Số 37

Ngày 1 tháng 5 năm 2005

www.GiaoMua.com

Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box 378
Merrifield, Virginia 22116
USA

GiaoMua2002@aol.com


Thư Ngá»



Thư Ngá»

Tháng Tư đã trôi qua, má»™t Tháng Tư buồn vá»›i tất cả má»i ngưá»i trên trên trái đất, trước sá»± ra Ä‘i cá»§a Ãức Giáo Hoàng Phao Lồ Ãệ Nhị, má»™t vÄ© nhân cá»§a Thá»i Ãại, má»™t Vị Giáo Chá»§ vá»›i tấm lòng vô biên hướng đến Nhân Loại trong Niá»m Thao Thức vá» má»™t xã há»™i công bằng, bác ái không có ngưá»i nghèo khổ lầm than. Ở đâu có áp bức, có bất công, có nghèo đói thì dưá»ng như ở đó có sá»± hiện diện cá»§a Ngài, để nói lên sá»± quan tâm cá»§a Ngài đối vá»›i cuá»™c sống con ngưá»i, mang lại niá»m hy vá»ng cho những kẻ cùng khổ.

Riêng đối vá»›i ngưá»i Việt Nam, trong cÅ©ng như ngoài nước, ngoài ná»—i Ä‘au buồn chung trước cái tang lá»›n cá»§a Nhân Loại còn mang thêm ná»—i Ä‘au cá»§a má»™t cuá»™c đổi Ä‘á»i gây biết bao nhiêu thảm cảnh cho đồng bào ruá»™t thịt, hàng ngàn ngưá»i bá» xác trong rừng sâu, trên biển cả, nuốt nước mắt bá» nÆ¡i quê hương thân yêu để lênh đênh trôi giạt khắp bốn phương trá»i.

Sau ba mươi năm nhìn lại, những hận thù cÅ©ng nguôi Ä‘i, những cá»™ng đồng ngưá»i Việt tha hương cÅ©ng quy tụ vá» nhau, tìm vỠđể gìn giữ cá»™i nguồn, Ä‘em khả năng mình xây dá»±ng cuá»™c sống má»›i, đào tạo lá»›p trẻ có thêm kiến thức cho hy vá»ng má»™t góp phần cho tương lai Ddất Nước giàu mạnh hÆ¡n, tiến kịp đà tiến hoá cá»§a các quốc gia tiến bá»™ trên toàn cầu.

Cùng trong chiá»u hướng chung đó, Giao Mùa cÅ©ng chia xẻ ná»—i Ä‘au chung cá»§a má»i ngưá»i và cùng góp tay nhau gìn giữ, phát huy ná»n văn hoá Việt Nam, gìn giữ tiếng Việt mãi mãi là ngôn ngữ đáng yêu nhất cho lá»›p đàn em, đàn con cháu sinh ra và trưởng thành trên những mảnh quê hương thứ hai nàỵ

Mạc Phương Ãình
BBT Nguyệt San Giao Mùa


Mục Lục

I . Thơ _______________________________________________________________________

1. Tháng Tư, Ở TrỠBao Lâu ______NNgương
2. Một Thoáng Quê Hương ______Nguyễn-Hải-Bình
3. Tâm Thơ ______Cao Nguyên
4. Núi Và Sông ______Mạc Phương Ãình
5. Tâm à Tháng Tư ______Thy Lan Thảo
6. Nỗi Buồn Còn Lại ______Trần Hoan Trinh
7. Tiếng Nguyệt ______Sông Cửu
8. Tình Ãầy ______Niệm Nhiên
9. Nhớ Lằn Roi Của Mẹ ______Trần Kiêu Bạc
10. Tôi Nhìn Em Ảo Ảnh Bên Trá»i ______Nguyá»…n Ãông Pha
11. Ãài Tưởng Niệm VietNam War Memorial ______Từ Phong/Thanh Thanh
12. Chị Tôi ______Ngá»c An
13. Chuyện Ãã Qua ______Hoàng Yến
14. Sá»± Sống trong tận cùng tuyệt vá»ng... ______Tiểu Sa
15. Em Có Thấy Lao Ãao ______Tôn Thất Phú SÄ©
16. Không Anh Ơi ______ Vành Khuyên
17. Chẩn Bệnh ______Nguyên Ãá»—
18. Gò Công ______T.T.M.
19. Rồi Ngày Nào ______Phan Tưởng Niệm
20. Anh Hùng ______Bích Hà
21. Cảm Thông ______Quên
22. RÆ¡i Ta Nghìn Giá»t ______Chu Kỳ Thư
23. Bổng Nhớ VỠEm ______Phạm Vũ Anh Nam
24. Tượng Ãá Nào Biết Khóc ! ______Châu Thái Lê
25. Biển Trắng ______Lạc Duyên

II . Văn _______________________________________________________________________

1. Ngưá»i bạn Mỹ và Tôi _______ VÅ© Thị Thiên Thư
2. Ãêm Thành Phố ’96. ___________ Sông Cá»­u
3.Ví Dầu Tình Bậu… ___________ Ãá»— Thành
4.Cây đa bến cũ (kỳ 12) ___________ Thanh Sơn
5.Ãiểm Phim: Super Size Me ___________ Trần Viết Minh Thanh
6.Câu Chuyện Ở Ãầu Sông (tiếp theo và hết) ___________ Phan Thái Yên
7.Mưa Ãá Giữa Ãá»i ___________ Ngá»c An
8.Mảnh Tang Ãen Trên Ão ___________ Niệm Nhiên
9.Việt Nam ___________ Trần Thành Mỹ
10.Chuyện Mấy Ãấng Phụ..Cá»§a quí bà Há»™i Gia Long ___________ Nguyá»…n Hải-Bình
11.Trứng ___________ Quang Ngá»c
12.Hạnh Phúc Ãâu Ãây ___________ Ngá»c Dung
13.Chút Tình Thơ Ngây (tiếp theo và hết) ___________ Hoa Bằng Lăng

III . Ngàn Lá»i Ca (kỳ 28)________________________________________________________________

1. Thiá»n Ca _______________________________ NS Phạm Duy

IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________

1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH

V. Nghiên Cứu________________________________________________________________

1. Từ Ô cửa, nhìn vỠthơ chiến tranh của Trần Hoài Thư _______ Phan Bá Thụy Dương
2. Bịnh Cao Ãp Huyết _______ Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức

VI. Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuật__________________________________________________

1. Tuyển tập Văn Há»c NAM PHONG _______ Giao Muà
2. SOS Việt Phi _______ Diệu Thao

VII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________

1. Nhắn Tin/Trả Lá»i Bạn Ãá»c _______ Ban Biên Tập

I . Thơ __________________________________________________

1. Tháng Tư, Ở TrỠBao Lâu

 
tháng tư ở trỠbao lâu
nắng, mưa lây lất ná»—i sầu “định cưâ€
quê nhà Æ¡i, biết bao giá»
đất thơm ngô lúa, nhà vui vợ chồng 
hòa bình mà chẳng tương phùng
mây trên tóc mẹ, đêm mỠmắt cha
tháng tư mây xám chân trá»i
hồn ung quá khứ, lưng gù nỗi đau

tháng tư ở trỠbao lâu 
đất trá»i lạ lẫm. Lao Ä‘ao chá»— nằm
những thao thức với xóc, giầm
cấn xương, xót thịt: da vàng Việt Nam
con mắt gần, kế vết chàm
em, ba mươi tuổi: trưởng thành vong thân

có phải em không, Việt Nam
tháng tư sầu úng nắng, vàng da em

tháng 4, 2005
  
NNgương 
Mục Lục


2. Má»™t Thoáng Quê Hương Viết cho Ngày 30 tháng Tư Tháng tư *1975 Ãêm Sàigòn tháng Tư trá»i chá»›m lạnh Má»™t chuyến Ä‘i: Thôi, bá» lại kinh thành Bá» lại khung trưá»ng ngập những mầu xanh Rá»i phi đạo tôi nhìn vá» nuối tiếc ... Tháng Tư -2005 Ãể chiá»u nay, má»™t thoáng buồn đơn chiếc Ãồi Montjoye, tôi tìm lại chốn xưa Chạnh nhá»› Hưng Yên, Hải Yến nên thÆ¡ Con đê nhỠđưa tôi vế xứ mẹ : Có những vầng trăng đêm hè gió nhẹ Trải không trung giòng nhạc sáo mông lung Nhá»› xóm quê nghèo, nhá»› má»™t giòng sông Mùa thu phá»§ Chapa màn sương lạnh. Cô gái SÆ¡n Tây mắt cưá»i lóng lánh, Má em hồng trong nắng sá»›m trung du Giã từ em, Ä‘an kết má»™t mùa Thu Theo sóng nước sông Hồng xuôi Hà Ná»™i Năm cá»­a Ô xưa, những ngày nắng má»›i Ãá»n Ngá»c SÆ¡n soi bóng nước hồ Gươm ÃÆ°á»ng Cổ Ngư, chừ má»™t nhá»› mưá»i thương Chiá»u tháng Bảy tôi giã từ xứ Bắc. Bá» lại quê xưa giá»t buồn vương mắt Chuyến bay dài Ãà Lạt sá»›m mùa thu Những buổi di hành đỉnh Lapbé nord Trưá»ng Ãà Lạt vẫy chào, xin từ biệt. Ãổ xuống Long Xuyên, cô nàng mắt biếc Tóc trải dài như giòng nuá»›c Hậu Giang. Giang đĩnh ngược xuôi đẹp những đêm trăng Dâng tuổi trẻ cho miá»n Nam đất Mẹ Suốt giải Trưá»ng SÆ¡n, đưá»ng vào xứ Huế Có O nghèo chiá»u vắng ngược giòng sông Tiếng ru Há»i Ä‘an trải rá»™ng thinh không Buồn vương xuống Tháp Chàm trong hoang vắng Khói lá»­a kinh đô má»™t chiá»u tắt nắng Tháng Tư buồn khép lại ná»­a quê hương Giã biệt Sài gòn, gởi lại mến thương Không còn nữa Sài Gòn xưa yêu dấụ 4-2005, Canada* Nguyá»…n-Hải-Bình
Mục Lục


3. Tâm ThÆ¡ có bữa em đã bảo anh hợp hôn chữ nghÄ©a để thành nhà thÆ¡ gieo câu không đợi chá» giỠý lá»i thoáng hiện , thoát mÆ¡ như tình ngữ ngôn phù thuá»· hoá hình chui qua tâm thức để nhìn hư không nuôi Ä‘á»i bằng hạt ngụ ngôn vá»— thân cho lá»›n băng hồn ca dao thương quê sữa trá»™n máu đào yêu ngưá»i đất đỠpha màu mạ xanh cám Æ¡n Tâm ở trong anh nhắc chừng huyết thống khá»i quanh quẩn tìm . Cao Nguyên
Mục Lục


4. Núi Và Sông Em là sông, còn ta là núi núi vá»›i sông nhiá»u lúc tưởng gần sông xuống thấp xuôi vá» gió bụi lối mòn xưa chảy xuống ngàn năm có những khoảng núi sông ká» cận dòng thương yêu rá»i bóng cây xanh sông ôm đá dá»±ng như vương vấn núi uống vào sâu cả thác ghá»nh không giữ lấy tháng ngày rá»±c rỡ để trôi theo ngá»n nước vô tình sông Ä‘i, bá» lại niá»m nhung nhá»› núi khóc cùng mưa như lặng thinh ta trách em, hay núi giận sông ? không đâu. Ta hiểu, Ä‘á»i hư không buồn chi cây cá» không đơm lá»™c má»™ng ảo phù du nước chuyển dòng. trong LỜI RU TÃŒNH

Mạc Phương Ãình

Mục Lục


5. Tâm à Tháng Tư * Trá»i mưa, thứ bảy trá»i mưa lá»›n Gió chuyển quằn cây, sấm sét đầy Nhìn lịch, tháng tư ngày cuối tháng Lòng ta bá»—ng chóang váng như say Mưá»i năm, mưá»i năm, lại mưá»i năm Quê hương ngàn dặm vẫn xa xăm Tung trá»i thách thức cá» sao máu Ãất Việt, trá»i Nam bụi cát lầm..! Ta đứng trên bỠđất tá»± do Biển xa còn rõ dáng con đò Con Hồng cháu Lạc ôi thương quá Biết đến bao giá» má»›i ấm no Tháng tư buông súng tuổi còn xuân Nước mắt hoen mi ướt thấm dần Cả má»™t Ä‘á»an đưá»ng đầy gian nhục Hận thù hứng chịu nặng quằn thân Rồi cả Ä‘á»i không thể nào quên Tháng tư Ä‘i- đến cÅ©ng Ä‘á»u Ä‘en Ngày cá» tÆ¡i tả Ä‘au lòng nhá»› Nhá»› để buồn cho thân phận hèn Khói nghÄ©a trung đài- lá»i minh thệ Nát Ä‘á»i vẫn nhá»› rõ trong tâm Thân trai trung hiếu đâu Ä‘iá»u dá»… ÃÆ°á»ng bước chông gai vẫn cứ lầm... Bụi chiến trưá»ng bay trong giấc mÆ¡ Tay cung tay kiếm dưới quân cá» Ná»­a đêm thức giấc lòng Ä‘au xót Thân phận ăn nhá» rối ý tÆ¡ Tháng tư vẫn đến theo ngày tháng Tóc trắng dần chung bước ly hương Tuổi dẫu sương pha Ä‘á»i dày dạn Nát lòng vẫn tá»§i vẫn thê lương ! Tháng tư máu lệ há»n vương vấn Biết đến bao giá» vui tháng tư ( 1 - 5 - 04 )

Thy Lan Thảo

Mục Lục


6. Ná»—i Buồn Còn Lại Thằng bạn tri âm má»›i bá» Ä‘i Bạn thÆ¡ bạn rượu cÅ©ng không vá» Bạn Ä‘iên bạn tỉnh Ä‘á»u xa hết Ta thức hay chừng Ä‘ang ngá»§ mê ? Thuở ấy dăm thằng thân thiết nhau Khi ông khi tá»› khi mày tau Chiá»u tà tà phố nhìn thiên hạ Tối quán cóc ngồi luận trước sau Ãứa Ä‘á»c dăm câu thÆ¡ Nguyá»…n Bính Ãứa khe khẻ hát Trịnh Công SÆ¡n Ãứa vo khói thuốc tìm thi hứng Ãứa rót tràn ly má»™ng chập chá»n Thá»i thế đổi thay thằng má»—i ngả Ãứa vá» cố quận đứa tha hương Ãứa qua bể Bắc tìm đất lạ Ãứa lạc trá»i Tây ngậm tá»§i buồn Ta má»™t mình giữa cuá»™c trăm năm Trong cô đơn lòng mÆ¡ ước thầm Mai rồi tất cả vá» sum há»p Và bạn bè xưa lại quẩn quanh Nhưng má»™t thằng Ä‘i, hai thằng Ä‘i…. Và ba thằng có xác tro vá» Còn ta cứ phÆ¡ phÆ¡ đầu bạc Nhá»› cố tri rồi khóc cố tri Trần Hoan Trinh
Mục Lục


7. Tiếng Nguyệt Trăng tròn treo cành trúc Sóng nước soi bóng vàng Mây ngàn Ä‘an phiếm bạc Gió xào xạc mênh mang Ta nhá»› em, tiếng Nguyệt Bến Phà - ba mươi năm Bài Nam Ai da diết Nung lòng… khách sang sông Trăng khi đầy khi khuyết Tiếng nguyệt mãi ngân nga Trôi xa theo dòng biếc Suốt dậm đưá»ng quê xa Ba Nam hòa vận nước Sáu Bắc dìu dặt bay Bảy Óan sầu ly quốc NgÅ© cung cứ vÆ¡i đầy . . . Ta yêu em, tiếng Nguyệt Réo rắt phiếm tÆ¡ lòng Thương con sông chín khúc Ãục, trong rẽ đôi dòng. . . Ta nhá»› đêm trăng tà Lá»i tình ca ấp á»§ Gieo trong từng giấc ngá»§ Tiếng nguyệt còn ngân xa! Tháng tư 2005 Sông Cá»­u
Mục Lục


8. Tình Ãầy chữ "cưng" nghe ngá»t dịu dàng lâng lâng hồn lạc mây ngàn vì ai gá»i tôi, Ä‘á»i gá»i "Ê, mày" nên âm "cưng" chuốc rượu say men nồng tạ tình vá»›i trá»n tấm lòng Ngưá»i nhận cho nhé, nụ hồng ngất ngây! cuá»™n tròn ná»—i nhá»› vòng tay nhẹ thôi, tim đã nhịp saị.. nhịp dồn thiết tha lá»i ngá» vô ngôn thật thà mắt nói cạn hồn tình si nhận nhé, như thể cho Ä‘i nhận, cho, tròn đủ là khi tình đầy!! Niệm Nhiên
Mục Lục


9. Nhá»› Lằn Roi Cá»§a Mẹ Lá»›n rồi con vẫn nhá»› lằn roi Mẹ dắt con qua ngưỡng cá»­a Ä‘á»i Roi Ä‘au im lặng con không khóc Chỉ thấy Mẹ buồn nước mắt rÆ¡i Nhá»› lại đòn roi, lại nhá»› Ngưá»i Chợ Ä‘á»i trăm cảnh có gì vui Thế nhân quất lằn roi cay nghiệt Ãâu có roi má»m như Mẹ tôi Phải chi lại có lằn roi Mẹ Roi Ä‘á»i chắc không quất tả tÆ¡i Thèm Mẹ, thèm cây roi thÆ¡ ấu Roi vẫn còn đây Mẹ vắng rồi Nhìn lên ảnh Mẹ những ngậm ngùi Nhá»› lằn roi nhẹ nhá»› không nguôi Con vẫn Ä‘i theo đưá»ng mẹ dẫn Tạ Æ¡n roi Mẹ giúp nên ngưá»i . Trần Kiêu Bạc
Mục Lục


10. Tôi Nhìn Em Ảo Ảnh Bên Trá»i có dấu chân vỠđâu xa lắm xa lắc lÆ¡ xa chạm chân đồi có má»™t lá»i còn Ä‘ang gặm nhấm ăn lần mòn cái ná»­a trong tôi em thá»§a nào xa khuất chiếc bóng rÆ¡i lấp nốt con đưá»ng tôi rÆ¡i trong ngược chiá»u gió chật bá»—ng rùng mình lỡ chuyện yêu đương tôi miệt mài men theo ná»—i nhá»› nhá»› bừng bừng như những cÆ¡n giông tôi tìm em từ trong kẽ vỡ rồi lại buồn vá»›i đám hư không ngày tháng Ä‘i kéo ngày tháng lại tôi nhìn em ảo ảnh bên trá»i tôi bám lấy má»™t đầu gió nổi bám muôn Ä‘á»i cái thá»§a nào rÆ¡i! Nguyá»…n Ãông Pha

Mục Lục


11. Ãài Tưởng Niệm VietNam War Memorial Ãây hình ảnh những Quân Nhân Việt Mỹ Ãã chung vai sát cánh chống quân thù Vì hai chữ Tá»° DO trên thế giá»›i Gương Anh Hùng lưu lại mãi ngàn thu Ngăn sóng đỠlan tràn gây thống khổ Gieo rắc Ä‘au thương, tang tóc, tá»™i tù, HỠđã chết cho chúng ta được sống Có lẽ nào ta lại lãng quên ru ? Những sáng kiến dá»±ng xây đài ká»· niệm Ãể Ä‘á»i Ä‘á»i tưởng nhá»› các anh linh Ãáng trân trá»ng, và rất nên há»— trợ Cùng tiếp tay tạo dá»±ng má»™t công trình Cá» Mỹ Việt, muôn năm còn ngạo nghá»… Cá» Tá»± Do, cá»› Dân Chá»§ hòa bình Và hình tượng hai Quân Nhận Mỹ Việt Là tấm gương cao cả, đã hy sinh. Từ Phong VIETNAM WAR MEMORIAL This is the image of American and Vietnamese fighters Who fought the common enemy side by side For the cause of FREEDOM all over the world, Setting a heroic example to last forever with pride. To prevent the Reds from sowing suffering And creating dolor, bereavement, yoke, thrall, Our soldiers died for us to survive. Could we have the heart to ignore them all? The initiatives to erect the memorial To eternally memorize those divine Are worthy of our honoring, supporting And contributing to the construction so fine. To admire the two American and Vietnamese flags Of Freedom and Democracy proudly fly, how nice! And the image of American and Vietnamese warriors Is the symbol of such sublime sacrifice... geocities.com/POETfromVIETNAM
Thanh Thanh





Mục Lục


12. Chị Tôi Cảm xúc bài thÆ¡ CHỊ TÔI cá»§a nhà thÆ¡ Vntvnd Paris Tôi có chị tuổi Dần mạng nữ Sá»›m lìa trần bạc mệnh không may Sanh con má»›i được 2 ngày Ngưá»i chồng tác tệ gái trai ngoài đưá»ng Chồng cá»§a chị thuá»™c phưá»ng đểu cáng Ngưá»i miá»n Nam dạ bạc như vôi Ngày xưa anh chị thành đôi Lúc anh làm lính nổi trôi má»i miá»n Chút tình cảm nối liá»n duyên nợ Lên xe hoa làm vợ há» Trần Chị tôi bạc số vô phần Ba lần sinh nở má»™t thân má»™t mình Chồng cá»§a chị bẩm sinh rất tệ Cứ tối ngày lê lết rượu chè Lại thêm cái tật cà kê Vợ nhà xinh đẹp lại mê vợ ngưá»i Chị tần tảo bán buôn cÆ¡ cá»±c Ãôi tay đầy sinh lá»±c nuôi con Tưởng đâu mệnh số vuông tròn Lần sanh thứ bốn vì chồng mạng vong Ãêm thao thức chá» chồng mòn má»i Sau hè nhà heo đói kêu vang Chồng vá» trá»i đã sáng băng Cằn nhằn vài tiếng chồng văng tục liá»n Chị té xấp trên miá»n đất lạnh Sanh hai hôm trong cảnh cô đơn Thương con chị nén tá»§i há»n Những mong qua khá»i những cÆ¡n đói lòng Con nhá» dại chẳng mong giúp mẹ Chồng bê tha theo kẻ dâm loàn Ãói lòng tức giận Ä‘a Ä‘oan Chị tôi hồn xuống suối vàng bÆ¡ vÆ¡ Bá» con dại má»›i vừa tuần tuổi Sau năm hôm nuối chút hÆ¡i tàn Chị Ä‘i chẳng tiếng thở than Miên man trong chốn bình an kiếp ngưá»i Khi xác chị nằm yên lòng đất Cha mẹ tôi chồng chất não phiá»n Ba hôm hồn đã nào yên Chồng chị xin phép tục huyá»n má»™t khi Ngay tối đó Ä‘em bà Chín Ká»· Chuyện mây mưa chẳng nể hồn linh Chị tôi hiện bất thình lình Bẻ tay dâm phụ Ä‘oạn tình dâm phu… ThÆ¡ cá»§a anh bài thÆ¡ con chữ ThÆ¡ cá»§a tôi nghẹn ứ tim gan Chị tôi má»™t kiếp phÅ© phàng Chị anh vẫn mãi Ä‘oan trang vá»›i Ä‘á»i Tôi xúc cảm bài thÆ¡ anh viết Tặng chị anh gối chiếc phòng không Nhưng vui vì có ngưá»i chồng Trá»n ân trá»n nghÄ©a dẫu không trá»n Ä‘á»i Bài thÆ¡ tôi chẳng nên lá»i Chị tôi đâu nữa…lệ rÆ¡i dầm dá» !!! San Jose 2005
Ngá»c An


Mục Lục


13. Chuyện Ãã Qua Sáng nay em gá»i thăm tôi, Cùng nhau ôn lại quãng Ä‘á»i đã qua, Quen thân từ tuổi ngá»c ngà , Em: dâu xứ lạ, tôi là ngưá»i dưng. Cuá»™c Ä‘á»i như má»™t chiến trưá»ng, Thắng – thua, thành - bại lẽ thưá»ng em Æ¡i, Vẫy vùng ngang dá»c chí trai, Ngày tàn chinh chiến đâu hay tá»™i tù, Ba mươi năm tá»±a giấc mÆ¡, Nhà tan, nước mất, Æ¡ thá» thá»i gian , Từ em làm vợ tù nhân, Thì thôi biết mấy gian truân, não lòng, Còn tôi phần số long Ä‘ong, Gặp nhau xứ lạ quặn lòng nhá»› quê, Xin đừng há»i tôi ngày vá», Thu, Ãông, Xuân, Hạ, kéo lê kiếp ngưá»i, Tôi giá» tuổi đã sáu mươi, Lá»i xưa “ gần đất, xa trá»i†đó em, Chiá»u nay, mưa tạt qua thá»m, Nghe như nước mắt trong tim dầm dá», Thôi thì nói để mà nghe, Gởi em má»™t chút tình quê gá»i là, Ngày xưa yêu đến thiết tha, Em: dâu xứ lạ, tôi là ngưá»i dưng! Hoàng Yến



Mục Lục


14.Sá»± Sống trong tận cùng tuyệt vá»ng... Hình như gió chợt sang mùa Hình như nắng... lạnh cợt đùa ngoài hiên Hình như mưa gợi niá»m riêng Vương mang cõi nhá»›... má»™t miá»n quê hương ... Ba mươi năm * vạn dặm trưá»ng Ná»­a Ä‘á»i phiêu bạt nghe dưá»ng xót xa! ... ... ... Nhá»› chuyện ngày qua ... Tôi có ngưá»i Anh xưa làm lính trận Thuở còn son trẻ * tuổi chá»›m đôi mươi Xếp áo thư sinh - Anh trả nợ Ä‘á»i Ngày gục ngã trong lần đòi Quảng Trị! Tôi có ngưá»i Cha chẳng há» ngÆ¡i nghỉ Ãêm canh phòng, ngày dấn bước hành quân Vượt rừng sâu, Ä‘á»i đối diện tá»­ thần Cha Ä‘á»n nợ nước non trong ngày cuốị.. Tôi có ngưá»i Yêu ngây thÆ¡ yếu Ä‘uối Dáng há»c trò, vương vấn những trang thư Tình yêu Em, ừ nhỉ, chẳng ngôn từ Ngày trao nhẫn, tôi giã từ rất vá»™i Trót yêu tôi, Em nghẹn ngào chẳng nói Lệ ngập ngừng... chừng để chá»±c chá» rÆ¡i! Bởi quê hương * vận nước * cÅ©ng đành thôi Và từ đấy * Tôi: Ngưá»i Tù cải tạo! Tôi có Em, ngưá»i vợ hiá»n tần tảo Em má»™t mình xuôi ngược vá»›i thăm nuôi Em má»™t mình chóng chá»i * xót xa Ä‘á»i! Tôi hạnh phúc... làm ngưá»i tù trốn trại Những chuá»—i ngày lo ngại Lén lút vá» thăm vợ trẻ con thÆ¡ Ngày tháng bÆ¡ vÆ¡ Ãêm ngá»§ bá» ngá»§ bụi Cuá»™c sống này ngắn ngá»§i Tôi âm thầm hy vá»ng má»™t Ngày Maị.. Thượng đế cÅ©ng buồn nghe tiếng khóc bi ai Nên trang sá»­ thêm những ngày vượt biển... Năm bảy lần, trải bao phen nguy biến Lại tù đàỵ.. tô đậm nghÄ©a Tá»± Do Biển Thái Bình - mồ chôn cả trá»i mÆ¡! Tôi đã thấy * Ngưá»i biến thành thú dữ Phận nhá» bé, nguyện cầu là ngôn ngữ Và Phật Trá»i phù há»™ đến bá» xạ.. Ãếm tháng ngày qua Tôi làm ngưá»i hành khất Kiếp lưu vong * khi Quê Hương đành mất Tôi nghẹn ngào * lần được hát Quốc Ca Trại tạm cư, trên đất nước ngưá»i ta Tôi chợt thấy * Ôi nhiệm mầu * Sá»± Sống! Tôi còn đây * trong tận cùng tuyệt vá»ng Bàn tay này, xin vun xá»›i Niá»m Tin Trái tim tôi, xin dâng hiến cho Tình Ãá»i sẽ đẹp * và hoa lòng kết trái Tôi dâng tặng và xin Ngưá»i hãy háị.. Ba mươi năm nhìn lại * Viết tặng Ngưá»i Dân Việt. Riêng tặng v/c anh S&T. Tháng tư 2005
Tiểu Sa

Mục Lục


15. Em Có Thấy Lao Ãao Kính thương tặng anh chị Hải *********************** Lá»i hẹn ước dưá»ng như từ kiếp trước Ãể tim hồng rá»™n rịp đến hoang mang Dòng máu nóng nuôi niá»m vui bất tận Và tình yêu trong suốt má»™t tâm hồn Lỡ mai này đưá»ng dương gian trắc trở Ngưá»i xa ngưá»i ngóng đợi bóng Liêu Trai Má»™t mai kia bên bìa rừng hoang dại Ta cùng nhau chia sẻ vết thương buồn Ão má»ng quá nghe chừng không đủ ấm Trăng nõn nà ôm ấp dáng yêu thương Mảnh mai gầy thân anh chênh vênh đứng Tay bâng quÆ¡ níu hình ảnh Thiên Thần Gió rất nhẹ đủ làm mình vương víu Ngước nhìn trá»i thăm thẳm má»™t trá»i sao Giữa đêm Ä‘en bá»—ng má»™t vì sao lạc RÆ¡i xuống trần em có thấy lao Ä‘ao Paris 06 Avril 2005 Tôn Thất Phú SÄ©

Mục Lục


16. Không Anh Æ i Em không là ai để anh phải nhá»› Càng không là ngưá»i anh đã từng mÆ¡ Nên có chi đâu mà phải đợi phải chá» Quên em Ä‘i quên em Ä‘i anh nhé Ãá»i thưá»ng lắm lúc dưá»ng như buồn tẻ Qua đưá»ng gặp nhau ngưá»i dưng hé môi chào Có vậy thôi , rồi tâm sá»± đổi trao Nâng nhau bước , đỡ nhau nếu té ... Nếu em bảo anh Ä‘á»i em thật cô lẻ Anh tin sao chỉ lá»i nói đầu môi Anh tin sao , vậy bị em gạt rồi Chiá»u vá» nhà , em vẫn cưá»i hạnh phúc Nếu em bảo Ä‘á»i em có những lúc Khóc triá»n miên chẳng ai dá»— ai thương Ai chẳng thế anh cuá»™c sống Ä‘á»i thưá»ng Ãừng tá»™i nghiệp , đừng thương em anh nhé . Cái thế xã giao ôi thôi nhiá»u lẽ Thật là hư, hư là thật đừng tin Chán rồi không không rồi chán thưá»ng tình Ãừng anh Æ¡i, xin đừng thương em nhé .. 9/15/04 Vành Khuyên


Mục Lục


17. Chẩn Bệnh Bệnh em hở, anh xem không thuốc chữa Vô cá»› cưá»i, vô cá»› khóc, ghen tương Chẳng lý do cÅ©ng giận dữ như thưá»ng Bệnh con gái trên trần gian lắm thế Tưởng là bệnh chỉ thoáng qua lúc trẻ Ai nào ngá» càng lá»›n càng tăng thêm Khi vá» già, còn thế, chết chẳng êm Bệnh phụ nữ tạo tai ương khổ thật Bắt mạch tay, nhịp tim đập duy nhất Chạy hÆ¡i nhanh, má hồng thắm, mắt trong Nhìn Ä‘am mê anh xao xuyến trong lòng Bệnh truyá»n nhiá»…m có bị lây cÅ©ng được Môi má»ng đỠngá»t thÆ¡m hÆ¡n má»™ng ước Tặng trao nhau hÆ¡i thở vị tình yêu Không nói chi mà giao cảm rất nhiá»u Cùng tâm bệnh trị cho nhau vÄ©nh viá»…n 3/3/2005

Nguyên Ãá»—
Mục Lục


18. Gò Công Gò công quê hương mình đấy, Sáu tháng mưa sáu tháng mẵn khô đồng. Da sẫm màu vì ká» cận bể Ãông, Vùng hoa trái thÆ¡m ngon mùa nứơc dẫy, Lịch sá»­ vẻ vang vá»›i vông tre chông gậy, Ãám lá dừa quật ngã bá»n hung hăng.(1) Võ Tánh can trưá»ng, Trương Ãịnh vinh thăng, Miá»n đất tổ hai bà hoàng đức hạnh.(2) Từ tấm bé đã tập tành quảy gánh, Ãất sÆ¡ ri thêm "nhạn trắng" nổi danh.(3) Mắm tôm còng đặc sản khó ai tranh, Thá»i thuc Pháp số mưá»i tám trên hăm mốt tỉnh.(4) Chuyển mình thành vùng nhân kiệt địa linh ! Ghe thuyá»n buồm mắt Ä‘en má»§i Ä‘á», Gần Sài gòn cÅ©ng thích mình rạng tá», Không mang guốc mà "Ä‘eo" má»›i lạ ! Tùy thá»i thế tỉnh quận rồi thị xả, Dâu rá»… hiá»n bạn tốt khắp phương xa. Ãất phèn vàng ru ôm bằng sóng cả, "Bao ngược" xuôi biến Cầu nổi khó vá». Có Ä‘i xa má»›i thắm nghÄ©a tình quê, Gò công vẫn tá»± hào "công gò" nắn, Nước mưa ao ướp lòng dân hiá»n thẳng, Gắng "gồng co" giữ truyá»n thống đến ngàn sau. 1- Chống giặc Pháp . Ãám lá tối trá»i 2- Hoàng hậu Từ DÅ©, Nam Phương 3- Nữ ca sÄ© Phương Dung 4- 21 tỉnh miá»n Nam dưới thá»i Pháp thuc: 1/ Gia định. 2/ Châu đốc. 3/Hà tiên. 4/Rạch giá. 5/Trà vinh . Sa đéc 7/ Bến tre. 8/Long xuyên. 9/Tân an. 10/Sóc trăng. 11/Thá»§ dầu mt. 12/Tây ninh . 13/Biên hòa. 14/Mỹ tho. 15/Bà rịa. 16/Chợ gạo. 17/VÄ©nh long. 18/ Gò công. 19/Cần giá». 20/Bạc liêu. 21/Cấp Saint Jacques (VÅ©ng tàu)

T.T.M.
Mục Lục


19. Rồi Ngày Nào Vá»: NgY Rồi ngày nào ta lặng lẽ soi gương Chải mái tóc rẽ hai màu Ä‘en trắng Ãôi mắt lõm nhìn bên Ä‘á»i thầm lặng Là mùa xuân vÄ©nh viá»…n sẽ Ä‘i qua. Rồi ngày nào hồn ta thấy xót xa Nhìn con nắng ươm mây trá»i khát vá»ng Là ta thấy cõi Ä‘á»i là chiếc bóng Ãứng bên lá» cuá»™c sống đợi chiá»u qua. Rồi ngày nào em thấy mất trong ta Con chim én không còn bay chiá»u hạ Giữa dòng Ä‘á»i cuốn trôi nhiá»u nghiệt ngã Là ta vá» nÆ¡i cuối nẽo trá»i xa. Rồi ngày nào thu tím đến đông qua Chiếc lá úa vàng phai qua mục rữa Ta lập cập ôm dòng Ä‘á»i ngã ngữa Là vÄ©nh hằng sẽ ru ngá»§ hồn ta. Rồi ngày nào em nhá» giá»t mưa sa Dòng nước mắt Ä‘á»ng môi khô nóng hổi Xin em hãy cho ta lá»i tạ lá»—i Chuyện tình yêu ngày tháng cÅ© đã qua .

Phan Tưởng Niệm
Mục Lục


20. Anh Hùng Ngàn năm tiếng anh hùng bốn bể Nào Ä‘ua đòi bẻ quế kiếm danh Quốc gia_ quyá»n lợi phân tranh Bút nghiên giá vẽ _luận danh anh hào Trá»ng quốc gia_đỠcao chí lá»›n Chẳng phải ngưá»i tưởng tượng vẽ vá»i Ãấu tranh đâu phải chuyện chÆ¡i Lòng trung sá»­ chép sáng ngá»i gương trai Phận tố nữ ngại ai miệng tiếng Chẳng tiếc tiá»n trợ yểm quỹ công Danh ngưá»i đất nước cậy trông Phận con dân chẳng dám bận lòng hùng anh Trá»i đất chứng, xá»­ xanh ghi mãi Dù đấu tranh thất bại, thành công Mong ngưá»i danh rạng núi sông Ãông Tây xứng mặt con rồng cháu tiên

Bích Hà
Mục Lục


21. Cảm Thông Cành hoa trắng Yên thầm lặng Nhẹ cúi đầu Ãắng! Vành khăn tang Em chít ngang Dẫu chẳng hợp Tan ... Ãôi giòng lệ Trôi như thể Hoen má đào Kệ! Nắng úa tuôn Con chuồn chuồn Ngẩn nhÆ¡ đứng buồn... Ãêm dần sáng Hết vận hạn Cố nhé em Ráng! [tặng c5sg]

Quên
Mục Lục


22. RÆ¡i Ta Nghìn Giá»t Bá»—ng như mây gió sao ngưá»i ? Ãể ta sương khói ngậm ngùi hiên tây Bá»—ng ngưá»i chợt lá»ng vòng tay RÆ¡i ta nghìn giá»t mưa bay Ä‘á»i tình Bá»—ng đêm rÆ¡i xuống bóng mình Ãêm che nhật nguyệt ... nhuá»™m hình dung ta Bá»—ng hồn trên núi non xa Xem trăng nhảy múa ... trêu da thịt ngưá»i Bá»—ng nhiên đất nứt nụ cưá»i Vùi ta cát bụi luân hồi đêm mưa Bá»—ng đàn xưa nhá»› tình xưa Hồi sinh tiếng khóc bao mùa phôi pha

Chu Kỳ Thư
Mục Lục


23. Bổng Nhá»› Vá» Em trong cõi đêm hồng bá»—ng nhá»› vá» em vá»™i-cÆ¡n mưa đầm miá»n chăn gối đêm treo ná»—i nhá»› lung linh trong hồn con chim xanh tha lạc-cá» buồn từng ngón tay em bá»ng nóng rừng da tiếng nấc nghẹn-tê Ä‘iếng hồn-cõi đắm hÆ¡i thở chùng-thành quách đêm khuya-mê hồn bá»—ng nhá»› vá» em cÆ¡n mÆ¡ chao đảo-ngá»n nến vàng-nhạt bóng ai qua! ngá»±c trầm môi hôn-bồng bá»nh biển sóng-ná»—i khát Ä‘au từng ngón tay cong-em Æ¡i!!! đếm cho vÆ¡i đêm dài nhung nhá»› bá»—ng nhá»› vá» em-tôi gá»i tên ngưá»i trong giấc má»™ng thân tâm vá»p bẻ-nước biển lạnh thuyá»n chÆ¡i vÆ¡i nào đâu bến bá»!!! vá» Ä‘i em! tiếng gá»i nồng nàn trong đêm lặng hay chỉ còn khuya,tiếng khóc,tiếng cưá»i ngày môi hôn giã biệt bá»—ng nhá»› vá» em hồn động kinh-tim nhói Ä‘au-vụn vỡ suôi vá» chốn vô cùng dẫu xa cách nghìn trùng vị ngá»t tình yêu quánh đặc còn lại trong tôi ná»—i mong chá» hốt nhiên em!!!tháp đôi cánh má»ng và em đã cho tôi niá»m tin như tiên trần Ä‘em đến tin vui-từ trá»i đôi cánh em giỠđã rÅ© tàn dù chúng ta đã có lần bay cao vá» miá»n xa lạ bước chân ngưá»i Adam-Eva tay chuyá»n chân tréo bay cao!!! bay cao!!! tưởng chừng như ta đã té Ä‘au rồi hương sắc theo thá»i gian cÅ©ng nhạt cành hồng héo úa-vá» vá»›i không gian nhưng tim ta vẫn rá»™n bài ca hôm nào tôi hát cho em chỉ tá»™i nghiệp chiếc xích Ä‘u trong công viên-già không đưa nổi ngưá»i vá» miá»n êm ái xưa gió vẫn mÆ¡n man bóng lá-lá»i thì thầm gá»i em nhưng đôi tai thá»i gian-Ä‘iếc lác đêm qua Ä‘á»i-bá»—ng nhá»› vá» em . 031105

Phạm Vũ Anh Nam
Mục Lục


24. Tượng Ãá Nào Biết Khóc ! Anh gởi em bài thÆ¡ anh vừa viết bài thÆ¡ buồn như bất diệt, Ä‘á»i anh là tiếng vạc sầu rá»i rạc thâu canh là tượng đá đứng lặng câm muôn thuở tượng đá buồn không, em Æ¡i giữa chợ nhìn dòng ngưá»i Ä‘ang hăm hở qua nhanh em là em, và anh mãi là anh nên chi thế , đành vì nhau mà khóc ? anh cá»§a ngày qua, thá»i gian hằn há»c nét phong sương trên mái tóc Ä‘iểm màu đừng em Æ¡i, đừng cắt xé lòng nhau ta không thể, đừng gởi trao tha thiết em cô tiên, trên tay không đũa phép anh trÆ¡ gan, gán ghép tuổi thá»i gian hoàng hôn sẽ vá» tiá»…n nắng Ä‘i hoang tình bèo bá»t vỡ tan trên ngá»n sóng cÆ¡n gió lạnh ru cuá»™c tình sốt nóng vòng tay chưa dang rá»™ng đã nghe Ä‘au anh xin em, mình muá»™n lỡ Ä‘á»i nhau đừng bước nữa đưá»ng dẫn vào bến khổ em là em và anh là muôn thuở cá»§a vì sao yên ngá»§ cuối trá»i xa em long lanh nghiêng bóng giu*~a Ngân Hà anh lẩn trốn trong bao la vÅ© trụ chiá»u nay mưa, tượng đá nhìn buồn rÅ© giá»t xót thương ái ngại phá»§ thân côi hạt lăn dài trên khe mắt đầy vÆ¡i chẳng phải đâu em Æ¡i - giòng nước mắt - nào biết khóc, tượng đá nào biết khóc ! chau_thaile@yahoá»com

Châu Thái Lê
Mục Lục


25. Biển Trắng Tiếng hát đầu năm tiếng hát đầu cành Con chim nhá» tá»™i tình run rẩy cánh Chim có bay qua miá»n băng tuyết lạnh Gió cÆ¡ hàn thở trắng má»™t giòng sông Biển trắng Æ¡i bây giá» mấy mùa đông Cây phù dung má»c hoang vùng sa mạc Tóc đã xanh xao mấy cành ngÆ¡ ngác Vài lá xuân vá» trở giấc chiêm bao Ta vẫn mÆ¡ em vá» má»™t đêm nào Gió bão bùng lên từ triá»n thông gá»i Tiếng gió giao mùa âm vang đồng ná»™i Hoàng hạc xưa vá» từ cuối trá»i xa .. Ôi quãng trá»i xa trá»i đất bao la Có mái nhà tranh sÆ¡n hồn thá»§y mạc Mái tóc em xưa thÆ¡m giòng suối mát Chảy suốt trăm năm giòng máu da vàng ...

