua đã băng hà .

Tôi bỗng thấy xấu hổ vì cách giải thích ngây ngô của tôi vừa rồi với chị . Cái gợi ý ví dụ của chị làm tôi nhớ đến câu chuyện bà tôi thường kể cho tôi ngày xưa , và tôi nói
- Nếu chị không ngại tôi sẽ kể cho chị nghe câu chuyện này :

Bà tôi thường kể rằng , mỗi người trên thế gian này đều có một ngôi sao ngự trị trên đầu . Khi Thượng Ðế cần gọi ai về chầu Thiên Cung thì cho Thiên Tử đi hái ngôi sao ấy . Người trên trần gian hễ thấy sao băng thì biết rằng ở đâu đó có một linh hồn người thoát khỏi chốn trần tục để trở về cõi vĩnh hằng và khi ấy hễ ai nhìn thấy ngôi sao băng thì người ta hay cầu nguyện cho linh hồn đó "
- Ôi , bạn kể chuyện hay quá ! bất thình lình chị nói , lúc ấy mắt chị ngời sáng và tôi thấy chị giống em gái tôi ngồi nghe kể chuyện cổ tích . Thấy chị như vậy , tôi cũng vui lây . Bỗng chị hỏi
- Bạn có thể chỉ cho tôi xem ngôi sao nào là của tôi ở trên kia hay không ?

Lại một câu hỏi bất ngờ nữa , tôi nhìn lên vòm trời muôn ngàn vì sao đó và chỉ ngôi sao sáng nhất nói với chị
- Kia kià Anhia nheo mắt nhìn tôi và cười phá lên
- Sao Hôm , bạn muốn nói Sao Hôm là của tôi ư ? - nói xong chị nhìn tôi bằng ánh mắt trách cứ và tôi chưa kịp trả lời chị nói tiếp
- Sao Hôm không bao giờ rơi đâu , Sao Hôm cũng không bao giờ là sao băng cả - tồi chị tư lự
- Ban đêm là Sao Hôm , ban ngày là Sao Mai . Vĩnh viễn nó không bao giờ tắt .
- Tôi luôn cầu mong với chị như thế mà , chị mãi mãi sẽ là ngôi sao sáng trên bầu trời Việt ngữ học .
- Nhưng trước sau tôi chỉ là một con người trần thế. - Ngừng một lát , chị ngước mắt nhìn lên bâù trời , bỗng chị ghé sát tai tôi thì thầm như sợ ai nghe thấy
- Chắc chắn tới một lúc nào đó Thượng Ðế sẽ sai Thiên Tử đi hát ngôi sao của tôi

Sau cái tết đó tôi không còn ở Sài Gòn nữa ,và cũng từ đó tôi ít liên lạc với chị hơn . Qua những bức thư chị gửi tôi biết chị đã bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ về từ láy trong tiếng Việt , và tôi cũng biết về quyển giáo trình tiếng Việt chị viết dành cho sinh viên và việc chị tham gia chủ công trình trình khoa học biên soạn từ điển Việt-Nga . Tôi mừng vì những lời cầu ước của tôi danh cho chị đã thành hiện thực . Chị đã trở thành người nổi tiếng , một sao Hôm , sao Mai trên bầu trời Việt ngữ học của nước Nga .

Rồi tết của hai năm sau đó, tôi có việc sang Nga , niềm hy vọng được gặp Anhia bùng cháy trong tôi . Hành trang của tôi chẳng có gì nhiều ngoài những vật dụng tư trang cá nhân cần thiết tôi gói riêng mang sang cho chị một cái bánh chưng , một cái bánh dày và một ít mứt dừa , mứt gừng - đó là hương vị của ngày tết .

Ðến Matxcova tôi vội ghé nhà người bạn làm việc ở nơi chị đang làm việc . Tại đây , người bạn cho tôi biết cái tin buồn như sét đánh ngang tai tôi : Chị không còn nữa Con đường trở về nơi tôi tạm trú dường như dài hơn , tôi nhìn lên bầu trời Matxcova đầy tuyết trắng . Một ngày tháng giêng , gió tuyết quanh tôi thổi ào ào nhưng những cơn gió đó nó cũng không lạnh bằng nỗi đau mất mát này . Trên kia ngoài bức màn sô trắng là chốn cao xanh của giải Thiên Hà ...

Ðêm qua có một vì sao rơi xé bầu trời rực sáng đó là : Sao Băng .

Ngọc Dung

Mục Lục

11. Tản văn thứ Sáu

T. Vấn

Trở về hay ra đỉ

(Gởi một thế hệ Việt Nam thay lời Kinh cầu hồn.)

Người phiêu lãng,
Nước mắt có về miền quê lai láng
Xa quê hương! Yêu quê hương!
(Tình hoài hương – Phạm Duy)

Như vậy là người nhạc sĩ già ấy đã chọn cho mình được một chỗ để yên nghỉ. Không nhất thiết phải nói ra, ai cũng biết rằng đó là quê nhà. Thời đại mà ông - người đã để lại những dấu ấn vĩ đại trong suốt nửa thế kỷ – đang sống nốt những ngày cuối cùng, là một thời đại có quá nhiều những cay nghiệt, quá nhiều những đảo lộn của lịch sử, quá nhiều những nhiễu nhương vượt khỏi tầm nhận thức thông thường, nhiễu nhương đến độ khi chọn cho mình một lối về như quê nhà, cũng là chọn con đường đi đầy hệ lụy.

Ðịnh mệnh của người nghệ sĩ, ngoài một kiếp tằm nhả tơ, còn là nỗi khao khát một môi trường, ở đó tác phẩm của mình tồn tại, và chính mình, được khẳng định. Ðịnh mệnh ấy, ở thời đại của chúng ta, thời đại của nhiễu nhương, đã trở thành một bi kịch cho người nghệ sĩ. Và người nhạc sĩ già thấy mình đang ở ngay trọng tâm của cơn lốc ác nghiệt.

Quê hương tôi, có con sông đào xinh xắn,
Nước tuôn trên đồng ruộng vắn,
Lúa thơm cho đủ hai mùa…

Ðã bao lần tôi nghe những lời nhạc xoáy lòng của Tình hoài hương. Ðã bao lần tiếng hát vượt thời gian vượt không gian đuổi theo tôi trên những con đường xa lộ xuyên bang thăm thẳm đi tìm một người bạn thời hoa niên, uống với nhau chén rượu, và kể cho nhau nghe câu chuyện kể đi kể lại hàng ngàn lần về một quê nhà xa tít tắp bên kia bờ đại dương. Ðể viết được một bài hát có tầm cỡ như Tình hoài hương, ngoài tài năng, người nghệ sĩ phải có một tấm lòng thật sâu đậm với đất nước. Nếu không thì làm sao nó có thể làm rung động được lòng người. Nếu không thì làm sao cả hai thế hệ người Việt ở miền Nam, nay dù phiêu bạt ở bất cứ nơi đâu trên những mảnh đất xa lạ, lúc vui lúc buồn vẫn cứ nghêu ngao:

Quê hương ơi! Tóc sương mẹ già yêu dấu
Tiếng ru nỗi niềm thơ ấu,
Cánh tay êm tựa mái đầu,
Ôi bóng hình, từ bao lâu còn ghi mãi sắc mầu,

Quê hương như người mẹ, chiều xuống đứng tựa cửa ngóng những đứa con đi xa đang rảo bước trở về. Và cả những đứa không trở về, hay không còn sống để trở về. Trở về để rồi lại ra đi. Ra đi để có ngày trở về. Cái điều tưởng chừng như rất bình thường ấy, rất đơn giản ấy, đã không còn bình thường, đơn giản nữa. Người ta đã dùng nó để phục vụ cho những mục tiêu chính trị ngắn hạn, thiển cận, và độc ác. Sự việc một người già chọn sống ở quê hương những ngày cuối đời đã bị đem ra làm công cụ tuyên truyền cho một chế độ cần được loại trừ càng sớm càng tốt. Sự việc một người nghệ sĩ (hay nhiều người nghệ sĩ) đem nghệ thuật phục vụ cho đông đảo đồng bào mình ở quê nhà, đã được dùng để đánh bóng cho cái thô nhám của một học thuyết văn hóa dung tục, thô thiển và phi nhân bản. Quê hương, dân tộc là của tất cả mọi người, không của riêng một chế độ nào, một nhóm người nào, dù đó là nhóm cầm quyền. Trở về giữa lòng quê hương, là trở về với vòng tay mẹ, không phải là chấp nhận sự tồn tại của một chế độ không có lòng dân. Tương tự như vậy, người nghệ sĩ tài năng phải được coi là tài sản của dân tộc. Tác phẩm của ông phải được coi là di sản cần được bảo tồn cho các thế hệ mai sau. Người nghệ sĩ đích thực, trở về hay ra đi, hoàn toàn ở ngoài vòng cương tỏa của những khái niệm ngắn hạn, giả dối, độc ác. Vì ông, bằng tài năng và tấm lòng, đang vĩnh cửu hóa những giá trị nhân bản trong thời đại ông, làm giàu có thêm những thế hệ tương lai của đất nước. Rồi đây, lịch sử sẽ phân biệt rõ ràng cái trường cửu của những giá trị nhân bản, tập thể quần chúng nhân dân với sự tồn tại ngắn ngủi của một chế độ, một nhóm cầm quyền. Nhập nhằng hai khái niệm ấy là thiếu trung thực và thiếu công bằng với người, với mình. Ở ngoài này có ai đó lên tiếng thống trách. Thương nữ bất tri vong quốc hận.

Người ca nữ không biết đến cái nhục mất nước. Nhưng nước có mất đâu. Nước vẫn còn đó, dân vẫn còn đây. Những giá trị vĩnh cửu ấy, dù cho có nhất thời dưới sự thống trị của những chế độ không bắt rễ từ lòng dân mà ra, thì không nên coi như đã mất. Vì non xanh nước biếc vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt, vì dân vẫn là cái gốc trên đó mồ mả cha ông làng quán họ hàng lề thói tập tục tồn tại, và cũng từ đó những chế độ cầm quyền ra đời, nên cuộc ra đi nào cũng phải chứa cái mầm của sự trở về. Nhìn hình ảnh người nghệ sĩ già trong bộ quần áo nâu giữa những đường phố quê hương tấp nập người qua kẻ lại, tôi hiểu được cái tâm tình ngổn ngang của người đã từng đặt những bước chân mình trên các thủ đô tráng lệ của thế giới. Không nơi đâu cho mình được cảm giác yên bình bằng quê hương. Không nơi đâu cho mình được sự tự tin vững chãi bằng quê hương. Từ đó, những tác phẩm nghệ thuật ra đời. Từ đó, những mảnh vụn của lòng được chắp vá lại. Từ đó, cuộc sống được mang thêm nhiều phần ý nghĩa. Và cũng từ đó, người ta dễ dàng tha thứ cho nhau.

Nhưng để có được sự chọn lựa ấy, sau bao nhiêu trăn trở, xét mình, còn cần đến cả đảm lược. Bởi vì kên kên vẫn rình rập đâu đó chờ ăn sống nuốt tươi tâm hồn mong manh dễ vỡ của người nghệ sĩ. Bởi vì những oan nghiệt lưu cữu của cuộc chiến 30 năm vẫn dễ dàng ập lên đầu người nghệ sĩ nhiều ngộ nhận, trách móc hoặc thậm chí, lên án. Người ta không chịu nhìn ra cái nguyên ủy của hệ lụy lưu vong quê nhà nằm ở chính cái chế độ thiển cận kia, nó đã hủy hoại đi bao nhiêu những cơ hội để xây dựng đất nước, hòa giải dân tộc. Tệ hại hơn hết, nó đã chặn đường về của những con người còn nặng một tấm lòng. Ở ngoài này, đây đó cũng xuất hiện những quan niệm thiển cận không kém. Mắt nhắm mắt mở vì những hỏa mù từ trong nước, cũng vô tình tiếp tay chặn đường về của chính mình và người khác. Ai cũng có một quê hương để trở về, nơi đó có mồ mả cha ông và núm ruột để lại. Ai cũng có một thành phố của những ngày mới lớn trái tim biết rung động lần đầu tiên để những đêm không ngủ thổn thức nhớ về. Ai cũng có căn nhà thuở ấu thơ để khi mái tóc bạc phơ về lại trước hiên nhà, đứng kiễng chân nhìn vào mà tưởng tượng như còn nghe tiếng mẹ hát ru à ơi đưa con vào đời. Không tôn trọng những riêng tư ấy ở một con người là độc ác. Lợi dụng những tình cảm ấy cho những mục tiêu chính trị nhất thời là vô luân.

Khi tôi nói lên những điều này, có thể tự tôi đã chất lên vai mình thêm những hệ lụy không cần thiết. Nhưng biết làm sao khác hơn được. Cõi người ta tự nó vốn đã không bằng phẳng dễ đến dễ đi, mà những cư dân ở đó lại chọn cho mình niềm vui bằng cách làm cho mọi việc trở nên rối rắm hơn. Âu cũng là định mệnh làm người, cái định mệnh có ma đưa lối, quỷ dẫn đường. Giờ đây, khi ngoảnh mặt nhìn lại đoạn đường đời đã đi qua, bất chợt, tôi thấy đoạn đường còn lại phía trước sao mà ngắn ngủi. Và cũng bất chợt, tôi nhìn ra những giằng xé buốt lòng của người nghệ sĩ già. Phần cuối con đường đang sừng sững phía trước, bây giờ là lúc nên tiếp tục ra đi hay trở về? Nhưng đi là đi đâu, và về, là về đâu? Hay lại giống như nỗi bất hạnh của một người nghệ sĩ khác, suốt một đời trăn trở, giây phút cuối cùng nằm xuống cũng vẫn chưa tìm ra câu trả lời cho câu hỏi mà chính ông đã đặt ra cho mình. Chẳng biết nơi nao là chốn quê nhà. Bao nhiêu người ra đi đã thực sự chuẩn bị cho mình ngày trở về? Và khi đối đầu với giây phút phải làm một sự lựa chọn, mấy ai không thao thức trăn trở? Tôi cũng sắp sửa phải đối diện với phút sự thật ấy của riêng mình. Ra đi hay trở về, tôi chưa biết mình sẽ chọn con đường nào, nhưng cái trăn trở của tôi còn là liệu mình có đủ đảm lược để đi theo con đường mình chọn hay không? Người ta cần đến đảm lược để sống đã đành, nhưng để chết, cũng phải cần đến đảm lược hay sao?

(trích từ © 2005 talawas bản để in )

T. Vấn

Mục Lục

12. Ðêm Trước Ngày Ra Ði

Vành Khuyên

Ðêm trước ngày ra đi , tôi không còn là tôị

Tôi vẫn còn nhớ rõ ngày tôi đi là ngày thứ năm trong tuần , ngày thứ hai , tôi với anh quyết định gần nhau để những tháng ngày xa nhau sắp tới có cái gì đó để mà tin , mà nhớ nhaụ Tôi thật tình không còn lòng dạ nào để tận hưởng những phút giây lẽ ra phải thật tuyệt vời đó sau ngày cưới , một cảm giác chua chát , một cảm giác gì như là nửa muốn , nửa không , để khi mất đi rồi , tôi chẳng có cái cảm giác tiếc vô ngần như người ta vẫn kể trong các câu chuyện vì tôi yêu anh lắm , nhưng cái cảm giác hụt hẫng , biết mình không còn là mình , thậm chí về nhà tôi không dám ngẩng mặt nhìn cha mẹ vì sợ họ nhận ra tôi không còn là con gái của họ.

