Số 37
Ngà y 1 tháng 5 năm 2005
Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Thư Ngá»
Thư Ngá»
Tháng Tư đã trôi qua, má»™t Tháng Tư buồn vá»›i tất cả má»i ngưá»i trên trên trái đất, trước sá»± ra Ä‘i cá»§a Ãức Giáo Hoà ng Phao Lồ Ãệ Nhị, má»™t vÄ© nhân cá»§a Thá»i Ãại, má»™t Vị Giáo Chá»§ vá»›i tấm lòng vô biên hướng đến Nhân Loại trong Niá»m Thao Thức vá» má»™t xã há»™i công bằng, bác ái không có ngưá»i nghèo khổ lầm than. Ở đâu có áp bức, có bất công, có nghèo đói thì dưá»ng như ở đó có sá»± hiện diện cá»§a Ngà i, để nói lên sá»± quan tâm cá»§a Ngà i đối vá»›i cuá»™c sống con ngưá»i, mang lại niá»m hy vá»ng cho những kẻ cùng khổ.
Riêng đối vá»›i ngưá»i Việt Nam, trong cÅ©ng như ngoà i nước, ngoà i ná»—i Ä‘au buồn chung trước cái tang lá»›n cá»§a Nhân Loại còn mang thêm ná»—i Ä‘au cá»§a má»™t cuá»™c đổi Ä‘á»i gây biết bao nhiêu thảm cảnh cho đồng bà o ruá»™t thịt, hà ng ngà n ngưá»i bá» xác trong rừng sâu, trên biển cả, nuốt nước mắt bá» nÆ¡i quê hương thân yêu để lênh đênh trôi giạt khắp bốn phương trá»i.
Sau ba mươi năm nhìn lại, những háºn thù cÅ©ng nguôi Ä‘i, những cá»™ng đồng ngưá»i Việt tha hương cÅ©ng quy tụ vá» nhau, tìm vỠđể gìn giữ cá»™i nguồn, Ä‘em khả năng mình xây dá»±ng cuá»™c sống má»›i, đà o tạo lá»›p trẻ có thêm kiến thức cho hy vá»ng má»™t góp phần cho tương lai Ddất Nước già u mạnh hÆ¡n, tiến kịp đà tiến hoá cá»§a các quốc gia tiến bá»™ trên toà n cầu.
Cùng trong chiá»u hướng chung đó, Giao Mùa cÅ©ng chia xẻ ná»—i Ä‘au
chung cá»§a má»i ngưá»i và cùng góp tay nhau gìn giữ, phát huy ná»n văn hoá Việt Nam, gìn giữ tiếng Việt mãi mãi là ngôn ngữ đáng yêu nhất cho lá»›p đà n em, đà n con cháu sinh ra và trưởng thà nh trên những mảnh quê hương thứ hai nà ỵ
Mạc Phương Ãình
BBT Nguyệt San Giao Mùa
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. Tháng Tư, Ở TrỠBao Lâu | ______NNgương | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Một Thoáng Quê Hương | ______Nguyễn-Hải-Bình | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Tâm Thơ | ______Cao Nguyên | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4. Núi Và Sông | ______Mạc Phương Ãình | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 5. Tâm à Tháng Tư | ______Thy Lan Thảo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 6. Nỗi Buồn Còn Lại | ______Trần Hoan Trinh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 7. Tiếng Nguyệt | ______Sông Cá»u | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 8. Tình Ãầy | ______Niệm Nhiên | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 9. Nhớ Lằn Roi Của Mẹ |
______Trần Kiêu Bạc| 10. Tôi Nhìn Em Ảo Ảnh Bên Trá»i
|
|
______Nguyá»…n Ãông Pha | 11. Ãà i Tưởng Niệm VietNam War Memorial
|
|
______Từ Phong/Thanh Thanh | 12. Chị Tôi
|
|
______Ngá»c An | 13. Chuyện Ãã Qua
|
|
______Hoà ng Yến |
14. Sá»± Sống trong táºn cùng tuyệt vá»ng...
|
|
______Tiểu Sa |
15. Em Có Thấy Lao Ãao
|
|
______Tôn Thất Phú Sĩ |
16. Không Anh Æ i
|
|
______ Và nh Khuyên |
17. Chẩn Bệnh
|
|
______Nguyên Ãá»—
|
18. Gò Công
|
|
______T.T.M.
|
19. Rồi Ngà y Nà o
|
|
______Phan Tưởng Niệm
|
20. Anh Hùng
|
|
______BÃch HÃ
|
21. Cảm Thông
|
|
______Quên
|
22. RÆ¡i Ta Nghìn Giá»t
|
|
______Chu Kỳ Thư
|
23. Bổng Nhớ VỠEm
|
|
______Phạm Vũ Anh Nam
|
24. Tượng Ãá Nà o Biết Khóc ! |
|
______Châu Thái Lê
|
25. Biển Trắng
|
|
______Lạc Duyên
|
|
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Ngưá»i bạn Mỹ và Tôi _______ VÅ© Thị Thiên Thư |
| 2. Ãêm Thà nh Phố ’96. ___________ Sông Cá»u | 3.Và Dầu Tình Báºu… ___________ Ãá»— Thà nh |
| 4.Cây đa bến cũ (kỳ 12) ___________ Thanh Sơn |
| 5.Ãiểm Phim: Super Size Me ___________ Trần Viết Minh Thanh |
| 6.Câu Chuyện Ở Ãầu Sông (tiếp theo và hết) ___________ Phan Thái Yên |
| 7.Mưa Ãá Giữa Ãá»i ___________ Ngá»c An |
| 8.Mảnh Tang Ãen Trên Ão ___________ Niệm Nhiên |
| 9.Việt Nam ___________ Trần Thà nh Mỹ |
| 10.Chuyện Mấy Ãấng Phụ..Cá»§a quà bà Há»™i Gia Long ___________ Nguyá»…n Hải-Bình |
| 11.Trứng ___________ Quang Ngá»c |
| 12.Hạnh Phúc Ãâu Ãây ___________ Ngá»c Dung |
| 13.Chút Tình Thơ Ngây (tiếp theo và hết) ___________ Hoa Bằng Lăng |
III . Ngà n Lá»i Ca (kỳ 28)________________________________________________________________
| 1. Thiá»n Ca _______________________________ NS Phạm Duy |
IV. Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
V. Nghiên Cứu________________________________________________________________
| 1. Từ Ô cá»a, nhìn vá» thÆ¡ chiến tranh cá»§a Trần Hoà i Thư _______ Phan Bá Thụy Dương |
| 2. Bịnh Cao Ãp Huyết _______ Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức |
VI. Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt__________________________________________________
| 1. Tuyển táºp Văn Há»c NAM PHONG _______ Giao Muà |
| 2. SOS Việt Phi _______ Diệu Thao |
VII . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
| 1. Nhắn Tin/Trả Lá»i Bạn Ãá»c _______ Ban Biên Táºp |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Vũ Thị Thiên Thư
VÅ© Thị Thiên Thư Sông Cá»u
Sông Cá»u
Ãá»— Thà nh 4. Cây Ä‘a bến cÅ© (tiếp)
Thanh Sơn
Thanh Sơn
Trần Viết Minh Thanh Trần Viết Minh Thanh 6. Câu Chuyện Ở Ãầu Sông ((tiếp theo và hết))
Phan Thái Yên
Phan Thái Yên
Ngá»c An
Ngá»c An
Niệm Nhiên
Niệm Nhiên
Trần Thà nh Mỹ
Trần Thà nh Mỹ
10. Chuyện Mấy Ãấng Phụ..Cá»§a quà bà Há»™i Gia Long Nguyá»…n Hải-Bình
Nguyễn Hải-Bình
Quang Ngá»c
Quang Ngá»c
Ngá»c Dung
Ngá»c Dung
Hoa Bằng Lăng
Hoa Bằng Lăng
III . Ngà n Lá»i Ca (kỳ 28)__________________________________________ Nhạc SÄ© Phạm Duy
Phạm Duy
IV . Những Bức Thư Tình_____________________________________________ DHH
DHH V . Nghiên
Cứu_____________________________________________ 1. Từ Ô cá»a, nhìn vá» thÆ¡ chiến tranh cá»§a Trần Hoà i Thư
Phan Bá Thụy Dương
Phan Bá Thụy Dương Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức
Bác sÄ© Nguyá»…n Văn Ãức VI. Giá»›i Thiệu - Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt
___________________________________________________
1. Tuyển táºp Văn Há»c NAM PHONG
2. SOS VIỆT PHI
VII . Hộp Thư Toà Soạn
___________________________________________________
Thể lệ để nháºn Nguyệt San Giao Muà :
1) Ãể và o danh sách cá»§a NSGM (subscribe),
xin gá»i email vá» GiaoMua@hotmail.com
Ãịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao MuÃ
Copyright
© 2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
Trong má»—i ngưá»i chúng ta trẻ già , Ãt nhiá»u Ä‘á»u có những câu chuyện để kể lạịTôi có cái duyên tiếp xúc vá»›i nhiá»u ngưá»i qua công việc hà ng ngà ỵNhững ngưá»i vừa là khách hà ng,vừa là bạn,muốn kể lại chuyện cá»§a má»—i ngưá»i,biết bắt đầu từ đâu?
Cái ấn tượng đầu tiên khi gặp má»™t ngưá»i rất khó phai. Ngưá»i khách hà ng bước và o, ăn mặc tháºt tươm tất ,vá»›i má»™t loạt câu há»i và cái nhìn như thấu cả ngưá»i đối diện. Carm ( bà là manager cho Styling salon cuả má»™t department’s store nÆ¡i tôi Ä‘ang là m việc ) há»i tôi:
- Bà có thể nháºn ngưá»i khách hà ng nầy không? Tôi linh cảm ông ta không phải là ngưá»i dá»… tÃnh, nhưng chúng ta không vì thế mà từ chối.
Tôi mÄ©m cưá»i.
- Chà o ông, Tên tôi là …Xin má»i ông ngồi xuống…
- Tên tôi là Jame K.,bạn bè goị là Jim…
Jim không hẳn là ngưá»i khó tÃnh, sau khi quen biết rồi sẽ thấy ông là ngưá»i rất đúng giá», là m việc cẩn tháºn, ngăn nắp và có tổ chức, rất ghét sá»± cẩu thả bê bốịOâng quan sát tất cả sá»± việc chunh quanh bằng đôi mắt tháºt tinh tế.Tuy nhiên ông cÅ©ng là ngưá»i rất thÃch bông đùạQua khá»i lần là m quen dầu tiên,ông bảo tôi
- Thưa bà , tôi rất hà i lòng vá»›i khả năng là m việc cuả bà , và rất thÃch kiểu tóc cuả tôi, bà vui lòng cho tôi biết muốn xin hẹn vá»›i bà thì tôi phải gá»i trước bao lâu? Tóc tôi cần cắt tỉa má»—i ba tuần, trừ khi tôi bất ngá» Ä‘i công tác nÆ¡i xa. Cô thư ký sẽ liên lạc vá»›i bà để báo tin.
- Tôi có những ngưá»i khách hà ng thưá»ng trá»±c, hỠđã hẹn giá» giấc nhất định, ông cho tôi biết trước thì chúng ta có thể sắp xếp cho tiện cả đôi bên.
Lần sau, Jim trở và o vá»›i cuốn sổ tay,ông xin hẹn cho sáu tháng liên tiếp, cách nhau Ä‘á»u đặn má»—i ba tuần. Carm đến chúc mừng tôi thêm được má»™t ngưá»i khách hà ng nữa. Jim đến rất đúng hẹn, luôn cẩn trá»ng ,khi nà o gặp trở ngại ông gá»i và o báo tin và há»i tôi có thể chỠđược không hay là cần phải dá»i lại ngà y khác.Oâng rất thÃch nói chuyện bông đùa, tuy nhiên không cợt nhã.Trong những mẫu chuyện vụn vặt ,hà ng ngà y, Jim có cái nhìn tháºt là khác lạ, đôi khi khôi hà i, đôi khi chua chát, đôi khi nghiêm trang, bình luáºn tin tức qua báo chÃ, vá» tệ trạng xã há»™i, con số tá»Ã¢i phạm gia tăng đến quá sức chứa đựng cuả nhà tù, Jim bảo tôi
- Tôi không thÃch chế độ Cá»™ng sản, nhưng há» có má»™t hình phạt mà tôi rất hà i lòng, há» không nuôi tù nhân như Hoa Kỳ, há» táºp trung tù nhân, bắt buá»™c phải Ä‘i lao động má»›i có cÆ¡m ăn, còn ở đây bà có biết là tù nhân còn có chổ ở ngon là nh hÆ¡n những ngưá»i không may bị mất việc là m, mất nhà cá»a, phải ở gầm cầu xe lá»a, nhà tạm cư, hay lang thang trong trạm xe bus, mùa đông ở Chicago lạnh vô cùng, nhiá»u ngà y dưới không độ. Chưa kể có những tù nhân tiếp tục há»c và tốt nghiệp đại há»c khi Ä‘ang ngồi tù, trong lúc đó có những há»c sinh nghèo không đủ tiá»n để tiếp tục há»c, tháºt là vô lý.
- Jim, tôi đồng ý là luáºt pháp cá»§a Hoa Kỳ có nhá»ng kẻ hở, tuy nhiên ông chưa biết rõ, chế độ Cá»™ng sản phá»§ nháºn chuyện giam cầm, là m gì có nhà tù hay tù nhân, dùng chiêu bà i “ lao động tốt†hay Ä‘i “ há»c táºp cải tạoâ€. Sau khi cưỡng chiếm miá»n nam, chÃnh quyá»n cá»™ng sản ra lệnh táºp trung tất cả quân nhân công chức cuả chế độ cÅ©, bảo là chỉ há»c táºp đưá»ng lối má»›i trong đôi ba ngà y, váºy mà tất cả bị nhốt , bị lưu đà y,có ngưá»i ba năm, có ngưá»i mưá»i năm… ,há» bị ngược đãi, bóc lá»™t, dà y Ä‘á»a dến không còn nhân phẩm, mạng sống, những nổi cùng cá»±c mà tôi không thể kể hết được .. Thưa ông, khi chúng ta bị tướt mất hết tá»± do, bị táºp trung lại, nhốt và o trại, cưỡng bách lao động, đó có phải là tù nhân không?
- Tôi hiểu Ä‘iá»u bà muốn nói, Tôi chỉ nghÄ© đến sá»± công bằng thôi, đây là xứ tá»± do, nhưng chúng ta có luáºt pháp, theo ý tôi, những tá»™i phạm đó không lo há»c hà nh, hay Ä‘i là m những công việc lương thiện để mưu sinh, chỉ lo tham gia băng đảng, quấy nhiểu tráºt tá»± công cá»™ng, mưu đồ trá»™m cướp, thay vì cho ngồi tù tôi đỠnghị Ä‘em há» ra nông trưá»ng, Ä‘i lao động sản xuất, tá»± trồng trá»t lấy thức ăn, đó là cách dạy dá»— thá»±c tiển nhất, chứ bà có nghÄ© rằng ai là ngưá»i trả chi phà cho những nhà tù đầy đủ tiện nghi đó không? ChÃnh bà và tôi, những ngưá»i là m việc cần mẫn, quần quáºt hà ng ngà y. Còn những tá»™i phạm thì lại được ăn no mặc ấm, nhà n hạ, và o ra nhà tù như khách sạn nghÄ© chân, bà nghÄ© như váºy có bất công không?
- Jim, cuá»™c sống có những bất công, tôi không phá»§ nháºn, nhưng bên cạnh đó chúng ta cÅ©ng cần phải biết tha thứ, nếu chúng ta giúp đở cải huấn được má»™t ngưá»i trở vá» con đưá»ng lương thiện, thì có phải chúng ta đã gieo được má»™t hạt giống tốt là nh không?
- Tôi thà vất bá» trái sâu hÆ¡n là để lây sang những trái là nh. Bá»›t Ä‘i những phần tá» xấu là giúp cho ngưá»i khác sống bình an, thôi thì giải pháp nhân từ hÆ¡n,mang há» bắn bá» Ä‘i thì chúng ta không phải nuôi cÆ¡m.
- Ông lại đùa dai, chúng ta không bất nhân đến như váºy.
Jim là ngưá»i rất chá»§ quan, tá»± tin, thÃch láºp luáºn và tranh cải, từ những vấn đỠtrong sinh hoạt hà ng ngà y, chuyện khôi hà i,chuyện tréo cẳng ngá»—ng đến chuyện cưá»i ra nước mắt.Nhìn Jim lúc nà o cÅ©ng tươm tất, nghiêm trang,phong cách tháºt chá»ng chạc, nhiá»u ngưá»i tưởng lầm ông là má»™t vị mục sư khả kÃnh.Jim cưá»i bảo tôi
- Tháºt là tức cưá»i, tôi cố gắng dạy chÃnh tôi còn chưa xong mà nói gì đến dẩn dắt ngưá»i khác. Mẹ tôi là ngưá»i công giáo thuần thà nh, bà rất siêng năng Ä‘i lá»…, gởi chúng tôi theo há»c trưá»ng Công giáo cho đến hết lá»›p tám, lên trung há»c, tôi đến nhà thá» giúp lá»… hà ng tuần, nhưng không có nghÄ©a là tôi là con chiên ngoan đạo.
- Jim, tÃn ngưỡng do lòng thà nh, không thể cưởng chế được, nếu ông không tháºt sá»± tin tưởng thì dù có bắt buá»™c ông Ä‘i lá»… hà ng ngà y cÅ©ng không có Ãch lơị gì.
- Mẹ tôi cÅ©ng cố gắng dạy cho tôi nên ngưá»i, tôi mất Cha từ thuở bé, có ba bà chị, sau khi Cha tôi mất Ä‘i Mẹ tôi không lấy chồng, bà cố gắng Ä‘i là m nuôi bốn chúng tôi thà nh nhân, các chị tôi láºp gia đình sống gần nhau,chỉ có thằng tôi giang hồ bao năm, sau khi há»c xong Ä‘aị há»c,tôi nháºn việc là m và láºp gia đình rồi cư trú ở New York ,tôi rất thà nh công trong công việc , nhưng lại thất bại trong gia đình. Sau và i năm chung sống, vợ tôi đã xin ly dị, hiện nay tôi trở vá» sống vá»›i Mẹ. Ãó là ngưá»i đà n bà duy nhất thương yêu tôi tháºt tình, dù tôi có thà nh công hay thất bại cÅ©ng không bao giá» bá» rÆ¡i.
- Jim, ông không nên chua chát như váºy,Vợ chồng là chuyện nhân duyên,không phải như công việc ,không thể bảo thà nh công hay thất bại, tôi luôn tin tưởng và o sá»± an bà y ngưá»i đông phương chúng tôi tin rằng vợ chồng là do dây tÆ¡ hồng rà ng buá»™c, nhiá»u khi không thể giải thÃch được,tôi kết hôn vá»›i nhà tôi sau khi Ä‘i nữa vòng trái đất. Ngà y xưa căn cứ đóng quân cá»§a anh là nÆ¡i tôi sinh ra, nhưng tại sao chúng tôi không gặp nhau, đến lúc tôi rá»i Việt Nam sang mãi nÆ¡i nầy má»›i lại kết hôn. Khi chấm dứt chiến tranh Việt Nam, có rầt nhiá»u gia đình chia ly, những quân nhân bất ngá» di tản, bá» lại gia đình, sang đây má»™t thân má»™t mình, những tưởng không bao giá» có cÆ¡ há»™i Ä‘oà n tụ vá»›i vợ con. Cách nhau má»™t ná»a Ä‘aị cầu, có ngưá»i vượt biển tìm chồng, có ngưá»i đợi chá» bao năm cuối cùng má»›i có ngà y xum há»p. Tuy nhiên, cÅ©ng có nhiá»u cặp vợ chồng sống chung nhưng lại cãi nhau hà ng ngà y, mà vẩn không bá» nhau, tiếp tục sống đến mấy chục năm, như váºy trưá»ng hợp cá»§a ông, có thể chưa đúng như Æ¡n trên an bà y nên mÆ¡iù có sá»± chia ly.
- Nói như bà thì tôi phải tiếp tục Ä‘i tìm mảnh xương sưá»n cá»§a mình, đó là ngưá»i đà n bà mà Thiên Chúa ban cho?
Jim cÅ©ng là ngưá»i rất thÃch du lịch, hà ng năm ông dà nh ra má»™t khoảng thá»i gian để du hà nh khắp nÆ¡i, từ Aâu sang Ã, má»—i chuyến Ä‘i dăm ngà y, có khi hà ng tháng, má»—i lần trở vá» Ä‘á»u mang theo những mẫu chuyện tháºt lý thú. Lần nầy, vừa bước và o đến nÆ¡i, Jim nhìn quanh má»™t vòng rồi lắc đầu
- Máºp quá, xấu quá.
- Jim, ông lại không tá» tế rồi, má»—i ngưá»i đà n bà đá»u có vẽ đẹp riêng, có thể cô ấy không đẹp trong mắt ông nhưng sẽ trở thà nh mỹ nhân đối vá»›i ngưá»i khác,nếu nói như ông thì cô ta cÅ©ng chÃnh là mảnh xương sưá»n cá»§a má»™t ngưá»i đà n ông nà o đó.
- Không, bà chưa hiểu ý tôi, là m ơn nhìn dùm tôi cái khối thịt mấy trăm cân di động đó.Có phải là ghê tởm không ?
- Nên thương hại há», tôi nghÄ© rằng có thể há» Ä‘ang mang má»™t chứng bịnh nà o đó.
- Tôi đồng ý, há» Ä‘ang mắc chứng bệnh ăn uống không có độ lượng, bà có biết rằng nguyên nhân chÃnh cuả chứng béo phì là do ăn nhiá»u quá? Hãy nhìn và o khẩu phần cuả má»—i ngưá»i, các cưả hà ng vì muốn câu khách, cạnh tranh ,há» thi nhau tăng lên nhiá»u thức ăn , và còn tặng không thức uống, chưa kể “Super sizeâ€, bấy nhiêu đó là m sao có thể tiêu hoá trong má»™t ngà y? CÅ©ng như động cÆ¡ cần nhiên liệu, cÆ¡ thể chúng ta cần má»™t số năng lượng để cung ứng cho các hoạt động, thá»±c phẩm chÃnh là nhiên liệu, chỉ cần ăn uống sao cho đủ dùng, đằng nầy chúng ta ăn uống quá nhiá»u, năng lượng dư thừa đó sẽ tạo thà nh mỡ, đóng và o tim…như váºy chỉ gây thêm bệnh táºt. Bá»›t lại má»™t ná»a khẩu phần cá»§a má»—i ngưá»i thôi, vá»›i thức ăn dư thừa đó, chúng ta có thể nuôi được má»™t em bé ở Phi Châu Ä‘ang đói..
- Jim,ông chưa bị đói bao giá»,ông laị cảm nháºn được Ä‘iá»u nầy tháºt hiếm có.Tôi đã có những lúc không có thức ăn, mặc dù định cư ở đây hÆ¡n hai mươi năm tôi vẩn không bỠđược thói quen cất giữ thức ăn, tôi vẩn thưá»ng nhắc nhở các con không được phung phÃ,vất bá».Nhá»› lại những ngà y đầu tiên đến Mỹ, tôi xin được công việc và o phụ bếp cho má»™t trại hè.Má»—i ngà y,trong giỠăn, nhìn trẻ con dùng táo chá»i nhau,hay cầm nguyên há»™p sữa tươi ném và o thùng rác…và nghÄ© đến lúc còn trong trại tị nạn ở Malaysia có trái táo bằng nắm tay mà chúng tôi cứ nhưá»ng lại cho nhau, cuối cùng phải chia ra là m tám phần.Nấu được nồi cÆ¡m,mấy chị em cứ nhưá»ng nhau,em trai tôi phải lá»™i sông Ä‘i đốn cÅ©i hà ng ngà y,em gái nhá» nhất cá»§a tôi Ä‘ang sức lá»›n, tuổi cần thức ăn ,váºy mà chén đứa nầy cứ sang sá»›t qua chén đứa khác. Nhá»› lại những đứa bé còi cá»c thiếu dinh dưỡng, chỉ cần má»™t ná»a há»™p sữa tươi kia là đêm ngÅ© yên no bụng.Oâng thá» mở tá»§ lạnh cuả những gia đình tị nạn Cá»™ng sản như chúng tôi ở đây, sẽ thấy bao nhiêu là há»™p lá»›n, há»™p con ,má»™t chút thức ăn thừa cÅ©ng mang và o cất lại, cái ám ảnh cuả những ngà y đói dà i, cái thói quen không phà phạm thức ăn…Jim ,không phải chỉ có ở Phi Châu, mà ở Việt Nam nÆ¡i quê hương tôi,vẩn còn những em bé tối Ä‘i ngÅ© bụng đói không có miếng cÆ¡m ăn. Chúng tôi vượt biển tìm tá»± do, được may mắn an toà n sang định cư ở đây, hÆ¡n hai mươi năm, nhưng không thể quên được mảnh đất cha ông, luôn cố gắng là m việc để giúp đở cho thân nhân, gia đình hiện vẩn còn sống ở Việt nam.
Tôi kể lại cho Jim nghe những năm đầu tiên, những thùng quà gởi vá» nhuốm bao nhiêu mồ hôi nước mắt cuả ngưá»i gởi lẫn ngưá»i nháºn. Có bao nhiêu giống dân rá»i nÆ¡i sinh ra mà lại nắm nÃu yêu thương và tiếp tục gởi quà cáp vá» cố hương giúp đỡ như ngưá»i Việt nam chúng tôi? Hà ng năm số lượng tiếp tế khổng lồ nầy đã cải thiện cuá»™c sống cho bao nhiêu gia đình . Như trưá»ng hợp riêng tôi, lặn lá»™i vá» văn phòng Air -France, mãi táºn trên phi trưá»ng O’Hare, cách nhà hai hÆ¡n tiếng lái xe cho những ngà y Ä‘i suông sẽ, không bị đình trệ giao thông, không kể khi mùa đông bảo tuyết hay mùa hè nắng thiêu,gởi xong vá» chỠđợi tin thư hà ng ngà ỵCÅ©ng như gia đình ở Việt Nam, chầu chá»±c ở phi trưá»ng Tân SÆ¡n Nhứt, bị cán bá»™ hải quan hống hách Ä‘uổi xua , bắt chẹt đủ Ä‘iá»u ,chầu chá»±c lo lót ,đến khi lảnh được thùng quà đổ bấy nhiêu mồ hôi nước mắt..
Nhưng không thể kể hết cho Jim nghe những xâu xé, những dằn co thôi thúc, bạn bè chia rẽ, trách móc nhau, nà o gởi quà vá» là nối giáo cho giặc, giúp thêm phương tiện, tiếp tế cho Cá»™ng Sản… Chiến tranh bao nhiêu năm, đất nước Ä‘iêu tà n,khi thanh bình, tưởng rằng sẽ cùng nhau xây dá»±ng, nà o hay cÅ©ng là lúc phải bồng bế nhau rá»i quê cha đất tổ tìm tá»± do ,lang thang trôi dạt đến đất má»›i mưu sinh.Triệu ngưá»i ra Ä‘i,bao nhiêu thân nhân còn lại, nhìn những đói khổ hà ng ngà y,chúng ta tranh đấu cho tá»± do, cho sá»± sống còn, nhưng chúng ta không thá» khoanh tay nhìn thân nhân Ä‘ang chết dần mòn, tình là đâu, lý là đâu ?
NÆ¡i tôi là m việc nằm vá» phÃa nam Chicago, thà nh phố lá»›n thứ ba nước Mỹ, sau New York và Los Angeles ,bạn bè khi biết tôi định cư ở đây Ä‘á»u tỠý âu lo, nghe nói nÆ¡i đó là má»™t trong những thà nh phố tá»™i ác nổi tiếng ,chưa kể khà háºu mùa đông giá lạnh , tuyết trắng xóa bao phá»§ khắp nÆ¡i …Tôi chỉ cưá»i, lạnh thì rồi cÅ©ng quen Ä‘i , đêm đêm đã ngÅ© yên giấc vì bên tai không còn nghe tiếng đại bác, hay không còn nằm thao thức trong trại tị nạn Malaysia, lắng nghe tiếng mưa giông trên mái lá»u, không cần phải ngồi dáºy kéo mảnh cao su má»ng che nhau cho khá»i ướt , như váºy có phải là đã hạnh phúc lắm không ?
Chicago nằm cạnh hồ Michigan, phÃa đông thà nh phố là con đưá»ng Lake Shore chạy dà i theo bá» hồ vá»›i sóng nước xanh biếc mùa hè, băng tuyết trắng xóa mùa đông. Bên cạnh toà nhà chá»c trá»i Sears Tower cao thứ nhì thế giá»›i [sau khi bị toà nhà Petronas ở Kuala Lumpur ,Malaysia ,vượt qua ] những kiến trúc cổ kÃnh nằm giữa khu Old town, Rush street…và má»™t dặm huy hoà ng “ magnificent miles†nÆ¡i nổi tiếng vá»›i Water Tower, Bloomindale, 900 N Michigan…
Tôi là dân tị nạn, má»™t phần tá» nhá» hÆ¡n cả dân thiểu số, đồng nghiệp hầu hết là dân định cư lâu Ä‘á»i, là ma má»›i trong cái xả há»™i thu nhá» bằng bốn bức vách, thuở ban đầu, gặp rất nhiá»u trở ngại, khó khăn vá» ngôn ngữ, phong tục, táºp quán và thói quen, bà Carm vẩn thưá»ng ân cần há»i thăm, giúp đở, tuy nhiên không thể tránh khá»i những đố kỵ ganh ghét chung quanh.Tôi vẩn luôn xác nháºn vá»›i má»i ngưá»i khách hà ng, tôi là ngưá»i Việt nam, tị nạn cá»™ng sản, thuyá»n nhân .Há» Ãt nhiá»u Ä‘á»u có liên hệ trá»±c tiếp hay gián tiếp, có thân nhân, bạn bè, từng đổ máu và o cuá»™c chiến bảo vệ tư do cho chúng ta, có những ngưá»i đã mất ngưá»i thân và không giấu diếm những buồn Ä‘au, chua xót.CÅ©ng có ngưá»i chỉ biết mÆ¡ hồ vá» má»™t xứ sở nhá» nhoi xa tÃt, ná»™i chiến dai dẳng. Há» không hiểu Cá»™ng sản như thế nà o, những gì truyá»n thông, báo chà gá»i vá» trước đây chỉ mÆ¡ hồ, há»i hợt, bên cạnh những phong trà o phản chiến ỡ Mỹ, cho đến lúc cuá»™c chiến tà n, cuá»™c di tản khổng lồ khi Sà i Gòn sụp đổ, vá»›i hà ng triệu ngưá»i tháo chạy, đến lượt cuá»™c hà nh trình vượt biển trên những chiếc thuyá»n mong manh, ngưá»i dân Mỹ vẩn không hiểu tại sao lại có chiến tranh, tại sao Mỹ can thiệp và o cuá»™c ná»™i chiến dai dẵng ba mươi năm, những ngưá»i lÃnh trở vá» từ Việt Nam mang những vết thương không là nh, sống âm thầm , quên lãng, mãi phần tư thế ká»· sau, những sá»± tháºt lần lượt phÆ¡i bà y, bây giá» những ngưá»i thương binh trở vá» từ Việt nam, má»›i lại dược nhìn nháºn, má»›i được nhắc nhở, được sống như má»™t con ngưá»i.
Tôi kiên nhẩn là m việc, táºn tâm vá»›i khách hà ng, xây dá»±ng căn bản, há»c há»i thêm, cố gắng tạo má»™t chổ đứng cho mình, khách hà ng cá»§a tôi bao gồm nhiá»u sắc dân, lúc ban đầu tháºt là khó khăn, khách chưa quen nhìn mình nghi ngại, đến lúc có nhiá»u khách hà ng thì lại gặp đồng nghiệp ganh tị, má»™t trong những lý do tôi rá»i chổ là m cÅ© vì gặp bất công, bị kỳ thị, chèn ép, khi má»›i nháºn công việc nÆ¡i nầy tôi há»i thẳng Carm :
- Thưa bà , tôi có má»™t số khách hà ng ngưá»i Africa, ngưá»i Hispanic và ngưá»i à châu, bà cho tôi biết trước có trở ngại gì không? Vì tôi không muốn gây ra những sá»± phiá»n toái sau nầy.
- Bà an tâm, tôi không thấy có gì trở ngại hết dưới mắt Thượng đế ai cÅ©ng là ngưá»i, máu cá»§a tôi và máu cá»§a há» mà u sắc khác gì nhau? Nói tháºt bà đừng buồn, tôi nhìn thấy há» là thấy mà u xanh lá cây, mà u cá»§a đồng Ãô la mà há» mang tá»›i cho chúng ta ,tôi bảo đảm vá»›i bà há» luôn được chà o đón trong cá»a hà ng nầy..
Carm giữ đúng lá»i hứa, khách hà ng cá»§a tôi và o, bà chà o mừng và há»i han, mang cà phê đến má»i, tình nguyện gá»™i tóc hay quét nhà những khi tôi quá báºn. Hầu hết những khách hà ng cá»§a tôi Ä‘á»u là khách quen thuá»™c ,há» rất trung thà nh ,theo tôi từ chổ là m cÅ© vỠđây,chẳng những thế há» còn giá»›i thiệu bạn bè, hay mang thêm ngưá»i trong gia đình và o. Nhá» sá»± thương yêu nầy giúp tôi an vui vá»›i công việc. Bên cạnh mối liên quan giưã ngưá»i thợ vá»›i khách hà ng, chúng tôi vẩn luôn tôn trá»ng quà mến nhau, há» kể cho tôi nghe những sinh hoạt hà ng ngà y, trao đổi kinh nghiệm sống ,há»c há»i thêm những Ä‘iá»u cần thiết để thÃch nghi vá»›i cái xã há»™i tân tiến và xa lạ ,giúp cho tôi tạo được má»™t cuá»™c sống bình yên trên miá»n đất má»›i nầy.
Trở lại những mẩu chuyện trao đổi vá» Ä‘á»i sống, Jim và tôi bà n vá» sá»± đóng góp cuả phụ ná» trong xả há»™i ká»· thuáºt hiện đại nầy, tôi kể cho Jim nghe vá» những phong tục táºp quán cuả phương đông, vá» quan niệm lá»—i thá»i trá»ng nam khinh nữ. Tôi tháºt may mắn, sinh ra trong má»™t gia đình mà tất cả mấy cô con gái Ä‘á»u dược Ba tôi rất má»±c thương yêu, ngưá»i tÃch cá»±c đã phá quan niệm “con gái là con ngưá»i ta†không cần phải lo lắng chuyện há»c hà nh, nuôi cho khôn lá»›n lên cÅ©ng chỉ gã Ä‘i vá» phụng sá»± bên nhà chồng. Ba tôi cho chúng tôi vá» thà nh phố tiếp tục việc há»c hà nh, lúc nà o cÅ©ng khuyến khÃch chúng tôi tá»± láºp, dù có lấy chồng thì cÅ©ng không phải lệ thuá»™c và o vấn đỠsinh kế cuả nhà chồng, bằng không muốn láºp gia đình cÅ©ng có thể tá»± mình tìm công việc để mưu sinh. Nhất là không bao giá» là m nô lệ hay sở hữu cho bất cứ ngưá»i đà n ông nà o,dù trên danh nghiã vợ chồng. Ba tôi rất má»±c đã phá cảnh “Chồng chúa, vợ tôi†Khi kết hôn thì vợ chồng là ngưá»i đầu ấp tay gối, dìu dắt chung đưá»ng phải luôn tương kÃnh, hết má»±c thương yêu, chăm sóc lẫn nhau.
Trong số các ngưá»i quen biết cùng trang lứa, có má»™t chị bạn, chị ấy lấy nhằm ông chồng tháºt độc tà i, những lần gặp nhau, thảo luáºn, chuyện trò chung quanh cuá»™c sống trên đất má»›i anh ấy vẩn bảo
- Bổn pháºn cá»§a đà n bà là ở nhà trông con, chăm sóc nhà cá»a phục vụ cho chồng, Ãà n bà không cần phải Ä‘i là m kiếm tiá»n. Mấy bà tháºt là Mỹ hóa, bà y đặt đòi há»i chuyện nầy chuyện khác nà o là tá»± lái xe, rồi xin Ä‘i là m …
Câu nói nầy gây ra má»™t cuá»™c tranh luáºn giữa hai bên nam nữ, bên phÃa phụ nữ chúng tôi góp ý kiến:
- Ãi là m cÅ©ng là phụ giúp chồng con, đã là vợ chồng thì chia xẻ cùng nhau, chúng tôi không phải là chị ở, con sen, hay ngưá»i là m giúp việc trong nhà , dù rằng chúng tôi đảm Ä‘ang má»i thứ, Anh không nghÄ© rằng trong Ä‘á»i sống nầy, mặc ở thá»i đại tân tiến má»i chuyện bất trắc Ä‘á»u có thể sảy ra. Không biết lái xe, má»—i lần cần Ä‘i chợ búa, hay con cái Ä‘au bệnh, cÅ©ng phải chá» anh vỠđưa Ä‘i bác sÄ©, nhỡ anh gặp trở ngại, hay ruÄ© ro tai nạn thì chỠđến bao giá»? Chưa kể xưa nay chỉ biết ru rú trong nhà , má»i việc do chồng quyết định, mai lỡ mất chồng thì nhá» cáºy và o đâu ? Anh thương quá thà nh ra hại, vì cần ngưá»i nÆ¡i nương tưạ nên không chá»n lá»±a, gặp bất cứ ngưá»i đà n ông nà o cÅ©ng nhắm mắt đưa chân. Cái xả há»™i tân tiến nầy cÅ©ng cần má»™t sá»± hiểu biết, thÃch nghi để sống còn.Anh bảo đà n bà đi là m là hư há»ng, thưa anh không Ä‘i là m , chỉ ngồi nhà cÅ©ng hư há»ng thôị( Hình như trong chuyện thần thoại Ả Ráºp có chuyện ông thần ghen đến nổi nhốt vợ trong rương khóa lại , không ngá» bà vợ lại để dà nh được gần trăm cái tai cuả tình nhân là m lưu niệm thôi) .Cái quan trá»ng trong tình nghiã vợ chồng là sá»± tin cẩn , thông cảm,yêu thương,khi đã không còn nữa thì dù anh có giữ thế nà o thì cÅ©ng chỉ mất Ä‘i thôi. HÆ¡n nữa, chuyện phụ nữ ra ngoà i là m việc giúp đở chồng con, không có gì trái vá»›i thiên nhiên hay đạo lý.