Lạc Duyên

II . Văn___________________________________________________________

1. Ngưá»i bạn Mỹ và Tôi

Vũ Thị Thiên Thư





Trong má»—i ngưá»i chúng ta trẻ già, ít nhiá»u Ä‘á»u có những câu chuyện để kể lạịTôi có cái duyên tiếp xúc vá»›i nhiá»u ngưá»i qua công việc hàng ngàỵNhững ngưá»i vừa là khách hàng,vừa là bạn,muốn kể lại chuyện cá»§a má»—i ngưá»i,biết bắt đầu từ đâu?

Cái ấn tượng đầu tiên khi gặp má»™t ngưá»i rất khó phai. Ngưá»i khách hàng bước vào, ăn mặc thật tươm tất ,vá»›i má»™t loạt câu há»i và cái nhìn như thấu cả ngưá»i đối diện. Carm ( bà là manager cho Styling salon cuả má»™t department’s store nÆ¡i tôi Ä‘ang làm việc ) há»i tôi:
- Bà có thể nhận ngưá»i khách hàng nầy không? Tôi linh cảm ông ta không phải là ngưá»i dá»… tính, nhưng chúng ta không vì thế mà từ chối.
Tôi mÄ©m cưá»i.
- Chào ông, Tên tôi là …Xin má»i ông ngồi xuống…
- Tên tôi là Jame K.,bạn bè goị là Jim…

Jim không hẳn là ngưá»i khó tính, sau khi quen biết rồi sẽ thấy ông là ngưá»i rất đúng giá», làm việc cẩn thận, ngăn nắp và có tổ chức, rất ghét sá»± cẩu thả bê bốịOâng quan sát tất cả sá»± việc chunh quanh bằng đôi mắt thật tinh tế.Tuy nhiên ông cÅ©ng là ngưá»i rất thích bông đùạQua khá»i lần làm quen dầu tiên,ông bảo tôi
- Thưa bà, tôi rất hài lòng vá»›i khả năng làm việc cuả bà, và rất thích kiểu tóc cuả tôi, bà vui lòng cho tôi biết muốn xin hẹn vá»›i bà thì tôi phải gá»i trước bao lâu? Tóc tôi cần cắt tỉa má»—i ba tuần, trừ khi tôi bất ngá» Ä‘i công tác nÆ¡i xa. Cô thư ký sẽ liên lạc vá»›i bà để báo tin.
- Tôi có những ngưá»i khách hàng thưá»ng trá»±c, hỠđã hẹn giá» giấc nhất định, ông cho tôi biết trước thì chúng ta có thể sắp xếp cho tiện cả đôi bên.
Lần sau, Jim trở vào vá»›i cuốn sổ tay,ông xin hẹn cho sáu tháng liên tiếp, cách nhau Ä‘á»u đặn má»—i ba tuần. Carm đến chúc mừng tôi thêm được má»™t ngưá»i khách hàng nữa. Jim đến rất đúng hẹn, luôn cẩn trá»ng ,khi nào gặp trở ngại ông gá»i vào báo tin và há»i tôi có thể chỠđược không hay là cần phải dá»i lại ngày khác.Oâng rất thích nói chuyện bông đùa, tuy nhiên không cợt nhã.Trong những mẫu chuyện vụn vặt ,hàng ngày, Jim có cái nhìn thật là khác lạ, đôi khi khôi hài, đôi khi chua chát, đôi khi nghiêm trang, bình luận tin tức qua báo chí, vá» tệ trạng xã há»™i, con số tá»Ã¢i phạm gia tăng đến quá sức chứa đựng cuả nhà tù, Jim bảo tôi
- Tôi không thích chế độ Cá»™ng sản, nhưng há» có má»™t hình phạt mà tôi rất hài lòng, há» không nuôi tù nhân như Hoa Kỳ, há» tập trung tù nhân, bắt buá»™c phải Ä‘i lao động má»›i có cÆ¡m ăn, còn ở đây bà có biết là tù nhân còn có chổ ở ngon lành hÆ¡n những ngưá»i không may bị mất việc làm, mất nhà cá»­a, phải ở gầm cầu xe lá»­a, nhà tạm cư, hay lang thang trong trạm xe bus, mùa đông ở Chicago lạnh vô cùng, nhiá»u ngày dưới không độ. Chưa kể có những tù nhân tiếp tục há»c và tốt nghiệp đại há»c khi Ä‘ang ngồi tù, trong lúc đó có những há»c sinh nghèo không đủ tiá»n để tiếp tục há»c, thật là vô lý.
- Jim, tôi đồng ý là luật pháp cá»§a Hoa Kỳ có nhá»­ng kẻ hở, tuy nhiên ông chưa biết rõ, chế độ Cá»™ng sản phá»§ nhận chuyện giam cầm, làm gì có nhà tù hay tù nhân, dùng chiêu bài “ lao động tốt†hay Ä‘i “ há»c tập cải tạoâ€. Sau khi cưỡng chiếm miá»n nam, chính quyá»n cá»™ng sản ra lệnh tập trung tất cả quân nhân công chức cuả chế độ cÅ©, bảo là chỉ há»c tập đưá»ng lối má»›i trong đôi ba ngày, vậy mà tất cả bị nhốt , bị lưu đày,có ngưá»i ba năm, có ngưá»i mưá»i năm… ,há» bị ngược đãi, bóc lá»™t, dày Ä‘á»a dến không còn nhân phẩm, mạng sống, những nổi cùng cá»±c mà tôi không thể kể hết được .. Thưa ông, khi chúng ta bị tướt mất hết tá»± do, bị tập trung lại, nhốt vào trại, cưỡng bách lao động, đó có phải là tù nhân không?
- Tôi hiểu Ä‘iá»u bà muốn nói, Tôi chỉ nghÄ© đến sá»± công bằng thôi, đây là xứ tá»± do, nhưng chúng ta có luật pháp, theo ý tôi, những tá»™i phạm đó không lo há»c hành, hay Ä‘i làm những công việc lương thiện để mưu sinh, chỉ lo tham gia băng đảng, quấy nhiểu trật tá»± công cá»™ng, mưu đồ trá»™m cướp, thay vì cho ngồi tù tôi đỠnghị Ä‘em há» ra nông trưá»ng, Ä‘i lao động sản xuất, tá»± trồng trá»t lấy thức ăn, đó là cách dạy dá»— thá»±c tiển nhất, chứ bà có nghÄ© rằng ai là ngưá»i trả chi phí cho những nhà tù đầy đủ tiện nghi đó không? Chính bà và tôi, những ngưá»i làm việc cần mẫn, quần quật hàng ngày. Còn những tá»™i phạm thì lại được ăn no mặc ấm, nhàn hạ, vào ra nhà tù như khách sạn nghÄ© chân, bà nghÄ© như vậy có bất công không?
- Jim, cuá»™c sống có những bất công, tôi không phá»§ nhận, nhưng bên cạnh đó chúng ta cÅ©ng cần phải biết tha thứ, nếu chúng ta giúp đở cải huấn được má»™t ngưá»i trở vá» con đưá»ng lương thiện, thì có phải chúng ta đã gieo được má»™t hạt giống tốt lành không?
- Tôi thà vất bá» trái sâu hÆ¡n là để lây sang những trái lành. Bá»›t Ä‘i những phần tá»­ xấu là giúp cho ngưá»i khác sống bình an, thôi thì giải pháp nhân từ hÆ¡n,mang há» bắn bá» Ä‘i thì chúng ta không phải nuôi cÆ¡m.
- Ông lại đùa dai, chúng ta không bất nhân đến như vậy.

Jim là ngưá»i rất chá»§ quan, tá»± tin, thích lập luận và tranh cải, từ những vấn đỠtrong sinh hoạt hàng ngày, chuyện khôi hài,chuyện tréo cẳng ngá»—ng đến chuyện cưá»i ra nước mắt.Nhìn Jim lúc nào cÅ©ng tươm tất, nghiêm trang,phong cách thật chá»­ng chạc, nhiá»u ngưá»i tưởng lầm ông là má»™t vị mục sư khả kính.Jim cưá»i bảo tôi
- Thật là tức cưá»i, tôi cố gắng dạy chính tôi còn chưa xong mà nói gì đến dẩn dắt ngưá»i khác. Mẹ tôi là ngưá»i công giáo thuần thành, bà rất siêng năng Ä‘i lá»…, gởi chúng tôi theo há»c trưá»ng Công giáo cho đến hết lá»›p tám, lên trung há»c, tôi đến nhà thá» giúp lá»… hàng tuần, nhưng không có nghÄ©a là tôi là con chiên ngoan đạo.
- Jim, tín ngưỡng do lòng thành, không thể cưởng chế được, nếu ông không thật sự tin tưởng thì dù có bắt buộc ông đi lễ hàng ngày cũng không có ích lơị gì.
- Mẹ tôi cÅ©ng cố gắng dạy cho tôi nên ngưá»i, tôi mất Cha từ thuở bé, có ba bà chị, sau khi Cha tôi mất Ä‘i Mẹ tôi không lấy chồng, bà cố gắng Ä‘i làm nuôi bốn chúng tôi thành nhân, các chị tôi lập gia đình sống gần nhau,chỉ có thằng tôi giang hồ bao năm, sau khi há»c xong Ä‘aị há»c,tôi nhận việc làm và lập gia đình rồi cư trú ở New York ,tôi rất thành công trong công việc , nhưng lại thất bại trong gia đình. Sau vài năm chung sống, vợ tôi đã xin ly dị, hiện nay tôi trở vá» sống vá»›i Mẹ. Ãó là ngưá»i đàn bà duy nhất thương yêu tôi thật tình, dù tôi có thành công hay thất bại cÅ©ng không bao giá» bá» rÆ¡i.
- Jim, ông không nên chua chát như vậy,Vợ chồng là chuyện nhân duyên,không phải như công việc ,không thể bảo thành công hay thất bại, tôi luôn tin tưởng vào sá»± an bày ngưá»i đông phương chúng tôi tin rằng vợ chồng là do dây tÆ¡ hồng ràng buá»™c, nhiá»u khi không thể giải thích được,tôi kết hôn vá»›i nhà tôi sau khi Ä‘i nữa vòng trái đất. Ngày xưa căn cứ đóng quân cá»§a anh là nÆ¡i tôi sinh ra, nhưng tại sao chúng tôi không gặp nhau, đến lúc tôi rá»i Việt Nam sang mãi nÆ¡i nầy má»›i lại kết hôn. Khi chấm dứt chiến tranh Việt Nam, có rầt nhiá»u gia đình chia ly, những quân nhân bất ngá» di tản, bá» lại gia đình, sang đây má»™t thân má»™t mình, những tưởng không bao giá» có cÆ¡ há»™i Ä‘oàn tụ vá»›i vợ con. Cách nhau má»™t ná»­a Ä‘aị cầu, có ngưá»i vượt biển tìm chồng, có ngưá»i đợi chá» bao năm cuối cùng má»›i có ngày xum há»p. Tuy nhiên, cÅ©ng có nhiá»u cặp vợ chồng sống chung nhưng lại cãi nhau hàng ngày, mà vẩn không bá» nhau, tiếp tục sống đến mấy chục năm, như vậy trưá»ng hợp cá»§a ông, có thể chưa đúng như Æ¡n trên an bày nên mÆ¡iù có sá»± chia ly.
- Nói như bà thì tôi phải tiếp tục Ä‘i tìm mảnh xương sưá»n cá»§a mình, đó là ngưá»i đàn bà mà Thiên Chúa ban cho?

Jim cÅ©ng là ngưá»i rất thích du lịch, hàng năm ông dành ra má»™t khoảng thá»i gian để du hành khắp nÆ¡i, từ Aâu sang Ã, má»—i chuyến Ä‘i dăm ngày, có khi hàng tháng, má»—i lần trở vá» Ä‘á»u mang theo những mẫu chuyện thật lý thú. Lần nầy, vừa bước vào đến nÆ¡i, Jim nhìn quanh má»™t vòng rồi lắc đầu
- Mập quá, xấu quá.
- Jim, ông lại không tá»­ tế rồi, má»—i ngưá»i đàn bà Ä‘á»u có vẽ đẹp riêng, có thể cô ấy không đẹp trong mắt ông nhưng sẽ trở thành mỹ nhân đối vá»›i ngưá»i khác,nếu nói như ông thì cô ta cÅ©ng chính là mảnh xương sưá»n cá»§a má»™t ngưá»i đàn ông nào đó.
- Không, bà chưa hiểu ý tôi, làm ơn nhìn dùm tôi cái khối thịt mấy trăm cân di động đó.Có phải là ghê tởm không ?
- Nên thương hại há», tôi nghÄ© rằng có thể há» Ä‘ang mang má»™t chứng bịnh nào đó.
- Tôi đồng ý, há» Ä‘ang mắc chứng bệnh ăn uống không có độ lượng, bà có biết rằng nguyên nhân chính cuả chứng béo phì là do ăn nhiá»u quá? Hãy nhìn vào khẩu phần cuả má»—i ngưá»i, các cưả hàng vì muốn câu khách, cạnh tranh ,há» thi nhau tăng lên nhiá»u thức ăn , và còn tặng không thức uống, chưa kể “Super sizeâ€, bấy nhiêu đó làm sao có thể tiêu hoá trong má»™t ngày? CÅ©ng như động cÆ¡ cần nhiên liệu, cÆ¡ thể chúng ta cần má»™t số năng lượng để cung ứng cho các hoạt động, thá»±c phẩm chính là nhiên liệu, chỉ cần ăn uống sao cho đủ dùng, đằng nầy chúng ta ăn uống quá nhiá»u, năng lượng dư thừa đó sẽ tạo thành mỡ, đóng vào tim…như vậy chỉ gây thêm bệnh tật. Bá»›t lại má»™t ná»­a khẩu phần cá»§a má»—i ngưá»i thôi, vá»›i thức ăn dư thừa đó, chúng ta có thể nuôi được má»™t em bé ở Phi Châu Ä‘ang đói..
- Jim,ông chưa bị đói bao giá»,ông laị cảm nhận được Ä‘iá»u nầy thật hiếm có.Tôi đã có những lúc không có thức ăn, mặc dù định cư ở đây hÆ¡n hai mươi năm tôi vẩn không bỠđược thói quen cất giữ thức ăn, tôi vẩn thưá»ng nhắc nhở các con không được phung phí,vất bá».Nhá»› lại những ngày đầu tiên đến Mỹ, tôi xin được công việc vào phụ bếp cho má»™t trại hè.Má»—i ngày,trong giỠăn, nhìn trẻ con dùng táo chá»i nhau,hay cầm nguyên há»™p sữa tươi ném vào thùng rác…và nghÄ© đến lúc còn trong trại tị nạn ở Malaysia có trái táo bằng nắm tay mà chúng tôi cứ nhưá»ng lại cho nhau, cuối cùng phải chia ra làm tám phần.Nấu được nồi cÆ¡m,mấy chị em cứ nhưá»ng nhau,em trai tôi phải lá»™i sông Ä‘i đốn cÅ©i hàng ngày,em gái nhá» nhất cá»§a tôi Ä‘ang sức lá»›n, tuổi cần thức ăn ,vậy mà chén đứa nầy cứ sang sá»›t qua chén đứa khác. Nhá»› lại những đứa bé còi cá»c thiếu dinh dưỡng, chỉ cần má»™t ná»­a há»™p sữa tươi kia là đêm ngÅ© yên no bụng.Oâng thá»­ mở tá»§ lạnh cuả những gia đình tị nạn Cá»™ng sản như chúng tôi ở đây, sẽ thấy bao nhiêu là há»™p lá»›n, há»™p con ,má»™t chút thức ăn thừa cÅ©ng mang vào cất lại, cái ám ảnh cuả những ngày đói dài, cái thói quen không phí phạm thức ăn…Jim ,không phải chỉ có ở Phi Châu, mà ở Việt Nam nÆ¡i quê hương tôi,vẩn còn những em bé tối Ä‘i ngÅ© bụng đói không có miếng cÆ¡m ăn. Chúng tôi vượt biển tìm tá»± do, được may mắn an toàn sang định cư ở đây, hÆ¡n hai mươi năm, nhưng không thể quên được mảnh đất cha ông, luôn cố gắng làm việc để giúp đở cho thân nhân, gia đình hiện vẩn còn sống ở Việt nam.

Tôi kể lại cho Jim nghe những năm đầu tiên, những thùng quà gởi vá» nhuốm bao nhiêu mồ hôi nước mắt cuả ngưá»i gởi lẫn ngưá»i nhận. Có bao nhiêu giống dân rá»i nÆ¡i sinh ra mà lại nắm níu yêu thương và tiếp tục gởi quà cáp vá» cố hương giúp đỡ như ngưá»i Việt nam chúng tôi? Hàng năm số lượng tiếp tế khổng lồ nầy đã cải thiện cuá»™c sống cho bao nhiêu gia đình . Như trưá»ng hợp riêng tôi, lặn lá»™i vá» văn phòng Air -France, mãi tận trên phi trưá»ng O’Hare, cách nhà hai hÆ¡n tiếng lái xe cho những ngày Ä‘i suông sẽ, không bị đình trệ giao thông, không kể khi mùa đông bảo tuyết hay mùa hè nắng thiêu,gởi xong vá» chỠđợi tin thư hàng ngàỵCÅ©ng như gia đình ở Việt Nam, chầu chá»±c ở phi trưá»ng Tân SÆ¡n Nhứt, bị cán bá»™ hải quan hống hách Ä‘uổi xua , bắt chẹt đủ Ä‘iá»u ,chầu chá»±c lo lót ,đến khi lảnh được thùng quà đổ bấy nhiêu mồ hôi nước mắt..

Nhưng không thể kể hết cho Jim nghe những xâu xé, những dằn co thôi thúc, bạn bè chia rẽ, trách móc nhau, nào gởi quà vá» là nối giáo cho giặc, giúp thêm phương tiện, tiếp tế cho Cá»™ng Sản… Chiến tranh bao nhiêu năm, đất nước Ä‘iêu tàn,khi thanh bình, tưởng rằng sẽ cùng nhau xây dá»±ng, nào hay cÅ©ng là lúc phải bồng bế nhau rá»i quê cha đất tổ tìm tá»± do ,lang thang trôi dạt đến đất má»›i mưu sinh.Triệu ngưá»i ra Ä‘i,bao nhiêu thân nhân còn lại, nhìn những đói khổ hàng ngày,chúng ta tranh đấu cho tá»± do, cho sá»± sống còn, nhưng chúng ta không thá» khoanh tay nhìn thân nhân Ä‘ang chết dần mòn, tình là đâu, lý là đâu ?

NÆ¡i tôi làm việc nằm vá» phía nam Chicago, thành phố lá»›n thứ ba nước Mỹ, sau New York và Los Angeles ,bạn bè khi biết tôi định cư ở đây Ä‘á»u tỠý âu lo, nghe nói nÆ¡i đó là má»™t trong những thành phố tá»™i ác nổi tiếng ,chưa kể khí hậu mùa đông giá lạnh , tuyết trắng xóa bao phá»§ khắp nÆ¡i …Tôi chỉ cưá»i, lạnh thì rồi cÅ©ng quen Ä‘i , đêm đêm đã ngÅ© yên giấc vì bên tai không còn nghe tiếng đại bác, hay không còn nằm thao thức trong trại tị nạn Malaysia, lắng nghe tiếng mưa giông trên mái lá»u, không cần phải ngồi dậy kéo mảnh cao su má»ng che nhau cho khá»i ướt , như vậy có phải là đã hạnh phúc lắm không ?

Chicago nằm cạnh hồ Michigan, phía đông thành phố là con đưá»ng Lake Shore chạy dài theo bá» hồ vá»›i sóng nước xanh biếc mùa hè, băng tuyết trắng xóa mùa đông. Bên cạnh toà nhà chá»c trá»i Sears Tower cao thứ nhì thế giá»›i [sau khi bị toà nhà Petronas ở Kuala Lumpur ,Malaysia ,vượt qua ] những kiến trúc cổ kính nằm giữa khu Old town, Rush street…và má»™t dặm huy hoàng “ magnificent miles†nÆ¡i nổi tiếng vá»›i Water Tower, Bloomindale, 900 N Michigan…

Tôi là dân tị nạn, má»™t phần tá»­ nhá» hÆ¡n cả dân thiểu số, đồng nghiệp hầu hết là dân định cư lâu Ä‘á»i, là ma má»›i trong cái xả há»™i thu nhá» bằng bốn bức vách, thuở ban đầu, gặp rất nhiá»u trở ngại, khó khăn vá» ngôn ngữ, phong tục, tập quán và thói quen, bà Carm vẩn thưá»ng ân cần há»i thăm, giúp đở, tuy nhiên không thể tránh khá»i những đố kỵ ganh ghét chung quanh.Tôi vẩn luôn xác nhận vá»›i má»i ngưá»i khách hàng, tôi là ngưá»i Việt nam, tị nạn cá»™ng sản, thuyá»n nhân .HỠít nhiá»u Ä‘á»u có liên hệ trá»±c tiếp hay gián tiếp, có thân nhân, bạn bè, từng đổ máu vào cuá»™c chiến bảo vệ tư do cho chúng ta, có những ngưá»i đã mất ngưá»i thân và không giấu diếm những buồn Ä‘au, chua xót.CÅ©ng có ngưá»i chỉ biết mÆ¡ hồ vá» má»™t xứ sở nhá» nhoi xa tít, ná»™i chiến dai dẳng. Há» không hiểu Cá»™ng sản như thế nào, những gì truyá»n thông, báo chí gá»i vá» trước đây chỉ mÆ¡ hồ, há»i hợt, bên cạnh những phong trào phản chiến ỡ Mỹ, cho đến lúc cuá»™c chiến tàn, cuá»™c di tản khổng lồ khi Sài Gòn sụp đổ, vá»›i hàng triệu ngưá»i tháo chạy, đến lượt cuá»™c hành trình vượt biển trên những chiếc thuyá»n mong manh, ngưá»i dân Mỹ vẩn không hiểu tại sao lại có chiến tranh, tại sao Mỹ can thiệp vào cuá»™c ná»™i chiến dai dẵng ba mươi năm, những ngưá»i lính trở vá» từ Việt Nam mang những vết thương không lành, sống âm thầm , quên lãng, mãi phần tư thế ká»· sau, những sá»± thật lần lượt phÆ¡i bày, bây giá» những ngưá»i thương binh trở vá» từ Việt nam, má»›i lại dược nhìn nhận, má»›i được nhắc nhở, được sống như má»™t con ngưá»i.

Tôi kiên nhẩn làm việc, tận tâm vá»›i khách hàng, xây dá»±ng căn bản, há»c há»i thêm, cố gắng tạo má»™t chổ đứng cho mình, khách hàng cá»§a tôi bao gồm nhiá»u sắc dân, lúc ban đầu thật là khó khăn, khách chưa quen nhìn mình nghi ngại, đến lúc có nhiá»u khách hàng thì lại gặp đồng nghiệp ganh tị, má»™t trong những lý do tôi rá»i chổ làm cÅ© vì gặp bất công, bị kỳ thị, chèn ép, khi má»›i nhận công việc nÆ¡i nầy tôi há»i thẳng Carm :
- Thưa bà, tôi có má»™t số khách hàng ngưá»i Africa, ngưá»i Hispanic và ngưá»i à châu, bà cho tôi biết trước có trở ngại gì không? Vì tôi không muốn gây ra những sá»± phiá»n toái sau nầy.
- Bà an tâm, tôi không thấy có gì trở ngại hết dưới mắt Thượng đế ai cÅ©ng là ngưá»i, máu cá»§a tôi và máu cá»§a há» màu sắc khác gì nhau? Nói thật bà đừng buồn, tôi nhìn thấy há» là thấy màu xanh lá cây, màu cá»§a đồng Ãô la mà há» mang tá»›i cho chúng ta ,tôi bảo đảm vá»›i bà há» luôn được chào đón trong cá»­a hàng nầy..

Carm giữ đúng lá»i hứa, khách hàng cá»§a tôi vào, bà chào mừng và há»i han, mang cà phê đến má»i, tình nguyện gá»™i tóc hay quét nhà những khi tôi quá bận. Hầu hết những khách hàng cá»§a tôi Ä‘á»u là khách quen thuá»™c ,há» rất trung thành ,theo tôi từ chổ làm cÅ© vỠđây,chẳng những thế há» còn giá»›i thiệu bạn bè, hay mang thêm ngưá»i trong gia đình vào. Nhá» sá»± thương yêu nầy giúp tôi an vui vá»›i công việc. Bên cạnh mối liên quan giưã ngưá»i thợ vá»›i khách hàng, chúng tôi vẩn luôn tôn trá»ng quí mến nhau, há» kể cho tôi nghe những sinh hoạt hàng ngày, trao đổi kinh nghiệm sống ,há»c há»i thêm những Ä‘iá»u cần thiết để thích nghi vá»›i cái xã há»™i tân tiến và xa lạ ,giúp cho tôi tạo được má»™t cuá»™c sống bình yên trên miá»n đất má»›i nầy.

Trở lại những mẩu chuyện trao đổi vá» Ä‘á»i sống, Jim và tôi bàn vá» sá»± đóng góp cuả phụ ná»­ trong xả há»™i ká»· thuật hiện đại nầy, tôi kể cho Jim nghe vá» những phong tục tập quán cuả phương đông, vá» quan niệm lá»—i thá»i trá»ng nam khinh nữ. Tôi thật may mắn, sinh ra trong má»™t gia đình mà tất cả mấy cô con gái Ä‘á»u dược Ba tôi rất má»±c thương yêu, ngưá»i tích cá»±c đã phá quan niệm “con gái là con ngưá»i ta†không cần phải lo lắng chuyện há»c hành, nuôi cho khôn lá»›n lên cÅ©ng chỉ gã Ä‘i vá» phụng sá»± bên nhà chồng. Ba tôi cho chúng tôi vá» thành phố tiếp tục việc há»c hành, lúc nào cÅ©ng khuyến khích chúng tôi tá»± lập, dù có lấy chồng thì cÅ©ng không phải lệ thuá»™c vào vấn đỠsinh kế cuả nhà chồng, bằng không muốn lập gia đình cÅ©ng có thể tá»± mình tìm công việc để mưu sinh. Nhất là không bao giá» làm nô lệ hay sở hữu cho bất cứ ngưá»i đàn ông nào,dù trên danh nghiã vợ chồng. Ba tôi rất má»±c đã phá cảnh “Chồng chúa, vợ tôi†Khi kết hôn thì vợ chồng là ngưá»i đầu ấp tay gối, dìu dắt chung đưá»ng phải luôn tương kính, hết má»±c thương yêu, chăm sóc lẫn nhau.

Trong số các ngưá»i quen biết cùng trang lứa, có má»™t chị bạn, chị ấy lấy nhằm ông chồng thật độc tài, những lần gặp nhau, thảo luận, chuyện trò chung quanh cuá»™c sống trên đất má»›i anh ấy vẩn bảo
- Bổn phận cá»§a đàn bà là ở nhà trông con, chăm sóc nhà cá»­a phục vụ cho chồng, Ãàn bà không cần phải Ä‘i làm kiếm tiá»n. Mấy bà thật là Mỹ hóa, bày đặt đòi há»i chuyện nầy chuyện khác nào là tá»± lái xe, rồi xin Ä‘i làm …
Câu nói nầy gây ra một cuộc tranh luận giữa hai bên nam nữ, bên phía phụ nữ chúng tôi góp ý kiến:
- Ãi làm cÅ©ng là phụ giúp chồng con, đã là vợ chồng thì chia xẻ cùng nhau, chúng tôi không phải là chị ở, con sen, hay ngưá»i làm giúp việc trong nhà, dù rằng chúng tôi đảm Ä‘ang má»i thứ, Anh không nghÄ© rằng trong Ä‘á»i sống nầy, mặc ở thá»i đại tân tiến má»i chuyện bất trắc Ä‘á»u có thể sảy ra. Không biết lái xe, má»—i lần cần Ä‘i chợ búa, hay con cái Ä‘au bệnh, cÅ©ng phải chá» anh vỠđưa Ä‘i bác sÄ©, nhỡ anh gặp trở ngại, hay ruÄ© ro tai nạn thì chỠđến bao giá»? Chưa kể xưa nay chỉ biết ru rú trong nhà, má»i việc do chồng quyết định, mai lỡ mất chồng thì nhá» cậy vào đâu ? Anh thương quá thành ra hại, vì cần ngưá»i nÆ¡i nương tưạ nên không chá»n lá»±a, gặp bất cứ ngưá»i đàn ông nào cÅ©ng nhắm mắt đưa chân. Cái xả há»™i tân tiến nầy cÅ©ng cần má»™t sá»± hiểu biết, thích nghi để sống còn.Anh bảo đàn bà Ä‘i làm là hư há»ng, thưa anh không Ä‘i làm , chỉ ngồi nhà cÅ©ng hư há»ng thôị( Hình như trong chuyện thần thoại Ả Rập có chuyện ông thần ghen đến nổi nhốt vợ trong rương khóa lại , không ngá» bà vợ lại để dành được gần trăm cái tai cuả tình nhân làm lưu niệm thôi) .Cái quan trá»ng trong tình nghiã vợ chồng là sá»± tin cẩn , thông cảm,yêu thương,khi đã không còn nữa thì dù anh có giữ thế nào thì cÅ©ng chỉ mất Ä‘i thôi. HÆ¡n nữa, chuyện phụ nữ ra ngoài làm việc giúp đở chồng con, không có gì trái vá»›i thiên nhiên hay đạo lý.
- Thượng đế ban cho các bà thiên chức làm vợ làm mẹ còn đàn ông chúng tôi thì lo vấn đỠcơm gạo, chưa đủ sao?
- Thưa anh, cái thiên chức đó chúng tôi không từ chối, nhưng thượng đế cÅ©ng ban cho chúng tôi khối óc và bàn tay như các anh, hoàn cảnh sinh sống, xã há»™i, thay đổi, chúng tôi không đòi há»i, chỉ dùng những khả năng thiên phú để giúp đở cho ngưá»i hôn phối, tôi nghÄ© rằng anh nên mở mắt ra, nhìn vào cuá»™c sống mà chấp nhận cái giá trị cuả ngưá»i đàn bà, hãy quên cái tá»± ái nam tính Ä‘i, và nên cám Æ¡n thượng đế ban cho các anh ngưá»i đàn bà để cùng chia xẻ, chúng tôi đã gánh cái gánh nặng vượt biển mồ côi, mang nặng đẻ Ä‘au, anh có thật sá»± thương yêu vợ thì Ä‘i làm vá» chịu khó vào phụ giúp chia xẻ công việc trong nhà, đừng ngồi đó chá» cÆ¡m dâng nước rót.
Câu chuyện tranh cải làm Jim bật cưá»i há»i tôi:
- Ngưá»i bạn cuả bà Ä‘ang sống ở thế ká»· nào vậy? Chắc anh ta Ä‘i lầm thá»i gian.
- Jim, anh ta không phải là ngưá»i đầu tiên, và cÅ©ng không phải là ngưá»i cuối cùng, ná»n văn hóa cùng phong tục tập quán lâu Ä‘á»i trên đất nước tôi, đàn bà không dó má»™t giá trị thật sá»±, chúng tôi không đến nổi như ngưá»i Trung Hoa, vì quan niệm trá»ng nam khinh nữ, cần con trai nối dõi, hạn chế sinh sản, kiá»m hãm sá»± gia tăng dân số cuả chế độ cá»™ng sản, sinh ra tình trạng thiếu phụ nữ trầm trá»ng hiện nay. Chuyện bạo hành đối vá»›i phụ nữ, bất công, đánh đập vẩn sảy ra hàng ngàỵTôi phảûn đối sá»± khinh miệt phụ ná»­,nhất là những tư tưởng bệnh hoạn lá»—i thá»i xuyên tạc lợi dụng tôn giáo làm chiêu bài , tôi chấp nhận giá trị căn bản cùng quyá»n hạn và trách nhiệm cá»§a má»—i ngưá»i trong gia đình .Phụ nữ cÅ©ng là con ngưá»i, chúng tôi ít nhất cÅ©ng phải được đối xá»­ , yêu thương, tôn trá»ng trên căn bản đó . Ông nghÄ© có đúng không ?
- Thế thì bà có biết rằng ở Mỹ trẻ con, đàn bà ,thảm cỠ,con chó rồi mới tới đàn ông không?
- Jim, ông chỉ căn cứ vào thống kê thôi, sự thật không đúng như vậy .
- Tôi đùa cho vui, không có gì tuyệt đối hết, nhưng tôi rấy yêu quí cá tính cá»§a ngưá»i phụ nữ à đông, các bà thật là kiên nhẩn chiụ khó, má»m má»ng dịu dàng, tôi Ä‘i thật nhiá»u nÆ¡i, gặp rất nhiá»u ngưá»i, ngưá»i đàn bà phương đông rất nhá» nhắn nhưng coi chừng cái sức mạnh tiá»m tàng ẩn trong cái hình vóc bé nhỠđó, chá»› có dại mà chá»c vào. Nghe bà kể chuyện Bà Trưng báo thù chồng, chống giặc .Chuyện bà can đảm vượt biển …có chuyện gì mà các bà chưa dám làm không?
- Tôi không biết, nhưng có thể bảo đảm vá»›i ông, đừng dại dá»™t đụng vào con cái cuả chúng tôi, vì cái hình vóc nhu mì mà ông thấy trước mắt có thể biến thành con hổ dữ. Tôi có thể đứng lên bá» lại tất cả nhưng sẽ không bao giá» rá»i bá» con tôi. Tôi nghÄ© rằng dù đông hay tây, bất cứ ngưá»i đàn bà nào đã không yêu thương con mình thì không thể yêu thương ngưá»i đàn ông nào khác, vì bà ấy không có trái tim.
- Bà làm tôi càng thấy quí ngưá»i phụ nữ hÆ¡n .

Câu chuyện ngưá»i phụ nữ Việt nam chúng tôi sống trên đất Mỹ. đối đầu vá»›i những khó khăn trong cuá»™c sống hàng ngày, cố tìm thăng bằng và dung hoà trong cuá»™c sống, những khó khăn trong gia đình cÅ©ng như ngoài xã há»™i,cố giữ gìn những giá trị đẹp đẽ cuả ná»n văn hóa bốn ngàn năm, thích nghi vào hoàn cảnh má»›i …Dù bất cứ hoàn cảnh xã há»™i nào , gia đình vẩn là ná»n tảng, có giữ được sá»± thăng bằng trong gia đình thì má»›i tạo được hạnh phúc và bình an trong cuá»™c sống.Tôi nhìn cái hạnh phúc đơn giản cá»§a Ba Mẹ tôi, nhìn Ba lui cui phụ Mẹ giặt quần áo,nhặt rau, nhìn Mẹ bên cạnh Ba hàng ngày sát vai làm việc, Ba tôi không cho việc bếp núc là riêng cá»§a đàn bà,Mẹ tôi không cho việc mưu sinh là bổn phận cá»§a đàn ông.Tôi vẩn cảm Æ¡n bá» trên cho cuá»™c sống hàng ngày cá»§a tôi, vợ chồng cùng chia xẻ, chúng tôi cùng Ä‘i làm, cùng săn sóc con cái, chia xẻ trách nhiệm ,cùng quyết định những công việc quan trá»ng.Mấy ngưá»i bạn trong sở rÅ© tôi mua vé số lottory , big game…tôi chỉ cưá»i trong thâm tâm lúc nào cÅ©ng tá»± nhá»§ –“ Tôi đã trúng số độc đắc trong Ä‘á»i, vượt biên ,sống sót ,mang được các em sang Mỹ , các em Ä‘á»u có cuá»™c sống má»›i bình an hạnh phúc,và còn trúng thêm cá cặp, trong cuá»™c sống gia đình , phu quân tôi rất má»±c thương yêu chăm sóc gia đình ,chỉ mong sau các con cái sau nầy cÅ©ng được cái hạnh phúc như tôịâ€

Vũ Thị Thiên Thư


Mục Lục


2. Ãêm Thành Phố ’96.

Sông Cửu



“Má»™t trong những nét cá»§a thÆ¡ Tá»± Do đương đại là không bị gượng ép vá» hình tượng, ngôn ngữ, nó luôn mang đậm tính không gian và thá»i gian†·

Ãêm tháng 4 vành trăng ố. . . Ngưá»i đàn ông dẫn ngưá»i đàn bà qua thành phố Giữa góc đưá»ng Nguyá»…n Thị Minh Khai - Huyá»n Trân Công Chúa Ngưá»i đàn ông nhướng mắt Ä‘á»c tấm băng diêm dúa treo ngang đưá»ng:
“Má»™t chồng má»™t vợ khá»i sợ Sidaâ€.
Bá»—ng ngưá»i đàn bà nắm chặt tay chồng lôi Ä‘i hối hả . . .
- Chạy nhanh đừng dòm.
- Tại sao?
- Ãừng há»i.
- Em lên cÆ¡n Ä‘au hả? Ngưá»i đàn ông dáo dác tìm xe, ngưá»i vợ khoác tay:
- Em không sao cả. . .

Ngưá»i chồng ngó dá»c lỠđưá»ng tìm cho ra duyên cá»›. . .

á»i chà . . .Anh ta há hóc nhìn, góc cây nào cÅ©ng có tiếng rên nho nhá» cá»§a con gái , tiếng thở hổn hển có lẽ cá»§a những thằng con trai . . .
Thấy hai bóng ngưá»i chạy bay qua đại lá»™ Lê Duẫn. Viên công an đưá»ng phố cản lại :
- “Ãừng chạy . . .Coi chừng vấp té†Ngưá»i đàn ông lá»… độ cám Æ¡n : “Dạ! Tại nhà tôi sợ ma†.Viên cảnh sát cưá»i:
- Giữa thành phố làm gì có ma . Ông bà trí tuệ một chút đi!
- À há! Làm gì có ma qá»§i. . . Chắc là nhà tôi thấy đĩ thã ma-cô gì đó . Tỉnh chưa em ? Ãừng sợ! Ngưá»i chồng vá»— vá». Ngưá»i đàn bà đáp giá»ng còn ná»­a mê ná»­a tỉnh:
- “Qá»§i sống chứ Ma-cô gì! Chá»— cá»™t đèn gốc cây còng đầu tiên lúc nãy, cái thằng cha đè con nhá» kia là phó công an phưá»ng 25 đó. Anh Xin giấy tạm trú - tạm vắng hoài mà không nhá»› . . .