Ðêm trước ngày ra đi , tôi không còn là tôi nữa rồị

Khoảnh khắc chia tay đêm ấy , cái đau đớn thân thể không rõ ràng bằng cảm giác đau đớn trong tâm linh. Anh rủ tôi đừng về nhà mà ra thẳng bến xe về quê anh , qua ngày đi , về lại thành phố mà sống .

Tôi đã từng muốn thoát ly chỉ để có anh. Không muốn sao được , anh từng kể , những ngày anh xuống đó thăm mẹ , nằm trên phản nhìn qua khe cửa sổ trong chiếc nhà lá đơn sơ mẹ và anh của anh đang sống , ánh trăng thật sáng , thật to , thật tuyệt vời như những đêm nào hai chúng tôi xa nhau cùng nhìn ánh trăng để thấy mình không xa cách . Tôi và anh sẽ bên nhau , anh sẽ làm cho tôi hạnh phúc cả đêm , cả ngày , thậm chí cả cuộc đời nàỵ

Chỉ tưởng tượng cảnh đó và khoảnh khắc chia tay ngày mai , khuông mặt tôi đã nhạt nhòa nước mắt.

Anh ơi em không muốn xa anh, ngàn lần không , không , không , không anh ạ.
OoO
Cuộc sống mới định cư thật là dễ chịu , tôi và hai người chị gái có cái phòng riêng , ai vô phải gõ cửa chứ không phải cái xó nhà như căn nhà chúng tôi ở chen chúc nhau tại thành phố . Chúng tôi quây quần bên nhau trong những bữa cơm và những buổi tiệc tùng , họ hàng và bạn bè mừng chúng tôi mới định cự

Tôi nhớ anh vô ngần. Uống một ly nước cũng nhìn thấy anh trong đó. Ði trong trường học cũng dường như nhìn thấy anh ở cuối con đường tôi đang đi vẫy tay và tôi chỉ còn chạy lẹ tới để có thể ôm chầm lấy anh sung sướng và quen thuộc như ngày nàọ

Cái đau đó ghê gớm lắm , nó làm tôi tê liệt hết những sợi thần kinh tỉnh táo , tuần nào , thậm chí mỗi ngày tôi viết thư cho anh , tôi cũng mong anh như vậy với tôị Hễ tuần nào không có thư anh , tôi trở chứng điên dại , im lặng , không nói , cứ nhìn xa thật xa mà nước mắt tuôn dòng.

Mẹ tôi hiểu lòng con gái , cứ gặp tôi trong cảnh ấy là thở dàị

Biết đến khi nào , lủ trẻ gặp lại nhau đâỵ.
" Mày quên nó đi !" Mẹ tôi nhắc.
Tôi hạ giọng " Kệ con mẹ ạ " .

Có lẽ không ai ngòai tôi hiểu tại sao tôi không quên được anh và cũng không ai ngòai tôi có thể quyết định được điều đó cho dù tôi có muốn là đứa con hiếu thảo cách mấy đi nữạ

Tôi thấy mắt mình nóng , thất thểu đứng dậy vào phòng , đặt lưng xuống , tôi mau chóng chìm vào giấc ngủ may ra gặp lại anh.
OoO
Năm ấy , người chị lớn nhất của tôi đã ba mươi lăm tuổị Ngay từ những ngày chưa định cư , có một anh là anh ruột của người bạn sinh họat chung với chị cùng định cư tại tiểu bang tôi tới , viết thư về cho chị và tỏ lòng muốn tiến tới hôn nhân , dù chưa biết thực hư chị tôi là ai , toàn là qua lời kể của gia đình anh. Gia đình tôi đến vào tháng Giêng , thì tháng Tám năm đó , với chút ít vốn liếng ESL , chị tôi lên xe hoa về nhà chồng như để tránh lỡ thì con gái, còn chưa biết yêu thương nó ra làm saọ

Tôi chỉ cười buồn. Cầu mong chị hạnh phúc , dầu gì cũng là do chị đồng ý , chị có không đồng ý , chắc ba mẹ tôi cũng chẳng ép. Người anh rể trước khi rước chị tôi về đã dẫn chúng tôi đi chơi thác , chơi rừng một vài lần như là để làm quen và để chúng tôi nói vào cho chị và anh.

Tôi chưa từng hỏi chị tôi có hạnh phúc với anh hay không sau ngày ấy , nhưng tôi bỗng thấy thương chị tôi hơn. Những chuyến du lịch sau ngày cưới tại Las Vegas, Canada với chị tôi cùng người chồng bên cạnh , thật là một điều an ủi cho một người chị cả như chị tôi , tất bật với chuyện gia đình và một tay lo cho đàn em nhỏ từ những ngày còn là cô gái 18 tuổi cho tới ngày trước khi định cự

Tôi thương chị tôi lắm.

Người chị kế tốt nghiệp đại học tại VN , tương lai chỗ nào cũng sáng. Chị yêu người Thầy dạy Ðiện Toán của mình , hai người hứa hẹn cầm sắc. Chưa biết sẽ ra sao , nhưng chị cũng đã có nơi chốn . Em gái tôi trước khi đi là sinh viên năm thứ ba Ðại Học cũng lắm mối , mối được nhất là một anh chàng học Hải Dương học tại VN , sau đó đi tàu Viễn Dương nhưng em tôi không yêụ

Tôi cần cù với thi cử , yêu ngay một người không bằng cấp , không nhà cửa , có cũng như không với cha mẹ tôi , họ đã âm thầm tìm cho tôi người khác.
OoO
Ai từng qua cú xốc đó mới hiểu hay saỏ Còn tôi , tôi tự nhận tôi không hề hiểu mình và không biết mình là ai ngay từ những ngày đầu tới Mỹ.

Tôi là cô gái tội nghiệp mới xa quê hương, xa người yêu đi tìm ý nghĩa , tương lai cho cuộc sống riêng của mình sau nàỵ

Tôi cũng là một cô gái vừa mới bước ra khỏi chỗ mình không còn dung thân được, đang cố gắng ngẩng mặt lên nhìn đời , nhìn mọi người và bao giờ trong cô gái này , không bao giờ muốn nhớ lại chút mảy may nào về quá khứ của mình vừa mới bỏ lạị

Tôi sống qua lại hai con người đó.

Nhờ mai mối , người đưa kẻ đón tôi tấp nập. Tối đến tiếng phone reo nhà anh tôi liên tục , hỏi tên tôi , rào đón và mong trên bước đường còn chập chững nơi xứ lạ , tôi sẽ bằng lòng làm vợ họ , sống một đời sống an lành.

Có dễ dàng như vậy không? Tôi sợ cô độc , đi với anh này , anh kia , chỉ là để tâm sự , nhưng ông nào cũng muốn tấn công , hết tay đến chân , thậm chí có ông muốn chạm vào chỗ kín của tôị

Chẳng ai tôi tìm thấy một sự đồng cảm , một sự thành thật , chỉ toàn đụng chạm tôi không thể chấp nhận được. Tôi càng rơi vào tuyệt vọng và cố gắng bắt mình trở thành người con gái chung thủy đã từng yêu một người không được gia đình chấp nhận. Tôi khổ lắm. Tôi lầm lẫn tình yêu và tình bạn , mọi người chung quanh tôi cũng lầm lẫn , họ nghĩ cứ chiếm được thân thể của nhau là yêu thương mà thử hỏi bao lần họ đã chiếm thân thể người khác thì những yêu thương đó có tồn tại không vậy .

Mỗi đêm về tôi khóc mà không ra tiếng , khóc trong lòng , tôi lạc , lạc thật sự , tôi không còn biết lần đường ra từ chỗ nào nữạ
OoO
Tôi tự lý giải với mình là những anh chàng này ít học, đời sống Mỹ hoá . Tôi bỏ thành phố đang sống , ra tự lập tại một thành phố khác mang theo nhiều hy vọng của một sự đổi thay có ý nghĩ hơn .

Tôi vẫn viết thư về cho anh , kể hết , kể những lần chung đụng với các tay đi chung , trong thư hồi âm , tôi đọc hết những tiếng nấc , những hoảng loạn anh có về những gì tôi đã kể . Tôi thấy mình bậy , bậy hết sức . Tôi làm vậy chả khác nào đưa anh ly thuốc độc , bảo anh uống đi , và với anh không còn lựa chọn nào khác ngoài sự chấp nhận .

Tôi ước gì anh thông cảm được cho tôi , tôi cô độc quá , tôi cô độc đến độ tôi chỉ nhờ những cánh thư để giải tỏa hết những nỗi niềm của mình , anh hãy thông cảm cho tôi mà tôi quên bẳng đi anh đã từng trong vị trí là người đàn ông duy nhất tôi phải tôn thờ như đạo lý của một người phụ nữ Việt Nam , dù có xa cách bao nhiêu và bao lâu chăng nữa .

Tôi vào trường lớn học tiếp hai năm còn lại . Chả thèm quen vớ vẩn , tôi may mắn được một người VN đang làm luận án tiến sĩ trong trường để mắt , nhận làm em nuôi trong một buổi tình cờ gặp gỡ , hắn khen tôi hiền và đẹp . Chung quanh hắn có rất nhiều cô , tôi chạnh lòng thấy những cô đó như thù ghét tôi . Tôi mơ hồ hình dung tôi đang trong cái game tình yêu của hắn hay sao mà hắn ve vản tôi với thái độ rất không xứng hợp . Mới qua mà , cái gì kỳ trong suy nghĩ của tôi , tôi bảo đó là Mỹ và tôi tập quen hết . Quen cả cái thói lẳng lơ mà lẽ ra là lòng kính trọng với hắn người đang là anh nuôi của tôi .

Tôi đang trên chiếc xe tuột dốc .
OoO
Một ngày , sau khi dạy xong , hắn mời tôi ở lại trường hàn huyên với hắn trước khi về để đợi hắn về luôn . Trong văn phòng của hắn , lao công trường mới dọn thật là ngăn nắp , sạch sẽ vô cùng , tôi ngồi đó thích thú . Hắn bảo hắn đi restroom chút xíu sẽ quay lại . Tôi chờ không nôn nóng , đàng nào tôi cũng về , có hắn nói vài câu chuyện , đỡ tẻ lúc xuống cầu thang thì cũng hay . Lúc hắn mở cửa vào , tôi nhận ra trên tay hắn cầm vật gì đó , hắn tiến gần đến tôi , nham nhớ : " Giờ này trường về hết rồi , anh biết chỉ còn anh và em , mình lẹ lên . "

Tôi há hốc miệng nhìn rõ vật trên tay hắn khi bàn tay hắn mở ra thì rõ đó là một cái condom . Tôi chỉ có hắn là người bạn duy nhất , tôi đã nhận làm anh nuôi cho phù hợp với cái vị trí tôi đã có bạn trai . Nhưng là gì thì chỉ có tôi biết . Trước mặt hắn , lúc này tôi chỉ là cái xác cho hắn thoả mãn cái điều hắn muốn trong lòng .

Hắn ôm lấy tôi vụng về , tôi nhu nhược làm theo lời hắn , tôi nghĩ chắc có thế hắn mới tiếp tục chơi với tôi , cho tôi cái kiêu hãnh giả tạo có người anh nuôi đang dạy tại trường đại học của một con bé đang tập làm quen với đời sống Mỹ . Dầu gì tôi cũng còn là con gái nữa đâu mà tiếc chi . v

Sau này , tôi kể lại chuyện này cho một bà Mỹ bạn tôi nghe , bà ấy hùng hổ bảo thằng đó hiếp tôi , tôi không hiểu ra sao , bả giải thích thêm , dùng sự cô độc để uy hiếp mày , thằng tồi .

Tôi chỉ còn cái mặt trắng bệch ra nhìn bà , thấy thân mình dơ dáy tệ , dơ đến nổi tôi không muốn tắm vào tối hôm đó .
OoO
Tôi gọi hắn tôi đã trễ kinh . Hắn tỉnh bơ : " Biết có phải là của anh không ? " Như bao câu chuyện tương tự tôi nghe , tôi nhận ra ngay chân tướng của hắn . Sở khanh cũng có nhiều đường , nhiều ngã đến thế .

Hắn làm tôi thấy nhục , nhục ghê lắm . Lũ vô học sở khanh còn đoán trước được , đàng này , lũ có học , sở khanh còn làm tôi đau gấp bao nhiêu lần .

Cỡ khoảng tuần sau , tôi có kinh lại , căng thẳng về bài vở thôi , và vì sự cô độc đè nén , tôi như thoát một gánh nặng . Tôi vào trường lầm lũi , hắn vừa nhìn thấy tôi đâu là đi ngõ khác , tôi chán chê cho một mối quan hệ , tôi nghĩ mình xấu hổ đến không thể nào bước nổi vô trường , may mà người bạn Mỹ phân tích rõ ràng cho tôi đứng lại vị trí của mình , người xấu hổ phải là hắn , đã hại mày , còn mày không có gì xấu hổ cả , mày chỉ không kiên quyết hơn thôi .

Tôi vẫn giận mình lắm , tôi về lại gia đình mang theo nỗi chán chường , khắc khoải , cũng may mà tôi chưa kịp khoe với mọi người tôi quen cả anh tiến sĩ cơ đấy .

Tôi nhận ra , giáo dục , đạo đức và học vấn là ba khái niệm chả có gì dính líu và liên quan nhau ở đây . Một thằng có học vấn chưa chắc đã có giáo dục và có đạo đức . Một người có đạo đức , không cần có học vấn , họ vẫn hiểu được những phải trái trong đời .

Tôi nhận ra tôi không còn là cô Trâm ngày nào , dễ tin , dễ gạt , từ đây , tôi sẽ đi vào đời bằng chính đôi mắt và cái nhìn của tôi . Bố thằng nào dám đụng đến .
OoO
Vâng, chưa có bố thằng nào dám đụng đến , nhưng anh thì đã bỏ tôi mà đi . Anh từ giã tôi trong một lá thư não nùng , tôi đã khóc nhiều lắm , khóc sưng cả mắt , rồi qua ngày hôm sau trở thành con người khác . Tôi như mặc thêm hai ba cái áo giáp vào , đứa nào chưa kịp tấn công , tôi đã giơ tay lên để tự vệ .

Tôi nhớ VN , nhớ vô cùng những ngày hỗn loạn trong tư tưởng của cuộc đời mình , tôi nghĩ đó đã là đỉnh điểm , ai ngờ , cho tới giờ này , tôi không còn cảm giác để biết đau khổ là gì nữa . Tôi chơ vơ , lạc lõng trong đời chưa biết mình sẽ trôi đi đâu .

Tôi tự trách mình đã có cái đêm trước ngày ra đi xuẩn ngốc , đế rồi không còn biết giữ gìn cả lòng tự trọng của một người phụ nữ nơi xứ người . Xứ sở của Ðông Tây hội nhập , chính ra là một điều hay , nhưng những con người không chân chính trong cái vòng tròn giao nhập đó đã dựa vào nó mà làm những điều vô đạo đức , vô nhân tính giữa con người với nhau .