- Thượng đế ban cho các bà thiên chức là m vợ là m mẹ còn đà n ông chúng tôi thì lo vấn đỠcơm gạo, chưa đủ sao?
- Thưa anh, cái thiên chức đó chúng tôi không từ chối, nhưng thượng đế cÅ©ng ban cho chúng tôi khối óc và bà n tay như các anh, hoà n cảnh sinh sống, xã há»™i, thay đổi, chúng tôi không đòi há»i, chỉ dùng những khả năng thiên phú để giúp đở cho ngưá»i hôn phối, tôi nghÄ© rằng anh nên mở mắt ra, nhìn và o cuá»™c sống mà chấp nháºn cái giá trị cuả ngưá»i đà n bà , hãy quên cái tá»± ái nam tÃnh Ä‘i, và nên cám Æ¡n thượng đế ban cho các anh ngưá»i đà n bà để cùng chia xẻ, chúng tôi đã gánh cái gánh nặng vượt biển mồ côi, mang nặng đẻ Ä‘au, anh có tháºt sá»± thương yêu vợ thì Ä‘i là m vá» chịu khó và o phụ giúp chia xẻ công việc trong nhà , đừng ngồi đó chá» cÆ¡m dâng nước rót.
Câu chuyện tranh cải là m Jim báºt cưá»i há»i tôi:
- Ngưá»i bạn cuả bà đang sống ở thế ká»· nà o váºy? Chắc anh ta Ä‘i lầm thá»i gian.
- Jim, anh ta không phải là ngưá»i đầu tiên, và cÅ©ng không phải là ngưá»i cuối cùng, ná»n văn hóa cùng phong tục táºp quán lâu Ä‘á»i trên đất nước tôi, đà n bà không dó má»™t giá trị tháºt sá»±, chúng tôi không đến nổi như ngưá»i Trung Hoa, vì quan niệm trá»ng nam khinh nữ, cần con trai nối dõi, hạn chế sinh sản, kiá»m hãm sá»± gia tăng dân số cuả chế độ cá»™ng sản, sinh ra tình trạng thiếu phụ nữ trầm trá»ng hiện nay. Chuyện bạo hà nh đối vá»›i phụ nữ, bất công, đánh Ä‘áºp vẩn sảy ra hà ng ngà ỵTôi phảûn đối sá»± khinh miệt phụ ná»,nhất là những tư tưởng bệnh hoạn lá»—i thá»i xuyên tạc lợi dụng tôn giáo là m chiêu bà i , tôi chấp nháºn giá trị căn bản cùng quyá»n hạn và trách nhiệm cá»§a má»—i ngưá»i trong gia đình .Phụ nữ cÅ©ng là con ngưá»i, chúng tôi Ãt nhất cÅ©ng phải được đối xá» , yêu thương, tôn trá»ng trên căn bản đó . Ông nghÄ© có đúng không ?
- Thế thì bà có biết rằng ở Mỹ trẻ con, đà n bà ,thảm cỠ,con chó rồi mới tới đà n ông không?
- Jim, ông chỉ căn cứ và o thống kê thôi, sá»± tháºt không đúng như váºy .
- Tôi đùa cho vui, không có gì tuyệt đối hết, nhưng tôi rấy yêu quà cá tÃnh cá»§a ngưá»i phụ nữ à đông, các bà tháºt là kiên nhẩn chiụ khó, má»m má»ng dịu dà ng, tôi Ä‘i tháºt nhiá»u nÆ¡i, gặp rất nhiá»u ngưá»i, ngưá»i đà n bà phương đông rất nhá» nhắn nhưng coi chừng cái sức mạnh tiá»m tà ng ẩn trong cái hình vóc bé nhỠđó, chá»› có dại mà chá»c và o. Nghe bà kể chuyện Bà Trưng báo thù chồng, chống giặc .Chuyện bà can đảm vượt biển …có chuyện gì mà các bà chưa dám là m không?
- Tôi không biết, nhưng có thể bảo đảm vá»›i ông, đừng dại dá»™t đụng và o con cái cuả chúng tôi, vì cái hình vóc nhu mì mà ông thấy trước mắt có thể biến thà nh con hổ dữ. Tôi có thể đứng lên bá» lại tất cả nhưng sẽ không bao giá» rá»i bá» con tôi. Tôi nghÄ© rằng dù đông hay tây, bất cứ ngưá»i đà n bà nà o đã không yêu thương con mình thì không thể yêu thương ngưá»i đà n ông nà o khác, vì bà ấy không có trái tim.
- Bà là m tôi cà ng thấy quà ngưá»i phụ nữ hÆ¡n .
Câu chuyện ngưá»i phụ nữ Việt nam chúng tôi sống trên đất Mỹ. đối đầu vá»›i những khó khăn trong cuá»™c sống hà ng ngà y, cố tìm thăng bằng và dung hoà trong cuá»™c sống, những khó khăn trong gia đình cÅ©ng như ngoà i xã há»™i,cố giữ gìn những giá trị đẹp đẽ cuả ná»n văn hóa bốn ngà n năm, thÃch nghi và o hoà n cảnh má»›i …Dù bất cứ hoà n cảnh xã há»™i nà o , gia đình vẩn là ná»n tảng, có giữ được sá»± thăng bằng trong gia đình thì má»›i tạo được hạnh phúc và bình an trong cuá»™c sống.Tôi nhìn cái hạnh phúc đơn giản cá»§a Ba Mẹ tôi, nhìn Ba lui cui phụ Mẹ giặt quần áo,nhặt rau, nhìn Mẹ bên cạnh Ba hà ng ngà y sát vai là m việc, Ba tôi không cho việc bếp núc là riêng cá»§a đà n bà ,Mẹ tôi không cho việc mưu sinh là bổn pháºn cá»§a đà n ông.Tôi vẩn cảm Æ¡n bá» trên cho cuá»™c sống hà ng ngà y cá»§a tôi, vợ chồng cùng chia xẻ, chúng tôi cùng Ä‘i là m, cùng săn sóc con cái, chia xẻ trách nhiệm ,cùng quyết định những công việc quan trá»ng.Mấy ngưá»i bạn trong sở rÅ© tôi mua vé số lottory , big game…tôi chỉ cưá»i trong thâm tâm lúc nà o cÅ©ng tá»± nhá»§ –“ Tôi đã trúng số độc đắc trong Ä‘á»i, vượt biên ,sống sót ,mang được các em sang Mỹ , các em Ä‘á»u có cuá»™c sống má»›i bình an hạnh phúc,và còn trúng thêm cá cặp, trong cuá»™c sống gia đình , phu quân tôi rất má»±c thương yêu chăm sóc gia đình ,chỉ mong sau các con cái sau nầy cÅ©ng được cái hạnh phúc như tôịâ€
“Má»™t trong những nét cá»§a thÆ¡ Tá»± Do đương đại là không bị gượng ép vá» hình tượng, ngôn ngữ, nó luôn mang Ä‘áºm tÃnh không gian và thá»i gianâ€
·
Ãêm tháng 4 và nh trăng ố. . .
Ngưá»i đà n ông dẫn ngưá»i đà n bà qua thà nh phố
Giữa góc đưá»ng Nguyá»…n Thị Minh Khai - Huyá»n Trân Công Chúa
Ngưá»i đà n ông nhướng mắt Ä‘á»c tấm băng diêm dúa treo ngang đưá»ng:
“Má»™t chồng má»™t vợ khá»i sợ Sidaâ€.
Bá»—ng ngưá»i đà n bà nắm chặt tay chồng lôi Ä‘i hối hả . . .
- Chạy nhanh đừng dòm.
- Tại sao?
- Ãừng há»i.
- Em lên cÆ¡n Ä‘au hả? Ngưá»i đà n ông dáo dác tìm xe, ngưá»i vợ khoác tay:
- Em không sao cả. . .
Ngưá»i chồng ngó dá»c lỠđưá»ng tìm cho ra duyên cá»›. . .
á»i chà . . .Anh ta há hóc nhìn, góc cây nà o cÅ©ng có tiếng rên nho nhá» cá»§a con gái , tiếng thở hổn hển có lẽ cá»§a những thằng con trai . . .
Thấy hai bóng ngưá»i chạy bay qua đại lá»™ Lê Duẫn. Viên công an đưá»ng phố cản lại :
- “Ãừng chạy . . .Coi chừng vấp té†Ngưá»i đà n ông lá»… độ cám Æ¡n : “Dạ! Tại nhà tôi sợ ma†.Viên cảnh sát cưá»i:
- Giữa thà nh phố là m gì có ma . Ông bà trà tuệ một chút đi!
- À há! Là m gì có ma qá»§i. . . Chắc là nhà tôi thấy đĩ thã ma-cô gì đó . Tỉnh chưa em ? Ãừng sợ! Ngưá»i chồng vá»— vá». Ngưá»i đà n bà đáp giá»ng còn ná»a mê ná»a tỉnh:
- “Qá»§i sống chứ Ma-cô gì! Chá»— cá»™t đèn gốc cây còng đầu tiên lúc nãy, cái thằng cha đè con nhá» kia là phó công an phưá»ng 25 đó. Anh Xin giấy tạm trú - tạm vắng hoà i mà không nhá»› . . .
7/03
Ãá»— Thà nh
Ầu Æ¡, và dầu tình báºu muốn thôi
Báºu gieo tiếng dữ cho rồi báºu ra…
Ca dao
Cáºu Tám tui trở dìa nhà sau mấy năm trá»i Ä‘i giang hồ biá»n biệt. Thấy cáºu dìa mình ên, tÃa tui chá»c :
- Ủa, chá»› còn mở đâu mà cáºu dìa có má»™t mình ?
Cáºu Tám tui cưá»i méo xệch cái miệng :
- Chèn Æ¡i, anh tư sao chá»c huê em hoà i. Dzợ con gì đâu anh, chẳng qua nhân tình nhân ngãi, ở dzá»›i nhau Ãt bữa cho dzui, tá»›i khi hổng còn muốn gần bên nhau nữa thì chia tay có gì đâu lạ, anh.
Má tui nãy giá» ngồi nhai trầu trên chõng, xỉa cục thuốc rê to tổ chảng qua lại ở bên môi, nghe váºy chêm vô :
- Cáºu cÅ©ng lá»›n bá»™n rồi. Coi chá»— nà o đà ng hoà ng tÃnh sấp vô cho có chồng có dzợ. Ãừng lăng nhăng thêm, nữa lá»›n muá»™n cảnh con, cha già con nhá» cá»±c lắm cáºu Æ¡i.
Cáºu Tám tui tánh bãi buôi như dzáºy. Năm lần bảy lượt, cáºu gặp hết cô nà y cô khác, ai cÅ©ng tưởng là rồi thà nh vợ thà nh chồng, váºy mà đùng má»™t cái cẩu bá» Ä‘i hổng thương tiếc. Má tui trách cẩu hoà i mà cẩu thì cho rằng hổng duyên hổng nợ, lấy nhau là m sao ăn Ä‘á»i ở kiếp được.
Cáºu là trai phong lưu trong là ng. Chỉ phải gương mặt cẩu hÆ¡i bị rá»— hoa mè do hồi nhá» bị nổi trái rạ, nhưng cáºu lại có giá»ng hát mê ly khiến cho nhiá»u cô gái trong là ng mê mẩn.
Cáºu thưá»ng dắt tui Ä‘i rảo khắp vùng, nhà nà o có con gái là cẩu tìm cách ghé dzô. Khi thì cẩu nói nghe đồn gia đình cần ngưá»i là m gì đó, khi thì cẩu há»i có cần là m việc gì thì cẩu giúp cho. Váºy mà chá»— nà o cÅ©ng lá»t. Nhiá»u ông già bà cả thấy cẩu xăng xái, khen là ngưá»i lẹ tay lẹ miệng, rồi má»i tấp dzô bà n nháºu Ä‘ang diá»…n. Cáºu uống chất men như uống nước lạnh, có lúc khè khè như rắn lục, chá»§ nhà khen cẩu Ä‘iệu, nên thưởng thêm má»™t hai ly, cẩu hổng từ nan.
Rượu dzô, hÆ¡i men bốc hừng há»±c, cẩu bắt đầu hát, rồi tiệc tan cẩu lăn quay nằm luôn tại chá»—. Tui lỡ ở lỡ dzìa phải nằm im hổng dám cục cá»±a chá»› sao. Ãêm lÆ¡ tÆ¡ mÆ¡ Ä‘ang ngá»§ thì nghe có tiếng ngưá»i đến chăm lo cho cẩu, hé mắt ra tui thấy cô gái hồi lúc trong nhà , tui giả bá»™ ngá»§ mê để mặc cô gái săn sóc cẩu.
Hôm sau cáºu cháu dzìa, má tui há»i khi đêm cáºu cháu ở đâu. Cẩu cưá»i hì hì bảo vá»›i má : thì chị há»i thằng Tón nó nói cho biết. Má tui thuá»™c rà nh cái má»ng cá»§a cáºu nên cÅ©ng chẳng cần há»i han gì mà chỉ tắc lưỡi liên hồi : cáºu thì cái nết hổng chừa, e suốt Ä‘á»i hổng trả hết nợ.
Cái năm cáºu đến nhà ông cả Lắm, cáºu cÅ©ng dắt tui theo. Gặp cô gái ông cả, cáºu mê tÃt thò lò. Cáºu rá»§ rỉ vá»›i tui : chiến nà y tau quyết lấy dzợ. Tui chưa kịp nói gì thì cẩu đã thêm : nhưng mà hổng chắc má con tin, cáºu e bà ấy cà tá»ng để tuá»™t rÆ¡i, chắc cáºu Ä‘i bá» xứ.
Váºy rồi lần đó cáºu Ä‘i thiệt. Cẩu dzìa năn nỉ má tui hết mấy ngà y, má tui cứ sợ cáºu cà rỡn, Ä‘em lá»i nói chá»— ngưá»i lá»›n hổng xong, bị phiá»n trách khổ tâm, nên má tui cứ lảng ra. Cẩu chá» hoà i hổng đặng, nên chỉ nói má»™t lá»i chót vá»›i má tui : tại chị má»i Ä‘iá»u, rá»§i ra ngoà i tui có chết đâu là bởi chị. Má tui Ä‘au xót lắm, má»™t hai ngăn cẩu đừng Ä‘i, nhưng cẩu lại nói : tóc mai sợi vắn sợi dà i, lấy nhau chẳng đặng thương hoà i ngà n năm.. thì còn mặt mÅ©i nà o ở lại mà coi chiện ngưá»i ta.
Cẩu Ä‘i rồi, má tui ân háºn rõ. Suốt ngà y má cứ ngồi nhai trầu xỉa thuốc, trông ra tuốt ngoà i rặng cây xa. TÃa tui cứ xông xổng nói hoà i : bà thiệt dị, cẩu còn ở nhà năn nỉ ỉ ôi thì hổng chịu giúp, giá» cẩu Ä‘i lại ngồi đó á»§ ê.
Má tui nghÄ© chị em chỉ còn hai ngưá»i, già u em út khó em út, nhưng mà tại cái tánh cẩu lúc thiệt lúc chÆ¡i, là m sao biết hồi nà o cẩu nói năng đứng đắn mà quyết tâm góp lá»i. Trong là ng, má tui thưá»ng là ngưá»i là m mai là m mối chắc ăn nhứt, đám nà o qua bà n tay má tui cÅ©ng nên, sống vá»›i nhau đến đầu bạc răng long, nên má tui sợ.
Tin tức vá» cáºu Tám tui, khi giả khi thiệt, hổng biết đâu mà rá». Khi thì nghe cẩu trôi nổi theo bạn ghe Ä‘i chà i đâu tuốt miệt Năm Căn, Cái Nước; lúc lại nghe nói cẩu Ä‘i vá»›i gánh hát ở tuốt bên Cao Miên. Có ngưá»i Ä‘i buôn còn khoe được coi cẩu diá»…n tuồng, chèn Æ¡i mùi hết biết. Há» nói cẩu đóng vai Lương SÆ¡n Bá, Chúc Anh Ãà i coi nghiêm trang rá»±c rỡ quá, nhìn hổng ra. Ãến khi tuồng dzãng, vô háºu trưá»ng gặp cẩu má»›i rõ mưá»i mươi cáºu là kép ruá»™t cá»§a Ä‘oà n. Cáºu đối đãi vá»›i ngưá»i là ng nước vẫn như xưa, gặp nhau mừng rỡ lắm, song dặn dò dzìa đừng nói chi cho má tui biết. Bà má nghe chiện khóc ròng, hổng dè cáºu em để bụng quá lâu.
Chỉ có tui là thiệt thòi nhứt. Cẩu Ä‘i rồi hổng còn ai cho theo để được ăn ké. Má»—i lần ra ngồi bá» ao lại thấy nhá»› cẩu rất nhiá»u. Cẩu hay bà y cho tui cách câu sao cho cá mau giá»±t, rồi nướng cá ra sao cho dòn cho ngon, hai cáºu cháu hỉ hả vừa ăn vừa câu tiếp. Có báºn cáºu cháu Ä‘ang câu tán dóc thì cô Biếc Ä‘i ngang. Thấy cẩu, cổ thả lá»i thăm há»i : chèn Æ¡i anh Tám thong thả dữ ngồi câu cá thảnh thÆ¡i, chẳng bù cho em là m suốt ngà y hổng hết dziệc. Cáºu tui cưá»i khục khục : thì trá»i sanh đà n bà con gái để lo việc trên Ä‘á»i, còn tụi tui thân dà i vai rá»™ng, mó dzô thứ gì cÅ©ng hổng đặng, hổng nên, trá»i cho ở không chừng nà o hay chừng nấy.
Tui tưởng cô gái nghe dzáºy thỉ trổ giáºn, dè đâu cổ cưá»i á»n ẻn rồi Ä‘i luôn. Cáºu Tám tui hÃch hÃch khuá»·u tay nói vá»›i tui : đó, cháu thấy hôn, cổ chịu đèn rồi đó. Trá»i Ä‘ang sáng rưá»m, có ngá»n đèn nà o đâu mà chịu, tui ngÆ¡ ngác nhìn cáºu Tám như muốn được cẩu giải nghÄ©a thêm, nhưng cẩu nói : cái thằng ngu hết biết.
Cẩu Ä‘i rồi mà tui nà o có được tha tà o. Ãi đâu ai gặp cÅ©ng há»i thăm dzìa cẩu. Có cô còn vặn vẹo tra vấn tui có tin gì cá»§a cẩu hay biết cẩu ở đâu để cổ gởi thÆ¡ thăm. Tui Ä‘em chiện dzìa thưa vá»›i má, má rầy la : mà y đừng bà y đặt, con nÃt a dzô chiện ngưá»i lá»›n nghe mà y. Kỳ thiệt, tui có biết cẩu ở đâu mà cho há» cái nÆ¡i để há» gởi tin tức tá»›i. Nhưng chắc chắn là cáºu tui có duyên nên má»›i được má»i ngưá»i há»i tá»›i. Còn dziêng kẻ đón ngưá»i đưa. Hết dziên Ä‘i sá»›m dzìa trưa má»™t mình…
Lần nà y cẩu dzìa, tui hổng hay biết gì ráo. Tui vẫn ngồi ở bá» ao nhá»› cáºu như má»i hôm. Trá»i và o thu rồi là nh lạnh, tôi co ngưá»i chịu đựng chá»› hổng chịu bá» dzô. Chừng nghe tiếng cẩu há»i : thằng Tón đó hả cháu ? tui má»›i giá»±t mình.
Có thiệt hôn đây, cáºu Tám tui trở dzìa rồi à . Tui mừng phát khóc, nước mắt chảy ròng ròng. Cáºu Tám cÅ©ng thấy má»§i, là m bá»™ chê khen : cái thằng con trai mà mau nước mắt, là m như khéo dư giá»t lệ khóc ngưá»i ngà y xưa. Tui á»n ẻn nhìn lên cẩu, cà ng thấy thổn thức tâm can, nước mắt cà ng trà o ra dữ. Cẩu vá»™i xà tá»›i ôm lấy tui mà nói : thôi cho cáºu xin, chiến nà y dzìa cáºu ở vá»›i con luôn, hổng Ä‘i nữa. Tui lại cà ng khóc thà nh tiếng lá»›n. Cáºu Tám cứ xuýt xoa. Tui cố gắng lắm má»›i trách được cẩu : cáºu Ä‘i gì lâu dữ, đến giá» má»›i chịu dzìa. Cáºu quýnh quáng thấy rõ. Cáºu kéo tui và o lòng tay, rồi bất chợt hát lên : nÃn Ä‘i Tón cá»§a cáºu Æ¡i, buồn quăng cho lẹ để cưá»i lấy diên… Thế là tui cưá»i thiệt, cưá»i hả hê mà nước mắt cÅ©ng hổng khô kịp. Cáºu Tám xoa xoa lên đầu tui, trách yêu : con trai mà đa cảm, khổ con à . Tui sung sướng dụi dụi đầu và o bụng cáºu.
Tối bữa đó, tÃa má tui là m cÆ¡m đãi cáºu. Hai anh em khá» khà bên xị đế trong veo. TÃa tui vá»›i cáºu tui uống xây vòng, vừa hÃt hà vừa chắt lưỡi. Má tui ngồi theo dõi hai ngưá»i, má tui hổng ăn gì ráo, chỉ nhai trầu bá»m bẻm. Cáºu Tám hối má tui ăn luôn, nhưng má tui nói hai anh em cứ ăn Ä‘i cho dzui.
Trá»i tối dần. Bầy Ä‘om đóm bắt đầu bay ra láºp loè khắp chá»—. Cáºu Tám tui bắt đầu kể vá» những ngà y tháng xa biệt quê hương. Cẩu nói hồi nẳm gánh hát lên tuốt miệt Chắc Cà Ãao, định diá»…n cho đồng bà o ta ở đó coi cho đỡ nhá»› nhà . Nghiệt cái ba thằng thổ má»›i cáp duồn nên nhà nà o nhà ấy mình trần ráo nạo. Gánh hát tá»›i nÆ¡i, hổng có ai đón ai đưa, bụng đà o kép đói kêu trá»i kêu đất. Hổng lẽ tá»›i nÆ¡i rồi lặng lẽ ra dzìa, cáºu Tám tui hô hà o nhà tuồng sắm vai hát cho bà con coi miá»…n phà má»™t bữa để xẻ chia ná»—i mất tiá»n mất cá»§a cá»§a há». Oâng bầu thì ra chừng hổng chịu, nhưng kép đà o thì hoan hô ý kiến cá»§a cáºu tui. Thế là hổng cần sân khấu, hoá trang gì ráo, cáºu sướng lên cái tÃch Triệu Tá» Long Ä‘oạt ấu chúa. Cáºu tui đóng vai Triệu Tá» Long lẫm liệt uy nghi, hổng phấn son, áo mão gì ráo, chỉ huÆ¡ huÆ¡ đôi tay mà bà con ai cÅ©ng thấy rõ như cẩu đá giáp, cầm thương, vuốt giải áo, vùng vẫy chốn sa trưá»ng. Cáºu dzô hồ quảng rồi nói lối lia chia, cái giá»ng khà n khà n mà nghe thấu hồn khán giả. Có mấy bà già sụt sịt khóc, có nhiá»u cô gái thở dà i, còn các ông thì miệng cứ khen : hay…hay…giá»i. Ãêm đó khi vãng hát, cáºu như ngưá»i chiến sÄ© thắng tráºn quay vá», em nà o em nấy vồ váºp ôm lấy cáºu mừng mừng tá»§i tá»§i. Má tui nghe, hổng giằn được tánh nóng, nói đốp luôn : cáºu nói xạo có căn. Tiá tui ngăn lại : bà chỉ được cái tà i phá đám, để cẩu kể cho hết chiện Ä‘á»i. Cáºu Tám tui xem chừng cụt hứng, hổng còn ham kể tiếp, tÃa tui phải mau mau đưa ly đế cho cáºu nói : dzô, dzô Ä‘i cho có trá»›n.
Cáºu Tám tui bá»—ng xuống câu xá» : kỳ đó rồi con Ba Tẻ nhứt định Ä‘i theo em. Em cản sao nó cÅ©ng hổng chịu. Chừng ghe cá»§a Ä‘oà n Ä‘i má»™t đỗi xa rồi, em má»›i biết. Cô ta theo Ä‘oà n lo nấu nướng cho em, trước còn ngồi coi em vẽ mà y vẽ mặt, sau lần hồi cô đứng lo chiện sắm sá»a cho em. Cổ nói tÃch xưa kể ngưá»i nam kẻ lông mà y cho ngưá»i nữ, còn bây giá» cổ vì tình vì nợ mà theo nâng khăn sá»a túi cho em. Hai đứa ở dzá»›i nhau lu bù ngà y tháng, dzáºy mà rồi cái duyên hổng đặng, má»™t lần cổ lẳng lặng bá» gánh ra Ä‘i. Em như ngưá»i mất hồn, anh Tư. Buồn như mùa thu bứt lá, do đó mà em đà nh cÅ©ng bá» gánh quay dzìa.
Ãến lúc nà y má»›i nghe má tui thút thÃt. Má tui thương cẩu vất vả đưá»ng tình diên. Má tui nghÄ© cÅ©ng tại bà mà cáºu láºn Ä‘áºn tình trưá»ng. Má tui ngáºm tăm hổng còn dám chê cẩu xạo, mà tá»›i lui chỉ thấy má kéo cái khăn chặm chặm ở cuối mà y. Cáºu Tám tui cÅ©ng cảm động lắm, cẩu day qua nắm lấy tay má tui chặn lại : chị Tư đừng khóc là m em cÅ©ng muốn khóc theo. Chẳng qua nợ Ä‘á»i chưa trả hết, đưá»ng tình diên cÅ©ng lắm lúc gáºp ghá»nh, cÆ¡n sầu nà y lòng héo buồn tênh, đêm lữ thứ vá»ng hoà i tÆ¡ tưởng. Chèn Æ¡i, cáºu tui nói mà như Ä‘ang sắm tuồng. Tui mê mệt vá» những lá»i cá»§a cáºu. Hèn gì cô gái nà o chẳng để dạ ngẩn ngÆ¡ khi nghe cáºu than van đưá»ng tình trắc trở.
TÃa tui nãy giá» cÅ©ng như lịm. Cái xị đế đứng trÆ¡ trẽn im ru. Không khà chợt như nén chặt lại. Tui như ngưá»i bị ai đưa bà n tay chặn lấy cổ. Tui cố ngáp ngáp như con cá bị dÃnh lưỡi câu quăng lên bỠđất khô nằm đớp gió. Bất chợt trong khi má»i ngưá»i còn Ä‘ang chưa biết phải là m gì thì nghe cáºu Tám tui đã cất tiếng ngâm thÆ¡ : chim xa rừng thương cây, nhá»› cá»™i…Ngưá»i xa ngưá»i khổ lắm, báºu Æ¡i. GiỠđây báºu đã xa rồi, báºu gieo tiếng dữ cho Ä‘á»i đắng cay…
Tui ước gì có ai cho tui má»™t cây đà n nhị để tui được giúp cho câu thÆ¡ cá»§a cáºu Tám tui bay vút lên táºn trá»i. Nhưng mà không có cây đà n nà o hết, cho nên tui chỉ còn biết khóc thầm cho số pháºn cáºu tui.
Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam
Ãứa bé khóc chán, mệt má»i nên nằm thiếp Ä‘i trên tay cô gái. Ngưá»i mẹ trần thân vì đứa con nên cÅ©ng cảm thấy rã rá»i. Nhưng mưa thì vẫn không ngÆ¡i. Cả hai mẹ con cô gái và MÆ¡ Ä‘á»u bị mưa ướt thấm lạnh. Oâi cái đêm giáng sinh Chúa đến vá»›i trần gian sao mà bi thương đến váºy. Phải chăng thiên nhiên cÅ©ng cám cảnh cho chiến chinh Ä‘ang trà n đến vùng đất nhá» bé nà y và tiếng mưa, tiếng gió như những lá»i than vãn cho số pháºn con ngưá»i mong manh, sầu não.
Hai tấm phên cà ng lúc cà ng đẫm nước, lại thêm gió thốc liên miên khiến vẹo vá» nhiá»u hÆ¡n. MÆ¡ cố giữ để chúng không láºt lên, tay cà ng vá» khuya cà ng má»i nhừ mà vẫn không ká»m được. Có lúc MÆ¡ đã tưởng đà nh bá» chúng ra, nhưng nghÄ© đến đứa bé sẽ phải đằm mình dưới mưa thì MÆ¡ không dám thả, cứ như đánh váºt vá»›i trá»i đất, vá»›i bóng đêm.
Xóm nhá» chìm trong im lặng, hoặc có ai còn thức chăng cÅ©ng chỉ ru rú trong căn nhà cá»§a mình. Má»i ngưá»i như nÃn thở, như dấu bưng sá»± hiện hữu cá»§a mình, chỉ sợ má»™t tiếng ho hay má»™t giá»ng tằng hắng cÅ©ng khiến cho cái đồn bên kia nghe được mà nã sang những trà ng đạn dà i oan nghiệt. Chẳng ai còn muốn má»™t nạn tai nà o xảy đến vá»›i chòm xóm thê lương nà y. Bao nhiêu ná»—i Ä‘au đã dà y vò dân con cá»§a xóm đạo, còn gì nữa đâu để gây nên thêm ai oán não nùng.
MÆ¡ chợt nhá»› đến mẹ. Ãêm đã sâu lắm rồi, chẳng rõ mẹ còn thức hay chìm và o giấc ngá»§ cháºp chá»n cá»§a tuổi lão. Trong cái đêm mưa gió lạnh lẽo nà y, liệu mẹ có Ä‘ang bị cÆ¡n ho xé phổi nà o hà nh hạ triá»n miên. Cái ý tưởng dùng dằng ná»a muốn vá», ná»a muốn ở lại cùng mẹ con ngưá»i thiếu nữ Ä‘au thương khiến MÆ¡ cà ng thêm đắn Ä‘o, lo lắng.
May đâu, trá»i ngá»›t mưa dần. Những hạt nước chỉ còn li ti và thưa thá»›t. Ãể ý lắm MÆ¡ má»›i nháºn ra tiếng lá»™p độp trên tấm phên rá»i rạc và yếu hẳn Ä‘i. Rồi chỉ còn tháºt lác đác và chỉ khi có cÆ¡n gió thổi qua má»›i thấy tiếng rÆ¡i từ trên các cà nh xuống rà o rà o.
MÆ¡ đã tạm có thể đặt tấm phên xuống cÅ©ng vừa lúc hai cánh tay dưá»ng như không còn tuân theo mệnh lệnh từ óc đưa ra. MÆ¡ thở phà o lên như vừa trút được má»™t gánh nặng oằn vai. MÆ¡ quay qua thá» thẻ cùng cô gái : em phải vá», chị ạ. Khuya quá rồi, em ở lại vá»›i chị cÅ©ng đã lâu, em sợ mẹ em mong. Cô gái gục gục đầu trong tiếng sụt sịt, lần tìm bà n tay MÆ¡, nắm chặt lấy mà nói : mẹ con em nhá»› Æ¡n chị. Nếu đêm nay chị không đến vá»›i chúng em thì chắc là mẹ con em không là m sao tá»± xoay xở được. Có lẽ Chúa đã thương xót đến mẹ con em nên đã đẩy đưa chị đến an á»§i trong đêm thánh vô cùng nà y. Cầu xin Chúa sẽ gia ân che chở cho mẹ con chị. Những ngưá»i tốt bụng chẳng lẽ cứ nháºn mãi sá»± hẩm hiu. Nếu sau nà y có má»™t lần vui sướng, em nguyện suốt Ä‘á»i sẽ không quên được tâm hồn rá»±c sáng cá»§a chị trong đêm nay.
Nói rồi cô gái nấc lên, như cố nuốt ná»—i đơn côi, hắt há»§i cá»§a ngưá»i Ä‘á»i và o táºn cùng cõi lòng mình. Dù trong bóng đêm MÆ¡ cÅ©ng nháºn thấy là cô gái Ä‘ang khóc. Những giá»t nước mắt phải chăng là nguồn vui hay là má»™t sá»± trút bá» ná»—i Ä‘au Ä‘ang vò xé tâm hồn. MÆ¡ cứ để lặng cho cô gái khóc vì nhiá»u khi MÆ¡ nghÄ© rằng khóc cÅ©ng là má»™t cách để quẳng bá»›t Ä‘i ná»—i buồn phiá»n chất chứa.
Má»™t lần dùng dằng, hai lần tháºm thụt, ngưá»i Ä‘i không nỡ Ä‘i, ngưá»i giữ không dám giữ, cuối cùng rồi MÆ¡ cÅ©ng phải vá»™i vã bước ra. MÆ¡ không chạy trốn mà như ngưá»i chạy trốn, MÆ¡ sợ nếu cứ lần khân thì sẽ chẳng bao giá» chia tay được vá»›i túp phên.
Mưa đã dứt hẳn. Trên ná»n trá»i nhá» nhá» má»™t con trăng lẻ loi không sáng nổi. MÆ¡ bước Ä‘i trong tâm trạng cá»§a má»™t ngưá»i vừa thức ra khá»i má»™t giấc mÆ¡. Cả xóm vẫn miên man trong má»™t sá»± im lìm đè nén, chân MÆ¡ bước Ä‘i cứ lâng lâng như vừa nhấp má»™t tà rượu cay.
(còn tiếp)
Gần đây nhất, ngưá»i ta cho biết McDonald vá»›i chữ M nổi tiếng là hình ảnh tiêu biểu cho nước Mỹ, nhưng thức ăn McDonalds có là nh mạnh hay không? Năm ngoái có phim tà i liệu Super Size Me, đỠcáºp đến lối ăn uống ngà y nay cá»§a phần đông dân chúng Hoa Kỳ, mà đặc biệt nhà hà ng thá»±c phẩm McDonald được Ä‘em ra là m thà dụ, chúng ta hãy thá» Ä‘i sâu và o cuốn phim nà y, vì cá»™ng đồng Việt Nam chúng ta, sau bao năm cư trú ở Mỹ đã chịu Ãt nhiá»u ảnh hưởng lối ăn uống cá»§a quê hương thứ hai.
Cùng vá»›i quyển sách bán chạy liên tiếp trong hai năm "Fast Food Nation" cá»§a Eric Scholosser, phim Super Size Me năm 2004 cá»§a Morgan Spurlock, má»™t ngưá»i chuyên vá» phim ngắn tà i liệu, đã là m dân Mỹ suy nghÄ© vá» thá»±c phẩm fast food, nhanh, tiện, rẻ và ngon, ra Ä‘á»i đầu tháºp niên năm mươi, nay là má»™t phần Ä‘á»i sống cá»§a há». Ãã đến lúc ngưá»i dân thay đối cách ăn uống hà ng ngà y, cÅ©ng như cho các công ty nhà hà ng bán Fast Food phải sá»a đổi cách sản xuất thá»±c phẩm.
Anh đạo diá»…n trẻ cÅ©ng là diá»…n viên chÃnh, Morgan Spurlock lấy ý từ mẩu tin cho biết có hai thiếu nữ bị bệnh máºp phì đã kiện công ty tiệm ăn McDonad vá» sá»± lên cân vÄ© đại cá»§a mình. Cô 14 tuổi, cao 4 feet 10, nặng 170l bs, và cô 19 tuổi, cao 5 feet 6, nặng 270 lbs. Công ty nhà hà ng McDonald bà o chữa rằng thức ăn cá»§a há» rất là nh mạnh. Thế nên anh là m Spurlock, 33 tuổi, đã lấy chÃnh mình ra thà nghiệm, xem bệnh máºp phì ở Mỹ có phải phần nà o là trách nhiệm cá»§a các nhà hà ng fast food hay chăng? NghÄ© có vô lý không chứ: Ä‚n nhiá»u, bị máºp là trách nhiệm cá»§a chÃnh mình, sao lại Ä‘i kiện ngưá»i khác? Thức ăn cá»§a các nhà hà ng fast food có là junk food, thức ăn tầm báºy, tầm bạ như các nhà dinh dưỡng đã khuyến cáo bao nhiêu năm nay?