Sông Cửu
7/03

Mục Lục


3. Ví Dầu Tình Bậu…

Ãá»— Thành



Ầu ơ, ví dầu tình bậu muốn thôi Bậu gieo tiếng dữ cho rồi bậu ra… Ca dao

Cậu Tám tui trở dìa nhà sau mấy năm trá»i Ä‘i giang hồ biá»n biệt. Thấy cậu dìa mình ên, tía tui chá»c :
- Ủa, chớ còn mở đâu mà cậu dìa có một mình ?
Cậu Tám tui cưá»i méo xệch cái miệng :
- Chèn Æ¡i, anh tư sao chá»c huê em hoài. Dzợ con gì đâu anh, chẳng qua nhân tình nhân ngãi, ở dzá»›i nhau ít bữa cho dzui, tá»›i khi hổng còn muốn gần bên nhau nữa thì chia tay có gì đâu lạ, anh.
Má tui nãy giỠngồi nhai trầu trên chõng, xỉa cục thuốc rê to tổ chảng qua lại ở bên môi, nghe vậy chêm vô :
- Cậu cÅ©ng lá»›n bá»™n rồi. Coi chá»— nào đàng hoàng tính sấp vô cho có chồng có dzợ. Ãừng lăng nhăng thêm, nữa lá»›n muá»™n cảnh con, cha già con nhá» cá»±c lắm cậu Æ¡i.
Cậu Tám tui tánh bãi buôi như dzậy. Năm lần bảy lượt, cậu gặp hết cô này cô khác, ai cÅ©ng tưởng là rồi thành vợ thành chồng, vậy mà đùng má»™t cái cẩu bá» Ä‘i hổng thương tiếc. Má tui trách cẩu hoài mà cẩu thì cho rằng hổng duyên hổng nợ, lấy nhau làm sao ăn Ä‘á»i ở kiếp được.
Cậu là trai phong lưu trong làng. Chỉ phải gương mặt cẩu hÆ¡i bị rá»— hoa mè do hồi nhá» bị nổi trái rạ, nhưng cậu lại có giá»ng hát mê ly khiến cho nhiá»u cô gái trong làng mê mẩn.

Cậu thưá»ng dắt tui Ä‘i rảo khắp vùng, nhà nào có con gái là cẩu tìm cách ghé dzô. Khi thì cẩu nói nghe đồn gia đình cần ngưá»i làm gì đó, khi thì cẩu há»i có cần làm việc gì thì cẩu giúp cho. Vậy mà chá»— nào cÅ©ng lá»t. Nhiá»u ông già bà cả thấy cẩu xăng xái, khen là ngưá»i lẹ tay lẹ miệng, rồi má»i tấp dzô bàn nhậu Ä‘ang diá»…n. Cậu uống chất men như uống nước lạnh, có lúc khè khè như rắn lục, chá»§ nhà khen cẩu Ä‘iệu, nên thưởng thêm má»™t hai ly, cẩu hổng từ nan.
Rượu dzô, hÆ¡i men bốc hừng há»±c, cẩu bắt đầu hát, rồi tiệc tan cẩu lăn quay nằm luôn tại chá»—. Tui lỡ ở lỡ dzìa phải nằm im hổng dám cục cá»±a chá»› sao. Ãêm lÆ¡ tÆ¡ mÆ¡ Ä‘ang ngá»§ thì nghe có tiếng ngưá»i đến chăm lo cho cẩu, hé mắt ra tui thấy cô gái hồi lúc trong nhà, tui giả bá»™ ngá»§ mê để mặc cô gái săn sóc cẩu.

Hôm sau cậu cháu dzìa, má tui há»i khi đêm cậu cháu ở đâu. Cẩu cưá»i hì hì bảo vá»›i má : thì chị há»i thằng Tón nó nói cho biết. Má tui thuá»™c rành cái má»­ng cá»§a cậu nên cÅ©ng chẳng cần há»i han gì mà chỉ tắc lưỡi liên hồi : cậu thì cái nết hổng chừa, e suốt Ä‘á»i hổng trả hết nợ.

Cái năm cậu đến nhà ông cả Lắm, cậu cũng dắt tui theo. Gặp cô gái ông cả, cậu mê tít thò lò. Cậu rủ rỉ với tui : chiến này tau quyết lấy dzợ. Tui chưa kịp nói gì thì cẩu đã thêm : nhưng mà hổng chắc má con tin, cậu e bà ấy cà tửng để tuột rơi, chắc cậu đi bỠxứ.

Vậy rồi lần đó cậu Ä‘i thiệt. Cẩu dzìa năn nỉ má tui hết mấy ngày, má tui cứ sợ cậu cà rỡn, Ä‘em lá»i nói chá»— ngưá»i lá»›n hổng xong, bị phiá»n trách khổ tâm, nên má tui cứ lảng ra. Cẩu chá» hoài hổng đặng, nên chỉ nói má»™t lá»i chót vá»›i má tui : tại chị má»i Ä‘iá»u, rá»§i ra ngoài tui có chết đâu là bởi chị. Má tui Ä‘au xót lắm, má»™t hai ngăn cẩu đừng Ä‘i, nhưng cẩu lại nói : tóc mai sợi vắn sợi dài, lấy nhau chẳng đặng thương hoài ngàn năm.. thì còn mặt mÅ©i nào ở lại mà coi chiện ngưá»i ta.

Cẩu đi rồi, má tui ân hận rõ. Suốt ngày má cứ ngồi nhai trầu xỉa thuốc, trông ra tuốt ngoài rặng cây xa. Tía tui cứ xông xổng nói hoài : bà thiệt dị, cẩu còn ở nhà năn nỉ ỉ ôi thì hổng chịu giúp, giỠcẩu đi lại ngồi đó ủ ê.

Má tui nghÄ© chị em chỉ còn hai ngưá»i, giàu em út khó em út, nhưng mà tại cái tánh cẩu lúc thiệt lúc chÆ¡i, làm sao biết hồi nào cẩu nói năng đứng đắn mà quyết tâm góp lá»i. Trong làng, má tui thưá»ng là ngưá»i làm mai làm mối chắc ăn nhứt, đám nào qua bàn tay má tui cÅ©ng nên, sống vá»›i nhau đến đầu bạc răng long, nên má tui sợ.

Tin tức vá» cậu Tám tui, khi giả khi thiệt, hổng biết đâu mà rá». Khi thì nghe cẩu trôi nổi theo bạn ghe Ä‘i chài đâu tuốt miệt Năm Căn, Cái Nước; lúc lại nghe nói cẩu Ä‘i vá»›i gánh hát ở tuốt bên Cao Miên. Có ngưá»i Ä‘i buôn còn khoe được coi cẩu diá»…n tuồng, chèn Æ¡i mùi hết biết. Há» nói cẩu đóng vai Lương SÆ¡n Bá, Chúc Anh Ãài coi nghiêm trang rá»±c rỡ quá, nhìn hổng ra. Ãến khi tuồng dzãng, vô hậu trưá»ng gặp cẩu má»›i rõ mưá»i mươi cậu là kép ruá»™t cá»§a Ä‘oàn. Cậu đối đãi vá»›i ngưá»i làng nước vẫn như xưa, gặp nhau mừng rỡ lắm, song dặn dò dzìa đừng nói chi cho má tui biết. Bà má nghe chiện khóc ròng, hổng dè cậu em để bụng quá lâu.

Chỉ có tui là thiệt thòi nhứt. Cẩu Ä‘i rồi hổng còn ai cho theo để được ăn ké. Má»—i lần ra ngồi bá» ao lại thấy nhá»› cẩu rất nhiá»u. Cẩu hay bày cho tui cách câu sao cho cá mau giá»±t, rồi nướng cá ra sao cho dòn cho ngon, hai cậu cháu hỉ hả vừa ăn vừa câu tiếp. Có bận cậu cháu Ä‘ang câu tán dóc thì cô Biếc Ä‘i ngang. Thấy cẩu, cổ thả lá»i thăm há»i : chèn Æ¡i anh Tám thong thả dữ ngồi câu cá thảnh thÆ¡i, chẳng bù cho em làm suốt ngày hổng hết dziệc. Cậu tui cưá»i khục khục : thì trá»i sanh đàn bà con gái để lo việc trên Ä‘á»i, còn tụi tui thân dài vai rá»™ng, mó dzô thứ gì cÅ©ng hổng đặng, hổng nên, trá»i cho ở không chừng nào hay chừng nấy.

Tui tưởng cô gái nghe dzậy thỉ trổ giận, dè đâu cổ cưá»i á»n ẻn rồi Ä‘i luôn. Cậu Tám tui hích hích khuá»·u tay nói vá»›i tui : đó, cháu thấy hôn, cổ chịu đèn rồi đó. Trá»i Ä‘ang sáng rưá»m, có ngá»n đèn nào đâu mà chịu, tui ngÆ¡ ngác nhìn cậu Tám như muốn được cẩu giải nghÄ©a thêm, nhưng cẩu nói : cái thằng ngu hết biết.

Cẩu Ä‘i rồi mà tui nào có được tha tào. Ãi đâu ai gặp cÅ©ng há»i thăm dzìa cẩu. Có cô còn vặn vẹo tra vấn tui có tin gì cá»§a cẩu hay biết cẩu ở đâu để cổ gởi thÆ¡ thăm. Tui Ä‘em chiện dzìa thưa vá»›i má, má rầy la : mày đừng bày đặt, con nít a dzô chiện ngưá»i lá»›n nghe mày. Kỳ thiệt, tui có biết cẩu ở đâu mà cho há» cái nÆ¡i để há» gởi tin tức tá»›i. Nhưng chắc chắn là cậu tui có duyên nên má»›i được má»i ngưá»i há»i tá»›i. Còn dziêng kẻ đón ngưá»i đưa. Hết dziên Ä‘i sá»›m dzìa trưa má»™t mình…

Lần này cẩu dzìa, tui hổng hay biết gì ráo. Tui vẫn ngồi ở bá» ao nhá»› cậu như má»i hôm. Trá»i vào thu rồi lành lạnh, tôi co ngưá»i chịu đựng chá»› hổng chịu bá» dzô. Chừng nghe tiếng cẩu há»i : thằng Tón đó hả cháu ? tui má»›i giá»±t mình.

Có thiệt hôn đây, cậu Tám tui trở dzìa rồi à. Tui mừng phát khóc, nước mắt chảy ròng ròng. Cậu Tám cÅ©ng thấy má»§i, làm bá»™ chê khen : cái thằng con trai mà mau nước mắt, làm như khéo dư giá»t lệ khóc ngưá»i ngày xưa. Tui á»n ẻn nhìn lên cẩu, càng thấy thổn thức tâm can, nước mắt càng trào ra dữ. Cẩu vá»™i xà tá»›i ôm lấy tui mà nói : thôi cho cậu xin, chiến này dzìa cậu ở vá»›i con luôn, hổng Ä‘i nữa. Tui lại càng khóc thành tiếng lá»›n. Cậu Tám cứ xuýt xoa. Tui cố gắng lắm má»›i trách được cẩu : cậu Ä‘i gì lâu dữ, đến giá» má»›i chịu dzìa. Cậu quýnh quáng thấy rõ. Cậu kéo tui vào lòng tay, rồi bất chợt hát lên : nín Ä‘i Tón cá»§a cậu Æ¡i, buồn quăng cho lẹ để cưá»i lấy diên… Thế là tui cưá»i thiệt, cưá»i hả hê mà nước mắt cÅ©ng hổng khô kịp. Cậu Tám xoa xoa lên đầu tui, trách yêu : con trai mà Ä‘a cảm, khổ con à. Tui sung sướng dụi dụi đầu vào bụng cậu.

Tối bữa đó, tía má tui làm cÆ¡m đãi cậu. Hai anh em khá» khà bên xị đế trong veo. Tía tui vá»›i cậu tui uống xây vòng, vừa hít hà vừa chắt lưỡi. Má tui ngồi theo dõi hai ngưá»i, má tui hổng ăn gì ráo, chỉ nhai trầu bá»m bẻm. Cậu Tám hối má tui ăn luôn, nhưng má tui nói hai anh em cứ ăn Ä‘i cho dzui.

Trá»i tối dần. Bầy Ä‘om đóm bắt đầu bay ra lập loè khắp chá»—. Cậu Tám tui bắt đầu kể vá» những ngày tháng xa biệt quê hương. Cẩu nói hồi nẳm gánh hát lên tuốt miệt Chắc Cà Ãao, định diá»…n cho đồng bào ta ở đó coi cho đỡ nhá»› nhà. Nghiệt cái ba thằng thổ má»›i cáp duồn nên nhà nào nhà ấy mình trần ráo nạo. Gánh hát tá»›i nÆ¡i, hổng có ai đón ai đưa, bụng đào kép đói kêu trá»i kêu đất. Hổng lẽ tá»›i nÆ¡i rồi lặng lẽ ra dzìa, cậu Tám tui hô hào nhà tuồng sắm vai hát cho bà con coi miá»…n phí má»™t bữa để xẻ chia ná»—i mất tiá»n mất cá»§a cá»§a há». Oâng bầu thì ra chừng hổng chịu, nhưng kép đào thì hoan hô ý kiến cá»§a cậu tui. Thế là hổng cần sân khấu, hoá trang gì ráo, cậu sướng lên cái tích Triệu Tá»­ Long Ä‘oạt ấu chúa. Cậu tui đóng vai Triệu Tá»­ Long lẫm liệt uy nghi, hổng phấn son, áo mão gì ráo, chỉ huÆ¡ huÆ¡ đôi tay mà bà con ai cÅ©ng thấy rõ như cẩu đá giáp, cầm thương, vuốt giải áo, vùng vẫy chốn sa trưá»ng. Cậu dzô hồ quảng rồi nói lối lia chia, cái giá»ng khàn khàn mà nghe thấu hồn khán giả. Có mấy bà già sụt sịt khóc, có nhiá»u cô gái thở dài, còn các ông thì miệng cứ khen : hay…hay…giá»i. Ãêm đó khi vãng hát, cậu như ngưá»i chiến sÄ© thắng trận quay vá», em nào em nấy vồ vập ôm lấy cậu mừng mừng tá»§i tá»§i. Má tui nghe, hổng giằn được tánh nóng, nói đốp luôn : cậu nói xạo có căn. Tiá tui ngăn lại : bà chỉ được cái tài phá đám, để cẩu kể cho hết chiện Ä‘á»i. Cậu Tám tui xem chừng cụt hứng, hổng còn ham kể tiếp, tía tui phải mau mau đưa ly đế cho cậu nói : dzô, dzô Ä‘i cho có trá»›n.

Cậu Tám tui bá»—ng xuống câu xá» : kỳ đó rồi con Ba Tẻ nhứt định Ä‘i theo em. Em cản sao nó cÅ©ng hổng chịu. Chừng ghe cá»§a Ä‘oàn Ä‘i má»™t đỗi xa rồi, em má»›i biết. Cô ta theo Ä‘oàn lo nấu nướng cho em, trước còn ngồi coi em vẽ mày vẽ mặt, sau lần hồi cô đứng lo chiện sắm sá»­a cho em. Cổ nói tích xưa kể ngưá»i nam kẻ lông mày cho ngưá»i nữ, còn bây giá» cổ vì tình vì nợ mà theo nâng khăn sá»­a túi cho em. Hai đứa ở dzá»›i nhau lu bù ngày tháng, dzậy mà rồi cái duyên hổng đặng, má»™t lần cổ lẳng lặng bá» gánh ra Ä‘i. Em như ngưá»i mất hồn, anh Tư. Buồn như mùa thu bứt lá, do đó mà em đành cÅ©ng bá» gánh quay dzìa.

Ãến lúc này má»›i nghe má tui thút thít. Má tui thương cẩu vất vả đưá»ng tình diên. Má tui nghÄ© cÅ©ng tại bà mà cậu lận đận tình trưá»ng. Má tui ngậm tăm hổng còn dám chê cẩu xạo, mà tá»›i lui chỉ thấy má kéo cái khăn chặm chặm ở cuối mày. Cậu Tám tui cÅ©ng cảm động lắm, cẩu day qua nắm lấy tay má tui chặn lại : chị Tư đừng khóc làm em cÅ©ng muốn khóc theo. Chẳng qua nợ Ä‘á»i chưa trả hết, đưá»ng tình diên cÅ©ng lắm lúc gập ghá»nh, cÆ¡n sầu này lòng héo buồn tênh, đêm lữ thứ vá»ng hoài tÆ¡ tưởng. Chèn Æ¡i, cậu tui nói mà như Ä‘ang sắm tuồng. Tui mê mệt vá» những lá»i cá»§a cậu. Hèn gì cô gái nào chẳng để dạ ngẩn ngÆ¡ khi nghe cậu than van đưá»ng tình trắc trở. Tía tui nãy giá» cÅ©ng như lịm. Cái xị đế đứng trÆ¡ trẽn im ru. Không khí chợt như nén chặt lại. Tui như ngưá»i bị ai đưa bàn tay chặn lấy cổ. Tui cố ngáp ngáp như con cá bị dính lưỡi câu quăng lên bỠđất khô nằm đớp gió. Bất chợt trong khi má»i ngưá»i còn Ä‘ang chưa biết phải làm gì thì nghe cậu Tám tui đã cất tiếng ngâm thÆ¡ : chim xa rừng thương cây, nhá»› cá»™i…Ngưá»i xa ngưá»i khổ lắm, bậu Æ¡i. GiỠđây bậu đã xa rồi, bậu gieo tiếng dữ cho Ä‘á»i đắng cay…

Tui ước gì có ai cho tui má»™t cây đàn nhị để tui được giúp cho câu thÆ¡ cá»§a cậu Tám tui bay vút lên tận trá»i. Nhưng mà không có cây đàn nào hết, cho nên tui chỉ còn biết khóc thầm cho số phận cậu tui.

Ãá»— Thành



Mục Lục


4. Cây đa bến cũ (tiếp)

Thanh Sơn



Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam

Ãứa bé khóc chán, mệt má»i nên nằm thiếp Ä‘i trên tay cô gái. Ngưá»i mẹ trần thân vì đứa con nên cÅ©ng cảm thấy rã rá»i. Nhưng mưa thì vẫn không ngÆ¡i. Cả hai mẹ con cô gái và MÆ¡ Ä‘á»u bị mưa ướt thấm lạnh. Oâi cái đêm giáng sinh Chúa đến vá»›i trần gian sao mà bi thương đến vậy. Phải chăng thiên nhiên cÅ©ng cám cảnh cho chiến chinh Ä‘ang tràn đến vùng đất nhá» bé này và tiếng mưa, tiếng gió như những lá»i than vãn cho số phận con ngưá»i mong manh, sầu não.

Hai tấm phên càng lúc càng đẫm nước, lại thêm gió thốc liên miên khiến vẹo vá» nhiá»u hÆ¡n. MÆ¡ cố giữ để chúng không lật lên, tay càng vá» khuya càng má»i nhừ mà vẫn không ká»m được. Có lúc MÆ¡ đã tưởng đành bá» chúng ra, nhưng nghÄ© đến đứa bé sẽ phải đằm mình dưới mưa thì MÆ¡ không dám thả, cứ như đánh vật vá»›i trá»i đất, vá»›i bóng đêm.

Xóm nhá» chìm trong im lặng, hoặc có ai còn thức chăng cÅ©ng chỉ ru rú trong căn nhà cá»§a mình. Má»i ngưá»i như nín thở, như dấu bưng sá»± hiện hữu cá»§a mình, chỉ sợ má»™t tiếng ho hay má»™t giá»ng tằng hắng cÅ©ng khiến cho cái đồn bên kia nghe được mà nã sang những tràng đạn dài oan nghiệt. Chẳng ai còn muốn má»™t nạn tai nào xảy đến vá»›i chòm xóm thê lương này. Bao nhiêu ná»—i Ä‘au đã dày vò dân con cá»§a xóm đạo, còn gì nữa đâu để gây nên thêm ai oán não nùng.

MÆ¡ chợt nhá»› đến mẹ. Ãêm đã sâu lắm rồi, chẳng rõ mẹ còn thức hay chìm vào giấc ngá»§ chập chá»n cá»§a tuổi lão. Trong cái đêm mưa gió lạnh lẽo này, liệu mẹ có Ä‘ang bị cÆ¡n ho xé phổi nào hành hạ triá»n miên. Cái ý tưởng dùng dằng ná»­a muốn vá», ná»­a muốn ở lại cùng mẹ con ngưá»i thiếu nữ Ä‘au thương khiến MÆ¡ càng thêm đắn Ä‘o, lo lắng.

May đâu, trá»i ngá»›t mưa dần. Những hạt nước chỉ còn li ti và thưa thá»›t. Ãể ý lắm MÆ¡ má»›i nhận ra tiếng lá»™p độp trên tấm phên rá»i rạc và yếu hẳn Ä‘i. Rồi chỉ còn thật lác đác và chỉ khi có cÆ¡n gió thổi qua má»›i thấy tiếng rÆ¡i từ trên các cành xuống rào rào.

MÆ¡ đã tạm có thể đặt tấm phên xuống cÅ©ng vừa lúc hai cánh tay dưá»ng như không còn tuân theo mệnh lệnh từ óc đưa ra. MÆ¡ thở phào lên như vừa trút được má»™t gánh nặng oằn vai. MÆ¡ quay qua thá» thẻ cùng cô gái : em phải vá», chị ạ. Khuya quá rồi, em ở lại vá»›i chị cÅ©ng đã lâu, em sợ mẹ em mong. Cô gái gục gục đầu trong tiếng sụt sịt, lần tìm bàn tay MÆ¡, nắm chặt lấy mà nói : mẹ con em nhá»› Æ¡n chị. Nếu đêm nay chị không đến vá»›i chúng em thì chắc là mẹ con em không làm sao tá»± xoay xở được. Có lẽ Chúa đã thương xót đến mẹ con em nên đã đẩy đưa chị đến an á»§i trong đêm thánh vô cùng này. Cầu xin Chúa sẽ gia ân che chở cho mẹ con chị. Những ngưá»i tốt bụng chẳng lẽ cứ nhận mãi sá»± hẩm hiu. Nếu sau này có má»™t lần vui sướng, em nguyện suốt Ä‘á»i sẽ không quên được tâm hồn rá»±c sáng cá»§a chị trong đêm nay.

Nói rồi cô gái nấc lên, như cố nuốt ná»—i đơn côi, hắt há»§i cá»§a ngưá»i Ä‘á»i vào tận cùng cõi lòng mình. Dù trong bóng đêm MÆ¡ cÅ©ng nhận thấy là cô gái Ä‘ang khóc. Những giá»t nước mắt phải chăng là nguồn vui hay là má»™t sá»± trút bá» ná»—i Ä‘au Ä‘ang vò xé tâm hồn. MÆ¡ cứ để lặng cho cô gái khóc vì nhiá»u khi MÆ¡ nghÄ© rằng khóc cÅ©ng là má»™t cách để quẳng bá»›t Ä‘i ná»—i buồn phiá»n chất chứa.

Má»™t lần dùng dằng, hai lần thậm thụt, ngưá»i Ä‘i không nỡ Ä‘i, ngưá»i giữ không dám giữ, cuối cùng rồi MÆ¡ cÅ©ng phải vá»™i vã bước ra. MÆ¡ không chạy trốn mà như ngưá»i chạy trốn, MÆ¡ sợ nếu cứ lần khân thì sẽ chẳng bao giá» chia tay được vá»›i túp phên.

Mưa đã dứt hẳn. Trên ná»n trá»i nhá» nhá» má»™t con trăng lẻ loi không sáng nổi. MÆ¡ bước Ä‘i trong tâm trạng cá»§a má»™t ngưá»i vừa thức ra khá»i má»™t giấc mÆ¡. Cả xóm vẫn miên man trong má»™t sá»± im lìm đè nén, chân MÆ¡ bước Ä‘i cứ lâng lâng như vừa nhấp má»™t tí rượu cay.

(còn tiếp)

Thanh Sơn




Mục Lục


5. Ãiểm Phim: Super Size Me

Trần Viết Minh Thanh

Gần đây nhất, ngưá»i ta cho biết McDonald vá»›i chữ M nổi tiếng là hình ảnh tiêu biểu cho nước Mỹ, nhưng thức ăn McDonalds có lành mạnh hay không? Năm ngoái có phim tài liệu Super Size Me, đỠcập đến lối ăn uống ngày nay cá»§a phần đông dân chúng Hoa Kỳ, mà đặc biệt nhà hàng thá»±c phẩm McDonald được Ä‘em ra làm thí dụ, chúng ta hãy thá»­ Ä‘i sâu vào cuốn phim này, vì cá»™ng đồng Việt Nam chúng ta, sau bao năm cư trú ở Mỹ đã chịu ít nhiá»u ảnh hưởng lối ăn uống cá»§a quê hương thứ hai.

Cùng vá»›i quyển sách bán chạy liên tiếp trong hai năm "Fast Food Nation" cá»§a Eric Scholosser, phim Super Size Me năm 2004 cá»§a Morgan Spurlock, má»™t ngưá»i chuyên vá» phim ngắn tài liệu, đã làm dân Mỹ suy nghÄ© vá» thá»±c phẩm fast food, nhanh, tiện, rẻ và ngon, ra Ä‘á»i đầu thập niên năm mươi, nay là má»™t phần Ä‘á»i sống cá»§a há». Ãã đến lúc ngưá»i dân thay đối cách ăn uống hàng ngày, cÅ©ng như cho các công ty nhà hàng bán Fast Food phải sá»­a đổi cách sản xuất thá»±c phẩm.

Anh đạo diá»…n trẻ cÅ©ng là diá»…n viên chính, Morgan Spurlock lấy ý từ mẩu tin cho biết có hai thiếu nữ bị bệnh mập phì đã kiện công ty tiệm ăn McDonad vá» sá»± lên cân vÄ© đại cá»§a mình. Cô 14 tuổi, cao 4 feet 10, nặng 170l bs, và cô 19 tuổi, cao 5 feet 6, nặng 270 lbs. Công ty nhà hàng McDonald bào chữa rằng thức ăn cá»§a há» rất lành mạnh. Thế nên anh làm Spurlock, 33 tuổi, đã lấy chính mình ra thí nghiệm, xem bệnh mập phì ở Mỹ có phải phần nào là trách nhiệm cá»§a các nhà hàng fast food hay chăng? NghÄ© có vô lý không chứ: Ä‚n nhiá»u, bị mập là trách nhiệm cá»§a chính mình, sao lại Ä‘i kiện ngưá»i khác? Thức ăn cá»§a các nhà hàng fast food có là junk food, thức ăn tầm bậy, tầm bạ như các nhà dinh dưỡng đã khuyến cáo bao nhiêu năm nay?

Trong tháng thí nghiệm, Spurlock sẽ không được ăn thức ăn gì khác hÆ¡n là thức ăn tại nhà hàng McDonald. Anh sẽ ăn cả ba bữa, Ä‘iểm tâm, trưa, và bữa ăn tốị Anh phải thá»­ hết tất cả các món trong thá»±c đơn ít nhất là má»™t lần. Nếu ngưá»i bán hàng tại McDonald há»i anh “Do you want to super sizẻ†- nghÄ©a là: anh có muốn tăng lượng ăn cá»§a anh không? Thì anh phải trả lá»i có. Super Size là má»™t khuyến khích thương mại cá»§a công ty McDonalds, chỉ thêm má»™t số tiá»n nhá» thôi, ngoài món chính, bánh mì kẹp hamburger, thá»±c khách sẽ được tăng thêm phần ăn french fries - khoai tây chiên - và nước ngá»t cỡ lá»›n nhất.

Ãể thấy rõ sá»± thay đổi cá»§a sức khá»e và thân thể mình sau tháng thí nghiệm, Spurlock đã làm má»™t khám bệnh tổng quát vá» sức khoẻ. Anh đến ba ông bác sÄ©: BS ná»™i khoa, BS vá» tim, và BS vỠđưá»ng ruá»™t. Tất cả Ä‘á»u tuyên bố anh khoẻ mạnh: Huyết áp bình thưá»ng, lượng cholesterol dưới mức ấn định. Anh còn Ä‘i đến má»™t dinh dưỡng viên để tham khảo ý kiến. Spurlock nặng 185 lb, chiá»u cao 6 feet 2, như vậy sức nặng cân đối vá»›i chiá»u caá» Lượng mỡ (tryglyceride) trong ngưá»i anh bình thưá»ng. Có thể nói anh Spurlock là ngưá»i có sức khoẻ trên trung bình. Các bác sÄ© có khuyến cáo rằng, ăn thức ăn cá»§a fast food trong má»™t tháng như vậy là không tốt, cholesterol có thể tăng, nhưng chắc không đến nổi nàá»

Trong hành trình má»™t tháng ăn toàn thức ăn fast food cá»§a anh Spurlock, khán giả sẽ được biết nhiá»u dữ kiện vá» kỹ nghệ này, cÅ©ng như thói quen ăn uống cá»§a thiếu niên Hoa Kỳ tại trưá»ng há»c, nó đưa dẫn đến thói quen ăn uống sau này, cá»§a má»™t thế hệ bị ảnh hưởng vào thá»i đại ăn nhanh, ăn thức ăn không lành mạnh, tức junk food. Trước hết là những con số:

- Trong má»™t tháng 30 ngày, các tiệm ăn McDonald đã phục vụ thá»±c khách tại Hoa Kỳ nhiá»u hÆ¡n tổng số dân cả nước Tây Ban Nha!

- 60 phần trăm ngưá»i Mỹ bị mập phì, và không tập thể dục Ä‘á»u.

- Mỗi ngày, 40 phần trăm dân Mỹ đi ra ngoài ăn tiệm.

- Các trẻ em dễ dàng nhận ra chú hỠRonald McDonald, mà lại không nhận ra vị tổng thống đầu tiên, George Washington.

- Má»™t ly nước soda cỡ lá»›n nhất hiện nay tại Hoa Kỳ là cá»§a tiệm 7-11, ly soda chứa ½ gallon nước ngá»t, vá»›i lượng đưá»ng là 48 muá»—ng! (1 bình sữa lá»›n cả nhà uống 1 tuần là 1 gallon). Vậy má»—i ngày uống 2 ly coke cỡ lá»›n thì quý vị có thể ước được có bao nhiêu lượng đưá»ng trong ngưá»i chứ! Vá»›i đà ăn uống như thế này chắc hẳn má»™t đứa bé lá»›n lên sẽ bị bệnh tiểu đưá»ng.

- Lượng Super Size: Một bịch khoai tây chiên là ½ lb, cộng thêm 1 ly soda 32-ounce, nghĩa là ¼ gallon (¼ bình sữa khổ gia đình).

- Số tiá»n dân Mỹ bá» ra hàng năm để diet -xuống cân- nhiá»u gấp hai số tiá»n tham gia các chương trình thể dục, thể thao. Ãúng ra ngưá»i ta xá»­ dụng má»i phương cách xuống cân có trên thị trưá»ng, trăm thứ thuốc, trăm cách thức nhịn ăn, và thể dục, thể thao là phương pháp cuối cùng.

Nước Hoa Kỳ hãnh diện là má»™t nước lá»›n, cái gì cÅ©ng to lá»›n, cầu cống, đưá»ng xá, tiện lợi nhất. Và tá»›i ngày nay cÅ©ng là xứ đứng đầu vá» bệnh mập phì, má»™t căn bệnh Ä‘ang đà Ä‘i lên có thể vượt thuốc lá trong tương lai vá» nguyên do gây tá»­ vong trên đất Mỹ. Dữ kiện cuốn phim đưa ra thật đáng lo ngại.

Trở lại anh Spurlock và cuá»™c thí nghiệm. Ngày đầu anh ăn ngon lành, McMuffin, Big Mac hạp khẩu vị cá»§a anh. Ãến ngày thứ hai, anh được má»i ăn super size. Phần ăn quá nhiá»u, mất 20 phút anh má»›i ăn xong, mà sau đó anh lại ói hết những gì anh vừa má»›i ăn. À, cái gì cÅ©ng đòi há»i thá»i gian để thích ứng. Sau ba ngày, cÆ¡ thể anh hết phản đối tích cá»±c, anh không còn ói, má»­a nữa. Sau chục ngày thì anh cảm thấy thèm, cần những thức ăn cá»§a tiệm fast food, tuy rằng trong tháng đó, nhiá»u lần anh cảm thấy Ä‘au bụng, ngưá»i ểu á»i, có có hôm bị nhức đầu, hôm thì cảm thấy khó thở phải Ä‘i khám bác sÄ©. Anh không còn năng sức như trước đây. Cô bồ cá»§a anh thú thật, năng sức tình dục cá»§a anh Spurlock giảm Ä‘i.

Spurlock trở lại khám bác sÄ© và tham khảo vá»›i cô dinh dưỡng 3, 4 lần trong tháng. Từ 185.5 lbs, anh lên 194 lbs, rồi 203 và cuối cùng 210 lbs. Lượng mỡ trong ngưá»i má»›i đáng sợ, lên vút 18%, cholesterol lên 230, hÆ¡n mức ấn định. Ãến các bác sÄ© cÅ©ng không ngá» thức ăn fast food có ảnh hưởng xấu đến như vậy. Tá»›i ngày 21, cholesterol anh nhảy vá»t, lượng mỡ tăng, anh bị khó thở, và các bác sÄ© khuyến cáo nên ngừng cuá»™c thí nghiệm!

Thá»±c phẩm chúng ta mua tại chợ, tại các nhà hàng ăn khác thế nào vá»›i thá»±c phẩm cá»§a các tiệm ăn fast food? Các nhà hàng Fast Food quảng cáo rằng há» cÅ©ng mua từ lò thịt tươi, khoai tây lấy từ cánh đồng vừa má»›i gặt hái xong. Vậy Ä‘iá»u khác biệt là cách chế biến trước khi thá»±c phẩm “tươi†đó đến tay ngưá»i tiêu thụ. Há» phải bá» chất bảo tồn – preservative- để thá»±c phẩm giữ được lâu. Những công ty lá»›n đỠxuất ra ngân khoản lá»›n để nghiên cứu cách chế biến thá»±c phẩm làm sao cho thá»±c khách thấy thèm, và trở lại ăn hoài, mà không nghiên cứu chi vá» tính cách lành mạnh cá»§a thá»±c phẩm. Trước năm 1990, McDonald đã chiên món khoai tây nổi tiếng cá»§a há» vá»›i dầu trá»™n vá»›i mỡ bò. Sau này há» thay đổi vì bị chỉ trích. Ngoài ra, thá»±c phẩm được chá»n từ những thịt bò hay gà mà phẩm chất đáng nghi ngá». Lấy thí dụ món gà xây McNugget mà trẻ con rất thích. Lúc đầu McNugget được làm bằng thịt gà từ các con gà mái đã già, không còn sản xuất trứng nữa, sau này công ty dùng các con gà mái vú bá»± bất thưá»ng (có lẽ hậu quả ăn thức ăn nhiá»u hormone), xây nhuyá»…n, bá» preservative vào, chiên xong thì bá» vào tá»§ dông lạnh, rồi má»›i phân phối tá»›i các nhà hàng.

Spurlock công nhận sau mấy tuần ăn McDonald, cÆ¡ thể anh thấy thèm các thức ăn, vì các thức ăn có nhiá»u gia vị, có chất đưá»ng, mỡ dá»… lôi cuốn. Những trẻ em đã được ăn thá»±c phẩm fast food lúc bé, lá»›n lên quen vá»›i khẩu vị đó và khó lòng bá».

Theo chân Spurlock Ä‘i má»™t vòng càc trưá»ng há»c khắp nước Mỹ, chúng ta thấy ảnh hưởng cá»§a fast food mạnh như thế nào vá»›i thanh thiếu niên Hoa Kỳ. Ká»· nghệ thá»±c phẩm bảo trợ số tiá»n lá»›n cho ngành giáo dục tại Hoa Kỳ, nhưng vá» sau đó há» không những lấy lại phần vốn, mà lá»i to qua các máy bán nước soda, các máy bán thức ăn junk food – bánh ngá»t, kẹo, khoai tây chiên giòn, chip vvv ... Thá»±c phẩm fast food đã in vào đầu trẻ em, qua các bài hát vui vui nhá»™n nhá»™n mà trong đó có các chữ pizza, McDonald, hot dog, v.v... được lập Ä‘i lập lại nhiá»u lần! Thế nhưng không phải chúng ta không thể thay đổi được thói quen cá»§a trẻ em. Có trưá»ng há»c đã mướn nhà hàng trong vùng tá»›i nấu nấu ăn lành mạnh cho buổi ăn trưa cá»§a các em. Phần ăn không gì xa hoa, khó nấu, cÅ©ng mì pasta, rau đậu tươi, bánh mì làm trong ngàỵ Má»™t thá»i gian sau thấy kết quả khả quan, các em có nhiá»u năng sức hÆ¡n, tánh nết thay đổi, đằm tính hÆ¡n, khoẻ mạnh và vui vẻ hÆ¡n vì cÆ¡ thể các em ít chất lượng đưá»ng, mỡ mà nhiá»u vitamin C .

Tại sao lại quy lá»—i cho các nhà hàng bán fast food, mà không là các tiệm ăn thông thưá»ng? Xin thưa các tiệm ăn đã có từ các thế hệ trước, và thá»i đó rõ ràng dân Mỹ không bị mập phì như bây giá». Mấy thập niên trước, thế hệ cá»§a anh Spurlock lúc bé cÅ©ng ít khi Ä‘i ăn tiệm, vả lại các nhà hàng fast food chưa má»c tứ tung khắp nÆ¡i. GiỠđây chỉ trên má»™t khoảng đưá»ng hai miles, từ subway đến sở làm, Spurlock Ä‘i ngang qua ba tiệm McDonald. Qua phá»ng vấn vá»›i những thanh thiếu niên trẻ, các bà mẹ trẻ thì hỠăn tại nhà hàng Fast Food, khoảng hai lần má»™t tuần, các thanh niên trẻ tá» rõ niá»m Ä‘am mê vá»›i các nhà hàng fast food, các bà mẹ trẻ thì bảo là không có thì giá».

Vụ hai cô gái kiện nhà hàng McDonald đã bị toà huá»· bá». HÆ¡n thế nữa, kỹ nghệ thá»±c phẩm đã vận động được quốc há»™i thông qua nghị luật "Cheeseburger", bảo vệ các nhà hàng fast food được miá»…n nhiá»…m bởi những vụ kiện “thức ăn fast food là nguyên do làm thá»±c khách bị mập phì .â€

Thế nên, giỠđây trách nhiệm chá»n lá»±a thức ăn lại trở vá» vá»›i cá nhân cá»§a từng ngưá»i, vá»›i trẻ em Ä‘ang tuổi Ä‘i há»c là các bậc phụ huynh, là cá»§a các nhà giáo dục, trưá»ng há»c có lương tâm. Tuy những quảng cáo hấp dẫn có đầy rảy trên đưá»ng phố, các xa lá»™, trên máy truyá»n hình, những nhà hàng fast food có sân chÆ¡i lôi cuốn, các nhà hàng có mặt khắp nÆ¡i, trưá»ng đại há»c, sân ga, phi trưá»ng, tại má»—i góc đưá»ng lá»›n, chúng ta không thể quy trách nhiệm cho há», mà chúng ta phải biết giáo dục trẻ con, chịu khó mua thức ăn vá» nấu cho con ăn. Không phải ăn thịt bò là độc, thịt bò hamburger bán tại các tiệm ăn (không phải là fast food), tại chợ là thịt bò tươi, được bằm và sẻ thành từng miếng tròn, có nhiá»u loại (trá»™n vá»›i thịt gà tây), rất dá»… làm, giúp cho trẻ con có thức ăn lành mạnh, hợp khẩu vị, tươi, và tốt cho cÆ¡ thể. Trẻ con hay ngưá»i lá»›n không nên uống nước ngá»t thưá»ng xuyên, nên thay bằng nước trái cây bày bán đầy trong chợ.

Ãiá»u quan trá»ng mà chúng ta rút ra từ phim Super Size Me là: Ngoài phẩm chất tốt cúa thá»±c phẩm, còn vấn đỠsố lượng nữa. Tại sao lại có Super Size cÆ¡ chứ! Ai cần ăn đến má»™t ná»­a pound khoai tây chiên? CÆ¡ thể có cần uống má»™t lượng đưá»ng nhiá»u như thế vào ngưá»i không?

Thật ra thì quyển sách Fast Food Nation (Eric Schlosser) đỠcập đầu bài viết má»›i là quyển sách tiên phong, vá»›i đầy đủ dữ kiện vá» kỹ nghệ fast food. Nhưng nếu quý vị không có thì giá» thì xem phim là bước đầu giúp quý vị có cái nhìn khác vá» fast food. Quý vị cÅ©ng sẽ tá»± vấn: Trách nhiệm mua thá»±c phẩm có phải chỉ thuần ở trong tay cha mẹ, ngưá»i tiêu thụ, mà chính ra cÅ©ng là phần trách nhiệm cá»§a những công ty bán thá»±c phẩm nữa cÆ¡! Ãã là má»™t cá»™ng đồng, má»i ngưá»i Ä‘á»u có phần trách nhiệm hết!

Sau khi cuốn phim cá»§a Morgan Spurlock ra mắt lần đầu tiên tại Há»™i Ãiện Ảnh Sundance Film Festival, các nhà hàng McDonald đã huá»· bá» chương trình Super Sizẹ

Thá»±c đơn cá»§a McDonald cÅ©ng thay đổi ít nhiá»u trong quá trình thương mại cá»§a há» Chúng ta là những ngưá»i tiêu thụ, là những ngưá»i có quyá»n đòi há»i, chúng ta đòi há»i bằng sá»± nhận thức đâu là thá»±c phẩm tốt cho cá nhân ta và gia đình, bá»›t mua thức ăn tại McDonald và các tiệm fast food khác. Trên thị trưá»ng đã có nhiá»u nhà hàng, chợ nhận thức được nhu cầu yêu thích thức ăn lành mạnh cá»§a các bà mẹ ông bố bận rá»™n. Rất nhiá»u chợ có thức ăn ướp sẵn gia vị, chỉ cần mua vá» bá» lò. Hệ thống tiệm ăn fast food In-N-Out tại Califonia quảng cáo là tiệm không có tá»§ lạnh, nghÄ©a là thức ăn cá»§a há» tươi, phải sá»­ dụng trong ngày, không thì đổ Ä‘i. Hãy tránh mua nước soda hàng tá vá» chất trong nhà để xe, trẻ em dần dần quen và không đòi nước soda nữa. (Lâu lâu Ä‘i xa uống má»™t tí không sao).