Ðêm trước ngày ra đi . Tôi có hiểu đâu đêm đó là đêm bắt đầu cho những khổ đau tiếp nối tôi có nơi đây .

Tôi nguyện làm con người chân chính , tôi nguyện sống với ngày mai và cái đêm trước ngày ra đi mãi còn trong tôi như một lời răn thật khó quên cho tới ngày hôm nay .

1/2005

Vành Khuyên

Mục Lục

13. Chút Tình Thơ Ngây

Hoa Bằng Lăng

Lê thường gọi Minh bằng chú . Ngày đầu biết Minh ,Lê nghe cái giọng Huế đặc sệt của Minh nên để ý . Giữa chốn người tha hương này , gặp được một người Việt Nam đã khó - gặp lại một người đồng hương với mình càng khó hơn .Nghe Minh nói Minh từng ở Huế , Lê à lên một tiếng , hỏi tiếp :
- Chú ở Huế mà ở đoạn mô ?
- Ở trong thành nội đó cháu . Minh cũng gọi là Lê là cháu như cách Lê hỏi.
- Ðến hồi mô thì nhà chú qua bên ni ? Lê hỏi tiếp câu chuyện
- À không , ba chú vô Sài Gòn trước chứ . Sau đó cả nhà qua bên này .Còn cháu thì sao ? Cả gia đình đã qua bên ni hết chưa ?
- Dạ chưa ? Chỉ mình cháu mới qua đây thôi …cháu qua đây làm việc .
- Rứa là cộng sản hỉ ? Minh cười lạt…
- Không phải rứa chú à ..ba me cháu là giáo sư đại học văn khoa mà ..cháu thì ráng có cái học bổng mà qua đây học và lập nghiệp thôi .
- Rứa à ..giờ Lê ở đang ở với ai ? Minh đổi cách xưng hô hồi nào không hay .
- Dạ ở với cậu cháu ở Houston .Cậu cháu là đại uý không quân ,qua đây diện H.O.
- Rứa à ,rứa là giống thằng em rể chú rồi . Nó cũng là dân không quân .Ba chú là đại tá ..

Minh và Lê quen nhau sau cuộc chuyện trò như thế . Minh cảm thấy thích thích khi nói chuyện với Lê .Lê có cái nhìn rất trẻ con về mọi chuyện . Một tiếng dạ , hai tiếng dạ thưa chú làm Minh bật cười mỗi khi nghĩ đến Lê . Ðã từ lâu lắm rồi Minh không còn chuyện trò với đàn bà sau lần chia tay Nguyệt ….

Hồi ở Sài Gòn , Nguyệt cũng gọi Minh là chú như Lê bây giờ ... Bữa đó , Minh ghé nhà thằng bạn để lấy thuốc tây . Tháng 4 năm đó , ba mạ Minh không kịp di tản nên kẹt lại Sài Gòn . Minh là con ông đại tá nên không xin được việc ở bất cứ công ty nào .Minh ra chạy hàng , đi buôn thuốc tây nên quen Phúc . Thằng Phúc lanh nhất trong cả bọn nên hắn mau phất lên .Minh đang theo Phúc học nghề .Chiều nay , Phúc hẹn Minh lại lấy hàng mà hắn đi đâu làm Minh gọi cửa ầm lên …Gâu , gâu , con chó nhà thằng Phúc ni dữ thiệt ..sủa um sùm làm Minh cũng sợ ..Lucky , không sủa nữa…Lucky ..Minh nghe giọng một người con gái nói giọng Huế la vọng ra ..con Lucky im re nằm ve vẫy cái đuôi . , mắt nhìn Minh gầm gừ..
- Dạ thưa chú hỏi ai ạ ?
- Có Phúc ở nhà không em ?
- Dạ chú con đi công chuyện rồi ạ .Con mời chú vô nhà chờ chú con về .
Minh đi theo con bé vô nhà miệng lầm bầm ..mặt mũi người ta như vậy mà con nhỏ này lại kêu bằng chú . Thiệt là ..
- Dạ con mời chú uống nước
- Bộ anh già lắm hay sao mà em cứ một hai dạ thưa chú thế em ?
- Dạ..dạ … Nguyệt ấp úng ..con là cháu của chú Phúc mà ..
- Thôi được rồi , cứ ngồi xuống đây ..nghe chú hỏi chuyện .Minh lỡ miệng xưng chú lại với Nguyệt .. Em tên gì ? học lớp mấy rồi ..mà nhà ở mô sao mấy lần trước anh lại chơi không thấy ?
- Dạ, con mới học xong trung học .Con học trường Ðồng Khánh , năm nay con vào đây học đại học ..
- Vậy à ? Vậy .. à mà em tên gì ?
- Dạ, Thu Nguyệt
- Người đã đẹp mà cái tên cũng đẹp hỉ ..

Nguyệt đỏ mặt e thẹn khi nghe Minh khen . Cái chú ni thiệt là kỳ , cứ nhìn người ta chằm chằm hoài .Nguyệt cứ vân vê cái góc khăn bàn hoài làm Minh phì cười ..
- Nguyệt làm một hồi cái khăn bàn rách thiệt đó .
- Dạ.. Nguyệt bối rối ..
- Thôi , để anh ngồi chờ chú Phúc ở đây .Nguyệt cứ đi làm công chuyện đi ..
- Dạ , con xin phép chú …

Từ ngày nhà thắng Phúc có con cháu vô học đại học , Minh hay ghé nhà hắn chơi hơn. Thằng Phúc biết ý Minh nên mỗi lần đi đâu chơi , hắn cũng chở Nguyệt theo cùng …Và cũng chẳng rõ từ hồi nào, Nguyệt không gọi Minh là chú nữa ..
- Anh đi thiệt hả ? Nguyệt sụt sùi
- Ừ, gia đình anh đi hết mà .Anh qua bên đó lập nghiệp rồi về đem em qua sau nhẹEm ráng chờ anh nhe.
- Dạ… anh đi như thế .. ở bên này em buồn lắm ..Nguyệt cứ thút thít khóc mãi không thôi ..
- Ðừng khóc nữa em. Minh vừa vuốt làn tóc đen nhánh của Nguyệt vừa an ủi .
Minh cũng muốn ở lại Sài Gòn với Nguyệt lắm chứ . Nhưng ở đây tương lai của Minh hoàn toàn mù mịt . Ba má lại không muốn thằng con trai cả của gia đình ở lại đây một mình .Minh phải tạm biệt Nguyệt một thời gian mà thôi ..Ngày ra sân bay , Nguyệt nước mắt giọt vắn giọt dài làm Minh bùi ngùi không nỡ đi …Thôi anh đi nhe, chờ anh Nguyệt nhé .. Ðó là câu nói cuối cùng Minh còn nhớ mãi ..

Cuộc sống nơi xứ người trong những năm đầu thật không dễ . Mấy anh em Minh vừa đi học vừa đi làm .Những ngày cuối tuần , Minh cũng đi làm thêm để phụ ba mạ thêm chút tiền mau chóng làm hồ sơ bảo lãnh hai đứa em Minh qua đây .
Ngày nào còn vợ chồng tụi nó ở Việt Nam là ngày đó Minh thấy mạ vẫn khóc trong những buổi họp mặt gia đình .Minh phải ráng làm càng có nhiều tiền càng tốt để về SG đón Nguyệt qua ….

(con` tiếp 1 kỳ)

Hoa Bằng Lăng

Mục Lục

III . Ngàn Lời Ca (kỳ 27)__________________________________________

27 . Rong Ca

Nhạc Sĩ Phạm Duy

Ðôi dòng tiểu sử:
· Tên thật là Phạm Duy Cẩn, sinh ngày 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hàng Cót, Hà Nộị
· Ông sinh ra trong một gia đình "làm văn học và trọng văn học" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 của nhà văn trào phúng xã hội Phạm Duy Tốn. Các anh của ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) đều có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhỏ, Phạm Duy từng theo học các trường Trung học Thăng Long, Cao Ðẳng Mỹ Thuật, Kỹ Nghệ Thực Hành; tự học nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái Mơ năm 1942.
· Ông gia nhập đoàn hát lưu động năm 1943, đi hát từ Nam chí Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến với nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cũng đã khởi xướng phong trào phục hồi và phát triển dân ca trong giai đoạn nàỵ Năm 1949, ông kết hôn với ca sĩ Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ vào Nam năm 1951, thành lập ban hợp ca Thăng Long với những thành viên chính là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà: Hoài Bắc Phạm Ðình Chương, Hoài Trung Phạm Ðình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ði Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây Phương năm 1954-1955; ông vừa nhận sự chỉ dạy của nhạc sĩ Robert Lopez, vừa làm bàng thính viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sự sáng tác trường cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác đều đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dĩ nhiên tình ca lần lượt ra đờị
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cư sang Hoa Kỳ và định cư tại Midway City, Californiạ Nhạc sĩ soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoàng Cầm ca, thử nghiệm và khảo cứu nhạc đa điệu cùng với con thứ Phạm Duy Cường, viết Hồi Ký...

Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứụ

Tác phẩm chọn lọc:

Trường Ca Con Ðường Cái Quan
Trường Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giọt Mưa Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ðố Ai
Bài Ca Sao
Cỏ Hồng
Trả Lại Em Yêu
Con Ðường Tình Ta Ði
Thương Tình Ca
Ðừng Xa Nhau
Kỷ Vật Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngậm Ngùi
Tiễn Em
Ðưa Em Tìm Ðộng Hoa Vàng
Áo Anh Sứt Chỉ Ðường Tà
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim Bỏ Xứ
và Minh Họa chuyện Kiều (tác phẩm cuối đời và là tổng hợp hành trình nghệ thuật)

Rong Ca

Người Tình Già Trên Ðầu Non
Trong hai năm 86-87, sau khi đã quyết định ngưng sáng tác để ngồi nhớ lại 50 năm soạn nhạc, ghi chép tất cả những lời hát mà mình còn nhớ được để in thành tuyển tập này thì tôi có một thời gian hai tháng để hoàn toàn nghỉ ngơi và rong chơi như ý muốn. Trong thời gian này, cũng đã có những lúc, có một vài ba cái gì đó làm cho tôi nghĩ tới chuyện soạn thêm một loạt bài ca nữa, những bài ca mà tôi muốn được gọi tên là: "năm 2000 ca". Nhưng trước hết, tôi quá bận bịu với việc thực hiện cuốn sách này và sau nữa cũng chẳng có ai (kể cả tôi) thúc bách mình làm công việc sáng tác, cho nên ý nghĩ đó được để qua một bên.

Thế rồi, trong vài chuyến đi chơi ở Cựu Kim Sơn vào đầu năm nay, tôi bỗng nhìn ra là chỉ còn 12 năm nữa là tới thế kỷ thứ 21. Một vài chuyện xẩy ra, chẳng hạn chuyện tôi nhìn thấy rõ ràng là "nhị-thế" (second generation) của người Việt Nam sống tại hải ngoại (đặc biệt là ở Hoa Kỳ), tức là lớp tuổi hai mươi, đã quay lưng lại nhạc Việt; chẳng hạn chuyện tôi gặp lại một, hai người bạn cũ nhắc nhở tôi về những ngày xanh... đã khiến cho tôi quyết định soạn nhạc trở lại.
Tôi nghĩ ngay tới việc soạn những bài ca được gọi là ''hát cho năm 2000''.

Tôi lại làm cái việc soạn đủ 10 bài cho một thứ chương khúc khác, bây giờ được gọi là Mười Bài Rong Ca. Tôi đặt tên chương khúc 10 bài này là: Người Tình Già Trên Ðầu Non hay là Hát Cho Năm 2000 gồm :

1.- Người Tình Già Trên Ðầu Non hay Hoá Sinh
2.- Hen Em Năm 2000
3.- Mẹ Năm 2000
4.- Mộ Phần Thế Kỷ
5.- Ngụ Ngôn Mùa Xuân
6.- Nắng Chiều Rực Rỡ
7.- Bài Hát Nghìn Thu hay Vô Hư
8.- Trăng Già
9.- Ngựa Hồng
10.- Rong Khúc

Bài rong ca đầu tiên đưa ra hình ảnh một người tình già đứng trên đỉnh núi hoàng hôn chợt nghe thấy tiếng EM từ dưới thế gian vọng lên vời vợi. (EM đây là một người tình có thật hay một người tình tưởng tượng? Cũng có thể là MẸ VIỆT NAM chăng?) Người tình lững thững xuống núi để gặp Nàng, cùng Nàng sống lại bốn mùa của một cuộc đời và bốn mùa của một cuộc tình. Rồi hẹn nhau sẽ cứ sau một trăm năm lại tái sinh.

Người Tình Già Trên Ðầu Non
hay là Hoá Sinh

(Cựu Kim Sơn-Tháng Giêng 88)
Người tình già trên đầu non
Tuyết đã tan trên vai mỏi mòn
Giữa đám mây xanh xao chập chờn
Nhìn mặt trời thoi thóp hoàng hôn
Người tình già trên đỉnh khơi
Muốn lãng quên trăm năm một đời
Nhưng dưới thế gian mông mênh vời vợi
Người chợt nghe tiếng em chờ đợi.
"Người tình già trong lẻ loi
Có nhớ thương.... ai ?"

Người tình già nghe lời kêu
Lững thững đi trên con đường chiều
Xuống lũng sâu, leo qua ngọn đèo
Về một miền phơn phớt cỏ nâu
Người tình còn nhớ tuổi son
Cúi xuống hôn bông hoa thật gần
Nghe suối vẫn reo trong hang rì rầm
Người tưởng nghe tiếng em thì thầm
"Ðợi người tình đã từ lâu
Vẫn khát khao... nhaụ"

Người từng là nắng mùa Xuân
Ðã dắt em đi trên đường trần
Ðấ vuốt ve em trong Hạ mềm
Rồi lạnh lùng Thu đến... lìa em
Người trở thành cây mùa Ðông
Lá úa rơi vun cao cội nguồn
Nhưng cuối bước đi trăm năm một lần
Ðầu cành khô bỗng hoa nở tràn
Người tình vào cuộc tử sinh
Sống chết lung... linh.

Thành người tình đang trẻ ngây
Sẽ đứng lên mê say từng ngày
Cất bước Xuân đi qua Hạ dài,
Người hẹn người leo thế kỷ chơi
Một đời người trong tầm tay
Sống với nhau hơn ba vạn ngày
Xin cố gắng nuôi sao cho tình đầy
Chẳng vì Thu với Ðông, ngần ngại
Và người tình ngoảnh về non
Hát khúc Xuân... sang.
Rồi hẹn rằng sẽ về thăm
Lúc đã trăm... năm
Và người tình sẽ từ khơi
Xuống núi vui... chơi
Rồi lại từng thế kỷ sau
Cứ hoá sinh... theo.