Trong tháng thà nghiệm, Spurlock sẽ không được ăn thức ăn gì khác hÆ¡n là thức ăn tại nhà hà ng McDonald. Anh sẽ ăn cả ba bữa, Ä‘iểm tâm, trưa, và bữa ăn tốị Anh phải thá» hết tất cả các món trong thá»±c đơn Ãt nhất là má»™t lần. Nếu ngưá»i bán hà ng tại McDonald há»i anh “Do you want to super sizẻ†- nghÄ©a là : anh có muốn tăng lượng ăn cá»§a anh không? Thì anh phải trả lá»i có. Super Size là má»™t khuyến khÃch thương mại cá»§a công ty McDonalds, chỉ thêm má»™t số tiá»n nhá» thôi, ngoà i món chÃnh, bánh mì kẹp hamburger, thá»±c khách sẽ được tăng thêm phần ăn french fries - khoai tây chiên - và nước ngá»t cỡ lá»›n nhất.
Ãể thấy rõ sá»± thay đổi cá»§a sức khá»e và thân thể mình sau tháng thà nghiệm, Spurlock đã là m má»™t khám bệnh tổng quát vá» sức khoẻ. Anh đến ba ông bác sÄ©: BS ná»™i khoa, BS vá» tim, và BS vỠđưá»ng ruá»™t. Tất cả Ä‘á»u tuyên bố anh khoẻ mạnh: Huyết áp bình thưá»ng, lượng cholesterol dưới mức ấn định. Anh còn Ä‘i đến má»™t dinh dưỡng viên để tham khảo ý kiến. Spurlock nặng 185 lb, chiá»u cao 6 feet 2, như váºy sức nặng cân đối vá»›i chiá»u caá» Lượng mỡ (tryglyceride) trong ngưá»i anh bình thưá»ng. Có thể nói anh Spurlock là ngưá»i có sức khoẻ trên trung bình. Các bác sÄ© có khuyến cáo rằng, ăn thức ăn cá»§a fast food trong má»™t tháng như váºy là không tốt, cholesterol có thể tăng, nhưng chắc không đến nổi nà á»
Trong hà nh trình má»™t tháng ăn toà n thức ăn fast food cá»§a anh Spurlock, khán giả sẽ được biết nhiá»u dữ kiện vá» kỹ nghệ nà y, cÅ©ng như thói quen ăn uống cá»§a thiếu niên Hoa Kỳ tại trưá»ng há»c, nó đưa dẫn đến thói quen ăn uống sau nà y, cá»§a má»™t thế hệ bị ảnh hưởng và o thá»i đại ăn nhanh, ăn thức ăn không là nh mạnh, tức junk food. Trước hết là những con số:
- Trong má»™t tháng 30 ngà y, các tiệm ăn McDonald đã phục vụ thá»±c khách tại Hoa Kỳ nhiá»u hÆ¡n tổng số dân cả nước Tây Ban Nha!
- 60 phần trăm ngưá»i Mỹ bị máºp phì, và không táºp thể dục Ä‘á»u.
- Mỗi ngà y, 40 phần trăm dân Mỹ đi ra ngoà i ăn tiệm.
- Các trẻ em dá»… dà ng nháºn ra chú há» Ronald McDonald, mà lại không nháºn ra vị tổng thống đầu tiên, George Washington.
- Má»™t ly nước soda cỡ lá»›n nhất hiện nay tại Hoa Kỳ là cá»§a tiệm 7-11, ly soda chứa ½ gallon nước ngá»t, vá»›i lượng đưá»ng là 48 muá»—ng! (1 bình sữa lá»›n cả nhà uống 1 tuần là 1 gallon). Váºy má»—i ngà y uống 2 ly coke cỡ lá»›n thì quý vị có thể ước được có bao nhiêu lượng đưá»ng trong ngưá»i chứ! Vá»›i đà ăn uống như thế nà y chắc hẳn má»™t đứa bé lá»›n lên sẽ bị bệnh tiểu đưá»ng.
- Lượng Super Size: Một bịch khoai tây chiên là ½ lb, cộng thêm 1 ly soda 32-ounce, nghĩa là ¼ gallon (¼ bình sữa khổ gia đình).
- Số tiá»n dân Mỹ bá» ra hà ng năm để diet -xuống cân- nhiá»u gấp hai số tiá»n tham gia các chương trình thể dục, thể thao. Ãúng ra ngưá»i ta xá» dụng má»i phương cách xuống cân có trên thị trưá»ng, trăm thứ thuốc, trăm cách thức nhịn ăn, và thể dục, thể thao là phương pháp cuối cùng.
Nước Hoa Kỳ hãnh diện là má»™t nước lá»›n, cái gì cÅ©ng to lá»›n, cầu cống, đưá»ng xá, tiện lợi nhất. Và tá»›i ngà y nay cÅ©ng là xứ đứng đầu vá» bệnh máºp phì, má»™t căn bệnh Ä‘ang đà đi lên có thể vượt thuốc lá trong tương lai vá» nguyên do gây tá» vong trên đất Mỹ. Dữ kiện cuốn phim đưa ra tháºt đáng lo ngại.
Trở lại anh Spurlock và cuá»™c thà nghiệm. Ngà y đầu anh ăn ngon là nh, McMuffin, Big Mac hạp khẩu vị cá»§a anh. Ãến ngà y thứ hai, anh được má»i ăn super size. Phần ăn quá nhiá»u, mất 20 phút anh má»›i ăn xong, mà sau đó anh lại ói hết những gì anh vừa má»›i ăn. À, cái gì cÅ©ng đòi há»i thá»i gian để thÃch ứng. Sau ba ngà y, cÆ¡ thể anh hết phản đối tÃch cá»±c, anh không còn ói, má»a nữa. Sau chục ngà y thì anh cảm thấy thèm, cần những thức ăn cá»§a tiệm fast food, tuy rằng trong tháng đó, nhiá»u lần anh cảm thấy Ä‘au bụng, ngưá»i ểu á»i, có có hôm bị nhức đầu, hôm thì cảm thấy khó thở phải Ä‘i khám bác sÄ©. Anh không còn năng sức như trước đây. Cô bồ cá»§a anh thú tháºt, năng sức tình dục cá»§a anh Spurlock giảm Ä‘i.
Spurlock trở lại khám bác sÄ© và tham khảo vá»›i cô dinh dưỡng 3, 4 lần trong tháng. Từ 185.5 lbs, anh lên 194 lbs, rồi 203 và cuối cùng 210 lbs. Lượng mỡ trong ngưá»i má»›i đáng sợ, lên vút 18%, cholesterol lên 230, hÆ¡n mức ấn định. Ãến các bác sÄ© cÅ©ng không ngá» thức ăn fast food có ảnh hưởng xấu đến như váºy. Tá»›i ngà y 21, cholesterol anh nhảy vá»t, lượng mỡ tăng, anh bị khó thở, và các bác sÄ© khuyến cáo nên ngừng cuá»™c thà nghiệm!
Thá»±c phẩm chúng ta mua tại chợ, tại các nhà hà ng ăn khác thế nà o vá»›i thá»±c phẩm cá»§a các tiệm ăn fast food? Các nhà hà ng Fast Food quảng cáo rằng há» cÅ©ng mua từ lò thịt tươi, khoai tây lấy từ cánh đồng vừa má»›i gặt hái xong. Váºy Ä‘iá»u khác biệt là cách chế biến trước khi thá»±c phẩm “tươi†đó đến tay ngưá»i tiêu thụ. Há» phải bá» chất bảo tồn – preservative- để thá»±c phẩm giữ được lâu. Những công ty lá»›n đỠxuất ra ngân khoản lá»›n để nghiên cứu cách chế biến thá»±c phẩm là m sao cho thá»±c khách thấy thèm, và trở lại ăn hoà i, mà không nghiên cứu chi vá» tÃnh cách là nh mạnh cá»§a thá»±c phẩm. Trước năm 1990, McDonald đã chiên món khoai tây nổi tiếng cá»§a há» vá»›i dầu trá»™n vá»›i mỡ bò. Sau nà y há» thay đổi vì bị chỉ trÃch. Ngoà i ra, thá»±c phẩm được chá»n từ những thịt bò hay gà mà phẩm chất đáng nghi ngá». Lấy thà dụ món gà xây McNugget mà trẻ con rất thÃch. Lúc đầu McNugget được là m bằng thịt gà từ các con gà mái đã già , không còn sản xuất trứng nữa, sau nà y công ty dùng các con gà mái vú bá»± bất thưá»ng (có lẽ háºu quả ăn thức ăn nhiá»u hormone), xây nhuyá»…n, bá» preservative và o, chiên xong thì bá» và o tá»§ dông lạnh, rồi má»›i phân phối tá»›i các nhà hà ng.
Spurlock công nháºn sau mấy tuần ăn McDonald, cÆ¡ thể anh thấy thèm các thức ăn, vì các thức ăn có nhiá»u gia vị, có chất đưá»ng, mỡ dá»… lôi cuốn. Những trẻ em đã được ăn thá»±c phẩm fast food lúc bé, lá»›n lên quen vá»›i khẩu vị đó và khó lòng bá».
Theo chân Spurlock Ä‘i má»™t vòng cà c trưá»ng há»c khắp nước Mỹ, chúng ta thấy ảnh hưởng cá»§a fast food mạnh như thế nà o vá»›i thanh thiếu niên Hoa Kỳ. Ká»· nghệ thá»±c phẩm bảo trợ số tiá»n lá»›n cho ngà nh giáo dục tại Hoa Kỳ, nhưng vá» sau đó há» không những lấy lại phần vốn, mà lá»i to qua các máy bán nước soda, các máy bán thức ăn junk food – bánh ngá»t, kẹo, khoai tây chiên giòn, chip vvv ... Thá»±c phẩm fast food đã in và o đầu trẻ em, qua các bà i hát vui vui nhá»™n nhá»™n mà trong đó có các chữ pizza, McDonald, hot dog, v.v... được láºp Ä‘i láºp lại nhiá»u lần! Thế nhưng không phải chúng ta không thể thay đổi được thói quen cá»§a trẻ em. Có trưá»ng há»c đã mướn nhà hà ng trong vùng tá»›i nấu nấu ăn là nh mạnh cho buổi ăn trưa cá»§a các em. Phần ăn không gì xa hoa, khó nấu, cÅ©ng mì pasta, rau Ä‘áºu tươi, bánh mì là m trong ngà ỵ Má»™t thá»i gian sau thấy kết quả khả quan, các em có nhiá»u năng sức hÆ¡n, tánh nết thay đổi, đằm tÃnh hÆ¡n, khoẻ mạnh và vui vẻ hÆ¡n vì cÆ¡ thể các em Ãt chất lượng đưá»ng, mỡ mà nhiá»u vitamin C .
Tại sao lại quy lá»—i cho các nhà hà ng bán fast food, mà không là các tiệm ăn thông thưá»ng? Xin thưa các tiệm ăn đã có từ các thế hệ trước, và thá»i đó rõ rà ng dân Mỹ không bị máºp phì như bây giá». Mấy tháºp niên trước, thế hệ cá»§a anh Spurlock lúc bé cÅ©ng Ãt khi Ä‘i ăn tiệm, vả lại các nhà hà ng fast food chưa má»c tứ tung khắp nÆ¡i. GiỠđây chỉ trên má»™t khoảng đưá»ng hai miles, từ subway đến sở là m, Spurlock Ä‘i ngang qua ba tiệm McDonald. Qua phá»ng vấn vá»›i những thanh thiếu niên trẻ, các bà mẹ trẻ thì hỠăn tại nhà hà ng Fast Food, khoảng hai lần má»™t tuần, các thanh niên trẻ tá» rõ niá»m Ä‘am mê vá»›i các nhà hà ng fast food, các bà mẹ trẻ thì bảo là không có thì giá».
Vụ hai cô gái kiện nhà hà ng McDonald đã bị toà huá»· bá». HÆ¡n thế nữa, kỹ nghệ thá»±c phẩm đã váºn động được quốc há»™i thông qua nghị luáºt "Cheeseburger", bảo vệ các nhà hà ng fast food được miá»…n nhiá»…m bởi những vụ kiện “thức ăn fast food là nguyên do là m thá»±c khách bị máºp phì .â€
Thế nên, giỠđây trách nhiệm chá»n lá»±a thức ăn lại trở vá» vá»›i cá nhân cá»§a từng ngưá»i, vá»›i trẻ em Ä‘ang tuổi Ä‘i há»c là các báºc phụ huynh, là cá»§a các nhà giáo dục, trưá»ng há»c có lương tâm. Tuy những quảng cáo hấp dẫn có đầy rảy trên đưá»ng phố, các xa lá»™, trên máy truyá»n hình, những nhà hà ng fast food có sân chÆ¡i lôi cuốn, các nhà hà ng có mặt khắp nÆ¡i, trưá»ng đại há»c, sân ga, phi trưá»ng, tại má»—i góc đưá»ng lá»›n, chúng ta không thể quy trách nhiệm cho há», mà chúng ta phải biết giáo dục trẻ con, chịu khó mua thức ăn vá» nấu cho con ăn. Không phải ăn thịt bò là độc, thịt bò hamburger bán tại các tiệm ăn (không phải là fast food), tại chợ là thịt bò tươi, được bằm và sẻ thà nh từng miếng tròn, có nhiá»u loại (trá»™n vá»›i thịt gà tây), rất dá»… là m, giúp cho trẻ con có thức ăn là nh mạnh, hợp khẩu vị, tươi, và tốt cho cÆ¡ thể. Trẻ con hay ngưá»i lá»›n không nên uống nước ngá»t thưá»ng xuyên, nên thay bằng nước trái cây bà y bán đầy trong chợ.
Ãiá»u quan trá»ng mà chúng ta rút ra từ phim Super Size Me là : Ngoà i phẩm chất tốt cúa thá»±c phẩm, còn vấn đỠsố lượng nữa. Tại sao lại có Super Size cÆ¡ chứ! Ai cần ăn đến má»™t ná»a pound khoai tây chiên? CÆ¡ thể có cần uống má»™t lượng đưá»ng nhiá»u như thế và o ngưá»i không?
Tháºt ra thì quyển sách Fast Food Nation (Eric Schlosser) đỠcáºp đầu bà i viết má»›i là quyển sách tiên phong, vá»›i đầy đủ dữ kiện vá» kỹ nghệ fast food. Nhưng nếu quý vị không có thì giá» thì xem phim là bước đầu giúp quý vị có cái nhìn khác vá» fast food. Quý vị cÅ©ng sẽ tá»± vấn: Trách nhiệm mua thá»±c phẩm có phải chỉ thuần ở trong tay cha mẹ, ngưá»i tiêu thụ, mà chÃnh ra cÅ©ng là phần trách nhiệm cá»§a những công ty bán thá»±c phẩm nữa cÆ¡! Ãã là má»™t cá»™ng đồng, má»i ngưá»i Ä‘á»u có phần trách nhiệm hết!
Sau khi cuốn phim cá»§a Morgan Spurlock ra mắt lần đầu tiên tại Há»™i Ãiện Ảnh Sundance Film Festival, các nhà hà ng McDonald đã huá»· bá» chương trình Super Sizẹ
Thá»±c đơn cá»§a McDonald cÅ©ng thay đổi Ãt nhiá»u trong quá trình thương mại cá»§a há» Chúng ta là những ngưá»i tiêu thụ, là những ngưá»i có quyá»n đòi há»i, chúng ta đòi há»i bằng sá»± nháºn thức đâu là thá»±c phẩm tốt cho cá nhân ta và gia đình, bá»›t mua thức ăn tại McDonald và các tiệm fast food khác. Trên thị trưá»ng đã có nhiá»u nhà hà ng, chợ nháºn thức được nhu cầu yêu thÃch thức ăn là nh mạnh cá»§a các bà mẹ ông bố báºn rá»™n. Rất nhiá»u chợ có thức ăn ướp sẵn gia vị, chỉ cần mua vá» bá» lò. Hệ thống tiệm ăn fast food In-N-Out tại Califonia quảng cáo là tiệm không có tá»§ lạnh, nghÄ©a là thức ăn cá»§a há» tươi, phải sá» dụng trong ngà y, không thì đổ Ä‘i. Hãy tránh mua nước soda hà ng tá vá» chất trong nhà để xe, trẻ em dần dần quen và không đòi nước soda nữa. (Lâu lâu Ä‘i xa uống má»™t tà không sao).
Vá» phần thá»±c phẩm đông lạnh tại chợ Việt Nam, chúng ta cÅ©ng nên để ý đến các thá»±c phẩm được gởi từ xa đến, chắc chắn là có chất preservative, những miến chả giò bằng hai lóng tay, không hiểu chứa đựng thức gì trong đó, chìm trong chảo dầu nóng để chiên dòn, ngưá»i viết đã thá» má»™t lần, và thấy hình như mình nuốt má»™t khoanh bánh tráng láng dầu mà chất lượng không có gì .
Phạm vi bà i nà y có giá»›i hạn, ngưá»i viết rất mong quý vị hãy mướn phim vá» xem để thấy rõ tầm quan trá»ng cá»§a thá»±c phẩm chúng ta bá» và o thân thể chúng tạ Phim đã ra DVD.
10/01
(truyện ngắn 3 kỳ)
Ta sẽ đến đứng bên bỠnước cũ
Má»™ng xanh ngần giáºy nối má»™ng em xưa
Bùi Giáng
Tiếng chuyện vãn cá»§a nhóm đà n bà ở dưới vạn đò Ä‘i chợ vá» là m ôn Thiên chợt tỉnh giấc mê ngà y ... Ôn Thiên ni thiệt, ra tuốt ngoà i sông mà ngá»§ nướng. Ôn nằm trên nắng dưới nước như rứa coi chừng bị Ä‘au thương hà n đó nghe... Ôn Thiên răng mà giống như ngà y cà ng lẩn từ cái hồi ôn há»a sÄ© Việt kiá»u chết tá»›i chừ... Tá»™i nghiệp, Ä‘i Ãông Ä‘i Tây cho bưa rồi vá» cái xó ni mà chết má»™t mình... Ôn Thiên ầm ừ và i tiếng khản nghẹt trong cổ há»ng chừng như để trả lá»i câu quở trách cá»§a mấy mụ o dưới đò thiếu chuyện nói. Ãầu óc ôn bá»nh bồng vá»›i ý nghÄ© hình như mình đã nằm yên ở vị thế nà y từ lâu lắm. Cảm giác nóng rát trên mặt trên ngá»±c vì ánh mặt trá»i trưa gay gắt khiến ôn muốn chuồi ngưá»i hẳn và o lòng nước mát. Ôn biếng lưá»i nằm yên lắng nghe tiếng mái chèo khua xuôi ngược trên sông, lắng nghe từng con sóng nhá» thì thầm vá»— vá» quanh thân thể mình. Chỉ có dòng sông má»›i thấu hiểu được ná»—i lòng ngưá»i sống Ä‘á»i khốn khó, nổi trôi theo định mệnh u hoà i cá»§a nó. Ôn mưá»ng tượng tá»›i đôi bá» sông mãi ngó vá» nhau, cách biệt má»™t giòng trôi, thất vá»ng lỡ là ng. Sá»± cách biệt cá»§a đôi bá», thá»i gian, kiếp ngưá»i, cÅ©ng Ä‘au lòng như đắng cay không nói hết.
Ông Trá»i khiến ôn mù lòa quẩn quanh má»™t chổ lại cắt cá»› bắt phải là m chứng nhân câm nÃn cho biết bao chuyện thương tiếc lỡ là ng. Phải chi hai mẹ con ngưá»i đà n bà ghé bến Tuần sá»›m hÆ¡n đôi ba ngà y hay ngưá»i há»a sÄ© sống thêm mươi hôm nữa. Phải chi... Ôn Thiên nghÄ© tá»›i hình ảnh cha con trùng phùng sẽ không bao giá» có trong sá»± thá»±c mà cảm thấy lòng dạ mình Ä‘au như xé. Ôn đã giữ yên lặng để được nghe tiếng cưá»i trà n ngáºp niá»m vui cá»§a ngưá»i mẹ và đứa con gái nhá» nô đùa trên bến sông. Ãể rồi, buổi sáng hôm sau, khi há» Ä‘i rồi, ôn lại băn khoăn tá»± trách vá» sá»± im lặng cá»§a mình.
Hai mẹ con ngưá»i đà n bà Việt kiá»u đến thăm bến Tuần chỉ mấy ngà y sau khi ngưá»i há»a sÄ© qua Ä‘á»i. Trên quảng đưá»ng ngắn từ quán nước vá» nhà trá», tiếng trò chuyện bằng ngôn ngữ ngoại quốc thánh thót như chim cá»§a hai mẹ con chen lẫn trong tiếng cưá»i khúc khÃch cá»§a cô gái nhá» khiến ôn Thiên trong giây phút quên cả muá»™n phiá»n. Ngưá»i mẹ nhanh nhân sánh bước vá»›i ôn Thiên.
- Xin lổi bác Hai. Cháu nó nói tiếng Việt không rà nh lắm. Cháu vừa há»i tôi, mắt bác Hai như váºy mà sao bác Ä‘i nhanh hay quá?
- Chỉ má»™t khúc đưá»ng ngắn, Ä‘i tá»›i Ä‘i lui má»—i ngà y cả sáu mươi năm ni nên chi quen rồi O Æ¡i.
Ôn Thiên đưa hai mẹ con và o căn phòng khang trang duy nhất cá»§a quán trá», nÆ¡i ngưá»i há»a sÄ© đã sống mấy tháng cuối cùng cá»§a cuá»™c Ä‘á»i. Ngưá»i đà n bà vui vẽ giúp ôn Thiên trãi xếp lại chăn chiếu trong phòng. Lắng nghe giá»ng nói miá»n Nam hồn nhiên vui tai cá»§a ngưá»i khách trá» là m ôn Thiên cÅ©ng trở nên bặt thiệp góp chuyện.
Tiếng ngưá»i đà n bà nói như reo từ phÃa cuối phòng nÆ¡i treo tranh cá»§a ngưá»i há»a sÄ© quá cố.
- Sao nhà trá» có nhiá»u tranh cá»§a há»a sÄ© Lê váºy bác Hai? Ông ta ở Úc mà ná»—i tiếng qua táºn bên Mỹ đó bác. Ủa, có má»™t tấm hình như Ä‘ang vẽ dỡ dang ...
Nghe nhắc tá»›i bạn, ôn Thiên chợt buồn đến lạc giá»ng.
- Ôn Lê vá» thăm quê ở Huế, rồi lên Tuần mấy tháng, uống rượu vẽ tranh. Ôn há»a sÄ© chết đột ngá»™t vì bệnh tim, chẳng kịp vẽ cho xong bức tranh ôn nuôi dưởng trong đầu suốt má»™t Ä‘á»i lưu lạc.
Giá»ng ngưá»i đà n bà chùng xuống ngáºm ngùi.
- Tá»™i nghiệp quá! Thuở sinh thá»i cá»§a cha mẹ, cháu nhá»› không há» nghe cha hay mẹ đỠcáºp gì đến há»a sÄ© Lê nhưng có lẽ há» có quen biết nhau. Má»™t lúc nà o đó thá»i son trẻ. Nhà cha cháu để lại bên Mỹ vẫn còn treo bức tranh thiếu nữ bên sông cá»§a há»a sÄ© Lê ký tặng mẹ. Bức há»a cÅ© , tương tá»± như bức Ä‘ang vẽ dở dang, nhưng mà u sắc thì tươi thắm chứ không xám chìm ảm đạm thế nà y.
Ôn Thiên đứng lặng ngưá»i, đôi há»m mắt phá»§ mây đục nhướng lên cố nhìn ngoái và o vùng trà nhá»› in hằn từng phiến tÃch âm động khóc cưá»i cá»§a những ná»—i Ä‘á»i sa chân bước qua bến Tuần má»™t ngà y má»™t đêm nà o đó.
- Mẹ con O vỠbến Tuần thăm ai rứa?
- Mẹ cháu mất đã hai mươi năm, còn ông Ngoại cá»§a bé Thu qua Ä‘á»i gần ba năm rồi. Trước ngà y mất, ông trăn trối ân háºn đã không vá» thăm lại bến Tuần má»™t lần. Ông nói bến Tuần là nÆ¡i cha mẹ gặp nhau rồi thà nh vợ chồng. Thá»i đó ba cháu là sÄ© quan quân đội miá»n Nam.
- Tui Ä‘ui mù loanh quanh ở đây suốt Ä‘á»i, có khi đã gặp cha mẹ O rồi mà không nhá»›. Rứa chá»› mẹ O tên chi ?
- Ba thế hệ, ba mùa. Mẹ là mùa Ãông, gởi gắm mùa Xuân cho con gái. Tá»›i phiên cháu, Hạ nghe con trai quá, hÆ¡n nữa vùng cháu định cư ở Mỹ mùa Thu đẹp lắm, lá rừng phong đỠối in hình xuống mặt hồ gương lắng Ä‘á»ng mây trá»i.
- Có giống mà u đỠcủa bông phượng không O? Tui chỉ còn sót lại mà u đỠcủa phượng trong trà nhớ. Và mà u xanh của lá...
Ôn Thiên thẩn thá» bước ra cá»a. Gió từ sông thổi ruồng qua hiên trống, mát mùi hÆ¡i nước. Hình như có cÆ¡n mưa từ nguồn vá» bay tạt qua đây mang theo tiếng cưá»i cá»§a đôi tình nhân lồng lá»™ng suốt dá»c má»™t chiá»u sông dà i đăng đẳng mấy mươi năm. Hình như có giá»t lệ lắng Ä‘á»ng trong bóng tối cá»§a đôi mắt khép, sâu hút ká»· niệm. Ôn Thiên nuốt tiếng thở dà i, quay vô nhà lần tìm chiếc dù, đưa cho cô gái nhá».
- Cháu đói bụng chưa ? Che dù cho mạ kẻo mưa ướt. Ra quán, vừa ăn vừa coi mưa, nói chuyện nhà .
Ãứa bé che tay, thầm thì và o tai mẹ. Ngưá»i đà n bà tát yêu và o má con, méc vá»›i ôn Thiên.
- Bé Thu vừa nói với cháu là ông Hai nên nói là nghe mưa thì mới đúng. Con bé nà y là lắc thiệt mà ...!
Bà n tay chai sạn ôn Thiên ngại ngần run rẩy xoa lên mái tóc mịn mà ng cá»§a đứa bé. Ôn nhá»› tá»›i đứa con chưa kịp ra Ä‘á»i đã phải đà nh cuá»™c vÄ©nh ly.
- Cha mi! Ôn ni coi mưa bằng hai lổ tai mấy chục năm ni không sót má»™t giá»t.
Ngưá»i đà n bà nhìn mưa giăng sa mù lên mặt sông, biệt tăm dáng núi. Những con đò mong manh như lá co ro nép và o nhau nhá» nhoi tá»™i nghiệp trên giòng nước bất chợt mênh mông . Bà bá»—ng nhá»› quay quắt ngưá»i mẹ hẩm hiu vắn số, nhá»› tá»›i ngưá»i cha cam chịu sống Ä‘á»i cô đơn , trải lòng hy sinh cho con gái. Số pháºn nà o đã khiến mẹ cha tất tả qua đây, tình cá» nà o đẩy đưa há» gặp nhau nÆ¡i bến giang đầu rồi dắt dÃu nhau theo giòng mệnh hệ nổi trôi ? Trong cÆ¡n mưa chiá»u từ má»™t đầu sông xa lạ, quá khứ Ä‘á»i ngưá»i trở vá» bồi hồi gá» nhịp như tiếng mưa Ä‘ang thánh thót rÆ¡i Ä‘á»u trên mái lá. Lướt thướt theo là n mưa bay là hình ảnh từng chặng Ä‘á»i thương khổ cá»§a mẹ cha. Tháng ngà y con thÆ¡ dại trong lòng quê ná»™i, êm Ä‘á»m như cây trái sông nước miá»n Nam. Năm tháng long Ä‘ong cÆ¡ cầu mẹ vất vã nuôi con, nuôi chồng, trong trại cải tạo. Cái chết oan khiên cá»§a mẹ trên đưá»ng vượt biển. Cuá»™c sống trầm lặng cá»§a cha trong suốt quãng kiá»u cư, chấm dứt bằng căn bệnh trầm kha đã hà nh hạ đớn Ä‘au thân xác ông năm cuối Ä‘á»i. Hình ảnh ká»· niệm như khúc phim quay cháºm trong sướt mướt mưa chiá»u, báºt thà nh tiếng nấc kêu thương nghẹn chìm câu chuyện kể.
Ngưá»i đà n bà ôm con và o lòng, cất tiếng cưá»i nhẹ, cố dằn cÆ¡n xúc động.
- Trá»i nước ở đây buồn quá, có lẽ con ngưá»i cÅ©ng Ä‘a cảm Ä‘a sầu lắm, phải không bác Hai?
- Thì lúc buồn, khi vui. Như tiếng khóc, tiếng cưá»i, tui vẫn nghe vẫn nhá»› tá»›i má»—i ngà y. Mãi rồi quen Ä‘i. Như O thấy tui cứ lần rãi Ä‘i ra Ä‘i vô má»—i sáng má»—i chiá»u, rứa mà đã sáu mươi năm trên bãi sông quạnh quẽ ni.
Mưa vẫn rÆ¡i. Ôn Thiên ngồi lặng hồn nghÄ© tá»›i sá»± lỡ là ng cá»§a thá»i gian, nÆ¡i chốn. CÅ©ng chiếc ghế kia, chỉ và i ngà y trước đây, ngưá»i há»asÄ© đã ngồi thương tiếc Ä‘á»i mình qua men rượu. Thôi thì cái chi rồi cÅ©ng có nguồn cÆ¡n. Cho dù là tiếng con khóc nhá»› cha mẹ hôm ni hay tiếng ngưá»i thương khóc số phần nhÆ¡n duyên mình ba bốn mươi năm trước. Tá»™i nghiệp là má»—i con ngưá»i phải đà nh theo ngã rẽ không vừa ý. Ôn Thiên nghÄ© tá»›i mưá»i mấy năm luân lạc cá»§a ngưá»i mẹ. Ôn cảm kÃch mối tình cao thượng cá»§a ngưá»i sÄ© quan miá»n Nam. Ôn không thể là m chi khác hÆ¡n là trân qúi mối tình phụ tá»
cá»§a ngưá»i cha đã suốt Ä‘á»i hi sinh cho con, tình cảm mà suốt Ä‘á»i ôn chỉ là tưởng mÆ¡ vô vá»ng.
- Thôi, mẹ con O đói thì kêu cÆ¡m ăn Ä‘i nghe. Ãể tui vá» gói bức hình tá»± há»a cá»§a ôn há»a sÄ© Lê tặng lại O Ä‘em vá» Mỹ treo kế bên bức tranh con gái bên sông cho vui.
*
* *
Lúc nhóm đà n bà đi chợ chiá»u ngang qua bến sông phác giác ôn Thiên nằm mê man, ná»a ngưá»i chìm trong nước sông, thì đã quá muá»™n. Ôn tắt thở trên đưá»ng chở tá»›i bệnh xá. Ngưá»i bến Tuần đưa ôn Thiên vá» là ng quê Ngá»c Hồ. Trá»i Ä‘ang giữa mùa hè. Ãò chèo theo con sông Bạch Yến lừng hương mùi mÃt chÃn. Giòng sông lung linh bóng nắng cá»§a hà ng phượng nở bông đỠrá»±c. Ôn Thiên chết rồi.
Tháng Tư, 2005
Hồi Ký
Chiá»u xuống cháºm, những hà ng cây cao vút đứng im lìm trÆ¡ trá»i hai bên lối Ä‘i, ánh nắng và ng vá»t còn sót lại trên đồi cây, ngá»n cá» như reo vui theo từng nhịp bước chân nà ng… Con đưá»ng vá» nhà vắng lặng, Trâm bước vá»™i và ng như sợ mà n đêm chụp phá»§ không gian, nà ng sẽ vất vả biết chừng nà o vì nà ng biết đưá»ng vá» nhà còn xa, Ãt ra cÅ©ng phải đến gần cây số nữa ! Nà ng lo cho các con bÆ¡ vÆ¡ ở nhà , những chuyến hà ng trôi chảy, suông sẻ thì Trâm vá» nhà sá»›m để lo cho các con buổi cÆ¡m chiá»u, chuyến hà ng nà y gặp rá»§i ro, bị thuế vụ tịch thu, tổng số tiá»n vốn cá»§a thuốc lá ngoại 555 và thuốc tây cÅ©ng không dưới 80 triệu ! Trâm thấy bước chân nặng ná» Ä‘i không muốn nổi khi nghÄ© tá»›i số tiá»n bị mất kia, hoà n cảnh khó khăn nà ng tạo được số vốn Ä‘i buôn hà ng chuyến nà y cÅ©ng không phải dá»… dà ng, Trâm đã phải xin mẹ bán Ä‘i 10 lượng và ng và chiếc xe PC 50 cá»§a nà ng.
Từ ngà y táºp tểnh Ä‘i buôn hà ng chuyến, Trâm cùng Hoa, cô bạn thân thiết ở Phước Hải, là goá phụ có hai con, chồng sÄ© quan tá» tráºn chiến trưá»ng Bình Long, Hoa vá» sống vá»›i mẹ cha nÆ¡i vùng biển quê nhà , Hoa cÅ©ng như Trâm chưa há» biết bán buôn nhưng nhá» lanh lẹ tháo vát cả hai Ä‘i thá» và i chuyến, thấy trót lá»t có lá»i nên chuyến nà y dồn hết tiá»n vốn và o mua nhiá»u hà ng, không ngá» tai há»a ấp đến bất ngá» cho cả hai, mấy chuyến trước mình cho thằng lÆ¡ xe 20 ngà n, chuyến nà y lÆ¡ đãng quên cho tiá»n nó, có lẽ vì thế mà nó phản thùng mình ! Cà ng nghÄ© cà ng tức cho mình không chu đáo để ra nông ná»—i thế nà y, Hoa đã khóc tháºt nhiá»u chiá»u nay và mắng Trâm đủ lá»i cay đắng…
VỠđến nhà Trâm thấy các con chưa ăn cÆ¡m tối, ngồi ngoà i hiên nhà chá» mẹ, nà ng xót xa trong lòng ! Má»i lần nà ng vá» là quà bánh cho các con, hôm nay không quà , không còn đồng xu dÃnh túi, Trâm như muốn chết cho xong, những ngà y tá»›i nà ng phải là m sao đây ? Trâm không ăn cÆ¡m nổi nữa, nà ng và o phòng nằm váºt trên giưá»ng thở dà i từng cháºp, từng cháºp…não ná» !