Vá» phần thá»±c phẩm đông lạnh tại chợ Việt Nam, chúng ta cÅ©ng nên để ý đến các thá»±c phẩm được gởi từ xa đến, chắc chắn là có chất preservative, những miến chả giò bằng hai lóng tay, không hiểu chứa đựng thức gì trong đó, chìm trong chảo dầu nóng để chiên dòn, ngưá»i viết đã thá»­ má»™t lần, và thấy hình như mình nuốt má»™t khoanh bánh tráng láng dầu mà chất lượng không có gì .

Phạm vi bài này có giá»›i hạn, ngưá»i viết rất mong quý vị hãy mướn phim vá» xem để thấy rõ tầm quan trá»ng cá»§a thá»±c phẩm chúng ta bá» vào thân thể chúng tạ Phim đã ra DVD.

Trần Viết Minh Thanh
10/01


Mục Lục


6. Câu Chuyện Ở Ãầu Sông ((tiếp theo và hết))

Phan Thái Yên



(truyện ngắn 3 kỳ)

Ta sẽ đến đứng bên bỠnước cũ
Mộng xanh ngần giậy nối mộng em xưa
Bùi Giáng

Tiếng chuyện vãn cá»§a nhóm đàn bà ở dưới vạn đò Ä‘i chợ vá» làm ôn Thiên chợt tỉnh giấc mê ngày ... Ôn Thiên ni thiệt, ra tuốt ngoài sông mà ngá»§ nướng. Ôn nằm trên nắng dưới nước như rứa coi chừng bị Ä‘au thương hàn đó nghe... Ôn Thiên răng mà giống như ngày càng lẩn từ cái hồi ôn há»a sÄ© Việt kiá»u chết tá»›i chừ... Tá»™i nghiệp, Ä‘i Ãông Ä‘i Tây cho bưa rồi vá» cái xó ni mà chết má»™t mình... Ôn Thiên ầm ừ vài tiếng khản nghẹt trong cổ há»ng chừng như để trả lá»i câu quở trách cá»§a mấy mụ o dưới đò thiếu chuyện nói. Ãầu óc ôn bá»nh bồng vá»›i ý nghÄ© hình như mình đã nằm yên ở vị thế này từ lâu lắm. Cảm giác nóng rát trên mặt trên ngá»±c vì ánh mặt trá»i trưa gay gắt khiến ôn muốn chuồi ngưá»i hẳn vào lòng nước mát. Ôn biếng lưá»i nằm yên lắng nghe tiếng mái chèo khua xuôi ngược trên sông, lắng nghe từng con sóng nhá» thì thầm vá»— vá» quanh thân thể mình. Chỉ có dòng sông má»›i thấu hiểu được ná»—i lòng ngưá»i sống Ä‘á»i khốn khó, nổi trôi theo định mệnh u hoài cá»§a nó. Ôn mưá»ng tượng tá»›i đôi bá» sông mãi ngó vá» nhau, cách biệt má»™t giòng trôi, thất vá»ng lỡ làng. Sá»± cách biệt cá»§a đôi bá», thá»i gian, kiếp ngưá»i, cÅ©ng Ä‘au lòng như đắng cay không nói hết.

Ông Trá»i khiến ôn mù lòa quẩn quanh má»™t chổ lại cắt cá»› bắt phải làm chứng nhân câm nín cho biết bao chuyện thương tiếc lỡ làng. Phải chi hai mẹ con ngưá»i đàn bàghé bến Tuần sá»›m hÆ¡n đôi ba ngày hay ngưá»i há»a sÄ© sống thêm mươi hôm nữa. Phải chi... Ôn Thiên nghÄ© tá»›i hình ảnh cha con trùng phùng sẽ không bao giá» có trong sá»± thá»±c mà cảm thấy lòng dạ mình Ä‘au như xé. Ôn đã giữ yên lặng để được nghe tiếng cưá»i tràn ngập niá»m vui cá»§a ngưá»i mẹ và đứa con gái nhá» nô đùa trên bến sông. Ãể rồi, buổi sáng hôm sau, khi há» Ä‘i rồi, ôn lại băn khoăn tá»± trách vá» sá»± im lặng cá»§a mình. Hai mẹ con ngưá»i đàn bà Việt kiá»u đến thăm bến Tuần chỉ mấy ngày sau khi ngưá»i há»a sÄ© qua Ä‘á»i. Trên quảng đưá»ng ngắn từ quán nước vá» nhà trá», tiếng trò chuyện bằng ngôn ngữ ngoại quốc thánh thót như chim cá»§a hai mẹ con chen lẫn trong tiếng cưá»i khúc khích cá»§a cô gái nhá» khiến ôn Thiên trong giây phút quên cả muá»™n phiá»n. Ngưá»i mẹ nhanh nhân sánh bước vá»›i ôn Thiên.
- Xin lổi bác Hai. Cháu nó nói tiếng Việt không rành lắm. Cháu vừa há»i tôi, mắt bác Hai như vậy mà sao bác Ä‘i nhanh hay quá?
- Chỉ má»™t khúc đưá»ng ngắn, Ä‘i tá»›i Ä‘i lui má»—i ngày cả sáu mươi năm ni nên chi quen rồi O Æ¡i.

Ôn Thiên đưa hai mẹ con vào căn phòng khang trang duy nhất cá»§a quán trá», nÆ¡i ngưá»i há»a sÄ© đã sống mấy tháng cuối cùng cá»§a cuá»™c Ä‘á»i. Ngưá»i đàn bà vui vẽ giúp ôn Thiên trãi xếp lại chăn chiếu trong phòng. Lắng nghe giá»ng nói miá»n Nam hồn nhiên vui tai cá»§a ngưá»i khách trá» làm ôn Thiên cÅ©ng trở nên bặt thiệp góp chuyện.

Tiếng ngưá»i đàn bà nói như reo từ phía cuối phòng nÆ¡i treo tranh cá»§a ngưá»i há»a sÄ© quá cố.
- Sao nhà trá» có nhiá»u tranh cá»§a há»a sÄ© Lê vậy bác Hai? Ông ta ở Úc mà ná»—i tiếng qua tận bên Mỹ đó bác. Ủa, có má»™t tấm hình như Ä‘ang vẽ dỡ dang ...

Nghe nhắc tá»›i bạn, ôn Thiên chợt buồn đến lạc giá»ng.
- Ôn Lê vá» thăm quê ở Huế, rồi lên Tuần mấy tháng, uống rượu vẽ tranh. Ôn há»a sÄ© chết đột ngá»™t vì bệnh tim, chẳng kịp vẽ cho xong bức tranh ôn nuôi dưởng trong đầu suốt má»™t Ä‘á»i lưu lạc.

Giá»ng ngưá»i đàn bà chùng xuống ngậm ngùi.
- Tá»™i nghiệp quá! Thuở sinh thá»i cá»§a cha mẹ, cháu nhá»› không há» nghe cha hay mẹ đỠcập gì đến há»a sÄ© Lê nhưng có lẽ há» có quen biết nhau. Má»™t lúc nào đó thá»i son trẻ. Nhà cha cháu để lại bên Mỹ vẫn còn treo bức tranh thiếu nữ bên sông cá»§a há»a sÄ© Lê ký tặng mẹ. Bức há»a cÅ© , tương tá»± như bức Ä‘ang vẽ dở dang, nhưng màu sắc thì tươi thắm chứ không xám chìm ảm đạm thế này.

Ôn Thiên đứng lặng ngưá»i, đôi há»m mắt phá»§ mây đục nhướng lên cố nhìn ngoái vào vùng trí nhá»› in hằn từng phiến tích âm động khóc cưá»i cá»§a những ná»—i Ä‘á»i sa chân bước qua bến Tuần má»™t ngày má»™t đêm nào đó.
- Mẹ con O vỠbến Tuần thăm ai rứa?
- Mẹ cháu mất đã hai mươi năm, còn ông Ngoại cá»§a bé Thu qua Ä‘á»i gần ba năm rồi. Trước ngày mất, ông trăn trối ân hận đã không vá» thăm lại bến Tuần má»™t lần. Ông nói bến Tuần là nÆ¡i cha mẹ gặp nhau rồi thành vợ chồng. Thá»i đó ba cháu là sÄ© quan quân đội miá»n Nam.
- Tui Ä‘ui mù loanh quanh ở đây suốt Ä‘á»i, có khi đã gặp cha mẹ O rồi mà không nhá»›. Rứa chá»› mẹ O tên chi ?
- Ba thế hệ, ba mùa. Mẹ là mùa Ãông, gởi gắm mùa Xuân cho con gái. Tá»›i phiên cháu, Hạ nghe con trai quá, hÆ¡n nữa vùng cháu định cư ở Mỹ mùa Thu đẹp lắm, lá rừng phong đỠối in hình xuống mặt hồ gương lắng Ä‘á»ng mây trá»i.
- Có giống màu đỠcủa bông phượng không O? Tui chỉ còn sót lại màu đỠcủa phượng trong trí nhớ. Và màu xanh của lá...

Ôn Thiên thẩn thá» bước ra cá»­a. Gió từ sông thổi ruồng qua hiên trống, mát mùi hÆ¡i nước. Hình như có cÆ¡n mưa từ nguồn vá» bay tạt qua đây mang theo tiếng cưá»i cá»§a đôi tình nhân lồng lá»™ng suốt dá»c má»™t chiá»u sông dài đăng đẳng mấy mươi năm. Hình như có giá»t lệ lắng Ä‘á»ng trong bóng tối cá»§a đôi mắt khép, sâu hút ká»· niệm. Ôn Thiên nuốt tiếng thở dài, quay vô nhà lần tìm chiếc dù, đưa cho cô gái nhá».
- Cháu đói bụng chưa ? Che dù cho mạ kẻo mưa ướt. Ra quán, vừa ăn vừa coi mưa, nói chuyện nhà.
Ãứa bé che tay, thầm thì vào tai mẹ. Ngưá»i đàn bà tát yêu vào má con, méc vá»›i ôn Thiên.
- Bé Thu vừa nói với cháu là ông Hai nên nói là nghe mưa thì mới đúng. Con bé này lí lắc thiệt mà...!

Bàn tay chai sạn ôn Thiên ngại ngần run rẩy xoa lên mái tóc mịn màng cá»§a đứa bé. Ôn nhá»› tá»›i đứa con chưa kịp ra Ä‘á»i đã phải đành cuá»™c vÄ©nh ly.
- Cha mi! Ôn ni coi mưa bằng hai lổ tai mấy chục năm ni không sót má»™t giá»t.

Ngưá»i đàn bà nhìn mưa giăng sa mù lên mặt sông, biệt tăm dáng núi. Những con đò mong manh như lá co ro nép vào nhau nhá» nhoi tá»™i nghiệp trên giòng nước bất chợt mênh mông . Bà bá»—ng nhá»› quay quắt ngưá»i mẹ hẩm hiu vắn số, nhá»› tá»›i ngưá»i cha cam chịu sống Ä‘á»i cô đơn , trải lòng hy sinh cho con gái. Số phận nào đã khiến mẹ cha tất tả qua đây, tình cá» nào đẩy đưa há» gặp nhau nÆ¡i bến giang đầu rồi dắt díu nhau theo giòng mệnh hệ nổi trôi ? Trong cÆ¡n mưa chiá»u từ má»™t đầu sông xa lạ, quá khứ Ä‘á»i ngưá»i trở vá» bồi hồi gá» nhịp như tiếng mưa Ä‘ang thánh thót rÆ¡i Ä‘á»u trên mái lá. Lướt thướt theo làn mưa bay là hình ảnh từng chặng Ä‘á»i thương khổ cá»§a mẹ cha. Tháng ngày con thÆ¡ dại trong lòng quê ná»™i, êm Ä‘á»m như cây trái sông nước miá»n Nam. Năm tháng long Ä‘ong cÆ¡ cầu mẹ vất vã nuôi con, nuôi chồng, trong trại cải tạo. Cái chết oan khiên cá»§a mẹ trên đưá»ng vượt biển. Cuá»™c sống trầm lặng cá»§a cha trong suốt quãng kiá»u cư, chấm dứt bằng căn bệnh trầm kha đã hành hạ đớn Ä‘au thân xác ông năm cuối Ä‘á»i. Hình ảnh ká»· niệm như khúc phim quay chậm trong sướt mướt mưa chiá»u, bật thành tiếng nấc kêu thương nghẹn chìm câu chuyện kể.

Ngưá»i đàn bà ôm con vào lòng, cất tiếng cưá»i nhẹ, cố dằn cÆ¡n xúc động.
- Trá»i nước ở đây buồn quá, có lẽ con ngưá»i cÅ©ng Ä‘a cảm Ä‘a sầu lắm, phải không bác Hai?
- Thì lúc buồn, khi vui. Như tiếng khóc, tiếng cưá»i, tui vẫn nghe vẫn nhá»› tá»›i má»—i ngày. Mãi rồi quen Ä‘i. Như O thấy tui cứ lần rãi Ä‘i ra Ä‘i vô má»—i sáng má»—i chiá»u, rứa mà đã sáu mươi năm trên bãi sông quạnh quẽ ni.

Mưa vẫn rÆ¡i. Ôn Thiên ngồi lặng hồn nghÄ© tá»›i sá»± lỡ làng cá»§a thá»i gian, nÆ¡i chốn. CÅ©ng chiếc ghế kia, chỉ vài ngày trước đây, ngưá»i há»asÄ© đã ngồi thương tiếc Ä‘á»i mình qua men rượu. Thôi thì cái chi rồi cÅ©ng có nguồn cÆ¡n. Cho dù là tiếng con khóc nhá»› cha mẹ hôm ni hay tiếng ngưá»i thương khóc số phần nhÆ¡n duyên mình ba bốn mươi năm trước. Tá»™i nghiệp là má»—i con ngưá»i phải đành theo ngã rẽ không vừa ý. Ôn Thiên nghÄ© tá»›i mưá»i mấy năm luân lạc cá»§a ngưá»i mẹ. Ôn cảm kích mối tình cao thượng cá»§a ngưá»i sÄ© quan miá»n Nam. Ôn không thể làm chi khác hÆ¡n là trân qúi mối tình phụ tá»­ cá»§a ngưá»i cha đã suốt Ä‘á»i hi sinh cho con, tình cảm mà suốt Ä‘á»i ôn chỉ là tưởng mÆ¡ vô vá»ng.
- Thôi, mẹ con O đói thì kêu cÆ¡m ăn Ä‘i nghe. Ãể tui vá» gói bức hình tá»± há»a cá»§a ôn há»a sÄ© Lê tặng lại O Ä‘em vá» Mỹ treo kế bên bức tranh con gái bên sông cho vui.
* * *
Lúc nhóm đàn bà Ä‘i chợ chiá»u ngang qua bến sông phác giác ôn Thiên nằm mê man, ná»­a ngưá»i chìm trong nước sông, thì đã quá muá»™n. Ôn tắt thở trên đưá»ng chở tá»›i bệnh xá. Ngưá»i bến Tuần đưa ôn Thiên vá» làng quê Ngá»c Hồ. Trá»i Ä‘ang giữa mùa hè. Ãò chèo theo con sông Bạch Yến lừng hương mùi mít chín. Giòng sông lung linh bóng nắng cá»§a hàng phượng nở bông đỠrá»±c. Ôn Thiên chết rồi.

Tháng Tư, 2005

Phan Thái Yên






Mục Lục


7. Mưa Ãá Giữa Ãá»i

Ngá»c An



Hồi Ký

Chiá»u xuống chậm, những hàng cây cao vút đứng im lìm trÆ¡ trá»i hai bên lối Ä‘i, ánh nắng vàng vá»t còn sót lại trên đồi cây, ngá»n cá» như reo vui theo từng nhịp bước chân nàng… Con đưá»ng vá» nhà vắng lặng, Trâm bước vá»™i vàng như sợ màn đêm chụp phá»§ không gian, nàng sẽ vất vả biết chừng nào vì nàng biết đưá»ng vá» nhà còn xa, ít ra cÅ©ng phải đến gần cây số nữa ! Nàng lo cho các con bÆ¡ vÆ¡ ở nhà, những chuyến hàng trôi chảy, suông sẻ thì Trâm vá» nhà sá»›m để lo cho các con buổi cÆ¡m chiá»u, chuyến hàng này gặp rá»§i ro, bị thuế vụ tịch thu, tổng số tiá»n vốn cá»§a thuốc lá ngoại 555 và thuốc tây cÅ©ng không dưới 80 triệu ! Trâm thấy bước chân nặng ná» Ä‘i không muốn nổi khi nghÄ© tá»›i số tiá»n bị mất kia, hoàn cảnh khó khăn nàng tạo được số vốn Ä‘i buôn hàng chuyến này cÅ©ng không phải dá»… dàng, Trâm đã phải xin mẹ bán Ä‘i 10 lượng vàng và chiếc xe PC 50 cá»§a nàng.

Từ ngày tập tểnh Ä‘i buôn hàng chuyến, Trâm cùng Hoa, cô bạn thân thiết ở Phước Hải, là goá phụ có hai con, chồng sÄ© quan tá»­ trận chiến trưá»ng Bình Long, Hoa vá» sống vá»›i mẹ cha nÆ¡i vùng biển quê nhà, Hoa cÅ©ng như Trâm chưa há» biết bán buôn nhưng nhá» lanh lẹ tháo vát cả hai Ä‘i thá»­ vài chuyến, thấy trót lá»t có lá»i nên chuyến này dồn hết tiá»n vốn vào mua nhiá»u hàng, không ngá» tai há»a ấp đến bất ngá» cho cả hai, mấy chuyến trước mình cho thằng lÆ¡ xe 20 ngàn, chuyến này lÆ¡ đãng quên cho tiá»n nó, có lẽ vì thế mà nó phản thùng mình ! Càng nghÄ© càng tức cho mình không chu đáo để ra nông ná»—i thế này, Hoa đã khóc thật nhiá»u chiá»u nay và mắng Trâm đủ lá»i cay đắng…

VỠđến nhà Trâm thấy các con chưa ăn cÆ¡m tối, ngồi ngoài hiên nhà chá» mẹ, nàng xót xa trong lòng ! Má»i lần nàng vá» là quà bánh cho các con, hôm nay không quà, không còn đồng xu dính túi, Trâm như muốn chết cho xong, những ngày tá»›i nàng phải làm sao đây ? Trâm không ăn cÆ¡m nổi nữa, nàng vào phòng nằm vật trên giưá»ng thở dài từng chập, từng chập…não ná» ! Mẹ thấy nàng không Ä‘i buôn bán hai ngày liá»n, Ä‘oán gặp chuyện không may, mẹ gặng há»i và khuyên Trâm đừng Ä‘i hàng chuyến nữa, Mẹ cho má»™t số vốn buôn bán tại chá»—. Nhân dịp chợ nhà Ä‘ang sá»­a sang, nàng đăng ký má»™t sập bán vải đủ loại hàng nhập, hàng ná»™i địa…Nhá» vào duyên buôn bán, Trâm mau chóng phát đạt, hàng ngày nàng bán đến 12 giá» trưa là đã thâu được mấy thùng hàng vải nhập từ Mỹ vá» hoặc vải cá»§a cá»­a hàng nhà nước xuất ra. Trâm mang vá» Chợ Lá»›n bá» mối bán sÄ© rồi tá»± chá»n những mặt hàng nhập thật lạ vá» bán lẻ trên sập cá»§a nàng – Hàng vải mua vào thì Trâm không kén chá»n, bất cứ màu sắc dị kỳ, rằn ri, lập thể, cứ các chị chợ trá»i đưa chá»§ hàng vào là Trâm đưa tiá»n cò ngay không cần coi hàng như thế nào, hàng càng lạ lùng nàng bán càng độc quyá»n và giá cao vì không ai có…bởi vậy nàng có hàng liên tục để má»—i ngày má»—i mang hàng lên Chợ Lá»›n bá» sÄ© và mua hàng má»›i vá» bán. Những bạn hàng xung quanh thấy Trâm luôn có hàng lạ và bán rất chạy, lá»i gấp đôi vì không ai có, há» nhắn các cô Ä‘i bá» hàng mua cho há», ba hôm sau má»›i có hàng bá» cho há» thì Trâm đã đổi mặt hàng khác, còn há» thì cả chục sập giống hàng nhau bán chẳng được lá»i, đôi lúc ế hàng loạt…

Thưá»ng thì Trâm sau khi lấy hàng xong, nàng Ä‘i xe Lam tại Chợ Lá»›n ra bến xe dù Hàng Xanh vá» nhà- Hôm đó Trâm ngồi ngoài cùng cá»§a chiếc xe Lam, hai giá» vải lá»›n kẹp dưới chân, xe vừa lăn bánh, má»™t tên gian dá»±t ngay sợi dây chuyá»n trên cổ Trâm, Trâm la lên nhưng ông tài xế cứ chạy thẳng không ngừng lại. Trâm đành mất sợi dây chuyá»n 5 chỉ má»›i mua hôm sinh nhật nàng ! Má»™t lần Trâm lấy hàng xong, trá»i còn nắng nàng ghé mấy quán cóc bên lỠđưá»ng Hàm Nghi ăn tô bún, nàng lật đật đứng dậy giữ chặt hai giá» hàng dưới chân vì xung quanh Trâm có ba thằng lưu manh bám sát để chuẩn bị dá»±t đồ. Má»™t thằng dá»±t chiếc nón kết trên đầu Trâm, má»™t thằng xấn tá»›i dá»±t phăng sợi dây chuyá»n rồi thảy chuyá»n qua thằng kia chạy mất…dây chuyá»n đứt rá»›t lại cái mặt trái tim cẩm thạch, thằng khác thò tay xuống nhặt. Trâm nhanh tay chụp lại mặt cẩm thạch, trống ngá»±c đánh loạn xạ, tay chân thì run lập cập, miệng la lá»›n “ quân lưu manh, tụi bay không biết tao là ai hay sao hả ? công an đâu, bắt cÅ© côn đồ nó dám đụng tá»›i bà, chúng nó muốn chết chắc†nàng nói bạo mồm để trấn an mình và để hù há»a lÅ© côn đồ may ra chúng nó sợ, tưởng nàng là thân nhân cá»§a “cốm†mà bá» Ä‘i, nàng gói vá»™i mặt cẩm thạch vào miếng giấy, thằng còn lại bước tá»›i “ chị để em gói há»™ cho†Trâm nghiến răng “ đừng dỡ trò nữa con ạ, tao sẽ kêu công an bắt hết lÅ© bây ngay bây giá»â€ vừa nói nàng vừa nhanh chân kéo hai giá» vải lên xích lô máy chạy thoát ra vùng hiểm địa, thế là Trâm lại mất thêm sợi dây chuyá»n thứ hai…

Hai tuần sau đó, trong lúc bán hàng tại sập, khách bu quanh, ngưá»i thì bảo lấy loại này cho xem, ngưá»i thì bảo lấy loại kia cho xem, bà kia thì đòi cho được khúc vải móc trên hàng dây trên cao, Trâm đứng lên lấy vải, tức thì tên đứng gần giá» tiá»n sá»›t ngay cái bóp tiá»n dày cá»™m cá»§a Trâm định trưa Ä‘i lấy hàng, Trâm mất cả hồn viá không bán buôn gì được nữa và không còn tiá»n để Ä‘i lấy hàng Chợ Lá»›n như má»i lần…Không hiểu sao Trâm không bao giỠđược bình yên, chỉ mấy ngày sau lại bị mất cá»§a nữa, có lẽ bá»n gian để ý thấy nàng bán chỉ má»™t mình không ngưá»i phụ, hàng vải thì nhiá»u nên chúng lưu ý nàng. Buổi sáng má»›i dá»n hàng xong, má»™t đám ngưá»i ghé sập đứng bu quanh, Trâm cảnh giác tối Ä‘a, bá»—ng thằng nhá» chừng 10 tuổi bảo “cô làm rá»›t tiá»n kià†Trâm vá»™i cúi xuống lượm tá» giấy 5000$ thì đám ngưá»i đứng đàng trước mặt sập vải đã cưỡm Ä‘i cá»§a nàng gần 10 sấp vải nhập – Trâm tức tối khi rõ ra hành động thằng bé là chim mồi hy sinh 5000$ để đồng bá»n vá»›t được mấy trăm ngàn chia nhau – tâm hồn Trâm rã rá»i, cá»§a cải mất như cÆ¡m bữa, buôn bán khôn ngoan lá»i nhiá»u nhưng mất mát thì vô số kể ! Có má»™t lần gom tiá»n Ä‘i lấy hàng, lên đến Sài Gòn Trâm chuyển qua xe Lam vào Chợ Lá»›n. Ngồi trên xe có khoảng 6 ngưá»i, ai cÅ©ng lom lom nhìn Trâm, nàng lo sợ vá»™i lấy chiếc nón có vành lá»›n Ä‘ang đội trên đầu xuống che miệng giỠđựng tiá»n mua hàng, bà ngồi cạnh nàng tá»± nhiên hát nho nhá» rồi đẩy dần chiếc nón lá cá»§a bà xê dịch che kín chiếc giá» lá»›n đựng bóp tiá»n cá»§a Trâm, hai tay Trâm vẫn đè lên chiếc nón cá»§a mình và nón lá cá»§a bà đã ụp lên hai bàn tay Trâm – Bá»—ng Trâm thấy cái giá» nhúc nhích, Trâm gạt phăng chiếc nón lá ra thì thấy tay bà rút vá»™i từ trong giá» Trâm ra, Trâm trừng mắt nhìn bà, bà tát cho Trâm má»™t tát rồi chá»­i “ đồ ngu†xong bà nhảy xuống xe dông mất, lần đó Trâm chưa mất tiá»n nhưng cứ thắc mắc sao bà ta tát mình rồi chá»­i mình ngu, lẩn quẩn không tìm ra câu giải đáp, Trâm vá»™i vã lấy hàng rồi ra xe vỠ– vẫn phải Ä‘i xe Lam vì nàng mang hai giá» hàng lá»›n, ngồi trên xe đã có sẵn 5 ngưá»i đàn ông lẫn đàn bà, hỠđẩy cho nàng ngồi gần ngưá»i đàn ông ôm khư khư má»™t mâm gì trước bụng, khi xe chuyển bánh được khoảng 5 phút, ngưá»i đàn ông mở mâm ra rồi lắc bầu cua, tài sỉu gì đó Trâm không rành, mấy ngưá»i trên xe Lam ai cÅ©ng bá» tiá»n ra đánh, kẻ ăn ngưá»i thua, há» cố tình gài bẫy Trâm, xúi Trâm bá» tiá»n ra đánh , Trâm từ nào giá» không có máu cá» bạc nhưng không hiểu sao cÅ©ng móc tiá»n ra đánh, ngưá»i thì cứ ngẩn ngẩn, ngÆ¡ ngÆ¡ không ká»m chế được. Má»™t lúc thì hết tiá»n, ngưá»i đàn bà kế bên cÅ©ng hết tiá»n tháo đồng hồ ra đánh, bà ta cÅ©ng xúi Trâm tháo đồng hồ ra đánh, nhưng bá»—ng Trâm hoàn hồn tỉnh táo lại và kêu bác tài “ xuống, xuống, tôi xuống đây†rồi kéo vá»™i hai giá» hàng nhanh xuống, đứng chá» xe xích lô máy đến để Ä‘i tiếp vì thật ra chưa đến bến xe, Trâm sợ lÅ© quá»· ma này quá nên tìm cách xuống xe mà thôi ! Ai dè khi Trâm xuống là bá»n mánh mung kia cÅ©ng xuống hết, Ä‘i tản mác hai bên lộ…thì ra má»™t lÅ© lưu manh chuyên gạt ngưá»i, Trâm vá»™i vàng kêu ngay chiếc xe xích lô máy vừa trá» tá»›i mà không cần há»i giá cả, chỉ mong tránh thật mau lÅ© ngưá»i ghê gá»›m này, may mắn nàng còn số tiá»n lẻ nhét trong túi quần Jean nên có tiá»n trả xe xích lô máy và tiá»n xe vá» nhà…

Má»™t lần Trâm lấy hàng vá», thưá»ng thưá»ng Trâm ăn mặc rất chải chuốt, nếu không thấy hai giá» hàng vải ít ai biết nàng Ä‘i buôn, nàng mặc Jean, áo thun, Ä‘eo kiếng râm model – Khi chiếc xe đò nàng ngồi rá»i khá»i bến được 20 phút, khoảng chổ gần ra Thá»§ Ãức, bá»—ng nhiên xe dừng cấp bách vì đàng trước hai tên lạ mang súng mặc quân phục rằn ri đứng chận xe lại. Má»i ngưá»i trên xe đã biết việc sẽ xãy ra, vì thá»i gian đó khách Ä‘i xe bị cướp bóc rất nhiá»u, Trâm cÅ©ng biết lÅ© này sẽ lên xe cướp cá»§a, tiá»n hành khách , trên xe khoảng trên 50 hành khách ngồi im thin thít, mặc cho chúng đến từng ngưá»i má»™t bảo có bao nhiêu tiá»n Ä‘em ra á»§ng há»™ thương binh, ai cÅ©ng riu ríu trút hết tiá»n trong túi hoặc trong bóp đưa cho há». Trâm thì không, nàng rất ghét bá»n cướp cạn này nên dá»­ng dưng khi chúng đến trước mặt bảo “tiá»n đâu†Trâm trả lá»i “ không có tiá»nâ€, tên cao gầy đánh thẳng vào mắt Trâm văng bể cặp mắt kiếng râm vì chắc nó thấy Trâm xấc Ä‘eo kính trước mặt nó, chưa yên, nó nói lần nữa, Trâm vẫn trả lá»i “ không còn tiá»n†ngưá»i hành khách ngồi bên run rẫy nhắc Trâm “ chị đưa tiá»n Ä‘i, không thì chết cả lÅ© đóâ€, Trâm trừng mắt nhìn tên cướp cạn, quyết không đưa tiá»n, không hiểu sao lúc đó nàng không sợ gì cả, chỉ có thù ghét chúng mà thôi…thằng cao gầy đưa mÅ©i súng dí ngay vào trán Trâm định bóp cò, bác tài xế chạy lại năn nỉ van xin, nó chưa buông súng xuống thì thằng mập lùn kia đã móc trái lá»±u đạn ra toan ném vào Trâm…Tình thế quá găng Trâm đành phải móc chiếc bóp ra đưa hết tiá»n còn lại cho nó, hai thằng má»›i chịu xuống xe để cho xe chạy. NghÄ© lại mà á»›n óc nổi da gà, suýt chút nữa Ä‘i chầu diêm dương mà chẳng rõ bao nhiêu ngưá»i cùng Ä‘i vì súng bắn có thể chết lây nhưng lá»±u đạn là chắc chắn tiêu hao nhân mạng không ít. Vá» tá»›i nhà Trâm má»›i biết mình còn sống, nàng có tính gan lì bướng bỉnh đâu sợ Ä‘iá»u gì, ngay khi còn sống chung vá»›i ông xã, nàng đã từng mang súng loại thật nhá» lận trong lưng lên phi cÆ¡ Ä‘i ra chá»— ông xã đóng quân – Không phải nàng mang súng theo để hăm dá»a chồng mà nàng làm như thế là vì lệnh cá»§a ông chồng nhá» nàng mang đến cho chàng cây súng chiến lợi phẩm chàng đã thu được từ tay quân giặc – Lúc ấy chiến tranh lan tràn, Ä‘i phi cÆ¡ bị kiểm soát gắt gao, Trâm đã bị xét hai trạm phi cÆ¡ dừng, tưởng đã bị lộ… Bây giá» gặp việc tai ương này, Trâm nhá»› lại chuyện xưa mà rùng mình, quân đội mà xét được súng trong ngưá»i Trâm thì chắc chắn Trâm bị bắt và không chừng bị bắn nữa là khác, làm sao không bị tình nghi là nữ cán bá»™ Cá»™ng Sản ! Nhá»› lại mà toát mồ hôi lạnh, tại Trâm mang trong ngưá»i dòng máu liá»u không biết cá»§a cha hay cá»§a mẹ, mà mấy phen tưởng tiêu tán đưá»ng rồi !

Cách bảy tám năm vá» trước, Trâm không nhá»› rõ lắm, chỉ biết là thá»i kỳ Cá»™ng Hòa, đất nước chưa bị Cá»™ng Sản chiếm, Trâm Ä‘i xe đò từ tỉnh Bình Tuy vá»â€¦dá»c đưá»ng gặp mấy anh Cá»™ng Sản, thá»i đó Trâm chưa từng biết Việt Cá»™ng ra sao, nàng run bắn cả ngưá»i, trên xe hầu hết là đàn bà con nít, đàn ông chỉ vài ngưá»i – Mấy ông VC Ä‘uổi má»i ngưá»i xuống xe, leo lên xe xét đồ đạc và xét hành lý cá nhân cá»§a má»—i ngưá»i, khi xét đến Trâm, há» có vẻ nghi ngá» nàng là thân nhân cá»§a Cá»™ng Hòa, xốc tận đáy giá» và hỠđã nhìn thấy 2 bá»™ đồ trận cá»§a chồng nàng còn mang nguyên bảng tên thêu trên nắp túi, ông xã cá»§a Trâm có cái tên thật lạ lùng mà có lẽ không bao giá» có ai trùng tên được, bởi vậy nhiá»u ngưá»i nghe tên cứ tưởng ngưá»i ngoại quốc hay ngưá»i Nùng, ít ai nghÄ© là ngưá»i Việt Nam…Há» lừ mắt nhìn Trâm và đã chắc chắn nàng là kẻ thù rồi, há» Ä‘á»c tên trên túi áo thì đã biết ngay là tên ác ôn Mỹ ngụy mà chúng đã treo chiếc đầu 500.000$ nếu ai bắt sống được ! Trâm chết Ä‘iếng khi bị phát giác 2 bá»™ đồ lính cá»§a chồng, nàng không còn biết phải làm sao thoát hiểm nguy, tên VC đưa súng dí vào mặt nàng nói “ chồng bà là nợ máu cá»§a nhân dân, bà phải gá»i chồng bà vá» quy hồi vá»›i cách mạng, nếu không tôi bắn chết bà†rồi hắn cho xe chạy, giữ lại má»™t mình Trâm ! Hắn nói tiếp “ chúng tôi phải ká»· luật bà, cho bà thấy cái sai trái phản động cá»§a chồng bàâ€â€¦Ba tên VC Ä‘ang loay quay ngưá»i xách giá» cá»§a Trâm, ngưá»i thì quản thúc Trâm, ngưá»i thì chÄ©a súng sau lưng Trâm, bá»—ng má»™t chiếc xe GMC trá» tá»›i, trên xe toàn là lính, chiếc xe từ từ chạy tá»›i gần, khi đã nhận rõ là kẻ địch, ba tên VC bá» chạy, đạn cá»§a quân đội bắn theo sau, Trâm má»™t phen thoát chết vào tay VC – Nàng đứng tại chá»— không nhúc nhích vì nếu chạy biết đâu sẽ trúng đạn, nàng dÆ¡ hai tay lên trá»i kêu cứu và bước từng bước chậm đến gần chiếc xe GMC, hỠđỡ nàng lên xe, thế là Trâm đã được cứu sống, trên đưá»ng xe chạy nàng cho các anh chiến sÄ© biết nguyên nhân há» bắt nàng và kết luận “ ngưá»i vá» từ cõi chết†! Ngày qua ngày, cuá»™c sống cá»§a Trâm không may mắn như má»i ngưá»i, có lẽ kiếp trước nàng gieo quá nhiá»u ác nghiệp nên kiếp này chẳng đặng bình an suông sẻ, vá» buôn bán thì Trâm rất giá»i, nhưng há»a tai thì nàng lãnh quá nhiá»u, má»™t lần ná» nàng Ä‘ang ngồi bán trên sập vải, khách mua hàng là má»™t ngưá»i đàn bà trạc tuổi 50, bà mua liá»n 3 xấp vải nhập không cần trả giá, kiểu cách là dân sá»™p giàu có để làm quen nàng, hôm sau bà lại đến ngồi tại sập lân la chuyện trò, bàn việc mua bán vải lấy từ nhà kho xuất ra, lúc ấy vải cá»§a nhà nước xuất ra toàn là vải teteron trắng và màu, vải quần tây màu xanh dương, Trâm đã từng mua thưá»ng xuyên cá»§a cá»­a hàng Ä‘em vá» Chợ Lá»›n bá» sÄ© nhưng không được mua nhiá»u, nay bà này nói nghe hấp dẫn quá, y như bà là vợ cán bá»™ lá»›n không bằng…Trâm dá»n hàng vá» sá»›m thu gom tất cả tiá»n mặt và bán thêm 3 cây vàng lá để đủ số yêu cầu bà ta đã nói mua hàng vải xuất khẩu. Trên đưá»ng đến cÆ¡ sở mua hàng, Trâm luôn luôn lo lắng không yên trong dạ, nhưng thôi má»™t liá»u ba bảy cÅ©ng liá»u, bệnh liá»u đã ngá»± trị tim óc nàng từ tấm bé, đến cá»­a cÆ¡ sở bà ta bảo Trâm đưa tiá»n để bà vào làm thá»§ tục mua vì chỉ có bà má»›i được quyá»n mua và đưá»ng dây cá»§a bà nên Trâm vào sẽ mua không được, há» sợ bể không dám bán…Ãành vậy, Trâm ở ngoài xe chá». Ãá»™ má»™t tiếng sau bà trở ra bảo là “ngày mai má»›i có hàng, chị em mình vá» chiá»u mai ra lấy hàngâ€. Chiá»u hôm sau bà đến sập vải gá»i Trâm Ä‘i, lòng Trâm Ä‘ang như lên cÆ¡n lá»­a bá»ng, gặp bà Trâm mừng quá, vá»™i giao hàng cho đứa cháu gái Ä‘i ngay vá»›i bà, bà không đưa nàng đến chá»— mua vải cá»§a cá»­a hàng mà lại đưa nàng đến má»™t nÆ¡i khác bảo là nhà bà vợ Trung Tá Thá»§y Sản, Trâm ngạc nhiên thì bà đã nói :
- Số tiá»n mua vải chị đã bán sÄ© liá»n, lá»i được hÆ¡n hai triệu, chị bá» vào mua vi cá luôn rồi, đây là nhà bà Trung Tá Toàn bán vi cá cho mình đây.
- Vi cá gì…Trâm tức mình gằn giá»ng – Sao chị không cho tôi biết gì cả, tôi chỉ cần mua vải vì đó là nghá» cá»§a tôi, còn vi cá tôi không há» biết, lỡ đồ dá»m thì làm sao ?
- Không có đâu em, chá»— này quen lá»›n, không bán đồ dá»m cho mình đâu, em tin chị Ä‘i…Bà ta trả lá»i và vuốt vuốt vai Trâm cho nàng yên tâm.

Nói xong bà dẫn Trâm vào trong sân nhà bà Toàn, bà chỉ tay vào má»™t đống bao bố chất đầy trên sân cÅ©ng khoảng mưá»i mấy bao 50 kg – bà vào trong nói gì vá»›i chá»§ nhà và trở ra nói vá»›i Trâm :
- Hàng vi cá của mình đó, em kêu xe chở đi.

Trâm nghe mùi hôi nồng nặc xung quanh những cái bao tải, nàng đến gần vạch ra xem, thấy toàn là cá vá»­a, cá hư, hôi rình…Trâm há»i bà mà muốn nghẹn :
- Vi cá gì mà chị nói vi cá, toàn là cá thúi, cá hư chị có thấy không ? thôi chị gạt tôi rồi ! Trâm nói mà nghẹn ngào muốn khóc !
- Không đâu em, vi cá mắc lắm, làm sao có nhiá»u, chị cho nhét bên trong làm nhưn, bên ngoài ngụy trang cá thúi má»›i qua mắt bá»n thuế vụ công an được chứ, bà trả lá»i thật nhanh vá»›i nàng – em kêu xe chở gấp Ä‘i vá» Sài Gòn bán ngay bây giá». Trâm cứng há»ng, bán tín bán nghi nhưng cÅ©ng phải kêu xe chở vì vốn liếng nàng hiểu ra là toàn bá»™ cá»§a nàng, nàng lại phải trả tiá»n xe chở là 120.000 vá» Sài Gòn. Ãi được khoảng hai cây số thì trá»i đã chạng vạng tối, bà lại bảo :
- Trá»i tối rồi không thể mang lên Sài Gòn ban đêm, không có bạn hàng mua đâu, em chở vá» nhà em Ä‘i, sáng mai mình chở vá» Sài Gòn má»›i bán được…

Trâm tức giận nhưng biết không làm gì được bà ta, đành cho hàng xuống nhà mình, chất chật cả khuôn sân, bà đi vỠBến Súc ngủ và nói ngày mai sẽ tới sớm cùng đi…

Ãá»™ 10 giỠđêm Công An tuần tra Ä‘i ngang thấy các bao chất trong sân, gõ cá»­a hạch há»i: Thứ gì trong đó? Trâm nhanh nhẩu “ cá khô thúi chứ thứ gì, bà chị ở Phước Hải mang gởi sáng chở Ä‘i bán cho heo ăn†Tên Công An nói “ không biết là cái gì, phải đóng thuế thôi chị ạ ! 50 ngàn và đây là biên bản đóng thuế cá»§a chịâ€, thế là Trâm lại mất thêm 50 ngàn cho thuế má, chao Æ¡i là khổ !