Từ đầu non xuống núi, Người Tình nhắc lại chuyện nước Việt Nam trong bách niên vừa qua. Trong 50 năm đầu của thế kỷ, toàn dân đã thực sự đoàn kết trong công cuộc đánh đuổi ngoại bang, giành lại Tự Do Ðộc Lập. Thành công trong sứ mệnh đó rồi thì trong 50 năm sau của thế kỷ, người Việt chia thành hai phe để đánh giết nhau, đầy đoạ nhau, oán thù nhau. Trong một trăm năm bộn bề và vật vã đó, biết bao nhiêu cuộc tình đã bị bao vây, tan vỡ. Ngay chính Người Tình cũng là nạn nhân của thế kỷ chan chứa máu xương này. Trong bài rong ca số 2 nhan đề Hẹn Em Năm 2000, Người Tình hẹn trở về gặp lại người yêu khi cánh cửa của thế kỷ 21 đã mở toang, ước mong rằng một trăm năm sắp tới sẽ không là trăm năm ngậm ngùi mà phải là trăm năm tình ái.

Hẹn Em Năm 2000
(CaLi nắng ấm, 1988)
Hẹn em nhé, năm 2000 sẽ
Hai bên cửa hé, cho anh trở về
Từ ngày đi, theo cuộc tỉnh mê
Trăm năm nhỏ bé, trăm năm bộn bề
Hẹn em nhé, kể chuyện nghe, những thoáng chia ly
Ngày xưa đó, chia tay vội vã
Trăm năm rộn rã, say sưa một mùa
Nào ngờ đâu, trong cuộc được thua
Trăm năm vật vã, trăm năm hận thù
Ðời băng giá, thì tình ta cũng thoáng như mơ
Thời tìm tự do, nửa đời sương gió
Nên mau tóc ngà, con tim sớm già
Một nửa đời sau, tưởng là châu báu
Nhưng xương máu nhiều, bao vây sớm chiều
Còn gì đâu cho một tình yêu
Còn gì nhau cho một đời sau.

Hẹn nhau sẽ nâng niu ngày tới
Năm 2000 với trăm năm thật dài
Ðược gọi tên : thế kỷ nào đây ?
Trăm năm tình ái hay trăm ngậm ngùi ?
Hỏi em nhé : "Cuộc tình ta mãi mãi đơn côi ?
Hay cuộc tình đôi mãi mãi yên vui"

1948. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp để giành Tự Do, Ðộc Lập, Hoàng Cầm đã có câu thơ :
Xương tôi, tôi bắc nên cầu
Cho đàn con bước sang Lầu Tự Do...

Bây giờ là 1988. Ðã có hàng triệu đàn con, đàn cháu người mình bước đi trên cái cầu xây bằng xương thịt của cha ông đó nhưng chưa chắc chúng tới được lầu Tự Do! Là người đã soạn nhiều bài hát về Mẹ Việt Nam, đồng thời là người cũng nhìn ra rằng: trẻ con, chính là cha mẹ của người lớn. Vậy thì, vào lúc thế kỷ 21 đang tới, tôi muốn soạn một bài hát nữa cho Mẹ Việt Nam, lấy tên là Mẹ Năm 2000. Nhưng bây giờ, tôi không còn có thể đưa ra những mẫu mẹ lý tưởng mà trước đây chúng ta thường vẽ ra, trong hiện sinh và trong biểu tượng, như:

Mẹ Nữ Oa, Mẹ Âu Cơ, Mẹ Tiên của Rồng, Mẹ chiến sĩ của kháng chiến, Mẹ Gio Linh, Mẹ Phù Sa... Mẹ của chúng ta trong những năm 2000 cũng không còn có thể là Mẹ riêng của từng người, từng nhóm như Mẹ Kính Tâm hay Mẹ Maria được nữa. Mẹ Việt Nam bây giờ chính là bầy trẻ thơ, em gái ở trong nước, đang lớn lên để trở thành Mẹ, nhưng đang thiếu ăn, thiếu mặc, thiếu học hành, thiếu tự do, thiếu an ninh, thiếu tình thương, thiếu tương lai... đang phải sống trong căm thù, trong rình mò, sống trong giành giật, tranh nhau để sống, sống với bản năng thấp kém nhất của con người. Mẹ Việt Nam còn là những bé gái hiện nay đang sống ở nước ngoài, nhưng đã quên tiếng mẹ đẻ, đã thay tên đổi họ, có thể sẽ trở thành những mẫu Mẹ Tây hay Mẹ Mỹ trong tương lai. Bài hát nêu câu hỏi : Chúng ta, ngay bây giờ, phải làm gì cho Mẹ Việt Nam của những năm 2000 đây ?

Mẹ Năm 2000
(Cưụ Kim Sơn-Tháng Hai, năm 88)
Mẹ đâu còn là Mẹ Ta xưa đó
Là Tiên của Rồng, Mẹ Chúa Âu Cơ
Mẹ Tô hoá đá hay Mẹ Châu Long
Cứu nước thù chồng, Mẹ, đấng anh hùng
Mẹ không còn là Mẹ trong tranh vẽ
Hiện thân Phật Bà, Mẹ Ðức Maria
Mẹ nuôi chiến sĩ hay Mẹ Phù Sa
Cuối thế kỷ này, Mẹ mới lên ba
Mẹ bây giờ là trẻ thơ, em gái
Thiếu ăn, thiếu mặc và thiếu học hành
Ðời thiếu an ninh, tình yêu cũng thiếu
Mở mắt nhìn nhau, chẳng thấy mai sau

Mẹ bây giờ ở miền quê oan trái
Trẻ thơ vào đời chỉ thấy đơn côi
Tuổi xanh hung dữ nên tuổi mau phai
Cuối thế kỷ này, Mẹ đã lên mười
Mẹ bây giờ lạc loài trên thế giới
Việt Nam là gì, giảng nghĩa cho coi
Mẹ quên tiếng nói, tên họ đổi thay
Cuối thế kỷ này, Mẹ sẽ hai mươi
Mẹ đang trên bờ vực sâu tăm tối
Bước đi có thể về phía suy đồi
Nhìn kỹ đi coi : Một trăm năm tới
Mẹ nước Việt Nam : Vượt mãi ? Hay lui ?

Trẻ thơ là Mẹ cuộc đời đang tới
Việt Nam ngày nào rạng rỡ, yên vui
Nhờ trong quá khứ, có Mẹ lên ngôi
Thắm thiết tình người, gửi tới nhân loại
Nào ai đang nhìn Mẹ Ta hấp hối
Mẹ đau, Mẹ nghèo, Mẹ yếu, không vui
Nhìn nhau bối rối, ta cùng hối lỗi
Xúm xít lại rồi, giải cứu cho Người

Mẹ đang đi vào cuộc đời đang tới
Mẹ đang đi vào thế kỷ ngày mai
Sinh con anh hùng, người hiền nhân ái ?
Hay sinh kẻ hèn, bạo chúa vô loài ?

Với rong ca số 4, bài Mộ Phần Thế Kỷ, tôi muốn nói: Trong mùa Ðông của thế kỷ, tôi cũng giống như người phu làm nghề lượm xác chiến trường, khi mùa Xuân của thế kỷ mới đang tới, tôi xin được đi nhặt xác thời qua để đem đi vùi chôn. Tôi muốn chôn đi những điều buồn của thế kỷ này là những cuộc thế chiến, những cuộc nội chiến. Tôi muốn chôn vào mồ tập thể này những xác ướp của bạo chúa, những kẻ trong thế kỷ qua đã tự xưng là cứu tinh của một giống nòi hay của cả nhân loại nhưng trong thực tế, đó là những kẻ độc tài. Chôn đi Chủ Nghĩa, chôn đi Thần Ðói, chôn luôn cả những yếu hèn của riêng từng người trong chúng ta nữa. Mong rằng mộ phần thối tha này sẽ là phân bón cho những ngọn cỏ, ngọn lúa, nụ hoa của thế kỷ mới.

Mộ Phần Thế Kỷ
(Thị Trấn Giữa Ðàng - 1988)
Người đi trong mùa Ðông
Lòng bâng khuâng như làn sương
Theo người phu đi dọn xác chiến trường
Người phu sau thời gian
Một trăm năm đã gần xong
Anh bình tâm đi lượm xác trên đường
Những xác úa một thời
Có bóng dáng triệu người
Phiêu diêu nơi Thế Chiến Một, Thế Chiến Hai
Hết Thế Chiến, lại là
Anh em trong một nhà
Lấy chém giết để giải hoà trong quốc gia
Người đi trong mùa Ðông
Ðội khăn tang, mang tình thương
Theo người phu đi đào lỗ bên tường
Người phu trong chiều buông
Lòng hân hoan, chôn mộ xong,
Nghe mùa Xuân đang rộn rã tới gần
Nghe bên nấm mồ
Có tiếng đàn trẻ nhỏ
Lưng trâu bé ngồi
Ðang cùng nhau hát chơi
Mai đây, nấm mồ
Một nụ vàng sẽ hé
-- Hoa ơi, tên gì ?
Có phải hoa hướng dương ?

Vùi sâu trong mộ chung
Hoặc vùi nông trong mộ hoang
Anh hùng rơm hay chủ nghĩa phi thường
Vùi chôn bao lầm than
Một trăm năm, bao trẻ em
Mang bộ xương, theo Thần Ðói lên đường
Những ác chúa từng miền
Những xác ướp bạo quyền
Chôn ngay đi, vứt chúng vào hố lãng quên
Vứt Phát Xít vào mồ
Ném Mác Xít vào mộ
Hãy lấp kỹ cả tội hèn trong chúng ta
Người đi trong mùa Ðông
Ðội khăn tang, mang tình thương
Theo người phu đi vùi hết mộ phần
Rồi tan trong mộ sâu
Một thây ma mang buồn đau
Thế kỷ sau, sẽ dùng bón hoa mầu
Ði qua nấm mồ, sẽ thấy ngọn cỏ mềm
Cho êm cõi đời, cho tình nhân ngã lên
Khi trên nấm mồ còn nở rộ bông hoa mới
-- Hoa ơi, tên gì ?
-- Hoa Tình Yêu đó em !

Nhân dịp Tết Mậu Thìn đang đến, trong loạt bài hát cho năm 2000 này, tôi muốn có một bài hát vui hơn những bài trước. Ðó là bài Ngụ Ngôn Mùa Xuân. Tôi thấy rằng trong thế kỷ vừa qua, trong chúng ta, có quá nhiều chuyện mù, chuyện câm, chuyện điếc. Tôi hi vọng rằng, với một bách niên mới mẻ đang tới, người mù nhìn thấy được sự thực của thế giới và của Việt Nam, kẻ điếc nghe được tiếng nói của lương tâm và của nhân dân, người câm hát lên được tiếng hát đưa con người vào những thế kỷ tới.

Ngụ Ngôn Mùa Xuân
(Tết Mậu Thìn-Tháng 2, 1988)
Có hai thằng mù đánh nhau ngoài ngõ
Cả hai thằng đều sứt trán, sứt tai
Có hai thằng câm cãi nhau giữa chợ
Cả hai thằng đều rát lưỡi, bỏng môi
Có hai thằng mù đã câm, lại điếc
Có hai thằng điếc ngồi nghe nhạc Tầu
Nhạc Tây, nhạc Mỹ, nhạc Nga
Có hai thằng mập đánh nhau thì chết
Cả hai thằng bèn cất võ khí đi
Có hai thằng kia gờm nhau quá độ
Cả hai thằng bàn ký kết làm ngơ
Bắt hai thằng gầy đánh nhau hộ nó
Bắt hai thằng yếu cùng nhau giải hoà
Bằng xương, bằng máu, thịt, da
Có khi mù này đánh lui mù đó
Hả hê về nhà, mắt ốc ngước lên
Có khi thằng câm thắng cơn cãi lộn
Hả hê về nhà ú ớ, mừng rên
Có khi thằng mù, gã câm, thằng điếc
Gác chân, tự đắc, ngồi trong chòi nghèo
Buồn thiu, mà ngỡ lầu cao
Có nghe gì chuyện nước tan, nhà nát
Chẳng nghe được gì tiếng khóc, tiếng than
Có đâu nhìn ra mầu khăn goá phụ
Làm sao nhìn được mắt bé mồ côi
Có đâu giọng ngọt, hiến dâng tình với
Những hoa cỏ mới, mọc trong điêu tàn
Bịt tai, bịt mắt, (chúng) lặng câm

Bỗng đâu Người Tình ghé chơi một chuyến
Vào khi tàn rồi, cái cũ bách niên
Bỗng đâu nửa đêm ánh dương chói rạng
Làm cho người mù mắt sáng bừng lên
Bỗng đâu Người Tình ghé tai người điếc
Nói chi chẳng biết, mà nghe dịu dàng
Ðời hai nghìn đã vừa sang.
Ðã trông được thời bách niên đổi mới
Ðã nghe được lời sáng suốt bên tai
Ðã không còn câm và im tiếng gọi
Ðã nói được lời vói tới tương lai
Ðã ra được ngoài cõi tim tù tối
Ðã trông được những đường đi, nẻo về
Ðường đưa người tới nghìn thu.

Cũng là một ngẫu nhiên và là một hữu duyên : vào đêm tận cùng của một năm và vào lúc tôi đi gần tới cuối cuộc đời của mình, trong một thế kỷ đang chuyển mình qua một bách niên khác, tôi hoàn tất một bài hát nhan đề Nắng Chiều Rực Rỡ. Ðồng ý là trong bách niên qua, trong cuộc đời mình cũng như trong một năm cũ... có rất nhiều điều đáng buồn, để cho tôi, qua bài Mộ Phần Thế Kỷ của loạt ca khúc cho năm 2000 này, phải làm người phu quét xác đem chôn trong một ngôi mả hoang, trên đó những hoa cỏ tốt tươi của bách niên sắp tới sẽ mọc lên. Tuy nhiên nếu đêm nay là đêm chót của một năm thì lúc này cũng chưa phải là lúc cuối cùng của đời mình hay lúc cuối cùng của một thế kỷ. Bây giờ mới chỉ là buổi hoàng hôn, có thứ nắng chiều mà Cụ Phan Khôi đã có lần gọi là chạng vạng. Tôi thì lại cho rằng nắng rạng rỡ nhất, tươi đẹp nhất là nắng chiều, chứ không phải là nắng ban trưa hay nắng bình minh. Trước khi nắng tắt để nhường chỗ cho màn đêm, trước khi dương khí nhường chỗ cho âm khí, bao giờ nắng cũng rực sáng lên. Buổi chiều có nắng chưa tàn là lúc những người tình yêu nhau hơn bao giờ hết. Cũng giống như tôi lúc này vậy !

Nắng Chiều Rực Rỡ
(Bãi Biển Hoàng Hôn San Francisco - Mùa Xuân 88)
Chớ buồn gì, trong giây phút chia lìa
Khi chiều về, lung lay trúc tre
Chớ buồn gì, khi tan nắng, đêm về
Cho thuận đường âm dương bước đi
Từng vạt nắng chói chan
Còn chảy loang trước hiên
Từng vạt nắng ấm êm
Còn là bao ước nguyện
Ước nguyện thầm cho đôi lứa ân cần
Nuôi thật dài hoàng hôn ái ân
Ước nguyện rằng khi đêm chết chưa về
Nắng chiều hồng tươi hơn nắng trưa.
Em có thấy không nắng chiều rực rỡ
Em có thấy không nắng đẹp còn đó
Nắng còn nắng lê thê
Thì đêm ơi, vội gì ?
Nắng còn nắng bao la
Thì xin đêm đợi chờ !