Mẹ thấy nà ng không Ä‘i buôn bán hai ngà y liá»n, Ä‘oán gặp chuyện không may, mẹ gặng há»i và khuyên Trâm đừng Ä‘i hà ng chuyến nữa, Mẹ cho má»™t số vốn buôn bán tại chá»—. Nhân dịp chợ nhà đang sá»a sang, nà ng đăng ký má»™t sáºp bán vải đủ loại hà ng nháºp, hà ng ná»™i địa…Nhá» và o duyên buôn bán, Trâm mau chóng phát đạt, hà ng ngà y nà ng bán đến 12 giá» trưa là đã thâu được mấy thùng hà ng vải nháºp từ Mỹ vá» hoặc vải cá»§a cá»a hà ng nhà nước xuất ra. Trâm mang vá» Chợ Lá»›n bá» mối bán sÄ© rồi tá»± chá»n những mặt hà ng nháºp tháºt lạ vá» bán lẻ trên sáºp cá»§a nà ng – Hà ng vải mua và o thì Trâm không kén chá»n, bất cứ mà u sắc dị kỳ, rằn ri, láºp thể, cứ các chị chợ trá»i đưa chá»§ hà ng và o là Trâm đưa tiá»n cò ngay không cần coi hà ng như thế nà o, hà ng cà ng lạ lùng nà ng bán cà ng độc quyá»n và giá cao vì không ai có…bởi váºy nà ng có hà ng liên tục để má»—i ngà y má»—i mang hà ng lên Chợ Lá»›n bá» sÄ© và mua hà ng má»›i vá» bán. Những bạn hà ng xung quanh thấy Trâm luôn có hà ng lạ và bán rất chạy, lá»i gấp đôi vì không ai có, há» nhắn các cô Ä‘i bá» hà ng mua cho há», ba hôm sau má»›i có hà ng bá» cho há» thì Trâm đã đổi mặt hà ng khác, còn há» thì cả chục sáºp giống hà ng nhau bán chẳng được lá»i, đôi lúc ế hà ng loạt…
Thưá»ng thì Trâm sau khi lấy hà ng xong, nà ng Ä‘i xe Lam tại Chợ Lá»›n ra bến xe dù Hà ng Xanh vá» nhà - Hôm đó Trâm ngồi ngoà i cùng cá»§a chiếc xe Lam, hai giá» vải lá»›n kẹp dưới chân, xe vừa lăn bánh, má»™t tên gian dá»±t ngay sợi dây chuyá»n trên cổ Trâm, Trâm la lên nhưng ông tà i xế cứ chạy thẳng không ngừng lại. Trâm đà nh mất sợi dây chuyá»n 5 chỉ má»›i mua hôm sinh nháºt nà ng ! Má»™t lần Trâm lấy hà ng xong, trá»i còn nắng nà ng ghé mấy quán cóc bên lỠđưá»ng Hà m Nghi ăn tô bún, nà ng láºt Ä‘áºt đứng dáºy giữ chặt hai giá» hà ng dưới chân vì xung quanh Trâm có ba thằng lưu manh bám sát để chuẩn bị dá»±t đồ. Má»™t thằng dá»±t chiếc nón kết trên đầu Trâm, má»™t thằng xấn tá»›i dá»±t phăng sợi dây chuyá»n rồi thảy chuyá»n qua thằng kia chạy mất…dây chuyá»n đứt rá»›t lại cái mặt trái tim cẩm thạch, thằng khác thò tay xuống nhặt. Trâm nhanh tay chụp lại mặt cẩm thạch, trống ngá»±c đánh loạn xạ, tay chân thì run láºp cáºp, miệng la lá»›n “ quân lưu manh, tụi bay không biết tao là ai hay sao hả ? công an đâu, bắt cÅ© côn đồ nó dám đụng tá»›i bà , chúng nó muốn chết chắc†nà ng nói bạo mồm để trấn an mình và để hù há»a lÅ© côn đồ may ra chúng nó sợ, tưởng nà ng là thân nhân cá»§a “cốm†mà bá» Ä‘i, nà ng gói vá»™i mặt cẩm thạch và o miếng giấy, thằng còn lại bước tá»›i “ chị để em gói há»™ cho†Trâm nghiến răng “ đừng dỡ trò nữa con ạ, tao sẽ kêu công an bắt hết lÅ© bây ngay bây giá»â€ vừa nói nà ng vừa nhanh chân kéo hai giá» vải lên xÃch lô máy chạy thoát ra vùng hiểm địa, thế là Trâm lại mất thêm sợi dây chuyá»n thứ hai…
Hai tuần sau đó, trong lúc bán hà ng tại sáºp, khách bu quanh, ngưá»i thì bảo lấy loại nà y cho xem, ngưá»i thì bảo lấy loại kia cho xem, bà kia thì đòi cho được khúc vải móc trên hà ng dây trên cao, Trâm đứng lên lấy vải, tức thì tên đứng gần giá» tiá»n sá»›t ngay cái bóp tiá»n dà y cá»™m cá»§a Trâm định trưa Ä‘i lấy hà ng, Trâm mất cả hồn viá không bán buôn gì được nữa và không còn tiá»n để Ä‘i lấy hà ng Chợ Lá»›n như má»i lần…Không hiểu sao Trâm không bao giỠđược bình yên, chỉ mấy ngà y sau lại bị mất cá»§a nữa, có lẽ bá»n gian để ý thấy nà ng bán chỉ má»™t mình không ngưá»i phụ, hà ng vải thì nhiá»u nên chúng lưu ý nà ng. Buổi sáng má»›i dá»n hà ng xong, má»™t đám ngưá»i ghé sáºp đứng bu quanh, Trâm cảnh giác tối Ä‘a, bá»—ng thằng nhá» chừng 10 tuổi bảo “cô là m rá»›t tiá»n kià †Trâm vá»™i cúi xuống lượm tá» giấy 5000$ thì đám ngưá»i đứng đà ng trước mặt sáºp vải đã cưỡm Ä‘i cá»§a nà ng gần 10 sấp vải nháºp – Trâm tức tối khi rõ ra hà nh động thằng bé là chim mồi hy sinh 5000$ để đồng bá»n vá»›t được mấy trăm ngà n chia nhau – tâm hồn Trâm rã rá»i, cá»§a cải mất như cÆ¡m bữa, buôn bán khôn ngoan lá»i nhiá»u nhưng mất mát thì vô số kể ! Có má»™t lần gom tiá»n Ä‘i lấy hà ng, lên đến Sà i Gòn Trâm chuyển qua xe Lam và o Chợ Lá»›n. Ngồi trên xe có khoảng 6 ngưá»i, ai cÅ©ng lom lom nhìn Trâm, nà ng lo sợ vá»™i lấy chiếc nón có và nh lá»›n Ä‘ang đội trên đầu xuống che miệng giỠđựng tiá»n mua hà ng, bà ngồi cạnh nà ng tá»± nhiên hát nho nhá» rồi đẩy dần chiếc nón lá cá»§a bà xê dịch che kÃn chiếc giá» lá»›n đựng bóp tiá»n cá»§a Trâm, hai tay Trâm vẫn đè lên chiếc nón cá»§a mình và nón lá cá»§a bà đã ụp lên hai bà n tay Trâm – Bá»—ng Trâm thấy cái giá» nhúc nhÃch, Trâm gạt phăng chiếc nón lá ra thì thấy tay bà rút vá»™i từ trong giá» Trâm ra, Trâm trừng mắt nhìn bà , bà tát cho Trâm má»™t tát rồi chá»i “ đồ ngu†xong bà nhảy xuống xe dông mất, lần đó Trâm chưa mất tiá»n nhưng cứ thắc mắc sao bà ta tát mình rồi chá»i mình ngu, lẩn quẩn không tìm ra câu giải đáp, Trâm vá»™i vã lấy hà ng rồi ra xe vỠ– vẫn phải Ä‘i xe Lam vì nà ng mang hai giá» hà ng lá»›n, ngồi trên xe đã có sẵn 5 ngưá»i đà n ông lẫn đà n bà , hỠđẩy cho nà ng ngồi gần ngưá»i đà n ông ôm khư khư má»™t mâm gì trước bụng, khi xe chuyển bánh được khoảng 5 phút, ngưá»i đà n ông mở mâm ra rồi lắc bầu cua, tà i sỉu gì đó Trâm không rà nh, mấy ngưá»i trên xe Lam ai cÅ©ng bá» tiá»n ra đánh, kẻ ăn ngưá»i thua, há» cố tình gà i bẫy Trâm, xúi Trâm bá» tiá»n ra đánh , Trâm từ nà o giá» không có máu cá» bạc nhưng không hiểu sao cÅ©ng móc tiá»n ra đánh, ngưá»i thì cứ ngẩn ngẩn, ngÆ¡ ngÆ¡ không ká»m chế được. Má»™t lúc thì hết tiá»n, ngưá»i đà n bà kế bên cÅ©ng hết tiá»n tháo đồng hồ ra đánh, bà ta cÅ©ng xúi Trâm tháo đồng hồ ra đánh, nhưng bá»—ng Trâm hoà n hồn tỉnh táo lại và kêu bác tà i “ xuống, xuống, tôi xuống đây†rồi kéo vá»™i hai giá» hà ng nhanh xuống, đứng chá» xe xÃch lô máy đến để Ä‘i tiếp vì tháºt ra chưa đến bến xe, Trâm sợ lÅ© quá»· ma nà y quá nên tìm cách xuống xe mà thôi ! Ai dè khi Trâm xuống là bá»n mánh mung kia cÅ©ng xuống hết, Ä‘i tản mác hai bên lộ…thì ra má»™t lÅ© lưu manh chuyên gạt ngưá»i, Trâm vá»™i và ng kêu ngay chiếc xe xÃch lô máy vừa trá» tá»›i mà không cần há»i giá cả, chỉ mong tránh tháºt mau lÅ© ngưá»i ghê gá»›m nà y, may mắn nà ng còn số tiá»n lẻ nhét trong túi quần Jean nên có tiá»n trả xe xÃch lô máy và tiá»n xe vá» nhà …
Má»™t lần Trâm lấy hà ng vá», thưá»ng thưá»ng Trâm ăn mặc rất chải chuốt, nếu không thấy hai giá» hà ng vải Ãt ai biết nà ng Ä‘i buôn, nà ng mặc Jean, áo thun, Ä‘eo kiếng râm model – Khi chiếc xe đò nà ng ngồi rá»i khá»i bến được 20 phút, khoảng chổ gần ra Thá»§ Ãức, bá»—ng nhiên xe dừng cấp bách vì đà ng trước hai tên lạ mang súng mặc quân phục rằn ri đứng cháºn xe lại. Má»i ngưá»i trên xe đã biết việc sẽ xãy ra, vì thá»i gian đó khách Ä‘i xe bị cướp bóc rất nhiá»u, Trâm cÅ©ng biết lÅ© nà y sẽ lên xe cướp cá»§a, tiá»n hà nh khách , trên xe khoảng trên 50 hà nh khách ngồi im thin thÃt, mặc cho chúng đến từng ngưá»i má»™t bảo có bao nhiêu tiá»n Ä‘em ra á»§ng há»™ thương binh, ai cÅ©ng riu rÃu trút hết tiá»n trong túi hoặc trong bóp đưa cho há». Trâm thì không, nà ng rất ghét bá»n cướp cạn nà y nên dá»ng dưng khi chúng đến trước mặt bảo “tiá»n đâu†Trâm trả lá»i “ không có tiá»nâ€, tên cao gầy đánh thẳng và o mắt Trâm văng bể cặp mắt kiếng râm vì chắc nó thấy Trâm xấc Ä‘eo kÃnh trước mặt nó, chưa yên, nó nói lần nữa, Trâm vẫn trả lá»i “ không còn tiá»n†ngưá»i hà nh khách ngồi bên run rẫy nhắc Trâm “ chị đưa tiá»n Ä‘i, không thì chết cả lÅ© đóâ€, Trâm trừng mắt nhìn tên cướp cạn, quyết không đưa tiá»n, không hiểu sao lúc đó nà ng không sợ gì cả, chỉ có thù ghét chúng mà thôi…thằng cao gầy đưa mÅ©i súng dà ngay và o trán Trâm định bóp cò, bác tà i xế chạy lại năn nỉ van xin, nó chưa buông súng xuống thì thằng máºp lùn kia đã móc trái lá»±u đạn ra toan ném và o Trâm…Tình thế quá găng Trâm đà nh phải móc chiếc bóp ra đưa hết tiá»n còn lại cho nó, hai thằng má»›i chịu xuống xe để cho xe chạy. NghÄ© lại mà ớn óc nổi da gà , suýt chút nữa Ä‘i chầu diêm dương mà chẳng rõ bao nhiêu ngưá»i cùng Ä‘i vì súng bắn có thể chết lây nhưng lá»±u đạn là chắc chắn tiêu hao nhân mạng không Ãt. Vá» tá»›i nhà Trâm má»›i biết mình còn sống, nà ng có tÃnh gan lì bướng bỉnh đâu sợ Ä‘iá»u gì, ngay khi còn sống chung vá»›i ông xã, nà ng đã từng mang súng loại tháºt nhá» láºn trong lưng lên phi cÆ¡ Ä‘i ra chá»— ông xã đóng quân – Không phải nà ng mang súng theo để hăm dá»a chồng mà nà ng là m như thế là vì lệnh cá»§a ông chồng nhá» nà ng mang đến cho chà ng cây súng chiến lợi phẩm chà ng đã thu được từ tay quân giặc – Lúc ấy chiến tranh lan trà n, Ä‘i phi cÆ¡ bị kiểm soát gắt gao, Trâm đã bị xét hai trạm phi cÆ¡ dừng, tưởng đã bị lộ… Bây giá» gặp việc tai ương nà y, Trâm nhá»› lại chuyện xưa mà rùng mình, quân đội mà xét được súng trong ngưá»i Trâm thì chắc chắn Trâm bị bắt và không chừng bị bắn nữa là khác, là m sao không bị tình nghi là nữ cán bá»™ Cá»™ng Sản ! Nhá»› lại mà toát mồ hôi lạnh, tại Trâm mang trong ngưá»i dòng máu liá»u không biết cá»§a cha hay cá»§a mẹ, mà mấy phen tưởng tiêu tán đưá»ng rồi !
Cách bảy tám năm vá» trước, Trâm không nhá»› rõ lắm, chỉ biết là thá»i kỳ Cá»™ng Hòa, đất nước chưa bị Cá»™ng Sản chiếm, Trâm Ä‘i xe đò từ tỉnh Bình Tuy vá»â€¦dá»c đưá»ng gặp mấy anh Cá»™ng Sản, thá»i đó Trâm chưa từng biết Việt Cá»™ng ra sao, nà ng run bắn cả ngưá»i, trên xe hầu hết là đà n bà con nÃt, đà n ông chỉ và i ngưá»i – Mấy ông VC Ä‘uổi má»i ngưá»i xuống xe, leo lên xe xét đồ đạc và xét hà nh lý cá nhân cá»§a má»—i ngưá»i, khi xét đến Trâm, há» có vẻ nghi ngá» nà ng là thân nhân cá»§a Cá»™ng Hòa, xốc táºn đáy giá» và hỠđã nhìn thấy 2 bá»™ đồ tráºn cá»§a chồng nà ng còn mang nguyên bảng tên thêu trên nắp túi, ông xã cá»§a Trâm có cái tên tháºt lạ lùng mà có lẽ không bao giá» có ai trùng tên được, bởi váºy nhiá»u ngưá»i nghe tên cứ tưởng ngưá»i ngoại quốc hay ngưá»i Nùng, Ãt ai nghÄ© là ngưá»i Việt Nam…Há» lừ mắt nhìn Trâm và đã chắc chắn nà ng là kẻ thù rồi, há» Ä‘á»c tên trên túi áo thì đã biết ngay là tên ác ôn Mỹ ngụy mà chúng đã treo chiếc đầu 500.000$ nếu ai bắt sống được ! Trâm chết Ä‘iếng khi bị phát giác 2 bá»™ đồ lÃnh cá»§a chồng, nà ng không còn biết phải là m sao thoát hiểm nguy, tên VC đưa súng dà và o mặt nà ng nói “ chồng bà là nợ máu cá»§a nhân dân, bà phải gá»i chồng bà vá» quy hồi vá»›i cách mạng, nếu không tôi bắn chết bà †rồi hắn cho xe chạy, giữ lại má»™t mình Trâm ! Hắn nói tiếp “ chúng tôi phải ká»· luáºt bà , cho bà thấy cái sai trái phản động cá»§a chồng bà â€â€¦Ba tên VC Ä‘ang loay quay ngưá»i xách giá» cá»§a Trâm, ngưá»i thì quản thúc Trâm, ngưá»i thì chÄ©a súng sau lưng Trâm, bá»—ng má»™t chiếc xe GMC trá» tá»›i, trên xe toà n là lÃnh, chiếc xe từ từ chạy tá»›i gần, khi đã nháºn rõ là kẻ địch, ba tên VC bá» chạy, đạn cá»§a quân đội bắn theo sau, Trâm má»™t phen thoát chết và o tay VC – Nà ng đứng tại chá»— không nhúc nhÃch vì nếu chạy biết đâu sẽ trúng đạn, nà ng dÆ¡ hai tay lên trá»i kêu cứu và bước từng bước cháºm đến gần chiếc xe GMC, hỠđỡ nà ng lên xe, thế là Trâm đã được cứu sống, trên đưá»ng xe chạy nà ng cho các anh chiến sÄ© biết nguyên nhân há» bắt nà ng và kết luáºn “ ngưá»i vá» từ cõi chết†!
Ngà y qua ngà y, cuá»™c sống cá»§a Trâm không may mắn như má»i ngưá»i, có lẽ kiếp trước nà ng gieo quá nhiá»u ác nghiệp nên kiếp nà y chẳng đặng bình an suông sẻ, vá» buôn bán thì Trâm rất giá»i, nhưng há»a tai thì nà ng lãnh quá nhiá»u, má»™t lần ná» nà ng Ä‘ang ngồi bán trên sáºp vải, khách mua hà ng là má»™t ngưá»i đà n bà trạc tuổi 50, bà mua liá»n 3 xấp vải nháºp không cần trả giá, kiểu cách là dân sá»™p già u có để là m quen nà ng, hôm sau bà lại đến ngồi tại sáºp lân la chuyện trò, bà n việc mua bán vải lấy từ nhà kho xuất ra, lúc ấy vải cá»§a nhà nước xuất ra toà n là vải teteron trắng và mà u, vải quần tây mà u xanh dương, Trâm đã từng mua thưá»ng xuyên cá»§a cá»a hà ng Ä‘em vá» Chợ Lá»›n bá» sÄ© nhưng không được mua nhiá»u, nay bà nà y nói nghe hấp dẫn quá, y như bà là vợ cán bá»™ lá»›n không bằng…Trâm dá»n hà ng vá» sá»›m thu gom tất cả tiá»n mặt và bán thêm 3 cây và ng lá để đủ số yêu cầu bà ta đã nói mua hà ng vải xuất khẩu. Trên đưá»ng đến cÆ¡ sở mua hà ng, Trâm luôn luôn lo lắng không yên trong dạ, nhưng thôi má»™t liá»u ba bảy cÅ©ng liá»u, bệnh liá»u đã ngá»± trị tim óc nà ng từ tấm bé, đến cá»a cÆ¡ sở bà ta bảo Trâm đưa tiá»n để bà và o là m thá»§ tục mua vì chỉ có bà má»›i được quyá»n mua và đưá»ng dây cá»§a bà nên Trâm và o sẽ mua không được, há» sợ bể không dám bán…Ãà nh váºy, Trâm ở ngoà i xe chá». Ãá»™ má»™t tiếng sau bà trở ra bảo là “ngà y mai má»›i có hà ng, chị em mình vá» chiá»u mai ra lấy hà ngâ€. Chiá»u hôm sau bà đến sáºp vải gá»i Trâm Ä‘i, lòng Trâm Ä‘ang như lên cÆ¡n lá»a bá»ng, gặp bà Trâm mừng quá, vá»™i giao hà ng cho đứa cháu gái Ä‘i ngay vá»›i bà , bà không đưa nà ng đến chá»— mua vải cá»§a cá»a hà ng mà lại đưa nà ng đến má»™t nÆ¡i khác bảo là nhà bà vợ Trung Tá Thá»§y Sản, Trâm ngạc nhiên thì bà đã nói :
- Số tiá»n mua vải chị đã bán sÄ© liá»n, lá»i được hÆ¡n hai triệu, chị bá» và o mua vi cá luôn rồi, đây là nhà bà Trung Tá Toà n bán vi cá cho mình đây.
- Vi cá gì…Trâm tức mình gằn giá»ng – Sao chị không cho tôi biết gì cả, tôi chỉ cần mua vải vì đó là nghá» cá»§a tôi, còn vi cá tôi không há» biết, lỡ đồ dá»m thì là m sao ?
- Không có đâu em, chá»— nà y quen lá»›n, không bán đồ dá»m cho mình đâu, em tin chị Ä‘i…Bà ta trả lá»i và vuốt vuốt vai Trâm cho nà ng yên tâm.
Nói xong bà dẫn Trâm và o trong sân nhà bà Toà n, bà chỉ tay và o má»™t đống bao bố chất đầy trên sân cÅ©ng khoảng mưá»i mấy bao 50 kg – bà và o trong nói gì vá»›i chá»§ nhà và trở ra nói vá»›i Trâm :
- Hà ng vi cá của mình đó, em kêu xe chở đi.
Trâm nghe mùi hôi nồng nặc xung quanh những cái bao tải, nà ng đến gần vạch ra xem, thấy toà n là cá vá»a, cá hư, hôi rình…Trâm há»i bà mà muốn nghẹn :
- Vi cá gì mà chị nói vi cá, toà n là cá thúi, cá hư chị có thấy không ? thôi chị gạt tôi rồi ! Trâm nói mà nghẹn ngà o muốn khóc !
- Không đâu em, vi cá mắc lắm, là m sao có nhiá»u, chị cho nhét bên trong là m nhưn, bên ngoà i ngụy trang cá thúi má»›i qua mắt bá»n thuế vụ công an được chứ, bà trả lá»i tháºt nhanh vá»›i nà ng – em kêu xe chở gấp Ä‘i vá» Sà i Gòn bán ngay bây giá».
Trâm cứng há»ng, bán tÃn bán nghi nhưng cÅ©ng phải kêu xe chở vì vốn liếng nà ng hiểu ra là toà n bá»™ cá»§a nà ng, nà ng lại phải trả tiá»n xe chở là 120.000 vá» Sà i Gòn. Ãi được khoảng hai cây số thì trá»i đã chạng vạng tối, bà lại bảo :
- Trá»i tối rồi không thể mang lên Sà i Gòn ban đêm, không có bạn hà ng mua đâu, em chở vá» nhà em Ä‘i, sáng mai mình chở vá» Sà i Gòn má»›i bán được…
Trâm tức giáºn nhưng biết không là m gì được bà ta, đà nh cho hà ng xuống nhà mình, chất cháºt cả khuôn sân, bà đi vá» Bến Súc ngá»§ và nói ngà y mai sẽ tá»›i sá»›m cùng Ä‘i…
Ãá»™ 10 giỠđêm Công An tuần tra Ä‘i ngang thấy các bao chất trong sân, gõ cá»a hạch há»i: Thứ gì trong đó? Trâm nhanh nhẩu “ cá khô thúi chứ thứ gì, bà chị ở Phước Hải mang gởi sáng chở Ä‘i bán cho heo ăn†Tên Công An nói “ không biết là cái gì, phải đóng thuế thôi chị ạ ! 50 ngà n và đây là biên bản đóng thuế cá»§a chịâ€, thế là Trâm lại mất thêm 50 ngà n cho thuế má, chao Æ¡i là khổ !
Sáng ra nà ng dáºy tháºt sá»›m vì lo lắng suy nghÄ© cả đêm thao thức không ngá»§ được, ra sân nhìn và o các bao tải, ôi thôi, dòi ở trong bao bò ra ngoà i nhun nhúc thấy rợn ngưá»i, Trâm Ä‘ang quýnh quáng thì bà đến, Trâm túm cổ áo bà là m dữ :
- Bà gạt tôi, mau trả tiá»n lại cho tôi, cả thảy tôi đưa cho bà là 38 triệu, nếu bà không trả tôi kêu Công An bắt bà ngay láºp tức.
- Khoan đã em, chị nói là hà ng vi cá tháºt mà , chở lên Sà i Gòn em sẽ thấy, bị vì cá hư nên có dòi thôi, chị đâu có gạt em – bà khẩn khoản nói vá»›i vẻ mặt khổ sở…
- Lấy gì là m tin đây – Trâm nói nhanh – Căn cước cá»§a bà đâu, đưa đây là m tin, mau lên ! Bà chần chá» chưa chịu đưa căn cước, Trâm buá»™c bà phải ghi và o tá» giấy nợ số tiá»n 38 triệu bà nợ Trâm và giữ căn cước cá»§a bà .
Lại kêu xe chở vá» Sà i Gòn và lại là Trâm trả tiá»n vì lúc nà o bà cÅ©ng nói không còn tiá»n vì đã bá» ra mua hà ng chung vá»›i Trâm, thế là Trâm lại móc túi ra trả tiá»n 3 chiếc ba bánh chở ra lá»™ cái là 45 ngà n, bà nói hà ng láºu không thể chở ra bến xe…Trâm hoà n toà n bị động má»i sá»± việc, nà ng tức giáºn mình ngu muá»™i nghe lá»i con mẹ trá»i đánh nà y, phóng lao phải theo lao, nà ng phải bá» buổi chợ bán vải để Ä‘i bán cá thúi vá»›i hy vá»ng vi cá nằm ẩn bên trong là m nhưn ! Trâm ăn mặc sang trá»ng váºy mà phải phụ bà và mấy thằng lÆ¡ khiêng các bao tải đưa lên mui xe cấp bách vì sợ thuế vụ công an đến. Những giá»t nước hôi rình, thúi quắc rá»›t xuống mặt Trâm, tóc Trâm và quần áo cá»§a Trâm…nà ng nghe như mình mẩy thúi oang má»™t mùi muốn ói, không dám ngồi lên ghế sợ ngưá»i kế bên chá»i đà nh đứng tuốt đà ng sau Ä‘Ãt xe mà nghe ngưá»i như nhảy tưng tưng từng khúc đưá»ng ổ gà lồi lõm !
Lại thêm 120 ngà n tiá»n hai ngưá»i và 13 bao cá, cÅ©ng là Trâm thôi, ngao ngán nà ng thở dà i chán nản – Ãến Hà ng Xanh lại má»™t phen thuê 3 xe xÃch lô máy chở và o Chợ Lá»›n “ chúng tôi tÃnh rẻ là 60 ngà n†lại 60 ngà n, Trâm lẩm bẩm móc tiá»n đưa mà nghe trong bụng cồn cà o vừa ngẩn ngÆ¡ vừa đói bụng, đêm qua nà ng tức con mẹ phù thá»§y nà y thà nh ra no cà nh hông không ăn cÆ¡m tối, cái mặt con mẹ giống phù thá»§y tháºt, lại thêm cái cổ nổi cục bứu to tướng ở giữa cổ, chắc là háºu quả cá»§a cuá»™c sống lừa đảo gạt ngưá»i đây ? Trâm nghÄ© váºy nhưng lại an á»§i mình, hãy rán chỠđợi kết quả, chỉ hai mươi phút nữa thôi sẽ rõ bá»™ mặt tháºt cá»§a bà ta ?
Và o đến Chợ Lá»›n bà te te Ä‘i nói chuyện nhá» to vá»›i mấy mụ bán cá, bá» mặc Trâm giữ hà ng, khi hỠđổ cá ra thì chẳng thấy má»™t con vi cá nà o cả, Trâm chết Ä‘iếng, biết là m sao đây ? chạy vá»™i lại nắm áo bà ta, Trâm la lá»›n†bá»› công an, bắt con mẹ cướp cá»§a lừa đảo, bá»› công an†bà nhanh nhẩu tháo sợi dây chuyá»n tháºt to khoảng 10 lượng mà Trâm vẫn thấy bà đeo trên cổ từ khi quen biết bà , bà gói vá»™i và o mảnh giấy đã có sẵn đưa cho Trâm và nói “ đừng kêu công an em, chị đưa tạm cho em sợi dây chuyá»n 10 lượng nà y em giữ là m tin, vá» nhà chị mang tiá»n qua trả lại cho emâ€, bà đưa vá»™i và o tay Trâm rồi chạy biến và o chá»— đông ngưá»i mất dạng. Trâm hoảng hốt khi trên tay sợi dây chuyá»n nhẹ tưng như cầm cục kẹo tháºt nhá», “trá»i Æ¡i…đại gian ác, đưa đồ giả, trá»i Æ¡i…đại gian ác†nà ng tung mình chạy theo nhưng bà ta đã biến mất, không còn cách nà o khác nà ng ra chá»— mấy mụ mua cá lấy lại chút tiá»n còm cá thúi thì mấy mụ trả lá»i “ bà Huệ lấy tiá»n xong rồi†ôi trá»i Æ¡i, bà ta lấy trước tiá»n cá thúi, mưu mô chưa từng thấy trong xã há»™i loà i ngưá»i, Trâm nặng ná» bước Ä‘i ra khá»i khu chợ hôi thúi, lặng lẽ buồn cho số pháºn không may, miệng lầm bầm “ đại nạn, đại nạnâ€.
Má»™t tuần sau rồi má»™t tháng sau cÅ©ng chẳng thấy bà ta trở lại sáºp vải cá»§a nà ng, Trâm tức lồng lá»™n lên chỉ muốn tìm cho ra bà mà xẻ thà nh trăm mảnh má»›i hả cÆ¡n háºn thù chất chứa trong lòng nà ng, nà ng Ä‘i báo vá»›i Công An Huyện và trình cho há» tá» giấy nợ cùng căn cước cá»§a bà ta mà nà ng Ä‘ang giữ. Ngay trưa hôm sau Công An hình sá»± theo Trâm đến Bến Súc, nÆ¡i bà ta hay Ä‘i qua lại – Công An và Trâm đã phát hiện ra bà và bắt Ä‘em vá» trại giam, khi bắt bà há» xét trong giá» xách thấy má»™t tấm hình cá»§a Trâm lúc bà rá»§ sang nhà bà chÆ¡i rồi bà chụp lén tại vưá»n cây trái sau hè nhà , má»™t chai gì nhá» có nước mà u và ng ở bên trong giống như chai dầu thÆ¡m, má»™t chùm chỉ đủ mà u sắc…Trâm thầm nghÄ©, có lẽ đây là bùa ngãi gì mà bà ta đã ân sÅ©ng dà nh cho nà ng vì có tấm hình mặt mÅ©i cá»§a nà ng, tha hồ mà lung lạc nà ng…
Bà bị giam được hÆ¡n tuần lá»… thì Trâm có giấy má»i lên đồn Công An hình sá»± chá»— giam bà để giải quyết, ngưá»i trưởng Công An má»i Trâm ngồi rồi nói rằng “ Tôi nghÄ© đây là chuyện cá nhân vá»›i nhau, nếu chị không muốn dà n xếp ổn thá»a vá»›i nhau mà cần nhỠđến pháp luáºt thì yêu cầu chị đưa giấy chứng minh cá»§a bà Huệ để chúng tôi là m việc†Trâm không cần suy nghÄ© đưa ngay tấm căn cước cá»§a mụ ta cho ông công an, ông ta cầm xong hẹn Trâm thứ hai tuần sau trở lại gặp ông ta – Trâm được biết ngưá»i trưởng Công An hình sá»± nà y tên là Ãức.
Thứ hai tuần sau Trâm đến gặp Ãức, ngồi đợi mãi cÅ©ng không thấy bà Huệ xuất hiện để là m việc vá»›i công an – Trâm đòi phải cho gặp mặt bà ta, ông Ãức trả lá»i :
- Bà ấy xin tôi vỠthăm nhà , ba hôm trở lại, có lẽ ngà y mai bà ấy mới có mặt, vì đi mới hai hôm.
- Thưa ông, nếu váºy ngà y mai tôi đến, mong ông xá» lý đúng vá»›i luáºt pháp và lương tâm , xin ông trả lại tôi giấy chứng minh cá»§a bà Huệ và tá» giấy nợ, mai tôi sẽ cầm lên là m việc…Trâm nói vá»›i Ãức, trưởng Công An hình sá»± cá»§a Huyện.
- Bà ấy mượn tôi giấy chứng minh để Ä‘i đưá»ng, nên tôi đã cho bà ấy mượn, chị thông cảm váºy, ngà y mai chị lấy cÅ©ng được, Ãức trả lá»i Trâm như thế !
- Trá»i Æ¡i, ở tù cha sao váºy ông, ở tù mà còn Ä‘i phép, còn được lấy lại giấy tá» tùy thân ! tôi nói cho ông biết, nếu vụ nà y không xá» lý nghiêm minh, bao che tá»™i phạm, tôi sẽ thưa luôn cả ông đó…Trâm nói vá»›i sắc mặt giáºn dữ, đùng đùng bước ra khá»i đồn hình sá»± mà nghe trong lòng bất mãn tên Ãức đến cùng độ…
Ngà y mai Trâm đến, tên Ãức tránh mặt không tiếp nà ng, cho ngưá»i phụ tá tiếp và bảo là ông Ãức bị bệnh – Trâm thừa hiểu những gì bà ẩn bên trong, nà ng bá» vá» và đưa đơn thưa ná»™i vụ lên Tòa Ãn tỉnh.
Mãi gần má»™t năm sau ná»™i vụ má»›i được xét xỠ– Khi ra đối chất trước Tòa Ãn Tỉnh nà ng má»›i biết không phải má»™t mình Trâm là nguyên đơn mà còn hai ngưá»i nữa, đó là bà Trung Tá Toà n và bà mẹ cá»§a cô Oanh, ngưá»i ở chung trại giam vá»›i bà Huệ vá» tá»™i vượt biên bị bắt – Trâm vẫn là ngưá»i đứng đầu nguyên đơn vì nà ng bị mất số tiá»n lá»›n hÆ¡n những ngưá»i kia
– Trong lúc chá» giá» xá» lý Trâm há»i thăm hai ngưá»i đà n bà kia má»›i hay tá»± sá»± đáng sợ cá»§a bà Huệ – Bà ta gạt luôn tiá»n cá khô cá»§a bà Toà n nhiá»u chuyến lên đến 15 triệu, tệ hại hÆ¡n là khi bà ta ở trong tù, ông Ãức cho Ä‘i phép đã hối lá»™ cá»§a bà ta 3 chỉ và ng, bà ta hẹn Ä‘i phép vá» sẽ giao cho ông Ãức, bởi thế ông sẵn sà ng giúp cho bà cả chứng minh Ä‘i cho dá»… dà ng thuáºn lợi – Trước khi Ä‘i phép bà dụ dá»— cô Oanh cùng chung phòng giam rằng “ ngà y mai chị được vá» phép má»™t tuần thăm nhà , chị sẽ mua quà và o cho em…mà nà y chị thấy em có chiếc áo thêu con rồng đẹp quá, em cho chị mượn mặc Ãt hôm xà xá»n Ä‘i Sà i Gòn thăm bà con được không ? còn nhà em ở đưá»ng nà o, cho chị địa chỉ chị ghé thăm biết tin tức gia đình em luôn thểâ€â€¦
Oanh tưởng bà ta có lòng tốt, biên địa chỉ số nhà và tên cha mẹ, cho bà mượn luôn chiếc áo mà u tÃm thêu con rồng và ng trước ngá»±c, nà o ngỠđâu bà lợi dụng chiếc áo và địa chỉ do Oanh biên, bà đã đến gia đình là m tiá»n cha mẹ Oanh. Bà nói bà là vợ cá»§a ông Thiếu úy Ãức trưởng ban hình sá»± huyện, đến để lo cho cô Oanh vá» theo ý cá»§a chồng và ý cô Oanh, bà đòi nháºn trước 5 chỉ và ng, số còn lại sẽ đến lấy sau khi cô Oanh đã được vá»â€¦và đây là chiếc áo cá»§a cô Oanh, mang vá» là m tÃn hiệu cho hai bác, đây là chữ cô Oanh viết để hai bác là m tin - Ông bà cả tin vì thấy có lý nên mất trắng 5 chỉ và ng – Trâm nghe hai ngưá»i đà n bà kể mà rụng rá»i cả tay chân, đúng là “ lưá»ng gạt có bằng cấpâ€. Ãúng lúc ấy lệnh Toà Ãn bắt đầu xá» lý, bà Huệ đã ra đứng trước và nh móng ngá»±a, Toà tuyên án Hình Sá»±, lừa đảo phải giải quyết thá»a đáng…Ãến giá» nghỉ án 10 phút, ba ngưá»i nguyên đơn tỉnh bÆ¡ ngồi im vá»›i hy vá»ng trà n trá», bà Huệ rút và o trong chạy chá»t thế nà o mà sau khi trở lại việc xá» lý đã đảo ngược, Tòa tuyên bố “ đây là việc buôn bán là m ăn cá nhân bị thua lá»—, không thuá»™c diện hình sự…nếu ai muốn bãi nại thì thôi, còn ai muốn tiếp tục thì đóng lệ phà cho Tòa Ãn 200 ngà n và gởi đơn qua hồ sÆ¡ dân sá»±â€. Nghe tuyên bố quá bất ngá», Trâm tái mặt chá»i thầm “ cả má»™t lÅ© ăn hối lá»™, tháºt không ngá»â€ rồi không cần biết sá»± việc tiếp tục ra sao, nà ng đứng dáºy lá»›n tiếng trước mặt quan toà “ Công lý pháp luáºt cá»§a các ông như váºy đó hả ! Toà n bá»n tham nhÅ©ng ăn hối lá»™ thối tha, tôi chẳng còn gì để tin và o công lý và pháp luáºt cá»§a các ông nữa†nói xong Trâm dừng lại xem phản ứng lÅ© quan toà , há» im lặng và dưá»ng như xấu hổ, Trâm không sợ vì nà ng không có tá»™i gì, ai dám là m gì nà ng, nà ng sẽ đưa ná»™i vụ lên trung ương, không lẽ cả má»™t chế độ không còn lấy má»™t ngưá»i đại diện công lý nghiêm minh, sáng suốt…
Trá»i cuối thu xứ ngưá»i sao u ám lạ thưá»ng, ngồi viết lại những tráºn mưa đá trong Ä‘á»i mình, Trâm nghe lòng như dâng lên ná»—i nghẹn ngà o ! Quê hương ta, nÆ¡i cho ta cuá»™c sống, nÆ¡i cho ta tình ngưá»i mà cÅ©ng cho ta bao ká»· niệm thương Ä‘au, má»™t Ä‘á»i ta dù lưu lạc mấy phương trá»i, chắc chắn ta cÅ©ng không bao giá» quên được những chứng tÃch Ä‘au thương đã xãy ra cho chÃnh mình, Trâm viết ra sá»± tháºt mà chÃnh nà ng là nạn nhân, bởi vì như lão si thÄ© Hà Thượng Nhân đã nói “ Viết văn, là m thÆ¡ trước hết là phải có tà i…đà nh thế, nhưng có Ä‘iá»u khó khăn hÆ¡n tà i năng…là đừng bao giá» dá»… dãi vá»›i chÃnh mình nghÄ©a là chỉ viết những gì mà nếu không viết ra thì mình không yên ổn được, tức là phải có những tâm sá»±, những cảnh ngá»™ tháºt cần phải nói ra, cần phải viết lại…Sá»± thà nh công chỉ đến vá»›i má»™t tấm lòng chân tháºt và má»™t sá»± say mê không giả tạo…†Những lá»i quý hóa kia đã khiến tâm hồn Trâm thấy được niá»m an á»§i vô biên và Trâm như cảm nháºn được sá»± chia xẻ từ những tâm hồn yêu văn chương, yêu nguồn cá»™i quê hương, tá»± nhiên nà ng thấy nhẹ nhà ng như vừa ký gởi được má»™t tâm sá»± nặng ná» bấy lâu chất chứa…những hình ảnh quê mẹ thân yêu cứ như Ä‘ang ẩn hiện trước mắt nà ng, những khóm trúc, cây dừa, dòng sông quê hương, căn nhà ấm cúng thuở nao vá»›i là n khói chiá»u êm ả, những cánh đồng bao la lúa chÃn và ng sẽ chẳng bao giá» phai má» trong tâm trÃ…nhưng còn…khối tình bao la sông núi Việt, Trâm biết là m gì đây…để trả Æ¡n cha mẹ, núi sông, má»™ng ước lá»›n vá»›i vòng tay nhá» bé, Trâm thở dà i buồn bã…ngưá»i ta thưá»ng bảo “ Ãi Mỹ là đến thiên đưá»ng†ôi, nghe hai chữ thiên đưá»ng mà bùi ngùi thương cho mình, thương cho bạn ....