Sáng ra nàng dậy thật sá»›m vì lo lắng suy nghÄ© cả đêm thao thức không ngá»§ được, ra sân nhìn vào các bao tải, ôi thôi, dòi ở trong bao bò ra ngoài nhun nhúc thấy rợn ngưá»i, Trâm Ä‘ang quýnh quáng thì bà đến, Trâm túm cổ áo bà làm dữ :
- Bà gạt tôi, mau trả tiá»n lại cho tôi, cả thảy tôi đưa cho bà là 38 triệu, nếu bà không trả tôi kêu Công An bắt bà ngay lập tức.
- Khoan đã em, chị nói là hàng vi cá thật mà, chở lên Sài Gòn em sẽ thấy, bị vì cá hư nên có dòi thôi, chị đâu có gạt em – bà khẩn khoản nói với vẻ mặt khổ sở…
- Lấy gì làm tin đây – Trâm nói nhanh – Căn cước cá»§a bà đâu, đưa đây làm tin, mau lên ! Bà chần chá» chưa chịu đưa căn cước, Trâm buá»™c bà phải ghi vào tá» giấy nợ số tiá»n 38 triệu bà nợ Trâm và giữ căn cước cá»§a bà.

Lại kêu xe chở vá» Sài Gòn và lại là Trâm trả tiá»n vì lúc nào bà cÅ©ng nói không còn tiá»n vì đã bá» ra mua hàng chung vá»›i Trâm, thế là Trâm lại móc túi ra trả tiá»n 3 chiếc ba bánh chở ra lá»™ cái là 45 ngàn, bà nói hàng lậu không thể chở ra bến xe…Trâm hoàn toàn bị động má»i sá»± việc, nàng tức giận mình ngu muá»™i nghe lá»i con mẹ trá»i đánh này, phóng lao phải theo lao, nàng phải bá» buổi chợ bán vải để Ä‘i bán cá thúi vá»›i hy vá»ng vi cá nằm ẩn bên trong làm nhưn ! Trâm ăn mặc sang trá»ng vậy mà phải phụ bà và mấy thằng lÆ¡ khiêng các bao tải đưa lên mui xe cấp bách vì sợ thuế vụ công an đến. Những giá»t nước hôi rình, thúi quắc rá»›t xuống mặt Trâm, tóc Trâm và quần áo cá»§a Trâm…nàng nghe như mình mẩy thúi oang má»™t mùi muốn ói, không dám ngồi lên ghế sợ ngưá»i kế bên chá»­i đành đứng tuốt đàng sau đít xe mà nghe ngưá»i như nhảy tưng tưng từng khúc đưá»ng ổ gà lồi lõm !

Lại thêm 120 ngàn tiá»n hai ngưá»i và 13 bao cá, cÅ©ng là Trâm thôi, ngao ngán nàng thở dài chán nản – Ãến Hàng Xanh lại má»™t phen thuê 3 xe xích lô máy chở vào Chợ Lá»›n “ chúng tôi tính rẻ là 60 ngàn†lại 60 ngàn, Trâm lẩm bẩm móc tiá»n đưa mà nghe trong bụng cồn cào vừa ngẩn ngÆ¡ vừa đói bụng, đêm qua nàng tức con mẹ phù thá»§y này thành ra no cành hông không ăn cÆ¡m tối, cái mặt con mẹ giống phù thá»§y thật, lại thêm cái cổ nổi cục bứu to tướng ở giữa cổ, chắc là hậu quả cá»§a cuá»™c sống lừa đảo gạt ngưá»i đây ? Trâm nghÄ© vậy nhưng lại an á»§i mình, hãy rán chỠđợi kết quả, chỉ hai mươi phút nữa thôi sẽ rõ bá»™ mặt thật cá»§a bà ta ?

Vào đến Chợ Lá»›n bà te te Ä‘i nói chuyện nhá» to vá»›i mấy mụ bán cá, bá» mặc Trâm giữ hàng, khi hỠđổ cá ra thì chẳng thấy má»™t con vi cá nào cả, Trâm chết Ä‘iếng, biết làm sao đây ? chạy vá»™i lại nắm áo bà ta, Trâm la lá»›n†bá»› công an, bắt con mẹ cướp cá»§a lừa đảo, bá»› công an†bà nhanh nhẩu tháo sợi dây chuyá»n thật to khoảng 10 lượng mà Trâm vẫn thấy bà Ä‘eo trên cổ từ khi quen biết bà, bà gói vá»™i vào mảnh giấy đã có sẵn đưa cho Trâm và nói “ đừng kêu công an em, chị đưa tạm cho em sợi dây chuyá»n 10 lượng này em giữ làm tin, vá» nhà chị mang tiá»n qua trả lại cho emâ€, bà đưa vá»™i vào tay Trâm rồi chạy biến vào chá»— đông ngưá»i mất dạng. Trâm hoảng hốt khi trên tay sợi dây chuyá»n nhẹ tưng như cầm cục kẹo thật nhá», “trá»i Æ¡i…đại gian ác, đưa đồ giả, trá»i Æ¡i…đại gian ác†nàng tung mình chạy theo nhưng bà ta đã biến mất, không còn cách nào khác nàng ra chá»— mấy mụ mua cá lấy lại chút tiá»n còm cá thúi thì mấy mụ trả lá»i “ bà Huệ lấy tiá»n xong rồi†ôi trá»i Æ¡i, bà ta lấy trước tiá»n cá thúi, mưu mô chưa từng thấy trong xã há»™i loài ngưá»i, Trâm nặng ná» bước Ä‘i ra khá»i khu chợ hôi thúi, lặng lẽ buồn cho số phận không may, miệng lầm bầm “ đại nạn, đại nạnâ€.

Má»™t tuần sau rồi má»™t tháng sau cÅ©ng chẳng thấy bà ta trở lại sập vải cá»§a nàng, Trâm tức lồng lá»™n lên chỉ muốn tìm cho ra bà mà xẻ thành trăm mảnh má»›i hả cÆ¡n hận thù chất chứa trong lòng nàng, nàng Ä‘i báo vá»›i Công An Huyện và trình cho há» tá» giấy nợ cùng căn cước cá»§a bà ta mà nàng Ä‘ang giữ. Ngay trưa hôm sau Công An hình sá»± theo Trâm đến Bến Súc, nÆ¡i bà ta hay Ä‘i qua lại – Công An và Trâm đã phát hiện ra bà và bắt Ä‘em vá» trại giam, khi bắt bà há» xét trong giá» xách thấy má»™t tấm hình cá»§a Trâm lúc bà rá»§ sang nhà bà chÆ¡i rồi bà chụp lén tại vưá»n cây trái sau hè nhà, má»™t chai gì nhá» có nước màu vàng ở bên trong giống như chai dầu thÆ¡m, má»™t chùm chỉ đủ màu sắc…Trâm thầm nghÄ©, có lẽ đây là bùa ngãi gì mà bà ta đã ân sÅ©ng dành cho nàng vì có tấm hình mặt mÅ©i cá»§a nàng, tha hồ mà lung lạc nàng…

Bà bị giam được hÆ¡n tuần lá»… thì Trâm có giấy má»i lên đồn Công An hình sá»± chá»— giam bà để giải quyết, ngưá»i trưởng Công An má»i Trâm ngồi rồi nói rằng “ Tôi nghÄ© đây là chuyện cá nhân vá»›i nhau, nếu chị không muốn dàn xếp ổn thá»a vá»›i nhau mà cần nhỠđến pháp luật thì yêu cầu chị đưa giấy chứng minh cá»§a bà Huệ để chúng tôi làm việc†Trâm không cần suy nghÄ© đưa ngay tấm căn cước cá»§a mụ ta cho ông công an, ông ta cầm xong hẹn Trâm thứ hai tuần sau trở lại gặp ông ta – Trâm được biết ngưá»i trưởng Công An hình sá»± này tên là Ãức. Thứ hai tuần sau Trâm đến gặp Ãức, ngồi đợi mãi cÅ©ng không thấy bà Huệ xuất hiện để làm việc vá»›i công an – Trâm đòi phải cho gặp mặt bà ta, ông Ãức trả lá»i :
- Bà ấy xin tôi vỠthăm nhà, ba hôm trở lại, có lẽ ngày mai bà ấy mới có mặt, vì đi mới hai hôm.
- Thưa ông, nếu vậy ngày mai tôi đến, mong ông xá»­ lý đúng vá»›i luật pháp và lương tâm , xin ông trả lại tôi giấy chứng minh cá»§a bà Huệ và tá» giấy nợ, mai tôi sẽ cầm lên làm việc…Trâm nói vá»›i Ãức, trưởng Công An hình sá»± cá»§a Huyện.
- Bà ấy mượn tôi giấy chứng minh để Ä‘i đưá»ng, nên tôi đã cho bà ấy mượn, chị thông cảm vậy, ngày mai chị lấy cÅ©ng được, Ãức trả lá»i Trâm như thế !
- Trá»i Æ¡i, ở tù cha sao vậy ông, ở tù mà còn Ä‘i phép, còn được lấy lại giấy tá» tùy thân ! tôi nói cho ông biết, nếu vụ này không xá»­ lý nghiêm minh, bao che tá»™i phạm, tôi sẽ thưa luôn cả ông đó…Trâm nói vá»›i sắc mặt giận dữ, đùng đùng bước ra khá»i đồn hình sá»± mà nghe trong lòng bất mãn tên Ãức đến cùng độ…

Ngày mai Trâm đến, tên Ãức tránh mặt không tiếp nàng, cho ngưá»i phụ tá tiếp và bảo là ông Ãức bị bệnh – Trâm thừa hiểu những gì bí ẩn bên trong, nàng bá» vá» và đưa đơn thưa ná»™i vụ lên Tòa Ãn tỉnh.

Mãi gần má»™t năm sau ná»™i vụ má»›i được xét xá»­ – Khi ra đối chất trước Tòa Ãn Tỉnh nàng má»›i biết không phải má»™t mình Trâm là nguyên đơn mà còn hai ngưá»i nữa, đó là bà Trung Tá Toàn và bà mẹ cá»§a cô Oanh, ngưá»i ở chung trại giam vá»›i bà Huệ vá» tá»™i vượt biên bị bắt – Trâm vẫn là ngưá»i đứng đầu nguyên đơn vì nàng bị mất số tiá»n lá»›n hÆ¡n những ngưá»i kia
– Trong lúc chá» giá» xá»­ lý Trâm há»i thăm hai ngưá»i đàn bà kia má»›i hay tá»± sá»± đáng sợ cá»§a bà Huệ – Bà ta gạt luôn tiá»n cá khô cá»§a bà Toàn nhiá»u chuyến lên đến 15 triệu, tệ hại hÆ¡n là khi bà ta ở trong tù, ông Ãức cho Ä‘i phép đã hối lá»™ cá»§a bà ta 3 chỉ vàng, bà ta hẹn Ä‘i phép vá» sẽ giao cho ông Ãức, bởi thế ông sẵn sàng giúp cho bà cả chứng minh Ä‘i cho dá»… dàng thuận lợi – Trước khi Ä‘i phép bà dụ dá»— cô Oanh cùng chung phòng giam rằng “ ngày mai chị được vá» phép má»™t tuần thăm nhà, chị sẽ mua quà vào cho em…mà này chị thấy em có chiếc áo thêu con rồng đẹp quá, em cho chị mượn mặc ít hôm xí xá»n Ä‘i Sài Gòn thăm bà con được không ? còn nhà em ở đưá»ng nào, cho chị địa chỉ chị ghé thăm biết tin tức gia đình em luôn thểâ€â€¦

Oanh tưởng bà ta có lòng tốt, biên địa chỉ số nhà và tên cha mẹ, cho bà mượn luôn chiếc áo màu tím thêu con rồng vàng trước ngá»±c, nào ngỠđâu bà lợi dụng chiếc áo và địa chỉ do Oanh biên, bà đã đến gia đình làm tiá»n cha mẹ Oanh. Bà nói bà là vợ cá»§a ông Thiếu úy Ãức trưởng ban hình sá»± huyện, đến để lo cho cô Oanh vá» theo ý cá»§a chồng và ý cô Oanh, bà đòi nhận trước 5 chỉ vàng, số còn lại sẽ đến lấy sau khi cô Oanh đã được vá»â€¦và đây là chiếc áo cá»§a cô Oanh, mang vá» làm tín hiệu cho hai bác, đây là chữ cô Oanh viết để hai bác làm tin - Ông bà cả tin vì thấy có lý nên mất trắng 5 chỉ vàng – Trâm nghe hai ngưá»i đàn bà kể mà rụng rá»i cả tay chân, đúng là “ lưá»ng gạt có bằng cấpâ€. Ãúng lúc ấy lệnh Toà Ãn bắt đầu xá»­ lý, bà Huệ đã ra đứng trước vành móng ngá»±a, Toà tuyên án Hình Sá»±, lừa đảo phải giải quyết thá»a đáng…Ãến giá» nghỉ án 10 phút, ba ngưá»i nguyên đơn tỉnh bÆ¡ ngồi im vá»›i hy vá»ng tràn trá», bà Huệ rút vào trong chạy chá»t thế nào mà sau khi trở lại việc xá»­ lý đã đảo ngược, Tòa tuyên bố “ đây là việc buôn bán làm ăn cá nhân bị thua lá»—, không thuá»™c diện hình sự…nếu ai muốn bãi nại thì thôi, còn ai muốn tiếp tục thì đóng lệ phí cho Tòa Ãn 200 ngàn và gởi đơn qua hồ sÆ¡ dân sá»±â€. Nghe tuyên bố quá bất ngá», Trâm tái mặt chá»­i thầm “ cả má»™t lÅ© ăn hối lá»™, thật không ngá»â€ rồi không cần biết sá»± việc tiếp tục ra sao, nàng đứng dậy lá»›n tiếng trước mặt quan toà “ Công lý pháp luật cá»§a các ông như vậy đó hả ! Toàn bá»n tham nhÅ©ng ăn hối lá»™ thối tha, tôi chẳng còn gì để tin vào công lý và pháp luật cá»§a các ông nữa†nói xong Trâm dừng lại xem phản ứng lÅ© quan toà, há» im lặng và dưá»ng như xấu hổ, Trâm không sợ vì nàng không có tá»™i gì, ai dám làm gì nàng, nàng sẽ đưa ná»™i vụ lên trung ương, không lẽ cả má»™t chế độ không còn lấy má»™t ngưá»i đại diện công lý nghiêm minh, sáng suốt…

Trá»i cuối thu xứ ngưá»i sao u ám lạ thưá»ng, ngồi viết lại những trận mưa đá trong Ä‘á»i mình, Trâm nghe lòng như dâng lên ná»—i nghẹn ngào ! Quê hương ta, nÆ¡i cho ta cuá»™c sống, nÆ¡i cho ta tình ngưá»i mà cÅ©ng cho ta bao ká»· niệm thương Ä‘au, má»™t Ä‘á»i ta dù lưu lạc mấy phương trá»i, chắc chắn ta cÅ©ng không bao giá» quên được những chứng tích Ä‘au thương đã xãy ra cho chính mình, Trâm viết ra sá»± thật mà chính nàng là nạn nhân, bởi vì như lão si thÄ© Hà Thượng Nhân đã nói “ Viết văn, làm thÆ¡ trước hết là phải có tài…đành thế, nhưng có Ä‘iá»u khó khăn hÆ¡n tài năng…là đừng bao giá» dá»… dãi vá»›i chính mình nghÄ©a là chỉ viết những gì mà nếu không viết ra thì mình không yên ổn được, tức là phải có những tâm sá»±, những cảnh ngá»™ thật cần phải nói ra, cần phải viết lại…Sá»± thành công chỉ đến vá»›i má»™t tấm lòng chân thật và má»™t sá»± say mê không giả tạo…†Những lá»i quý hóa kia đã khiến tâm hồn Trâm thấy được niá»m an á»§i vô biên và Trâm như cảm nhận được sá»± chia xẻ từ những tâm hồn yêu văn chương, yêu nguồn cá»™i quê hương, tá»± nhiên nàng thấy nhẹ nhàng như vừa ký gởi được má»™t tâm sá»± nặng ná» bấy lâu chất chứa…những hình ảnh quê mẹ thân yêu cứ như Ä‘ang ẩn hiện trước mắt nàng, những khóm trúc, cây dừa, dòng sông quê hương, căn nhà ấm cúng thuở nao vá»›i làn khói chiá»u êm ả, những cánh đồng bao la lúa chín vàng sẽ chẳng bao giá» phai má» trong tâm trí…nhưng còn…khối tình bao la sông núi Việt, Trâm biết làm gì đây…để trả Æ¡n cha mẹ, núi sông, má»™ng ước lá»›n vá»›i vòng tay nhá» bé, Trâm thở dài buồn bã…ngưá»i ta thưá»ng bảo “ Ãi Mỹ là đến thiên đưá»ng†ôi, nghe hai chữ thiên đưá»ng mà bùi ngùi thương cho mình, thương cho bạn ....

Miá»n Bắc Cali

Ngá»c An




Mục Lục


8. Mảnh Tang Ãen Trên Ão

Niệm Nhiên



Tôi Ä‘ang định vừa ăn mẩu bánh mì , mang theo từ nhà , vừa làm việc , thì Ä‘iện thoại reá» Giá»ng anh Vinh , ngưá»i bạn thân đồng nghiệp há»i :
- Hey Tiến , trưa nay rảnh không , ra phố Việt Nam ăn trưa không ?

Suốt tuần , trưa nào cũng ngồi tại bàn làm việc nhai miếng sandwich của bà xã làm cho , ăn hoài cũng ngán , nên tôi vui vẽ "ừ" ngay với Vinh .

Vào quán , bá»n tôi chá»n ngồi nÆ¡i chiếc bàn nhá» kê ở má»™t góc cá»§a tiệm ăn . Cạnh đấy là má»™t nhóm năm sáu ngưá»i đàn ông tóc bạc hoa râm . Tuổi cá»§a há» khoảng năm mươi mấy , sáu mươi ngoài . Há» chuyện trò lá»›n tiếng , xưng vá»›i nhau bằng "toi" et "moi" rất Tây . Chợt má»™t ngưá»i đàn ông , cÅ©ng khoảng tuổi lão thành , bước vào quán ăn , Ä‘i vá» phía bàn cá»§a nhóm ngưá»i Ä‘ang trò chuyện .

Má»™t trong những ngưá»i ngồi đấy cất giá»ng chào - Ãại Tá Th , chúng tôi Ä‘ang chá» Ãại Tá đây , má»i Ãại Tá ngồi .
Má»™t ngưá»i khác há»i :
- Ãại Tá dùng chi ? Bún Huế nhé , tiệm này nổi tiếng món bún bò Huế .
Ngưá»i đàn ông đến muá»™n , vừa ngồi xuống , vừa giải thích
- Mấy chú chỠtôi có lâu không ? Tôi phải chở bà nhà tôi đi mua vé máy bay để bà ấy vỠViệt Nam vào tháng tới .
Một ông khác lên tiếng khen tụng
- Thưa không sao ! À , Ãại Tá viết sách hay quá , kể chuyện chinh chiến hào hùng , tôi thích lắm . Nhưng , tôi chỉ Ä‘á»c má»™t ngày vài trang sách cá»§a Ãại Tá thôi , vì sợ Ä‘á»c nhiá»u sẽ hết cuốn sách , không còn nữa để Ä‘á»c .

Tôi nghe lá»i tâng bốc trÆ¡ trẽn ấy cÅ©ng thấy ngượng ngượng cho ngưá»i nói lá»i khen và ngưá»i được khen , nhưng ông Ãại Tá ná» lại cưá»i cưá»i chừng như thích chí lắm . Vinh nhìn tôi , anh cưá»i ná»­a miệng, và chao mày . Vinh nói rất nhá», chỉ vừa đủ để riêng tôi nghe - Khiếp ! gần 30 năm mất nước mà mấy thằng cha này còn xưng tụng nhau bằng "lon gáo" tướng vá»›i tá . Nghe ná»±c cưá»i !

Bàn bên kia, há» vẫn gá»i nhau bằng tước vụ và chuyện vãn ồn ào vá» cuốn sách hồi ký chiến binh oanh liệt cá»§a ông Ãại Tá ấy . Dù muốn , dù không , thì tôi và Vinh vẫn nghe rá» mẩu chuyện cá»§a há» . Má»™t lúc sau, nét mặt Vinh trở nên khó chịu , không cần giá»­ ý gì nữa , anh to giá»ng buông má»™t câu bằng tiếng Anh

- Shoot ! Man, those golden days were long gone . Face it , we all are refugees and landless men in this country . Give it a rest, for god sake !

Tôi áy ngại nhìn Vinh Ä‘ang bóc đồng , nóng giận . Sợ anh ấy Ä‘ang bất mản Ä‘iá»u gì , lại tiếp tục nói đụng chạm , làm phiá»n nhóm ngưá»i ngồi bàn cạnh bên , nên tôi cố xoay chuyển câu chuyện giữa tôi và anh sang đỠtài khác . Sau câu nói ấy , Vinh không nói gì thêm nữa . Mặt Vinh chuyển từ nét bá»±c dá»c đổi sang buồn buồn . Anh Æ¡ hỠăn thêm vài miếng thức ăn , rồi buông đủa ngồi thừ ngưá»i . Tôi cÅ©ng ăn vá»™i cho xong . Trước khi trả tiá»n , tôi gá»i thêm hai ly cà phê sữa đá mang Ä‘i , sau đó bá»n tôi cùng rá»i quán .

Ra đến xe , anh đưa gói thuốc lá má»i tôi . Bậc lá»­a châm Ä‘iếu thuốc cho tôi , xong Vinh châm lá»­a Ä‘iếu thuốc lá cho anh . Hút má»™t hÆ¡i dài , Ä‘oạn uống má»™t ngụm cà phê
, Vinh nhẹ giá»ng nói
- Xin lỗi Tiến . Tôi đã phản ứng bực bội không giử ý , trong quán ăn .
- Không có gì đâu anh Vinh, nhưng tại sao vậy anh ?
Vinh nén tiếng thở dài , buồn buồn nói
- Tôi nhớ ông cụ thân sinh của tôi quá .
- Bố cá»§a anh đã mất cÅ©ng gần hai năm rồi, thá»i gian qua mau quá.
- Vâng .
Vinh ứa nước mắt , kể
- Cuối Tháng 4 năm 75 , như bao nhiêu ngưá»i khác , trong bức bách vá»™i vã . Bố tôi vì sá»± an nguy cá»§a vợ con , nên đã dắt dìu gia đình bá» nước , Ä‘i di tản . Vì thương vợ con , nên đó là sá»± chá»n lá»±a cá»§a ông . Nhưng, từ ngày cuối Tháng Tư ấy cho đến ngày bố tôi lìa Ä‘á»i , niá»m hối hận và mặc cảm vẫn trÄ©u nặng trong tâm cá»§a ông . Vinh ngưng má»™t lúc, thở dài rồi nói tiếp
- Bố tôi luôn tá»± trách mình vì ông là má»™t ngưá»i sÄ© quan chỉ huy đã bá» rÆ¡i chiến hữu , đồng đội , khi ông đẫn dắt vợ con Ä‘i khá»i Việt Nam , lúc Sài Gòn Ä‘ang thất thá»§ !
Tôi nhận xét

- Lúc ấy không riêng gì ông cụ , mà hàng ngàn , hàng vạn ngưá»i đã bá» binh ngÅ© để tìm đưá»ng thoát thân . Ãó cÅ©ng là chuyện bình thưá»ng thôi mà. Trong số ngưá»i tháo chạy đó có cả những ngưá»i tướng lảnh cao cấp trong chính quyá»n, trong quân đội . Há» còn mang theo bao tiá»n cá»§a , vàng bạc , để thá»§ thân cho cuá»™c sống ở nước ngoài . Bố anh không làm Ä‘iá»u gì sai trái , sao ông cụ lại tá»± trách và hối hận ?
- Trong gia đình tôi , ai cÅ©ng nhận xét giống như Tiến . Nhất là mẹ tôi vẫn thưá»ng khuyên giải ông cụ , nhưng bố tôi thì suy nghÄ© khác .

Vinh cuối thấp đầu , giá»ng trầm trầm kể:
- Bá»™ quân phục Biệt Kích Dù là tư vật duy nhất mà ông cụ tôi đã cố gắng giấu ká»· để mang theo , khi rá»i Việt Nam . Bá»™ quân phục ấy vẫn được xếp ngá»n để trong ngăn tá»§ , cùng vài tấm hình trắng Ä‘en đã ngã màu vàng úa . Tất cả chừng ấy là ká»· niệm còn xót lại cá»§a ông vá»›i bạn bè đồng quân ngÅ© . Thỉnh thoảng, tôi vẫn thấy ông lặng nhìn những ká»· vật đó , mắt trÄ©u nặng bóng tối u uất . Ãiá»u lạ là bố tôi sống trong ká»· niệm , nhưng bao nhiêu lần ngưá»i ta má»i Ä‘i dá»± các cuá»™c hợp há»™i cá»§a các Ä‘oàn nhóm cá»±u quân nhân, hoặc những buổi tiệc gây á»§y, cứu trợ gia đình quân nhân còn kẹt lại ở Việt Nam, thì ông cụ Ä‘á»u từ chối khéo .
- Tại sao vậy anh ?
- Có lần mẹ tôi há»i , thì ông cụ giải thích rằng má»—i ngưá»i có cách sống cá»§a riêng há» , Ä‘iá»u này bố tôi tôn trá»ng , nhưng đối vá»›i riêng ông cụ thì khác . Ông biết trong những buổi hợp há»™i cá»±u quân nhân ấy , không tránh khá»i chuyện ngưá»i ta xưng tán nhau bằng chức vụ trong quân đội cá»§a má»™t thá»i đã qua, giống như chuyện bá»n mình vừa nghe thấy ở quán ăn . Ãiá»u này chỉ làm cho bố tôi thấy buồn tá»§i mà thôi, vì ông luôn mặc cảm là ngưá»i sÄ© quan chỉ huy đã bá» rÆ¡i đồng đội cá»§a ông . Ãối vá»›i quan niệm cá»§a bố tôi , những buổi tiệc gây á»§y là những dịp để ngưá»i ta phô trương và ăn uống phÅ© phê , dạ vÅ© nhảy nhót , vui chÆ¡i . Rồi sau khi chi phí tài khoảng cho cuá»™c vui xong, còn dư bao nhiêu, lúc ấy má»›i mang Ä‘i giúp đở kẻ khốn cùng, nghèo khổ còn kẹp lại ở Việt Nam .

Vinh ngưng một chút, rồi giải thích
- Theo tôi, thật ra thì đấy cÅ©ng chỉ là má»™t cách gây á»§y rất thông thưá»ng, nếu không nói là rất hữu hiệu, vì thưá»ng thưá»ng ngân khoảng thâu nhập được khá nhiá»á»¥ Ngưá»i ta quan niệm trước là mua vui , sau làm việc thiện, nghiã . Ãó là chuyện bình thưá»ng thôi , phải không Tiến ? Nhưng, đối vá»›i bố tôi, ông nghÄ© rằng đồng tiá»n "trước mua vui, sau làm việc thiện" ấy thật mỉa mai , chua chát . Bố tôi nghÄ© rằng những ngưá»i ở xứ tá»± do này, cuá»™c sống vật chất quá đầy đủ, dư thừa, nên ngưá»i ta cố tạo những dịp vui chÆ¡i trên danh nghiã cứu giúp những ngưá»i vô phước sống tù tá»™i, nghèo khổ ở quê nhà . Ãây là Ä‘iá»u ông không chấp nhận . Tôi cho rằng ông cụ quan niệm quá khắt khe, cố chấp . Và, có khi tôi đã thẳng thắng nói quan niệm bất đồng cá»§a tôi vá»›i ông cụ , thì bố tôi chỉ nói ông không đồng quan niệm thì ông không tham dá»±, và cÅ©ng không chống đối ai .

Vinh lại hút má»™t hÆ¡i thuốc lá thật dài, Ä‘oạn nói tiếp - Bố cá»§a tôi lặng lẻ sống . Ông làm ngày, làm đêm, làm hai ba công việc, từ việc làm assembler cho hãng Ä‘iện tá»­ đến việc dá»n dẹp lao công ban đêm cho mấy công ty . Ông cố gắng bảo bá»c lo lắng cho vợ con vá»›i tròn bổn phận cá»§a ông, để gia đình được đầy đủ cả tinh thần lẩn Ä‘iá»u kiện vật chất trong cuá»™c sống . Ông cố chi tiêu tối thiểu, để dư chút ít tiá»n bao nhiêu thì bố tôi dành dụm gởi vá» giúp cho vợ con gia đình cá»§a những ngưá»i bạn lính cùng trong quân ngÅ© vá»›i ông khi xưa . Tiến biết không, Ä‘iá»u ấy không chỉ là niá»m an á»§i đối vá»›i những chiến hữu cá»§a ông Ä‘ang bị tù cải tạo, mà chính là niá»m an á»§i duy nhất cá»§a bố tôi . Nó xoa dịu nổi dày vò mặc cảm rằng mình đã bá» rÆ¡i đồng đội, trong lương tâm cá»§a bố tôi .
Vinh ngưng má»™t chút, như anh Ä‘ang có Ä‘iá»u gì do dá»±, rồi tiếp
- Cứ mổi năm, trong suốt tháng Tư, thì bố tôi lại cài trên ngá»±c áo cá»§a ông má»™t mảnh vải tang Ä‘en, vuông, nhá». HÆ¡n hai mươi tám năm, năm nào bố tôi cÅ©ng để tang suốt tháng Tư, như vậy . Có lần, má»™t bà bác, quen biết vá»›i gia đình, thấy trên áo bố tôi có mảnh tang Ä‘en nhá», bà ấy vá»™i há»i tôi rằng trong gia đình vừa có ai qua Ä‘á»i à, sao không cho bà biết để bà đến chia buồn, phân ưu . Vinh cưá»i khẽ, rồi nói :
- Lúc đó, khi bị há»i như vậy, tôi đã ngượng ngùng vá» chuyện để tang cá»§a bố tôi . Tôi cho đó là việc làm kỳ quái, khác thưá»ng . Nên, ngoài câu trả lá»i là trong gia đình không có ai vừa mất, tôi đã lúng túng không biết giải thích gì thêm vá» mảnh tang tháng Tư trên áo bố . - Nghe anh kể, tôi cảm động quá !

Vinh nói, giá»ng buồn buồn như má»™t lá»i nhận lá»—i
- Lúc ấy, tôi thì không ! Khi ông cụ còn sống, tôi vẫn ngấm ngầm bất mãn vá» những quan niệm cá»§a bố tôi, mà tôi cho là ông cụ quá cố chấp, khắc khe, gò bó . Tôi không thích cách sống biệt lập, lặng lẻ cá»§a ông . Trưa nay, trong quán ăn, khi nghe những ngưá»i ấy xưng tụng nhau bằng chức quyá»n tướng tá cá»§a há», và nghe há» kể mãi vá» thá»i sÄ© quan oanh liệt bằng giá»ng nói tâng bốc và cao ngạo, bổng dưng tôi nhá»› và hiểu bố tôi hÆ¡n .
- Tôi hiểu niá»m xúc động cá»§a anh . Tôi tin rằng trong thế hệ cha anh cá»§a bá»n mình còn có rất nhiá»u những ngưá»i sống vá»›i lương tâm trung, chính, nghÄ©a tình như ông cụ thân sinh cá»§a anh . Có lẻ, há» không mang vuông vải tang Ä‘en trên ngá»±c áo như ông cụ, nhưng chắc chắn rằng trong tâm cá»§a rất nhiá»u ngưá»i Việt Ä‘á»u khoát vầng khăn tang tưởng niệm những chiến sÄ© và đồng bào chết vì chiến tranh, chết má»i mòn tại các trại tù cải tạo, chết trên biển cả, và ngay trong các tại tị nạn .

Vinh gật gù:
- Tiến nói rất đúng!
Suốt Ä‘oạn đưá»ng từ khu phố Việt Nam trở lại sở làm, bá»n tôi không ai nói vá»›i ai thêm gì nữa . Má»—i ngưá»i Ä‘á»u lắng theo dòng suy tư riêng .

Riêng tôi, tôi chợt tá»± trách chính mình đã vô tình, vô nghiã, sống như má»™t ngưá»i ngoại cuá»™c, không liên hệ dính dấp gì vá» má»™t đất nước Việt Nam, vá»›i bao nhiêu ngưá»i thống khổ nghèo đói .

Mổi ngày, nÆ¡i xứ ngưá»i, cuá»™c sống bận rá»™n, lo chạy Ä‘ua theo thá»i gian, công ăn việc làm, chuyện nhà cá»­a gia đình vá»›i nhu cầu chi phí những bills và bills phải trả, để rồi dần dần tôi biến thành kẻ vô tâm, sống "xa mặt cách lòng" vá»›i bao ngưá»i thân, vá»›i đồng bào và quê hương . Ãó là lối sống cá»§a riêng tôi, hay đó là cách sống cá»§a rất nhiá»u ngưá»i, phải chăng là vậy ?!

Tôi thầm cảm Æ¡n nhóm ngưá»i trong quán ăn, và càng cảm Æ¡n Vinh hÆ¡n, vì nhóm ngưá»i ấy đã vô tình làm Vinh hiểu bố anh hÆ¡n, để Vinh kể vỠông thân sinh cá»§a anh cho tôi nghe . Mẩu chuyện ấy là tiếng gá»i đánh thức lương tâm tôi, nhắc nhở tôi hãy sống có nghÄ©a tình vá»›i quê hương và đồng bào .

Trá»i tháng Tư, miá»n đông bắc xứ này, hoa cá» bắt đầu hé nụ xanh non, mướt . Tôi nhìn bá» cá» mịn, nhìn hàng cây vừa nhú lá, màu mạ xanh biên biếc . Rồi, tôi chợt nghÄ© cá» cây, dù là cá» dại cây hoang, chúng còn có cá»™i rá»…, lẻ nào con ngưá»i đánh mất Ä‘i gốc cá»™i cá»§a mình!

Tá»± nhắn nhá»§: Tôi Æ¡i! không thể dá»­ng dưng, Æ¡ há» gạt bá», quên lãng má»™t quê hương dân tá»™c Việt Nam, vì đó chính là cá»™i nguồn con ngưá»i tôi ! Và, Tháng Tư, tháng tưởng nhá»› má»™t Việt Nam vá»›i bao phận Ä‘á»i khốn khổ, Ä‘iêu linh !

Niệm Nhiên




Mục Lục


9. Việt Nam

Trần Thành Mỹ



Nhìn trên bản đồ thế-giá»›i, chưa thấy nước nào có hình thể đẹp như Việt-Nam, má»™t chữ S rõ nét gợi hình. Ãúng là dáng đứng cá»§a má»™t cô gái ngá»±c nở eo thon mông đầy thanh-thoát. Tóc lúc nào cÅ©ng xanh như lá rừng miá»n Bắc, khõe-mạnh vá»­ng chắc vì cốt tá»§y được kết-tinh bằng Trưá»ng-sÆ¡n hùng-vÄ©, phì-nhiêu như đồng-bằng miá»n Nam trù-phú. Cô gái Việt-Nam nầy lại trẻ mãi không già dù tuổi Ä‘á»i chồng-chất trên bốn ngàn năm. Cái sắc đẹp tá»±-nhiên thiên-phú đó còn được tô-Ä‘iểm, bảo-vệ thêm bằng cảnh-trí nước non thÆ¡-má»™ng, gợi-cảm, thách-thức, kiêu-hùng, thế dá»±a Trưá»ng-sÆ¡n nhìn ra đại-dương biển cả, huyết- mạch được Ä‘iá»u-hòa lưu-thông do hai giòng sông Hồng và Cá»­u-long.

Việt-Nam còn được hình-dung như một chiếc cân hai đĩa dung hòa tình lý, chiếc đòn gánh của các bà mẹ tứ-đức tam-tùng, vượng-phu ích-tử với hai thúng gạo quê hương hoặc của cha ông quảy gánh giang-sơn với hai thùng Hồng Cửu.

"Hòn-ngá»c Viá»…n-đông", "bao-lÆ¡n Thái-bình dương", "vá»±a lúa Ã-châu" bao mỹ-danh đó cÅ©ng biến Việt-nam thành má»™t miếng mồi ngon cho bao kẻ háo sắc giàu-sang ham cá»§a lạ, má»™t bàn cá» tranh-chấp ý-thức-hệ che dấu ý-đồ trục-lợi, bá-chá»§, xâm lăng.

Chiến-thuật chiến-lược giữ mình giữ nước "biết ngưá»i biết ta" được trui luyện bằng kinh nghiệm máu xương truyá»n-thống thần-tình đã làm tên tuổi mảnh đất anh hùng Việt-Nam trở thành bất diệt, lưu danh muôn thuở.

"Hồng nhan bạc mệnh", "hồng-nhan Ä‘a- truân" có còn ảnh-hưởng đến cô gái mỹ-miá»u tài-hoa nầy nữa không? Hy-vá»ng rằng cô gái Việt-Nam sẽ sống vÄ©nh-cá»­u để làm đỠtài suy gẩm nguồn cảm-hứng và tấm gương sáng cho những ai yêu-chung hòa-bình tá»±-do.

CON Rá»’NG CHÃU TIÊN
Biết bao dân tc đã tìm hiểu nguồn gốc cá»§a mình! Dân tc nào mà chẳng có huyá»n sá»­? Nước Nhật ví mình con cháu Thái-dương thần nữ, Trung-quốc tá»± cho mình là Thiên-tá»­ con trá»i. Dân tá»™c ta cÅ©ng thế, nhưng thật thi vị và sáng-tạo làm sao: Con Rồng Cháu Tiên!

Nhưng Rồng là ai? Là gì? Có ai nhìn thấy rồng chưa ? Hình dáng ra sao ? Không ai thấy rồng mà cả thế giá»›i Ä‘á»u công nhận là biết rồng. Nói nôm na là rồng, theo chữ nho là "long". Vá»›i óc tưởng-tượng phong-phú, ngưá»i châu à nói chung và ngưá»i Việt nói riêng hình dung rồng mình dài uốn khúc, đầu tá»±a lân và bay lượn tuyệt vá»i. Vá»›i sức mạnh vạn năng không chế ngá»± được, ý- thức vùng-vẫy phóng-khoáng cá»±c kỳ tá»± do, Rồng đứng đầu trong bốn con vật quí và sống lâu nhất gá»i là Tứ Linh, long lân qui phụng. Rồng hút và phun nước làm mưa, do đó trở thành nguyên-nhân cá»§a bao trận cuồng phong dữ-di, những cÆ¡n vÅ© bảo, trận lụt kinh-hoàng. Có nhiá»u loại rồng tùy theo màu sắc cá»§a mây khi gần có mưa to, rồng trắng (bạch long), rồng Ä‘en (hắc long), rồng vàng (huỳnh long) ... Rảnh rổi lật tá»± Ä‘iển vào chữ " long ", ‘’rồng’’ các bạn sẽ tìm ra bao chữ ghép và khám phá ra nhiá»u Ä‘iá»u thú-vị bất ngá» như mặt vua là long nhan, chữ viết đẹp như rồng bay phượng múa.. Tóm lại đặc tính căn bản cá»§a rồng vẫn là sức mạnh và tá»± do tượng trưng chá»§ yếu phái nam.

Còn Tiên là ai? Có ai gặp tiên lần nào chưa ? Thế mà văn chương , thi ca , âm nhạc, huyá»n sá»­ Ä‘á»u ca tụng vẻ đẹp hiá»n dịu tuyệt trần cá»§a tiên. Tiên chẳng những tuyệt đẹp mà còn nhiá»u quyá»n phép. Dẩn chứng vá» tiên, Pháp có chuyện Cendrillon ( nàng Lá» Lem) Tàu vá»›i ÃÆ°á»ng minh hoàng du Nguyệt Ä‘iện, Tây du ký, Việt Nam ta có Tấm Cám,..Vậy sắc đẹp và phép mầu là sở trưá»ng dành riêng cho phái nữ nói chung và cÅ©ng là hai Ä‘iá»u căn bản đầu tiên trong Tứ đức giáo huấn phụ nữ Việt nam, công dung ngôn hạnh.

Ông cha ta sao mà thông minh lạ đã biết dùng hai biểu tượng vô hình tuyệt vá»i rồng tiên nầy lồng gắn nhập thể vào cá»™i nguồn dân tc . Cám Æ¡n tổ tiên đã thật khôn ngoan sâu sắc lưu truyá»n cho con cháu Ä‘á»i sau huyá»n sá»­ thÆ¡ má»™ng, di sản văn minh vô cùng sáng tạo quyện lấy tinh thần kiêu-hùng bất-khuất con rồng cháu tiên.