Chớ lịm người, nghe anh sắp qua đời
Anh chỉ còn bên em chút thôi
Nếu phải lìa xa nơi thế gian này
Còn một ngày, vui muôn nỗi vui
Cuộc tình anh với em
Chỉ còn giây phút thôi
Thì tình, xin cứ coi
Là nghìn tia nắng rọi
Thế kỷ này đang trong nắng ban chiều
Cho lòng người bâng khuâng nhớ nhau
Trước cửa vào trăm năm rất xa vời
Trong chiều đời, yêu nhau rất lâu.
Em có thấy không nắng chiều rực rỡ
Em có thấy không nắng đẹp còn đó
Nắng còn nắng lê thê
Thì đêm ơi, vội gì
Nắng còn nắng bao la
Thì xin đêm đợi chờ !

Có lẽ những bài hát cho năm 2000 được soạn vào lúc này, là sự tổng hợp của các loại ca của tôi trước đây chăng? Trong mỗi bài, người yêu nhạc có thể nhận thấy sự trộn lẫn hay giao thoa của dân ca, tình ca, tâm ca, bình ca và (nhất là) đạo ca. Với Bài Hát Nghìn Thu -- có thêm tiểu đề là Vô Hư -- tôi muốn nói thêm vào những điều đã nói trong MƯỜI BÀI ÐẠO CA, được soạn ra mười mấy năm về trước. Ðặc biệt, trong hoài bão hiện nay là soạn bài hát cho thế hệ năm 2000, tôi muốn gửi cho tuổi trẻ Việt Nam đi tị nạn một chút không khí của DỊCH, của THIỀN, của SỰ THỰC. Con em chúng ta hiện đang lớn lên và thành người trong những nước có nền văn minh lý trí đến tột độ, với nếp sống nhầy nhụa, hào nhoáng bên ngoài nhưng bên trong thì khô khan cằn cỗi. Hi vọng các em quay về tìm hiểu một chút hương vị của tinh thần Ðông Phương mà bài hát này đang cố gắng thở ra. Ngoài ra, tôi cũng muốn tách chữ nghìn thu ra khỏi nghĩa chết. Ở đây nghìn thu là nghìn thu anh, nghìn thu em (éternel moi, éternelle toi).

Bài Hát Nghìn Thu hay là Vô Hư
(Thị Trấn Giữa Ðàng-1988)
Nghìn Thu, anh là suối trên ngàn
Thành sông anh đi xuống
Anh tuôn tràn biển mơ
Nghìn Thu, em là sóng xô bờ
Vào sông em đi mãi
Không bao giờ biển vơi
Em là cõi trống
Cho tình đong vào
Anh là nơi vắng
Cho tình căng đầy
Cuộc tình đi vào cõi Thiên Thu
Em là cơn gió
Anh là mây dài
Ði về bên nớ
Ði về bên này
Rồi trở về cho hết cái đong đưa
Nghìn Thu, em lặng lẽ ươm mầm
Cành mai, không ai biết
Em âm thầm nở hoa
Nghìn Thu, trăng chợt sáng hay mờ
Lặng im, anh lên xuống
Không ai ngờ, hiển nhiên
Tình ta biến hoá
Trong từng sát na
Tình luôn lai vãng
Ði, về cõi chung
Tình vô hư đó
Nên gần với xa.
Tình ra ánh sáng
Tình về tối đen
Nghìn Thu, anh là đã em rồi
Và em, trong muôn kiếp
Em đã ngồi ở anh
Nghìn Thu, ta bù đắp không ngừng
Tình âm dương chan chứa
Xoay trong vùng tử sinh.

Trăng là đề tài bất tận của những thi bá thời xưa và thời nay. Từ Lý Bạch, Shakespeare tới Nguyễn Du, Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu, trăng được thi ca quốc tế nói đến một cách tuyệt vời qua nhiều bài thơ bất diệt. Thi sĩ tiền bối Tản Ðà của chúng ta là người đầu tiên gọi Trăng là Chị Hằng và ngài ''muốn làm thằng Cuộí' (tên của bài thơ) :

Ðêm Thu buồn lắm chị Hằng ơi
Trần thế em nay chán nửa rồi
Cung quế đã ai ngồi đó chửa
Cành đa xin chị nhắc lên chơi.

Tôi thuộc vào dòng con cháu Tản Ðà nên thừa kế tinh thần muốn làm thằng Cuội của cụ nên trong dĩ vãng, tôi đã soạn bài hát nhan đề Chú Cuội để rồi... lấy Chị Hằng bằng xương bằng thịt làm vợ ! Bây giờ, trong mười bài rong ca có tính chất lão ca dành cho tuổi 70 này, tôi lại muốn nói tới trăng. Vì muốn nó mang hình thức dân ca cho nên tôi đã mượn ý của câu ca dao sau đây, nói lên số tuổi của trăng, tức là trăng già, trăng già lắm: Trăng bao nhiêu tuổi trăng già Núi bao nhiêu tuổi gọi là núi non ?

Ngoài ra, trong một ngày đầu Xuân 1988, tôi được anh bạn Bùi Duy Tâm cho tôi cái thú đi thăm khu rừng hoá đá (petrified forest) tại Thung Lũng Napa, một nơi cách thành phố Cựu Kim Sơn khoảng một giờ xe hơi. Nơi đây, tôi được thấy những thứ cổ thụ khổng lồ thuộc loại redwood, sequoia đã hoá thành đá khi Hỏa Sơn Saint Helena, cách đây sáu triệu năm, đã phun lửa xuống khu rừng này. Trăng già, đá già đều đẹp đẽ nguy nga, nhưng trăng và đá đều không hát được. Tôi cũng già như trăng, như đá nhưng vì tôi hát được thì xin thay trăng, thay đá để hát lên tiếng đá, tiếng trăng.

Trăng Già
(Cựu Kim Sơn, tháng Hai, 1988)
Trăng bao nhiêu tuổi á a, ới a trăng già
Mà sao ta thấy ý a ới a ta già, ta già như trăng
Ta già như trăng, ta già như em
Hỡi em trăng già, em vẫn sáng êm
Trăng ơi, trăng ở à ơ trăng ở một mình
Thì ta cũng sống ơ a, ới a một mình như trăng
Một mình như trăng, cô quạnh như em
Hỡi em trăng tình, em sáng lung linh.
Ðá bao nhiêu tuổi a a, ới a đá mòn
Mà sao ta thấy ý a, ới a đá buồn, đá long lanh buồn
Ðá buồn như ta, đá buồn sâu xa
Ðá ơi, tuy buồn, đá vẫn nguy nga.
Ðá, trăng bao tuổi y ý, đá, trăng mới già
Mà sao ta thấy ơi a trăng tà, cũng như đá già
Vẫn còn đương tơ, vẫn còn trơ trơ
Giữa nơi ta bà hay đối với ta.
Trăng ơi, im lặng à a ới a suốt đời,
Mà sao ta cứ ý a ới a đứng ngồi, đứng ngồi không yên
Suốt đời lăn quanh, suốt đời lang thang
Hát ca êm đềm hay hát vang vang
Trăng ơi, sống cả a a sống cả muôn đời
Còn ta sống chết y a ới a không ngoài
Chẳng ngoài trăm năm
Không ngoài trăm năm, nên phải lênh đênh
Hát ca một mình thay tiếng đá, trăng
Kiếp xưa cây ở ờ ơ ới a dưới rừng
Hoả Sơn đi xuống y a ới a đốt từng núi non cây rừng
Cây còn tươi xanh hay già trăm năm
Hoá sinh ra thành tảng đá im lìm
Ðá, trăng không tuổi y ý đá, trăng ít lời
Dù ta sống chết ới a cũng gợi tiếng ca cho đời
Ðá nằm nghe ta hát vọng trăng cao
Hát trong kiếp này hay hát trong kiếp sau.

Chúng ta, người dân Việt Nam, đã có lúc là con ngựa chiến với vinh quang của đời ngựa xông pha nơi chiến địa để rồi sau đó đã trở thành con ngựa kéo xe với sự khổ nhục của kiếp nô lệ. Chúng ta đánh đuổi được thực dân, đế quốc, nhưng lại trở thành nô lệ của ý thức hệ ngoại bang hoặc trở thành nô lệ của đồng tiền. Liệu bao giờ thì chúng ta vượt ra khỏi cái chật hẹp của cuộc đời, cái thắt lại của chính trị? Liệu con ngựa hồng có thoát ra khỏi yên cương, để phi thân trên cỏ nội hoa ngàn? Tôi soạn bài Ngựa Hồng để tặng những ai còn đang sống trong cảnh hẹp hòi, nhỏ nhen, bé tị. Hãy cùng con ngựa hồng già này chui lọt qua lỗ kim để phi vào cõi không!

Ngựa Hồng
(Thị Trấn Giữa Ðàng - Xuân 1988)
Ngựa Hồng xưa kia cùng bậc chinh nhân
Bách chiến nơi sa trường đời
Ngựa Hồng hôm nay cột vào yên cương
Cong lưng kéo chiếc xe thôi
Ðường đời quanh co chật chội
Bui bờ quanh năm lầy lội
Cỏ hèn đã úa từng cội
Ngựa Hồng đi quanh thành cổ tan hoang
Ði quanh miếu cũ rêu phong.
Ngựa Hồng khiêng bao nặng nề trên lưng
Vó bước phong sương ngập ngừng
Ngựa Hồng long đong, trụi bờm, se lông
Cong lưng, vó bước mông lung
Từng ngọn roi đau tàn bạo
Từng gò dây cương nghẹn ngào
Một hàm thiếc khoá miệng vào
Cuộc đời lao đao của kẻ vong thân
Ngựa Hồng xưa kia oai phong tuấn mã
Ði trong vinh quang sa trường dấn thân
Bờm ngựa tung bay trong cơn gió sớm
Ðuôi cong vung lên trong chiều khói lam
Ngựa dù hôm nay đeo yên gấm vóc
Hay đưa xe loan cũng là kiếp nô
Kiệu vàng trên lưng, nhưng đôi mắt đã che ngang
Bơ vơ trên đường nhấp nhô.

Ngựa Hồng xưa kia cùng bậc chinh nhân
Bách chiến nơi sa trường đời
Ngựa Hồng hôm nay cột vào yên cương
Cong lưng kéo chiếc xe thôi
Ðường đời quanh co chật chội
Bụi bờ quanh năm lầy lội
Cỏ hèn đã úa từng cội
Ngựa Hồng đi quanh thành cổ tan hoang
Ði quanh miếu cũ rêu phong.
Ngựa Hồng đi trong buổi chiều trăm năm
Bỗng thấy xa xăm Ngựa Rừng
Ngựa Thần không yên, Ngựa Hùng không cương
Oai linh cất vó trong sương
Ðộng lòng thương cho đồng loại
Ngựa Rừng phi qua ngọn đồi
Nồng nàn hí tiếng mời gọi
Ngựa Hồng ơi ! Tung xiềng để ra đi
Thênh thang khắp cõi tang thương.
Ngựa Hồng quay lưng đưa chân đá vỡ yên cương
Thong dong lên đường thoát thân
Cỏ nội xanh tươi thơm tho đón gió
Sương rơi trên muôn hoa ngàn ngát hương
Ngựa Hồng không ai che đôi mắt nữa
Trông ra hai bên con đường rất xa
Ngựa Hồng vươn lên phi qua lỗ bé trôn kim
Thong dong đi vào cõi không !

Với bài Người Tình Già Trên Ðầu Non, tôi chỉ mong vượt được thời gian. Nhưng nếu muốn cùng loài người, qua thế kỷ 21, dùng hoả tiễn, phi thuyền tối tân để ra khỏi được Thái Dương Hệ này, đi vào cõi Thiên Thể với không gian vô tận... tôi phải soạn bài :
Rong Khúc
(Trong trần gian, không thời gian)
Từ cõi xa xôi, muôn ngàn thế giới
Anh đã đi theo nắng từ trời vui
Anh xuống nơi chơi lúc Người mới tới
Anh đã hân hoan ghé qua cuÈôc đời
Cuộc đời trần gian chỉ có 100 năm
Anh đã rong chơi khắp miền hoang dã
Anh đã đi qua bốn bể gần xa,
Êm ái rơi theo tuyết miền băng giá
Hay cuốn bay theo gió sa mạc già
— nơi dương thế mặn mà.
Anh đã rong chơi khắp nẻo đường trần
Anh đã quên đi những nẻo đường tiên
Chân đã tung tăng khắp nẻo đường đời
Anh đã cho Anh sống thật đầy vơi.

Ðã chót đưa Em tới nguồn yêu dấu
Anh cũng theo Em bước vào khổ đau
Khi thấy ai trong cõi trần khô héo
Anh đã dâng cho trái tim nhiệm mầu
Ð_ời mà chìm sâu cũng muốn leo cao
Anh bước khoan thai lối rừng hun hút
Ðưa đón chân Anh có lửa hoàng hôn
Anh dẫn Em vươn tới miền an tĩnh
Cho bớt mông mênh cõi sinh mệnh buồn
— nhịp trần gian quay cuồng.
Anh đã rong chơi khắp nẻo đường tình
Anh đã theo Em đi gặp bình minh.
Như đã rong chơi khắp nẻo đường chiều
Như đã đưa Em tới đỉnh tình yêu
Thôi nhé, cho anh giã từ trái đất
Anh đã nghe vang tiếng gọi càn khôn
Nhưng nếu Em yêu muốn vào cõi lớn
Anh sẽ cho Em dắt tay lên đường
Một đường hành tinh
Ði thăm những Thái Dương
Anh dắt tay Em đi vào Ngàn Mai
Anh khoác vai Em bước về Ngàn Xưa
Ta sẽ quên như có mình nơi đó
Ta sẽ quên như có Ta nơi này
Và lộ trình Ta miệt mài.
Ta vứt sau ta những nẻo đường trần
Ta vút bay theo những nẻo đường tiên
Nhưng nếu mai sau, ai gọi Người Tình
Anh sẽ quay lưng bước về nẻo xanh.
* * *

Phạm Duy

Mục Lục

IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________

Thư Tình Tháng Này

DHH

Anh Yêu Dấu,

Cơn mưa đầu mùa đã nhỏ từng giọt trên áo em, đã đưa em trôi ngược lại về với những kỷ niệm ngày hai ta quen nhaụ Ngày em và anh vô tư chưa biết niềm lo lắng là gì, chỉ biết rằng mình vui bên tiếng cười, bên những mẫu chuyện thật ngớ ngẫn, vu vợ Tay trong tay, anh dẫn em đi trên khắp phố phường, đi đâu anh nhỉ, về đâu anh nhỉ, cả hai không cần biết, chỉ biết là mình có nhau, không gian và thời gian như ngừng lại, chúng ta cứ thế mà đi, cứ thế mà lang thang, ngày cũng như đêm và đêm cũng như ngày ... Mưa rơi ướt áo anh....mưa rơi ướt tóc em .....