Miá»n Bắc Cali
Tôi đang định vừa ăn mẩu bánh mì , mang theo từ nhà ,
vừa là m việc , thì Ä‘iện thoại reá» Giá»ng anh Vinh , ngưá»i
bạn thân đồng nghiệp há»i :
- Hey Tiến , trưa nay rảnh không , ra phố Việt Nam ăn trưa
không ?
Suốt tuần , trưa nà o cũng ngồi tại bà n là m việc nhai
miếng sandwich của bà xã là m cho , ăn hoà i cũng ngán , nên
tôi vui vẽ "ừ" ngay với Vinh .
Và o quán , bá»n tôi chá»n ngồi nÆ¡i chiếc bà n nhá» kê ở
một góc của tiệm ăn . Cạnh đấy là một nhóm năm sáu
ngưá»i đà n ông tóc bạc hoa râm . Tuổi cá»§a há» khoảng năm
mươi mấy , sáu mươi ngoà i . HỠchuyện trò lớn tiếng ,
xưng với nhau bằng "toi" et "moi" rất Tây . Chợt một
ngưá»i đà n ông , cÅ©ng khoảng tuổi lão thà nh , bước và o
quán ăn , Ä‘i vá» phÃa bà n cá»§a nhóm ngưá»i Ä‘ang trò chuyện
.
Má»™t trong những ngưá»i ngồi đấy cất giá»ng chà o
- Ãại Tá Th , chúng tôi Ä‘ang chá» Ãại Tá đây , má»i Ãại
Tá ngồi .
Má»™t ngưá»i khác há»i :
- Ãại Tá dùng chi ? Bún Huế nhé , tiệm nà y nổi tiếng
món bún bò Huế .
Ngưá»i đà n ông đến muá»™n , vừa ngồi xuống , vừa giải
thÃch
- Mấy chú chá» tôi có lâu không ? Tôi phải chở bà nhÃ
tôi đi mua vé máy bay để bà ấy vỠViệt Nam và o tháng
tá»›i .
Một ông khác lên tiếng khen tụng
- Thưa không sao ! À , Ãại Tá viết sách hay quá , kể
chuyện chinh chiến hà o hùng , tôi thÃch lắm . Nhưng , tôi
chỉ Ä‘á»c má»™t ngà y và i trang sách cá»§a Ãại Tá thôi , vì sợ
Ä‘á»c nhiá»u sẽ hết cuốn sách , không còn nữa để Ä‘á»c .
Tôi nghe lá»i tâng bốc trÆ¡ trẽn ấy cÅ©ng thấy ngượng
ngượng cho ngưá»i nói lá»i khen và ngưá»i được khen ,
nhưng ông Ãại Tá ná» lại cưá»i cưá»i chừng như thÃch chÃ
lắm . Vinh nhìn tôi , anh cưá»i ná»a miệng, và chao mà y .
Vinh nói rất nhá», chỉ vừa đủ để riêng tôi nghe
- Khiếp ! gần 30 năm mất nước mà mấy thằng cha nà y còn
xưng tụng nhau bằng "lon gáo" tướng với tá . Nghe nực
cưá»i !
Bà n bên kia, há» vẫn gá»i nhau bằng tước vụ và chuyện vãn
ồn à o vỠcuốn sách hồi ký chiến binh oanh liệt của ông
Ãại Tá ấy . Dù muốn , dù không , thì tôi và Vinh vẫn nghe
rỠmẩu chuyện của hỠ. Một lúc sau, nét mặt Vinh trở nên
khó chịu , không cần giỠý gì nữa , anh to giá»ng buông
một câu bằng tiếng Anh
- Shoot ! Man, those golden days were long gone . Face it , we all are
refugees and landless men in this country . Give it a rest, for god sake
!
Tôi áy ngại nhìn Vinh Ä‘ang bóc đồng , nóng giáºn . Sợ anh
ấy Ä‘ang bất mản Ä‘iá»u gì , lại tiếp tục nói đụng chạm ,
là m phiá»n nhóm ngưá»i ngồi bà n cạnh bên , nên tôi cố xoay
chuyển câu chuyện giữa tôi và anh sang đỠtà i khác . Sau
câu nói ấy , Vinh không nói gì thêm nữa . Mặt Vinh chuyển
từ nét bá»±c dá»c đổi sang buồn buồn . Anh Æ¡ hỠăn thêm
và i miếng thức ăn , rồi buông đủa ngồi thừ ngưá»i .
Tôi cÅ©ng ăn vá»™i cho xong . Trước khi trả tiá»n , tôi gá»i
thêm hai ly cà phê sữa đá mang Ä‘i , sau đó bá»n tôi cùng
rá»i quán .
Ra đến xe , anh đưa gói thuốc lá má»i tôi . Báºc lá»a
châm Ä‘iếu thuốc cho tôi , xong Vinh châm lá»a Ä‘iếu thuốc
lá cho anh . Hút một hơi dà i , đoạn uống một ngụm cà phê
, Vinh nhẹ giá»ng nói
- Xin lỗi Tiến . Tôi đã phản ứng bực bội không giỠý
, trong quán ăn .
- Không có gì đâu anh Vinh, nhưng tại sao váºy anh ?
Vinh nén tiếng thở dà i , buồn buồn nói
- Tôi nhớ ông cụ thân sinh của tôi quá .
- Bố cá»§a anh đã mất cÅ©ng gần hai năm rồi, thá»i gian qua
mau quá.
- Vâng .
Vinh ứa nước mắt , kể
- Cuối Tháng 4 năm 75 , như bao nhiêu ngưá»i khác , trong
bức bách vội vã . Bố tôi vì sự an nguy của vợ con , nên
đã dắt dìu gia đình bỠnước , đi di tản . Vì thương vợ
con , nên đó là sá»± chá»n lá»±a cá»§a ông . Nhưng, từ ngà y
cuối Tháng Tư ấy cho đến ngà y bố tôi lìa Ä‘á»i , niá»m
hối háºn và mặc cảm vẫn trÄ©u nặng trong tâm cá»§a ông .
Vinh ngưng một lúc, thở dà i rồi nói tiếp
- Bố tôi luôn tá»± trách mình vì ông là má»™t ngưá»i sÄ©
quan chỉ huy đã bỠrơi chiến hữu , đồng đội , khi ông
đẫn dắt vợ con Ä‘i khá»i Việt Nam , lúc Sà i Gòn Ä‘ang thất
thá»§ !
Tôi nháºn xét
- Lúc ấy không riêng gì ông cụ , mà hà ng ngà n , hà ng vạn
ngưá»i đã bá» binh ngÅ© để tìm đưá»ng thoát thân . Ãó
cÅ©ng là chuyện bình thưá»ng thôi mà . Trong số ngưá»i tháo
chạy đó có cả những ngưá»i tướng lảnh cao cấp trong
chÃnh quyá»n, trong quân đội . Há» còn mang theo bao tiá»n cá»§a
, và ng bạc , để thủ thân cho cuộc sống ở nước ngoà i .
Bố anh không là m Ä‘iá»u gì sai trái , sao ông cụ lại tá»±
trách và hối háºn ?
- Trong gia đình tôi , ai cÅ©ng nháºn xét giống như Tiến .
Nhất là mẹ tôi vẫn thưá»ng khuyên giải ông cụ , nhưng bố
tôi thì suy nghĩ khác .
Vinh cuối thấp đầu , giá»ng trầm trầm kể:
- Bá»™ quân phục Biệt KÃch Dù là tư váºt duy nhất mà ông
cụ tôi đã cố gắng giấu ká»· để mang theo , khi rá»i Việt
Nam . Bá»™ quân phục ấy vẫn được xếp ngá»n để trong ngăn
tủ , cùng và i tấm hình trắng đen đã ngã mà u và ng úa .
Tất cả chừng ấy là kỷ niệm còn xót lại của ông với
bạn bè đồng quân ngũ . Thỉnh thoảng, tôi vẫn thấy ông
lặng nhìn những ká»· váºt đó , mắt trÄ©u nặng bóng tối u
uất . Ãiá»u lạ là bố tôi sống trong ká»· niệm , nhưng bao
nhiêu lần ngưá»i ta má»i Ä‘i dá»± các cuá»™c hợp há»™i cá»§a
các đoà n nhóm cựu quân nhân, hoặc những buổi tiệc gây
ủy, cứu trợ gia đình quân nhân còn kẹt lại ở Việt Nam,
thì ông cụ Ä‘á»u từ chối khéo .
- Tại sao váºy anh ?
- Có lần mẹ tôi há»i , thì ông cụ giải thÃch rằng má»—i
ngưá»i có cách sống cá»§a riêng há» , Ä‘iá»u nà y bố tôi tôn
trá»ng , nhưng đối vá»›i riêng ông cụ thì khác . Ông biết
trong những buổi hợp hội cựu quân nhân ấy , không tránh
khá»i chuyện ngưá»i ta xưng tán nhau bằng chức vụ trong quân
đội cá»§a má»™t thá»i đã qua, giống như chuyện bá»n mình
vừa nghe thấy ở quán ăn . Ãiá»u nà y chỉ là m cho bố tôi
thấy buồn tá»§i mà thôi, vì ông luôn mặc cảm là ngưá»i sÄ©
quan chỉ huy đã bá» rÆ¡i đồng đội cá»§a ông . Ãối vá»›i quan
niệm của bố tôi , những buổi tiệc gây ủy là những dịp
để ngưá»i ta phô trương và ăn uống phÅ© phê , dạ vÅ© nhảy
nhót , vui chơi . Rồi sau khi chi phà tà i khoảng cho cuộc vui
xong, còn dư bao nhiêu, lúc ấy mới mang đi giúp đở kẻ
khốn cùng, nghèo khổ còn kẹp lại ở Việt Nam .
Vinh ngưng má»™t chút, rồi giải thÃch
- Theo tôi, tháºt ra thì đấy cÅ©ng chỉ là má»™t cách gây á»§y
rất thông thưá»ng, nếu không nói là rất hữu hiệu, vì
thưá»ng thưá»ng ngân khoảng thâu nháºp được khá nhiá»á»¥
Ngưá»i ta quan niệm trước là mua vui , sau là m việc thiện,
nghiã . Ãó là chuyện bình thưá»ng thôi , phải không Tiến ?
Nhưng, đối vá»›i bố tôi, ông nghÄ© rằng đồng tiá»n
"trước mua vui, sau là m việc thiện" ấy tháºt mỉa mai
, chua chát . Bố tôi nghÄ© rằng những ngưá»i ở xứ tá»± do
nà y, cuá»™c sống váºt chất quá đầy đủ, dư thừa, nên
ngưá»i ta cố tạo những dịp vui chÆ¡i trên danh nghiã cứu
giúp những ngưá»i vô phước sống tù tá»™i, nghèo khổ ở
quê nhà . Ãây là điá»u ông không chấp nháºn . Tôi cho
rằng ông cụ quan niệm quá khắt khe, cố chấp . Và , có khi
tôi đã thẳng thắng nói quan niệm bất đồng của tôi với
ông cụ , thì bố tôi chỉ nói ông không đồng quan niệm thì
ông không tham dự, và cũng không chống đối ai .
Vinh lại hút má»™t hÆ¡i thuốc lá tháºt dà i, Ä‘oạn nói tiếp
- Bố của tôi lặng lẻ sống . Ông là m ngà y, là m đêm, là m
hai ba công việc, từ việc là m assembler cho hãng Ä‘iện tá»
đến việc dá»n dẹp lao công ban đêm cho mấy công ty . Ông
cố gắng bảo bá»c lo lắng cho vợ con vá»›i tròn bổn pháºn
của ông, để gia đình được đầy đủ cả tinh thần lẩn
Ä‘iá»u kiện váºt chất trong cuá»™c sống . Ông cố chi tiêu
tối thiểu, để dư chút Ãt tiá»n bao nhiêu thì bố tôi
dà nh dụm gởi vỠgiúp cho vợ con gia đình của những
ngưá»i bạn lÃnh cùng trong quân ngÅ© vá»›i ông khi xưa . Tiến
biết không, Ä‘iá»u ấy không chỉ là niá»m an á»§i đối vá»›i
những chiến hữu cá»§a ông Ä‘ang bị tù cải tạo, mà chÃnh lÃ
niá»m an á»§i duy nhất cá»§a bố tôi . Nó xoa dịu nổi dà y vò
mặc cảm rằng mình đã bỠrơi đồng đội, trong lương tâm
của bố tôi .
Vinh ngưng má»™t chút, như anh Ä‘ang có Ä‘iá»u gì do dá»±, rồi
tiếp
- Cứ mổi năm, trong suốt tháng Tư, thì bố tôi lại cà i
trên ngá»±c áo cá»§a ông má»™t mảnh vải tang Ä‘en, vuông, nhá».
Hơn hai mươi tám năm, năm nà o bố tôi cũng để tang suốt
tháng Tư, như váºy . Có lần, má»™t bà bác, quen biết vá»›i
gia đình, thấy trên áo bố tôi có mảnh tang Ä‘en nhá», bÃ
ấy vá»™i há»i tôi rằng trong gia đình vừa có ai qua Ä‘á»i à ,
sao không cho bà biết để bà đến chia buồn, phân ưu .
Vinh cưá»i khẽ, rồi nói :
- Lúc đó, khi bị há»i như váºy, tôi đã ngượng ngùng vá»
chuyện để tang của bố tôi . Tôi cho đó là việc là m kỳ
quái, khác thưá»ng . Nên, ngoà i câu trả lá»i là trong gia
đình không có ai vừa mất, tôi đã lúng túng không biết
giải thÃch gì thêm vá» mảnh tang tháng Tư trên áo bố .
- Nghe anh kể, tôi cảm động quá !
Vinh nói, giá»ng buồn buồn như má»™t lá»i nháºn lá»—i
- Lúc ấy, tôi thì không ! Khi ông cụ còn sống, tôi vẫn
ngấm ngầm bất mãn vá» những quan niệm cá»§a bố tôi, mÃ
tôi cho là ông cụ quá cố chấp, khắc khe, gò bó . Tôi
không thÃch cách sống biệt láºp, lặng lẻ cá»§a ông . Trưa
nay, trong quán ăn, khi nghe những ngưá»i ấy xưng tụng nhau
bằng chức quyá»n tướng tá cá»§a há», và nghe há» kể mãi vá»
thá»i sÄ© quan oanh liệt bằng giá»ng nói tâng bốc và cao
ngạo, bổng dưng tôi nhớ và hiểu bố tôi hơn .
- Tôi hiểu niá»m xúc động cá»§a anh . Tôi tin rằng trong
thế hệ cha anh cá»§a bá»n mình còn có rất nhiá»u những
ngưá»i sống vá»›i lương tâm trung, chÃnh, nghÄ©a tình như ông
cụ thân sinh của anh . Có lẻ, hỠkhông mang vuông vải tang đen
trên ngực áo như ông cụ, nhưng chắc chắn rằng trong tâm
cá»§a rất nhiá»u ngưá»i Việt Ä‘á»u khoát vầng khăn tang
tưởng niệm những chiến sĩ và đồng bà o chết vì chiến
tranh, chết má»i mòn tại các trại tù cải tạo, chết trên
biển cả, và ngay trong các tại tị nạn .
Vinh gáºt gù:
- Tiến nói rất đúng!
Suốt Ä‘oạn đưá»ng từ khu phố Việt Nam trở lại sở là m,
bá»n tôi không ai nói vá»›i ai thêm gì nữa . Má»—i ngưá»i
Ä‘á»u lắng theo dòng suy tư riêng .
Riêng tôi, tôi chợt tá»± trách chÃnh mình đã vô tình, vô
nghiã, sống như má»™t ngưá»i ngoại cuá»™c, không liên hệ
dÃnh dấp gì vá» má»™t đất nước Việt Nam, vá»›i bao nhiêu
ngưá»i thống khổ nghèo đói .
Mổi ngà y, nÆ¡i xứ ngưá»i, cuá»™c sống báºn rá»™n, lo chạy
Ä‘ua theo thá»i gian, công ăn việc là m, chuyện nhà cá»a gia
đình với nhu cầu chi phà những bills và bills phải trả,
để rồi dần dần tôi biến thà nh kẻ vô tâm, sống "xa
mặt cách lòng" vá»›i bao ngưá»i thân, vá»›i đồng bà o và quê
hương . Ãó là lối sống cá»§a riêng tôi, hay đó là cách
sống cá»§a rất nhiá»u ngưá»i, phải chăng là váºy ?!
Tôi thầm cảm Æ¡n nhóm ngưá»i trong quán ăn, và cà ng cảm Æ¡n
Vinh hÆ¡n, vì nhóm ngưá»i ấy đã vô tình là m Vinh hiểu bố
anh hơn, để Vinh kể vỠông thân sinh của anh cho tôi nghe .
Mẩu chuyện ấy là tiếng gá»i đánh thức lương tâm tôi,
nhắc nhở tôi hãy sống có nghÄ©a tình vá»›i quê hương vÃ
đồng bà o .
Trá»i tháng Tư, miá»n đông bắc xứ nà y, hoa cá» bắt đầu
hé nụ xanh non, mướt . Tôi nhìn bỠcỠmịn, nhìn hà ng cây
vừa nhú lá, mà u mạ xanh biên biếc . Rồi, tôi chợt nghĩ
cỠcây, dù là cỠdại cây hoang, chúng còn có cội rễ, lẻ
nà o con ngưá»i đánh mất Ä‘i gốc cá»™i cá»§a mình!
Tá»± nhắn nhá»§: Tôi Æ¡i! không thể dá»ng dưng, Æ¡ há» gạt
bá», quên lãng má»™t quê hương dân tá»™c Việt Nam, vì đó
chÃnh là cá»™i nguồn con ngưá»i tôi ! Và , Tháng Tư, tháng
tưởng nhá»› má»™t Việt Nam vá»›i bao pháºn Ä‘á»i khốn khổ,
điêu linh !
Nhìn trên bản đồ thế-giá»›i, chưa thấy nước nà o có hình thể đẹp như Việt-Nam, má»™t chữ S rõ nét gợi hình. Ãúng là dáng đứng cá»§a má»™t cô gái ngá»±c nở eo thon mông đầy thanh-thoát. Tóc lúc nà o cÅ©ng xanh như lá rừng miá»n Bắc, khõe-mạnh vá»ng chắc vì cốt tá»§y được kết-tinh bằng Trưá»ng-sÆ¡n hùng-vÄ©, phì-nhiêu như đồng-bằng miá»n Nam trù-phú. Cô gái Việt-Nam nầy lại trẻ mãi không già dù tuổi Ä‘á»i chồng-chất trên bốn ngà n năm. Cái sắc đẹp tá»±-nhiên thiên-phú đó còn được tô-Ä‘iểm, bảo-vệ thêm bằng cảnh-trà nước non thÆ¡-má»™ng, gợi-cảm, thách-thức, kiêu-hùng, thế dá»±a Trưá»ng-sÆ¡n nhìn ra đại-dương biển cả, huyết- mạch được Ä‘iá»u-hòa lưu-thông do hai giòng sông Hồng và Cá»u-long.
Việt-Nam còn được hình-dung như má»™t chiếc cân hai đĩa dung hòa tình lý, chiếc đòn gánh cá»§a các bà mẹ tứ-đức tam-tùng, vượng-phu Ãch-tá» vá»›i hai thúng gạo quê hương hoặc cá»§a cha ông quảy gánh giang-sÆ¡n vá»›i hai thùng Hồng Cá»u.
"Hòn-ngá»c Viá»…n-đông", "bao-lÆ¡n Thái-bình dương", "vá»±a lúa Ã-châu" bao mỹ-danh đó cÅ©ng biến Việt-nam thà nh má»™t miếng mồi ngon cho bao kẻ háo sắc già u-sang ham cá»§a lạ, má»™t bà n cá» tranh-chấp ý-thức-hệ che dấu ý-đồ trục-lợi, bá-chá»§, xâm lăng.
Chiến-thuáºt chiến-lược giữ mình giữ nước "biết ngưá»i biết ta" được trui luyện bằng kinh nghiệm máu xương truyá»n-thống thần-tình đã là m tên tuổi mảnh đất anh hùng Việt-Nam trở thà nh bất diệt, lưu danh muôn thuở.
"Hồng nhan bạc mệnh", "hồng-nhan Ä‘a- truân" có còn ảnh-hưởng đến cô gái mỹ-miá»u tà i-hoa nầy nữa không? Hy-vá»ng rằng cô gái Việt-Nam sẽ sống vÄ©nh-cá»u để là m đỠtà i suy gẩm nguồn cảm-hứng và tấm gương sáng cho những ai yêu-chung hòa-bình tá»±-do.
CON Rá»’NG CHÃU TIÊN
Biết bao dân tc đã tìm hiểu nguồn gốc cá»§a mình! Dân tc nà o mà chẳng có huyá»n sá»? Nước Nháºt và mình con cháu Thái-dương thần nữ, Trung-quốc tá»± cho mình là Thiên-tá» con trá»i. Dân tá»™c ta cÅ©ng thế, nhưng tháºt thi vị và sáng-tạo là m sao: Con Rồng Cháu Tiên!
Nhưng Rồng là ai? Là gì? Có ai nhìn thấy rồng chưa ? Hình dáng ra sao ? Không ai thấy rồng mà cả thế giá»›i Ä‘á»u công nháºn là biết rồng. Nói nôm na là rồng, theo chữ nho là "long". Vá»›i óc tưởng-tượng phong-phú, ngưá»i châu à nói chung và ngưá»i Việt nói riêng hình dung rồng mình dà i uốn khúc, đầu tá»±a lân và bay lượn tuyệt vá»i. Vá»›i sức mạnh vạn năng không chế ngá»± được, ý- thức vùng-vẫy phóng-khoáng cá»±c kỳ tá»± do, Rồng đứng đầu trong bốn con váºt quà và sống lâu nhất gá»i là Tứ Linh, long lân qui phụng. Rồng hút và phun nước là m mưa, do đó trở thà nh nguyên-nhân cá»§a bao tráºn cuồng phong dữ-di, những cÆ¡n vÅ© bảo, tráºn lụt kinh-hoà ng. Có nhiá»u loại rồng tùy theo mà u sắc cá»§a mây khi gần có mưa to, rồng trắng (bạch long), rồng Ä‘en (hắc long), rồng và ng (huỳnh long) ... Rảnh rổi láºt tá»± Ä‘iển và o chữ " long ", ‘’rồng’’ các bạn sẽ tìm ra bao chữ ghép và khám phá ra nhiá»u Ä‘iá»u thú-vị bất ngá» như mặt vua là long nhan, chữ viết đẹp như rồng bay phượng múa.. Tóm lại đặc tÃnh căn bản cá»§a rồng vẫn là sức mạnh và tá»± do tượng trưng chá»§ yếu phái nam.
Còn Tiên là ai? Có ai gặp tiên lần nà o chưa ? Thế mà văn chương , thi ca , âm nhạc, huyá»n sá» Ä‘á»u ca tụng vẻ đẹp hiá»n dịu tuyệt trần cá»§a tiên. Tiên chẳng những tuyệt đẹp mà còn nhiá»u quyá»n phép. Dẩn chứng vá» tiên, Pháp có chuyện Cendrillon ( nà ng Lá» Lem) Tà u vá»›i ÃÆ°á»ng minh hoà ng du Nguyệt Ä‘iện, Tây du ký, Việt Nam ta có Tấm Cám,..Váºy sắc đẹp và phép mầu là sở trưá»ng dà nh riêng cho phái nữ nói chung và cÅ©ng là hai Ä‘iá»u căn bản đầu tiên trong Tứ đức giáo huấn phụ nữ Việt nam, công dung ngôn hạnh.
Ông cha ta sao mà thông minh lạ đã biết dùng hai biểu tượng vô hình tuyệt vá»i rồng tiên nầy lồng gắn nháºp thể và o cá»™i nguồn dân tc . Cám Æ¡n tổ tiên đã tháºt khôn ngoan sâu sắc lưu truyá»n cho con cháu Ä‘á»i sau huyá»n sá» thÆ¡ má»™ng, di sản văn minh vô cùng sáng tạo quyện lấy tinh thần kiêu-hùng bất-khuất con rồng cháu tiên.
Ingelmunster, 26-5-84
VÀI CẢM NGHĨ VỀ NƯỚC TÔI
Rá»i quê hương bao nhiêu năm thế mà má»—i lần nghe đến hai tiếng Việt Nam mình cảm thấy như gần gá»§i là m sao ! Không biết đến chừng nà o mình má»›i quên được quê hương! Sông còn có khúc, quê hương mình cÅ©ng có lúc đổi thay cÆ¡ mà ! Không có những khoảng cách trống vắng thì là m gì mà đo được Ä‘ nhá»› nhung. Má»—i ngưá»i chúng ta Ä‘á»u có quê hương, nếu không biết yêu thương tổ quốc mình thì là m sao yêu được xứ ngưá»i.
Xin đừng bao giá» quên nguồn cá»™i tổ tiên, vì chỉ có kẻ mất gốc má»›i quên hÆ¡i ấm cá»§a quê mình, hương vị cá»§a cá» cây, nhịp sống cá»§a đồng bà o rut thịt. Chỉ có kẻ Ä‘iên rồ má»›i tưởng nhung lụa áo quần quốc-tịch là thay đổi cuá»™c Ä‘á»i, hoặc bước thang danh vá»ng. Ãó chỉ là nếp sống phù phiếm lá»›p vá» bên ngoà i cÅ©ng cần nhưng chưa đủ. Còn Ä‘ua đòi ganh tị chỉ là m hại cho bản thân, tạo cÆ¡ há»™i thuáºn lợi cho sá»± thoái hóa xã há»™i, tạo mầm mống cho sá»± cằn cổi và bần cùng hóa tâm hồn. Nhưng ngược lại sống khác ngưá»i tá»± thu hẹp trong quan niệm riêng cá»§a mình cÅ©ng là quá đáng. Phải táºp như giòng nước, lúc chảy êm xuôi như dòng sông trong những chiá»u êm ả uốn khúc lượn quanh núi đồi cồn đá, lúc vồn-váºp gầm thét dữ-di lúc lững-lá» trôi. Thế mà nước tháºt như có, tháºt như không và không có sức mạnh nà o ngăn cháºn được. Nước vạn năng và tối cần. Không ai nhá»› đến tầm quan- trá»ng cá»§a nước nhưng vị-trà cá»§a nước đối vá»›i trái đất tháºt Ä‘áºm-đà máºt thiết quyện lấy sá»± sinh tồn cá»§a sinh váºt cá» cây. Không có nước tức không có sá»± sống. Nước Ä‘Ãch tháºt là nguồn sống cho thế giá»›i chúng ta.
Ông cha ta ngà y xưa sao mà văn minh lạ đã biết nôm na gá»i tên tổ quốc mình bằng chữ NƯỚC thân thương. Tổ tiên ta há chẳng có ý muốn lưu truyá»n cho thế hệ mai sau tâm tình yêu giữ nước như giòng máu mình cho sá»± sinh tồn dân tc, sống còn và đoà n kết cá»§a loà i ngưá»i trên trái đất nầy sao?
Một gã phu
Vâng, tôi là phu quân cá»§a má»™t nữ lưu đã từng cắp sách đến má»™t trong ba trưá»ng trung há»c con gái nổi tiếng cá»§a Saigòn Gia Ãịnh năm xưa là trưá»ng mang tên Gia Long, vị anh hùng dân tá»™c. Thá»§ đô yêu mến cá»§a chúng ta có tá»›i ba trưá»ng vá»›i bao nhiêu nữ sinh khả ái, duyên dáng, đẹp kÃn đáo, đẹp thùy mị, đẹp lồng lá»™ng, rồi dịu hiá»n, tân thá»i, khuê các, cả ngổ ngáo, chịu chÆ¡i thôi thì đủ cả. Những chá»— đó là nÆ¡i lý tưởng để cho những gã trai lá»›p tuổi hai mươi hay má»›i ghé ... ba mươi khoác áo quân nhân như tôi lân la, nhòm ngó hay lượn Ä‘i lượn lại để là m nhiệm vụ “trai khôn tìm vợâ€. Số là đi lÃnh lâu quá, mấy ngưá»i em nhá» tóc thá» hay còn kẹp tóc hay, như nhà thÆ¡ Nguyên Sa đã viết “tuổi má»›i mưá»i ba†quen biết dệt má»™ng thuở nà o đã tiến bước sang ngang, thôi thì tất cả chỉ còn là dÄ© vãng. Thá»i gian phôi pha, mình đâu có thể tiếp tục nhại ông Thế Lữ “ngáºm khối căm há»n vì em ... đá†nên cÅ©ng phải Ä‘i thêm ... bước nữa cho Ä‘á»i đỡ cô đơn má»—i khi có dịp nhảy dù hay năm ba ngà y phép vá» lại háºu phương. Nhìn và o lá»›p bạn cÅ© may mắn không nháºn được cái thiệp má»i nháºp ngÅ© cá»§a ông tướng Bùi Ãình Ãạm Nha Ãá»™ng Viên, bá»™ Quốc Phòng Ä‘ang gần xong đại há»c mà mặc cảm cùng mình. Chúng nó Ä‘ang phây phây đèo Vespa hay xe gắn máy Honda mấy nà ng văn khoa hay luáºt khoa lá»›p dưới. Thấy mình đơn độc chúng vẫy tay chà o buồn thương hại. Phải, Ä‘i lÃnh như tôi đâu có thể vá»›i tay tá»›i những hoa khôi đại há»c. Có nà ng văn khoa đã đánh giá tôi “thiếu úy rẻ như hai bó rau muống đồng đôiâ€. Váºy bây giá» mình dù có là Ãại úy tá»›i tá»›i ba mai và ng trên cổ áo thì có lẽ cÅ©ng chỉ là “giá sống má»™t bó hai đồng†nên đâu có dám mon men ngá» lá»i bay bướm.
Do đó, tụi tôi thảo lệnh hà nh quân xa luân chiến ba trưá»ng nữ trung há»c Sà igòn, Gia Ãinh cho có phần chắc ăn hÆ¡n. Sác xuất chắc ăn cao là vì linh cảm, nhá» má»—i dịp Xuân vá» gặp mấy nà ng tá»›i thăm chiến sỹ tiá»n đồn do sá»± năn nỉ cá»§a Nha Tâm Lý Chiến. Quân phục dã chiến thẳng nếp, mai và ng lóng lánh khiến mắt mấy nà ng má»›i ở tuổi cáºp kê cÅ©ng lóng lánh luôn. Trưá»ng hợp tôi, tôi chỉ mÆ¡ mà ng xung kÃch và o má»™t trưá»ng và là trưá»ng Gia Long. Tại sao Gia Long? Và tại sao chỉ mÆ¡ mà ng?
Số là lúc tôi má»›i ra trưá»ng đáo nháºm Tiểu Ãoà n 3 BVN ở Long Xuyên được ngá»§ ngoà i trại cùng phòng vá»›i má»™t chà ng thiếu úy đà n anh. Chà ng lại có ngưá»i yêu là má»™t nữ sinh Gia Long đôi khi tôi được gặp lúc chà ng nà ng thăm nhau. Biết mình là nòi văn nghệ vì tôi cứ thưá»ng ông ổng Ä‘á»c thÆ¡ cá»§a mấy ông Xuân Diệu, Nguyá»…n BÃnh, Huy Cáºn, chà ng bèn bắt tôi là m há»™ mấy câu thÆ¡ đểû viết và o tấm thiệp mừng sinh nháºt cho nà ng. Thằng bạn năn nỉ tôi đánh đổi lấy má»™t khẩu rouleau sáu viên nhá» xÃu chứ không nặng chình chịch như khẩu Colt 45 cấp phát. Phần thì mê khẩu rouleau, phần cÅ©ng ngưỡng má»™ mái tóc ngang vai cá»§a nà ng tôi bèn viết cho ông bạn bốn câu thÆ¡ bảy chữ mà nay chỉ còn nhá»› được hai:
Em gái Gia Long môi má đẹp
Tóc chùng buông lá»ng giữa đôi vai ...
Và từ đó sau mưá»i năm quân ngÅ© trở vá» chợt thấy mình phải ghé bến dừng chân, tôi lại nghÄ© đến Gia Long. NghÄ© đến để mÆ¡ má»™ng thôi, vì ở cái tuổi “tam tháºp nhi láºp†nà y thì mấy nà ng Gia Long đôi tám đã gá»i mình bằng “chú†rồi. Ãấy là lý do tại sao tôi chỉ dám mÆ¡ mà ng.
Trá»i xanh run rá»§i, dù tôi không còn ở cái tuổi xứng đáng đứng bên nà y đưá»ng Phan Thanh Giản chiêm ngưỡng những nà ng áo trắng Gia Long “khi tan trưá»ng vá»â€ hay “anh theo nà ng vá»â€ nhưng tôi đã gặp má»™t nà ng cÅ©ng thuở nà o áo trắng. Má»™t há»™i ngá»™, má»™t tình cỠánh mắt gặp nhau tôi thấy có gì là lạ. Rồi mê lúc nà o không biết và cảm thấy nà ng đã chịu đèn, tôi mon men tiến tá»›i “chuyện chúng mìnhâ€. Nà ng bèn lục vấn há»i chuyện thá»i xưa văn nghệ văn gừng. Tôi tưởng tháºt, hãnh diện Ä‘á»c mấy câu thÆ¡ tả ngưá»i con gái Gia Long nói trên. Nà ng bèn sa xầm nét mặt “Thế còn em, đây là nữ sinh Gia Long đồ bá» nên anh không đủ hứng là m thÆ¡!†Rõ là mình ngu, Ä‘i kể chuyện phái nữ cho ngưá»i yêu nghe dù nữ phái nà y có là bồ cá»§a bạn mình hay dung nhan mặn mà như Chung Vô Diệm. Tôi bị kẹt mất hai tháng “chuyện chúng mình†dáºm chân tại chá»—. Cho tá»›i ngà y sinh nháºt cá»§a nà ng tôi bèn hạ viết đỠthÆ¡ trên má»™t tấm thiệp bông mai to tướng – quà vị có còn nhá»› không, hoa mai là huy hiệu trưá»ng Gia Long đấy. Bà i thÆ¡ thể tá»± do nà y dà i lắm, dà i hÆ¡n bà i tôi gà cho thằng bạn đà n anh tặng ngưá»i yêu Gia Long cá»§a nó ngà y xưa:
“...
Mắt em trong buổi nà o chiá»u đại há»c
Như trá»i xanh tắm nắng sá»›m hôm nay.
Sinh nháºt năm nay, và mãi mãi sau nà y
Em vẫn đẹp và nhẹ nhà ng như những bông cúc nhá»...â€
Tôi chỉ ghi lại mấy câu trên không phải ø để tá» ra mình cÅ©ng là má»™t “thi sỡi†mà là có lá»›p lang tá»›i những Ä‘iá»u tôi còn sắp viết. Nhá» bà i thÆ¡ nà y vá»›i cái bông mai thầm kÃn gợi ý Gia Long trên tấm thiệp mà má»™t ngà y đầu xuân rồi cuối hạï tôi được nà ng lồng và o ngón tay cái nhẫn cưới đơn sÆ¡ để từ má»™t ngưá»i tình Gia Long tôi lên chức “phu quân†cá»§a em má»™t thá»i áo trắng. Thế là chức vị cá»§a tôi mang hà m “phu ...†từ đó.
Tôi má»™t thá»i gian dà i hãnh diện lắm vá»›i cái hà m phu quân nà y, tá»± và nó ngang ngá»a vá»›i cái hà m tứ phẩm cá»§a Triển Chiêu trong bá»™ băng Bao Công Ãà i Loan xem hoà i không chán. Vá»›i hà m phu quân những năm đầu hương lá»a tôi được cÆ¡m bưng nước rót ăn đủ cá»§a ngon váºt lạ do nà ng khéo nấu nhá» những giá» gia chánh Gia Long nà ng há»c vá»›i cô Mai trước đây. Rồi nà ng Ä‘an cả đống áo len cho mặc và cÅ©ng không quên kể lể đó là nhá» mấy giá» nữ công cá»§a cô Lý, cô Báu và o những năm 68-70. Những cuối tuần nhà n hạ nà ng hát cho nghe toà n những bà i ngoại quốc Yellow Bird, Dans le soleil dans le vent v.v. mà mấy ông Phạm Duy, Trưá»ng Kỳ viết lá»i Việt tháºt hay. Kịp đến khi nà ng sách cặp Ä‘i là m có tiá»n tôi được chi cho cái xế Pinto. Nhá» con ngá»±a sắt nà y tôi có phương tiện Ä‘i đó Ä‘i đây sinh hoạt cá»™ng đồng. Ãi sinh hoạt nà ng cÅ©ng lẽo đẽo theo. Ãi theo không phải là để kiểm soát hà nh vi lẹo tẹo cá»§a tôi vì nà ng thừa biết tôi đã hết xuân thì từ khuya rồi. Ãi để mà phụ lau cá»a kÃnh sà n nhà Trung Tâm Ngưá»i Việt Canada,ï ẩm thá»±c cho mấy thằng anh em đặc nhiệm chúng tôi, tháºt là “Phu xướng phụ tùyâ€.