Ingelmunster, 26-5-84

VÀI CẢM NGHĨ VỀ NƯỚC TÔI

Rá»i quê hương bao nhiêu năm thế mà má»—i lần nghe đến hai tiếng Việt Nam mình cảm thấy như gần gá»§i làm sao ! Không biết đến chừng nào mình má»›i quên được quê hương! Sông còn có khúc, quê hương mình cÅ©ng có lúc đổi thay cÆ¡ mà! Không có những khoảng cách trống vắng thì làm gì mà Ä‘o được Ä‘ nhá»› nhung. Má»—i ngưá»i chúng ta Ä‘á»u có quê hương, nếu không biết yêu thương tổ quốc mình thì làm sao yêu được xứ ngưá»i.

Xin đừng bao giá» quên nguồn cá»™i tổ tiên, vì chỉ có kẻ mất gốc má»›i quên hÆ¡i ấm cá»§a quê mình, hương vị cá»§a cá» cây, nhịp sống cá»§a đồng bào rut thịt. Chỉ có kẻ Ä‘iên rồ má»›i tưởng nhung lụa áo quần quốc-tịch là thay đổi cuá»™c Ä‘á»i, hoặc bước thang danh vá»ng. Ãó chỉ là nếp sống phù phiếm lá»›p vá» bên ngoài cÅ©ng cần nhưng chưa đủ. Còn Ä‘ua đòi ganh tị chỉ làm hại cho bản thân, tạo cÆ¡ há»™i thuận lợi cho sá»± thoái hóa xã há»™i, tạo mầm mống cho sá»± cằn cổi và bần cùng hóa tâm hồn. Nhưng ngược lại sống khác ngưá»i tá»± thu hẹp trong quan niệm riêng cá»§a mình cÅ©ng là quá đáng. Phải tập như giòng nước, lúc chảy êm xuôi như dòng sông trong những chiá»u êm ả uốn khúc lượn quanh núi đồi cồn đá, lúc vồn-vập gầm thét dữ-di lúc lững-lá» trôi. Thế mà nước thật như có, thật như không và không có sức mạnh nào ngăn chận được. Nước vạn năng và tối cần. Không ai nhá»› đến tầm quan- trá»ng cá»§a nước nhưng vị-trí cá»§a nước đối vá»›i trái đất thật đậm-đà mật thiết quyện lấy sá»± sinh tồn cá»§a sinh vật cá» cây. Không có nước tức không có sá»± sống. Nước đích thật là nguồn sống cho thế giá»›i chúng ta.

Ông cha ta ngày xưa sao mà văn minh lạ đã biết nôm na gá»i tên tổ quốc mình bằng chữ NƯỚC thân thương. Tổ tiên ta há chẳng có ý muốn lưu truyá»n cho thế hệ mai sau tâm tình yêu giữ nước như giòng máu mình cho sá»± sinh tồn dân tc, sống còn và Ä‘oàn kết cá»§a loài ngưá»i trên trái đất nầy sao?

Trần Thành Mỹ




Mục Lục


10. Chuyện Mấy Ãấng Phụ..Cá»§a quí bà Há»™i Gia Long

Nguyễn Hải-Bình



Một gã phu

Vâng, tôi là phu quân cá»§a má»™t nữ lưu đã từng cắp sách đến má»™t trong ba trưá»ng trung há»c con gái nổi tiếng cá»§a Saigòn Gia Ãịnh năm xưa là trưá»ng mang tên Gia Long, vị anh hùng dân tá»™c. Thá»§ đô yêu mến cá»§a chúng ta có tá»›i ba trưá»ng vá»›i bao nhiêu nữ sinh khả ái, duyên dáng, đẹp kín đáo, đẹp thùy mị, đẹp lồng lá»™ng, rồi dịu hiá»n, tân thá»i, khuê các, cả ngổ ngáo, chịu chÆ¡i thôi thì đủ cả. Những chá»— đó là nÆ¡i lý tưởng để cho những gã trai lá»›p tuổi hai mươi hay má»›i ghé ... ba mươi khoác áo quân nhân như tôi lân la, nhòm ngó hay lượn Ä‘i lượn lại để làm nhiệm vụ “trai khôn tìm vợâ€. Số là Ä‘i lính lâu quá, mấy ngưá»i em nhá» tóc thá» hay còn kẹp tóc hay, như nhà thÆ¡ Nguyên Sa đã viết “tuổi má»›i mưá»i ba†quen biết dệt má»™ng thuở nào đã tiến bước sang ngang, thôi thì tất cả chỉ còn là dÄ© vãng. Thá»i gian phôi pha, mình đâu có thể tiếp tục nhại ông Thế Lữ “ngậm khối căm há»n vì em ... đá†nên cÅ©ng phải Ä‘i thêm ... bước nữa cho Ä‘á»i đỡ cô đơn má»—i khi có dịp nhảy dù hay năm ba ngày phép vá» lại hậu phương. Nhìn vào lá»›p bạn cÅ© may mắn không nhận được cái thiệp má»i nhập ngÅ© cá»§a ông tướng Bùi Ãình Ãạm Nha Ãá»™ng Viên, bá»™ Quốc Phòng Ä‘ang gần xong đại há»c mà mặc cảm cùng mình. Chúng nó Ä‘ang phây phây đèo Vespa hay xe gắn máy Honda mấy nàng văn khoa hay luật khoa lá»›p dưới. Thấy mình đơn độc chúng vẫy tay chào buồn thương hại. Phải, Ä‘i lính như tôi đâu có thể vá»›i tay tá»›i những hoa khôi đại há»c. Có nàng văn khoa đã đánh giá tôi “thiếu úy rẻ như hai bó rau muống đồng đôiâ€. Vậy bây giá» mình dù có là Ãại úy tá»›i tá»›i ba mai vàng trên cổ áo thì có lẽ cÅ©ng chỉ là “giá sống má»™t bó hai đồng†nên đâu có dám mon men ngá» lá»i bay bướm.

Do đó, tụi tôi thảo lệnh hành quân xa luân chiến ba trưá»ng nữ trung há»c Sàigòn, Gia Ãinh cho có phần chắc ăn hÆ¡n. Sác xuất chắc ăn cao là vì linh cảm, nhá» má»—i dịp Xuân vá» gặp mấy nàng tá»›i thăm chiến sỹ tiá»n đồn do sá»± năn nỉ cá»§a Nha Tâm Lý Chiến. Quân phục dã chiến thẳng nếp, mai vàng lóng lánh khiến mắt mấy nàng má»›i ở tuổi cập kê cÅ©ng lóng lánh luôn. Trưá»ng hợp tôi, tôi chỉ mÆ¡ màng xung kích vào má»™t trưá»ng và là trưá»ng Gia Long. Tại sao Gia Long? Và tại sao chỉ mÆ¡ màng?

Số là lúc tôi má»›i ra trưá»ng đáo nhậm Tiểu Ãoàn 3 BVN ở Long Xuyên được ngá»§ ngoài trại cùng phòng vá»›i má»™t chàng thiếu úy đàn anh. Chàng lại có ngưá»i yêu là má»™t nữ sinh Gia Long đôi khi tôi được gặp lúc chàng nàng thăm nhau. Biết mình là nòi văn nghệ vì tôi cứ thưá»ng ông ổng Ä‘á»c thÆ¡ cá»§a mấy ông Xuân Diệu, Nguyá»…n Bính, Huy Cận, chàng bèn bắt tôi làm há»™ mấy câu thÆ¡ đểû viết vào tấm thiệp mừng sinh nhật cho nàng. Thằng bạn năn nỉ tôi đánh đổi lấy má»™t khẩu rouleau sáu viên nhá» xíu chứ không nặng chình chịch như khẩu Colt 45 cấp phát. Phần thì mê khẩu rouleau, phần cÅ©ng ngưỡng má»™ mái tóc ngang vai cá»§a nàng tôi bèn viết cho ông bạn bốn câu thÆ¡ bảy chữ mà nay chỉ còn nhá»› được hai:

Em gái Gia Long môi má đẹp
Tóc chùng buông lá»ng giữa đôi vai ...
Và từ đó sau mưá»i năm quân ngÅ© trở vá» chợt thấy mình phải ghé bến dừng chân, tôi lại nghÄ© đến Gia Long. NghÄ© đến để mÆ¡ má»™ng thôi, vì ở cái tuổi “tam thập nhi lập†này thì mấy nàng Gia Long đôi tám đã gá»i mình bằng “chú†rồi. Ãấy là lý do tại sao tôi chỉ dám mÆ¡ màng.

Trá»i xanh run rá»§i, dù tôi không còn ở cái tuổi xứng đáng đứng bên này đưá»ng Phan Thanh Giản chiêm ngưỡng những nàng áo trắng Gia Long “khi tan trưá»ng vá»â€ hay “anh theo nàng vá»â€ nhưng tôi đã gặp má»™t nàng cÅ©ng thuở nào áo trắng. Má»™t há»™i ngá»™, má»™t tình cỠánh mắt gặp nhau tôi thấy có gì là lạ. Rồi mê lúc nào không biết và cảm thấy nàng đã chịu đèn, tôi mon men tiến tá»›i “chuyện chúng mìnhâ€. Nàng bèn lục vấn há»i chuyện thá»i xưa văn nghệ văn gừng. Tôi tưởng thật, hãnh diện Ä‘á»c mấy câu thÆ¡ tả ngưá»i con gái Gia Long nói trên. Nàng bèn sa xầm nét mặt “Thế còn em, đây là nữ sinh Gia Long đồ bá» nên anh không đủ hứng làm thÆ¡!†Rõ là mình ngu, Ä‘i kể chuyện phái nữ cho ngưá»i yêu nghe dù nữ phái này có là bồ cá»§a bạn mình hay dung nhan mặn mà như Chung Vô Diệm. Tôi bị kẹt mất hai tháng “chuyện chúng mình†dậm chân tại chá»—. Cho tá»›i ngày sinh nhật cá»§a nàng tôi bèn hạ viết đỠthÆ¡ trên má»™t tấm thiệp bông mai to tướng – quí vị có còn nhá»› không, hoa mai là huy hiệu trưá»ng Gia Long đấy. Bài thÆ¡ thể tá»± do này dài lắm, dài hÆ¡n bài tôi gà cho thằng bạn đàn anh tặng ngưá»i yêu Gia Long cá»§a nó ngày xưa: “...

Mắt em trong buổi nào chiá»u đại há»c
Như trá»i xanh tắm nắng sá»›m hôm nay.
Sinh nhật năm nay, và mãi mãi sau này
Em vẫn đẹp và nhẹ nhàng như những bông cúc nhá»...â€

Tôi chỉ ghi lại mấy câu trên không phải ø để tá» ra mình cÅ©ng là má»™t “thi sỡi†mà là có lá»›p lang tá»›i những Ä‘iá»u tôi còn sắp viết. Nhá» bài thÆ¡ này vá»›i cái bông mai thầm kín gợi ý Gia Long trên tấm thiệp mà má»™t ngày đầu xuân rồi cuối hạï tôi được nàng lồng vào ngón tay cái nhẫn cưới đơn sÆ¡ để từ má»™t ngưá»i tình Gia Long tôi lên chức “phu quân†cá»§a em má»™t thá»i áo trắng. Thế là chức vị cá»§a tôi mang hàm “phu ...†từ đó.

Tôi má»™t thá»i gian dài hãnh diện lắm vá»›i cái hàm phu quân này, tá»± ví nó ngang ngá»­a vá»›i cái hàm tứ phẩm cá»§a Triển Chiêu trong bá»™ băng Bao Công Ãài Loan xem hoài không chán. Vá»›i hàm phu quân những năm đầu hương lá»­a tôi được cÆ¡m bưng nước rót ăn đủ cá»§a ngon vật lạ do nàng khéo nấu nhá» những giá» gia chánh Gia Long nàng há»c vá»›i cô Mai trước đây. Rồi nàng Ä‘an cả đống áo len cho mặc và cÅ©ng không quên kể lể đó là nhá» mấy giá» nữ công cá»§a cô Lý, cô Báu vào những năm 68-70. Những cuối tuần nhàn hạ nàng hát cho nghe toàn những bài ngoại quốc Yellow Bird, Dans le soleil dans le vent v.v. mà mấy ông Phạm Duy, Trưá»ng Kỳ viết lá»i Việt thật hay. Kịp đến khi nàng sách cặp Ä‘i làm có tiá»n tôi được chi cho cái xế Pinto. Nhá» con ngá»±a sắt này tôi có phương tiện Ä‘i đó Ä‘i đây sinh hoạt cá»™ng đồng. Ãi sinh hoạt nàng cÅ©ng lẽo đẽo theo. Ãi theo không phải là để kiểm soát hành vi lẹo tẹo cá»§a tôi vì nàng thừa biết tôi đã hết xuân thì từ khuya rồi. Ãi để mà phụ lau cá»­a kính sàn nhà Trung Tâm Ngưá»i Việt Canada,ï ẩm thá»±c cho mấy thằng anh em đặc nhiệm chúng tôi, thật là “Phu xướng phụ tùyâ€.

Nhưng rồi ngày đẹp qua Ä‘i dần dần. Thêm mấy tí nhau ra Ä‘á»i, kiá»u nữ cá»§a tôi bắt đầu thấm mệt. Tây bên này là “phụ xướng phu tùy†nhất là mấy bà đầm Ä‘i làm thì công việc ná»™i trợ chàng hãy lo đủ nhưng quản trị hầu bao thì nàng nắm. Còn trong văn hóa Việt Nam chỉ có “bà ná»™i trợ†chứ không có ông ná»™i trợ nên dù có sang tá»›i “xứ lạnh tình nồng†này những bà má»™t thá»i kiá»u nữ dù Gia Long, Trưng Vương hay Lê văn Duyệt Ä‘i nữa thì cÅ©ng vẫn phải ná»™i trợ hÆ¡i ... nhiá»u. Do đó ngưá»i vợ Gia Long cá»§a tôi cÅ©ng thấm mệt như ai sau khi má»—i ngày Ä‘i làm hai lần vượt “xa lá»™ kinh hoàng†qua cầu Champlain mắc kẹt kinh niên. VỠđến nhà sáu giá» chiá»u nàng lại phải lo cÆ¡m tối, quần áo, “lunch box†cho con Ä‘i há»c bữa sau. Thấm mệt thì nàng cÅ©ng hÆ¡i có phần cay đắng nên má»™t hôm xấu trá»i nàng đã mỉa mai “Bây giá» thá»i buổi má»›i xứ ngưá»i, em vừa làm vợ vừa Ä‘i làm quần quật nuôi gia đình, vá» nhà lại làm má»™t Sến nương. Hồi ở Sàigòn Má em đâu có vất vả như vậy, chỉ ở nhà ná»™i trợ, lại còn có chị ngưá»i làm dá»n dẹp, phụ bếp nữaâ€. Tình hình hÆ¡i có tí căng thẳng rồi. Tôi biết thân ở cái xứ tá»± do này mình đã hết thá»i ăn trên ngồi chốc khi nàng xa gần “anh sướng thật, Ä‘i làm ít được nghỉ nhiá»uâ€. Nàng nói câu này thật thoáng qua mà sao tôi thấy nặng tá»±a ngàn cân. Bây giá», hai mươi năm sau mấy câu thÆ¡ tôi tặng nàng trước đây có lẽ cần được sá»­a lại:

“ Sinh nhật năm nay và mãi mãi sau này
Em vẫn đẹp và nhẹ nhàng như những cây ... búa tạâ€
Dẫu sao, má»™t lần âu yếm tôi cÅ©ng đành nhá» nhẹ “Thôi thì từ nay anh tá»± nguyện đỡ em. Anh sẽ lo làm ăn sáng, sá»­a soạn Ä‘i há»c cho con, chùi phòng tắm, săn sóc nhà cá»­a ...â€. Và tôi đã bắt tay làm liá»n để sáng sáng nàng có thì giá» kẻ chân mày, bôi quầng mắt rồi xách cặp lái xế Ä‘i làm. Những hôm nàng kẹt việc sở vá» trá»… hay Ä‘i công tác xa thì mình kiêm luôn bữa tối. Cái đà này chỉ hai năm sau, tôi -đấng phu quân cá»§a má»™t kiá»u nữ Gia Long- đã mang má»™t hàm “phu†má»›i đó là “phu... dá»n dẹpâ€. Còn nữa, không đủ sức khá»e làm “phu quét đưá»ng†như danh từ thông dụng cá»§a Hà Ná»™i trước 1954 thì nay mình làm luôn phu quét nhà, phu đổ rác.

Mấy năm gần đây, kiá»u nữ Gia Long cá»§a tôi đôi khi lại được Há»™i Cá»±u Giáo Chức ưu ái má»i tham dá»± văn nghệ giúp vui, nên chi tôi được ban cho má»™t hàm phu má»›i nữa. Nàng Ä‘i trình diá»…n thì phải có cái đàn “ki boá»c†nặng hai mươi ký Ä‘i theo. Thế là tôi nghiá»…m nhiên lên hàm “phu khuân vácâ€. Cứ vậy má»—i lần khuân vác gắn đàn xong ngồi thở, nhìn lên bục trình diá»…n thấy ông Lê Ãại Quang phây phây đệm ki boá»c ngon Æ¡ cho mấy ca sÄ© mà bùi ngùi. Tại mình ngày xưa nhà nghèo không có xín Ä‘i há»c đàn để bây giá» má»›i mang hàm phu, hay nói theo tiếng tây, “cu li†khuân vác.

Năm nay, tôi có cÆ¡ may được biết thêm mấy đấng “phụ..†nữa cá»§a quí bà Gia Long. Biết hay quen nhau là đã từ trước rồi, nhưng chỉ má»›i khám phá ra tụi tôi cùng há»™i cùng thuyá»n khi đánh xe đưa mấy “phu nhân†nguyên kiá»u nữ Gia Long Ä‘i làm văn nghệ lá»… Hai Bà Trưng và thành lập há»™i cá»§a mấy bà. Năm nay, Ä‘á»i phu ... cá»§a tôi có vẻ sáng sá»§a hÆ¡n. Gia nhập Há»™i Gia Long, biết là mình cÅ©ng phải Ä‘i há»p hành nhiá»u mà đưá»ng xa “trăm dặmâ€. Viết kiểu này quí vị có cảm tưởng tôi hÆ¡i cải lương, nhưng thá»±c sá»± nhà tôi cách Montreal đúng 156 cây số đưá»ng. Vậy thì phải cần tôi Ä‘i theo là cái chắc, nên nàng dịu giá»ng nói “Ngày xưa anh còn sinh hoạt cá»™ng đồng em phụ anh. Bây giá» mấy chị Gia Long giao em công tác thì anh cÅ©ng giúp em má»™t tayâ€. Nàng nói nhẹ như vậy nên tôi vâng lá»i ngay. ÃÆ°a nàng Ä‘i há»p gặp mấy ông bạn quen biết cÅ©ng đưa hiá»n thê tá»›i má»›i ngã ra là quí vị cÅ©ng là phu quân cá»§a mấy bà Gia Long.

Thật ra mà nói trong mấy chục năm vợ chồng chưa bao giá» tôi nghÄ© Ä‘á»n từ phu quân, có lẽ vì nó “Nho†quá không thông dụng. Cho đến má»™t hôm tôi đưa nàng Ä‘i há»p Há»™i Gia Long ...ÃÆ°á»£c chồng lái xe đưa Ä‘i há»p, lúc gặp nhau chào há»i có bà nào chắc cảm động trước sá»± mẫn cán cá»§a mấy ông chồng bạn nên phát biểu “Phu quân mấy chị tốt ghê, vợ Ä‘i há»p lái xe đưa đón, lẽo đẽo ngồi chá»â€. Tôi thấy tiếng phu quân hay quá, Ä‘ang hãnh diện vá»›i vai vế phu quân cá»§a mình thì ông phu quân bạn ghé tai nói nhỠ“Này cậu, mình là phu quân hay phu ... xe đâỷ†Tôi từ trên trá»i rá»›t xuống sá»±c nhá»› tá»›i các loại phu khác nhau mình đã trải qua từ cái phu đầu tiên là phu quân. Ba thằng có vợ nữ lưu Gia Long liá»n kể những hàm “phu†cá»§a mình cho nhau nghe để tiếc nối nhá»› lại thuở nào còn được các nàng hâm má»™, trìu mến nhìn mình qua những bông mai vàng trên ve áo quân nhân mà ban cho mình cái hàm thứ nhất là hàm phu quân... Má»™t cách rất triết lý vụn, tôi kết luận: Thá»i quân chá»§ bên Tàu cÅ©ng chỉ có chín hàm từ cá»­u đến nhất phẩm triá»u đình là chót như Bàng thái sư được ban cấp trong video Bao Công. Vậy hàm phu xe cá»§a mình chắc cÅ©ng là nhất phẩm rồi. Còn cái hàm đặc cách là hàm “phu đổ thùng†cá»§a Hà Ná»™i ngàn năm văn hiến trước 1954 thì bên Canada này không có đâuâ€.

Một Gã phu

Nguyễn Hải-Bình




Mục Lục


11. Trứng

Quang Ngá»c



Từ nhỠtôi đã thích trứng , tất nhiên là nói trứng gà , không phải trứng vịt trong lớp .
Anh chị tôi nghÄ© có thể là do má tôi bán trứng nên tôi hay ăn trứng bể riết rồi quen hay sao ? Làm gì có , trứng bể cÅ©ng có ngày chứ bá»™ . Ãâu phải ngày nào cÅ©ng bể đâu .
Này nhá , bạn đập cái trứng vào tô, bá» gia vị mắm , muối , bá»™t ngá»t , chút đưá»ng , hành tây hay hành ta cÅ©ng được , đánh lên cho tÆ¡i , đợi chảo nóng , bá» mỡ vào , thấy khói mỡ bốc lên từ chảo hẳn đổ trứng vào tráng , trứng phồng , nở rất ngon , cháy vừa Ä‘á»u . Không chê vào đâu được . Tôi có thể ăn từ ngày này qua ngày khác , tháng này qua tháng khác , có bữa thôi , ngày nào cÅ©ng ăn , chắc má tôi đã mất nghiệp .

Phải nói tôi lá»›n lên nhá» trứng . Trứng gà da nâu , nên màu da tôi cÅ©ng pha chút da quả trứng gà nâu , chả sai vào đâu được . Tôi đã dấu kỹ Ä‘iá»u khám phá đó cá»§a mình không cho ai biết .

Ngày qua đây , phải Ä‘i há»c xa và sống má»™t mình , tôi cÅ©ng nhá» trứng mà còn cho tá»›i giá» này . Trứng sale thì tôi mua chất đống trong tá»§ . Ai có coupon buy one get one free mà không xài , tôi lượm tất mua để dành . Chẳng bao lâu , anh chị em biết Ä‘iệu , cứ coupon trứng là đưa cho tôi , có lúc tôi bá» vào xá»t rác cả ba bốn cái vì chá»— trứng mua tuần sale trước tôi còn chưa ăn xong .

Tôi chiên trứng thì chẳng ai chê vào đâu được . Ai đã từng nếm thử món trứng chiên của tôi thì cứ lại nhà tôi là đòi ăn món đó .

Tôi được bồ , mất bồ , có lại bồ cũng nhỠmón trứng chiên . Nhớ tôi hay nhớ món trứng mà các anh không xa tôi được . Thôi kệ , mắt chưa vàng , da chưa tàn nhang vì bịnh gan , thích ăn cứ ăn , ai cấm được tôi nè .

Ngày vỠViệt Nam , vào hiệu sách tại quầy sách nấu ăn , tôi thích thú lượm ngay cuốn " 100 món ăn với trứng " . Chồng tôi ngay đó , giật lấy ngay từ tay tôi bỠxuống , gầm gừ " thôi nha , một món trứng chiên đủ rồi nha , muốn anh theo em chết luôn hả "

Tôi hết hồn " Cha nội này , từ đó đến giỠchả thấy ca thán gì , nay làm dữ ra mặt đây nhá " tôi nghĩ bụng .

Tôi vỠtỉnh bơ " Em xem tí nào , không hay mua làm gì " Anh lượm lên cuốn " Một trăm món ăn chay dễ làm " đưa cho tôi , gần như năn nỉ " Cầm dùm anh cuốn này em "

Không bao giỠtôi chịu khuất phục . Tính tôi vẫn vậy mà . Ai sao kệ à , tui thích gì làm nấy nha .

Tôi cứ bá» cuốn 100 món trứng vào chá»— tính tiá»n , để mặc anh đứng đó , tôi lang thang xem các sách khác .

Vá» lại đây , tôi tìm mãi cuốn đó trong má»› đồ mang vá» mà không có , lòng có buồn rưá»i rượi nhưng qua rất nhanh .

Bữa ăn đầu tiên sau ngày trở lại là món trứng chiên trên bàn và canh cải xanh . Quá thanh đạm , quen thuộc đi chứ lị .

Chồng tôi nhìn bàn cơm vui vẻ , có lẽ anh nhận ra vẫn là món trứng chiên chứ không phải món trứng nào khác trong 99 món trứng còn lại trong cuốn sách .

Thôi má»™t còn hÆ¡n 99 món . Tôi vẫn chung tình vá»›i trứng chiên như ngày nào , còn anh , hành tá»i gì vá»›i trứng cÅ©ng chỉ má»™t thay vì nhiá»u hÆ¡n . Lần đầu tiên anh không nhăn mặt khi thấy món trứng , tôi cÅ©ng không thấy bận rá»™n hÆ¡n khi phải há»c nấu thêm món trứng khác .

Vợ chồng nhìn nhau ăn uống vui vẻ , Ä‘á»i sống đâu lại vào đấy .

Ãâu cần phải lá»›n tiếng như má»i lần .. Tôi nhìn chồng bằng ánh mắt không phải cá»§a ngưá»i thua cuá»™c ...

3/03

Quang Ngá»c




Mục Lục


12. Hạnh Phúc Ãâu Ãây

Ngá»c Dung



- Sao hả ? đã tìm được một nửa thất lạc của mình chưa ?
VÅ© nhìn tôi cưá»i cưá»i ánh mắt lấp lánh niá»m vui :
- Hình như đã gặp . Bây giỠmình cảm thấy bình yên hạnh phúc lắm .
- Ngá»c ? tôi dò há»i : VÅ© nhìn tôi má»™t thoáng ngạc nhiên trong đôi mắt anh . VÅ© khẽ gật
- Thế thì tốt rồi , ai bôn ba xuôi ngược mãi rồi cũng tìm cho mình một bến đỗ . Xin chúc mừng cho Vũ .
anh cưá»i , không biết nụ cưá»i cá»§a anh ta chứa ẩn Ä‘iá»u gì . Trước đây cứ má»—i lần anh khoe vá»›i tôi tài chinh phục má»™t cô gái nào đó vá»›i cái giá»ng kiêu ngạo , kiêu hãnh là lòng tôi lại ray rứt , nhiá»u khi tôi tá»± thầm há»i
- Sao con trai hay thích Ä‘uà giỡm trên những tình cảm chân thành , thích làm khổ ngưá»i khác . Chắc há» chưa từng Ä‘au khổ , nên không thể thông cảm cho những kẻ Ä‘au khổ vì mình . Bây giá» anh Ä‘ang hạnh phúc , liệu anh có chạnh lòng nhá»› những chuyện đã qua ?
- Tại sao má»i ngưá»i con gái lại hay ích ká»· vậy bạn ? nhất là trong chuyện tình cảm . Ãá»™t ngá»™t VÅ© há»i tôi
Tôi nhìn VÅ© khẽ mỉm cưá»i và chậm rãi nói
- Vì không chia sẻ tình cảm của mình cho ai . Tình bạn còn có thể san sẻ còn tìnhyêu thì không
Chẳng có ai dại khá» Ä‘em cái mình Ä‘ang có mang đến tặng cho kẻ khác . VÅ© gật gù , má»™t thoáng trên môi anh . Tôi thầm nghÄ© anh có nụ cưá»i khá quyến rÅ© và đôi mắt hiá»n lành biết nói trách gì con gái không xiêu lòng .
- Bạn còn nhớ Hoài không ? tôi gật , vì sao tự nhiên anh nhắc đến Hoài
- Dạo trước anh vá»›i Hoài cÅ©ng đầm ấm lắm , hạnh phúc lắm , giá»ng anh Ä‘á»u Ä‘á»u
- Hình như hạnh phúc đó không trá»n vẹn . Nói má»™t cách khác hạnh phúc ấy chỉ mang tính giai Ä‘oạn . VÅ© chống chế - Nhưng cÅ©ng là hạnh phúc . Ãôi khi được thưởng thức
má»™ cốc cà phê , má»™t Ä‘iếu thuốc cÅ©ng là niá»m hạnh phúc
Và một cô bé nhận được một viên kẹo xinh xinh cũng reo lên mừng rỡ vì sung sướng vì hạnh phúc
Thế hạnh phúc là gì hở anh ? Vá»›i anh hạnh phúc bây giá» là có Ngá»c !

Vậy thì tốt rồi . Hạnh phúc rất khó tìm , tìm được rồi thì phải nắm lấy . Ngưá»i ta bảo xây đã khó đập vỡ chỉ loáng má»™t cái là xong . VÅ© hãy trân trá»ng những gì mình Ä‘ang có
Vũ nhìn tôi im lặng , đôi mắt anh nửa có chút gì đó băng khoăn , nửa như hỠhững lạnh lùng . Vũ nói như tâm sự
Trước đây có lần em nói '' Ngưá»i ta Ä‘i qua nhiá»u thứ để thá»­ tìm má»™t ná»­a đích thá»±c cá»§a mình . VÅ© cÅ©ng vậy , anh đã trải qua nhiá»u đắng cay , hạnh phúc , cả sá»± nhẫn tâm vô bổ cá»§a tuổi trẻ . Bây giá» nhìn lại thấy tất cả chỉ là phù phiếm .

Tôi im lặng nhìn VÅ© trong đầu vỡ vụn bao niá»m Ä‘au ngày cÅ© . Sao VÅ© lại giống Ngưá»i ấy cá»§a tôi đến thế ? Ngày ấy Ngưá»i thật háo thắng , xốc nổi , cưá»i cợt trên sá»± chiến thắng cá»§a những trái tim con gái yếu Ä‘uối , cÅ©ng biết dừng lại khi tìm được má»™t ná»­a đích thá»±c cá»§a mình . Song VÅ© hạnh phúc vì có ngưá»i cảm thông , cùng sánh vai nhau trên con đưá»ng đã chá»n .

Còn tôi , tôi không thể vượt lên được những nhá» nhoi ích ká»· cá»§a Ä‘á»i thưá»ng . Tôi không thể tha thứ , tôi không thể quên . Tôi không biết '' cảm thông và tha thứ sẽ giúp lòng mình bình an ''
Bất chợt VÅ© há»i
- Còn em ? định bao giỠ'' dừng chân '' đây ?
- Cuộc sống đôi khi long đong có cái thú vị riêng của nó , trước đây anh từng nghĩ như vậy , nhưng ông bà ta vẫn nói '' an cư mới lạc nghiệp ''
- Biết đâu an cư mà chẳng lạc nghiệp ? ở má»—i ngưá»i Ä‘á»u cónhững suy nghÄ© , những quyết định riêng , tôi cưá»i mà chẳng hiểu tại sao vì có thể cưá»i được

VÅ© kể cho tôi nghe vá» Ngá»c , vá» cuá»™c tình kéo dài 4 năm cá»§a há» vá» Hoài , vá» Trân .. và bao nhiêu cô gái khác mà tôi không thể nhá»› hết tên . Tôi tá»± há»i vì sao VÅ© lại kể cho tôi nghe những Ä‘iá»u đó ? VÅ© Ä‘ang Ä‘i trên con đưá»ng anh đã chá»n . Con đưá»ng anh cho là đúng đắn , anh Ä‘ang hạnh phúc và anh cần ngưá»i bạn cảm thông , san sẻ hay anh muốn khoe '' chiến tích '' cá»§a mình . VÅ© là ngưá»i tốt hay là ngưá»i xấu khi làm Ä‘au khổ bao cô gái . Tôi không thể tìm ra câu trả lá»i thá»a đáng . Song tôi hiểu và thông cảm cho anh . Có lẽ tình bạn hÆ¡n tình yêu là ở chá»— không có sá»± ích ká»· , biết lắng nghe và đánh giá vấn đỠmá»™t cách dè dặt khách quan vá»›i đôi mắt cá»§a ngưá»i ngoài cuá»™c . Tôi thá»±c sá»± cầu mong anh hạnh phúc .
Reng .... reng ... reng .... điện thoại
- Sao em đi đâu mà anh tìm không thấy ? .
Em vừa có cuá»™c trò chuyện thật lâu . Tôi nói khi gặp Anh , giá»ng anh ná»­a quan tâm ná»­a tò mò
- Là bạn em đấy mà . Hình như có lần em đã kể vỠVũ cho anh
- Vũ nào kia ?
- Không nhó cÅ©ng chẳng sao , đàn ông là chuá hay quên và anh cÅ©ng chẳng phải là trưá»ng hợp ngoại lệ .
- Anh nhớ cái anh chàng ấy làm gì ? anh chỉ nhớ em thôi . Nhớ em ? thế còn Vân đâu ? anh và Vân chia tay nhau hơn một năm nay rồi .

Tôi quí anh như má»™t ngưá»i anh , má»™t ngưá»i luôn an á»§i động viên tôi trong cuá»™c sống , khi là bạn má»i việc Ä‘á»u đơn giản , chuyện gì cÅ©ng thoả mái , nói ra mà chẳng sợ ai há»n trách giận dá»—i . Còn nếu yêu thì sao ? khi yêu ngưá»i ta thưá»ng che dấu những tình cảm , tâm sá»± sâu kín cá»§a riêng mình , khi nói ra phải cân nhắc từng câu từng chữ .

Chỉ nghÄ© đến thế thôi tôi đã thấy mệ má»i . Tình yêu vốn đã rối rắm , Ä‘i đến tình yêu - hạnh phúc càng rối rắm hÆ¡n Anh , em phải trả lá»i vá»›i anh sao đây ?
- Hạnh phúc là gì hở anh ?
Gì nữa đây ? anh há»i tôi bằng giá»ng trầm ấm và nói - Hạnh phúc chung cá»§a má»i ngưá»i thì to tát quá . Hạnh phúc cá»§a anh bây giá» là có em , em biết không ?

VÅ© nói hạnh phúc cá»§a VÅ© là có Ngá»c , Anh nói hạnh phúc cá»§a anh là có tôi . Còn hạnh phúc cá»§a tôi là gì ?tôi không biết nữa . Chợt nhá»› câu mẹ tôi vẫn nói '' Hạnh phúc thấp thoáng đâu đó trên con đưá»ng con Ä‘ang Ä‘i , là do mình nắm lấy chứ không phải do ngưá»i khác Ä‘em đến cho mình .'' Trên con đưá»ng tôi Ä‘ang Ä‘i , liệu có đến được và có ai là bạn đồng hành ?
Tôi nhìn con đưá»ng xa xăm dài hun hút trước mặt , lắng nghe tiếng hát cá»§a Anh cất cao nồng nàn xa vắng Cho anh má»™t ngăn , má»™t ngăn nhá» trong trăm ngàn ngăn trái tim em .....

Tiếng hát anh cứ thiết tha như khát khao má»™t Ä‘iá»u gì đórất thá»±c , rất mãnh liệt . Dẫu biết cuá»™c sống chẳng có Ä‘iá»u gì là trá»n vẹn , hạnh phúc rồi chỉ là giai Ä‘oạn . Song tôi vẫn khá» khạo tin rằng tình cảm cá»§a anh dành cho tôi là chân thành rằng trái tim cá»§a anh mãi mãi chỉ có mình tôi .

Ngá»c Dung




Mục Lục


13. Chút Tình Thơ Ngây

Hoa Bằng Lăng



Bữa ná» , sau ca tối Ä‘i làm vá» ,Minh mệt nhoài .Hai chân má»i nhừ , Minh chỉ muốn vỠđến nhà để lăn ra ngá»§ má»™t giấc cho thật đã .Vừa vỠđến nhà , mạ kêu có thư thằng Phúc làm Minh mừng quýnh cả lên .Chạy vá»™i vá» phòng , Minh xé bức thư : “.. Minh à, ở nhà anh chị tau muốn gả chồng cho con Nguyệt . Chị tau nói biết bao giá» mày má»›i vá» mà chá» làm chi cho qua thá»i ngưá»i con gái .Nguyệt nó khóc quá chừng nhưng chị tau vẫn không chịu .Bà đã nhận lá»i dạm ngõ cá»§a nhà trai rồi ..Chá»§ nhật cuối tháng này là đám cưới đó ..Tau viết thư ni tin cho mi hay để mi quen cô khác nhe …†Minh nằm thừ cả ngưá»i sau khi Ä‘á»c thư Phúc .Những giây phút ấm lòng sau những ngày Ä‘i làm mệt má»i cá»§a Minh má»—i khi nghÄ© đến đám cưới cá»§a hai đứa sẽ không còn nữa ..Minh chán nản …Kể từ đó , ba mạ bắt đầu tìm mấy đám khác gạ há»i ý Minh. Minh cứ cưá»i cưá»i lắc đầu . Ãàn bà là gì ? Tình yêu là gì ? Nó chỉ làm Minh sụp đổ mà thôi . Con tim Minh đã khép kín cá»­a kể từ khi Nguyệt Ä‘i lấy chồng ..Cho đến lúc gặp Lê ..

Lê cÅ©ng gá»i Minh bằng chú , vẫn bằng cái giá»ng Huế thá» thẻ ..Lê làm Minh lầm tưởng mình đã gặp lại bóng dáng cá»§a Nguyệt ngày xưa . Nhưng Lê không phải là Nguyệt .Nguyệt ngày xưa e lệ hiá»n thục khi nói chuyện vá»›i Minh chừng nào thì Lê hoàn toàn khác . Cái miệng Lê lúc nào cÅ©ng có thể bắt bí Minh . Cái miệng Lê lúc nào cÅ©ng cưá»i khúc khích sau má»—i lần chá»c Minh và SÆ¡n . Tụi Minh không thể cãi lại được Ä‘iá»u gì khi Lê đã cho nó là đúng .Lê thưá»ng nói “Ãiá»u 1 Lê luôn luôn đúng .. Ãiá»u 2 : nếu thấy Lê sai , xin vui lòng ..xem lại Ä‘iá»u 1 “ !