Có phải chăng cơn mưa tình ái đã trói buộc hai ta, từ hai thành một, thật diễm tình, thật nồng saỵ Men tình thơ dâng cao, ghi dấu những ngày hạnh phúc bên nhaụ Cơn mưa phùn cứ tiếp tục rơi ....rơi mãi như những điệu nhạc hòa vang trong trời, em ngửa mặt cố nếm lấy vị tinh khiết, mát lạnh của mưa, để cảm thấy rằng mình đang tỉnh, đang hưởng lấy những hạnh phúc nồng nàn bên anh.

Tiếng mưa rơi, đong đầy nỗi nhớ

Giòng sông nào chở hết niềm thương
Em về hòa khúc yêu đương
Cùng chim vui hót nghê thường bên anh

Nụ tình xanh đươm cành chờ đợi
Giọt mưa về vời vợi tiếng yêu
Nung say cơn gió bao chiều
Men tình uống cạn thâ 'm đều chữ thương

Vui với mưa và vui với anh, để em biết thế nào là giá trị của tình yêu, chất ngất cơn saỵ Xin hãy cho em rong chơi mãi cùng anh, xin mưa phủi hết những muộn phiền, những trống vắng, hãy đưa em về chung với vùng trời mưa rơi, nơi đó có anh, có tình yêu của chúng tạ

Từng hạt mưa bay, mưa nhẹ lay
Tình yêu thấm thiết cơn tình say
-Diểm trên từ ng phím nhạc ngà yêu dấu
Gọi dấu yêu đầu, mưa bụi bay

Giữ mãi tình mình xinh đẹp xinh
Từ trong câu hứa, vững niềm tin
Anh cùng cánh gió mang mưa đến
Tô thắm hồn thơ, chuyện chúng mình

Em và anh cứ mặc cho cơn mưa rơi mãi, rơi mãi ….thật thú vị, thật dịu dàng, yêu anh ….yêu mưa ….