Nhưng rồi ngà y đẹp qua Ä‘i dần dần. Thêm mấy tà nhau ra Ä‘á»i, kiá»u nữ cá»§a tôi bắt đầu thấm mệt. Tây bên nà y là “phụ xướng phu tùy†nhất là mấy bà đầm Ä‘i là m thì công việc ná»™i trợ chà ng hãy lo đủ nhưng quản trị hầu bao thì nà ng nắm. Còn trong văn hóa Việt Nam chỉ có “bà ná»™i trợ†chứ không có ông ná»™i trợ nên dù có sang tá»›i “xứ lạnh tình nồng†nà y những bà má»™t thá»i kiá»u nữ dù Gia Long, Trưng Vương hay Lê văn Duyệt Ä‘i nữa thì cÅ©ng vẫn phải ná»™i trợ hÆ¡i ... nhiá»u. Do đó ngưá»i vợ Gia Long cá»§a tôi cÅ©ng thấm mệt như ai sau khi má»—i ngà y Ä‘i là m hai lần vượt “xa lá»™ kinh hoà ng†qua cầu Champlain mắc kẹt kinh niên. VỠđến nhà sáu giá» chiá»u nà ng lại phải lo cÆ¡m tối, quần áo, “lunch box†cho con Ä‘i há»c bữa sau. Thấm mệt thì nà ng cÅ©ng hÆ¡i có phần cay đắng nên má»™t hôm xấu trá»i nà ng đã mỉa mai “Bây giá» thá»i buổi má»›i xứ ngưá»i, em vừa là m vợ vừa Ä‘i là m quần quáºt nuôi gia đình, vá» nhà lại là m má»™t Sến nương. Hồi ở Sà igòn Má em đâu có vất vả như váºy, chỉ ở nhà ná»™i trợ, lại còn có chị ngưá»i là m dá»n dẹp, phụ bếp nữaâ€. Tình hình hÆ¡i có tà căng thẳng rồi. Tôi biết thân ở cái xứ tá»± do nà y mình đã hết thá»i ăn trên ngồi chốc khi nà ng xa gần “anh sướng tháºt, Ä‘i là m Ãt được nghỉ nhiá»uâ€. Nà ng nói câu nà y tháºt thoáng qua mà sao tôi thấy nặng tá»±a ngà n cân. Bây giá», hai mươi năm sau mấy câu thÆ¡ tôi tặng nà ng trước đây có lẽ cần được sá»a lại:
“ Sinh nháºt năm nay và mãi mãi sau nà y
Em vẫn đẹp và nhẹ nhà ng như những cây ... búa tạâ€
Dẫu sao, má»™t lần âu yếm tôi cÅ©ng đà nh nhá» nhẹ “Thôi thì từ nay anh tá»± nguyện đỡ em. Anh sẽ lo là m ăn sáng, sá»a soạn Ä‘i há»c cho con, chùi phòng tắm, săn sóc nhà cá»a ...â€. Và tôi đã bắt tay là m liá»n để sáng sáng nà ng có thì giá» kẻ chân mà y, bôi quầng mắt rồi xách cặp lái xế Ä‘i là m. Những hôm nà ng kẹt việc sở vá» trá»… hay Ä‘i công tác xa thì mình kiêm luôn bữa tối. Cái đà nà y chỉ hai năm sau, tôi -đấng phu quân cá»§a má»™t kiá»u nữ Gia Long- đã mang má»™t hà m “phu†má»›i đó là “phu... dá»n dẹpâ€. Còn nữa, không đủ sức khá»e là m “phu quét đưá»ng†như danh từ thông dụng cá»§a Hà Ná»™i trước 1954 thì nay mình là m luôn phu quét nhà , phu đổ rác.
Mấy năm gần đây, kiá»u nữ Gia Long cá»§a tôi đôi khi lại được Há»™i Cá»±u Giáo Chức ưu ái má»i tham dá»± văn nghệ giúp vui, nên chi tôi được ban cho má»™t hà m phu má»›i nữa. Nà ng Ä‘i trình diá»…n thì phải có cái đà n “ki boá»c†nặng hai mươi ký Ä‘i theo. Thế là tôi nghiá»…m nhiên lên hà m “phu khuân vácâ€. Cứ váºy má»—i lần khuân vác gắn đà n xong ngồi thở, nhìn lên bục trình diá»…n thấy ông Lê Ãại Quang phây phây đệm ki boá»c ngon Æ¡ cho mấy ca sÄ© mà bùi ngùi. Tại mình ngà y xưa nhà nghèo không có xÃn Ä‘i há»c đà n để bây giá» má»›i mang hà m phu, hay nói theo tiếng tây, “cu li†khuân vác.
Năm nay, tôi có cÆ¡ may được biết thêm mấy đấng “phụ..†nữa cá»§a quà bà Gia Long. Biết hay quen nhau là đã từ trước rồi, nhưng chỉ má»›i khám phá ra tụi tôi cùng há»™i cùng thuyá»n khi đánh xe đưa mấy “phu nhân†nguyên kiá»u nữ Gia Long Ä‘i là m văn nghệ lá»… Hai Bà Trưng và thà nh láºp há»™i cá»§a mấy bà . Năm nay, Ä‘á»i phu ... cá»§a tôi có vẻ sáng sá»§a hÆ¡n. Gia nháºp Há»™i Gia Long, biết là mình cÅ©ng phải Ä‘i há»p hà nh nhiá»u mà đưá»ng xa “trăm dặmâ€. Viết kiểu nà y quà vị có cảm tưởng tôi hÆ¡i cải lương, nhưng thá»±c sá»± nhà tôi cách Montreal đúng 156 cây số đưá»ng. Váºy thì phải cần tôi Ä‘i theo là cái chắc, nên nà ng dịu giá»ng nói “Ngà y xưa anh còn sinh hoạt cá»™ng đồng em phụ anh. Bây giá» mấy chị Gia Long giao em công tác thì anh cÅ©ng giúp em má»™t tayâ€. Nà ng nói nhẹ như váºy nên tôi vâng lá»i ngay. ÃÆ°a nà ng Ä‘i há»p gặp mấy ông bạn quen biết cÅ©ng đưa hiá»n thê tá»›i má»›i ngã ra là quà vị cÅ©ng là phu quân cá»§a mấy bà Gia Long.
Tháºt ra mà nói trong mấy chục năm vợ chồng chưa bao giá» tôi nghÄ© Ä‘á»n từ phu quân, có lẽ vì nó “Nho†quá không thông dụng. Cho đến má»™t hôm tôi đưa nà ng Ä‘i há»p Há»™i Gia Long ...ÃÆ°á»£c chồng lái xe đưa Ä‘i há»p, lúc gặp nhau chà o há»i có bà nà o chắc cảm động trước sá»± mẫn cán cá»§a mấy ông chồng bạn nên phát biểu “Phu quân mấy chị tốt ghê, vợ Ä‘i há»p lái xe đưa đón, lẽo đẽo ngồi chá»â€. Tôi thấy tiếng phu quân hay quá, Ä‘ang hãnh diện vá»›i vai vế phu quân cá»§a mình thì ông phu quân bạn ghé tai nói nhỠ“Nà y cáºu, mình là phu quân hay phu ... xe đâỷ†Tôi từ trên trá»i rá»›t xuống sá»±c nhá»› tá»›i các loại phu khác nhau mình đã trải qua từ cái phu đầu tiên là phu quân. Ba thằng có vợ nữ lưu Gia Long liá»n kể những hà m “phu†cá»§a mình cho nhau nghe để tiếc nối nhá»› lại thuở nà o còn được các nà ng hâm má»™, trìu mến nhìn mình qua những bông mai và ng trên ve áo quân nhân mà ban cho mình cái hà m thứ nhất là hà m phu quân... Má»™t cách rất triết lý vụn, tôi kết luáºn: Thá»i quân chá»§ bên Tà u cÅ©ng chỉ có chÃn hà m từ cá»u đến nhất phẩm triá»u đình là chót như Bà ng thái sư được ban cấp trong video Bao Công. Váºy hà m phu xe cá»§a mình chắc cÅ©ng là nhất phẩm rồi. Còn cái hà m đặc cách là hà m “phu đổ thùng†cá»§a Hà Ná»™i ngà n năm văn hiến trước 1954 thì bên Canada nà y không có đâuâ€.
Một Gã phu
Từ nhá» tôi đã thÃch trứng , tất nhiên là nói trứng gÃ
, không phải trứng vịt trong lớp .
Anh chị tôi nghĩ có thể là do má tôi bán trứng nên tôi
hay ăn trứng bể riết rồi quen hay sao ? Là m gì có , trứng
bể cÅ©ng có ngà y chứ bá»™ . Ãâu phải ngà y nà o cÅ©ng bể
đâu .
Nà y nhá , bạn Ä‘áºp cái trứng và o tô, bá» gia vị mắm ,
muối , bá»™t ngá»t , chút đưá»ng , hà nh tây hay hà nh ta cÅ©ng
được , đánh lên cho tơi , đợi chảo nóng , bỠmỡ và o ,
thấy khói mỡ bốc lên từ chảo hẳn đổ trứng và o tráng
, trứng phồng , nở rất ngon , cháy vừa Ä‘á»u . Không chê
và o đâu được . Tôi có thể ăn từ ngà y nà y qua ngà y khác
, tháng nà y qua tháng khác , có bữa thôi , ngà y nà o cũng ăn
, chắc má tôi đã mất nghiệp .
Phải nói tôi lớn lên nhỠtrứng . Trứng gà da nâu , nên
mà u da tôi cũng pha chút da quả trứng gà nâu , chả sai và o
đâu được . Tôi đã dấu kỹ Ä‘iá»u khám phá đó cá»§a mình
không cho ai biết .
Ngà y qua đây , phải Ä‘i há»c xa và sống má»™t mình , tôi cÅ©ng
nhỠtrứng mà còn cho tới giỠnà y . Trứng sale thì tôi mua
chất đống trong tủ . Ai có coupon buy one get one free mà không
xà i , tôi lượm tất mua để dà nh . Chẳng bao lâu , anh chị
em biết điệu , cứ coupon trứng là đưa cho tôi , có lúc
tôi bá» và o xá»t rác cả ba bốn cái vì chá»— trứng mua tuần
sale trước tôi còn chưa ăn xong .
Tôi chiên trứng thì chẳng ai chê và o đâu được . Ai đã
từng nếm thá» món trứng chiên cá»§a tôi thì cứ lại nhÃ
tôi là đòi ăn món đó .
Tôi được bồ , mất bồ , có lại bồ cũng nhỠmón
trứng chiên . Nhớ tôi hay nhớ món trứng mà các anh không
xa tôi được . Thôi kệ , mắt chưa và ng , da chưa tà n nhang
vì bịnh gan , thÃch ăn cứ ăn , ai cấm được tôi nè .
Ngà y vỠViệt Nam , và o hiệu sách tại quầy sách nấu ăn ,
tôi thÃch thú lượm ngay cuốn " 100 món ăn vá»›i trứng " .
Chồng tôi ngay đó , giáºt lấy ngay từ tay tôi bá» xuống ,
gầm gừ " thôi nha , một món trứng chiên đủ rồi nha ,
muốn anh theo em chết luôn hả "
Tôi hết hồn " Cha nội nà y , từ đó đến giỠchả thấy
ca thán gì , nay là m dữ ra mặt đây nhá " tôi nghĩ bụng .
Tôi vỠtỉnh bơ " Em xem tà nà o , không hay mua là m gì " Anh
lượm lên cuốn " Một trăm món ăn chay dễ là m " đưa cho
tôi , gần như năn nỉ " Cầm dùm anh cuốn nà y em "
Không bao giá» tôi chịu khuất phục . TÃnh tôi vẫn váºy mÃ
. Ai sao kệ à , tui thÃch gì là m nấy nha .
Tôi cứ bá» cuốn 100 món trứng và o chá»— tÃnh tiá»n , để
mặc anh đứng đó , tôi lang thang xem các sách khác .
Vá» lại đây , tôi tìm mãi cuốn đó trong má»› đồ mang vá»
mà không có , lòng có buồn rưá»i rượi nhưng qua rất nhanh
.
Bữa ăn đầu tiên sau ngà y trở lại là món trứng chiên
trên bà n và canh cải xanh . Quá thanh đạm , quen thuộc đi
chứ lị .
Chồng tôi nhìn bà n cÆ¡m vui vẻ , có lẽ anh nháºn ra vẫn lÃ
món trứng chiên chứ không phải món trứng nà o khác trong 99
món trứng còn lại trong cuốn sách .
Thôi một còn hơn 99 món . Tôi vẫn chung tình với trứng
chiên như ngà y nà o , còn anh , hà nh tá»i gì vá»›i trứng cÅ©ng
chỉ má»™t thay vì nhiá»u hÆ¡n . Lần đầu tiên anh không nhăn
mặt khi thấy món trứng , tôi cÅ©ng không thấy báºn rá»™n
hÆ¡n khi phải há»c nấu thêm món trứng khác .
Vợ chồng nhìn nhau ăn uống vui vẻ , Ä‘á»i sống đâu lại
và o đấy .
Ãâu cần phải lá»›n tiếng như má»i lần .. Tôi nhìn chồng
bằng ánh mắt không phải cá»§a ngưá»i thua cuá»™c ...
3/03
- Sao hả ? đã tìm được má»™t ná»a thất lạc cá»§a mình chưa
?
VÅ© nhìn tôi cưá»i cưá»i ánh mắt lấp lánh niá»m vui :
- Hình như đã gặp . Bây giỠmình cảm thấy bình yên hạnh
phúc lắm .
- Ngá»c ? tôi dò há»i : VÅ© nhìn tôi má»™t thoáng ngạc nhiên
trong đôi mắt anh . VÅ© khẽ gáºt
- Thế thì tốt rồi , ai bôn ba xuôi ngược mãi rồi cũng
tìm cho mình một bến đỗ . Xin chúc mừng cho Vũ .
anh cưá»i , không biết nụ cưá»i cá»§a anh ta chứa ẩn Ä‘iá»u
gì . Trước đây cứ mỗi lần anh khoe với tôi tà i chinh
phục má»™t cô gái nà o đó vá»›i cái giá»ng kiêu ngạo , kiêu
hãnh là lòng tôi lại ray rứt , nhiá»u khi tôi tá»± thầm há»i
- Sao con trai hay thÃch Ä‘uà giỡm trên những tình cảm chân
thà nh , thÃch là m khổ ngưá»i khác . Chắc há» chưa từng Ä‘au
khổ , nên không thể thông cảm cho những kẻ đau khổ vì
mình . Bây giỠanh đang hạnh phúc , liệu anh có chạnh lòng
nhớ những chuyện đã qua ?
- Tại sao má»i ngưá»i con gái lại hay Ãch ká»· váºy bạn ? nhất
là trong chuyện tình cảm . Ãá»™t ngá»™t VÅ© há»i tôi
Tôi nhìn VÅ© khẽ mỉm cưá»i và cháºm rãi nói
- Vì không chia sẻ tình cảm của mình cho ai . Tình bạn còn
có thể san sẻ còn tìnhyêu thì không
Chẳng có ai dại khỠđem cái mình đang có mang đến tặng
cho kẻ khác . VÅ© gáºt gù , má»™t thoáng trên môi anh . Tôi
thầm nghÄ© anh có nụ cưá»i khá quyến rÅ© và đôi mắt hiá»n
là nh biết nói trách gì con gái không xiêu lòng .
- Bạn còn nhá»› Hoà i không ? tôi gáºt , vì sao tá»± nhiên anh
nhắc đến Hoà i
- Dạo trước anh với Hoà i cũng đầm ấm lắm , hạnh phúc
lắm , giá»ng anh Ä‘á»u Ä‘á»u
- Hình như hạnh phúc đó không trá»n vẹn . Nói má»™t cách
khác hạnh phúc ấy chỉ mang tÃnh giai Ä‘oạn . VÅ© chống chế
- Nhưng cÅ©ng là hạnh phúc . Ãôi khi được thưởng thức
má»™ cốc cà phê , má»™t Ä‘iếu thuốc cÅ©ng là niá»m hạnh phúc
Và má»™t cô bé nháºn được má»™t viên kẹo xinh xinh cÅ©ng reo
lên mừng rỡ vì sung sướng vì hạnh phúc
Thế hạnh phúc là gì hở anh ? Vá»›i anh hạnh phúc bây giá»
là có Ngá»c !
Váºy thì tốt rồi . Hạnh phúc rất khó tìm , tìm được
rồi thì phải nắm lấy . Ngưá»i ta bảo xây đã khó Ä‘áºp
vỡ chỉ loáng má»™t cái là xong . VÅ© hãy trân trá»ng những gì
mình đang có
VÅ© nhìn tôi im lặng , đôi mắt anh ná»a có chút gì đó
băng khoăn , ná»a như há» hững lạnh lùng . VÅ© nói như tâm
sá»±
Trước đây có lần em nói '' Ngưá»i ta Ä‘i qua nhiá»u thứ
để thá» tìm má»™t ná»a Ä‘Ãch thá»±c cá»§a mình . VÅ© cÅ©ng váºy
, anh đã trải qua nhiá»u đắng cay , hạnh phúc , cả sá»± nhẫn
tâm vô bổ của tuổi trẻ . Bây giỠnhìn lại thấy tất cả
chỉ là phù phiếm .
Tôi im lặng nhìn VÅ© trong đầu vỡ vụn bao niá»m Ä‘au ngà y
cÅ© . Sao VÅ© lại giống Ngưá»i ấy cá»§a tôi đến thế ? Ngà y
ấy Ngưá»i tháºt háo thắng , xốc nổi , cưá»i cợt trên
sự chiến thắng của những trái tim con gái yếu đuối ,
cÅ©ng biết dừng lại khi tìm được má»™t ná»a Ä‘Ãch thá»±c
cá»§a mình . Song VÅ© hạnh phúc vì có ngưá»i cảm thông , cùng
sánh vai nhau trên con đưá»ng đã chá»n .
Còn tôi , tôi không thể vượt lên được những nhỠnhoi
Ãch ká»· cá»§a Ä‘á»i thưá»ng . Tôi không thể tha thứ , tôi
không thể quên . Tôi không biết '' cảm thông và tha thứ sẽ
giúp lòng mình bình an ''
Bất chợt VÅ© há»i
- Còn em ? định bao giỠ'' dừng chân '' đây ?
- Cuộc sống đôi khi long đong có cái thú vị riêng của nó
, trước đây anh từng nghÄ© như váºy , nhưng ông bà ta vẫn
nói '' an cư mới lạc nghiệp ''
- Biết đâu an cư mà chẳng lạc nghiệp ? ở má»—i ngưá»i
Ä‘á»u cónhững suy nghÄ© , những quyết định riêng , tôi
cưá»i mà chẳng hiểu tại sao vì có thể cưá»i được
VÅ© kể cho tôi nghe vá» Ngá»c , vá» cuá»™c tình kéo dà i 4 năm
cá»§a há» vá» Hoà i , vá» Trân .. và bao nhiêu cô gái khác mÃ
tôi không thể nhá»› hết tên . Tôi tá»± há»i vì sao VÅ© lại
kể cho tôi nghe những Ä‘iá»u đó ? VÅ© Ä‘ang Ä‘i trên con
đưá»ng anh đã chá»n . Con đưá»ng anh cho là đúng đắn , anh
Ä‘ang hạnh phúc và anh cần ngưá»i bạn cảm thông , san sẻ hay
anh muốn khoe '' chiến tÃch '' cá»§a mình . VÅ© là ngưá»i tốt
hay là ngưá»i xấu khi là m Ä‘au khổ bao cô gái . Tôi không
thể tìm ra câu trả lá»i thá»a đáng . Song tôi hiểu và thông
cảm cho anh . Có lẽ tình bạn hơn tình yêu là ở chỗ không
có sá»± Ãch ká»· , biết lắng nghe và đánh giá vấn đỠmá»™t
cách dè dặt khách quan vá»›i đôi mắt cá»§a ngưá»i ngoà i
cuộc . Tôi thực sự cầu mong anh hạnh phúc .
Reng .... reng ... reng .... điện thoại
- Sao em đi đâu mà anh tìm không thấy ? .
Em vừa có cuá»™c trò chuyện tháºt lâu . Tôi nói khi gặp Anh
, giá»ng anh ná»a quan tâm ná»a tò mò
- Là bạn em đấy mà . Hình như có lần em đã kể vỠVũ
cho anh
- Vũ nà o kia ?
- Không nhó cÅ©ng chẳng sao , đà n ông là chuá hay quên vÃ
anh cÅ©ng chẳng phải là trưá»ng hợp ngoại lệ .
- Anh nhớ cái anh chà ng ấy là m gì ? anh chỉ nhớ em thôi .
Nhớ em ? thế còn Vân đâu ? anh và Vân chia tay nhau hơn
một năm nay rồi .
Tôi quà anh như má»™t ngưá»i anh , má»™t ngưá»i luôn an á»§i
động viên tôi trong cuá»™c sống , khi là bạn má»i việc Ä‘á»u
đơn giản , chuyện gì cũng thoả mái , nói ra mà chẳng sợ
ai há»n trách giáºn dá»—i . Còn nếu yêu thì sao ? khi yêu
ngưá»i ta thưá»ng che dấu những tình cảm , tâm sá»± sâu kÃn
của riêng mình , khi nói ra phải cân nhắc từng câu từng
chữ .
Chỉ nghÄ© đến thế thôi tôi đã thấy mệ má»i . Tình yêu
vốn đã rối rắm , đi đến tình yêu - hạnh phúc cà ng rối
rắm hÆ¡n Anh , em phải trả lá»i vá»›i anh sao đây ?
- Hạnh phúc là gì hở anh ?
Gì nữa đây ? anh há»i tôi bằng giá»ng trầm ấm và nói -
Hạnh phúc chung cá»§a má»i ngưá»i thì to tát quá . Hạnh phúc
của anh bây giỠlà có em , em biết không ?
VÅ© nói hạnh phúc cá»§a VÅ© là có Ngá»c , Anh nói hạnh phúc cá»§a
anh là có tôi . Còn hạnh phúc của tôi là gì ?tôi không
biết nữa . Chợt nhớ câu mẹ tôi vẫn nói '' Hạnh phúc
thấp thoáng đâu đó trên con đưá»ng con Ä‘ang Ä‘i , là do
mình nắm lấy chứ không phải do ngưá»i khác Ä‘em đến cho
mình .'' Trên con đưá»ng tôi Ä‘ang Ä‘i , liệu có đến
được và có ai là bạn đồng hà nh ?
Tôi nhìn con đưá»ng xa xăm dà i hun hút trước mặt , lắng
nghe tiếng hát của Anh cất cao nồng nà n xa vắng
Cho anh một ngăn , một ngăn nhỠtrong trăm ngà n ngăn trái
tim em .....
Tiếng hát anh cứ thiết tha như khát khao má»™t Ä‘iá»u gì
đórất thực , rất mãnh liệt . Dẫu biết cuộc sống
chẳng có Ä‘iá»u gì là trá»n vẹn , hạnh phúc rồi chỉ là giai
đoạn . Song tôi vẫn khỠkhạo tin rằng tình cảm của anh
dà nh cho tôi là chân thà nh rằng trái tim của anh mãi mãi chỉ
có mình tôi .
Bữa ná» , sau ca tối Ä‘i là m vá» ,Minh mệt nhoà i .Hai chân má»i nhừ , Minh chỉ muốn vỠđến nhà để lăn ra ngá»§ má»™t giấc cho tháºt đã .Vừa vỠđến nhà , mạ kêu có thư thằng Phúc là m Minh mừng quýnh cả lên .Chạy vá»™i vá» phòng , Minh xé bức thư : “.. Minh à , ở nhà anh chị tau muốn gả chồng cho con Nguyệt . Chị tau nói biết bao giá» mà y má»›i vá» mà chá» là m chi cho qua thá»i ngưá»i con gái .Nguyệt nó khóc quá chừng nhưng chị tau vẫn không chịu .Bà đã nháºn lá»i dạm ngõ cá»§a nhà trai rồi ..Chá»§ nháºt cuối tháng nà y là đám cưới đó ..Tau viết thư ni tin cho mi hay để mi quen cô khác nhe …†Minh nằm thừ cả ngưá»i sau khi Ä‘á»c thư Phúc .Những giây phút ấm lòng sau những ngà y Ä‘i là m mệt má»i cá»§a Minh má»—i khi nghÄ© đến đám cưới cá»§a hai đứa sẽ không còn nữa ..Minh chán nản …Kể từ đó , ba mạ bắt đầu tìm mấy đám khác gạ há»i ý Minh. Minh cứ cưá»i cưá»i lắc đầu . Ãà n bà là gì ? Tình yêu là gì ? Nó chỉ là m Minh sụp đổ mà thôi . Con tim Minh đã khép kÃn cá»a kể từ khi Nguyệt Ä‘i lấy chồng ..Cho đến lúc gặp Lê ..
Lê cÅ©ng gá»i Minh bằng chú , vẫn bằng cái giá»ng Huế thá» thẻ ..Lê là m Minh lầm tưởng mình đã gặp lại bóng dáng cá»§a Nguyệt ngà y xưa . Nhưng Lê không phải là Nguyệt .Nguyệt ngà y xưa e lệ hiá»n thục khi nói chuyện vá»›i Minh chừng nà o thì Lê hoà n toà n khác . Cái miệng Lê lúc nà o cÅ©ng có thể bắt bà Minh . Cái miệng Lê lúc nà o cÅ©ng cưá»i khúc khÃch sau má»—i lần chá»c Minh và SÆ¡n . Tụi Minh không thể cãi lại được Ä‘iá»u gì khi Lê đã cho nó là đúng .Lê thưá»ng nói “Ãiá»u 1 Lê luôn luôn đúng .. Ãiá»u 2 : nếu thấy Lê sai , xin vui lòng ..xem lại Ä‘iá»u 1 “ !
Minh biết SÆ¡n cÅ©ng thÃch Lê . SÆ¡n có vợ con rồi nhưng gặp Lê , SÆ¡n lại bị Lê cuốn hút vì cái tÃnh trẻ con hay há»n hay giáºn cá»§a Lê , SÆ¡n và vợ Ä‘ang là m thá»§ tục ly dị thì SÆ¡n gặp LệLê há»i SÆ¡n tại sao lấy ngưá»i ta rồi lại đòi ly dị là sao. SÆ¡n có giải thÃch cách nà o , Lê cÅ©ng phán SÆ¡n không đáng mặt đà n ông .Có gan cưới rồi phải có gan chịu đựng ! Minh cÅ©ng đầu hà ng Lê vì cái kiểu lý luáºn như thế . Có bữa cả 3 anh em Ä‘ang ngồi nói chuyện , Lê nói tỉnh queo :
- Chú Minh và anh Xà nói chuyện tiếp nhe .Cháu ra đây có công chuyện chút xÃu , quay lại liá»n ..ngồi yên ở đây chá» nhé …Lê vẫn chưa bao giá» có ý thay đổi cách gá»i Minh là anh .Hôm trước SÆ¡n có nói Lê phải kêu Minh bằng anh chứ kêu bằng chú ngưá»i ta buồn .Lê lại nói Minh hÆ¡n Lê hÆ¡n má»™t con giáp kêu bằng anh là há»—n nên Minh và SÆ¡n đà nh chịu thua .
- Ãi đâu thì lẹ lẹ nhe .. đến giá» tui Ä‘i ngá»§ để mai Ä‘i cà y rồi đó . SÆ¡n nói vá»ng theá».Sáng mai anh 4 giỠđã Ä‘i là m rồi đó ..
- Không nghe nó ừ há» chi chắc là nó chạy ra ngoà i rồi đó SÆ¡n à ..Thôi hai anh em mình nói chuyện , Minh tiếp lá»i .
- Ừ , cái con nhá» ná»› dữ thiệt đó anh Minh .Mụ vợ nhà em dữ như thế là m mình đã ngán ngẫm , tưởng rằng ra đưá»ng gặp cô nà o hiá»n hiá»n hÆ¡n má»™t chút cho đỡ buồn...ai dè gặp cái con nhá» ni.. suốt ngà y nó chỉ ăn hiếp hai anh em mình không hỉ . Nó á»· nó còn nhá» nên được cưng nên nhiá»u lúc nó ưa gì là là m không cần biết mình có buồn hay không .. SÆ¡n cà m rà m vá»›i Minh .
- Ừ, mình phải chịu thôi . Thiệt tình , tui cũng bị nó “ kê tủ đứng “ hoà i mà có là m được gì đâu ..Nói chuyện với nhỠnớ chỉ toà n bị á khẩu thôi ..
- Ai á khẩu há» ? Cái giá»ng Lê thá»t và o là m Minh và SÆ¡n giáºt thá»™t cả mình ..
- Có ai á khẩu gì đâu ..Bá»™ Ä‘i ăn cướp hay sao mà lẹ váºy cô nương ? Minh báºt cưá»i há»i ..
- Dạ, cháu chạy bằng 4 chân ..chứ để chú vá»›i anh Xà ngồi đây nói xấu cháu hay sao .Lê hay gá»i SÆ¡n bằng tên gá»i thân máºt như thế. Có bữa , Minh há»i tại sao Lê gá»i SÆ¡n như thế . SÆ¡n kêu Lê nói nó thấy cái con mãng xà cầu gì đó trong truyện Thạch Sanh Lý Thông thiệt dá»… ghét nên nó quyết định gá»i SÆ¡n bằng tên đó,như thế cho dá»… nhá»› …Minh báºt cưá»i ha hả .. Ãúng là Lê muôn Ä‘á»i vẫn là Lê !
………………..
Trong nhà ba mạ thấy Minh dạo nà y hay cưá»i thầm nên sinh nghi .Chá»§ nháºt vừa rồi , lá»… mừng thá» 65 cá»§a ba , con Út há»i :
- Dạo nà y anh Cu có chuyện vui hỉ ? Nghe mạ nói anh đang yêu cô nà o à ?
- Báºy , yêu ai hồi nà o há» ..Minh chống đỡ ..
- Rứa há» ..rứa mà nghe thằng Tý nói anh Cu Ä‘i là m vá» là tót lên máy tÃnh chit chat vá»›i cái cô mô suốt ngà y . Ä‚n cÆ¡m cÅ©ng bưng cái tô vô đó ngồi ăn nữa ..lại còn cưá»i rúc rÃch trong phòng nữa chứ ..
- Thằng Tý mô rồi ? Mi dám tung tin báºy bạ anh mi hả ??
- Dạ , đâu có ..bữa nớ anh đang chat mà có phonne nên em tò mò ngồi vô máy và chat tiếp với chị Lê nớ mà ..Chị nớ nói chuyện dễ thương chi lạ !
- Hả ..Mặt mà y Minh đỠtÃa lên hÆ¡n cả ăn phải má»™t trái á»›t thiệt caỵ.Mà bữa ná»› , mi thấy chị Lê ra răng hỉ , Minh há»i khẽ thằng Tý..
- Thì hiá»n .. thì dá»… thương chứ răng nữa …A aaa , mạ Æ¡i , anh Cu nhà mình bữa ni chịu nháºn rồi kìa .
Bên góc phòng , mạ ngồi nhìn anh em Minh giỡn mà cưá»i thầm . Có lẽ kỳ nà y nhà mình sắp có cháu ná»™i Ä‘Ãch tôn rồi , mạ nói thêm là m Minh mặt ngà y cà ng đỠhÆ¡n .
- Mạ nói tầm báºy không à ..con chưa có chi cả ..cÅ©ng chưa biết ngưá»i ta có thÃch mình hay không mà ?!
- Tụi bây coi anh Cu tụi bây kìa .To xác rồi mà có cái chuyện nói cho ngưá»i ta biết mình thÃch ngưá»i ta mà cÅ©ng không là m được .Hèn chi ế hoà i là phải.. Mạ cà ng chá»c Minh cà ng quê hÆ¡n ..LÅ© em Minh nhao nhao lên há»i đủ Ä‘iá»u vá» gia đình LệNghe Lê ngưá»i Huế , mạ Minh mừng quá xá ..Mạ thấy được đó con , là m lẹ rồi đám cưới và đẻ cho mạ mấy thằng cháu ná»™i Ä‘i con ….Ba ngồi trên ghế sopha rung đùi cưá»i hà hà ..
Tối nay Minh hẹn Lê lên chat .Có lẽ Minh phải là m như mạ nói …chỉ có Ä‘iá»u cái tÃnh cá»§a Lê , không biết mình nói thế nà o cho thÃch hợp ..Lê cÅ©ng đã nói Lê có bạn trai vá»›i SÆ¡n rồi .Hôm trước , SÆ¡n có há»i Minh đã tá» tình vá»›i Lê chưa chứ cái con bé đó khó tÃnh lắm …Vì thế Minh cứ ngà i ngạị.Thôi được hay không tối nay , mình cứ nói cho rõ rà ng thá» xem ..
- Lê à , Lê tưởng tượng ra sao nếu ngà y nà o đó tới hãng , Lê thấy chú xuất hiện trong hãng Lê ?
- Thiệt á ..thì chú nói ..Lê , I am ....chú Minh ..
- Ừ, rồi sao nữa ? Minh gặn há»i ..
- Có sao đâu …cháu xách dép chạy tới vòng tay ạ một cái rồi xách guốc ..1 ,2 ,3 …bỠchạy … chu choa ơi , chú Minh nhà mình già thiệt là già …hhaahaah
- Cái con bé nà y , ngà y nà o không chá»c được chú là ngá»§ không được há» ? Minh bá»±c mình sẵng giá»ng ..
- À, tức rồi hứ ..già mà bắt ngưá»i ta kêu trẻ má»›i là lạ chứ .. má»™t bên là chú má»™t bên là cháu mà ..cứ vòng tay cháu chà o chú ạ thôi chứ sao ..
- Chỉ thế thôi ư ?
- Dạ, mà có chuyện gì sao chú há»i nghiêm trá»ng thế ? Giá»ng Lê giáºt giá»ng há»i lạịBá»™ ba mạ chú không chịu cô gái cháu giá»›i thiệu cho chú à .Lê há»i ngược lại.
Ủa đâu có đâu có..Minh ấp úng.Tháng trước Lê giá»›i thiệu cô bạn há»c cá»§a mình cho Minh.Lê nói Lê rất quý tÃnh tình cá»§a Minh nên đã Ä‘em cô bạn thân giao cho Minh.Nếu Minh là m cô ấy khóc nhè,Lê sẽ cho Minh ăn đòn.Còn tối nay,Minh rất muốn nói tháºt lòng mình cho Lê nhưng Minh không thể.Và Minh đã chá»n sá»± im lặng cho mình để giữ mãi tiếng cưá»i trong trẻo cá»§a Lê như thưở nà o. Những ngà y tháng kết bạn cùng Lê đã là m sống lại những thanh âm rung động vô tình biến mất trong con tim Minh gần 10 năm nay. Minh không muốn mất Ä‘i hình ảnh con bé lý lắc và khuôn mặt rất Huế cá»§a Lê trong quãng Ä‘á»i mình.Minh tá»± chá»n cho mình má»™t con đưá»ng khác…
Mấy tháng sau , Minh lấy vợ - con má»™t ông thiếu tá bạn ba mạ Minh.Vợ Minh là má»™t cô gái rất hiá»n thục , không giống như con bé nhõng nhẽo há»n giáºn ngà y nà á»Lê vẫn hay email há»i thăm vợ chồng Minh..Cho đến má»™t hôm,má»™t ngưá»i bà con cá»§a Minh há»i Lê có biết anh Minh rất thÃch Lê hay không? Lê trợn tròn con mắt:
- Thiệt ư? Sao em đâu nghe chú Minh nói gì đâu?
- Không lẽ phải nói ra em mới hiểu ư Lê?
- Chứ saá»Không nói ra là Lê không để ý đâụHèn chi em cứ thấy chú hay ấp a ấp úng chuyện gì đó trước khi quyết định lấy vợ..
- Trá»i anh Minh cÅ©ng chưa nói tiếng yêu vá»›i em à ?Cái ông nà y thiệt là …
Lê chợt buồn bâng quÆ¡ khi hiểu ra tình cảm cá»§a Minh.Bởi Lê cÅ©ng không chắc rằng Lê và Minh sẽ đến được vá»›i nhau hay không khi Minh nói ba tiếng: anh yêu em.Có lẽ chỉ có má»™t Ä‘iá»u duy nhất đã xảy ra .. má»™t chút tình thÆ¡ ngây trong Minh đã thoảng qua trong cÆ¡n gió chiá»u nay ….
Ãôi dòng tiểu sá»:
· Tên tháºt là Phạm Duy Cẩn, sinh ngà y 05 tháng 10 năm 1921 tại phố Hà ng Cót, Hà Nộị
· Ông sinh ra trong má»™t gia đình "là m văn há»c và trá»ng văn há»c" (theo Tạ Tỵ), là con thứ 10 cá»§a nhà văn trà o phúng xã há»™i Phạm Duy Tốn. Các anh cá»§a ông, (Phạm Duy Khiêm, Phạm Duy Nhượng) Ä‘á»u có viết văn, soạn nhạc.
· Thuở nhá», Phạm Duy từng theo há»c các trưá»ng Trung há»c Thăng Long, Cao Ãẳng Mỹ Thuáºt, Kỹ Nghệ Thá»±c Hà nh; tá»± há»c nhạc năm 1940 và viết ca khúc đầu tay Cô Hái MÆ¡ năm 1942.
· Ông gia nháºp Ä‘oà n hát lưu động năm 1943, Ä‘i hát từ Nam chà Bắc, phổ biến tân nhạc, sau đó tham gia kháng chiến vá»›i nhiệm vụ sáng tác và phổ biến kháng chiến cạ Ông cÅ©ng đã khởi xướng phong trà o phục hồi và phát triển dân ca trong giai Ä‘oạn nà ỵ Năm 1949, ông kết hôn vá»›i ca sÄ© Thái Hằng.
· Phạm Duy cùng gia đình vợ và o Nam năm 1951, thà nh láºp ban hợp ca Thăng Long vá»›i những thà nh viên chÃnh là Thái Hằng cùng các anh em trong nhà : Hoà i Bắc Phạm Ãình Chương, Hoà i Trung Phạm Ãình Viêm và Thái Thanh. Tiếp tục phục hồi và phát triển dân cạ
· Ãi Pháp để tìm hiểu và bổ túc thêm nhạc lý Tây Phương năm 1954-1955; ông vừa nháºn sá»± chỉ dạy cá»§a nhạc sÄ© Robert Lopez, vừa là m bà ng thÃnh viên tại Institut de Musicologie, Paris, vừa khởi sá»± sáng tác trưá»ng cạ
· Từ năm 1956 đến nay, ông tiếp tục sáng tác Ä‘á»u đặn: tâm ca, vỉa hè ca, tục ca, đạo ca, hoan ca, và dÄ© nhiên tình ca lần lượt ra Ä‘á»á»‹
· Tháng 4 năm 1975, Phạm Duy cùng gia đình di cư sang Hoa Kỳ và định cư tại Midway City, Californiạ Nhạc sÄ© soạn thêm tị nạn ca, ngục ca, Hoà ng Cầm ca, thá» nghiệm và khảo cứu nhạc Ä‘a Ä‘iệu cùng vá»›i con thứ Phạm Duy Cưá»ng, viết Hồi Ký...
Nhạc sĩ Phạm Duy hoạt động trong cả ba lĩnh vực : ca diễn, sáng tác và nghiên cứụ
Tác phẩm chá»n lá»c:
Trưá»ng Ca Con ÃÆ°á»ng Cái Quan
Trưá»ng Ca Mẹ Việt Nam
Tình Ca
Giá»t Mưa Trên Lá
Bà Mẹ Gio Linh
Khối Tình Trương Chi
Bên Cầu Biên Giới
Ãố Ai
BÃ i Ca Sao
CỠHồng
Trả Lại Em Yêu
Con ÃÆ°á»ng Tình Ta Ãi
Thương Tình Ca
Ãừng Xa Nhau
Ká»· Váºt Cho Em
Cô Hái Mơ
Thiên Thai
Ngáºm Ngùi
Tiá»…n Em
ÃÆ°a Em Tìm Ãá»™ng Hoa Và ng
Ão Anh Sứt Chỉ ÃÆ°á»ng TÃ
Tình Cầm
Tổ Khúc Bầy Chim BỠXứ
và Minh Há»a chuyện Kiá»u (tác phẩm cuối Ä‘á»i và là tổng hợp hà nh trình nghệ thuáºt)
Thiá»n Ca
hay lÃ
Hát Trên ÃÆ°á»ng Vá»
Tháng Sáu, năm 1992, tôi Ä‘i hát ở Boston. Vì từ nÆ¡i cá»±c Ãông cá»§a
Hoa Kỳ qua Pháp không xa lắm, tôi đi Paris chơi một tuần. Bỗng
nhiên, tôi có má»™t ngà y chá»§ nháºt Ä‘i lang thang má»™t mình trong thà nh
phố để gáºm nhấm rồi hoá giải má»™t ná»—i buồn. Trong dÄ© vãng, má»—i
khi gặp phải chuyện buồn, tôi Ä‘á»u phản ứng như váºy.
Ãt lâu nay, trong cuá»™c Ä‘á»i vá» già không d dà ng tung hoà nh như
trước nữa, tôi luôn luôn bị và i nỗi buồn ám ảnh : Buồn vì đang sắp
sá»a phải kết liu má»™t chuyện tình, buồn vì sức khoẻ má»—i ngà y má»™t
giảm sút, buồn vì tình hình dân chúng -- tôi cảm thấy -- ở hải ngoại
cÅ©ng như ở trong nước không còn thiết tha vá»›i ngưá»i nghệ sÄ© nữa,
v.v...
Thế nhưng, trong một buổi sáng lãng đãng đi một mình giữa Paris
nắng rực và vắng vẻ nà y, tôi lại đánh đuổi được sự dằn vặt trong
tôi. Má»™t lần nữa -- sau Ãạo Ca, Rong Ca -- tôi bá» rÆ¡i con đưá»ng
nhạc Ä‘á»i để tìm vá» nhạc đạo. Tôi lại tìm thấy an á»§i trong siêu nhiên.
Trong một đêm (16-6-1992) tôi hoà n thà nh 10 bà i hát -- tôi muốn
được gá»i là -- Thiá»n Ca.
Soạn ra những bà i ca thoát tục, trước hết tôi tạ từ má»™t ngưá»i tình.
Sau nữa tôi thể hiện giấc mÆ¡ soạn thiá»n ca mà tôi nuôi nấng khi Ä‘i
hát má»›i đây ở Nháºt Bản. Chưa kể việc tôi muốn trả Æ¡n má»™t bạn yêu
nhạc ở Saigon (Phạm Phú Lợi) gần đây (1990) có một bà i viết đăng
trên báo PHẬT GIÃO ấn hà nh ở Los Angeles, nhìn tôi là má»™t bồ tát
Ä‘á»a, vì cứ sống lá»ng lÆ¡ giữa đạo và đá»i và vì nhân quả chẳng bao
giỠtròn nên cứ đà nh phải tái sinh muôn kiếp.
Tôi trở vỠBoston để là m nốt công việc ca din và tu chỉnh MƯỜI
BÀI THIỀN CA. Trong ba ngà y đêm, tôi ở trong nhà má»™t ngưá»i
ngẫu nhiên là ngưá»i em vì có chút liên hệ gia đình là Thầy Giác
Ãức. Vốn là kẻ không bao giá» Ä‘á»c kỹ má»™t cuốn kinh hay má»™t cuốn
sách vá» Thiá»n, tôi Ä‘á»c lá»i ca cho Thầy nghe, và đã là m Thầy mất
ngủ ba đêm.
Trở vá» thị trấn giữa đà ng, Mưá»i Bà i Thiá»n Ca được thu thanh ngay
vá»›i phần phóng tác vá» hoà âm cá»§a Duy Cưá»ng và vá»›i giá»ng ca Thái
Hiá»n. Có khá nhiá»u bạn bè thân thương viết vá» những bà i Thiá»n Ca,
được gá»i thêm là Hát Trên ÃÆ°á»ng Vá». Thiá»n Ca được phát hà nh và o
mùa Thu 1992 là nhạc tâm linh (spiritual) vá»›i phần nhạc nhiá»u hÆ¡n
phần lá»i, nhạc Ä‘i và o vô thể (atonic), không gợi nhá»›, gợi cảm mÃ
gợi hứng.
*
Mở đầu cho MƯỜI BÀI THIỀN CA là bà i Thinh Không. Vá»›i thiá»n ca, tôi không chÆ¡i chữ mà chÆ¡i số. Bà i đầu tiên là số zero (không) và số má»™t (nhất nhất) :
1
Thinh Không
Thinh Không
Trống trải mênh mông
Rộng rãi vô cùng
Cao thấp vô lưá»ng
À à a a bỗng
Ãầy ắp sinh trùng
Tất cả là tôi
Mà cũng là chung.
Thinh Không
Vắng vẻ trầm ngâm
Lặng lẽ âm thầm
Yên tĩnh vô cùng
À à a a bỗng
Rộn rã tưng bừng
Nhất nhất trùng trùng
Nhưng cũng là không.
Ná»™i dung : mở ra 10 khúc thiá»n ca. Nhạc tÃnh : Nhạc bình minh, như lúc khởi đầu cá»§a cõi sinh. Là khoảng không vắng lặng rồi thà nh khoảng có, vá»›i những dòng âm thanh Ä‘an và o nhau. Nhạc tưng bừng nhưng không ồn à o. Tiếng hát rất lẻ loi không nhạc đệm sẽ được những Ä‘oạn đối âm rá»™n rã Ä‘i theo. Cuối cùng, sau ầm ỳ sấm sét là tiếng côn trùng.
Pháºt tÃnh : chân không, diệu hữu chung cùng.
Bà i số 2
Võng
Tôi nằm võng, võng đưa võng đưa
Tôi nằm võng, võng đưa võng đưa
Ha, trần gian lạc thú
Ha, tiên cảnh phiêu du
Cõi tá», cõi sinh
Cõi tình, cõi háºn
Núi đợi, vá»±c chá»
Niá»m vui, ná»—i khổ
Tôi nằm võng, võng đưa võng đưa
Tôi nằm võng, võng đưa võng đưa
Tôi nằm đó
Nằm im má»i chá»—...
Con số 2 : Nhịp võng là nhịp hai, không thể là nhịp ba hay nhịp năm được. Ná»™i dung : Ãá»i tung ta Ä‘i, từ hai thái cá»±c trắng Ä‘en, xấu tốt. Ta Ä‘ong đưa theo Ä‘á»i nhưng ta vẫn nằm im. Ta vẫn là đá»i. Ta vẫn là ta. Nhạc tÃnh : Nhạc buổi trưa. Nồng ấm. Ãong đưa nhưng cÅ©ng có gáºt gù. Sinh động mà bất động. Pháºt tÃnh : pháp thân biến hiện - chu pháp biến giá»›i = cùng khắp vÅ© trụ.
Bà i số 3
Thế Thôi
Má»™t vưá»n hồng
Má»™t vưá»n hồng
Má»™t vưá»n hồng
Chao ôi, rất nhiá»u gai chông
Một cuộc tình
Một cuộc tình
Một cuộc tình
Tháºt bá»n, nhưng cÅ©ng chênh vênh
Má»™t giá»t lệ
Má»™t giá»t lệ
Má»™t giá»t lệ
Mặn nhạt, đau thương, hạnh phúc
Má»™t cuá»™c Ä‘á»i
Má»™t cuá»™c Ä‘á»i
Má»™t cuá»™c Ä‘á»i
Ừ, chỉ cần thế thôi.
Con số 3 : ba hình dáng cá»§a cuá»™c Ä‘á»i là cái đẹp, tình ái, nước mắt. Ä‘á»u nhắc lại ba lần. Nhạc tÃnh : Nhạc xế trưa, nắng quái. Khẳng định, như kiá»ng ba chân. Nét nhạc chỉ dùng ba âm : tonique, quinte & quarte, ba nốt chÃnh cá»§a má»™t cung âm. Pháºt tÃnh : bản lai như thị = xưa nay như váºy.
Bà i số 4
Không Tên
Một loà i hoa không tên
Không sắc không hương
Mà như lòng tôi
Lộng lẫy thơm lừng
Toả ra bốn hướng
Má»™t ngá»n suối không tên
Bé nhá», ngoan hiá»n
Mà như lòng tôi
Nổi sóng lên đưá»ng
Thà nh bốn trùng dương
Và lòng tôi không tên
Như suối, hoa tiên.
Con số 4 : bốn phương, bốn bể. Ná»™i dung : không tên là vô danh, không háo danh, khước từ danh vá»ng. Nhạc tÃnh : Nhạc ná»a đêm. Hương thÆ¡m âm thầm toả ra vá»›i giai Ä‘iệu ngá»t ngà o và vá»›i âm sắc có nhiá»u vang vá»ng. Rồi nghe thấy bước Ä‘i cá»§a hương, bước Ä‘i cá»§a suối trong các Ä‘oạn solo đầu và giữa. Hết bà i bằng Ä‘oạn CODA, diá»…n tả là n dư hương. Pháºt tÃnh : chu viên thanh tịnh vô nhiá»…m = pháºt tÃnh ẩn tà ng trong má»—i chúng sinh - vá»ng tâm huyá»…n hoá - trà tuệ như hải.
Bà i số 5
Xuân
Bội bạc, dối trá cả rồi
Ngưá»i ngưá»i hung dữ, trừ tôi
Háºn thù, giết chóc bá»i bá»i
Rồi ngưá»i chết hết, còn tôi
Lối cÅ© má»i mòn năm tháng
Ngăn che ngưá»i vắng tiếng cưá»i
Muốn tới được bỠsông giác
An nhiên hát nhá», cùng tôi
Tôi là tôi, tôi cũng là em
Em là tôi, em cũng là anh
Là Xuân con bướm hút nhụy xuân tình
Là gió xuân hồng, là cơn xuân vũ
Là ý thơ nồng trang giấy xuân thư.
Con số 5 : ngÅ© uẩn, năm tháng. Ná»™i dung : tương tá»± giác, thá»i phần giác chưa phải viên giác. Nhạc tÃnh : Nhạc ban ngà y, mở đầu là những nét roi, nhát chém cá»§a cuá»™c Ä‘á»i. Rồi là những lá»i vãn ca. Kết thúc là sá»± giác ngá»™ và sá»± yêu nhau cá»§a cõi sinh. Pháºt tÃnh : ngÅ© uẩn.
Bà i số 6
Chiá»u
Trong chiá»u lên
Có loà i ngưá»i và cây cá»
Hát êm
Ta tìm em
Và gặp em
1 Ta lôi em vá»
2 Ta kéo em đi
3 Nâng em lên Trá»i
4 Ãem xuống âm ty
5 Chôn em trong lòng
6 Xong lấy em ra
Trong chiá»u lên
Có loà i ngưá»i và cây cá»
Hát êm
Ta chưa ôm em
Thì mất em.
Con Số 6 : sáu thức ở trên Ä‘á»i : Ä‘i, vá», lên, xuống, và o, ra. Ná»™i dung : có mà không có. Nhạc tÃnh : Nhạc chiá»u, nhạc Ä‘i tìm. Tìm trong sa mạc vá»›i nhạc Ä‘iệu có vẻ Ả ráºp. Pháºt ý : chân lý hiển nhiên không cần nắm bắt.
Bà i số 7
Ngưá»i Tình
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
Trăm năm tình ái
Tình ngưá»i vá»i vợi
Trăm lối nghìn nơi
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
Tháºt thà gian dối
Yêu má»™t vạn ngưá»i
Như má»™t ngưá»i thôi
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
Trăm năm tội lỗi
Ngưá»i cÅ©ng là ngưá»i
Ban phát niá»m vui
Hai mươi tuổi Ä‘á»i
Yêu như hổ đói
Nhưng cũng là mồi
Hiến dâng cho ngưá»i
Hai mươi tuổi trá»i
Yêu không kịp nói
Bẩy mươi tuổi rồi
Yêu cũng vội thôi
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
Từ đầu từ cuối
Thắng bại chẳng đòi
Mất còn chẳng ai
Ngưá»i tình tuyệt vá»i
ÃÆ°á»ng tình Ä‘i mãi
Thất tình ngà y rà y
Thoả tình ngà y mơi.
Con số 7 : Bẩy mươi tuổi. Ná»™i dung : tình trá»n vẹn. Nhạc tÃnh : Nhạc ban đêm, má»i má»c. Pháºt tÃnh : tình vô ngã má»›i là đại ngã.
Bà i số 8
Răn
Ăn cho vừa
ChÆ¡i cho tháºt
Sống cho thẳng
Chết cho ngay
Yêu cho lâu
Ghét cho mau
Khóc cho đầy
Cưá»i cho rõ
Há há há
Ha ha ha !
Nhá»› Æ¡n ngưá»i
Quên thù ai
Nhớ nỗi buồn
Quên niá»m vui
Nhớ tình nà y
Quên tình khác
Nhớ mình rồi
Quên mình luôn
Ha ha ha
Ha ha ha !
Con số 8 : tám Ä‘iá»u răn. Ná»™i dung : Sống đầy đặn. Nhạc tÃnh : Nhạc cưá»i, nụ cưá»i an nhiên (không phải là cưá»i sằng sặc). Pháºt tÃnh : vô chấp - hà nh xả = là m và bá».
Bà i số 9
Thiên ÃÆ°á»ng Ãịa Ngục
Vượt chÃn tầng mây tá»›i Thiên ÃÆ°á»ng nà y
Tìm em chÃn nắng và chÃn mưa bay
Thấy em khoả thân đứng bên Ngá»c Hoà ng
Nữ thánh nam thần, đèn đóm sáng choang.
Là n gió trần gian thoát lên tầng trá»i
Là m cho huyên náo một cõi Thiên Thai
Gió tôi lên thì tắt đi đèn đóm
Má»›i hay Thiên ÃÆ°á»ng kia cÅ©ng tối om.
ChÃn vạc dầu sôi đưá»ng và o Ãịa Ngục
Gặp em bội tình, tội gốc em mang
Em chá»n nhục hình, già n thiêu lá»a đốt
Lá»a cháy ngụt ngà n quá»· sứ la vang
Khổ lụy táºn cùng là thoát Ä‘au thương
Tưởng Ãịa Ngục Ä‘en, ngục sáng hÆ¡n đèn.
Tìm em cao thấp chỉ là ảo vá»ng
Thôi ! — lưng chừng
Nhớ nhau mà sống.
Con số 9 : cá»u trùng. Ná»™i dung : ÃÆ°á»ng lên Thiên đưòng hay xuống Ä‘iạ ngục Ä‘á»u khó Ä‘i, vất vả cho nên introduction cá»§a bà i nà y rất dà i. Hình ảnh cô gái lõa thể đứng bên Thượng Ãế không nhảm đâu! Thượng Ãế sinh ta ra, ta rất ư trần truồng. Trở vá» vá»›i Trá»i Ãất, ta cÅ©ng nên cởi bá» hết để trở vá» vá»›i trinh nguyên. Ai cÅ©ng có tá»™i (tá»™i gốc) cả cho nên đốt tá»™i Ä‘i, tá»™i sẽ là m rá»±c sáng cõi âm ty. Nhạc tÃnh : Nhạc có kịch tÃnh (theatrical). Mở đầu là nhạc đám, không biết đó là đám sống hay đám chết. Pháºt tÃnh : phiá»n não tức bồ Ä‘á».
Bà i số 10
Nhân Quả
Tròn như viên đạn đồng đen
Ãã khô vết máu
Quên miá»n chiến tranh.
Tròn như trái đất yên là nh
Muôn loà i như một
Cõi sinh vẹn toà n.
Tròn như tim trẻ miên man
Trái tim trăm tuổi
Mới hoà n cơ duyên.
Tròn em tung toé cánh tiên
Chim không má»i cánh
Triá»n miên pháºn mình.
Tròn như lá»i hứa chung tình
Chưa tròn nhân quả
Tái sinh còn nhiá»u.
Con số 10 : con số tròn đầy. Nhạc tÃnh : Nhạc Ä‘iệu cho thấy má»™t ngôi Chùa Lá»›n, xây trong lòng ngưá»i. Nhạc tròn trÄ©nh, nhịp ba là đúng nhất. Như má»™t berceuse, ru Ä‘á»i, ru ngưá»i, ru mình. Pháºt tÃnh : nhân quả. Chưa tròn nhân quả có hai nghÄ©a : răn Ä‘e (warning) hay chấp nháºn (thiá»n).
*
* *
Anh Yêu Dấu,
Tình yêu là máºt ngá»t hay tình yêu là men cay, mà sao ai ai cứ mãi rượt Ä‘uổi chúng? Tưởng rằng đã quên, nhưng sao mãi nhá»›, tưởng rằng đã hết nhưng sao mãi còn ? Ta ngu si, dại khá» trước tình yêụ Không có tình yêu, ta cảm thấy trống vắng, bÆ¡ vÆ¡, và khi có nó rồi ta lại sợ, sợ không giữ được nó, hay sợ bị đánh cắp Ä‘i mất. Những ghen tuôn, giáºn há»n vô cá»›, những trách móc vu vÆ¡, những buồn phiá»n vây kÃn.
Có phải tình yêu rất thiêng liêng, mầu nhiệm, khiến cho ngưá»i ta có thể Ä‘iên dại vì nó, sống chết vì nó, và hy sinh vì nó ? Chỉ cần nghe 3 tiếng " Anh Yêu Em" hay " Em Yêu Anh " là chúng ta má»m nhÅ©ng ngưá»i ra, để rồi cảm thấy rất hạnh phúc, ngây ngất bỡi những ánh mắt trìu mến, những nụ hôn nồng nà n.
Ta đến vá»›i nhau bỡi tình yêu, không cần Ä‘iá»u kiện, không cần biết tương lai sẽ ra sao, chỉ cần biết hiện tại 2 con tim Ä‘ang thổn thức, Ä‘ang đợi chá». và đang cùng má»™t nhịp Ä‘áºp có phải thế không anh ? Em xin cảm Æ¡n những dấu yêu, anh dà nh cho em, là m sao em có thể quên những chiá»u và ng ngồi hiu hắt nhá»› anh, những vần thÆ¡ chứa đầy yêu thương, những ká»· niệm ta bên nhaá»§
Ngưá»i tình muôn thuở cá»§a em Æ¡i, em Ä‘ang nhá»› vá» anh, nhá»› ray rức, nhá»› vô và n, chẳng lẽ tình ta mãi mãi nghìn trùng xa cách ? Như ngưu lang chức nữ, chỉ thỉnh thoảng gặp nhau và i lần để rồi sống trong chỠđợi ? Sống trong hy vá»ng ? Sống trong nhung nhá»› hay sao ?
Em muốn ta yêu thêm lần nữa, ta ngu ngÆ¡ dại khá» bên nhaụ -Dể biết rằng, hương vị tình yêu vẫn còn ngá»t nồng, vẫn còn tồn tại trong em và trong anh.
Và sớm mai nà o, thả nhớ thương
Chìm theo dư ảnh ngát hơi sương
Và o trong nhung nhớ cho vơi hết
Những dấu yêu đầu, mãi vấn vương
Và tiếng yêu nà o ta mãi ghi
Tình như hoa nở mộng xuân thì
Nụ hôn trao gởi, tình xanh biếc
Má»™t thuở yêu ngưá»i, tình khắc ghi
Viết Cho Giao Mùa
May 2005
~~~/~~((@
Herbert Hoover vị tổng thống thứ 31 cá»§a Hoa Kỳ đã nói: "Giá»›i lãnh đạo già tuyên bố chiến tranh nhưng chÃnh giá»›i trẻ là ngưá»i phải chiến đấu và chịu chết." [1] Chiến tranh đã tạo nên không biết bao nhiêu cảnh ly tán, há»§y diệt không biết bao nhiêu sinh mạng má»™t cách oan uổng và là m kiệt quệ trầm trá»ng tà i nguyên quốc gia. Nhưng nếu nhìn từ má»™t góc độ khác, chiến tranh cÅ©ng đã sản xuất, tạo nên nhiá»u vÄ© nhân lừng danh trong quân sá», những văn thi sÄ© lá»—i lạc trong ná»n văn há»c sá» thế giá»›i.
Bà i viết không phải là má»™t luáºn đỠvá» thÆ¡ chiến tranh toà n cầu mà chỉ giá»›i hạn trong thÆ¡ CTVN trong giai Ä‘oạn tà n khốc nhất, từ giữa tháºp niên 60 cho đến ngà y miá»n Nam rÆ¡i và o tay chế độ CS Hà Ná»™i. Hạn hẹp hÆ¡n nữa, ngưá»i viết chỉ muốn truyá»n đạt, giá»›i thiệu đến bạn Ä‘á»c má»™t số cảm xúc, hình ảnh, tâm tư... cá»§a ngưá»i lÃnh chiến Trần Hoà i Thư đã phản ảnh qua tác phẩm vừa má»›i in xong cá»§a anh: Ô Cá»a. Tuy nhiên để có thêm hương vị, bà i viết sẽ bà n thêm vá» má»™t số Ãt thÆ¡ chiến tranh cá»§a má»™t số văn thi sÄ© Việt, Mỹ khác - những ngưá»i đã trá»±c tiếp cùng THT tham dá»± cuá»™c chiến ý thức hệ trong giai Ä‘oạn đầy nhiá»…u nhương đó. Nếu thấy cần thiết, sau nà y ngưá»i viết sẽ trở lại, bà n vỠđỠtà i nà y rá»™ng hÆ¡n, vá»›i nhiá»u thi sÄ© tiêu biểu cho cả 2 miá»n Nam, Bắc, vá»›i những khuynh hướng đối kháng hay quan Ä‘iểm tương đồng.
Theo lá»i tác giả, Ô Cá»a là má»™t tổng hợp cá»§a 5 thi táºp: ThÆ¡ THT, Qua sông mùa máºn chÃn, Tháng Bảy hà nh quân xa, Ngà y và ng và Ngưá»i lÃnh, mà anh đã xuất bản trước đây, sau khi nhuáºn sắc, tuyển chá»n lại. Táºp thÆ¡ dà y 380 trang, vá»›i 237 bà i, in trên giấy đặc biệt, tranh bìa cá»§a Thân Trá»ng Minh, do Thư Ấm Quán phát hà nh. Bản đẹp dà nh tặng thân hữu nên không thấy ghi giá bán.
Danh từ "thÆ¡ chiến tranh" kể từ Homer đã trở nên cà ng ngà y cà ng phổ biến má»™t cách rá»™ng rãi, nhất là sau khi chiến cuá»™c VN kết thúc. Trong các quốc gia đồng minh cá»§a VNCH và đã từng trá»±c hay gián tiếp tham chiến trên lãnh địa VN, hiện nay má»—i nước Ä‘á»u có rất nhiá»u đơn vị, cÆ¡ quan, thư viện lưu trữ, quảng bá thi ca vá» CTVN, được sáng tác bởi nhÅ©ng cá»±u chiến binh cá»§a há». Cho đến bao giá» thì thi ca vá» thể loại nà y cá»§a các tác giả VN má»›i được các tổ chức văn hóa, chÃnh trị hải ngoại hay ná»™i địa dà nh cho nó má»™t vị trà nghiêm túc, sáng sá»§a hÆ¡n, để bảo tồn những ấn chứng quan trá»ng trong giai Ä‘oạn lịch sỠđã qua, đã được khép lại?
1.Trá»±c diện vá»›i chiến tranh, tiếp cáºn vá»›i tá» thần
Bây giá» chúng ta hãy bước qua Ô Cá»a, thá» Ä‘i và o ná»™i dung để xem ngưá»i chiến binh nà y đã trình bà y, muốn chuyển gởi những gì tá»›i ngưá»i Ä‘á»c qua những năm dà i phục vụ dưới cá» trong thá»i tao loạn:
Giòng sông phân tranh hai vùng thù nghịch. Ãêm xuống đồi gặp con nước nổi. Súng đạn đưa khá»i đầu. Từng con má»™t vượt sông. Rồi trước khi trèo ngá»n Kỳ SÆ¡n. Anh lạc trên cánh đồng trăng mênh mông. Không biết nÆ¡i nà o là cõi dữ. Trên đôi vai anh nặng ná» lịch sá». (trÃch "Ãêm vượt sông," tr 5.)
Từ giã giảng đưá»ng cháºt hẹp, nóng bức, ngưá»i sinh viên mang đầy lý tưởng, hoà i bão và má»™ng mÆ¡ THT đã chấp nháºn Ä‘i và o nÆ¡i thâm sâu cùng cốc theo lá»i kêu gá»i cá»§a núi sông. Có thể anh đã coi việc đó như má»™t lần Ä‘i thám hiểm, khai phá vá» những chân trá»i má»›i, quyến rÅ© hÆ¡n, để thưởng ngoạn thiên nhiên, giao lưu nhân thế, thá» thách định mệnh:
Ở đây đèo ải ngăn sông lá»™. Trăm đứa lên có mấy đứa vá». Già y tráºn bám bùn mưa tối mặt. Mùa hè gió thổi bụi tê tê. Thanh niên ta bá» miá»n trung thổ. Theo mảng mây trá»i trên bản xa. Núi dá»±ng. Rừng bạt rừng. Lá mục. PhÆ¡i ngà n năm lạnh cắt xương da. Ta vá» ngÆ¡ ngác cÆ¡n sinh diệt. Ngỡ là m tên ẩn sÄ© tìm trầm... (trÃch "Vá» vá»›i núi," tr 55.)
NghÄ©a vụ gìn giữ biên cương, lãnh thổ, quả là má»™t gánh nặng luôn đè trên vai những ngưá»i lÃnh trẻ tiá»n phương. Từng hốc đá, cánh rừng, từng bồ sông, ngá»n suối, từng chân núi, triá»n đồi mãi mãi là nÆ¡i hiểm địa, tỠđịa:
Má»™t chút cay cay mà lòng buồn tá»§i. Buồn thì vỠđừng nán lại thằng em. Không sao cả lên đồi cao xuống vá»±c. Ãất mở rồi ở lại cÅ©ng buồn thêm... Cùng đứng lại hai chân nghiêm cúi mặt. Ãây hà ng quân Ä‘á»c lại thiếu tên em. Ngưá»i lÃnh trẻ chưa đầy hai mươi tuổi. Nhá»› thì vá» cốc rượu để phần em. (trÃch "Viết cho thằng em cùng trung đội," tr 35.)
"Nhá»› thì vá» cốc rượu để phần em." Câu thÆ¡ chứa đầy trìu mến, thể hiện má»™t thứ tình huynh đệ chi binh thắm thiết. Ãó là lá»i cá»§a má»™t ngưá»i anh dà nh cho đứa em vắn số, chứ không phải loại ngôn từ cá»§a má»™t cấp chỉ huy nói vối kẻ trá»±c thuá»™c. Thứ tình huynh đệ chi binh và sư thân thương nà y, ngưá»i ta cÅ©ng thấy hiện rõ nét trong thÆ¡ cá»§a Pete Agriostuthes dà nh cho ngưá»i tiá»n sát viên tên Nam qua bà i He was a Chiêu hồi, hoặc qua thÆ¡ cá»§a Kevin Bowen, Steve Mason, Sarge Lincetum, Wilfred Owen, Walter McDonald..., đặc biệt là cá»§a Yusef Komunyakka, ngưá»i đã chiếm Pulitzer Prize năm 94 vá»›i tuyển táºp Neon Vernacular xuất bản năm 93, trong đó bao gồm phần lá»›n các bà i cá»§a táºp thÆ¡ mang tá»±a Việt ngữ Ãiên cái đầu, phát hà nh năm 88.
Súng đạn nà o biết né tránh ai. Khi má»™t ngưá»i chiến binh không may vÄ©nh viá»…n nằm xuống, ngưá»i Ä‘á»i thưá»ng ca tụng là anh ta đã vị quốc vong thân, xứng đáng là má»™t anh hùng. Có đúng váºy không hay ta cần xét lại câu nói lừng danh cá»§a "papa" tức văn hà o Ernest Hemingway, ngưá»i Ä‘oạt giải Nobel 54 vá» Văn há»c: "Ngà y trước ngưá»i ta viết rằng: Hy sinh cho quốc gia cá»§a mình là má»™t hà nh động cao cả và xứng đáng. Nhưng trong cuá»™c chiến hiện tại không có gì là vẻ vang hay thÃch nghi khi anh mất Ä‘i. Anh sẽ chết như má»™t con chó bởi má»™t lý do chẳng có gì là tốt đẹp." [2] Xin má»i Ä‘á»c tiếp những vần thÆ¡ nóng bá»ng, hồi há»™p khác:
Băng đồng, băng đồng đêm hà nh quân. Ngưá»i Ä‘i ngoi ngóp nước mênh mông. VỠđây Bình Ãịnh ma thiêng lãnh. Má»—i địa danh rá»n rợn oan hồn. Trung đội những thằng trai tứ chiến. Những thằng bá» lại tuổi thanh xuân. Diá»u hâu bôi mặt hù ma quỉ. Thuở đất trá»i bà y đặt nhiá»…u nhương. Ãêm qua âm binh vá» xứ khổ. Poncho phÆ¡ phất gió há»n oan. Trên vai cấp số hai lần đạn. Không má»™t vì sao để chỉ đưá»ng. (trÃch "Trung đội," tr 31.)
Những cảnh tưá»ng bi tráng, nghiệt ngã như thế cÅ©ng thể hiện trong thi ca cá»§a các chiến hữu đồng minh, như Marko Whiteley đã viết tại máºt khu Hố Bò qua "Lonely in the Reservoir", "Thoughs of War"..., như W.H McDonald viết ở Phú Lợi qua "I Learned About War Last Night," hoặc Sarge Lintecum qua "Ambush" và nhất là bà i thÆ¡ được phổ nhạc cá»§a ông, rất được má»i ngưá»i ưa chuá»™ng: "Vietnam Blues." Xin Ä‘á»c thêm những dòng diá»…n tả thấm thÃa, ngá»™ nghÄ©nh cá»§a ngưá»i lÃnh sá»a trong những ngà y đầu nháºn lãnh trách nhiệm dẫn dắt đơn vị:
Ta trở vá» giáp mặt chiến tranh. Ãồi cháy lá»a mặt trá»i nhuá»™m lá»a. Thau rượu đế mừng ta thằng lÃnh sá»a. Dzô ông thầy hữu sá»± có thằng em. Trung đội ta vá» hai mươi mấy thằng con. Ãứa gốc ngưá»i Kinh, đứa Nùng, đứa Thượng... Trên đầu ta mÅ© rừng nhẹ hẫng. Trong túi ta má»™t gói chuồn chuồn. Bắt tù binh má»i Ä‘iếu thuốc thÆ¡m. Ãể thấy miá»n Nam lÃnh hiá»n ghê gá»›m. (trÃch "Ta lÃnh Miá»n Nam," tr 36.)
Qua 2 câu cuối ta có thể thấy rõ phong cách cá»§a ngưòi chiến binh miá»n Nam khi đối xá» vá»›i ngưá»i tù binh, dù má»›i cách đó không lâu đồng đội cá»§a mình bị giết, bị thương. CÅ©ng vá»›i tâm trạng, bản chất đó, ta thá» Ä‘á»c xem Tô Thùy Yên đã trò chuyện như thế nà o vá»›i ngưá»i tá» sÄ© bên kia chiến tuyến trong Ä‘oạn thÆ¡ dưới đây:
Ở cõi âm nà o ngưá»i vốn không tin. Há»i nhau chÆ¡i thá»a chút tÃnh bông đùa. Ngưá»i cùng ta ai tháºt sá»± hy sinh. Cho tổ quốc Việt Nam - má»™t tổ quốc...? Các việc ngưá»i là m, Ngưá»i tưởng chừng ghê gá»›m lắm. Các việc ta là m, Ta xét chẳng ra chi. (trÃch "Chiá»u trên Phá Tam Giang," thÆ¡ Tô Thùy Yên.)
Ãá»c những áng thÆ¡ hiá»n hòa, nhẹ nhà ng kia, tôi tá»± nhiên như thấy lại bóng dáng cá»§a 2 ngưòi bạn gốc "cùi" là VÄ©nh Nhi thá»§ khoa khóa 17, Hoà ng Thá» Khương khóa 18 cá»§a trưá»ng Võ bị Lâm Viên và ngưá»i bạn trẻ Trần Phước Chà khóa 18 cá»§a đồi Tăng NhÆ¡n Phú, hiển hiện vá» trước mắt. Những chiến sÄ© can trưá»ng thuá»™c Sư Ä‘oà n Phượng Hoà ng cá»§a khu chiến Tiá»n giang nà y, khi bắt tù binh, há» luôn luôn cho đối phương ăn uống tá» tế, má»i má»c thuốc lá rồi má»›i giao vá» háºu cứ. Há» không bao giá» cho sÄ© quan an ninh đánh Ä‘áºp khi cần khai thác tin tức sÆ¡ khởi tại mặt tráºn. Rất tiếc 3 chiến hữu tốt nà y Ä‘á»u lần lượt ra Ä‘i, trước và sau biến động Tết Máºu Thân không lâu. Ngưá»i viết, lúc đó, chẳng biết là m gì hÆ¡n ngoà i việc viết bà i tưởng niệm trên mục "Viết Cho Ngưá»i Nằm Xuống" để an á»§i linh hồn ngưá»i chết, và gia quyến há». Những biểu tượng đầy nhân bản tÃnh trên đối vá»›i ngưá»i khác giá»›i tuyến cá»§a há», cá»™ng vá»›i sá»± thân thiện cá»§a THT, TTY... khiến tôi nhiá»u lần thấm thÃa tá»± há»i: phải chăng những quân nhân nà y và còn nhiá»u những anh em, chiến binh trong các quân binh chá»§ng khác, đã luôn luôn mang theo trái tim loại grand coeur cá»§a Amacis, trên đưá»ng hà nh quân gian nan? Hay há» là đệ tá» ngoan cá»§a cụ Winston Churchill- vị anh hùng, nhà chÃnh trị khét tiếng cá»§a thế ká»· 20, ngưá»i đã được trao giải Nobel năm 53, vì há» luôn tuân thá»§ lá»i khuyên cá»§a ân sư: "Tác phong là má»™t việc nhá», nhưng nó tạo nên những khác biệt lá»›n lao... Biểu lá»™ má»™t chút lịch sá»±, tá» tế cÅ©ng chẳng tốn kém, mất mát gì." [3]
Sau khi Sà i Gòn thất thá»§, tôi thưá»ng nghe nhiá»u ngưá»i bảo rằng: má»™t trong những yếu tố quan trá»ng đưa đến việc mất nước là vì dân quân miá»n Nam đã quá hiá»n hòa và đối xá» nhân đạo vá»›i kẻ thù. Những ngưá»i cùng chung má»™t tiếng nói bên kia lằn ranh giòng sông chia cắt có phải là kẻ thù cá»§a chúng tôi không? Tháºt sá»±, chúng tôi có cần xem há» là kẻ thù không, sau khi cuá»™c đụng độ đã tà n, khói lá»a đã nguá»™i tắt, chỉ vì há» bị cưỡng bức là m những con chốt đáng thương, trong ván cá» tham vá»ng bà nh trướng chá»§ thuyết lá»—i thá»i Mác-Lê-Mao? Xin má»i bạn Ä‘á»c theo dõi vá» hình ảnh bi hùng, tương phản khác dưới góc nhìn cá»§a tác giả Ô cá»a:
Ãất nước ta cưá»ng quốc bán buôn. Háºu phương ăn chÆ¡i biểu tình, đảo chánh. Lúc đồng đội ta chết lên chết xuống. Má»™t đám ở nhà nhảy nhót thâu đêm. Lãnh chúa ta ăn trước ngồi trên. Hùng hổ lắm nhưng mạt hèn cÅ©ng lắm. Khóa cá»§a ta trên mấy trăm thằng tình nguyện. Ãi Nhảy Dù, Thá»§y Bá»™, Thám Báo "ác ôn". Ãứng đợi cả ngà y để bắt lá thăm. Toà n thứ dữ mà vui như chợ Tết. Có đứa mang bằng kỹ sư vá» nước. Chá»n Cá»p Ba Ãầu Rằn là m lÃnh tiá»n phong. Ta lÃnh miá»n Nam há» váºn nước ngá»a nghiêng. Ta cÅ©ng lênh đênh cùng cÆ¡n mạt kiếp. Ta trèo lên cây há»i rừng có biết. Có ngưá»i lÃnh nà o bi tráng hÆ¡n lÃnh miá»n Nam? ( trÃch "Ta lÃnh Miá»n Nam," tr 36.)