Minh biết SÆ¡n cÅ©ng thích Lê . SÆ¡n có vợ con rồi nhưng gặp Lê , SÆ¡n lại bị Lê cuốn hút vì cái tính trẻ con hay há»n hay giận cá»§a Lê , SÆ¡n và vợ Ä‘ang làm thá»§ tục ly dị thì SÆ¡n gặp LệLê há»i SÆ¡n tại sao lấy ngưá»i ta rồi lại đòi ly dị là sao. SÆ¡n có giải thích cách nào , Lê cÅ©ng phán SÆ¡n không đáng mặt đàn ông .Có gan cưới rồi phải có gan chịu đựng ! Minh cÅ©ng đầu hàng Lê vì cái kiểu lý luận như thế . Có bữa cả 3 anh em Ä‘ang ngồi nói chuyện , Lê nói tỉnh queo :
- Chú Minh và anh Xà nói chuyện tiếp nhe .Cháu ra đây có công chuyện chút xíu , quay lại liá»n ..ngồi yên ở đây chá» nhé …Lê vẫn chưa bao giá» có ý thay đổi cách gá»i Minh là anh .Hôm trước SÆ¡n có nói Lê phải kêu Minh bằng anh chứ kêu bằng chú ngưá»i ta buồn .Lê lại nói Minh hÆ¡n Lê hÆ¡n má»™t con giáp kêu bằng anh là há»—n nên Minh và SÆ¡n đành chịu thua .
- Ãi đâu thì lẹ lẹ nhe .. đến giá» tui Ä‘i ngá»§ để mai Ä‘i cày rồi đó . SÆ¡n nói vá»ng theá».Sáng mai anh 4 giỠđã Ä‘i làm rồi đó ..
- Không nghe nó ừ há»­ chi chắc là nó chạy ra ngoài rồi đó SÆ¡n à ..Thôi hai anh em mình nói chuyện , Minh tiếp lá»i .
- Ừ , cái con nhá» ná»› dữ thiệt đó anh Minh .Mụ vợ nhà em dữ như thế làm mình đã ngán ngẫm , tưởng rằng ra đưá»ng gặp cô nào hiá»n hiá»n hÆ¡n má»™t chút cho đỡ buồn...ai dè gặp cái con nhá» ni.. suốt ngày nó chỉ ăn hiếp hai anh em mình không hỉ . Nó á»· nó còn nhá» nên được cưng nên nhiá»u lúc nó ưa gì là làm không cần biết mình có buồn hay không .. SÆ¡n càm ràm vá»›i Minh .
- Ừ, mình phải chịu thôi . Thiệt tình , tui cũng bị nó “ kê tủ đứng “ hoài mà có làm được gì đâu ..Nói chuyện với nhỠnớ chỉ toàn bị á khẩu thôi ..
- Ai á khẩu há»­ ? Cái giá»ng Lê thá»t vào làm Minh và SÆ¡n giật thá»™t cả mình ..
- Có ai á khẩu gì đâu ..Bá»™ Ä‘i ăn cướp hay sao mà lẹ vậy cô nương ? Minh bật cưá»i há»i ..
- Dạ, cháu chạy bằng 4 chân ..chứ để chú vá»›i anh Xà ngồi đây nói xấu cháu hay sao .Lê hay gá»i SÆ¡n bằng tên gá»i thân mật như thế. Có bữa , Minh há»i tại sao Lê gá»i SÆ¡n như thế . SÆ¡n kêu Lê nói nó thấy cái con mãng xà cầu gì đó trong truyện Thạch Sanh Lý Thông thiệt dá»… ghét nên nó quyết định gá»i SÆ¡n bằng tên đó,như thế cho dá»… nhá»› …Minh bật cưá»i ha hả .. Ãúng là Lê muôn Ä‘á»i vẫn là Lê ! ………………..
Trong nhà ba mạ thấy Minh dạo này hay cưá»i thầm nên sinh nghi .Chá»§ nhật vừa rồi , lá»… mừng thá» 65 cá»§a ba , con Út há»i :
- Dạo này anh Cu có chuyện vui hỉ ? Nghe mạ nói anh đang yêu cô nào à ?
- Bậy , yêu ai hồi nào hử ..Minh chống đỡ ..
- Rứa há»­ ..rứa mà nghe thằng Tý nói anh Cu Ä‘i làm vá» là tót lên máy tính chit chat vá»›i cái cô mô suốt ngày . Ä‚n cÆ¡m cÅ©ng bưng cái tô vô đó ngồi ăn nữa ..lại còn cưá»i rúc rích trong phòng nữa chứ ..
- Thằng Tý mô rồi ? Mi dám tung tin bậy bạ anh mi hả ??
- Dạ , đâu có ..bữa nớ anh đang chat mà có phonne nên em tò mò ngồi vô máy và chat tiếp với chị Lê nớ mà ..Chị nớ nói chuyện dễ thương chi lạ !
- Hả ..Mặt mày Minh đỠtía lên hÆ¡n cả ăn phải má»™t trái á»›t thiệt caỵ.Mà bữa ná»› , mi thấy chị Lê ra răng hỉ , Minh há»i khẽ thằng Tý..
- Thì hiá»n .. thì dá»… thương chứ răng nữa …A aaa , mạ Æ¡i , anh Cu nhà mình bữa ni chịu nhận rồi kìa .
Bên góc phòng , mạ ngồi nhìn anh em Minh giỡn mà cưá»i thầm . Có lẽ kỳ này nhà mình sắp có cháu ná»™i đích tôn rồi , mạ nói thêm làm Minh mặt ngày càng đỠhÆ¡n .
- Mạ nói tầm bậy không à ..con chưa có chi cả ..cÅ©ng chưa biết ngưá»i ta có thích mình hay không mà ?!
- Tụi bây coi anh Cu tụi bây kìa .To xác rồi mà có cái chuyện nói cho ngưá»i ta biết mình thích ngưá»i ta mà cÅ©ng không làm được .Hèn chi ế hoài là phải.. Mạ càng chá»c Minh càng quê hÆ¡n ..LÅ© em Minh nhao nhao lên há»i đủ Ä‘iá»u vá» gia đình LệNghe Lê ngưá»i Huế , mạ Minh mừng quá xá ..Mạ thấy được đó con , làm lẹ rồi đám cưới và đẻ cho mạ mấy thằng cháu ná»™i Ä‘i con ….Ba ngồi trên ghế sopha rung đùi cưá»i hà hà ..
Tối nay Minh hẹn Lê lên chat .Có lẽ Minh phải làm như mạ nói …chỉ có Ä‘iá»u cái tính cá»§a Lê , không biết mình nói thế nào cho thích hợp ..Lê cÅ©ng đã nói Lê có bạn trai vá»›i SÆ¡n rồi .Hôm trước , SÆ¡n có há»i Minh đã tá» tình vá»›i Lê chưa chứ cái con bé đó khó tính lắm …Vì thế Minh cứ ngài ngạị.Thôi được hay không tối nay , mình cứ nói cho rõ ràng thá»­ xem ..
- Lê à , Lê tưởng tượng ra sao nếu ngày nào đó tới hãng , Lê thấy chú xuất hiện trong hãng Lê ?
- Thiệt á ..thì chú nói ..Lê , I am ....chú Minh ..
- Ừ, rồi sao nữa ? Minh gặn há»i ..
- Có sao đâu …cháu xách dép chạy tới vòng tay ạ một cái rồi xách guốc ..1 ,2 ,3 …bỠchạy … chu choa ơi , chú Minh nhà mình già thiệt là già …hhaahaah
- Cái con bé này , ngày nào không chá»c được chú là ngá»§ không được há»­ ? Minh bá»±c mình sẵng giá»ng ..
- À, tức rồi hứ ..già mà bắt ngưá»i ta kêu trẻ má»›i là lạ chứ .. má»™t bên là chú má»™t bên là cháu mà ..cứ vòng tay cháu chào chú ạ thôi chứ sao ..
- Chỉ thế thôi ư ?
- Dạ, mà có chuyện gì sao chú há»i nghiêm trá»ng thế ? Giá»ng Lê giật giá»ng há»i lạịBá»™ ba mạ chú không chịu cô gái cháu giá»›i thiệu cho chú à.Lê há»i ngược lại.

Ủa đâu có đâu có..Minh ấp úng.Tháng trước Lê giá»›i thiệu cô bạn há»c cá»§a mình cho Minh.Lê nói Lê rất quý tính tình cá»§a Minh nên đã Ä‘em cô bạn thân giao cho Minh.Nếu Minh làm cô ấy khóc nhè,Lê sẽ cho Minh ăn đòn.Còn tối nay,Minh rất muốn nói thật lòng mình cho Lê nhưng Minh không thể.Và Minh đã chá»n sá»± im lặng cho mình để giữ mãi tiếng cưá»i trong trẻo cá»§a Lê như thưở nào. Những ngày tháng kết bạn cùng Lê đã làm sống lại những thanh âm rung động vô tình biến mất trong con tim Minh gần 10 năm nay. Minh không muốn mất Ä‘i hình ảnh con bé lý lắc và khuôn mặt rất Huế cá»§a Lê trong quãng Ä‘á»i mình.Minh tá»± chá»n cho mình má»™t con đưá»ng khác…
Mấy tháng sau , Minh lấy vợ - con má»™t ông thiếu tá bạn ba mạ Minh.Vợ Minh là má»™t cô gái rất hiá»n thục , không giống như con bé nhõng nhẽo há»n giận ngày nàá»Lê vẫn hay email há»i thăm vợ chồng Minh..Cho đến má»™t hôm,má»™t ngưá»i bà con cá»§a Minh há»i Lê có biết anh Minh rất thích Lê hay không? Lê trợn tròn con mắt:
- Thiệt ư? Sao em đâu nghe chú Minh nói gì đâu?
- Không lẽ phải nói ra em mới hiểu ư Lê?
- Chứ saá»Không nói ra là Lê không để ý đâụHèn chi em cứ thấy chú hay ấp a ấp úng chuyện gì đó trước khi quyết định lấy vợ..
- Trá»i anh Minh cÅ©ng chưa nói tiếng yêu vá»›i em à?Cái ông này thiệt là…

Lê chợt buồn bâng quÆ¡ khi hiểu ra tình cảm cá»§a Minh.Bởi Lê cÅ©ng không chắc rằng Lê và Minh sẽ đến được vá»›i nhau hay không khi Minh nói ba tiếng: anh yêu em.Có lẽ chỉ có má»™t Ä‘iá»u duy nhất đã xảy ra .. má»™t chút tình thÆ¡ ngây trong Minh đã thoảng qua trong cÆ¡n gió chiá»u nay ….



Hoa Bằng Lăng




Mục Lục


III . Ngàn Lá»i Ca (kỳ 28)__________________________________________

28 . Thiá»n Ca

Nhạc Sĩ Phạm Duy



Ãôi dòng tiểu sá»­:
· Tên thật là Phạm Duy Cẩn, sinh ngày 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hàng Cót, Hà Nộị
· Ông sinh ra trong má»™t gia đình "làm văn há»c và trá»ng văn há»c" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 cá»§a nhà văn trào phúng xã há»™i Phạm Duy Tốn. Các anh cá»§a ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) Ä‘á»u có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhá», Phạm Duy từng theo há»c các trưá»ng Trung há»c Thăng Long, Cao Ãẳng Mỹ Thuật, Kỹ Nghệ Thá»±c Hành; tá»± há»c nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái MÆ¡ năm 1942.
· Ông gia nhập đoàn hát lưu động năm 1943, đi hát từ Nam chí Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến với nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cũng đã khởi xướng phong trào phục hồi và phát triển dân ca trong giai đoạn nàỵ Năm 1949, ông kết hôn với ca sĩ Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ vào Nam năm 1951, thành lập ban hợp ca Thăng Long vá»›i những thành viên chính là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà: Hoài Bắc Phạm Ãình Chương, Hoài Trung Phạm Ãình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ãi Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây Phương năm 1954-1955; ông vừa nhận sá»± chỉ dạy cá»§a nhạc sÄ© Robert Lopez, vừa làm bàng thính viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sá»± sáng tác trưá»ng cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác Ä‘á»u đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dÄ© nhiên tình ca lần lượt ra Ä‘á»á»‹
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cư sang Hoa Kỳ và định cư tại Midway City, Californiạ Nhạc sÄ© soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoàng Cầm ca, thá»­ nghiệm và khảo cứu nhạc Ä‘a Ä‘iệu cùng vá»›i con thứ Phạm Duy Cưá»ng, viết Hồi Ký...

Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứụ

Tác phẩm chá»n lá»c:

Trưá»ng Ca Con ÃÆ°á»ng Cái Quan
Trưá»ng Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giá»t Mưa Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ãố Ai
Bài Ca Sao
CỠHồng
Trả Lại Em Yêu
Con ÃÆ°á»ng Tình Ta Ãi
Thương Tình Ca
Ãừng Xa Nhau
Kỷ Vật Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngậm Ngùi
Tiá»…n Em
ÃÆ°a Em Tìm Ãá»™ng Hoa Vàng
Ão Anh Sứt Chỉ ÃÆ°á»ng Tà
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim BỠXứ
và Minh Há»a chuyện Kiá»u (tác phẩm cuối Ä‘á»i và là tổng hợp hành trình nghệ thuật)

Thiá»n Ca
hay là
Hát Trên ÃÆ°á»ng Vá»

Tháng Sáu, năm 1992, tôi Ä‘i hát ở Boston. Vì từ nÆ¡i cá»±c Ãông cá»§a Hoa Kỳ qua Pháp không xa lắm, tôi Ä‘i Paris chÆ¡i má»™t tuần. Bá»—ng nhiên, tôi có má»™t ngày chá»§ nhật Ä‘i lang thang má»™t mình trong thành phố để gậm nhấm rồi hoá giải má»™t ná»—i buồn. Trong dÄ© vãng, má»—i khi gặp phải chuyện buồn, tôi Ä‘á»u phản ứng như vậy.

Ãt lâu nay, trong cuá»™c Ä‘á»i vá» già không d dàng tung hoành như trước nữa, tôi luôn luôn bị vài ná»—i buồn ám ảnh : Buồn vì Ä‘ang sắp sá»­a phải kết liu má»™t chuyện tình, buồn vì sức khoẻ má»—i ngày má»™t giảm sút, buồn vì tình hình dân chúng -- tôi cảm thấy -- ở hải ngoại cÅ©ng như ở trong nước không còn thiết tha vá»›i ngưá»i nghệ sÄ© nữa, v.v...

Thế nhưng, trong má»™t buổi sáng lãng đãng Ä‘i má»™t mình giữa Paris nắng rá»±c và vắng vẻ này, tôi lại đánh Ä‘uổi được sá»± dằn vặt trong tôi. Má»™t lần nữa -- sau Ãạo Ca, Rong Ca -- tôi bá» rÆ¡i con đưá»ng nhạc Ä‘á»i để tìm vá» nhạc đạo. Tôi lại tìm thấy an á»§i trong siêu nhiên. Trong má»™t đêm (16-6-1992) tôi hoàn thành 10 bài hát -- tôi muốn được gá»i là -- Thiá»n Ca.

Soạn ra những bài ca thoát tục, trước hết tôi tạ từ má»™t ngưá»i tình. Sau nữa tôi thể hiện giấc mÆ¡ soạn thiá»n ca mà tôi nuôi nấng khi Ä‘i hát má»›i đây ở Nhật Bản. Chưa kể việc tôi muốn trả Æ¡n má»™t bạn yêu nhạc ở Saigon (Phạm Phú Lợi) gần đây (1990) có má»™t bài viết đăng trên báo PHẬT GIÃO ấn hành ở Los Angeles, nhìn tôi là má»™t bồ tát Ä‘á»a, vì cứ sống lá»­ng lÆ¡ giữa đạo và Ä‘á»i và vì nhân quả chẳng bao giá» tròn nên cứ đành phải tái sinh muôn kiếp.

Tôi trở vá» Boston để làm nốt công việc ca din và tu chỉnh MƯỜI BÀI THIỀN CA. Trong ba ngày đêm, tôi ở trong nhà má»™t ngưá»i ngẫu nhiên là ngưá»i em vì có chút liên hệ gia đình là Thầy Giác Ãức. Vốn là kẻ không bao giá» Ä‘á»c kỹ má»™t cuốn kinh hay má»™t cuốn sách vá» Thiá»n, tôi Ä‘á»c lá»i ca cho Thầy nghe, và đã làm Thầy mất ngá»§ ba đêm.

Trở vá» thị trấn giữa đàng, Mưá»i Bài Thiá»n Ca được thu thanh ngay vá»›i phần phóng tác vá» hoà âm cá»§a Duy Cưá»ng và vá»›i giá»ng ca Thái Hiá»n. Có khá nhiá»u bạn bè thân thương viết vá» những bài Thiá»n Ca, được gá»i thêm là Hát Trên ÃÆ°á»ng Vá». Thiá»n Ca được phát hành vào mùa Thu 1992 là nhạc tâm linh (spiritual) vá»›i phần nhạc nhiá»u hÆ¡n phần lá»i, nhạc Ä‘i vào vô thể (atonic), không gợi nhá»›, gợi cảm mà gợi hứng.

* Mở đầu cho MƯỜI BÀI THIỀN CA là bài Thinh Không. Vá»›i thiá»n ca, tôi không chÆ¡i chữ mà chÆ¡i số. Bài đầu tiên là số zero (không) và số má»™t (nhất nhất) :
1
Thinh Không
Thinh Không
Trống trải mênh mông
Rộng rãi vô cùng
Cao thấp vô lưá»ng
À à a a bỗng
Ãầy ắp sinh trùng
Tất cả là tôi
Mà cũng là chung.
Thinh Không
Vắng vẻ trầm ngâm
Lặng lẽ âm thầm
Yên tĩnh vô cùng
À à a a bỗng
Rộn rã tưng bừng
Nhất nhất trùng trùng
Nhưng cũng là không.

Ná»™i dung : mở ra 10 khúc thiá»n ca. Nhạc tính : Nhạc bình minh, như lúc khởi đầu cá»§a cõi sinh. Là khoảng không vắng lặng rồi thành khoảng có, vá»›i những dòng âm thanh Ä‘an vào nhau. Nhạc tưng bừng nhưng không ồn ào. Tiếng hát rất lẻ loi không nhạc đệm sẽ được những Ä‘oạn đối âm rá»™n rã Ä‘i theo. Cuối cùng, sau ầm ỳ sấm sét là tiếng côn trùng. Phật tính : chân không, diệu hữu chung cùng.

Bài số 2
Võng
Tôi nằm võng, võng đưa võng đưa
Tôi nằm võng, võng đưa võng đưa
Ha, trần gian lạc thú
Ha, tiên cảnh phiêu du
Cõi tử, cõi sinh
Cõi tình, cõi hận
Núi đợi, vá»±c chá»
Niá»m vui, ná»—i khổ
Tôi nằm võng, võng đưa võng đưa
Tôi nằm võng, võng đưa võng đưa
Tôi nằm đó
Nằm im má»i chá»—...

Con số 2 : Nhịp võng là nhịp hai, không thể là nhịp ba hay nhịp năm được. Ná»™i dung : Ãá»i tung ta Ä‘i, từ hai thái cá»±c trắng Ä‘en, xấu tốt. Ta Ä‘ong đưa theo Ä‘á»i nhưng ta vẫn nằm im. Ta vẫn là Ä‘á»i. Ta vẫn là ta. Nhạc tính : Nhạc buổi trưa. Nồng ấm. Ãong đưa nhưng cÅ©ng có gật gù. Sinh động mà bất động. Phật tính : pháp thân biến hiện - chu pháp biến giá»›i = cùng khắp vÅ© trụ.

Bài số 3
Thế Thôi
Má»™t vưá»n hồng
Má»™t vưá»n hồng
Má»™t vưá»n hồng
Chao ôi, rất nhiá»u gai chông
Một cuộc tình
Một cuộc tình
Một cuộc tình
Thật bá»n, nhưng cÅ©ng chênh vênh
Má»™t giá»t lệ
Má»™t giá»t lệ
Má»™t giá»t lệ
Mặn nhạt, đau thương, hạnh phúc
Má»™t cuá»™c Ä‘á»i
Má»™t cuá»™c Ä‘á»i
Má»™t cuá»™c Ä‘á»i
Ừ, chỉ cần thế thôi.

Con số 3 : ba hình dáng cá»§a cuá»™c Ä‘á»i là cái đẹp, tình ái, nước mắt. Ä‘á»u nhắc lại ba lần. Nhạc tính : Nhạc xế trưa, nắng quái. Khẳng định, như kiá»ng ba chân. Nét nhạc chỉ dùng ba âm : tonique, quinte & quarte, ba nốt chính cá»§a má»™t cung âm. Phật tính : bản lai như thị = xưa nay như vậy.

Bài số 4
Không Tên
Một loài hoa không tên
Không sắc không hương
Mà như lòng tôi
Lộng lẫy thơm lừng
Toả ra bốn hướng
Má»™t ngá»n suối không tên
Bé nhá», ngoan hiá»n
Mà như lòng tôi
Nổi sóng lên đưá»ng
Thành bốn trùng dương
Và lòng tôi không tên
Như suối, hoa tiên.

Con số 4 : bốn phương, bốn bể. Ná»™i dung : không tên là vô danh, không háo danh, khước từ danh vá»ng. Nhạc tính : Nhạc ná»­a đêm. Hương thÆ¡m âm thầm toả ra vá»›i giai Ä‘iệu ngá»t ngào và vá»›i âm sắc có nhiá»u vang vá»ng. Rồi nghe thấy bước Ä‘i cá»§a hương, bước Ä‘i cá»§a suối trong các Ä‘oạn solo đầu và giữa. Hết bài bằng Ä‘oạn CODA, diá»…n tả làn dư hương. Phật tính : chu viên thanh tịnh vô nhiá»…m = phật tính ẩn tàng trong má»—i chúng sinh - vá»ng tâm huyá»…n hoá - trí tuệ như hải.

Bài số 5
Xuân
Bội bạc, dối trá cả rồi
Ngưá»i ngưá»i hung dữ, trừ tôi
Hận thù, giết chóc bá»i bá»i
Rồi ngưá»i chết hết, còn tôi
Lối cÅ© má»i mòn năm tháng
Ngăn che ngưá»i vắng tiếng cưá»i
Muốn tới được bỠsông giác
An nhiên hát nhá», cùng tôi
Tôi là tôi, tôi cũng là em
Em là tôi, em cũng là anh
Là Xuân con bướm hút nhụy xuân tình
Là gió xuân hồng, là cơn xuân vũ
Là ý thơ nồng trang giấy xuân thư.

Con số 5 : ngÅ© uẩn, năm tháng. Ná»™i dung : tương tá»± giác, thá»i phần giác chưa phải viên giác. Nhạc tính : Nhạc ban ngày, mở đầu là những nét roi, nhát chém cá»§a cuá»™c Ä‘á»i. Rồi là những lá»i vãn ca. Kết thúc là sá»± giác ngá»™ và sá»± yêu nhau cá»§a cõi sinh. Phật tính : ngÅ© uẩn.

Bài số 6
Chiá»u
Trong chiá»u lên
Có loài ngưá»i và cây cá»
Hát êm
Ta tìm em
Và gặp em
1 Ta lôi em vá»
2 Ta kéo em đi
3 Nâng em lên Trá»i
4 Ãem xuống âm ty
5 Chôn em trong lòng
6 Xong lấy em ra
Trong chiá»u lên
Có loài ngưá»i và cây cá»
Hát êm
Ta chưa ôm em
Thì mất em.

Con Số 6 : sáu thức ở trên Ä‘á»i : Ä‘i, vá», lên, xuống, vào, ra. Ná»™i dung : có mà không có. Nhạc tính : Nhạc chiá»u, nhạc Ä‘i tìm. Tìm trong sa mạc vá»›i nhạc Ä‘iệu có vẻ Ả rập. Phật ý : chân lý hiển nhiên không cần nắm bắt.

Bài số 7
Ngưá»i Tình
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
Trăm năm tình ái
Tình ngưá»i vá»i vợi
Trăm lối nghìn nơi
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
Thật thà gian dối
Yêu má»™t vạn ngưá»i
Như má»™t ngưá»i thôi
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
Trăm năm tội lỗi
Ngưá»i cÅ©ng là ngưá»i
Ban phát niá»m vui
Hai mươi tuổi Ä‘á»i
Yêu như hổ đói
Nhưng cũng là mồi
Hiến dâng cho ngưá»i
Hai mươi tuổi trá»i
Yêu không kịp nói
Bẩy mươi tuổi rồi
Yêu cũng vội thôi
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
Từ đầu từ cuối
Thắng bại chẳng đòi
Mất còn chẳng ai
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
ÃÆ°á»ng tình Ä‘i mãi
Thất tình ngày rày
Thoả tình ngày mơi.

Con số 7 : Bẩy mươi tuổi. Ná»™i dung : tình trá»n vẹn. Nhạc tính : Nhạc ban đêm, má»i má»c. Phật tính : tình vô ngã má»›i là đại ngã.

Bài số 8
Răn
Ăn cho vừa
Chơi cho thật
Sống cho thẳng
Chết cho ngay
Yêu cho lâu
Ghét cho mau
Khóc cho đầy
Cưá»i cho rõ
Há há há
Ha ha ha !
Nhá»› Æ¡n ngưá»i
Quên thù ai
Nhớ nỗi buồn
Quên niá»m vui
Nhớ tình này
Quên tình khác
Nhớ mình rồi
Quên mình luôn
Ha ha ha
Ha ha ha !

Con số 8 : tám Ä‘iá»u răn. Ná»™i dung : Sống đầy đặn. Nhạc tính : Nhạc cưá»i, nụ cưá»i an nhiên (không phải là cưá»i sằng sặc). Phật tính : vô chấp - hành xả = làm và bá».

Bài số 9
Thiên ÃÆ°á»ng Ãịa Ngục
Vượt chín tầng mây tá»›i Thiên ÃÆ°á»ng này
Tìm em chín nắng và chín mưa bay
Thấy em khoả thân đứng bên Ngá»c Hoàng
Nữ thánh nam thần, đèn đóm sáng choang.
Làn gió trần gian thoát lên tầng trá»i
Làm cho huyên náo một cõi Thiên Thai
Gió tôi lên thì tắt đi đèn đóm
Má»›i hay Thiên ÃÆ°á»ng kia cÅ©ng tối om.
Chín vạc dầu sôi đưá»ng vào Ãịa Ngục
Gặp em bội tình, tội gốc em mang
Em chá»n nhục hình, giàn thiêu lá»­a đốt
Lửa cháy ngụt ngàn quỷ sứ la vang
Khổ lụy tận cùng là thoát đau thương
Tưởng Ãịa Ngục Ä‘en, ngục sáng hÆ¡n đèn.
Tìm em cao thấp chỉ là ảo vá»ng
Thôi ! — lưng chừng
Nhớ nhau mà sống.

Con số 9 : cá»­u trùng. Ná»™i dung : ÃÆ°á»ng lên Thiên đưòng hay xuống Ä‘iạ ngục Ä‘á»u khó Ä‘i, vất vả cho nên introduction cá»§a bài này rất dài. Hình ảnh cô gái lõa thể đứng bên Thượng Ãế không nhảm đâu! Thượng Ãế sinh ta ra, ta rất ư trần truồng. Trở vá» vá»›i Trá»i Ãất, ta cÅ©ng nên cởi bá» hết để trở vá» vá»›i trinh nguyên. Ai cÅ©ng có tá»™i (tá»™i gốc) cả cho nên đốt tá»™i Ä‘i, tá»™i sẽ làm rá»±c sáng cõi âm ty. Nhạc tính : Nhạc có kịch tính (theatrical). Mở đầu là nhạc đám, không biết đó là đám sống hay đám chết. Phật tính : phiá»n não tức bồ Ä‘á».

Bài số 10
Nhân Quả
Tròn như viên đạn đồng đen
Ãã khô vết máu
Quên miá»n chiến tranh.
Tròn như trái đất yên lành
Muôn loài như một
Cõi sinh vẹn toàn.
Tròn như tim trẻ miên man
Trái tim trăm tuổi
Mới hoàn cơ duyên.
Tròn em tung toé cánh tiên
Chim không má»i cánh
Triá»n miên phận mình.
Tròn như lá»i hứa chung tình
Chưa tròn nhân quả
Tái sinh còn nhiá»u.

Con số 10 : con số tròn đầy. Nhạc tính : Nhạc Ä‘iệu cho thấy má»™t ngôi Chùa Lá»›n, xây trong lòng ngưá»i. Nhạc tròn trÄ©nh, nhịp ba là đúng nhất. Như má»™t berceuse, ru Ä‘á»i, ru ngưá»i, ru mình. Phật tính : nhân quả. Chưa tròn nhân quả có hai nghÄ©a : răn Ä‘e (warning) hay chấp nhận (thiá»n).

* * *

Phạm Duy

Mục Lục


IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________

Thư Tình Tháng Này

DHH



Anh Yêu Dấu,

Tình yêu là mật ngá»t hay tình yêu là men cay, mà sao ai ai cứ mãi rượt Ä‘uổi chúng? Tưởng rằng đã quên, nhưng sao mãi nhá»›, tưởng rằng đã hết nhưng sao mãi còn ? Ta ngu si, dại khá» trước tình yêụ Không có tình yêu, ta cảm thấy trống vắng, bÆ¡ vÆ¡, và khi có nó rồi ta lại sợ, sợ không giữ được nó, hay sợ bị đánh cắp Ä‘i mất. Những ghen tuôn, giận há»n vô cá»›, những trách móc vu vÆ¡, những buồn phiá»n vây kín.

Có phải tình yêu rất thiêng liêng, mầu nhiệm, khiến cho ngưá»i ta có thể Ä‘iên dại vì nó, sống chết vì nó, và hy sinh vì nó ? Chỉ cần nghe 3 tiếng " Anh Yêu Em" hay " Em Yêu Anh " là chúng ta má»m nhÅ©ng ngưá»i ra, để rồi cảm thấy rất hạnh phúc, ngây ngất bỡi những ánh mắt trìu mến, những nụ hôn nồng nàn.

Ta đến vá»›i nhau bỡi tình yêu, không cần Ä‘iá»u kiện, không cần biết tương lai sẽ ra sao, chỉ cần biết hiện tại 2 con tim Ä‘ang thổn thức, Ä‘ang đợi chá». và Ä‘ang cùng má»™t nhịp đập có phải thế không anh ? Em xin cảm Æ¡n những dấu yêu, anh dành cho em, làm sao em có thể quên những chiá»u vàng ngồi hiu hắt nhá»› anh, những vần thÆ¡ chứa đầy yêu thương, những ká»· niệm ta bên nhaá»§

Ngưá»i tình muôn thuở cá»§a em Æ¡i, em Ä‘ang nhá»› vá» anh, nhá»› ray rức, nhá»› vô vàn, chẳng lẽ tình ta mãi mãi nghìn trùng xa cách ? Như ngưu lang chức nữ, chỉ thỉnh thoảng gặp nhau vài lần để rồi sống trong chỠđợi ? Sống trong hy vá»ng ? Sống trong nhung nhá»› hay sao ?

Em muốn ta yêu thêm lần nữa, ta ngu ngÆ¡ dại khá» bên nhaụ -Dể biết rằng, hương vị tình yêu vẫn còn ngá»t nồng, vẫn còn tồn tại trong em và trong anh.

Và sớm mai nào, thả nhớ thương
Chìm theo dư ảnh ngát hơi sương
Vào trong nhung nhớ cho vơi hết
Những dấu yêu đầu, mãi vấn vương

Và tiếng yêu nào ta mãi ghi
Tình như hoa nở mộng xuân thì
Nụ hôn trao gởi, tình xanh biếc
Má»™t thuở yêu ngưá»i, tình khắc ghi