Viết Cho Giao Mùa
April 2005

DHH
~~~/~~((@

Mục Lục

V . Nghiên Cứu_____________________________________________

1. Kịch vui một màn: CHÀNG RỂ

Sông Cửu

* “ Dùng lửa thử vàng
Dùng vàng để thử đàn bà
Dùng đàn bà thử đàn ông.”
(Ngụ ngôn Pháp )

*Các vai
- Ông Năm .
- Bà Năm .
- Hành .( Con gái ông bà Năm )
- Kiệu . ( Chồng chưa cưới của Hành )
- Ông Tư . ( Cha của Kiệu, suôi gia ông bà Năm.)

*Cảnh : Nhà ông bà Năm ở San Diego, California, Hoa Kỳ.
Lớp 1
( Ông Năm đang đọc báo thì có điện thoại reọ)
Ông Năm :
- Hello ! Hành đó hả ? Ba đây!...Hả ? Mầy hỏi ai ? Thằng Kiệu phải hông ? Thì mầy cứ nói đại tên nó đị..Cứ anh ấỵ..anh ấỵ..Tao biết thằng nào. (cười) - Nó chưa đến...Ừ...Ừ...Ba biểu nó đợi. Hỏng lẻ tao đuổi nó về...Cha mầy. Ðồ con gái hự..(Cười. Cúp máy .)
Bà Năm : ( vừa về đến )
- Con Hành về rồi hả ông ?
Ông Năm :
- Chưa .
Bà Năm :
- Thẳng đến chưa ?
Ông Năm :
- Thẳng nào vậy ?
Bà Năm :
- Thì thằng rể mình chớ thẳng nào. . .
Ông Năm :
- Hứ. Mẹ con giống y chang ... Thằng rể, thằng Kiệu gì đó thì nói rõ ra đi. Mẹ hỏi thẳng. Con gọi anh ấy, chẳng biết đường đâu mà rờ. Ngôn ngữ của mẹ con bà mấy người Việt quên gốc tiếng mình mà nghe chắc khùng luôn...
Bà Năm :
- Xí. Cổ lổ xỉ. Mỗi chút mõi lỗi phải. Bây giờ tôi hỏi ông nè. Thằng Kiệu đến Chưa ? Ừa, trả lời dùm cho tôi nhờ cái đi .
Ông Năm :
- Tui ngồi có mình ên đây bà hỏng thấy hả ? Không lẻ thằng rể qúi bà đến tôi đem giấu nó trong phòng con gái bà ?
Bà Năm : (lườm ông Năm)
- Hứ ! Vô duyên... Không lẻ nó dám ngồi tréo ngoảy táng dóc với ông già vợ nó ở phòng khách? Xí ! Người gì mà gúc mắc đầy mình...Nè, nó đến nhớ biểu nó chở tui đi công việc chút nhen......Nhớ đà. Tui vào thay đồ. Nó tới là đi liền đó ...
Ông Năm :
-Vừa thôi bà. Cho nó đến đây là để hai đứa nhỏ gặp gở tâm tình với nhau. Ðâu phải qua đây làm rể như hồi tôi cưới bà vậy đâu. Qua thế kỷ 21 rồi đó. Bà liệu...
Bà Năm :
- Xí . Thế kỷ 25 cũng vẫn phải mần rể thôi. Muốn ăn phải lăn vào bếp - Muốn chết phải lết vô hòm. Ông chìu nó, thì tôi bắt con gái tôi lại, gả cho thằng khác. Ưà...
Ông Năm : (cười)
- Ngon ha ! Sợ bà bắt lại không được, cái rồi ôm gói theo nó để giữ cháu ngoại mới khổ chớ...
Bà Năm :(lườm ông năm)
- Còn lâu à ông Năm !
Ông Năm :( thở dài, cười)
- Nhớ thuở tôi đi mần rể mà ớn da gà. Hồi đó sao tôi khờ qúa. Phải như bây giờ tôi cho bà ở góa luôn...
Bà Năm :
-Hứ ! Làm như hồi đó cha mẹ tôi đày xách ông dữ lắm vậy...
Ông Năm :
- Hõng đày đọa mấỵ..Từ vùng 3 chiến thuật xin được có 7 ngày phép về mần rể .. . vậy mà bà nhạc chỉ cho gặp được mặt cô vợ chưa cưới có hai lần. . . Bây giờ bà giống y chang bà ngoại con Hành hồi đó... Vừa thấy mặt là bả đặt hàng liền. Ạ..Má nhờ thằng Năm mầy đắp bờ bao quanh hồ cá vồ dùm, kẻo nước rong cá đi hết...Má nhờ anh Năm nó láy ghe máy đưa má đi chợ Mỹ Tho thăm cô bác bên đó cho bà con biết mặt cháu rể ... Ạ..Thằng Năm mầy phụ giúp má...Trời thần đãt lỡ ơi ! Công việc của thằng mần rể luôn 24 trên 24, lúc nào cũng có. Sao hồi nhỏ tui ngu vậy hỏng biết ? Hèn nào ông bà xưa nói đúng thiệt ; Chừng ta sáng mắt ra thì chuyện đã rồị..Ứ hự !
Bà Năm :(cười )
- Hèn chi, bây giờ ông thông cảm thằng rể tương lai ông qúa há ?...
Ông Năm :
- Chớ sao. Thương người như thể thương thân mà bà. (lên giọng) Mà thôi, tôi cho bà biết : Chiều nay thằng Kiệu không thể chở bà đi được. Có người đi với nó rồi. Bà nghe rõ chưa ?
Bà Năm :
- Giỡn hoài. Ông nói chơi hay nói thiệt vậy ?
Ông Năm :
- Tôi nói như đinh đóng cột. Một cộng một là hai... ừa.
Bà Năm :(nhăn nhó)
- Kỳ ha ! Ông định bắt nó đi đâu vậy ?
Ông Năm :
- Không phải tui bắt. Bà muốn đi đâu tui chở cho đi.
Bà Năm :(khoát tay)
-Thôi thôị..Ði với ông bực mình lắm.Vừa đế n nơi chưa chi đã hối về . Dễ giận! Tại sao không để thằng Kiệu chở tui đi ?
Ông Năm :
- Tại vì nó bận đi với người khác...Thế thôi !
Bà Năm :
- Tui nghĩ, ngoài ông ra, không ai quan trọng hơn bà gìà vợ nó hết... Nhưng ông cũng nên biết, ở cái xứ nầy, mẹ quan trọng hơn cha... Ừa...
Ông Năm : (cườikhà)
- Biết rồi. Tụi đàn ông tui thuộc hạng chót mà...Nhưng mà bà chỉ thuộc loại quan trọng với tui thôi. Chưa chắc thằng rế bà coi bà quan trọng như tui đâụ..Hỏng tin, bà cứ chống mắt lên coi lời tui có đúng hong. Ừa.

Lớp 2
( Hành, con gái ông bà Năm vừa lái xe về đến )
Hành :- Ảnh đến chưa ba ?
Ông Năm :
- Chưa. (với bà Năm) - Ðó, bà hỏi con gái bà coi thằng rể bà chiều nay đi với ai ?
Bà Năm :- Ủa ! Mày với thẳng đi đâu vậy Hành ?
Hành : -Dạ, tụi con đi chơi vòng vòng đây thôi má .
Bà Năm :
- Chèn đét ơi ! Mầy giữ ý giữ tứ một chút nhen Hành. Con gái con đứa gì...Chồng chưa cưới mà để nó xách đi vòng vòng ...Bà con thiên hạ trông vào coi sao được con...?
Ông Năm : (chọc tức bà Năm)
- Mầy để nó đi với bả coi được hơn à Hành ...
Bà Năm :
- Lãng quá ông ơi ! (với Hành) - Nè, thằng Kiệu tới, bảo má nhờ nó đưa đi công việc một chút nhen Hành.
Hành :
- Thôi ! Ba đưa má dùm đị..Tụi con đi có việc cần hơn mà.
Bà Năm :(lớn tiếng)
- Việc gì ?
Ông Năm : - Việc của nó, kệ nó. Bà hạch hỏi chi vậy. Kỳ hong !
Hành :
- Thank you Ba !
Bà Năm :
- Ừa. Cám ơn ổng đị..Rồi biểu ổng lo luôn cái đám cưới cho mầy với thằng Kiệu. Tao không nhúng tay vào nữa đâu.
Ông Năm : (cười)
- Khỏi lo con. Ba chỉ cần gọi một cú điện thoại lại nhà hàng K là xong từ YAđến Z. Khỏi thở dài than vắn, nhó nhó nhăn nhăn như bà mẹ phúc hậu của con đâu...
Bà Năm: (sắc giận)
- Ðược rồi ! Ông cứ việc bắc cầu cho nó leo đi . . . Từ nay mụ già nầy chấm dứt bổn phận với cái nhà nầy rồi đó nhen ! Hứ, thứ đồ con bất hiếụ..(bực tức vào nhà trong )
Hành :
Mom-mi ..Ðừng giận mà...(chạy theo bà Năm).
Ông Năm: (nhìn theo cười)
- Ðúng là tánh đàn bà. Mỗi chút m‡ỗ giận lẫy, nung nẩy, ngoe nguẩỵ..Thấy mà ghét !

Lớp 3
(Ông Tư, ba của Kiệu đến )
Ông Tư :(bước vào)
- Dạ, chào anh Suôi !
Ông Năm:
- Ô ! Anh Suôi mới tớị..Mời anh vào. Ngồi đi anh suôi...
Ông Tư ( bước tới sofa ngồi )
- Xin lỗi . . .Tôi vừa nghe chị Suôi nhắc tên thằng Kiệu. Chắc là chị Suôi giận thằng nhỏ tui...?
Ông Năm : (cười vui vẽ)
- Có gì đâu anh suôi ơi ... Tánh đàn bà mà.
ÔNG TƯ:
- Dạ, cám ơn anh chị đã niệm tình tha thứ. Nhưng tui tự xét thấy con hư là tại mẹ anh à. Nhưng mà mũi dại thì lái phải chịu đòn. Tụi đại diện cho bà nhà tui đến xin lỗi anh chị. Nhất là chị Suôi....
Ông Năm ( lại cười )
- L‡ỗ phải gì anh Suôi ơi ! Ở cái xứ sở tự do nầy thì vậy đó. Phái nữ họ ưa lên cơn bất tử lắm. Cánh đàn ông mình cứ phớt tỉnh Ăng-lê mà sống , thét mét mấy bả mãi có ngày mình đứt dây thần kinh luôn anh ơi...
Ông Tư :
–Ối giời, Anh Suôi nói đùa chi... Chị Suôi tui giận hoài thì chết . . . Ðầu đuôi cũng tại thằng nhỏ tui mà...
Ông Năm :
- Thằng Kiệu có đến đây đâu. Nó đâu có lỗi gì. Tại nhà tôi, bả lên cơn đó anh ơi !
Ông Tư :
- Ðó...đó...Tại nó chưa đến mà làm chị Suôi giận đó. Má nó cũng tức mình la nó bên đó anh suôi ơi...
Ông Năm :
- Ủa, thằng rể tôi làm điều gì không phải khiến chị Suôi tức giận bên đó vậy anh Suôi ?
Ông Tư :
- Anh nghĩ coi, đi làm về, má nó biểu qua bên nầy coi anh chị có gì cần giúp không. Luôn dịp chở vợ chồng tui qua thăm anh chị một thể. Nó biểụ..A... Tía chở Má đi trước đi. Con còn bận ghé bồ con chút....Con đến sau. Má nó rầy; Sắp cưới vợ rồi đó nghe hong. Chỉnh chạc lại chút nghen con. Nó cười hề hề . . . còn chọc quê’bả nữa chớ. Nó nóị..Con đâu phải con gái đời xưa mà má dạy tứ đức tam tùng....Rồi nó xách xe nó vọt ...Bả nổi tam bành bả chưỡi nát cha nó hết chơn....Ứ hự ! Mình tui nghe ráo trọi anh Suôi . Con cái thời bây giờ...Bực ghê anh Suôi ơi !
Ông Năm : ( cười , nói vui )
- Thì anh vừa bảo : Mủi dại, lái phải chịu đònmà . . . Cho nên con bị mẹ chưỡi thì cha phải nghe chứ saọ..Lổ lã gì đâu anh ơi. ( hai suôi gia cùng cười ) Uống trà đi anh suôi.
Ông Tư :
- Cám ơn anh .( giọng thật thà) Anh Suôi biết hông, chưỡi đã rồi cái bả lịnh cho tui đi kiếm nó mới khổ chứ. Tui định đâu có thèm đi kiếm anh. Nhưng thấy bả khóc tức tưỡi cũng tội nghiệp . . . nên bỏ cũng không đành ...
Ông Năm : ( cười )
- Tôi biết mà. Lệnh các bà, toàn bằng nước mắt. Ðúng hong ?
Ông Tư :
- Ðúng qúa đi chứ ! Tôi lấy chìa khóa xe là bả ngưng khóc như đàn đứt dây vậy anh suôi . Tôi lái xe đi lanh quanh chứ có biết bồ bịch gì của nó đâu mà kiếm. Chán qúa, tui tạt qua đây coi nó có đến anh chị chưa...
Hành : (Ðứng trong nghe rõ câu chuyện, bực tức bước ra)
- Thưa Tía mới qua !
Ông Tư :
- Ừ, Tía đi kiếm thằng Kiệu. Nhân thể ghé thăm anh chị suôi đây con .
Hành : ( giọng hờn trách )
- Tía kiếm chi cho mệt. Ðể ảnh tự do tâm tình với bồ cũ ảnh, có gì đâu tía...
Ông Tư :
- Sao được con. Ba đã từng dạy nó. Có vợ có chồng thì phải nhất mực thủy chung. Nó không nghe Ba sẽ đánh đòn…Chớ saọ( với ông Năm ) Tử bất giáo Phụ chi họa sao anh suôi. Ðúng hong ?
Hành :
- Cám ơn Tía ! Ba con cũng thường dạy: Con gái phải biết đề phòng mấy tên “sở khanh” trước, để khỏi rước họa vào thân . Cũng nhân đây con xin phép ba má con và Tía, cho con trả lại lễ vật đính hôn với anh Kiệu, để ảnh tặng người khác. Xem như con và ảnh từ nay không có quan hệ gì hết....
Ông Tư : ( quýnh lên )
- Ậy ... ậy .. .Con đừng làm vậy. Dù gì cũng còn Tía Má, Anh Chị Suôi đây. Còn người lớn nửa chớ. Áo mặc sao qua khỏi đầu được con.
Ông Năm: (cười)
- Thời nầy nó mặc vestone không anh ơi. Hơn nửa thằng Kiệu là con trai, dễ gì anh đặt đâu nó chịu ngồi đó.
Ông Tư : (qủa quyết)
- Anh chị Suôi và con dâu tui cứ yên tâm. Nhà tui là gia đình khuôn giáo lễ nghi. Tui nhất định bắt nó phải từ bỏ cái tật bồ bịt nhố nhăn… Ðến trầu rượu xin lỗii anh chị và con dâu tui. Phụ xử tử phải vong chớ ...Thiệt mà.
Ông Năm :
- Sorry được rồi anh suôi ơi. Bên nầy khó kiếm trầu lắm...(cười khà khà )

LỚP 4
KIỆU: ( Bước vào )
- Thưa bạ(thấy ông Tư) -Ủa, Tía đến rồi à ? Xin lỗi. Chắc Má và em Hành chờ con hơi lâu. Con kẹt, đi thay nhớt chiếc xe.
Hành :( giọng hờn dỗi )
- Anh cứ tự nhiên lo cho người khác đi. Em và má... đâu có quan trọng gì đâu . . .
KIỆU : ( cười )
- Anh xin lỗi thiệt mà...Công việc Má và Em là ưu tiên 1 thôị..Ðâu có việc nào hơn được đâu...
Ông Tư : ( nổi giận )
- Dẹp cái trò lừa đảo của mầy đi. Xe mầy tao thay nhớt hôm qua. Anh chị Suôi và con Hành giận mầy là đáng lắm. Kẻ có lỗi biết hối còn chăm chế được, chớ còn láo toét như mầy thì không thể bao dung đâụ. Hồi chiều giờ mầy chui chỗ nào ? Con nhỏ nào bồ bịt mầy. Nói thật đi. Tao sẽ rót rượu xin anh chị suôi tha thứ cho mầy. Xin vợ mầy nó bỏ qua cho mầy. Ấm ớ chạy tội thì đừng có trách....Con Hành nó trả sính lễ cưới hỏi lại cho mầy đây nè...
KIỆU: (chưng hửng hỏi Hành)
- Gì kỳ vậy Em ?
ÔngTư : ( lớn tiếng )
- Hổng có kỳ kèo gì hết. Sự thật lúc nào cũng là sự thật. Tao hỏi mầy. Có cô con gái nào đường hườn mà dám ưng cái thằng đàn ông bồ bịt ba-lăng-nhăng như mầy hông ?
KIỆU :(Gảy đầu . . .Nhăn mặt)
-Con bồ bịt hồi nào mà tía “chụp mũ” con vậy ? Con thưa Tía ra toà về tội vu khống vô bằng cớ cho coi...
Ông Tư :
- Trời đãt ! Cái thằng nghịch tử bất hiếu nầy lại kiếm chuyện chạy tội nửa. (tằng hắng ) - Nè, tao nhắc mầy biếtt, ở đây là xứ tự do. Ðừng bắt chước cái mửng con tố cha . Em tố anh đó hỏng tốt lành gì đâu nghen con...
KIỆU : (bệu bạo)
- Ai biểu ...Mỗi lần bị má la . . . cái Tía kiếm chuyện chụp mủ qua con chi...
Ông Tư :
- Tao nói có sách mách có chứng nhen mậy. Tao hỏi mầy. Lúc đi làm về, má mầy biểu qua liền bên anh chị suôi. Mầy nói còn bận lại đằng bồ mầy chút đã. Rồi mầy bỏ mầy vọt. Ðúng hong ? Thằng con hư thân mất nết. ..
KIỆU: ( qủa quyết )
- Thưa Tía không đúng... . Con thấy đây là một kiểu vu cáo tàn bạo, đâm sau lưng chiến sĩ...Làm cả nhà hiễu lầm bậy bạ hết chơn...Tức thiệt ...(mếu máo )
Ông Tư : ( nóng đỏ mặt )
- Lầm hả...Cây lên đầu mầy bây giờ nè. Cho mầy gọi 911 trước đó...( Ðứng lên ) Mầy theo bồ theo gái chứng cớ rõ ràng mà còn dám bảo tao chụp mủ vu oan cho mầy hả...?
Ông Năm :
- Xin Anh Suôi bớt giận cho phép con nó nói. ( Ông Tư ngồi lại vào sofa ) - Kiệu ?
KIỆU :
- Dạ !
Ông Năm :
- Tạm thời ba tin con bị rầy oan. Vậy con nói cho Tía con và ba biết : Chiều đến giờ con đi đâu ? Tại sao phải giấu giếm việc đi thăm cô bồ cô bạn gì đó...làm cho Tía con giận ...Chi vậy ? Con trai hể dám làm thì dám chịu chớ !
KIỆU:
- Thưa ba con có đi thăm cô bồ nào đâụ..Con nói đi lại THẰNG BỒ ...Tía con nghe chưa chính xác là qui chụp, chia cắt, gieo rắc, chia rẽ tụi con rồi...
Ông Năm : - À ! Té ra là vậy. Thằng bồ mà hiễu là con bồ. Thiếu chính xác một cách ác liệt Thiệt...Chết người như chơi ha...
Ông Tư : ( vẫn nổi nóng)
- Anh Suôi đừng có tin nó.( với Kiệu ) - Xe mầy tao thay xăng nhớt đầy đủ hôm qua rồi. Nay mầy còn đặt điều qua mặt mọi người ..Vậy mà còn dám nói tao nghe không chính xác là sao ?!
KIỆU :
- Thưa Tía nghe không chính xác là nghe không rõ. Và tai nạn của sự nghe không rõ là ít cho nạn nhân nói và chịu khó nghe hết đầu đuôi lời giải bày...
Ông Năm : ( cười )
- Ðược rồi . Tía con và Ba sẽ nghe con giải bày. Nói đi. Tại sao phải nói dối là đi thay nhớt xe. . Chi vậy ?
KIỆU:
- Cám ơn Ba và Tía . Chuyện thế nầy : Hồi 8 giờ sáng nay, em Hành con điện thoại qua sở bảo chiều về ghé qua để hai đứa đi Hi Chợ Xuân Việtt Nam. Tãt nhiên là con theo ý … vợ con rồi...
Ông Năm :
- Tốt ! Ở xứ tự do nầy mà biết qúi đàn bà như vậy là tốt. Phải hong anh suôi ? Rồi sao nửa ?
KIỆU :
- Chiều gần đến giờ tan cày, má ở đây lại gọi qua. Má bảo về ghé chở má đi xem giang hàng ở Hội chợ Xuân một chút...Khổ tới tắp cho con rồi đó ...
ÔNG TƯ : ( với ông Năm )
- Ðó anh thấy hông. Tuổi trẻ bây giờ mỗi cái mỗi kêu khổ...Tui hồi nhỏ mần rễ cực tối mặt mà có dám than thở tiếng nào đâu...
ÔNG NĂM : ( cười )
- Thì tôi cũng như anh. Vì mình sợ mất vợ không dám than thôi. Tụi nhỏ ngày nay nó hay hơn mình. Cực khổ sướng vui gì nó cũng nói rạ..(với Kiệu ) Ba thấy con than khổ là đúng...Má con bả có làm rể đâu mà bả cảm thông được cái khổ đó.....
KIỆU : (Nhìn vào thấy bà Năm . . .nói lính quýnh )
- Dạ đâu có ba. Con chở Má và Em Hành con đi xem Hội chợ Xuân , vui chứ có cực nhọc chi đâu...
ÔNG TƯ :
- Vậy là tại tao với má mầy sai mầy chở qua thăm anh chị suôi nên mầy than khổ chắc ?
KIỆU :
- Ðâu có Tía !( đọc nhanh như trả bài ) Công Cha như núi Thái Sơn. Nghĩa Mẹ như nước trong nguồn chảy ra. Một lòng yêu mẹ kính cha . Cho tròn chữ hiếu, mới là đạo con… mà. Tía đã từng dạy như vậy. Con đâu có quên..... (gảy đầu) -Tại sao người già ưa bắt bẻ qúa vậy hỏng biết....Tía định chụp mũ bất hiếu cho con nửa rồị..Khổ ghê !
Ông Năm :
- Vậy chớ con than trách ai ? Nói rõ cho tía con nghe.
KIỆU :
-Dạ ! Con than chuyện thằng bồ ....Không, thằng bạn thân của con. Nó cũng gọi tới. Nó bảo : Việc gì cũng gác lại. Ðêm nay phải giành đi với nó. Ba mươi năm mới có một lần. Tụi nó đồng lòng cử con làm Trưởng ban điều hợp gian hàng tuổi trẻ hải ngoại tại Hội chợ Xuân năm nay nửa chứ . Ba và Tía nghĩ coi con có khổ chưa ?!
ÔNG TƯ :
-Chị Suôi đây và vợ mầy với lại thằng bạn. Ai quan trọng, cần lo, mầy không biết à.? - Sao mà tối dạ qúa vậy mậy ?
ÔNG NĂM: ( cưới hà hà )
- Chắc là vợ quan trọng nhất phải không con ?
KIỆU :
- Dạ đúng !...(giật mình ) Dạ đâu có. Nếu hổng có má con thì đâu có vợ con ...Con phải có hiếu với má con trước chớ !
Ông Tư :
- Dữ ác hôn. Mới thấy nó giống tui được một chút đó ...Nhưng tao hỏi mầy nè. Nếu chỉ có má mầy bển với chị suôi mà hỏng có tao và anh suôi taọ..Có tụi bây hong ? Ừa...
Ông Năm : ( lại cười )
- Thôi cũng được anh suôi. Nó có hiếu với mấy bả cánh đàn ông mình ăn ké cũng an ủi chút đĩnh rồi ...Sợ nó học đòi . . . rồi quên tuốt luốt mới đáng trách chớ . . .( với Kiệu ) Bây giờ con tính sao?
KIỆU :
- Dạ, con có cách ổn thõa rồi....
Ông Năm : (cười )

- Cách nào ? Làm bộ đi thăm bồ thăm bạn. Ði đổ nhớt, đổ xăng... Trì hoãn. hết thời gian, huề cả làng , đúng hong ?
KIỆU :
- Dạ con đâu dám mánh mung vậy ba… Con mượn chiếc xe 8 chỗ ngồi của thằng bồ con. Ðịnh tới đây chở ba má, em Hành rồi quay về bển rước Tía má con đi dự lễ khai mạc Hội Chợ Mùa Xuân luôn...Không dè chiếc xe nó khô nhớt phải đi thay nên trể giờ...Bạn con nó ngồi ngoài xe kìa kìa . . . ( thở ra ) . Hiễu lầm hết chơn.....
.Ông Năm :
- Sự hiễu lầm suýt nguy hiễm hạ..Con Hành đâu rồi ?
Hành : ( nhìn Kiệu cười bẽng lẽn )
- Dạ, Con đây nè ba .
Ông Năm :
- Sao ! ( nhìn con gái cười ) Bây giờ trả nhẩn cưới lại cho thằng Kiệu phải hong ?
Hành : (Nhìn Kiệu cười khúc khích )
- Ba hỏi kỳ qúa hà .
Ông Năm : ( mắng yêu con gái )
- Chưa chi đã ghen bóng ghen gió ...(với Ông Tư) Nó giống y chang má nó anh suôi...
Bà Năm : ( từ nhà trong bước ra )
- Phải rồi. Hứ! Cha con như khuông đúc mà đổ thừa nó giống tui...
Ông Năm : ( cười )
-Thì tôi chỉ nói nó giống dòng máu ‘Hoạn Thư’ của bà thôi mà...
Ông Tư :
-Ôi, anh Suôi nói vui thôi. Xin chị Suôi đừng giận.
Bà Năm : (trừng mắt với ông Năm)
- Không nể mặt anh Suôi tui không có nhịn ông đâu à nhen . . .
Ông Năm :
- Thì lâu lâu bà cũng cho tôi lên ...một chút chứ. Mà thôi mẹ con bà làm ơn sửa soạn nhanh đi. Thằng nhỏ còn về bển đón chị suôi nửa đó.
Hành :
- Dạ. Con và má sửa soạn xong hết rồi ba. ( với Kiệu ) Em Sorry. Hiễu lầm. Ðừng giận nha...
KIỆU :
- Ngu sao giận...( cùng cười )
Ông NĂM :
- Nè Kiệu ?
KIỆU: - Dạ ! Thưa Ba ?
ÔNG NĂM :
- Năm nay Hội chợ có nhiều gian hàng không con ?
KIỆU :
- Dạ nhiều lắm ba . Cửa hàng Tuổi trẻ tụi con năm nay, được phụ huynh giúp vốn qủi cứu trợ có khoản mười mấy lượng vàng . Chúng con sẽ tổ chức sổ số. Vừa vui xuân vừa thêm lợi nhuận gởi về cứu trợ quê nhà bị thiên tai bão lụt nửa ba.
Hành :( hăng hái )
- Mỗi vé trúng độc đắc 2 lượng vàng đó ba...
Bà Năm :
- Chu choa... mẹt ơi! Mỗi vé trúng 2 lượng. Chà, biết đâu, 6 người mình mua 6 vé đều trúng hết. Vị chi là 12 lượng. . . . Thấy chưa... Tui nói hay hỏng bằng hên mà...
Ông Năm : (cười ) - Mẹ con bà ...Thiệt là...
Bà Năm : (Trừng ông Năm)
- Thiệt chứ tôi nói giả hả ?
Ông Năm :
- Nghe tới vàng là cặp mắt sáng rỡ . Ai mà xổ cho bà một hơi 6 lô độc đắc ? . . . Hèn nào người đời chẳng bảo: Dùng lửa thử vàng. Dùng vàng thử đàn bà . Ðúng qúa mà...
Hành : ( ôm cổ ông năm liếng thoắng )
- Người ta cũng nói “Dùng đàn bà thử đàn ông” nữa phải hôn ba...? ( nhìn bà Năm cười ranh mãnh )
Ông Năm : ( mắng yêu con gái)
- Cha mầy!
( Tất cả cười vang . Tiếng nhạc Xuân vang lên rộn rã…. Màn đóng nhanh .)

Xuân ly hương thứ 8/2005

Sông Cửu

Mục Lục

2. Trầm Cảm

Bác sĩ Nguyễn văn Ðích

Kỳ này, mời quí độc giả đọc bài viết của Bác sĩ Nguyễn Văn Ðích về bệnh tâm thần trầm cảm, còn gọi là bệnh buồn sầu hay buồn chán (depression). Bác sĩ Nguyễn Văn Ðức

Trong chương trình phát thanh “Sức Khỏe” hàng tuần, chúng tôi đã đề cập đến những đề tài như cao áp huyết, tiểu đường, viêm gan, khám ngừa ung thu. Hôm nay chúng tôi muốn đề cập đến một khía cạnh khác của đời sống cũng rất quan trọng và phổ biến mà chúng ta nhiều khi còn chưa chú ý đầy đủ, đó là sức khoẻ và bệnh về tinh thần.

Thưa quý vị, mỗi ngày khi người Mỹ hay Âu châu gặp nhau, họ đều hỏi, “Hôm nay ông/bà làm saỏ” Ta dịch là, “Ông/ Bà có khoẻ không?” Chữ “khoẻ” của ta thiên về cơ thể, chữ “làm saỏ” của Âu Mỹ có tính chất toàn thể, hỏi về nhận định của người được hỏi về tình trạng chung của người đó.

Người hỏi muốn bày tỏ quan tâm giữa người và người; câu hỏi đã trở thành tục lệ trong giao tế, được lặp đi lặp lại, trở thành thông lệ, và người được hỏi cũng trả lời theo thông lệ: “Tôi cảm thấy tốt, còn ông/bà thì saỏ” Tuy ai cũng hỏi và trả lời giống nhau nhưng nghe cách trả lời, người hỏi đánh giá được tình trạng tâm lý của người được hỏi và ước đoán thái độ của người đó. Hàng ngày, nếu chúng ta không đăng ký và trả tiền để ngăn chặn sự quảng cáo bằng điện thoại thì chúng ta có thể nhận đuợc nhiiều cú điện thoại không mong muốn của những người không quen biết đường đột gọi đến để mời chào dụ dỗ chúng ta mua hàng, đi du lịch giá rẻ, v.v.. Họ bao giờ cũng bắt đầu bằng cách hỏi thăm dò, “Hôm nay ông/bà thế nàỏ” Tùy theo cách chúng ta trả lời, nếu chúng ta nói tôi cảm thấy tốt, khỏe, thì họ sẽ tiến tới, nói liên tục, mồi chài đủ thứ; nếu chúng ta nói không cảm thấy tốt, họ sẽ rút lui ngay, hẹn lại một ngày khác thuận tiện hơn.

Tôi đưa ra hai thí dụ trên để đi vào một vấn đề quan trọng trong đời sống hàng ngày, đó là cảm nhận của mỗi người về bản thân mình và hệ quả của nó trong quan hệ với người khác.

Cảm nhận về bản thân, cũng giống như áp huyết, đường trong máu, mỡ trong máu, luôn luôn thay đổi, nhưng với đa số mọi người, sự thay đổi ở trong một giới hạn gọi là “bình thường”, phù hợp với đời sống bình thường. Ở một số người, cảm nhận về bản thân thấp hơn bình thường, gọi là trầm cảm.

Trầm cảm là gì?

Trầm cảm là một tình trạng bệnh lý mà người bệnh cảm thấy mệt mỏi, buồn bã chán nản, thấy cuộc sống vô nghĩa, không có hứng thú, không thiết sống, không có hy vọng, họ mất tự tin, cảm thấy mình thấp kém và bất lực.

Trầm cảm là bệnh khá phổ biến, nhiều khi bị bỏ sót, không được chẩn đoán ra. Ước tính có 17 triệu người Mỹ bị trầm cảm, con số này cũng bằng số người bị tiểu đường. Trầm cảm xảy ra ở mọi người, mọi lứa tuổi. Phụ nữ hay bị trầm cảm hơn nam giới. Ít nhất 10% những người đi khám bệnh ngoại trú bị trầm cảm, ngay cả một nửa số người mang bệnh cơ thể cũng có những nét trầm cảm.

Trầm cảm biểu lộ như thế nào?

Người bị trầm cảm thường có vẻ khiêm tốn, ít hoạt động, nói nhỏ và chậm, ngồi yên, thụ động, nhìn xuống. Hội Tâm thần Hoa kỳ kiệt kê những triệu chứng của trầm cảm như sau:

- hàng ngày buồn bã, đặc biệt vào buổi sáng,
- không còn thích thú trong những công việc mà họ vốn ưa thích,
- giảm hoặc tăng cân nặng,
- khó ngủ hoặc ngược lại, ngủ nhiều,
- chậm chạp, hoặc ngược lại dễ bị kích thích, dễ gắt gỏng nóng giận,
- mệt mỏi, ngay từ buổi sáng,
- cảm thấy không có giá trị hoặc có mặc cảm tội lỗi,
- không tập trung suy nghĩ được hoặc không quyết định được,
- nghĩ đến sự chết hoặc có ý định tự tử.

Có những mức độ nặng nhẹ khác nhau, có người chỉ mệt mỏi chậm chạp, làm việc kém hiệu năng, có người chỉ ở nhà, không giao dịch với ai, khóc một mình, không ăn không ngủ được, gầy ốm suy kiệt, có người muốn tự tử, tìm cách tự tử, có người tự tử chết.
Chẩn đoán
Như đã nói, trầm cảm là một bệnh có biểu lộ tinh thần nên không có xét nghiệm nào cho thấy trầm cảm. Chẩn đoán dựa vào thăm khám tinh thần qua tiếp xúc giữa thầy thuốc và bệnh nhân. Tiêu chuẩn để chẩn đoán là thời gian kéo dài của triệu chứng (trên 2 tuần) và ảnh hưởng của các thay đổi tinh thần trên đời sống của người bệnh, nghĩa là hậu quả đối với bản thân và quan hệ xã hội.
- hậu quả đối với bản thân: người bệnh không ăn ngủ được bình thường, bị gầy ốm, giảm thể lực và sự minh mẫn, không tập trung suy nghĩ được do đó học hành và làm việc kém, không thăng tiến được;
- hậu quả trong quan hệ: gia đình không vui vẻ, mất hạnh phúc, không yên tâm làm ăn, con cái không được dạy dỗ tốt, giảm ý chí cầu tiến;
- hậu quả trong việc làm: chậm chạp, kém năng suất, thiếu sáng kiến, mất ngày công lao động, không hòa hợp với người cùng làm, cãi cọ, gây sự, kiện tụng, giận dỗi.

Tuy không có xét nghiệm để xác định trầm cảm, bác sĩ bao giờ cũng làm xét nghiệm để loại bỏ các bệnh cơ thể có thể cho triệu chứng giống trầm cảm như thiếu máu, tiểu đường, bệnh của tuyến giáp trạng.

Ðiều trị
Tuy có nhiều hậu quả nặng nề, trầm cảm lại là bệnh có thể chữa được. Nếu được điều trị, người bị trầm cảm sẽ trở lại vui vẻ, hết than đau những bệnh không giải thích được bằng một nguyên nhân thể xác. Sự điều trị có thể thay đổi hẳn con người trầm cảm, làm cho họ vui vẻ yêu đời, sống có ý nghĩa và có ích lợi cho bản thân và mọi người.
Có nhiều loại thuốc chữa trầm cảm:
- các thuốc mới (SSRI), làm tăng chất serotonin, là một chất cần trong sự dẫn truyền các tín hiệu thần kinh trong não bộ, thuốc rất hữu hiệu, ít tác dụng phụ;
- các chất chống trầm cảm cũ thuộc nhóm tricyclic antidepressants (TCA), tác động trên nhiều chất trung gian hóa học trong sự dẫn truyền tín hiệu thần kinh, cũng hữu hiệu nhưng có nhiều tác dụng phụ, ít còn được dùng;
- các thuốc ức chế monoamine oxidase (MAO), dùng trong những trường hợp đặc biệt;
- các thuốc ổn định thái độ tự cảm (mood stabilizing) như tegretol, valproic axid, lithium và các thuốc chống loạn thần mới như olanzapine, risperidone dùng trong trường hợp trầm cảm trong rối loạn luỡng cực (bipolar disorders).
Ðiều trị tâm lý (psychotherapy) cũng có kết quả nhưng chậm, khi cần có thể kết hợp sau khi đã bắt đầu điều trị bằng thuốc.
Các điều đáng chú ý là:
- các thuốc chữa trầm cảm đều có thể có một ít tác dụng phụ, nên cần bắt đầu bằng liều nhỏ rồi tăng dần, cần chọn thuốc phù hợp với từng người,
- thuốc không có tác dụng ngay, trong tuần lễ đầu, bệnh nhân chỉ cảm thấy dễ ngủ, sau 3 tuần mới dần dần thấy khoẻ hơn, bớt buồn chán, dễ chấp nhận các khó khăn thử thách hơn, bệnh nhân nhiều khi không nhận thấy sự khác biệt, chỉ có người chung quanh nhận thấy, do đó, bệnh nhân không biết lợi ích của thuốc,
- bệnh nhân cần điều trị lâu dài, ít nhất 6 tháng, nhiều khi lâu hơn nữa vì bệnh dễ bị tái phát nếu ngưng thuốc.

Tóm lại, trầm cảm là:
- bệnh phổ biến, có hậu quả rõ rệt đối với bệnh nhân, gia đình và xã hội,
- là bệnh chữa được, kết quả của việc trị liệu rất khích lệ,
- người ta thường có thành kiến, cho tâm thần là một bệnh xấu nên không chấp nhận, tìm cách lẩn tránh, không chấp nhận bệnh,
- nhiều khi không được nhận biết, bị bỏ sót, nhầm lẫn với các bệnh cơ thể khác khiến đi tìm và chữa các bệnh cơ thể không có hiệu quả,
- bệnh nhân không hợp tác với điều trị, vì người bị trầm cảm thụ động, không tìm đến điều trị, thuốc lại có tác dụng phụ, không có tác dụng ngay lập tức, và phải uống thuốc liên tục trong nhiều tháng hay nhiều năm.
Kết luận

Ta cần lưu ý đến khía cạnh tinh thần của đời sống, giữ gìn sức khoẻ tinh thần, vốn rất quan tọng. Phải gạt bỏ thành kiến vốn cản trở sự hành động và tiến bộ, phải tổ chức để khuyến khích, duy trì sự điều trị trầm cảm. Mô hình gia đình cổ truyền của Việt Nam là một cơ cấu tốt, nâng đỡ nhau giảm bớt trầm cảm nhất là đối với người lớn tuổi. Trong xã hội Mỹ, có các nhóm hỗ trợ và các hội chuyên nghiệp (như Hội Tâm thần Quốc gia - National Mental Health Association - và National Alliance for the Mentally Ill), có mục đích giáo dục quần chúng và nâng đỡ những người có vấn đề về tinh thần.

Atlanta, Georgia
Oct. 24, 2004

Bác sĩ Nguyễn văn Ðích

Mục Lục

VI. Giới Thiệu - Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật ___________________________________________________

1. Trường Stafford House College

Kính mời các bậc phụ huynh và học sinh quan tâm tới tham dự buổi hội thảo:
HỘI THẢO DU HỌC ANH & THI HỌC BỔNG
Trường Cao đẳng Stafford House

Thi giành học bổng 30 - 50% học phí và chi phí ăn ở.
Thời gian: 16h30 - 18h30 Chủ nhật, ngày 13 tháng 03 năm 2005
Ðịa điểm: Phòng Hội thảo tầng 2 SUNRISE VIETNAM, 93 Ðội Cấn, Hà nội

Giới thiệu về trường:

Trường Stafford House College đýợc thành lập vào nãm 1952 tại Kensington và chuyển tới Canterbury (trụ sở hiện tại) vào những nãm 70. Với 50 năm kinh nghiệm và thành công, tiêu chí của trường là không ngừng hoàn thiện nhằm đạt được những chuẩn mực cao nhất và phát triển nãng lực toàn diện của các sinh viên. Phần lớn các học sinh tốt nghiệp từ Stafford House College đã được chấp nhận vào các trường đại học danh tiếng của Anh, Mỹ và các trường đại học lớn trên thế giới.

Vì sao lựa chọn trường:
- Trụ sở tại thành phố Canterbury, cách London chỉ 1h đi tàu điện ngầm và cách nứớc Pháp chỉ 1h đi bằng ô tô buýt qua đường ngầm xuyên biển.
- Thành phố yên bình, chi phí sinh hoạt thấp.
- Lớp học nhỏ chỉ khoảng 11 học sinh/ lớp.
- Và cơ hội giành học bổng trị giá tối đa tới 50% học phí và chi phí ăn ở.

Ðể biết thêm thông tin chi tiết, xin vui lòng liên hệ:

TRUNG TÂM THÔNG TIN VÀ TY VẤN DU HỌC QUỐC TẾ SUNRISE VIETNAM 93 Ðội Cấn, Ba Ðình, Hà nội

ÐT: 04. 7224878 * Email: sunrisevietnam@fpt.vn * Web: www.sunrisevietnam.com

Mục Lục

2. Nguyệt San Gia Ðình

Nguyệt san Gia Ðình tại Úc châu là một nguyệt san đầu tiên dành riêng cho gia đình và phụ nữ Việt, in bằng tiếng Việt.
http://www.giadinh.com.au

Lá thư toà soạn có thể download từ địa chỉ này:
http://www.giadinh.com.au/issue1.pdf hay http://www.giadinh.com.au/issue1.zip

Xin giới thiệu đến các bạn đọc của Giao Muà.

Minh Trần
Editor Assistant

Mục Lục

VII . Hộp Thư Toà Soạn ___________________________________________________

Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu sau đây : Bích Hà, Châu Thái Lê, DHH, Hương Kiều Loan, Hoàng Yến, Ngọc Dung, Nguyên Ðỗ, BS Nguyễn Văn Ðích, Nguyễn Hải Bình, Nguyễn Hữu Viện, Nguyễn Nguyên Thanh, Niệm Nhiên, NS Phạm Duy, Phạm Vũ Anh Nam, Phạm Ngọc Quỳnh Trang, Quang Ngọc, Sông Cửu, T. Vấn, Tân Văn, Thanh Thanh, Thy Lan Thảo, Tôn Thất Phú Sĩ, Trần Kiêu Bạc, Trần Thành Mỹ, Trần Thị Hà Thân, Trần Hoan Trinh, Vũ Thị Thiên Thư , Y Thy đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 36 . Một số bài khác sẽ được đăng dần vào số tới. Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương lai.

Mục Lục

Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà: 1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe), xin gửi email về GiaoMua@hotmail.com
2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe), xin gửi email về GiaoMua@hotmail.com
3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về: GiaoMua@hotmail.com 4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về: GiaoMua2002@aol.com Nguyệt San Giao Muà Homepage: http://www.GiaoMua.com Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà: 1. Xin các bạn gửi bài theo dạng VIQR (Vietnet) (dùng cách bỏ dấu như trong trang này) 2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM. 3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ email ở cuối bài hay không. 4. Bài vở xin gửi đến GiaoMua2002@aol.com 5. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về: GiaoMua@hotmail.com

Ðịa Chỉ Liên Lạc:

Nguyệt San Giao Muà
P.O . Box 378
Merrifield, Virginia 22116
USA

Trang Nhà

FastCounter by bCentral