Giữa lúc váºn nước lâm nguy như thế thì dưá»ng như giá»›i lãnh đạo chỉ nghÄ© đến quyá»n lợi riêng tư, má»™t số ngưá»i háºu tuyến chỉ lo hưởng thụ, phó mặc việc giải trừ, giải tá»a áp lá»±c dồn dáºp cá»§a Bắc phương trong tay những quân nhân thiếu kém quyá»n lá»±c, tiá»n bạc, lúc nà o cÅ©ng đứng trước đầu gió. Trong khi ngưá»i lÃnh chiến VNCH Ä‘ang trá»±c diện vá»›i sá»± sống chết để bảo vệ lãnh địa thì đồng minh cá»§a anh ta đã đóng vai trò gì trong việc ngăn chống sá»± xâm nháºp, mưu đồ thôn tÃnh cá»§a giá»›i lãnh tụ Hà Ná»™i, vá»›i sá»± trợ giúp không ngừng cá»§a các nước CS đà n anh Nga, Tà u? Hãy thá» nhìn qua bối cảnh cá»§a những ngưá»i lÃnh chiến Mỹ từ những dòng thÆ¡ mang đầy tá» khà cá»§a Marko Whiteley thuá»™c TÃ1/ TQLC trong "Thoughs of War":
Cuá»™c chiến đấu tháºt khốc liệt khi lâm và o tráºn phục kÃch. Sá»± sôi nổi rồi cÅ©ng tan biến Ä‘i trong những ánh mắt sáng ngá»i. Lúc nà y chẳng phải riêng gì đối phương mà cả anh cÅ©ng mất mạng. Mà n đêm đã sắp buông, đó là lúc thuáºn lợi cho địch quân. Há» biết rằng địa thế không thể nhìn rõ rà ng vỠđêm... Qua mà n Ä‘en cá»§a đêm sâu thăm thẳm. Kẻ bị thương thì rên rỉ, ngưá»i còn lại thì tiếp tục đánh nhau. Tâm trà khởi sá»± báo trước má»™t ná»—i kinh hoà ng. [4]
Những tình cảnh đó có khác xa bao nhiêu trong "Ãêm đột kÃch ở Nho Lâm" (trang 42), "Ãêm đột kÃch" (trang 157), hay "Những ngà y quân vá» những ngà y quân Ä‘i" (trang 168). Hay thá» nhìn sang trạng huống bất an, bá»±c tức cá»§a ngưá»i "Ãánh núi" trong hoà n cảnh tiến thối lưỡng nan:
Tiến lên lại sợ phục. Rút vá» sợ lá»™t lon. Hét hoà i cổ há»ng khan. Chỉ mình ta lãnh đủ. Ãi lên dao mở lối. Gai xước rách thịt da. Ãau quá tức chá»i cha. Những thằng già ngoà i Bắc. (trÃch "Ãánh núi," tr 147.)
Qua bao lần đụng tráºn, đánh nhau ác liệt như thế, có mấy ai tránh khá»i viên đạn vô tình thoát Ä‘i từ nòng súng cá»§a ngưá»i bên kia? Và THT cÅ©ng đã hÆ¡n má»™t lần mang các vết tÃch đạn thù trên thân thể:
Viên đạn đồng đã cắt thịt tôi. Tôi Ä‘au quá mà em không xót. Khi tôi biết mình vừa thoát chết. Tôi cuống cuồng sợ hãi thà nh Ä‘iên. Lần bị thương đầu tôi vẫn anh hùng rÆ¡m. Lần bị thứ hai tôi nằm thin thÃt. Tôi Ä‘ang ở phòng trần gian háºu chiến. Ãêm cứ trôi hoà i từng giá»t hồi sinh. Tôi ước đến Ä‘iên cuồng má»™t giá»t lệ em. (trÃch "Trong phòng cấp cứu," tr 311.)
Tuy có áy náy, lo sợ, nhưng sau 3 lần bị thương vá»›i những ngà y phép dưỡng bệnh ngắn ngá»§i sau khi xuất viện, ngưá»i lÃnh thám báo THT vẫn thản nhiên trở vá» vá»›i cương vị cá»§a má»™t ngưá»i chiến binh cho đến ngà y mất nước, dù rằng:
HÆ¡n má»™t lần máu đã thấm quê hương. HÆ¡n má»™t lần máu loang trên đồng cá». Dưới cá» ta vẫn phá»§ phục bình thưá»ng. (trÃch "Dưới cá»," thÆ¡ PBTD trong ns Tiá»n Phong năm 71.)
2.Ghi nháºn vá» chiến tranh qua những ngà y dưỡng quân, những giá» chuyển quân
Cuá»™c sống cá»§a ngưá»i lÃnh tráºn luôn gắn liá»n vá»›i những lần di chuyển bất ngá», bất định. Có khi chuyển quân ra tráºn mạc. CÅ©ng có lúc được Ä‘iá»u động tá»›i các địa Ä‘iểm gần chiến trưá»ng để là m nút chặn, sẵn sà ng là m lá»±c lượng trừ bị, tiếp ứng cho những đơn vị cÆ¡ động khác Ä‘ang giao tranh... Chúng ta hãy Ä‘á»c thêm những vần thÆ¡ sau đây để hiểu rõ thêm vai trò và thân pháºn cá»§a há»:
Những lần chuyển quân dù chẳng biết vỠđâu. Nhưng chúng tôi biết những gì chỠđợi sẵn. Như thể khi viên đạn đồng trong lòng cÆ¡ bẩm. Xẹt ra khá»i nòng rồi kiến cắn tê mê. Chỉ khi nà o anh cảm nháºn Ä‘au tê. Có nghÄ©a là anh biết mình vẫn còn sống sót. Anh hãnh diện là đã Ä‘i vá» phÃa trước. Là máu hồng anh đã đổ xuống tặng em. Và khi anh trở vỠôm lấy vết thương. Anh má»›i biết Ä‘á»i vô cùng độ lượng. (trÃch "Ngưá»i lÃnh trở vá» vá»›i chiến trưá»ng" tr 7.)
Ta hãy xem thi sÄ© há» Trần đã ghi nháºn lại những mất mát nà o qua "Chia tặng chung nhau" (trang 128), hay trong bà i thÆ¡ tiêu biểu dưới đây:
Xin trả lại bên trá»i vầng trăng đỠmáu. Và tiếng dá»™i ầm ầm cá»§a đám trá»±c thăng. Và cả má»™t biển rừng lá»a bốc xung quanh. Và sưá»n lÅ©ng cháy Ä‘en thà nh than cá»§i. Ngưá»i lÃnh cÅ© mắt nhìn trong bóng tối. Nghe văng vẳng bên mình lá»i rên rỉ: cứu em. (trÃch "Xin trả lại," tr 11.)
để rồi bồi hồi, ngáºm ngùi trước những hoang phế, Ä‘iêu linh cùng ná»—i nghi vấn, tư duy vá» thân pháºn:
Mặt tráºn đổ theo bìa Ãệ Ãức. Nghe cáºn ká» lá»a hưóng Tam Quan. Bồng SÆ¡n mây ám toà n tin dữ. Chiá»u chưa buông quáºn đóng năm giá». Giặc chiếm cáºn sÆ¡n ngưá»i chạy loạn. Còn bên cầu trÆ¡ trá»i cây Ä‘a. Cây Ä‘a có mặt khi nà o nhỉ. Có phải nÆ¡i nà y là quê hương. Có phải má»—i con ngưá»i trôi dạt. Cất trong tim bóng mát thiên đưá»ng. Cây Ä‘a vươn giữa trá»i bi lụy. Những thổ thần hoang lạnh lư nhang. Lá»a cháy Trưá»ng Lưu đò đã chặn. Chị ra sông Æ¡i á»›i Ä‘oạn trưá»ng. (trÃch "Cây Ä‘a bên cầu," tr 20.)
(còn tiếp 1 kỳ)
[1]H.H: The old men declare war. But it is the youth who must fight and die.
[2]ẸH: They wrote in the old days that is sweet and fitting to die for onés country. But in the modern war, there is nothing sweet nor fitting in your dying. You will die like a dog for no good reason.
[3]W.C: Attitude is a little thing that makes a big differences… It costs nothing to be polite.
[4]M.W: Right onto the ambush the fighting is fierce. The wildness is gone the glint in the eyes. For now it is you not just them to die. Through the blackness of the deeping night. The wounded scream the rest to fight… The mind starts to scream a terrible warning.
[5]G.J: As the sun sets in the darken sky. I hear the voices of those who march off to the distant and calling one to another. I hear them say do not weep for us for our pain is over with now and we go to our God in peace. As the sun passes over the horizon, the image of these marching men pass from the light of my eyes but not the words they said, which I hold onto and the memory of each and very one of them. I whisper back to them Ãll pass on your words to all who hear them from me. This I promise to all of you as long as I live. Farewell my friends, farewell.
[6]J.H: The combat soldier, do not forget who (for perhaps years) will toss sweat, waiting for sleep, that won't come… No one escapes.
[A]: Il n'y a pas de sot métier, li n'y a que de sotte gent.
(Hypertension)
(Bà i trên Website www.hqtysvntd.org)
Nước Mỹ nay 281 triệu ngưá»i, trong đó, hÆ¡n 60 triệu ngưá»i mang bệnh cao áp huyết (bạn tÃnh, chưa đến 5 ngưá»i, đã có 1 ngưá»i cao áp huyết).
Bệnh cao áp huyết (hypertension, high blood pressure) nguy hiểm, đưa đến những biến chứng như tai biến mạch máu não (stroke), chết cÆ¡ tim cấp tÃnh (heart attack), suy tim, suy tháºn. Cao áp huyết còn rút ngắn tuổi thá». Khổ cái, trong Ä‘a số các trưá»ng hợp, cao áp huyết không gây triệu chứng. Nhiá»u vị không biết mình mang bệnh, tình cá» Ä‘i thăm bác sÄ© vì má»™t lý do gì khác, được bác sÄ© cho biết có cao áp huyết. Cho nên, cao áp huyết nổi danh là má»™t “căn bệnh thầm lặngâ€.
Cao áp huyết là gì? Con tim bÆ¡m máu Ä‘i nuôi các cÆ¡ quan cá»§a cÆ¡ thể qua những hệ thống mạch máu gá»i là động mạch. Và như má»™t máy bÆ¡m nước đẩy nước qua các ống dẫn. Khi máu được tim bÆ¡m đẩy, và chảy trong lòng các mạch máu, sức ép cá»§a máu và o thà nh mạch máu sẽ tạo má»™t áp suất (pressure) gá»i là áp huyết (blood pressure). Ãp huyết thay đổi tùy lúc, và tùy các hoạt động cá»§a cÆ¡ thể. Ãp huyết xuống thấp hÆ¡n lúc ta ngá»§, nghỉ và lên cao hÆ¡n khi tinh thần ta kÃch động, buồn bá»±c hoặc trong lúc ta táºp thể dục, chÆ¡i thể thao.
Ãp huyết được diá»…n tả bằng 2 số, thà dụ: 140/90. Số trên (140) được gá»i là áp suất systolic (áp suất tâm thu): sức ép cá»§a máu và o lòng động mạch má»—i khi tim co bóp để bÆ¡m máu ra khá»i tim. Số dưới (90) được gá»i áp suất diastolic (áp suất tâm trương): áp suất trong lòng động mạch khi con tim dãn ra giữa hai nhịp co bóp. Số trên tượng trưng áp suất cá»±c đại (maximum) trong lòng động mạch, và số dưới tượng trưng áp suất cá»±c tiểu (minimum) trong lòng động mạch.
Theo sá»± phân loại má»›i, áp suất systolic bình thưá»ng dưới 120 và áp suất diastolic dưới 80. Ãp huyết từ 140/90 trở lên được xem là cao (Ä‘o Ãt nhất 3 lần, và o 3 dịp khác nhau); cao độ 1: áp suất systolic: 140 đến 159, áp suất diastolic: 90 đến 99; cao độ 2: áp suất systolic: từ 160 trở lên, áp suất diastolic: từ 100 trở lên. Những vị có áp suất systolic trong khoảng từ 120 đến 139, hoặc áp suất diastolic từ 80 đến 89, nay được xem là tiá»n cao áp huyết (prehypertension), sau dá»… tiến đến cao áp huyết.
Nguyên nhân
Ãến 90% các trưá»ng hợp cao áp huyết, nguyên nhân cá»§a bệnh chưa được biết rõ, hoặc nói cách khác, vá»›i trình độ y khoa hiện tại, ngưá»i ta chưa tìm ra được nguyên nhân. Má»™t số nhá» các trưá»ng hợp cao áp huyết gây do uống rượu nhiá»u quá, do bệnh cá»§a tuyến ná»™i tiết, bệnh tháºn, ...
Có má»™t số yếu tố ảnh hưởng, khiến ngưá»i ná» có thể dá»… mang bệnh cao áp huyết hÆ¡n ngưá»i kia:
- Yếu tố gia đình: cao áp huyết có tÃnh di truyá»n. Có cha mẹ, anh em ruá»™t cao áp huyết, Ä‘i khám bác sÄ©, bạn nhá»› cho bác sÄ© biết Ä‘iá»u nà y bạn nhé.
- Ãà n ông: đà n ông dá»… cao áp huyết hÆ¡n phụ nữ. Tuy váºy, phụ nữ, sau khi mãn kinh, cÅ©ng dá»… cao áp huyết hÆ¡n lúc còn kinh.
- Tuổi tác: cao áp huyết dễ xảy ra sau tuổi 35.
- Giòng giống: ngưá»i da Ä‘en hay cao áp huyết hÆ¡n ngưá»i da trắng, và bệnh cao áp huyết ở ngưá»i da Ä‘en cÅ©ng nặng hÆ¡n.
- Béo máºp: khi sức nặng cá»§a ta trên sức nặng lý tưởng so vá»›i chiá»u cao và vóc ngưá»i 30% trở lên.
- Bệnh tiểu đưá»ng: tiểu đưá»ng và cao áp huyết như đôi bạn thân, hay Ä‘i đôi vá»›i nhau, lại cùng nhau phá hoại tim và tháºn mạnh hÆ¡n.
- Rượu: các khảo cứu cho thấy rượu uống nhiá»u và thưá»ng xuyên có thể đưa đến cao áp huyết, đồng thá»i cÅ©ng là m tăng tỉ lệ bị tai biến mạch máu não và bệnh tháºn.
- Ãá»i sống thiếu váºn động: Ä‘á»i sống thiếu váºn động dá»… gây béo máºp, và béo máºp, như đã biết, có thể đưa đến cao áp huyết.
Biến chứng của cao áp huyết
Bệnh cao áp huyết, không chữa trị, là m hại cÆ¡ thể ta nhiá»u cách. Ãp huyết cao hÆ¡n bình thưá»ng khiến tim và các mạch máu phải là m việc nhiá»u hÆ¡n. Con tim lúc nà o cÅ©ng gắng sức, sau trở thà nh mệt má»i, và yếu dần. Cho đến má»™t lúc, con tim suy yếu sẽ không còn bÆ¡m đủ máu, không đáp ứng được nhu cầu cá»§a các cÆ¡ quan trong cÆ¡ thể, nhất là khi ngưá»i bệnh váºn động, gây các triệu chứng mau mệt, choáng váng, khó thở, ..., nhất là khi váºn động.
Ãp suất cao trong các mạch máu có thể là m tổn thương thà nh cá»§a các mạch máu. Những chá»— tổn thương trong lòng các mạch máu dá»… bị chất mỡ cholesterol và các tế bà o tiểu cầu (platelet) luôn luôn có sẵn trong máu bám và o. CÆ¡ chế dây chuyá»n nà y lại cà ng là m lòng các mạch máu tổn thương thêm nữa và dần dần nhá» hẹp lại. Bạn tưởng tượng, nếu các mạch máu dẫn máu đến nuôi tim cà ng lúc cà ng tổn thương và nhá» hẹp lại, dÄ© nhiên đến má»™t ngà y nà o đó, sẽ không còn mang đủ máu đến để nuôi tim. Nếu má»™t phần tim thiếu máu nuôi trầm trá»ng, phần tim đó có thể chết và gây ra hiện tượng chết cÆ¡ tim cấp tÃnh (heart attack).
Tương tá»±, cao áp huyết là m tổn thương các mạch máu nuôi óc, nuôi tháºn, nuôi mắt, ... gây các biến chứng tai biến mạch máu não, suy tháºn, giảm thị giác, ... So vá»›i ngưá»i thưá»ng, ngưá»i cao áp huyết, nếu không chữa, dá»… bị bệnh hẹp tắc các động mạch tim khiến tim đâm thiếu máu nuôi (ischemic heart disease) gấp 3 lần, dá»… suy tim gấp 6 lần, và dá»… bị tai biến mạch máu não gấp 7 lần.
Ãịnh bệnh
Ãa số ngưá»i cao áp huyết không có triệu chứng. Má»™t số vị có những triệu chứng mÆ¡ hồ như hồi há»™p (cảm thấy tim Ä‘áºp mạnh), nhức đầu, chóng mặt, ... Cách tốt nhất, cứ 1-2 năm, dù chẳng cảm thấy mình có bệnh gì, bạn cÅ©ng nên Ä‘i khám bác sÄ© và nhá» Ä‘o áp huyết, nhất là nếu bạn lại có những yếu tố không tốt như đã kể trên.
Vá»›i bác sÄ©, định bệnh cao áp huyết thưá»ng chẳng khó gì. Má»™t ngưá»i xem là có cao áp huyết, nếu áp huyết cao từ 140/90 trở lên, Ä‘o 3 lần và o 3 dịp thăm khám khác nhau (ngưá»i bệnh không nên dùng cà -phê, hút thuốc lá trước đó, nên ngồi nghỉ má»™t lát, rồi áp huyết được Ä‘o ở tư thế ngồi hay nằm). Sau khi xác định má»™t ngưá»i có cao áp huyết, để tìm xem các cÆ¡ quan bên trong cÆ¡ thể đã tổn thương do cao áp huyết hay chưa, để từ đó, sẽ hoạch định đưá»ng hướng trị liệu, bác sÄ© sẽ khám kỹ mắt, tim, các mạch máu. Ãồng thá»i, bác sÄ© cho thá» máu, thá» nước tiểu, là m tâm Ä‘iện đồ, và chụp phim ngá»±c (chest X-ray: chúng ta hay quen miệng gá»i phim phổi). Những thá» nghiệm và phim ngá»±c nà y giúp bác sÄ© tìm hiểu thêm được ngưá»i bệnh có cao cholesterol trong máu hay không, tim, tháºn đã tổn thương vì cao áp huyết hay chưa. Ãây là những yếu tố quan trá»ng cần nắm vững trước khi bác sÄ© quyết định trị liệu bằng phương cách nà o.
A, nhưng nếu bạn mang bệnh cao áp huyết, khi đi khám bệnh, bạn nên kể bệnh như thế nà o nhỉ. Hay ta thỠnghe một vị biết cách kể bệnh, trình bà y cho bác sĩ nghe vấn đỠcao áp huyết của mình:
“Tôi đến đây hôm nay nhá» bác sÄ© xem há»™ tôi bệnh cao áp huyết. Tôi năm nay 45 tuổi, sang Mỹ má»›i 1 tháng. 2 năm trước, má»™t hôm Ä‘au bụng, tôi Ä‘i khám bác sÄ©, được bác sÄ© cho biết áp huyết tôi hôm đó 142 trên 90. Ãp huyết Ä‘o lại 2 lần sau đó cÅ©ng vẫn cao trên 140/90. Bác sÄ© kết luáºn là tôi có cao áp huyết nhẹ. Bác sÄ© cho thá» máu, thá» nước tiểu, là m tâm Ä‘iện đồ, chụp phim phổi (tôi nghe nói, ở bên nà y, ngưá»i Mỹ gá»i là “chest X-rayâ€, dịch là phim ngá»±c), và cho biết tôi không bị tiểu đưá»ng, cao cholesterol hay bị bệnh gì khác. Sau 3 tháng theo dõi và khuyên tôi bá» thuốc lá, ăn lạt, thưá»ng xuyên váºn động không có kết quả, bác sÄ© cho tôi uống Aldomet 250 mg, ngà y 3 lần. Ãp huyết tôi xuống còn 120/80, bác sÄ© bảo là tốt. Có Ä‘iá»u Aldomet hay là m tôi mệt má»i và buồn ngá»§. Giữa tôi vá»›i bác sÄ©, tôi cÅ©ng xin nói thá»±c, nó cÅ©ng là m vấn đỠchồng vợ cá»§a tôi bị suy giảm. Tôi ngưng Aldomet từ ngà y qua Mỹ 1 tháng trước, và từ đó đến nay, không dùng thuốc gì cả. Tôi hoà n toà n không có triệu chứng gì bất thưá»ng. Tôi bá» hẳn thuốc lá 2 năm trước, khi được biết bị cao áp huyết, theo lá»i khuyên cá»§a bác sÄ©. Tôi không uống rượu thưá»ng xuyên, chỉ thỉnh thoảng cuối tuần là m và i lon bia vá»›i bạn bè cho vuiâ€.
Bạn cÅ©ng nhá»› cho bác sÄ© biết bạn có hút thuốc lá, có uống rượu, hoặc Ä‘ang dùng bất cứ thuốc nà o không, kể cả những thuốc mua bên ngoà i không cần toa bác sÄ©, vì nhiá»u thuốc, như thuốc ngừa thai, thuốc chữa sổ mÅ©i, nghẹt mÅ©i (Actifed, Dimetapp, Sudafed, ...) có thể là m áp huyết tăng cao.
Chữa trị
Cao áp huyết cần được chữa trị cẩn tháºn, để giảm thiểu những biến chứng, giúp ta sống lâu hÆ¡n và vui hÆ¡n. Sá»± chữa trị tùy và o mức độ cá»§a căn bệnh, và cÅ©ng tùy và o nhiá»u yếu tố khác.
Các phương pháp chữa trị lúc chưa cần dùng đến thuốc: xuống cân nếu béo máºp, ăn má»™t thá»±c phẩm Ãt mặn và Ãt chất béo, bá» thuốc lá, bá»›t uống rượu, thưá»ng xuyên váºn động. Má»—i ngưá»i có má»™t sức nặng lý tưởng so vá»›i chiá»u cao và vóc ngưá»i. Nếu ngưá»i cao áp huyết có sức nặng trên sức nặng lý tưởng, bác sÄ© thưá»ng khuyên ngưá»i bệnh tìm cách xuống ký bằng ăn kiêng (diet) và váºn động (exercise).
Vá» mặt chữa bằng thuốc, có rất nhiá»u Ä‘iá»u bác sÄ© cần suy tÃnh trước khi đặt bút biên toa. Ta cố đưa áp huyết xuống dưới 140/90 (ở ngưá»i tiểu đưá»ng, ngưá»i suy tháºn, nên dưới 130/80), vá»›i má»™t thuốc rẻ, không gây phản ứng phụ (side effects), ngà y dùng chỉ má»™t lần cho tiện. (Nguyên tắc “rẻ, đẹp, bá»n†ở đâu cÅ©ng đúng.)
Thuốc chữa cao áp huyết ở Mỹ nay có 8 loại: Diuretics, ACE inhibitors, Angiotensin II receptor blockers, Calcium channel blockers, Beta blockers, Alpha blockers, Direct vasodilators, Centrally acting agents, tác dụng theo những cÆ¡ chế khác nhau, giá cả cÅ©ng rất khác biệt. Thuốc nà o cÅ©ng có mặt lợi và hại, cùng những tác dụng phụ cá»§a nó. Trong Ä‘a số các trưá»ng hợp cao áp huyết, những tà i liệu hiện thá»i ở Mỹ Ä‘á»u khuyên chúng ta nên thá» thuốc thuá»™c loại Diuretics (lợi tiểu) trước, vì thuốc nà y gần vá»›i nguyên tắc “rẻ, đẹp, bá»n†nhất, rất hữu hiệu, lại rẻ, dùng lâu dà i không cháy túi tiá»n.
Nhiá»u thuốc cao áp huyết có tác dụng chữa được cả bệnh khác, chẳng hạn các thuốc propanolol, timolol ngừa được các cÆ¡n nhức đầu má»™t bên migraine; hai thuốc Hytrin, Cardura là m giảm các triệu chứng cá»§a bệnh to nhiếp há»™ tuyến. Khéo dùng thuốc, ta có thể má»™t ná bắn hai chim, dùng má»™t thuốc chữa cả hai bệnh.
Bạn nên uống thuốc Ä‘á»u, không nên tá»± thay đổi lượng thuốc hoặc ngưng thuốc khi thấy áp huyết đã xuống lại bình thưá»ng, và nhá»› trở lại tái khám đúng hẹn vá»›i bác sÄ©. Cao áp huyết là bệnh kinh niên, suốt Ä‘á»i ta cần chữa kỹ.
Sá»± chữa trị nà o trong y khoa cÅ©ng là tÃnh toán, dò dẫm, bạn nên để bác sÄ© có dịp thi thố tà i năng và i lần. Dùng má»™t thuốc cao áp huyết không hợp, gây cho bạn phản ứng khó chịu, bạn nên trở lại cho bác sÄ© biết, nhá» bác sÄ© Ä‘iá»u chỉnh sá»± chữa trị, có khi đổi má»™t thuốc khác xem sao. Bạn chá»› vá»™i nghe rỉ tai: “Thuốc tây “nóng†lắm, chả nên dùng†(như thế thì... tá»™i cho thuốc tây lắm lắm, má»™t thuốc là m bạn khó chịu, hà ng trăm thuốc khác hà m oan), rồi mất tiá»n và o những chữa trị chẳng có sách vở nà o nói đến, cho đến má»™t sáng đẹp trá»i, bạn mở mắt thức dáºy, thấy má»™t bên ngưá»i liệt vì tai biến mạch máu não. Muá»™n mất rồi.
Cao áp huyết, “căn bệnh thầm lặngâ€, lặng lẽ là m tổn thương các cÆ¡ quan cá»§a cÆ¡ thể và rút ngắn tuổi thá». Khám phá anh chà ng thầm lặng nà y, đặt anh ta và o vòng kiểm soát, ta cứu vãn được nhiá»u việc.
THIỆP MỜI
Tham dự buổi giới thiệu :
Tuyển táºp Văn Há»c NAM PHONG
Gồm 27 tác giả chá»n lá»c hải ngoại
KÃnh má»i Ông Bà ……………………
Tham dá»± buổi há»™i ngá»™ Văn Há»c
Giá»›i thiệu tuyển táºp :
Văn Há»c NAM PHONG
Tổ chức tại Há»™i Trưá»ng Khu Há»™i
Cá»±u Tù Nhân ChÃnh Trị
Và o lúc 1 giỠtrưa thứ bảy 14/05/05
Số 775 N. 10th St. San Jose CA 95112
Tel : (408 ) 289-9170
Sá»± hiện diện cá»§a quý vị là niá»m
khÃch lệ vô cùng cho Ban biên táºp
NAM PHONG chúng tôi.
Ban Biên Táºp Nam Phong và nhóm
thân hữu miá»n Bắc California
Trân trá»ng kÃnh má»i
Liên lạc : Ngá»c An (408) 829-2145
Chương Trình văn nghệ :
- Ban Nhạc Sonny Entertainment
- MC, Ca sĩ, nghệ sĩ nổi tiếng
miá»n Bắc California.
Ẩm thức – Giải khát - Và o cá»a tá»± do
THIỆP MỜI
Tham dự buổi ra mắt :
Tuyển Táºp Văn Há»c NAM PHONG
( 27 tác giả hải ngoại )
Tuyển Táºp Văn Há»c HOA VÀNG
( 50 tác giả hải ngoại )
Tuyển táºp hai nhà văn :
Nguyá»…n Hữu Nháºt-Nguyá»…n Thị Vinh
Ãến từ NaUy
KÃnh má»i Ông Bà ………………….
Tham dự buổi hội ngộ
Giá»›i thiệu hai Tuyển táºp :
- Văn Há»c NAM PHONG
- Văn Há»c HOA VÀNG
Và tuyển táºp hai nhà văn :
- Nháºt + Vinh đến từ NaUy
Tổ chức tại Há»™i Trưá»ng Châu Ãạo
Cao Ãà i Miá»n Nam California
Số 14072 ÃÆ°á»ng Chetnust
Westminster CA 92683
Và o lúc 1 giá» trưa chá»§ nháºt 29/5/05
Tel : (714 ) 891-9304
Sá»± hiện diện cá»§a quý vị là niá»m
khÃch lệ lá»›n lao cho chúng tôi tiếp
tục con đưá»ng văn há»c nước nhà .
Ban Biên Táºp và nhóm
thân hữu miá»n Nam Cali.
Trân trá»ng kÃnh má»i
Liên lạc :
Hồng Vũ Lan Nhi (714)963-2447
Ngá»c An (408 ) 829-2145
Chương trình văn nghệ do ca sĩ,
nghệ sÄ© hai miá»n Nam Bắc
California đảm trách.
Ẩm thá»±c – Giải khát – và o cá»a tá»± do
KÃNH GỬI QUà Ãá»’NG BÀO, Ãá»’NG HÆ¯Æ NG VÀ CÃC BẠN TRẺ,
Từ 16 năm nay, khoảng hÆ¡n 2000 thuyá»n nhân Việt nam ở Phi luáºt tân không được bất cứ các quốc gia tá»± do, mở cá»a đón nháºn. Há» sống trong tình trạng vô tổ quốc, không có những quyá»n căn bản cá»§a con ngưá»i. Há» không được Ä‘i là m , không được hưởng bất cứ má»™t phúc lợi nà o vá» sức khoẻ. Ãau đớn nhất là con cái há» không được Ä‘i há»c. Nếu cha mẹ là m chui được chút tiá»n để hối lá»™ cho con ăn há»c, thì các em đó ra trưá»ng cÅ©ng không tìm được việc là m, vì không có giấy tá» chứng nháºn là thưá»ng nhân ở Phi.
Khoảng 4 năm nay, Trịnh Há»™i (TH) là má»™t luáºt sư lá»›n lên ở Úc, là m việc thiện nguyện ở Phi, TH Ä‘i các quốc gia váºn động, xin chÃnh phá»§ các nÆ¡i mở cá»a đón nháºn đồng bà o mình. Má»™t số nước gồm Anh, Úc, Na Uy, Hòa lan và Mỹ đã hứa giúp đỡ đón nháºn thuyá»n nhân. khoảng 1500, như váºy còn lại khoảng 500 ngưá»i chưa có các quốc gia nà o đón nháºn.
Năm 2002, TH đã đến thá»§ đô Ottawa kêu gá»i cá»™ng đồng ngưá»i Việt ở đây giúp đỡ đồng bà o ở Phi, nhưng không thà nh công, vì lúc đó chÃnh phá»§ Canada có luáºt đóng cá»a không nháºn thuyá»n nhân nữa.
Cuối thu 2004, TH lại đến Canada lần nữa, lần nà y TH đến Trung tâm Pháp Vân ở Missississauga thuá»™c Toronto, Thượng toạ ThÃch Tâm Hoà đã giá»›i thiệu TH vá»›i các bạn trẻ trong ban thiện nguyện cá»§a chùa. Ngà y 26/1/05 các bạn Kim, Tú Anh và Max đã thà nh láºp nhóm trẻ SOS VIỆT PHI (Save Our Stateless Vietnamese in Philippines).
HÆ¡n 4 tháng tÃch cá»±c là m việc, Ä‘i lên Quốc há»™i cá»§a Canada để váºn động các dân biểu và Thượng nghị sÄ© giúp đỡ. SOS VIỆT PHI đã xin được buổi Ä‘iá»u trần trước Há»™i Ãồng Thưá»ng Trá»±c cá»§a Quốc há»™i ngà y 10/2/05 để dâng kiến nghị và thỉnh cầu chÃnh phá»§ ná»›i rá»™ng luáºt di trú. Sau má»™t thá»i gian cứu xét, ngà y 22/3/05 ông Bá»™ Trưởng Bá»™ Công Dân và Di Trú đã chấp thuáºn ná»›i rá»™ng luáºt di trú. ChÃnh phá»§ chỉ nháºn khoảng 200 ngưá»i (tức là khoảng 56 gia đình có thân nhân trá»±c hệ sống ở Canada được quyá»n bảo lãnh qua đây). Ãiá»u đó tháºt đáng mừng cho 56 gia đình nà y, nhưng thà nh quả sÆ¡ khởi nhá» nhoi đó, vẫn chưa phải là mục tiêu cá»§a SOS VIỆT PHI.
Mục tiêu cá»§a SOS VIỆT PHI là : không còn má»™t ngưá»i Việt nà o bị sót lại ở Phi nữa.
Vì thế SOS VIỆT PHI tiếp tục váºn động. Nhóm kêu gá»i toà n thể cá»™ng đồng Việt khắp nÆ¡i trên thế giá»›i, cùng giúp má»™t tay. Xin má»—i ngưá»i, kể cả bạn bè ngoại quốc, ký và o bản THỈNH NGUYỆN THƯ, để SOS VIỆT PHI trình lên chÃnh phá»§ Canada rõ nguyện vá»ng đồng nhất cá»§a toà n thể ngưá»i Việt khắp nÆ¡i, Ä‘á»u mong muốn chÃnh phá»§ Canada mở lòng nhân đạo, đón nháºn số thuyá»n nhân cuối cùng ở Phi luáºt tân. SOS VIỆT PHI dá»± định xin khoảng 50000 chữ ký, để các bạn trẻ nà y đệ trình lên chÃnh phá»§ Canda thấy sá»± nhất tâm và đoà n kết cá»§a cá»™ng đồng ngưá»i Việt khắp nÆ¡i á»§ng há»™ việc là m chÃnh đáng nà y.
Tôi viết thÆ¡ nà y, kÃnh mong quý vị Kà TÊN TRONG BẢN THỈNH NGUYỆN THƯ và nếu thuáºn tiện xin cổ động dùm má»i gia đình, má»—i ngưá»i, kể cả bạn bè, hà ng xóm, há»™i Ä‘oà n tôn giáo,v.v… cùng ký để giúp đỡ đồng bà o mình cà ng nhiá»u cà ng tốt.
KÃnh má»i và o website sau đây, để ký tên:
http://www.sosvietphi.org
Xin vui lòng Ä‘á»c kỹ chỉ dẫn để chữ ký được hợp lệ.
Xin Ä‘a tạ quý vị. Tôi xin thay mặt các em SOS VIỆT PHI kÃnh chúc quý vị được thân tâm an lạc và má»i sá»± Ä‘á»u như ý nguyện.
KÃnh thư,
(Diệu Thao)
Nguyệt San Giao Muà xin cám Æ¡n những thân hữu sau đây : BÃch Hà , Cao Nguyên, Chu Kỳ Thư, Châu Thái Lê, DHH, Hoà ng Yến, Hoa Bằng Lăng, Lạc Duyên, NNgương, Ngá»c Dung, Nguyên Ãá»—, BS Nguyá»…n Văn Ãức, Ngá»c An, Nguyá»…n Hải Bình, Nguyá»…n Ãông Pha, Niệm Nhiên, NS Phạm Duy, Phạm VÅ© Anh Nam, Phan Tưởng Niệm, Phan Bá Thụy Dương, Quang Ngá»c, Quên, Sông Cá»u, Thanh Thanh, Thy Lan Thảo, Tiểu Sa, Tôn Thất Phú SÄ©, Trần Kiêu Bạc, Trần Thà nh Mỹ, Trần Hoan Trinh, Từ Phong, VÅ© Thị Thiên Thư , đã dóng góp bà i vở cho Nguyệt San Giao Muà số 37 . Má»™t số bà i khác sẽ được đăng dần và o số tá»›i. Mong má»i sẽ nháºn được những sáng tác cá»§a các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương lai.
2) Ãể rút ra danh sách cá»§a NSGM (unsubscribe),
xin gá»i email vá» GiaoMua@hotmail.com
3. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»i vá»:
GiaoMua@hotmail.com
4. Má»i bà i vở, đóng góp, xin gá»i vá»:
GiaoMua2002@aol.com
Nguyệt San Giao MuÃ
Homepage: http://www.GiaoMua.com
Thể lệ gá»i bà i cho Nguyệt San Giao Muà :
1. Xin các bạn gá»i bà i theo dạng VIQR (Vietnet)
(dùng cách bỠdấu như trong trang nà y)
2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
muốn trÃch dịch hay đăng lại các bà i trên NSGM.
3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
email ở cuối bà i hay không.
4. Bà i vở xin gá»i đến
GiaoMua2002@aol.com
5. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
xin gá»i vá»: GiaoMua@hotmail.com
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Trang NhÃ