Viết Cho Giao Mùa
May 2005

DHH
~~~/~~((@

Mục Lục


V . Nghiên Cứu_____________________________________________

1. Từ Ô cửa, nhìn vỠthơ chiến tranh của Trần Hoài Thư

Phan Bá Thụy Dương



Herbert Hoover vị tổng thống thứ 31 cá»§a Hoa Kỳ đã nói: "Giá»›i lãnh đạo già tuyên bố chiến tranh nhưng chính giá»›i trẻ là ngưá»i phải chiến đấu và chịu chết." [1] Chiến tranh đã tạo nên không biết bao nhiêu cảnh ly tán, há»§y diệt không biết bao nhiêu sinh mạng má»™t cách oan uổng và làm kiệt quệ trầm trá»ng tài nguyên quốc gia. Nhưng nếu nhìn từ má»™t góc độ khác, chiến tranh cÅ©ng đã sản xuất, tạo nên nhiá»u vÄ© nhân lừng danh trong quân sá»­, những văn thi sÄ© lá»—i lạc trong ná»n văn há»c sá»­ thế giá»›i.

Bài viết không phải là má»™t luận đỠvá» thÆ¡ chiến tranh toàn cầu mà chỉ giá»›i hạn trong thÆ¡ CTVN trong giai Ä‘oạn tàn khốc nhất, từ giữa thập niên 60 cho đến ngày miá»n Nam rÆ¡i vào tay chế độ CS Hà Ná»™i. Hạn hẹp hÆ¡n nữa, ngưá»i viết chỉ muốn truyá»n đạt, giá»›i thiệu đến bạn Ä‘á»c má»™t số cảm xúc, hình ảnh, tâm tư... cá»§a ngưá»i lính chiến Trần Hoài Thư đã phản ảnh qua tác phẩm vừa má»›i in xong cá»§a anh: Ô Cá»­a. Tuy nhiên để có thêm hương vị, bài viết sẽ bàn thêm vá» má»™t số ít thÆ¡ chiến tranh cá»§a má»™t số văn thi sÄ© Việt, Mỹ khác - những ngưá»i đã trá»±c tiếp cùng THT tham dá»± cuá»™c chiến ý thức hệ trong giai Ä‘oạn đầy nhiá»…u nhương đó. Nếu thấy cần thiết, sau này ngưá»i viết sẽ trở lại, bàn vỠđỠtài này rá»™ng hÆ¡n, vá»›i nhiá»u thi sÄ© tiêu biểu cho cả 2 miá»n Nam, Bắc, vá»›i những khuynh hướng đối kháng hay quan Ä‘iểm tương đồng.

Theo lá»i tác giả, Ô Cá»­a là má»™t tổng hợp cá»§a 5 thi tập: ThÆ¡ THT, Qua sông mùa mận chín, Tháng Bảy hành quân xa, Ngày vàng và Ngưá»i lính, mà anh đã xuất bản trước đây, sau khi nhuận sắc, tuyển chá»n lại. Tập thÆ¡ dày 380 trang, vá»›i 237 bài, in trên giấy đặc biệt, tranh bìa cá»§a Thân Trá»ng Minh, do Thư Ấm Quán phát hành. Bản đẹp dành tặng thân hữu nên không thấy ghi giá bán.

Danh từ "thÆ¡ chiến tranh" kể từ Homer đã trở nên càng ngày càng phổ biến má»™t cách rá»™ng rãi, nhất là sau khi chiến cuá»™c VN kết thúc. Trong các quốc gia đồng minh cá»§a VNCH và đã từng trá»±c hay gián tiếp tham chiến trên lãnh địa VN, hiện nay má»—i nước Ä‘á»u có rất nhiá»u đơn vị, cÆ¡ quan, thư viện lưu trữ, quảng bá thi ca vá» CTVN, được sáng tác bởi nhÅ©ng cá»±u chiến binh cá»§a há». Cho đến bao giá» thì thi ca vá» thể loại này cá»§a các tác giả VN má»›i được các tổ chức văn hóa, chính trị hải ngoại hay ná»™i địa dành cho nó má»™t vị trí nghiêm túc, sáng sá»§a hÆ¡n, để bảo tồn những ấn chứng quan trá»ng trong giai Ä‘oạn lịch sá»­ đã qua, đã được khép lại?

1.Trực diện với chiến tranh, tiếp cận với tử thần

Bây giá» chúng ta hãy bước qua Ô Cá»­a, thá»­ Ä‘i vào ná»™i dung để xem ngưá»i chiến binh này đã trình bày, muốn chuyển gởi những gì tá»›i ngưá»i Ä‘á»c qua những năm dài phục vụ dưới cá» trong thá»i tao loạn:

Giòng sông phân tranh hai vùng thù nghịch. Ãêm xuống đồi gặp con nước nổi. Súng đạn đưa khá»i đầu. Từng con má»™t vượt sông. Rồi trước khi trèo ngá»n Kỳ SÆ¡n. Anh lạc trên cánh đồng trăng mênh mông. Không biết nÆ¡i nào là cõi dữ. Trên đôi vai anh nặng ná» lịch sá»­. (trích "Ãêm vượt sông," tr 5.)

Từ giã giảng đưá»ng chật hẹp, nóng bức, ngưá»i sinh viên mang đầy lý tưởng, hoài bão và má»™ng mÆ¡ THT đã chấp nhận Ä‘i vào nÆ¡i thâm sâu cùng cốc theo lá»i kêu gá»i cá»§a núi sông. Có thể anh đã coi việc đó như má»™t lần Ä‘i thám hiểm, khai phá vá» những chân trá»i má»›i, quyến rÅ© hÆ¡n, để thưởng ngoạn thiên nhiên, giao lưu nhân thế, thá»­ thách định mệnh:

Ở đây đèo ải ngăn sông lá»™. Trăm đứa lên có mấy đứa vá». Giày trận bám bùn mưa tối mặt. Mùa hè gió thổi bụi tê tê. Thanh niên ta bá» miá»n trung thổ. Theo mảng mây trá»i trên bản xa. Núi dá»±ng. Rừng bạt rừng. Lá mục. PhÆ¡i ngàn năm lạnh cắt xương da. Ta vá» ngÆ¡ ngác cÆ¡n sinh diệt. Ngỡ làm tên ẩn sÄ© tìm trầm... (trích "Vá» vá»›i núi," tr 55.)

NghÄ©a vụ gìn giữ biên cương, lãnh thổ, quả là má»™t gánh nặng luôn đè trên vai những ngưá»i lính trẻ tiá»n phương. Từng hốc đá, cánh rừng, từng bồ sông, ngá»n suối, từng chân núi, triá»n đồi mãi mãi là nÆ¡i hiểm địa, tá»­ địa:

Má»™t chút cay cay mà lòng buồn tá»§i. Buồn thì vỠđừng nán lại thằng em. Không sao cả lên đồi cao xuống vá»±c. Ãất mở rồi ở lại cÅ©ng buồn thêm... Cùng đứng lại hai chân nghiêm cúi mặt. Ãây hàng quân Ä‘á»c lại thiếu tên em. Ngưá»i lính trẻ chưa đầy hai mươi tuổi. Nhá»› thì vá» cốc rượu để phần em. (trích "Viết cho thằng em cùng trung đội," tr 35.)

"Nhá»› thì vá» cốc rượu để phần em." Câu thÆ¡ chứa đầy trìu mến, thể hiện má»™t thứ tình huynh đệ chi binh thắm thiết. Ãó là lá»i cá»§a má»™t ngưá»i anh dành cho đứa em vắn số, chứ không phải loại ngôn từ cá»§a má»™t cấp chỉ huy nói vối kẻ trá»±c thuá»™c. Thứ tình huynh đệ chi binh và sư thân thương này, ngưá»i ta cÅ©ng thấy hiện rõ nét trong thÆ¡ cá»§a Pete Agriostuthes dành cho ngưá»i tiá»n sát viên tên Nam qua bài He was a Chiêu hồi, hoặc qua thÆ¡ cá»§a Kevin Bowen, Steve Mason, Sarge Lincetum, Wilfred Owen, Walter McDonald..., đặc biệt là cá»§a Yusef Komunyakka, ngưá»i đã chiếm Pulitzer Prize năm 94 vá»›i tuyển tập Neon Vernacular xuất bản năm 93, trong đó bao gồm phần lá»›n các bài cá»§a tập thÆ¡ mang tá»±a Việt ngữ Ãiên cái đầu, phát hành năm 88.

Súng đạn nào biết né tránh ai. Khi má»™t ngưá»i chiến binh không may vÄ©nh viá»…n nằm xuống, ngưá»i Ä‘á»i thưá»ng ca tụng là anh ta đã vị quốc vong thân, xứng đáng là má»™t anh hùng. Có đúng vậy không hay ta cần xét lại câu nói lừng danh cá»§a "papa" tức văn hào Ernest Hemingway, ngưá»i Ä‘oạt giải Nobel 54 vá» Văn há»c: "Ngày trước ngưá»i ta viết rằng: Hy sinh cho quốc gia cá»§a mình là má»™t hành động cao cả và xứng đáng. Nhưng trong cuá»™c chiến hiện tại không có gì là vẻ vang hay thích nghi khi anh mất Ä‘i. Anh sẽ chết như má»™t con chó bởi má»™t lý do chẳng có gì là tốt đẹp." [2] Xin má»i Ä‘á»c tiếp những vần thÆ¡ nóng bá»ng, hồi há»™p khác:

Băng đồng, băng đồng đêm hành quân. Ngưá»i Ä‘i ngoi ngóp nước mênh mông. VỠđây Bình Ãịnh ma thiêng lãnh. Má»—i địa danh rá»n rợn oan hồn. Trung đội những thằng trai tứ chiến. Những thằng bá» lại tuổi thanh xuân. Diá»u hâu bôi mặt hù ma quỉ. Thuở đất trá»i bày đặt nhiá»…u nhương. Ãêm qua âm binh vá» xứ khổ. Poncho phÆ¡ phất gió há»n oan. Trên vai cấp số hai lần đạn. Không má»™t vì sao để chỉ đưá»ng. (trích "Trung đội," tr 31.)

Những cảnh tưá»ng bi tráng, nghiệt ngã như thế cÅ©ng thể hiện trong thi ca cá»§a các chiến hữu đồng minh, như Marko Whiteley đã viết tại mật khu Hố Bò qua "Lonely in the Reservoir", "Thoughs of War"..., như W.H McDonald viết ở Phú Lợi qua "I Learned About War Last Night," hoặc Sarge Lintecum qua "Ambush" và nhất là bài thÆ¡ được phổ nhạc cá»§a ông, rất được má»i ngưá»i ưa chuá»™ng: "Vietnam Blues." Xin Ä‘á»c thêm những dòng diá»…n tả thấm thía, ngá»™ nghÄ©nh cá»§a ngưá»i lính sá»­a trong những ngày đầu nhận lãnh trách nhiệm dẫn dắt đơn vị:

Ta trở vá» giáp mặt chiến tranh. Ãồi cháy lá»­a mặt trá»i nhuá»™m lá»­a. Thau rượu đế mừng ta thằng lính sá»­a. Dzô ông thầy hữu sá»± có thằng em. Trung đội ta vá» hai mươi mấy thằng con. Ãứa gốc ngưá»i Kinh, đứa Nùng, đứa Thượng... Trên đầu ta mÅ© rừng nhẹ hẫng. Trong túi ta má»™t gói chuồn chuồn. Bắt tù binh má»i Ä‘iếu thuốc thÆ¡m. Ãể thấy miá»n Nam lính hiá»n ghê gá»›m. (trích "Ta lính Miá»n Nam," tr 36.)

Qua 2 câu cuối ta có thể thấy rõ phong cách cá»§a ngưòi chiến binh miá»n Nam khi đối xá»­ vá»›i ngưá»i tù binh, dù má»›i cách đó không lâu đồng đội cá»§a mình bị giết, bị thương. CÅ©ng vá»›i tâm trạng, bản chất đó, ta thá»­ Ä‘á»c xem Tô Thùy Yên đã trò chuyện như thế nào vá»›i ngưá»i tá»­ sÄ© bên kia chiến tuyến trong Ä‘oạn thÆ¡ dưới đây:

Ở cõi âm nào ngưá»i vốn không tin. Há»i nhau chÆ¡i thá»a chút tính bông đùa. Ngưá»i cùng ta ai thật sá»± hy sinh. Cho tổ quốc Việt Nam - má»™t tổ quốc...? Các việc ngưá»i làm, Ngưá»i tưởng chừng ghê gá»›m lắm. Các việc ta làm, Ta xét chẳng ra chi. (trích "Chiá»u trên Phá Tam Giang," thÆ¡ Tô Thùy Yên.)

Ãá»c những áng thÆ¡ hiá»n hòa, nhẹ nhàng kia, tôi tá»± nhiên như thấy lại bóng dáng cá»§a 2 ngưòi bạn gốc "cùi" là VÄ©nh Nhi thá»§ khoa khóa 17, Hoàng Thá» Khương khóa 18 cá»§a trưá»ng Võ bị Lâm Viên và ngưá»i bạn trẻ Trần Phước Chí khóa 18 cá»§a đồi Tăng NhÆ¡n Phú, hiển hiện vá» trước mắt. Những chiến sÄ© can trưá»ng thuá»™c Sư Ä‘oàn Phượng Hoàng cá»§a khu chiến Tiá»n giang này, khi bắt tù binh, há» luôn luôn cho đối phương ăn uống tá»­ tế, má»i má»c thuốc lá rồi má»›i giao vá» hậu cứ. Há» không bao giá» cho sÄ© quan an ninh đánh đập khi cần khai thác tin tức sÆ¡ khởi tại mặt trận. Rất tiếc 3 chiến hữu tốt này Ä‘á»u lần lượt ra Ä‘i, trước và sau biến động Tết Mậu Thân không lâu. Ngưá»i viết, lúc đó, chẳng biết làm gì hÆ¡n ngoài việc viết bài tưởng niệm trên mục "Viết Cho Ngưá»i Nằm Xuống" để an á»§i linh hồn ngưá»i chết, và gia quyến há». Những biểu tượng đầy nhân bản tính trên đối vá»›i ngưá»i khác giá»›i tuyến cá»§a há», cá»™ng vá»›i sá»± thân thiện cá»§a THT, TTY... khiến tôi nhiá»u lần thấm thía tá»± há»i: phải chăng những quân nhân này và còn nhiá»u những anh em, chiến binh trong các quân binh chá»§ng khác, đã luôn luôn mang theo trái tim loại grand coeur cá»§a Amacis, trên đưá»ng hành quân gian nan? Hay há» là đệ tá»­ ngoan cá»§a cụ Winston Churchill- vị anh hùng, nhà chính trị khét tiếng cá»§a thế ká»· 20, ngưá»i đã được trao giải Nobel năm 53, vì há» luôn tuân thá»§ lá»i khuyên cá»§a ân sư: "Tác phong là má»™t việc nhá», nhưng nó tạo nên những khác biệt lá»›n lao... Biểu lá»™ má»™t chút lịch sá»±, tá»­ tế cÅ©ng chẳng tốn kém, mất mát gì." [3]

Sau khi Sài Gòn thất thá»§, tôi thưá»ng nghe nhiá»u ngưá»i bảo rằng: má»™t trong những yếu tố quan trá»ng đưa đến việc mất nước là vì dân quân miá»n Nam đã quá hiá»n hòa và đối xá»­ nhân đạo vá»›i kẻ thù. Những ngưá»i cùng chung má»™t tiếng nói bên kia lằn ranh giòng sông chia cắt có phải là kẻ thù cá»§a chúng tôi không? Thật sá»±, chúng tôi có cần xem há» là kẻ thù không, sau khi cuá»™c đụng độ đã tàn, khói lá»­a đã nguá»™i tắt, chỉ vì há» bị cưỡng bức làm những con chốt đáng thương, trong ván cá» tham vá»ng bành trướng chá»§ thuyết lá»—i thá»i Mác-Lê-Mao? Xin má»i bạn Ä‘á»c theo dõi vá» hình ảnh bi hùng, tương phản khác dưới góc nhìn cá»§a tác giả Ô cá»­a:

Ãất nước ta cưá»ng quốc bán buôn. Hậu phương ăn chÆ¡i biểu tình, đảo chánh. Lúc đồng đội ta chết lên chết xuống. Má»™t đám ở nhà nhảy nhót thâu đêm. Lãnh chúa ta ăn trước ngồi trên. Hùng hổ lắm nhưng mạt hèn cÅ©ng lắm. Khóa cá»§a ta trên mấy trăm thằng tình nguyện. Ãi Nhảy Dù, Thá»§y Bá»™, Thám Báo "ác ôn". Ãứng đợi cả ngày để bắt lá thăm. Toàn thứ dữ mà vui như chợ Tết. Có đứa mang bằng kỹ sư vá» nước. Chá»n Cá»p Ba Ãầu Rằn làm lính tiá»n phong. Ta lính miá»n Nam há» vận nước ngá»­a nghiêng. Ta cÅ©ng lênh đênh cùng cÆ¡n mạt kiếp. Ta trèo lên cây há»i rừng có biết. Có ngưá»i lính nào bi tráng hÆ¡n lính miá»n Nam? ( trích "Ta lính Miá»n Nam," tr 36.)

Giữa lúc vận nước lâm nguy như thế thì dưá»ng như giá»›i lãnh đạo chỉ nghÄ© đến quyá»n lợi riêng tư, má»™t số ngưá»i hậu tuyến chỉ lo hưởng thụ, phó mặc việc giải trừ, giải tá»a áp lá»±c dồn dập cá»§a Bắc phương trong tay những quân nhân thiếu kém quyá»n lá»±c, tiá»n bạc, lúc nào cÅ©ng đứng trước đầu gió. Trong khi ngưá»i lính chiến VNCH Ä‘ang trá»±c diện vá»›i sá»± sống chết để bảo vệ lãnh địa thì đồng minh cá»§a anh ta đã đóng vai trò gì trong việc ngăn chống sá»± xâm nhập, mưu đồ thôn tính cá»§a giá»›i lãnh tụ Hà Ná»™i, vá»›i sá»± trợ giúp không ngừng cá»§a các nước CS đàn anh Nga, Tàu? Hãy thá»­ nhìn qua bối cảnh cá»§a những ngưá»i lính chiến Mỹ từ những dòng thÆ¡ mang đầy tá»­ khí cá»§a Marko Whiteley thuá»™c TÃ1/ TQLC trong "Thoughs of War":

Cuá»™c chiến đấu thật khốc liệt khi lâm vào trận phục kích. Sá»± sôi nổi rồi cÅ©ng tan biến Ä‘i trong những ánh mắt sáng ngá»i. Lúc này chẳng phải riêng gì đối phương mà cả anh cÅ©ng mất mạng. Màn đêm đã sắp buông, đó là lúc thuận lợi cho địch quân. Há» biết rằng địa thế không thể nhìn rõ ràng vỠđêm... Qua màn Ä‘en cá»§a đêm sâu thăm thẳm. Kẻ bị thương thì rên rỉ, ngưá»i còn lại thì tiếp tục đánh nhau. Tâm trí khởi sá»± báo trước má»™t ná»—i kinh hoàng. [4]

Những tình cảnh đó có khác xa bao nhiêu trong "Ãêm đột kích ở Nho Lâm" (trang 42), "Ãêm đột kích" (trang 157), hay "Những ngày quân vá» những ngày quân Ä‘i" (trang 168). Hay thá»­ nhìn sang trạng huống bất an, bá»±c tức cá»§a ngưá»i "Ãánh núi" trong hoàn cảnh tiến thối lưỡng nan:

Tiến lên lại sợ phục. Rút vá» sợ lá»™t lon. Hét hoài cổ há»ng khan. Chỉ mình ta lãnh đủ. Ãi lên dao mở lối. Gai xước rách thịt da. Ãau quá tức chá»­i cha. Những thằng già ngoài Bắc. (trích "Ãánh núi," tr 147.)

Qua bao lần đụng trận, đánh nhau ác liệt như thế, có mấy ai tránh khá»i viên đạn vô tình thoát Ä‘i từ nòng súng cá»§a ngưá»i bên kia? Và THT cÅ©ng đã hÆ¡n má»™t lần mang các vết tích đạn thù trên thân thể:

Viên đạn đồng đã cắt thịt tôi. Tôi Ä‘au quá mà em không xót. Khi tôi biết mình vừa thoát chết. Tôi cuống cuồng sợ hãi thành Ä‘iên. Lần bị thương đầu tôi vẫn anh hùng rÆ¡m. Lần bị thứ hai tôi nằm thin thít. Tôi Ä‘ang ở phòng trần gian hậu chiến. Ãêm cứ trôi hoài từng giá»t hồi sinh. Tôi ước đến Ä‘iên cuồng má»™t giá»t lệ em. (trích "Trong phòng cấp cứu," tr 311.)

Tuy có áy náy, lo sợ, nhưng sau 3 lần bị thương vá»›i những ngày phép dưỡng bệnh ngắn ngá»§i sau khi xuất viện, ngưá»i lính thám báo THT vẫn thản nhiên trở vá» vá»›i cương vị cá»§a má»™t ngưá»i chiến binh cho đến ngày mất nước, dù rằng:

HÆ¡n má»™t lần máu đã thấm quê hương. HÆ¡n má»™t lần máu loang trên đồng cá». Dưới cá» ta vẫn phá»§ phục bình thưá»ng. (trích "Dưới cá»," thÆ¡ PBTD trong ns Tiá»n Phong năm 71.)

2.Ghi nhận vỠchiến tranh qua những ngày dưỡng quân, những giỠchuyển quân

Cuá»™c sống cá»§a ngưá»i lính trận luôn gắn liá»n vá»›i những lần di chuyển bất ngá», bất định. Có khi chuyển quân ra trận mạc. CÅ©ng có lúc được Ä‘iá»u động tá»›i các địa Ä‘iểm gần chiến trưá»ng để làm nút chặn, sẵn sàng làm lá»±c lượng trừ bị, tiếp ứng cho những đơn vị cÆ¡ động khác Ä‘ang giao tranh... Chúng ta hãy Ä‘á»c thêm những vần thÆ¡ sau đây để hiểu rõ thêm vai trò và thân phận cá»§a há»:

Những lần chuyển quân dù chẳng biết vỠđâu. Nhưng chúng tôi biết những gì chỠđợi sẵn. Như thể khi viên đạn đồng trong lòng cÆ¡ bẩm. Xẹt ra khá»i nòng rồi kiến cắn tê mê. Chỉ khi nào anh cảm nhận Ä‘au tê. Có nghÄ©a là anh biết mình vẫn còn sống sót. Anh hãnh diện là đã Ä‘i vá» phía trước. Là máu hồng anh đã đổ xuống tặng em. Và khi anh trở vỠôm lấy vết thương. Anh má»›i biết Ä‘á»i vô cùng độ lượng. (trích "Ngưá»i lính trở vá» vá»›i chiến trưá»ng" tr 7.)

Ta hãy xem thi sĩ hỠTrần đã ghi nhận lại những mất mát nào qua "Chia tặng chung nhau" (trang 128), hay trong bài thơ tiêu biểu dưới đây:

Xin trả lại bên trá»i vầng trăng đỠmáu. Và tiếng dá»™i ầm ầm cá»§a đám trá»±c thăng. Và cả má»™t biển rừng lá»­a bốc xung quanh. Và sưá»n lÅ©ng cháy Ä‘en thành than cá»§i. Ngưá»i lính cÅ© mắt nhìn trong bóng tối. Nghe văng vẳng bên mình lá»i rên rỉ: cứu em. (trích "Xin trả lại," tr 11.)

để rồi bồi hồi, ngậm ngùi trước những hoang phế, điêu linh cùng nỗi nghi vấn, tư duy vỠthân phận:

Mặt trận đổ theo bìa Ãệ Ãức. Nghe cận ká» lá»­a hưóng Tam Quan. Bồng SÆ¡n mây ám toàn tin dữ. Chiá»u chưa buông quận đóng năm giá». Giặc chiếm cận sÆ¡n ngưá»i chạy loạn. Còn bên cầu trÆ¡ trá»i cây Ä‘a. Cây Ä‘a có mặt khi nào nhỉ. Có phải nÆ¡i này là quê hương. Có phải má»—i con ngưá»i trôi dạt. Cất trong tim bóng mát thiên đưá»ng. Cây Ä‘a vươn giữa trá»i bi lụy. Những thổ thần hoang lạnh lư nhang. Lá»­a cháy Trưá»ng Lưu đò đã chặn. Chị ra sông Æ¡i á»›i Ä‘oạn trưá»ng. (trích "Cây Ä‘a bên cầu," tr 20.)

(còn tiếp 1 kỳ)

[1]H.H: The old men declare war. But it is the youth who must fight and die. [2]ẸH: They wrote in the old days that is sweet and fitting to die for onés country. But in the modern war, there is nothing sweet nor fitting in your dying. You will die like a dog for no good reason.
[3]W.C: Attitude is a little thing that makes a big differences… It costs nothing to be polite.
[4]M.W: Right onto the ambush the fighting is fierce. The wildness is gone the glint in the eyes. For now it is you not just them to die. Through the blackness of the deeping night. The wounded scream the rest to fight… The mind starts to scream a terrible warning.
[5]G.J: As the sun sets in the darken sky. I hear the voices of those who march off to the distant and calling one to another. I hear them say do not weep for us for our pain is over with now and we go to our God in peace. As the sun passes over the horizon, the image of these marching men pass from the light of my eyes but not the words they said, which I hold onto and the memory of each and very one of them. I whisper back to them Ãll pass on your words to all who hear them from me. This I promise to all of you as long as I live. Farewell my friends, farewell.
[6]J.H: The combat soldier, do not forget who (for perhaps years) will toss sweat, waiting for sleep, that won't come… No one escapes.
[A]: Il n'y a pas de sot métier, li n'y a que de sotte gent.

Phan Bá Thụy Dương

Mục Lục


2. Bịnh Cao Ãp Huyết

Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức



(Hypertension) (Bài trên Website www.hqtysvntd.org)

Nước Mỹ nay 281 triệu ngưá»i, trong đó, hÆ¡n 60 triệu ngưá»i mang bệnh cao áp huyết (bạn tính, chưa đến 5 ngưá»i, đã có 1 ngưá»i cao áp huyết).

Bệnh cao áp huyết (hypertension, high blood pressure) nguy hiểm, đưa đến những biến chứng như tai biến mạch máu não (stroke), chết cÆ¡ tim cấp tính (heart attack), suy tim, suy thận. Cao áp huyết còn rút ngắn tuổi thá». Khổ cái, trong Ä‘a số các trưá»ng hợp, cao áp huyết không gây triệu chứng. Nhiá»u vị không biết mình mang bệnh, tình cá» Ä‘i thăm bác sÄ© vì má»™t lý do gì khác, được bác sÄ© cho biết có cao áp huyết. Cho nên, cao áp huyết nổi danh là má»™t “căn bệnh thầm lặngâ€.

Cao áp huyết là gì? Con tim bÆ¡m máu Ä‘i nuôi các cÆ¡ quan cá»§a cÆ¡ thể qua những hệ thống mạch máu gá»i là động mạch. Ví như má»™t máy bÆ¡m nước đẩy nước qua các ống dẫn. Khi máu được tim bÆ¡m đẩy, và chảy trong lòng các mạch máu, sức ép cá»§a máu vào thành mạch máu sẽ tạo má»™t áp suất (pressure) gá»i là áp huyết (blood pressure). Ãp huyết thay đổi tùy lúc, và tùy các hoạt động cá»§a cÆ¡ thể. Ãp huyết xuống thấp hÆ¡n lúc ta ngá»§, nghỉ và lên cao hÆ¡n khi tinh thần ta kích động, buồn bá»±c hoặc trong lúc ta tập thể dục, chÆ¡i thể thao.

Ãp huyết được diá»…n tả bằng 2 số, thí dụ: 140/90. Số trên (140) được gá»i là áp suất systolic (áp suất tâm thu): sức ép cá»§a máu vào lòng động mạch má»—i khi tim co bóp để bÆ¡m máu ra khá»i tim. Số dưới (90) được gá»i áp suất diastolic (áp suất tâm trương): áp suất trong lòng động mạch khi con tim dãn ra giữa hai nhịp co bóp. Số trên tượng trưng áp suất cá»±c đại (maximum) trong lòng động mạch, và số dưới tượng trưng áp suất cá»±c tiểu (minimum) trong lòng động mạch.

Theo sá»± phân loại má»›i, áp suất systolic bình thưá»ng dưới 120 và áp suất diastolic dưới 80. Ãp huyết từ 140/90 trở lên được xem là cao (Ä‘o ít nhất 3 lần, vào 3 dịp khác nhau); cao độ 1: áp suất systolic: 140 đến 159, áp suất diastolic: 90 đến 99; cao độ 2: áp suất systolic: từ 160 trở lên, áp suất diastolic: từ 100 trở lên. Những vị có áp suất systolic trong khoảng từ 120 đến 139, hoặc áp suất diastolic từ 80 đến 89, nay được xem là tiá»n cao áp huyết (prehypertension), sau dá»… tiến đến cao áp huyết.

Nguyên nhân

Ãến 90% các trưá»ng hợp cao áp huyết, nguyên nhân cá»§a bệnh chưa được biết rõ, hoặc nói cách khác, vá»›i trình độ y khoa hiện tại, ngưá»i ta chưa tìm ra được nguyên nhân. Má»™t số nhá» các trưá»ng hợp cao áp huyết gây do uống rượu nhiá»u quá, do bệnh cá»§a tuyến ná»™i tiết, bệnh thận, ...

Có má»™t số yếu tố ảnh hưởng, khiến ngưá»i ná» có thể dá»… mang bệnh cao áp huyết hÆ¡n ngưá»i kia:
- Yếu tố gia đình: cao áp huyết có tính di truyá»n. Có cha mẹ, anh em ruá»™t cao áp huyết, Ä‘i khám bác sÄ©, bạn nhá»› cho bác sÄ© biết Ä‘iá»u này bạn nhé.
- Ãàn ông: đàn ông dá»… cao áp huyết hÆ¡n phụ nữ. Tuy vậy, phụ nữ, sau khi mãn kinh, cÅ©ng dá»… cao áp huyết hÆ¡n lúc còn kinh.
- Tuổi tác: cao áp huyết dễ xảy ra sau tuổi 35.
- Giòng giống: ngưá»i da Ä‘en hay cao áp huyết hÆ¡n ngưá»i da trắng, và bệnh cao áp huyết ở ngưá»i da Ä‘en cÅ©ng nặng hÆ¡n.
- Béo mập: khi sức nặng cá»§a ta trên sức nặng lý tưởng so vá»›i chiá»u cao và vóc ngưá»i 30% trở lên.
- Bệnh tiểu đưá»ng: tiểu đưá»ng và cao áp huyết như đôi bạn thân, hay Ä‘i đôi vá»›i nhau, lại cùng nhau phá hoại tim và thận mạnh hÆ¡n.
- Rượu: các khảo cứu cho thấy rượu uống nhiá»u và thưá»ng xuyên có thể đưa đến cao áp huyết, đồng thá»i cÅ©ng làm tăng tỉ lệ bị tai biến mạch máu não và bệnh thận.
- Ãá»i sống thiếu vận động: Ä‘á»i sống thiếu vận động dá»… gây béo mập, và béo mập, như đã biết, có thể đưa đến cao áp huyết.

Biến chứng của cao áp huyết

Bệnh cao áp huyết, không chữa trị, làm hại cÆ¡ thể ta nhiá»u cách. Ãp huyết cao hÆ¡n bình thưá»ng khiến tim và các mạch máu phải làm việc nhiá»u hÆ¡n. Con tim lúc nào cÅ©ng gắng sức, sau trở thành mệt má»i, và yếu dần. Cho đến má»™t lúc, con tim suy yếu sẽ không còn bÆ¡m đủ máu, không đáp ứng được nhu cầu cá»§a các cÆ¡ quan trong cÆ¡ thể, nhất là khi ngưá»i bệnh vận động, gây các triệu chứng mau mệt, choáng váng, khó thở, ..., nhất là khi vận động.

Ãp suất cao trong các mạch máu có thể làm tổn thương thành cá»§a các mạch máu. Những chá»— tổn thương trong lòng các mạch máu dá»… bị chất mỡ cholesterol và các tế bào tiểu cầu (platelet) luôn luôn có sẵn trong máu bám vào. CÆ¡ chế dây chuyá»n này lại càng làm lòng các mạch máu tổn thương thêm nữa và dần dần nhá» hẹp lại. Bạn tưởng tượng, nếu các mạch máu dẫn máu đến nuôi tim càng lúc càng tổn thương và nhá» hẹp lại, dÄ© nhiên đến má»™t ngày nào đó, sẽ không còn mang đủ máu đến để nuôi tim. Nếu má»™t phần tim thiếu máu nuôi trầm trá»ng, phần tim đó có thể chết và gây ra hiện tượng chết cÆ¡ tim cấp tính (heart attack).

Tương tá»±, cao áp huyết làm tổn thương các mạch máu nuôi óc, nuôi thận, nuôi mắt, ... gây các biến chứng tai biến mạch máu não, suy thận, giảm thị giác, ... So vá»›i ngưá»i thưá»ng, ngưá»i cao áp huyết, nếu không chữa, dá»… bị bệnh hẹp tắc các động mạch tim khiến tim đâm thiếu máu nuôi (ischemic heart disease) gấp 3 lần, dá»… suy tim gấp 6 lần, và dá»… bị tai biến mạch máu não gấp 7 lần.

Ãịnh bệnh

Ãa số ngưá»i cao áp huyết không có triệu chứng. Má»™t số vị có những triệu chứng mÆ¡ hồ như hồi há»™p (cảm thấy tim đập mạnh), nhức đầu, chóng mặt, ... Cách tốt nhất, cứ 1-2 năm, dù chẳng cảm thấy mình có bệnh gì, bạn cÅ©ng nên Ä‘i khám bác sÄ© và nhá» Ä‘o áp huyết, nhất là nếu bạn lại có những yếu tố không tốt như đã kể trên.

Vá»›i bác sÄ©, định bệnh cao áp huyết thưá»ng chẳng khó gì. Má»™t ngưá»i xem là có cao áp huyết, nếu áp huyết cao từ 140/90 trở lên, Ä‘o 3 lần vào 3 dịp thăm khám khác nhau (ngưá»i bệnh không nên dùng cà-phê, hút thuốc lá trước đó, nên ngồi nghỉ má»™t lát, rồi áp huyết được Ä‘o ở tư thế ngồi hay nằm). Sau khi xác định má»™t ngưá»i có cao áp huyết, để tìm xem các cÆ¡ quan bên trong cÆ¡ thể đã tổn thương do cao áp huyết hay chưa, để từ đó, sẽ hoạch định đưá»ng hướng trị liệu, bác sÄ© sẽ khám kỹ mắt, tim, các mạch máu. Ãồng thá»i, bác sÄ© cho thá»­ máu, thá»­ nước tiểu, làm tâm Ä‘iện đồ, và chụp phim ngá»±c (chest X-ray: chúng ta hay quen miệng gá»i phim phổi). Những thá»­ nghiệm và phim ngá»±c này giúp bác sÄ© tìm hiểu thêm được ngưá»i bệnh có cao cholesterol trong máu hay không, tim, thận đã tổn thương vì cao áp huyết hay chưa. Ãây là những yếu tố quan trá»ng cần nắm vững trước khi bác sÄ© quyết định trị liệu bằng phương cách nào.

A, nhưng nếu bạn mang bệnh cao áp huyết, khi đi khám bệnh, bạn nên kể bệnh như thế nào nhỉ. Hay ta thử nghe một vị biết cách kể bệnh, trình bày cho bác sĩ nghe vấn đỠcao áp huyết của mình:

“Tôi đến đây hôm nay nhá» bác sÄ© xem há»™ tôi bệnh cao áp huyết. Tôi năm nay 45 tuổi, sang Mỹ má»›i 1 tháng. 2 năm trước, má»™t hôm Ä‘au bụng, tôi Ä‘i khám bác sÄ©, được bác sÄ© cho biết áp huyết tôi hôm đó 142 trên 90. Ãp huyết Ä‘o lại 2 lần sau đó cÅ©ng vẫn cao trên 140/90. Bác sÄ© kết luận là tôi có cao áp huyết nhẹ. Bác sÄ© cho thá»­ máu, thá»­ nước tiểu, làm tâm Ä‘iện đồ, chụp phim phổi (tôi nghe nói, ở bên này, ngưá»i Mỹ gá»i là “chest X-rayâ€, dịch là phim ngá»±c), và cho biết tôi không bị tiểu đưá»ng, cao cholesterol hay bị bệnh gì khác. Sau 3 tháng theo dõi và khuyên tôi bá» thuốc lá, ăn lạt, thưá»ng xuyên vận động không có kết quả, bác sÄ© cho tôi uống Aldomet 250 mg, ngày 3 lần. Ãp huyết tôi xuống còn 120/80, bác sÄ© bảo là tốt. Có Ä‘iá»u Aldomet hay làm tôi mệt má»i và buồn ngá»§. Giữa tôi vá»›i bác sÄ©, tôi cÅ©ng xin nói thá»±c, nó cÅ©ng làm vấn đỠchồng vợ cá»§a tôi bị suy giảm. Tôi ngưng Aldomet từ ngày qua Mỹ 1 tháng trước, và từ đó đến nay, không dùng thuốc gì cả. Tôi hoàn toàn không có triệu chứng gì bất thưá»ng. Tôi bá» hẳn thuốc lá 2 năm trước, khi được biết bị cao áp huyết, theo lá»i khuyên cá»§a bác sÄ©. Tôi không uống rượu thưá»ng xuyên, chỉ thỉnh thoảng cuối tuần làm vài lon bia vá»›i bạn bè cho vuiâ€. Bạn cÅ©ng nhá»› cho bác sÄ© biết bạn có hút thuốc lá, có uống rượu, hoặc Ä‘ang dùng bất cứ thuốc nào không, kể cả những thuốc mua bên ngoài không cần toa bác sÄ©, vì nhiá»u thuốc, như thuốc ngừa thai, thuốc chữa sổ mÅ©i, nghẹt mÅ©i (Actifed, Dimetapp, Sudafed, ...) có thể làm áp huyết tăng cao.
Chữa trị
Cao áp huyết cần được chữa trị cẩn thận, để giảm thiểu những biến chứng, giúp ta sống lâu hÆ¡n và vui hÆ¡n. Sá»± chữa trị tùy vào mức độ cá»§a căn bệnh, và cÅ©ng tùy vào nhiá»u yếu tố khác.
Các phương pháp chữa trị lúc chưa cần dùng đến thuốc: xuống cân nếu béo mập, ăn má»™t thá»±c phẩm ít mặn và ít chất béo, bá» thuốc lá, bá»›t uống rượu, thưá»ng xuyên vận động. Má»—i ngưá»i có má»™t sức nặng lý tưởng so vá»›i chiá»u cao và vóc ngưá»i. Nếu ngưá»i cao áp huyết có sức nặng trên sức nặng lý tưởng, bác sÄ© thưá»ng khuyên ngưá»i bệnh tìm cách xuống ký bằng ăn kiêng (diet) và vận động (exercise). Vá» mặt chữa bằng thuốc, có rất nhiá»u Ä‘iá»u bác sÄ© cần suy tính trước khi đặt bút biên toa. Ta cố đưa áp huyết xuống dưới 140/90 (ở ngưá»i tiểu đưá»ng, ngưá»i suy thận, nên dưới 130/80), vá»›i má»™t thuốc rẻ, không gây phản ứng phụ (side effects), ngày dùng chỉ má»™t lần cho tiện. (Nguyên tắc “rẻ, đẹp, bá»n†ở đâu cÅ©ng đúng.)
Thuốc chữa cao áp huyết ở Mỹ nay có 8 loại: Diuretics, ACE inhibitors, Angiotensin II receptor blockers, Calcium channel blockers, Beta blockers, Alpha blockers, Direct vasodilators, Centrally acting agents, tác dụng theo những cÆ¡ chế khác nhau, giá cả cÅ©ng rất khác biệt. Thuốc nào cÅ©ng có mặt lợi và hại, cùng những tác dụng phụ cá»§a nó. Trong Ä‘a số các trưá»ng hợp cao áp huyết, những tài liệu hiện thá»i ở Mỹ Ä‘á»u khuyên chúng ta nên thá»­ thuốc thuá»™c loại Diuretics (lợi tiểu) trước, vì thuốc này gần vá»›i nguyên tắc “rẻ, đẹp, bá»n†nhất, rất hữu hiệu, lại rẻ, dùng lâu dài không cháy túi tiá»n.
Nhiá»u thuốc cao áp huyết có tác dụng chữa được cả bệnh khác, chẳng hạn các thuốc propanolol, timolol ngừa được các cÆ¡n nhức đầu má»™t bên migraine; hai thuốc Hytrin, Cardura làm giảm các triệu chứng cá»§a bệnh to nhiếp há»™ tuyến. Khéo dùng thuốc, ta có thể má»™t ná bắn hai chim, dùng má»™t thuốc chữa cả hai bệnh.

Bạn nên uống thuốc Ä‘á»u, không nên tá»± thay đổi lượng thuốc hoặc ngưng thuốc khi thấy áp huyết đã xuống lại bình thưá»ng, và nhá»› trở lại tái khám đúng hẹn vá»›i bác sÄ©. Cao áp huyết là bệnh kinh niên, suốt Ä‘á»i ta cần chữa kỹ. Sá»± chữa trị nào trong y khoa cÅ©ng là tính toán, dò dẫm, bạn nên để bác sÄ© có dịp thi thố tài năng vài lần. Dùng má»™t thuốc cao áp huyết không hợp, gây cho bạn phản ứng khó chịu, bạn nên trở lại cho bác sÄ© biết, nhá» bác sÄ© Ä‘iá»u chỉnh sá»± chữa trị, có khi đổi má»™t thuốc khác xem sao. Bạn chá»› vá»™i nghe rỉ tai: “Thuốc tây “nóng†lắm, chả nên dùng†(như thế thì... tá»™i cho thuốc tây lắm lắm, má»™t thuốc làm bạn khó chịu, hàng trăm thuốc khác hàm oan), rồi mất tiá»n vào những chữa trị chẳng có sách vở nào nói đến, cho đến má»™t sáng đẹp trá»i, bạn mở mắt thức dậy, thấy má»™t bên ngưá»i liệt vì tai biến mạch máu não. Muá»™n mất rồi.

Cao áp huyết, “căn bệnh thầm lặngâ€, lặng lẽ làm tổn thương các cÆ¡ quan cá»§a cÆ¡ thể và rút ngắn tuổi thá». Khám phá anh chàng thầm lặng này, đặt anh ta vào vòng kiểm soát, ta cứu vãn được nhiá»u việc.

Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức

Mục Lục


VI. Giá»›i Thiệu - Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuật ___________________________________________________



1. Tuyển tập Văn Há»c NAM PHONG



THIỆP MỜI
Tham dự buổi giới thiệu :
Tuyển tập Văn Há»c NAM PHONG
Gồm 27 tác giả chá»n lá»c hải ngoại

Kính má»i Ông Bà ……………………
Tham dá»± buổi há»™i ngá»™ Văn Há»c
Giới thiệu tuyển tập :
Văn Há»c NAM PHONG
Tổ chức tại Há»™i Trưá»ng Khu Há»™i
Cựu Tù Nhân Chính Trị
Vào lúc 1 giỠtrưa thứ bảy 14/05/05
Số 775 N. 10th St. San Jose CA 95112
Tel : (408 ) 289-9170

Sá»± hiện diện cá»§a quý vị là niá»m khích lệ vô cùng cho Ban biên tập NAM PHONG chúng tôi.

Ban Biên Tập Nam Phong và nhóm thân hữu miá»n Bắc California
Trân trá»ng kính má»i

Liên lạc : Ngá»c An (408) 829-2145

Chương Trình văn nghệ :
- Ban Nhạc Sonny Entertainment
- MC, Ca sĩ, nghệ sĩ nổi tiếng
miá»n Bắc California.

Ẩm thức – Giải khát - Vào cửa tự do

THIỆP MỜI
Tham dự buổi ra mắt :

Tuyển Tập Văn Há»c NAM PHONG
( 27 tác giả hải ngoại )
Tuyển Tập Văn Há»c HOA VÀNG
( 50 tác giả hải ngoại )
Tuyển tập hai nhà văn :
Nguyễn Hữu Nhật-Nguyễn Thị Vinh
Ãến từ NaUy

Kính má»i Ông Bà ………………….
Tham dự buổi hội ngộ
Giới thiệu hai Tuyển tập :
- Văn Há»c NAM PHONG
- Văn Há»c HOA VÀNG
Và tuyển tập hai nhà văn :
- Nhật + Vinh đến từ NaUy
Tổ chức tại Há»™i Trưá»ng Châu Ãạo
Cao Ãài Miá»n Nam California
Số 14072 ÃÆ°á»ng Chetnust
Westminster CA 92683
Vào lúc 1 giỠtrưa chủ nhật 29/5/05
Tel : (714 ) 891-9304

Sá»± hiện diện cá»§a quý vị là niá»m khích lệ lá»›n lao cho chúng tôi tiếp tục con đưá»ng văn há»c nước nhà.

Ban Biên Tập và nhóm thân hữu miá»n Nam Cali.
Trân trá»ng kính má»i
Liên lạc :
Hồng Vũ Lan Nhi (714)963-2447
Ngá»c An (408 ) 829-2145

Chương trình văn nghệ do ca sÄ©, nghệ sÄ© hai miá»n Nam Bắc California đảm trách.

Ẩm thực – Giải khát – vào cửa tự do

Mục Lục


2. SOS VIỆT PHI



KÃNH GỬI QUà Ãá»’NG BÀO, Ãá»’NG HƯƠNG VÀ CÃC BẠN TRẺ,

Từ 16 năm nay, khoảng hÆ¡n 2000 thuyá»n nhân Việt nam ở Phi luật tân không được bất cứ các quốc gia tá»± do, mở cá»­a đón nhận. Há» sống trong tình trạng vô tổ quốc, không có những quyá»n căn bản cá»§a con ngưá»i. Há» không được Ä‘i làm , không được hưởng bất cứ má»™t phúc lợi nào vá» sức khoẻ. Ãau đớn nhất là con cái há» không được Ä‘i há»c. Nếu cha mẹ làm chui được chút tiá»n để hối lá»™ cho con ăn há»c, thì các em đó ra trưá»ng cÅ©ng không tìm được việc làm, vì không có giấy tá» chứng nhận là thưá»ng nhân ở Phi.

Khoảng 4 năm nay, Trịnh Há»™i (TH) là má»™t luật sư lá»›n lên ở Úc, làm việc thiện nguyện ở Phi, TH Ä‘i các quốc gia vận động, xin chính phá»§ các nÆ¡i mở cá»­a đón nhận đồng bào mình. Má»™t số nước gồm Anh, Úc, Na Uy, Hòa lan và Mỹ đã hứa giúp đỡ đón nhận thuyá»n nhân. khoảng 1500, như vậy còn lại khoảng 500 ngưá»i chưa có các quốc gia nào đón nhận.

Năm 2002, TH đã đến thá»§ đô Ottawa kêu gá»i cá»™ng đồng ngưá»i Việt ở đây giúp đỡ đồng bào ở Phi, nhưng không thành công, vì lúc đó chính phá»§ Canada có luật đóng cá»­a không nhận thuyá»n nhân nữa.

Cuối thu 2004, TH lại đến Canada lần nữa, lần này TH đến Trung tâm Pháp Vân ở Missississauga thuá»™c Toronto, Thượng toạ Thích Tâm Hoà đã giá»›i thiệu TH vá»›i các bạn trẻ trong ban thiện nguyện cá»§a chùa. Ngày 26/1/05 các bạn Kim, Tú Anh và Max đã thành lập nhóm trẻ SOS VIỆT PHI (Save Our Stateless Vietnamese in Philippines). HÆ¡n 4 tháng tích cá»±c làm việc, Ä‘i lên Quốc há»™i cá»§a Canada để vận động các dân biểu và Thượng nghị sÄ© giúp đỡ. SOS VIỆT PHI đã xin được buổi Ä‘iá»u trần trước Há»™i Ãồng Thưá»ng Trá»±c cá»§a Quốc há»™i ngày 10/2/05 để dâng kiến nghị và thỉnh cầu chính phá»§ ná»›i rá»™ng luật di trú. Sau má»™t thá»i gian cứu xét, ngày 22/3/05 ông Bá»™ Trưởng Bá»™ Công Dân và Di Trú đã chấp thuận ná»›i rá»™ng luật di trú. Chính phá»§ chỉ nhận khoảng 200 ngưá»i (tức là khoảng 56 gia đình có thân nhân trá»±c hệ sống ở Canada được quyá»n bảo lãnh qua đây). Ãiá»u đó thật đáng mừng cho 56 gia đình này, nhưng thành quả sÆ¡ khởi nhá» nhoi đó, vẫn chưa phải là mục tiêu cá»§a SOS VIỆT PHI.

Mục tiêu cá»§a SOS VIỆT PHI là : không còn má»™t ngưá»i Việt nào bị sót lại ở Phi nữa.

Vì thế SOS VIỆT PHI tiếp tục vận động. Nhóm kêu gá»i toàn thể cá»™ng đồng Việt khắp nÆ¡i trên thế giá»›i, cùng giúp má»™t tay. Xin má»—i ngưá»i, kể cả bạn bè ngoại quốc, ký vào bản THỈNH NGUYỆN THƯ, để SOS VIỆT PHI trình lên chính phá»§ Canada rõ nguyện vá»ng đồng nhất cá»§a toàn thể ngưá»i Việt khắp nÆ¡i, Ä‘á»u mong muốn chính phá»§ Canada mở lòng nhân đạo, đón nhận số thuyá»n nhân cuối cùng ở Phi luật tân. SOS VIỆT PHI dá»± định xin khoảng 50000 chữ ký, để các bạn trẻ này đệ trình lên chính phá»§ Canda thấy sá»± nhất tâm và Ä‘oàn kết cá»§a cá»™ng đồng ngưá»i Việt khắp nÆ¡i á»§ng há»™ việc làm chính đáng này. Tôi viết thÆ¡ này, kính mong quý vị Kà TÊN TRONG BẢN THỈNH NGUYỆN THƯ và nếu thuận tiện xin cổ động dùm má»i gia đình, má»—i ngưá»i, kể cả bạn bè, hàng xóm, há»™i Ä‘oàn tôn giáo,v.v… cùng ký để giúp đỡ đồng bào mình càng nhiá»u càng tốt.

Kính má»i vào website sau đây, để ký tên:

http://www.sosvietphi.org

Xin vui lòng Ä‘á»c kỹ chỉ dẫn để chữ ký được hợp lệ. Xin Ä‘a tạ quý vị. Tôi xin thay mặt các em SOS VIỆT PHI kính chúc quý vị được thân tâm an lạc và má»i sá»± Ä‘á»u như ý nguyện.

Kính thư,
(Diệu Thao)

Mục Lục


VII . Hộp Thư Toà Soạn ___________________________________________________



Nguyệt San Giao Muà xin cám Æ¡n những thân hữu sau đây : Bích Hà, Cao Nguyên, Chu Kỳ Thư, Châu Thái Lê, DHH, Hoàng Yến, Hoa Bằng Lăng, Lạc Duyên, NNgương, Ngá»c Dung, Nguyên Ãá»—, BS Nguyá»…n Văn Ãức, Ngá»c An, Nguyá»…n Hải Bình, Nguyá»…n Ãông Pha, Niệm Nhiên, NS Phạm Duy, Phạm VÅ© Anh Nam, Phan Tưởng Niệm, Phan Bá Thụy Dương, Quang Ngá»c, Quên, Sông Cá»­u, Thanh Thanh, Thy Lan Thảo, Tiểu Sa, Tôn Thất Phú SÄ©, Trần Kiêu Bạc, Trần Thành Mỹ, Trần Hoan Trinh, Từ Phong, VÅ© Thị Thiên Thư , đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 37 . Má»™t số bài khác sẽ được đăng dần vào số tá»›i. Mong má»i sẽ nhận được những sáng tác cá»§a các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương lai.

Mục Lục


Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà: 1) Ãể vào danh sách cá»§a NSGM (subscribe), xin gá»­i email vá» GiaoMua@hotmail.com
2) Ãể rút ra danh sách cá»§a NSGM (unsubscribe), xin gá»­i email vá» GiaoMua@hotmail.com
3. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»­i vá»: GiaoMua@hotmail.com 4. Má»i bài vở, đóng góp, xin gá»­i vá»: GiaoMua2002@aol.com Nguyệt San Giao Muà Homepage: http://www.GiaoMua.com Thể lệ gá»­i bài cho Nguyệt San Giao Muà: 1. Xin các bạn gá»­i bài theo dạng VIQR (Vietnet) (dùng cách bá» dấu như trong trang này) 2. Xin liên lạc vá»›i NSGM hay trá»±c tiếp tá»›i tác giả nếu muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM. 3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ email ở cuối bài hay không. 4. Bài vở xin gá»­i đến GiaoMua2002@aol.com 5. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»­i vá»: GiaoMua@hotmail.com

Ãịa Chỉ Liên Lạc:

Nguyệt San Giao Muà
P.O . Box 378
Merrifield, Virginia 22116
USA

Trang Nhà 


FastCounter by bCentral

Copyright © 2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors