Số 50
Ngà y 1 tháng 6 năm 2006
Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Thư Ngá»
Ãã qua rồi tháng Tư đầy bùi ngùi vá»›i ká»· niệm 31 năm dà i xa xứ. Ngưá»i Ä‘i được đã Ä‘i rồi, bao thế hệ đã mất Ä‘i hay còn Ä‘ang sống mãi, thá»i gian xóa lấp dần má»i Ä‘au khổ, căm háºn, tù đầy. Ngưá»i chưa Ä‘i được hay không mong gì Ä‘i được thì thôi đà nh ở lại để nuốt vá»™i đắng cay. Hằng năm đã có bao nhiêu con ngưá»i Ä‘i Ä‘i vá» vá», rá»§ng rỉnh cái túi tiá»n để huênh hoang, để vui đùa, để thá»a mãn chút tá»± ái/mặc cảm nÆ¡i đất lạ xứ ngưá»i. Rất nhiá»u anh/chị/em đã quên rồi ngà y tranh nhau bám và o cà ng chiếc trá»±c thăng, hay cố hú há»a thảy đứa con/cháu/em, mong nó sẽ lá»t và o bá»ng máy bay Ä‘ang vừa chạy trên đưá»ng băng, Ä‘ang từ từ đóng lại. Rất rất nhiá»u ngưá»i đã quên rồi cảnh man
rợ khi bá»n cướp biển lá»™t trần truồng phụ nữ/má»i ngưá»i để kiếm moi từng chút và ng dấu trong chuyến vượt biển, hay chÃnh mắt phải mở to mà nhìn chị mình, vợ mình, em mình, mẹ mình, đồng hương mình bị dà y vò hiếp đáp trên biển Ãông. Thế giá»›i đã ngoảnh mặt Ä‘i, lá» như không hay, không biết để oan khiên 31 năm rồi vẫn chưa nguôi khổ háºn. Bây giá» ngưá»i ta chỉ bà n nhau vá» quán nà y, phòng ná», chốn ăn chÆ¡i kia có gái trẻ, rượu ngon. Ôi những đồng Æ¡ rô, những tá» xanh là m cho má»™t dúm ngưá»i nghÄ© mình đã trở thà nh thượng đế, đã có thể ăn chÆ¡i kiểu " nhất dạ đế vương ".
Ãã qua rồi tháng Năm vá»›i ngà y cá»§a Mẹ và mùa Pháºt Ãản tưng bừng. Nếp sống văn minh há»c đòi nÆ¡i xứ ngưá»i đã có biết bao ngưá»i con có chút quà dâng Mẹ, ôi những bà mẹ Việt Nam khốn khổ Ä‘au thương. HÆ¡n 25 thế ká»·, ánh sáng Ãức Từ Bi chiếu rá»i mà vẫn chưa cất Ä‘i ná»—i nhân loại lầm than. Hằng ngà y, bom vẫn rÆ¡i, ngưá»i vẫn chết, bên nà y bên kia nhân danh bằng muôn vạn ngôn từ cao đẹp để giết nhau tà n nhẫn không tha. Ngà y xưa khi ngưá»i xứ lạ đến bắn phá, bắt Ä‘i đà y ngưá»i bản địa đã kêu rên, thóa mạ là bá»n sà i lang dã man và hò thúc nhau nổi lên đòi quyá»n sống. Còn bây giá» chÃnh ngưá»i mình giết/hà nh hạ ngưá»i mình, cùng chung má»™t bá»c, cùng má»™t mà u da, mà sao ai cÅ©ng thấy dá»ng dưng.
Thế giá»›i lại quay mặt Ä‘i vì ngại e can thiệp và o chuyện ná»™i bá»™ cá»§a má»™t quốc gia táºn đâu đâu. Trong lúc đó, thế giói cứ gân cổ lên xa xả chê chá»— nà y chá»— kia thiếu nhân quyá»n, cởi mở. Khốn thay cho những nÆ¡i tiếp diá»…n ngưá»i có mắt như mù, có tai như Ä‘iếc, có mồm như câm. Phụ nữ vẫn bị đằn ra cưỡng hiếp, hà ng triệu triệu cái bà o thai vừa mở mắt chà o Ä‘á»i đã mang sẵn vi trùng bịnh Aids/HIV trong ngưá»i. Ai là ngưá»i chịu trách nhiệm vá»›i nhân loại khi luôn rêu rao con ngưá»i Ä‘ang ở và o thế ká»· 21 ?
Rồi hôm nay tháng Sáu lại vá». Cái tháng Sáu ở quê hương rá»±c lên mà u hoa Phượng. Con em nà o được Ä‘i há»c đã hoà n tất xong bà i thi cuối khóa ở quê, nhưng những đứa trẻ suốt Ä‘á»i không biết gì là lá»›p há»c thì kỳ thi cuối năm nà o Ä‘ang nở rá»™ trong tim. Có chăng má»™t cánh hoa Phượng rÆ¡i và o áo các em để thấy ngà y thÆ¡ còn đó, hay là những bước chân kiếm sống là m gầy rạc xác thân em ? Tháng Sáu quê hương vá»›i tin trá»i còn chưa mưa và rất thiếu nước. Con ngưá»i Ä‘ang khát khao chá» giá»t nước cam lồ. Sông hồ cạn, giếng trÆ¡ ná»n đáy, chỉ có ngưá»i già u thì vẫn sống ung dung. Có nÆ¡i còn ri rỉ hiếm chút nước thì lại luôn đóng váng và những chất gì Ä‘en xỉn. Váºy mà dân quê tôi vẫn cứ cố
sống, biết sao ? Ngưá»i dân đã kêu lên nhưng sá»± sá»a đổi cÆ¡ hồ lảng tránh.
Thuở còn Ä‘i há»c, tôi đã say sưa vì câu hát " má»—i năm thấy Hè lòng man mác buồn ". Bây giá» tháng Sáu vá», mái trưá»ng sắp đóng mà sao hồn á»§ ê vá»›i giá»t nước mắt tuôn trà n ? Thêm má»™t mùa hè trên quê hương vá»›i buồn bui và ná»—i oan lá»›n dáºy. Biết hát câu gì cho đỡ tá»§i bà con. Ôi những em thiếu nhi rạc dà i trên khắp phố, có chăng em mùa hoa Phượng năm nay rá»±c rỡ trong lòng ?
Thanh Sơn
Ban Biên Táºp Giao MuÃ
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. à Giữa Lòng Ta | ______Thy Lan Thảo | |||||||||||||||||||||||||
| 2. Giấy Trắng Há»c Trò | ______Tân Văn | |||||||||||||||||||||||||
| 3. Giây Phút Tình Cá» | ______Ãông Hoà | |||||||||||||||||||||||||
| 4. Lãng Dãng Liêu Trai | ______Trần Hoan Trinh | |||||||||||||||||||||||||
| 5. Một Lần Rồi Xa Xăm | ______Hoà ng Mai Phi | |||||||||||||||||||||||||
| 6. Xuân Cảm | ______Nguyễn Hải-Bình | |||||||||||||||||||||||||
| 7. Hạnh Phúc Còn Ãây | ______Kim Thà nh | |||||||||||||||||||||||||
| 8. Vượt Trại | ______Hoà ng Yến | |||||||||||||||||||||||||
| 9. Tình Ngưá»i Thuá»· Thá»§ |
______Tôn Thất Phú Sĩ | 10. Em Khóc |
|
______Phiến Băng | 11. Sông Ãèn
|
|
______Sông Cá»u | 12. Em Vá» Từ Chốn Nhiá»u Mưa
|
|
______Nguyá»…n Phan Ngá»c An
| 13. Sông Cạn |
|
______Dòng Sông NhỠ|
14. Xa Mẹ |
|
______Trần Kiêu Bạc |
15. Mòn Má»i |
|
______Từ Tú Trinh |
16. Há»i Nguyệt |
|
______Tú Khuê |
17. Mẹ Là Tất Cả |
|
______ Việt Dương Nhân
|
|
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Wilbert Rideau : Ke" Tá» Tá»™i Thất Há»c Trở Thà nh Má»™t Cây Bút Lừng Danh _______ Phan Bá Thụy Dương |
| 2. Bá» Lau Cát Lở (Chuyện Dà i) ___________ Ãá»— Thà nh | 3.Bên Lá» Cuá»™c Sống ___________ Và nh Khuyên |
| 4.Cây đa bến cũ (kỳ 21) ___________ Thanh Sơn |
| 5.Như Giá»t Sương Khuya (kỳ cuối) ___________ Hoà ng Mai Phi |
| 6.Lặn Lội Thân Cò ___________ Trần Thà nh Mỹ |
| 7.Mưa Ãá Giữa Ãá»i ___________ Nguyá»…n Phan Ngá»c An |
IIỊ Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
IV. Nghiên Cứu________________________________________________________________
| 1. Những Vụ Xét Xá» Trong Kim Vân Kiá»u _______ Phương Du Nguyá»…n Bá Háºu |
V. Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt__________________________________________________
| 1. Tạp Chà Nguồn _______ Giao Muà |
| 2. Website: Ăn Mà y Văn Chương _______ Giao Muà |
| 3. Flight 33 Productions _______ Giao Muà |
VI . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
| 1. Nhắn Tin/Trả Lá»i Bạn Ãá»c _______ Ban Biên Táºp |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
1. Wilbert Rideau : Ke" Tá» Tá»™i Thất Há»c Trở Thà nh Má»™t Cây Bút Lừng Danh
Phan Bá Thụy Dương
Phan Bá Thụy Dương 2. Bá» Lau Cát Lở 9(Chuyện Dà i) Ãá»— Thà nh
Ãá»— Thà nh Và nh Khuyên
Và nh Khuyên
4. Cây đa bến cũ (tiếp)
Thanh Sơn
Thanh Sơn
Hoà ng Mai Phi Hoà ng Mai Phi Trần Thà nh Mỹ
Trần Thà nh Mỹ
Nguyá»…n Phan Ngá»c An
Nguyá»…n Phan Ngá»c An
III . Những Bức Thư Tình_____________________________________________ DHH
IV . Nghiên
Cứu_____________________________________________ 1. Những Vụ Xét Xá» Trong Kim Vân Kiá»u
Phương Du Nguyá»…n Bá Háºu
V. Giá»›i Thiệu - Tin Tức, Văn Há»c, Nghệ Thuáºt
___________________________________________________
1. Tạp Chà Nguồn
2. Website: Ăn Mà y Văn Chương
http://Amvc.free.fr
3. Flight 33 Productions
Flight 33 Productions VI . Hộp Thư Toà Soạn
___________________________________________________
Thể lệ để nháºn Nguyệt San Giao Muà :
1) Ãể và o danh sách cá»§a NSGM (subscribe),
xin gá»i email vá» GiaoMua@hotmail.com
Ãịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao MuÃ
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
Không phải kẻ nà o mang án tá» hình cÅ©ng hoà n toà n tuyệt vá»ng, mất Ä‘i niá»m tin vá» sá»± sống còn cá»§a mình. Thảm trạng cùng nhục cảnh tù đà y nhiá»u lúc lại là môi trưá»ng, cÆ¡ há»™i tốt để con ngưá»i có thể phát huy, ghi lại những suy tư, những khổ ải, gian truân mà hỠđã kinh qua, chiêm nghiệm… Tác phẩm cá»§a há» thưá»ng được ngưá»i Ä‘á»c ưu ái đón nháºn và được xem, liệt và o hà ng kiệt tác trong các lãnh vá»±c báo chÃ, văn há»c, chÃnh trị..
Chỉ má»›i và i ba tháºp niên trở lại đây thôi ngưởi ta lại có dịp được hiểu biết thêm những danh tà i má»›i. Chẳng hạn như Jack Henry Abbott - tác giả mấy cuốn sách đắc giá: My Return và In The Belly Of The Beast: Letters From Prison thuá»™c loại best-seller toà n cầu. Theo tin cá»§a các giá»›i báo chà , truyá»n thông và viên chức cải huấn trại Wende Correctional Faculty thuá»™c New York loan báo thì nhà văn da Ä‘en nà y đã treo cổ tá»± váºn trong phòng giam cấm cố, biệt láºp cá»§a mình và o buổi sáng chá»§ nháºt ngà y 10 tháng 2 năm 1968 khi vừa 56 tuổi.
Chẳng hạn má»™t nhân váºt lừng lẫy khác là Eldridge Cleaver nguyên chá»§ bút tạp chà Remparts, tác giả táºp Soul of Fire và nhất là tác phẩm thá»i danh Soul of Ice. EC là má»™t tay hùng biện giá»i và đã từng gây nhiá»u cuá»™c tranh luáºn sôi nổi, ồn à o trong giá»›i á»§ng há»™ và phản đối. Ãã có thá»i ông là m á»§y viên Thông Tin cho đảng Black Panther và năm 1968 EC cÅ©ng đã từng đứng ra tranh cá» Tổng Thống Hoa Kỳ dưới mà u cá» cá»§a đảng Peace and Freedom. Ông ta còn là má»™t nhà tranh đấu chá»§ trương bạo động và đã là m nhiá»u giá»›i lảnh đạo hà nh pháp, tư pháp nhức đầu. Khi cố Tổng Thống Reagan còn là Thống Ãốc tiểu bang California, có lần ông đã tuyên bố má»™t cách giáºn dữ - khi được biết và i trưá»ng đại há»c và nhất là University of
California tại Berkeley má»i Cleaver giảng thuyết cho sinh viên cá»§a há»: Nếu để cho EC dạy dổ con em chúng ta, coi chừng có ngà y bá»n chúng trở vá» nhà cắt cổ chúng ta và o ban đêm
Nghe nói và o cuối tháºp niên 60 Eldrige còn ngang nhiên thách đố ông Ronald Reagan cùng chÆ¡i trò sanh tá» tay đôi theo kiểu cao bồi miá»n Tây và dà nh cho thống đốc quyá»n tá»± ý chá»n vÅ© khà giao đấu. Liá»u lÄ©nh, chÆ¡i bạo như thế có lẽ vì EC biết rõ Reagan trước khi bước chân và o lãnh vá»±c chÃnh trị đã từng là tà i tỠđóng phim Western.
Eldrige đã mất Ä‘i và o ngà y 1 tháng 5 năm 1998 tại Pomona Valley Hospital ở ngoại ô Los Angeles và o ngà y 1-5-1998, chấm dứt má»™t cuá»™c sống đầy sôi nổi, sóng gió, vì chứng ung thư nhiếp há»™ tuyến, hưởng thá» 62 tuổi. Ông còn được nhiá»u ngưá»i truyá»n tụng xem như là háºu thân, hiện thân cá»§a Malcom X.
Ngoà i ra, chỉ kể riêng từ trại Louisina State Penetentiary [khu cải tạo Angola] trong nhiá»u năm qua ngưá»i ta đã có cÆ¡ há»™i biết thêm vá» những ngưá»i-tá»-tá»™i-trở-thà nh-nhà -báo như Billy W. Sinclear, Ron Wikberg, Tommy Mason… Ba ngưá»i nà y Ä‘á»u do WR đưa vá» tá» Angolite. Ãặc biệt là trưá»ng hợp Wilbert Rideau kẻ được rất nhiá»u ngưá»i á»§ng há»™ và tên tuổi lừng danh nhất.
Cuá»™c Ä‘á»i cá»§a WR mang nhiá»u sắc thái đặc thù, đầy hấp lá»±c và là má»™t tắm gương trong sáng. Nhá» những nổ lá»±c vươn mình hướng thiện không ngừng mà ông, từ má»™t kẻ sát nhân, mang án tá» hình, bị thất há»c, trong thá»i gian chá» ngà y lên Ä‘oạn đầu đà i đã chịu khó tá»± há»c, Ä‘á»c sách để trở thà nh má»™t nhà báo, nhà văn được nhiá»u giải thưởng và sá»± nể trá»ng, ưu ái cá»§a má»i giá»›i, má»i ngưá»i.
Và o tháng 3 năm 1993 tạp chà Life đã vinh danh WR là : “tù nhân hoà n lương được phục hồi danh dá»± nhất nước Mỹâ€. Ãó cÅ©ng là câu nói mà những ngưá»i gần gÅ©i Wilbert, các bạn tù, nhân viên giám sát, cÅ©ng như viên chức cải huấn thưá»ng miêu tả, phát biểu khi đỠcáºp vỠông.
ChÃnh Edwin Edwards vị Thống đốc tiểu bang Louisiana cÅ©ng tuyên bố trong cuá»™c há»p báo ngà y 17-6-1986 rằng: Nếu có quyá»n hà nh xá» riêng theo niá»m tin cá»§a mình, tôi đã ký lệnh phóng thÃch WR. Tôi đồng ý vá»›i những ngưá»i nói rằng ông ta đã được phục hồi danh dá»±.
NHỮNG NGÀY CÙNG KHỔ
WR sanh ngà y 13 tháng 3 năm 1942 trong má»™t gia đình nghèo, bất ổn tại xóm Lawtell thuá»™c tiểu bang Louisiana - nÆ¡i năm vừa qua đã bị cÆ¡n bão Katrina tà n phá dá» dá»™i. Tháng trước lại bị thêm nạn hạn hán và hiện Ä‘ang cố gắng phục hồi, lôi kéo cư dân trở lại. Má»›i đây, ngưá»i ta lại vừa tổ chức tại N.O Fairgrounds Race Course má»™t chương trình đại nhạc há»™i quan trá»ng vá» nhạc Jazz, Blues, Rap, Zydeco…liên tục trong 2 cuối tuần, gồm 6 ngà y. Cuá»™c trình diá»…n đã bắt đầu và o ngà y thứ sáu 28-04-06 và vừa chấm dứt và o đêm chúa nháºt 07-05-06, vá»›i những ca nhạc sÄ© thượng thặng như Bob Dylan, Dr. John, Bruce Springsteen, Ani DiFranco, Peter Seeger, Keith Urban, Paul Simon, Irma Thomas, Pete Fountain, Lionel Richie…
Khi ông lên 6 thì theo cha mẹ di chuyển vá» khu Lake Charles - Jim Crow South ở miá»n Tây Nam Louisiana, chổ tiếp cáºn vá»›i ranh giá»›i miá»n Ãông tiểu bang Texas. Ãó là má»™t thị trấn phát triển và khai thác dầu khà vá»›i nhiá»u sòng bà i, nằm trong khu vá»±c được gá»i là vùng “Deep Southâ€. NÆ¡i đây vấn đỠkỳ thị chá»§ng tá»™c, mà u da đã được định hình, Ä‘áºm nét cố hữu. TÃnh chất phân biệt nà y đã hoà n toà n chia cách cuá»™c sống xã há»™i và nếp sinh hoạt văn hóa cá»§a ngưá»i da trắng và da mà u.
Ký giả Ray I. Broussarf cá»§a tá» News Banner tại Covington - Louisina, trước đây trong má»™t bà i báo lên tiếng yêu cầu trả tá»± do cho WR đã viết: Nếu quà vị chưa từng sống trong vùng Cá»±c Nam và o thá»i kỳ quyá»n bình đẳng chưa được thá»±c thi thì quý vị không thể nà o hiểu rá» miá»n Nam và chắc chắn là quà vị không biết gì vá» Louisiana trong giai Ä‘oạn đó… Tôi đã từng nhìn ká»· và o mắt cá»§a những ngưá»i da Ä‘en khi thấy bá»n thanh niên da trắng to con ra lệnh cho há» Ä‘i xuống xếp hà ng đằng sau, ngồi và o phÃa chót xe bus, hay Ä‘uổi há» ra khá»i cá»a các quán cà phê, các quà y hà ng tiệm ăn chỉ dà nh riêng cho ngưá»i da trắng. Quý vị có thể nháºn thấy rá» rà ng được những ánh mắt cá»§a ngưá»i bị hạ nhục kia chứa đầy sá»± phẩn uất, thù
ghét. Nhà báo Broussart là má»™t trong những ngưá»i da trắng luôn á»§ng há»™ việc xin phóng thÃch WR sau khi nháºn ra các nổ lá»±c hoà n thiện, hướng thiện đáng khen qua những hoạt động xây dá»±ng tÃch cá»±c cá»§a ngưá»i tá» tá»™i nà y.
Khi còn thÆ¡ ấu Wilbert đã theo há»c tại Second Ward Elementary School má»™t trưá»ng tiểu há»c dà nh riêng cho ngưá»i da Ä‘en và là má»™t há»c sinh giá»i, thông minh, linh hoạt, yêu thÃch khoa há»c. Có lúc cáºu bé nhút nhát nà y đã mÆ¡ ước mai sau sẽ trở thà nh má»™t nhà du hà nh vÅ© trụ giống như nhân váºt anh hùng Flash Gordon luôn luôn bay bổng, ngao du trên không, được miêu tả trong các táºp sách truyện vẽ bằng tranh.
Gia đình WR vốn nghèo khó - nghèo khó hÆ¡n cả mức độ thiếu kém cá»§a những ngưá»i khác trong cá»™ng đồng ngưá»i cùng mà u da. Ãá»i sống gia đình lại cà ng tụt dốc, tồi tệ hÆ¡n sau khi cha mẹ ông ly dị. Wilberg sống vá»›i mẹ và thức ăn trưa má»—i ngà y Ä‘i há»c cá»§a cáºu há»c trò ốm yếu, cÆ¡ hà n nà y chỉ là má»™t cá»§ khoai lang lạnh ngắt. Nhiá»u khi Wilbert phải vất ném Ä‘i vì cảm thấy ngán ngẩm, xấu hổ. Mặc cảm thua thiệt cùng bản chất rụt rè, vụng vá» khi giao tiếp, thân cáºn đã là m WR cà ng ngà y cà ng xa lánh, mất Ä‘i các bạn cùng trưá»ng.
Sau khi lên lá»›p 8 thì WR được chuyển vá» trưá»ng W.O Boston Colored HS. Từ đó ông bắt đầu biết trốn há»c để Ä‘i chÆ¡i xúc xắc vá»›i bá»n trẻ lêu lổng bên những ngôi má»™ bị phá hoại, cá» má»c um tùm trong khu nghÄ©a trang trước mặt nhà ông. Cuối cùng ông bá» há»c. Khi ấy ông vừa
má»›i 13 tuổi. Nhá» khai gian là đã 16 nên Wilberg xin được việc dá»n dẹp, lau chùi cho má»™t tiệm tạp hoá cá»§a ngưá»i da trắng vá»›i tiá»n lương dưới mức tối thiểu. Sau đó xin được những công việc bán thá»i gian khác, thông thưá»ng má»™t ngà y là m 2, 3 nÆ¡i, nhưng cÅ©ng chỉ là công việc thấp kém như ban ngà y thì cầm chổi quét dá»n, ban đêm thì đẩy xe cút kÃt. Bị hắt há»§i và kỳ thị nhiá»u lần khiến WR cảm thấy chán Ä‘á»i và tá»± ghét thân pháºn mình hÆ¡n.
Năm 1990 ông đã kể lại vá»›i cô Anne Butler má»™t cây bút tại Louisiana: Sau khi nhìn qua sá»± phân biệt giữa chúng tôi và há», có lúc tôi đã phát hiện và khẳng định rằng cuá»™c Ä‘á»i chỉ mang ý nghÄ©a hể là ngưá»i da trắng là có tất cả và đó là phương thức mà ngưá»i ta Ä‘ang áp dụng,hà nh xá» . Tôi không chấp nháºn sá»± việc nà y. Sá»± việc đó phi lý, không thể dung dưởng được. Tôi cần sá»± thay đổi, tôi muốn có Ä‘iá»u kiện tốt đẹp hÆ¡n…và thoát khá»i tình trạng tuyệt vá»ng, mất niá»m tin mà tôi đã gánh chịu. Ãó hẳn là cảm nghÄ© mà ông và đã thừa hưởng từ những ngưá»i lá»›n tuổi trong cá»™ng đồng da Ä‘en.
Tuy những công việc bấp bênh, bị khinh bạc kia chẳng cải thiện được cuá»™c sống bao nhiêu nhưng vá»›i số tiá»n kiếm được $35 mổi tuần cÅ©ng giúp WR phần nà o trên lá»™ trình kết giao bằng hữu má»›i qua các cuá»™c uống rượu “gin†hay trong há»™i trưá»ng bà i bạc, cá độ… Môi trưá»ng xấu nà y đã vô hình chung dẩn dắt WR và o ngá» cụt. Cho đến ngà y 16-2-1961 lúc vừa 19 tuổi Rideau đã liá»u lÄ©nh dùng súng lục cướp chi nhánh ngân hà ng Gulf National tại thị trấn Lake Charles.
Khi bị phát hiện, để thoát thân WR đã bắt cóc ông giám đốc và 2 nữ nhân viên là m con tin. Cả 3 Ä‘á»u là ngưá»i da trắng. Trên đưá»ng đà o tẩu, khi ra tá»›i vùng ngoại ô thì cô Julia Ferguson cho xe chạy cháºm lại và há» tìm cách trốn thoát. Kêu dừng lại không được, Wilbert đã nã hết 6 viên đạn và là m 3 ngưá»i bị thương. Khi Julia gượng đứng dáºy thì WR dùng dao đâm và o ngá»±c cô. Theo lá»i cá»§a cảnh sát thì cô nà y gượng dáºy để xin tha mạng. Còn theo lá»i khai cá»§a Wilbert thì ông dá»± tÃnh sau khi đến nÆ¡i có thể thoát thân ông sẽ thả há» vá». Việc giết cô Julia chỉ là hà nh động thiếu suy nghÄ© trong lúc lo sợ, bối rối.
BƯỚC VÀO CON ÃÆ¯á»œNG SÃNG TRONG BÓNG Tá»I LAO LUNG
Bị buá»™c tá»™i cố sát và kết án tá» hình 3 lần và o các năm 1961, 1964, 1970, vá»›i các bồi thẩm Ä‘oà n toà n ngưá»i da trắng. Nhưng các phán quyết trên Ä‘á»u lần lượt bị các Toà Thượng Thẩm, Toà Phá Ãn liên bang tiêu há»§y bởi vì các tiến trình xỠán nà y Ä‘á»u bị xem là bất hợp lệ, sai lầm, thiếu vô tư. Sau đó không lâu, và o năm 1972 Toà Thượng Thẩm lại tuyên bố hình phạt tá» hình là vi hiến. Nhá» váºy WR thoát chết, trở thà nh tù nhân chung thân khổ sai và năm 1973 ông được đưa ra khá»i khu biệt láºp dà nh cho những ngưá»i chá» ngà y ra pháp trưá»ng thá» lệnh hà nh quyết.
Theo lá»i tưá»ng thuáºt cá»§a ông qua bà i Why Prisons Don’t Work thì năm 1962 ông cùng vá»›i 30 kẻ sát nhân khác bị chuyển sang trại Louisina State Penitentiary để chá» bị xá» tá» hoặc thỠán chung thân cấm cố. Tuy gương mặt cá»§a những ngưá»i phạm tá»™i nà y có sá»± khác biệt nhưng há» Ä‘á»u có chung nhiá»u Ä‘iểm tương đồng: thiếu tay nghá», thất há»c, bốc đồng và đã từng là m những việc nông nổi, hồ đồ, tháºm chà ngu xuẩn. Há» là những ngưá»i đã từng thất bại, từ chối hay không thÃch ứng, há»™i nháºp được vá»›i xã há»™i bên ngoà i.
Cảm thấy ân háºn vá» tá»™i lổi cá»§a mình Wilberg bất đầu miệt mà i tá»± há»c và đá»c sách. Ông Ä‘á»c má»™t cách say mê các sách vá» tôn giáo, thánh kinh mà luáºt lệ nhà giam cho phép cÅ©ng như những thể loại, đỠmục khác bị cấm. Qua sách vở cÅ©ng như sá»± thân cáºn, trợ giúp cá»§a những ngưá»i trong trại tù ông thấy xã há»™i, Ä‘á»i sống quanh ông đầy dảy những nhân váºt anh hùng và ngưá»i tốt bụng. Trưá»ng hợp ká» cáºn bên ông nhất là những nhân viên cải huấn - những ngưá»i có nhiệm vụ canh chừng ông, cải tạo ông lại là ngưá»i thưá»ng lén lút cung cấp sách vở bị cấm
Ä‘oán cho ông trau dồi kinh sá» và mở mang kiến thức. Tưởng cÅ©ng cần nói thêm là những ngưá»i tạo dá»±ng con đưá»ng thăng tiến cho Wilbert ở đây Ä‘á»u là ngưá»i da trắng. Ãiá»u nà y đã giúp Wilbert thay đổi hẳn nhản quan cá»§a mình. Có lẻ đối vá»›i ông, đó là má»™t dấu mốc quan trá»ng, má»›i mẻ. Ông nhìn cuá»™c Ä‘á»i và con ngưá»i bằng má»™t lăng kÃnh trong sáng hÆ¡n. Những ý niệm vẩn đục, mÆ¡ hồ cÅ© đã hoà n toà n tan tác theo sương khói.
Sau má»™t thá»i gian tá»± há»c há»i, ông thấy hứng thú trong việc sáng tác và bắt đầu viết. Khởi đầu bằng cách viết thư giúp các bạn tù, rồi những bà i nháºn định, phân tÃch vá» tá»™i phạm, hình luáºt thà nh má»™t cuốn sách dà y và bản thảo má»™t táºp truyện dà i mà ông hy vá»ng ngưá»i ta có thể tìm thấy sau khi ông bị xá» giảo.
Dần dần nhỠđược giao dịch thư từ vá»›i thế giá»›i bên ngoà i và sá»± hướng dẩn thưá»ng xuyên cá»§a Clover Swann - má»™t biên táºp viên trẻ cá»§a má»™t nhà xuất bản ở New York, ông trở nên hăng say sáng tác, cống hiến những nháºn xét. suy luáºn cá»§a mình vá» thế giá»›i tá»™i phạm trong những bức tưá»ng, hà ng rà o kiên cố. Tiếng nói cá»§a ông cà ng ngà y cà ng được ngưá»i ta quan tâm, tiếp nháºn. Nhá» váºy Wilbert cÅ©ng tìm thấy cho riêng mình má»™t niá»m hứng khởi, hy vá»ng má»›i.
Nhiá»u nguồn tin cho biết trong suốt 44 năm trong trại giam ông luôn giúp đở các bạn tù khác và tuân thá»§ luáºt lệ, qui Ä‘iá»u nghiêm ngặt và cÅ©ng chưa bao giá» bị sai phạm. Công việc nà o ban quản huấn trao cho, nhá» cáºy cho dù khó khăn, gian nan Wilbert Rideau Ä‘á»u hoà n thà nh mỹ mãn, xuất sắc, chẳng há» so Ä‘o, từ chối.
Năm 1973 ông xin cá»™ng tác vá»›i tá» Angolite nhưng bị khước từ vì BBT và nhân viên cá»§a báo nà y Ä‘á»u là ngưá»i da trắng và chỉ dà nh cho ngưá»i da trắng. Không nản chà ông đứng ra qui tụ nhiếu ngưá»i da Ä‘en khác để tá»± thà nh láºp tá» The Lifer vá»›i chá»§ trương phục vụ giá»›i mang án tù chung thân. Năm sau đó ông bắt đầu viết hà ng tuần mục The Jungle.
Năm 1975 Toà án liên bang ra lệnh cải cách toà n bá»™ thể chế nhà tù tại trại cải tạo Angola và mở rá»™ng quyá»n bình đẳng cho tất cả tá»™i phạm. Vị quản thá»§ trại - ông Paul Murray Henderson, trước khi Ä‘i đã vá»™i vã á»§y nhiệm tá» Angolite cho Wilbert. Ông Paul Phelps - ngưá»i kế thừa bèn hợp thức hoá việc bổ nhiệm ấy, đồng thá»i còn thoả thuáºn để WR được toà n quyá»n Ä‘iá»u hà nh tá» báo đúng theo tiêu chuẩn áp dụng cho giá»›i báo chà cá»§a thế giá»›i tá»± do bên ngoà i. WR có thể viết, cho đăng bất cứ chuyện gì, ngay cả tố giác các sai trái trong trại miển là ông có chứng cá»› trung thá»±c.
Sau khi nắm tá» Angolite, Wilbert đã đưa Billy W. Sinclair, Tommy Mason - ngưá»i cùng chá»§ trương tá» Lifer vá» vá»›i ông. HỠđã nhanh chóng biến bản tin tức quay bằng ronéo thà nh má»™t tạp chà có giá trị và hoà n mỹ. Ngay năm sau, tá» Angolite đã Ä‘oạt nhiá»u giải thưởng toà n quốc. WR đã chÃnh tay tuyển chá»n các biên táºp viên, văn nghệ sÄ© cho tá» báá».Nhiá»u ngưá»i khác trong bá»™ biên táºp cÅ©ng đã thu hoạch được những giải thưởng quan trá»ng. Ãồng thá»i tá» Angolite còn được giá»›i truyá»n thông trên thế giá»›i tá»± do ca ngợi, đánh giá cao. Bỉnh bút cá»§a ông là Ron Wikberg - ngưá»i cùng viết cuốn Rage and Survival Behind Bars vá»›i ông, được xem là ngưá»i có công trong việc khiến nhà tù há»§y bá» việc xá» giảo tá» tá»™i bằng ghế Ä‘iện
để thay thế bằng phương pháp tiêm độc dược để giảm trừ sự đau đớn, kinh hoà ng, qua bà i The Horror Show.
Tiếng nói cá»§a ông cà ng ngà y cà ng được thế giá»›i bên ngoà i tán thưởng. Cho đến cuối tháºp niên 70 WR đã trở thà nh má»™t diá»…n giả xuất sắc vá» lãnh vá»±c tá»™i phạm và báo chÃ. Ông thưá»ng được má»i thuyết trình, nói chuyện tại các trưá»ng đại há»c, trên các đà i truyá»n thanh, truyá»n hình khắp nÆ¡i. Trong nhiá»u lần xuất hiện trên chương trình Nightline ABC-TV, có lần ông đã cùng ngồi bà n luáºn vá»›i vị chánh thẩm Tối Cao Pháp Viện Hoa kỳ là Warren Burger vá» những vấn đỠlịch sá». Liên tục 2 năm 1989 và 1990 ông đã bay vá» Washington DC để thuyết trình trước cuá»™c há»p thưá»ng niên cá»§a American Society of Newspapers Editors. Ông và Ron cÅ©ng đã từng cá»™ng tác vá»›i giáo sư Burk Foster cá»§a University of Louisiana năm 1991 để viết
cuốn sách giáo khoa vá» tà i phán tá»™i phạm và quyển nà y được áp dụng cho đến ngà y nay. Kể từ 1974 vá» sau ông thưá»ng xuyên công tác vá»›i tiểu bang, vá»›i giá»›i tư pháp, các trưá»ng há»c, các cÆ¡ sở, Ä‘oà n thể công, tư… vá» việc cải tiến chế độ lao tù, tạo công Ãch cho xã há»™i, những chương trình ngăn chặn việc há»c sinh bá» há»c… Ãể có thể dà nh nhiá»u thá»i gian hÆ¡n cho công cuá»™c nghiên cứu và những hoạt động xây dá»±ng, năm 1995 WR đã từ chức, nhưá»ng tá» Angolite cho các trợ thá»§ cá»§a mình.
Vá»›i những hoạt động, đóng góp tÃch cá»±c, không ngừng như váºy ông đã được trao tặng nhiá»u giải thưởng và tuyên dương danh dá»± cá»§a các giá»›i chức hà nh pháp, tư pháp, hiệp há»™i báo chÃ, luáºt gia, truyá»n thông, truyá»n hình…Trong số đó đáng kể nhất là :
- Giải Silver Gavel cá»§a Há»™i Luáºt gia Mỹ năm 1980. WR là tù nhân đầu tiên được vinh dá»± cao quà nà y trong suốt lịch sá» hÆ¡n 100 năm cá»§a ẠB.A.
- Giải George Polk cá»§a trưá»ng đại há»c Long Island. WR cÅ©ng là tù nhân đầu tiên được L.ỊU trao tặng
- Giải Ó và ng của CINE và giải Thurgood Marshall Justice vỠtruyện Final Judgement: The Execution of Antonio James, chiếu trên đà i Discovery…
Trong thá»i kỳ sá»a soạn việc tuyển chá»n giải Oscar năm 1999 cho cuốn Life Sentences ông là chá»§ đỠtrong các bà i tưá»ng thuáºt, phá»ng vấn trên các đà i Good Morning America, CBS, Fox, CNN… trên các báo ná»™i địa Hoa kỳ và các quốc gia khác như Anh, Pháp, Ãức, Úc, Hoà Lan, Bỉ…Trong hÆ¡n 30 năm qua ông luôn là đỠtà i chÃnh cho vô số bà i viết lưu truyá»n khắp nÆ¡i.
Ngoà i 2 cuốn Life Sentences, ông còn thá»±c hiện nhiá»u phim tà i liệu, tranh ảnh, videotape cho các lá»›p há»c… Riêng cuốn phim tà i liệu The Farm chẳng những trúng giải trong kỳ đại há»™i Sundance 1998 mà còn được đỠbạt giải Oscar.
XÂY Dá»°NG CUỘC ÃỜI MỚI VÀO LỨA TUá»”I VỀ CHIỀU
Nhá» sá»± tranh đấu cá»§a nhiá»u lá»±c lượng, há»™i Ä‘oà n hổ trợ để xin cải danh tá»™i trạng, đặc biệt là sá»± can thiệp, tiếp tay cá»§a NAACP và Educational Fund cùng sá»± bà o chá»a cá»§a luáºt sư Johnnie Cohran ông được giảm án ngà y tức khắc được trả tá»± do ngà y hôm 15 tháng 01 năm ngoái vì thá»i gian ông ở tù đã gấp đôi hình phạt dà nh cho tá»™i ngá»™ sát.. Nhiá»u ngưá»i cho rằng ông phải nằm khám 44 năm có thể vì ông là má»™t tù nhân đặc biệt và quá nổi tiếng, trong đó có ký giả Mathew W. Jacobs cá»§a nháºt báo Shreveport, James Gill cá»§a tá» Times-Picayune, Ray I. Broussard cá»§a New Banner…
Trong lúc má»i ngưá»i cùng tuổi Ä‘ang hay sắp an hưởng cảnh nhà n hạ trong tuổi hưu trà thì Wilbert má»›i khởi đầu xây dá»±ng lại cuá»™c Ä‘á»i. Má»™t tuần lể sau ngà y được phóng thÃch ông đã phải Ä‘i xin thẻ căn cước vì trước đó, khi ông đến phi trưá»ng để bay Ä‘i Washington xuất hiện trên chương trình Nightline thì ông bị từ chối vì chưa có thẻ nháºn dạng và giấy an sinh xã há»™i…Tại Nha Lá»™ Váºn ông đã phải trưng dẩn các trang đầu cá»§a 3 tá» báo đã đăng hình ông trong các bà i tưá»ng thuáºt sau khi ông được trả tá»± do, ông má»›i được cấp thẻ nháºn dạng đặc biệt [unsual ID] để xá» dụng. Ông cÅ©ng hy vá»ng sẽ lấy được bằng lái xe đầu tiên và o mùa Xuân năm nay.
Ông cho biết: Việc trước mắt là tôi cần phải là m ra tiá»n. Ãó là má»™t ưu tiên, kiếm tiá»n để lo an định tương lai, bá»i vì tôi chỉ còn được và i năm để là m việc. Vấn đỠhá»™i nháºp lại vá»›i xã há»™i má»›i, rá»™ng lá»›n sau hÆ¡n 4 tháºp niên sống trong những bức tưá»ng kiên cố, ở lứa tuổi vá» chiá»u như ông hiển nhiên không tránh khá»i nhiá»u khó khăn, bất tiện. Từ việc phải mua bảo hiểm sức khoẻ, táºp lái xe, há»c cách xá» dụng cellphone, thẻ rút tiá»n…cho đến cả việc há»c thắt cà vạt đối vá»›i ông dcó khi vẫn còn lúng túng, bỡ ngỡ. Linda LaBranche má»™t chuyên viên nghiên cứu vá» pháp luáºt cho Rideau Project tại Ãại há»c Loyola và cÅ©ng là bạn thân cá»§a ông đã nói: Việc há»c lái xe không phải là điá»u dể dà ng gì đối vá»›i má»™t ngưá»i đã 63 tuổi. Việc ấy sẽ tiến hình má»™t cách cháºm chạp.
Sau khi gặp lại gia đình ông cho biết: tôi phải táºp là m quen vá»›i ý nghÄ© được tư do. Tôi phải táºp thÃch ứng vá»›i má»™t thế giá»›i tương đối khác biệt vá»›i thế giá»›i trước ngà y tôi và o tù….
WR Ä‘ang định viết sách và muốn chuá»™c lại lổi lầm, cÅ©ng như là m những việc hÅ©u Ãch cho Ä‘á»i, cho những ngưá»i đã đặt kỳ vá»ng, niá»m tin nÆ¡i ông bao nhiêu năm qua có thể nhìn thấy. Má»›i đây, có nguồn tin cho rằng Rideau sắp ký má»™t hợp đồng đầu tiên trị giá năm trăm ngà n Mỹ kim. Bây giá», vá»›i trình độ cao và nhiá»u kinh nghiệm, má»—i ngà y được tư do Ä‘i lại, có nhiá»u thá»i giá» nghÄ© ngÆ¡i, là m những Ä‘iá»u mình ưa thÃch, tâm nguyện chắc hẳn là má»™t niá»m vui vô bá» cho riêng ông: má»™t-ngưá»i-vá»-từ-cõi-chết.
Những phiên chợ Tết cà ng gần cuối năm cà ng tăng thêm lần há»p. Những sạp hà ng cà ng lúc cà ng đông dần, chen chúc nhau và kéo dà i ra khắp khu đình lẫn con đưá»ng và o thôn. Trước ngưá»i buôn còn dá»n dẹp má»—i khi chiá»u đến, giỠđể tránh việc dá»n ra dá»n và o nhiêu khê, ngưá»i ta để lưu cữu sạp qua đêm. Bạn hà ng ngá»§ luôn tại chá»— để trông nom cá»§a cải vốn liếng cá»§a mình.
Chợ há»p liên miên ngay trước cá»a nhà từ đưá»ng. Giá có muốn mua sắm món chi, cô cÅ©ng chẳng phải nhá»c công bước ra ngoà i giữa trá»i rét mướt. Cô có thể đứng từ bên cổng gá»i á»›i ra và các ngưá»i bán buôn sẽ giữ hà ng lại để sẽ giao cho cô. Các món đó nhất định là loại tươi nhất, tốt nhất và hẳn nhiên là được cô trả công sá»™p nhất.
Thế nhưng cÆ¡ hồ cô chưa quan tâm gì đến tết vá»›i nhất cả. Những cÆ¡n mưa phùn không dứt hạt rây cái ướt át trên con đưá»ng thôn như cÅ©ng là m ướt át cõi lòng cô dịp cuối năm. Thằng cháu cứ hồi há»™p chỉ sợ cô quên sắm sá»a thì ngà y đầu năm sẽ tháºt buồn nên má»—i ngà y qua là thằng cháu thấy nóng ruá»™t hÆ¡n.
Ãã mấy lần cháu định mở miệng nhắc cô, nhưng thấy cô bình tÄ©nh quá, cháu đâm ngại. Cháu biết rằng thá»i gian cuối năm dá»… khÃch động lòng ngưá»i, chỉ cần má»™t chút gió hây hây hay má»™t chút rét len và o thì ai cÅ©ng đã thấy buốt như cả xương lẫn thịt Ä‘á»u đông đá.
Tối đến, sá»± im lặng cà ng là m cho không gian thêm rá»™ng lá»›n. Gió từ đâu kéo vá», à o à o như bão thổi, hình như gió hốt tất cả tâm tình cá»§a ngưá»i xa nhà để vứt tung lên các mái rạ má»—i đêm. Cô nghe tiếng gió mà như thấy có má»™t chút gì nhắn gá»i trong đó. Hẳn nhiên là cô khó ngá»§ được, thá»i gian như cháºm lại, chùng chình không muốn trôi Ä‘i.
Cháu vốn chỉ ồn à o lúc ban sáng, rồi vá»›i cái tuổi Ä‘ang ăn Ä‘ang ngá»§, nên chỉ cần đặt ngưá»i xuống đã đánh giấc tì tì. Không rõ khắc giá» trôi Ä‘i đã bao lâu, chừng nghe con mắt như giãn tròn độ lá»›n, đôi đồng tỠđã ngáºp sá»± thá»a thuê, cháu thức dáºy, đêm đã khuya, khuya lắm mà vẫn thấy cô ngồi yên má»™t chá»—.
Cô ngồi má»™t mình vá»›i ngá»n nến cháºp chá»n. Cô chăm chăm nhìn và o ngá»n lá»a leo lét đó. Chắc là cô muốn tìm má»™t tị ti ấm áp để chống vá»›i cái buốt đêm khuya. Thỉnh thoảng cô lại nhìn ra phÃa cá»a, dưá»ng như cô Ä‘ang chá» má»™t bất ngá» kéo đến. Thằng cháu biết là cô Ä‘ang nóng lòng đợi, đợi má»™t viêc mà không chắc sẽ đến vá»›i cô. Thế nhưng bảo cô đừng động tâm như váºy, chắc là cô sẽ chẳng chịu nghe.
Cháu cứ nằm im nhìn cô, cô cứ lặng lẽ ngồi đó. Thá»i gian là những thân cây ruá»—ng mục cứ nứt dần, nứt dần theo tiếng gặm cá»§a những con má»t tung hoà nh. Dạo ấy đứa cháu chỉ là má»™t đứa bé mà sao ý nghÄ© cá»§a cháu đã có những suy tưởng khác ngưá»i. Cháu như thấy trong lòng cô Ä‘ang là má»™t tổ ong vá»›i những tầng ống lấp che vì chất máºt. Máºt ngá»t đó song máºt cÅ©ng dá»… là m cho con ngà i bị ngá»™p nếu như tá»± thân sâu không cố thoát ra khá»i sầu não cá»§a mình.
Lòng thương cô là m cho thằng bé cà ng lúc cà ng không chịu đựng nổi. Má»™t ma lá»±c nà o đã dá»±ng cháu ngồi dáºy, nhẹ nhà ng xuống giưá»ng, đến bên cạnh cô. Cô vẫn chưa biết tình huống đó cho đến khi thằng cháu nấc lên. Cô quay lại thấy cháu. Ãứa bé chỉ chá» có thế là lăn sả và o ngưá»i cô. Thằng cháu không dám nói tháºt sợ cô tá»§i lòng, mà cháu chỉ bịa là vừa mÆ¡ thấy mẹ nên khóc nức lên. Cô cứ xuýt xoa : trá»i Æ¡i, tá»™i nghiệp cháu cô.
Thằng cháu cà ng nẫu lòng, nước mắt chan hòa không dứt. Thằng cháu định thưa vá»›i cô, cô kêu trá»i vì tá»™i nghiệp cháu, thế còn ai kêu trá»i để tá»™i nghiệp dùm cô. Cô thấy cháu nhá» nhoi và má»m yếu quá nên cô vá»™i xếp hết tình cảm mình để dà nh trá»n sá»± chăm sóc đứa cháu cá»§a cô. Cô bảo : cô hiểu, cô hiểu, chắc lúc nà y mẹ con cÅ©ng giống như con thôi.
ÃÆ°á»£c cô nâng niu, chìu chuá»™ng, thằng cháu như bay bổng lên trá»i. Cháu mạnh bạo há»i cô : cô Æ¡i, tết nhất đến nÆ¡i rồi mà nhà ta chả thấy chuẩn bị gì để cúng các cụ. Còn thức ăn thức uống cho ngà y xuân nữa, chả lẽ mình không biết tết sao cô. Cô phải báºt cưá»i nghe sá»± đòi há»i cá»§a cháu. Cô nghÄ© cháu lo cho nhà chắc cÅ©ng má»™t phần, còn thì cháu sợ cuối năm phải kiêng khem sẽ khó nuốt được.
Ãể cháu vững lòng, cô giải thÃch : cháu khá»i phải lo, cô đã nhá» vả các bác quanh đây lo giúp việc gói bánh cả rồi, cây trái thì vưá»n nhà có sẵn, hoa thì đến cáºn hôm cô sẽ chá»n chặt và o chưng. Gia đình cÅ©ng chẳng nhiá»u nhặn ngưá»i, chỉ có cô vá»›i cháu thì xoay sở cÅ©ng dá»…. Phương chi, tết đến, ai cÅ©ng xin vá», các ngưá»i ở quanh thì cÅ©ng có việc phải lo nên nhà cà ng vắng, bà y vẽ ra chắc cÅ©ng ăn chẳng bao nhiêu.
Sẵn trá»›n, tôi lá»±a lá»i tỉ tê vá»›i cô : cô Æ¡i, cô có nghÄ© là đột nhiên năm nay ngưá»i ấy sẽ vỠăn tết ở là ng không ? Và nếu thế… tôi không dám nói tiếp khi thấy cô thẫn thá» nhìn ra phÃa cá»a. Chẳng có má»™t đột biến nà o xảy ra cả mà vẫn chỉ là má»™t cõi im lặng sâu tháºt sâu. Tôi đâm hối khi thấy sá»± láu táu cá»§a mình khÆ¡i dáºy nÆ¡i cô ná»—i Ä‘au âm ỉ mưng má»§, tôi muốn vá»›t vát lại câu nói cá»§a mình, song câu nói như má»™t chén nước đã được hắt ra, rÆ¡i và o cái vÅ©ng đến không nháºn đâu ra nữa, chỉ còn những vòng loang lá»›n ra, lá»›n lên, lá»›n dần, mãi mãi không ngừng.
Hai cô cháu im lặng bên nhau rất lâu. Ngưá»i ta nghe rõ được tiếng con vò vẽ bay u u trong đêm vắng. Cô suýt thở dà i mấy lần, song nghÄ© thế nà o cô cố nén được. Cô biết chẳng có tiếng thở dà i nà o là m vÆ¡i nhẹ Ä‘i được những khối Ä‘au trong dạ trong tâm. Cho nên cô chịu đựng lấy má»™t mình. Rồi không lẽ cứ giữ bưng phút thá»i gian nặng chình chịch nà y, cô bảo vá»›i tôi : đưá»ng Ä‘i khó khăn lắm, cháu ạ. Ãến giá» nà y chưa thấy, chắc năm nà y lại chưa vá». Bây giá» chỉ còn hi vá»ng là đột nhiên trước giao thừa bố cháu sẽ vá» quê ăn tết vá»›i cô. Thôi thì được như váºy cÅ©ng vui rồi, cháu nhỉ.
Chữ nhỉ được quăng và biến nhanh hun hút bởi cÆ¡ hồ nó cÅ©ng mung lung như sá»± mong chá» cá»§a cô đối vá»›i ngưá»i đã ra Ä‘i. Những con ngá»±a phiêu lưu nà o sá»›m chịu dừng chân khi nước phi còn mạnh, tôi biết mùa xuân nà y khó mà được bố tôi cùng vỠăn tết vá»›i gia đình.
*******
Cái tết đó tôi ở vá»›i cô, trong má»™t lúc tạm quăng Ä‘i cái chuồng chim cu ở thuê trên Hà Ná»™i. Ãêm trừ tịch, cô cháu thức chá» lúc giao mùa vá». Bước chân nà ng xuân vừa như ngáºp ngừng, vừa như trêu ghẹo nên cứ chần chà chần chừ không chịu bước mau đến. Gió rung cây sấu sau hè, cái rét phả lên những cà nh cây đẫm sương trong vưá»n nhà tổ. Rồi chợt dưng mùi nhá»±a má»›i sồng sá»™c tá»a ra, những mầm cây nứt toạc, báºt lên tiếng kêu tanh tách nhá» bé báo hiệu giá» siêu nhiên đã đến rồi. Hương hoa bưởi bay thoang thoảng, lá»™c trá»i như đưa cả hai bà n tay ban phát sá»± may mắn khắp không gian.
Cô đánh thức tôi dáºy, đưa cho cái áo má»›i toanh cô mua đâu từ trước. Cô bảo tôi mặc áo để đón tết lấy may và chuẩn bị cùng cô ra cúng các cụ. Ãứa bé bá»—ng nhiên thấy mình lá»›n lên hẳn, thấy mình không dưng thà nh quan trá»ng bất ngá». Việc cúng kiếng ngà y còn ở nhà vá»›i mẹ chẳng khi nà o tôi được tham dá»±, có khi còn ngá»§ quên khi sắp đến giao thừa. Chỉ tá»›i lúc pháo nổ đùng đùng, thi nhau rải Ä‘á»u khắp chốn, thổi cái khét cá»§a mùi diêm sinh là m cay mÅ©i má»i ngưá»i thì tôi má»›i mở mắt ra. Còn kịp thấy bố Ä‘ang nâng ly rượu đầu năm chúc cả nhà sức khá»e. Mẹ tôi nõn nà như cô dâu má»›i, rón rén cưá»i vá»›i mấy đứa con. Những đồng xu má»›i, hà o má»›i được ban phát ra, có ngưá»i hà o
phóng cho cả tá» má»™t đồng có hình ngưá»i gánh dưa còn kêu dòn và thÆ¡m nức. Tôi mân mê từng đồng tiá»n mà đón cái tết Ä‘ang lững thững trà n và o nhà .
Tết thà nh phố ồn à o quá. Nhà nà o cũng đua nhau đốt những phong pháo dà i lê thê. Có nhà đốt xong lượt nà y, vẫn còn nghe thiên hạ chưa ngưng nên lôi các phong còn lại ra đốt tiếp. Những cây me được treo lên những bánh pháo loằng ngoằng để rồi sáng mùng một chỗ nà o cũng đỠrực mà u xác giấy.
Còn tết ở quê má»i việc Ä‘á»u chóng vánh. Pháo lác đác nổ nÆ¡i và i nhà có cá»§a nả trong là ng, tuyệt nhiên các nhà khó khăn chỉ âm thầm chà o mùa xuân vá»›i khả năng hãn hữu cá»§a mình. Giữa cảnh êm Ä‘á»m ấy khi nghe tiếng chuông chùa thanh thả gióng những hồi ngân nga báo hiệu năm má»›i đến nÆ¡i là ai cÅ©ng thấy như tất cả chùng lại trong giây lát. Những âu lo thiếu thốn tạm gác sang bên để vợ chồng, con cái sì sụp vá»›i nhau bên bữa ăn đầu năm. Có gì đâu, chỉ và i con tép kho mặn cong, chỉ phẩm oản con con và chút nước giếng, những gia đình quây quần bên nhau hả hê mừng cái tết cá»§a mình.
Cô thắp hương hai ba bà n thá», bà n cúng đất trá»i, bà n cúng các cụ, bà n cúng các đấng khuất mặt để cầu xin gia há»™ cả nhà . Cô sì sụp khấn, giá»ng khi lên khi xuống, lầm thầm Ä‘an rÃu rÃt và o nhau, cháu cố lắng tai nghe chẳng nắm được ngá»n ngà nh lá»i nguyện. Chỉ mÆ¡ hồ có chữ hay ăn chóng lá»›n, may mắn phát tà i, sức khá»e quanh năm là tôi hiểu được cô Ä‘ang khẩn xin cho từng lá»›p ngưá»i trong gia đình.
Tôi cứ chá» hoà i để xem cô xin gì cho cô, nhưng không thấy. Ãến khi cô đã lá»… xong mà câu xin vẫn bá» quên ở chá»— nà o. Ãứa cháu đứng sau cô chưa chịu rá»i tá»§ thá», vẫn chắp tay trịnh trá»ng, cô giục : cháu khấn Ä‘i để các cụ phù há»™ cho. Tôi lầm thầm khấn : con xin các đấng thần linh hãy cho cô con sang năm lại gặp ngưá»i chỠđợi. Tôi chỉ khấn được có bấy nhiêu mà đã thấy rùng mình, không rõ tại vì cÆ¡n gió vừa giạt qua hay vì các lá»i xin đã được chứng giám. Cô há»i tôi : cháu khấn là m sao, tôi nói trệch Ä‘i : cháu xin cho cô luôn khá»e mạnh để cháu thỉnh thoảng vá» nương dá»±a. Cô cá»§ng và o đầu tôi như vạch tá»™i mà thá»±c ra là khen. Tôi sướng phổng cả ngưá»i.
(còn tiếp)
7/03
- Ký Nhiá»u Phần
Ai Sao Mặc Ai - Phần 1
Chá»§ bút kêu tôi lên má»™t ngà y đẹp trá»i, không nhìn tôi ông nói dõng dạc
_Dạo nà y cô viết xuống lắm nhé !
_Thưa ông, ông có thể nói rõ hơn không ?
_Cô viết không táºp trung, chỉ toà n đả kÃch ngưá»i khác.
_Cụ thể là những ai thưa ông ?
_Æ , cô cầm dao phải tá»± biết cô đã giết ai chứ !
_Ông có nói lầm không, tôi chưa từng có ý đả kÃch ai, chưa hiểu gì cho đến khi ông Ä‘i xa hÆ¡n và bảo tôi đã cầm dao giết ngưá»i trong khi không đưa ra được cụ thể tôi đã giết những ai, nếu ông là quan toà phán cho tôi cái tá»™i đó không bằng chứng thì thưa ông, tôi có giết lầm ai chăng nữa tôi cÅ©ng không nháºn, còn đà ng nà y .
_Thôi , cô viết táºp trung và o , đừng phanh phui nhiá»u việc không ăn nháºp gì tá»›i cô là xong .
_Thưa ông , trong câu vừa rồi ông nói có 3 vấn đỠ, má»™t tôi vẫn viết rất táºp trung, hai việc nà o không ăn nháºp tá»›i tôi , có thể ông nói đúng, nhưng nó ăn nháºp tá»›i Ä‘á»i sống , ông có đồng ý vá»›i tôi ngưá»i viết lấy cÆ¡ sở từ cuá»™c sống để là m chất liệu không, ngay cả những bà i viết tưởng tượng vá» vấn đỠnà o đó cÅ©ng có gốc rá»… từ thá»±c tế , có Ä‘i xa hÆ¡n thì cÅ©ng từ cái base đó , là m sao mà hoà n toà n lÆ¡ lá»ng được , còn có liên quan tá»›i tôi thì tôi viết cÅ©ng là dÄ© nhiên , tại sao tôi lại bị hạn chế .
_Ông chá»§ bút như không để ý lá»i tôi nói , tôi nghÄ© mình có trách nhiệm tiếp tục phải nói dù cho cái bà i diá»…n văn không định trước nà y lẽ ra là phải từ ông nói vá»›i tôi nếu tôi lÆ¡ là trong viết lách chá»› .
_Thưa ông , tôi không để ai đặt và o đầu tôi những suy nghÄ© tôi không muốn có, tôi cÅ©ng không để ai đặt và o miệng tôi những Ä‘iá»u tôi không muốn nói . Giả sá» tôi viết vá» má»™t thằng đểu cán, lừa hết phụ nữ nà y tá»›i phụ nữ kia, cái thằng đó đến nói vá»›i ông tôi đả kÃch nó vì nó có chức pháºn và biết ông, ông cứ lôi tôi ra mắng tôi à . Thưa ông, khi viết , tôi nhắm và o vấn đỠ, không nhắm và o con ngưá»i , như váºy tháºt sá»± những bà i viết cá»§a tôi là giữa tôi vá»›i vấn đỠđó , còn ngưá»i nà o nghÄ© tôi viết ra đã kÃch há» , thì há» hãy nhìn lại sá»± liên quan giữa há» và vấn đỠđó , há» có hay không , trong cách nà o , trong vị trà nà o há» có thể tá»± bá» qua cho há» , hay há» thuyết phục được há» lÃ
không nằm trong vấn đỠtôi nói , sao lại tá»± kết luáºn tôi đả kÃch há» và để ông mắng tôi không được viết .
Chiến tranh, ngưá»i gây chiến tranh là ngưá»i có chá»§ Ä‘Ãch trong vấn đỠnà o đó, tôi không có chá»§ Ä‘Ãch nà o khác ngoà i việc tái tạo lại má»™t cuá»™c sống bearable , há» muốn lôi tôi và o cuá»™c giằng co nà y là m gì , tôi vá»›i há» chẳng biết nhau, giả sá» như tôi , há» cứ viết vỠđỠtà i nà o đó cho tôi tá»± thấy mình, khi nói đến viết là táºp trung và o vấn đỠchứ không phải khua bút là khua ba cái chữ dÆ¡ dáy , cho cái thằng mình ghét nó nằm nó chết , tôi có mà dám bảo hỠđả kÃch tôi , còn cảm Æ¡n há» chứ lại , đã giúp tôi nhìn được mình .
Còn nữa, khi viết , tôi đặt yếu tố lòng nhân và o bà i rất nhiá»u , tôi không đánh con ngưá»i ngã gục rồi đứng nhìn há» Ä‘au khổ , Ä‘iá»u đó không có tôi , tôi chỉ muốn con ngưá»i đừng là m khổ nhau nữa , và và như há» có muốn là m để hỠđừng khổ vì mục tiêu nhá» nhoi nà o đó thì cÅ©ng nên nghÄ© tá»›i ngưá»i khác để đừng tác hại tá»›i ngưá»i khác quá đáng, ông chắc đồng ý vá»›i tôi , lắm ngưá»i ác chết , cứ muốn đối thá»§ mình gục má»›i sống yên được , thì sao không chỉ ra cho những ngưá»i há» coi là đối thá»§ cá»§a há» con đưá»ng sống khác mà phải đưa há» và o đưá»ng cùng vì bị phanh phui má»i chuyện ra thế ...
Còn tÃnh nói tiếp nhưng tôi có cảm giác mình đã nói đủ tôi vÆ¡ má»™t câu kết luáºn
_Tôi đã nói hết , tôi đi ra được chứ ạ ?
_Tôi chá» những bà i viết má»›i cá»§a cô chứng minh cho những Ä‘iá»u cô vừa nói .
_Chúc cô một tuần là m việc như ý .
_Xin cám Æ¡n ông, ông cÅ©ng váºy nhé .
Tên Lừa Gạt - Phần 2
Ai mà biết hắn là tên lừa gạt ngay từ đầụ Ban đầu tôi cÅ©ng hÆ¡i lạ vì hắn đến vá»›i tôi dồn dáºp, hăng say như là biết tôi từ lâu rồi, sạo chết cha, chỉ má»›i biết thôi, nhưng có lẽ thấy tôi là má»™t con ngưá»i ra chiá»u cÅ©ng biết lắng nghe, hắn vồn vã thế, biết đâu con nhạn nà y xà xuống.
Hắn là m như váºy thì ai như tôi cÅ©ng phải tháºn trá»ng, không nói nhiá»u và không suồng sã lại vì tôi cÅ©ng tá»± biết tôi là aị Hắn kể hắn có gia đình hạnh phúc, hắn có nhiá»u lắm, đầy đủ tất cả những thứ má»i ngưá»i muốn trên Ä‘á»i, ngưá»i như hắn là nhất, là m tôi thấy an toà n, ừ thì nói chuyện cho vui, chết ai đâu .
Ãây là chiến lược thứ nhất cá»§a hắn, xem xét con mồi, khi con mồi đã chịu nói chuyện, hắn chia xẻ nhiá»u hÆ¡n, những Ä‘iá»u tháºt hay không không biết nhưng có ngưá»i nghe thì cứ nói, nói cho ngưá»i ta muốn nghe nữa, nghe đầy lá»— tai luôn cho tá»›i khi ngưá»i ta muốn biết thêm. Xong chiến lược thứ hai, cá đã cắn câụ
Sau đó, hắn Ä‘i công tác, không gá»i thư cho ngưá»i ta nữa, nói đại khái là hắn tạo khoảng cách chút xÃu cho sá»± có mặt cá»§a hắn thêm quan trá»ng, Æ¡ hay có mail giỠđó, cỡ tuần không có nữa thấy trống vắng là m sao ấy nhể, haha, thế là hắn tin hắn đã thu phục được con mồi, Ä‘iá»u kỳ lạ là con mồi và hắn là m như quên hết sá»± Ä‘á»i, quên Ä‘i ai cÅ©ng có gia đình hạnh phúc trước kiạ
Tôi tháºt tá»™i cho con ngưá»i, những con ngưá»i sống trên thế giá»›i nà y sao mà cô độc đến thế để dá»… dà ng rÆ¡i và o cái bẫy vô nhân đạo đó do hắn tạo ra.
Thế là những cuá»™c tâm tình diá»…n ra, có cả những cú liá»u lÄ©nh té lá»a là m chóang ngợp ngà y tháng, khi đã chán, hắn không biết là m sao nhả con mồi ra mà không thấy có tá»™i, hắn tạo ra cái situation là hắn bị trầm cảm, con mồi tha thiết muốn hiểu tại sao, tha thiết muốn hắn chia xẻ để chữa là nh cho hắn, haha, đó là lúc hắn bá» Ä‘i, bao nhiêu thư từ con mồi gá»i tá»›i hắn lÆ¡ như là chưa từng biết qua con mồi, hắn là m váºy vì trong đầu hắn , con mồi má»›i đã xuất hiện và đã cắn câu từ khi con mồi cÅ© nà y Ä‘ang trong mê hồn tráºn. Hắn hay váºy đó, hắn chó thế đó , nếu xá» trảm hắn được, tôi xá» liá»n.
Haha giá» nhìn những dòng chữ hắn viết, muốn má»a, muốn nôn và dù hắn không phải là đại diện cho cuá»™c Ä‘á»i ô trá»c nà y nhưng tôi vẫn muốn biến ra khá»i tất cả những nÆ¡i hắn hiện diện và đã biến rồi, hắn vẫn chưa tha, hắn còn cho tôi ganh ghét, tị hiá»m vá»›i con mồi má»›i, tháºt nhục nhã cho những tên đà n ông Ä‘i là m ba chuyện xấu xa đó như hắn, không nhìn thẳng và o bản chất ti tiện cá»§a mình mà chỉ biết Ä‘i đổ thừa cho đà n bà và mắng đà n bà cuối cùng chỉ là đà n bà .
Ãá»i sao lại có ngưá»i chẳng ra ngưá»i đến thế . Tôi dù không muốn nhưng cÅ©ng phải gục đầu xót xa cho kiếp là m ngưá»i cá»§a hắn .
Loà i Ngưá»i Giống Nhau - Phần 3
NghÄ© cho cùng cái Ä‘á»i tôi cÅ©ng ngá»™ chá»›, Ä‘i đâu cÅ©ng gặp thứ trá»i Æ¡i đất hỡi, rồi chá» miệng và o xong rồi bị ngưá»i ta Ä‘uổi đị Má»™t ngưá»i bạn tóm tắt tÃnh tôi rất đúng : trá»±c tÃnh nên oan khiêng, oan khiêng nên phiá»n muá»™n. Tôi Ä‘i đến đâu bị ngưá»i ta Ä‘uổi đến đó chỉ vì can đảm quá hóa ngụ
Và i năm trước đây, tôi bị Ä‘uổi ra khá»i site Ãất Việt, tôi gây lá»™n vá»›i má»™t tên, hắn bảo văn chương VN không hay vì không nhà văn, nhà thÆ¡ nà o được giải Nobel. Tôi má»›i trả lá»i hắn là cả dân tá»™c VN là nhà thÆ¡, nhà văn, giải Nobel cao quý thiệt nhưng không phải là thước đó cái hay cá»§a dân tá»™c , tôi tá»± ái dân tá»™c mắng và o mặt tên đó là nếu tôi nghe câu nói đó từ miệng dân ngoại quốc tui bạt tai nó liá»n. Thế là từ đó nó thù tôi , Ä‘i theo, nói những lá»i rất báºy , tôi bảo nó sao đâm tôi hoà i , nó bảo nó còn muốn đâm cho tôi có bầu luôn. Váºy có phải nó hiếp dâm tôi trên nét không, đừng bảo tại tôi nghe buồn cưá»i chết má, cái thằng nó dÆ¡ dáy nó má»›i nghÄ© ra Ä‘iá»u đó, cÅ©ng giống như bảo cô gái bị hiếp dâm là do mặc hở hang quá tôi không chá»i lại tôi là m con chó.
Má»™t năm sau tôi lại bị Ä‘uổi tại site Ãặc Trưng, tôi đã quên chÃnh xác chuyện gì nhưng đại khái tôi không cho má»™t chị và o post tôi và tôi như con mèo vì tôi là con ngưá»i, rồi tôi nói theo ý tôi nghÄ©, phiá»n phức cho há» quá hay sao há» ban tôi luôn.
Vừa đây, tôi lại bị Ä‘uổi ra khá»i BSM vì tôi chỉ ra cái thằng đã sexxual harrass tôi cả 6 tháng liá»n và má»™t ngưá»i cÆ¡ há»™i luôn khÃch ngưá»i khác gây vá»›i ngưá»i khác, thế là bị ban luôn. Cái số nó váºn và o hay sao, tôi không thấy buồn mà chỉ thấy ná»±c cưá»i, loà i ngưá»i sao giống nhau quá, cứ nghÄ© hạ giá»›i là thiên đà ng, á»§a chưa chết mà mong thiên đà ng chi sá»›m, tại sao không deal vá»›i ba Ä‘iá»u xấu xa đó mà đi deal vá»›i tui, nạn nhân cá»§a vụ việc.
Tôi chán là vì váºy, có Ä‘i đâu ngưá»i ta cÅ©ng coi như dân cãi mướn hết thá»i hông ai thèm mướn , nghÄ© mà nhục nhưng nhục cho ngưá»i ta, đâu nhục cho tôi vì để có cái can đảm như tui nhìn nháºn những Ä‘iá»u đó không dá»… , tôi biết chắc là không dá»… vì đâu có ai là m được đâu nên coi như tôi Ä‘ang là m Ä‘iá»u không tưởng và không ai tin là vì váºy .
Chán chưa hả?
Cho một ngà y
Tệ Nạn Sách Nhiễu Tình Dục Trên Nét - Phần 4
Như đã tưá»ng thuáºt, tôi bị Ä‘uổi ra khá»i BSM là cái site tôi tố cáo kẻ đã quấy nhiá»…u tình dục tôi và ngưá»i hay khÃch tôi mắng ngưá»i khác. Hôm qua, tôi cố gắng dẹp cái buồn trong lòng, viết thư há»i cô chá»§ site tại sao tôi bị ban, cô trả lá»i tôi thế nà y, tại vì trong cái post tố cáo cá»§a tôi, cô thấy là chuyện riêng nên giải quyết qua email vá»›i nhau, cô đã nói thôi mà tôi còn nói tiếp. ÃÆ¡n giản váºy thôi sao, tôi là ngưá»i mở vấn đỠra thì tôi chỉ đơn thuần nghÄ© tôi là ngưá»i phải kết thúc vấn Ä‘á». Cô nói thêm là tôi còn rắc rối lôi ngưá»i khác và o chuyện nà y trong post kết thúc. Tôi má»›i giải thÃch, tại cái ngưá»i và o binh vá»±c kẻ có quyá»n sách nhiá»…u tình dục là ngưá»i từng bảo vá»›i tôi chị ta không
thÃch má»™t ngưá»i đã có gia đình mà cứ trả lá»i post chị ta, giá» khi tôi ra vấn đỠsách nhiá»…u nà y, chị ta lại và o bảo nét là ảo để bịt miệng tôi, rồi cô chá»§ site bịt miệng tôi nốt, hoá ra tôi nói láo à . Tôi không chỉ nói để chỉ mặt cái thằng đó, tôi còn nói để má»i ngưá»i cảnh giác má»™t tệ nạn Ä‘ang lan trà n và theo tôi cái Ä‘iá»u há» nên là m là xin các chị nên cảnh giác tệ nạn nà y, không cần tin là cái thằng đó từ tôi nói cÅ©ng không sao, mắc gì ban tôi như là chÃnh tôi là kẻ có tộị
Tháºt sá»± chÃnh bản thân cá»§a sách nhiá»…u tình dục, dù ngoà i Ä‘á»i hay trên nét đã là má»™t tá»™i, bất cứ tên nà o phạm và o tá»™i nà y chÃnh thức đã mang bản án tù tương lai cá»§a nó nhưng nếu vì lý do nà o đó nó chưa bị phát hiện thì vô tình ngưá»i ta kéo dà i thá»i gian phạm tá»™i cá»§a nó thôị
Khi bà i viết Tên Lừa Gạt cá»§a tôi ra, má»™t chị mail cho tôi và cưá»i, tôi không nhá»› rõ lá»i chị nói nhưng ý chị là cưá»i những phụ nữ nhẹ dạ, tôi má»›i bảo không, xin chị cho em nói ý cá»§a em, những ngưá»i nhẹ dạ không có lá»—i, khi hỠđược cảnh báo rồi há» vẫn nhẹ dạ là quyá»n cá»§a há», còn bản chất cá»§a ngưá»i phụ nữ là bao giá» cÅ©ng ao ước được yêu thương, được tôn trá»ng, không có má»™t lý do nà o bảo hỠđừng ao ước, cái không tháºt đến từ mấy thằng sách nhiá»…u tình dục chứ có phải từ hỠđâu mà cưá»i há». Tôi nói tháºt, các chị đừng tá»± đổ lá»—i cho mình khi bị lừa gạt, sau khi biết bị lừa thì cần đứng thẳng để chỉ ra tên côn đồ đó mà tránh cho ngưá»i khác, còn im lặng vì sợ nhục là đồng lõa vá»›i nó.
Tình trạng nà y trên nét hiện tại rất phổ biến tại các site đơn thuần, và chÃnh tôi cÅ©ng không ngá» nó lại xảy ra nÆ¡i đây, web Trinh Nữ chốn sinh hoạt cá»§a những ngưá»i tá»± xem mình là còn nhá»› vá» cá»™i nguồn dân tá»™c qua ngôn ngữ mẹ đẻ cá»§a mình. Tại sao tôi lại kêu gá»i chống tệ nạn nà y vì nó phá há»§y Ä‘i bản chất đạo đức con ngưá»i, là m ô nhiá»…m sá»± trong sạch cá»§a giao lưu trên nét vốn dÄ© dá»±a và o há»c há»i sá»± hiểu biết cá»§a nhau, tôn trá»ng lẫn nhau thì không cá»› gì bắt ngưá»i ta há»c thêm Ä‘iá»u không hay khi ngưá»i ta không bao giá» muốn và mình biết mà không nói .
Những tên sách nhiá»…u tình dục phải được chỉ mặt đặt tên, phải được lôi ra ánh sáng, khi tôi bà n Ä‘iá»u nà y trong má»™t site, má»™t anh đã cưá»i tôi bảo " em Æ¡i, em mang luáºt pháp Ä‘á»i sống và o chốn ảo nà y là m chi " , anh nói đúng nhưng mà không đúng, đạo đức con ngưá»i chỉ có má»™t , ngoà i Ä‘á»i chỉ khó cho nó phạm tá»™i vì sợ vô nhà đá, vô nét lại không chỉ mặt nó, hoá ra tiếp tay cho nó phạm tá»™i chốn nà y à , vô lý .
CÅ©ng có ngưá»i cưá»i tôi Ä‘ang nói chuyện không bằng chứng, tôi má»›i bảo bằng chứng gì nữa , nếu bắn được những thằng nà y tôi bắn thẳng. Má»™t anh khác có kết luáºn vá»›i tôi má»™t câu rất đúng " em à , em bắn không hết những thằng con bà nà y đâu !".
Hoá ra ai cÅ©ng vô tình và gián tiếp nháºn vá»›i tôi có chuyện sách nhiá»…u tình dục trên nét .
Có ngưá»i còn phán vá»›i tôi rằng hà ng ngà y có bao nhiêu chị em trên nét " ao ước " ( mong là anh ta đùa ) bị sách nhiá»…u tình dục mà không được . Nghe ra quả là quá kiêu ngạo và trong câu nói đó, phụ nữ Ä‘ang bị coi rẻ chưa từng thấỵ Các chị nghe xem có được không ?. Thá» há»i ngay tại lúc nà y khi đã biết má»i ngưá»i Ä‘ang nghÄ© gì vá» nạn sách nhiá»…u tình dục, tiêu cá»±c nhiá»u hÆ¡n tÃch cá»±c thì tại sao chúng ta lại không chung lưng lại để ngăn chặn.
Khi bị nói tục lại trên nét, xin các chị hãy tin các chị không có lá»—i gì khi bị nghe những tiếng đó, hãy chỉ mặt nó và bảo nó nên vá» nhìn lại nó trong gương, những thứ dÆ¡ dáy nó nói ra, trong đầu nó thôi cho dù muốn chứng minh Ä‘iá»u nó muốn nói tá»›i đâu ( như bao ngưá»i ăn nói tục tiểu đã tá»± nháºn) cÅ©ng không thể nà o nói ra ba Ä‘iá»u không thể chấp nháºn được trước mặt phụ nữ.
ChÃnh tôi đã từng bị những tên như váºy mắng, má»™t anh bảo tôi rằng " em có biết tại sao Hai Bà Trưng thua tráºn không, có tin đồn rằng bên phe Tà u sáp lá cà mà không mặc quần " tôi lúc đó còn chưa hiểu ra, anh Ä‘ang nhắc tôi dù tên côn đồ đó có nói tục đến đâu, cÅ©ng đâu phải tại tôi nên tôi đâu cần nhắc nó đừng nói báºá»µ Nhưng tôi vẫn chống, chống Ä‘iá»u đó tá»›i cùng, tôi cÅ©ng không biết nếu tôi là binh lÃnh cá»§a Hai Bà Trưng trước kia thì tôi có chạy hay không, chứ cứ như lòng tôi lúc nà y , tôi không cầm giáo mác lại đâm nó má»™t nhát tôi không phải là tôị
Cái Ä‘á»i gì kỳ, nói báºy để phụ nữ im lặng, phục tùng, chÃnh vì sống trong cái nếp đó mà bao nhiêu ngưá»i phụ nữ bị đẩy và o chốn giang hồ, cứ nghÄ© là do Ä‘á»i đưa đẩy, tại mình có vấn Ä‘á».
Không, các chị từ thuở lá»t lòng không có vấn đỠgì cả, chúng ta những ngưá»i phụ nữ hoà n toà n có khả năng Ä‘i tìm cho mình hạnh phúc chân chÃnh.
Hãy cùng tôi chống tệ nạn sách nhiá»…u tình dục, giữ cho môi trưá»ng nét cÅ©ng như ngoà i Ä‘á»i nếu không được trong sạch như chúng ta muốn thì Ãt nhất cÅ©ng giảm thiểu những tá»™i ác mà chúng ta đủ khả năng và sức mạnh ngăn ngừa được .
Ãừng để những ngưá»i phụ nữ chết trong nhục nhã , những cô gái trong sáng phải buồn bả vì tá»± trách mình đã không xứng đáng vá»›i hạnh phúc .
Và mong bạn hãy tin tôi Ä‘iá»u nà y, má»i ngưá»i phụ nữ Ä‘á»u xứng đáng vá»›i hạnh phúc hoà n hảo và chân thà nh nhất, hãy tin chÃnh mình có thể tìm được Ä‘iá»u đó khi chúng ta biết cùng nhau đẩy lùi cái xấu Ä‘i trong xã hộị.. net.
Tâm Sá»± Ãằng Sau Các Bà i Viết - Phần 5
Các bạn biết là sau khi tôi viết những bà i nà y, khối đứa nó bảo tôi cao ngạo, đứa thì ngạo tôi đã dung túng mà còn đi thưa kiện, có đứa ngu hơn lại đi tố cáo bạn mình qua những dòng chữ của nó vì khi nó là m nó nghĩ nó hạ nhục tôi thêm.
Sá»± tháºt khi bước ra công cá»™ng nói những Ä‘iá»u nà y, tôi đã lưá»ng trước hết sá»± việc, những việc chúng Ä‘ang là m vá»›i tôi chỉ là m cho tôi cưá»i thêm, chả Ãch lợi gì, nhưng có má»™t Ä‘iá»u tôi muốn nói rạ.
Có má»™t ngưá»i tôi không biết là ai và o forum chát tôi hay và o mà nói tá»± nhiên vá»›i tất cả má»i ngưá»i sau khi tôi đã chia xẻ việc bị xách nhiá»…u tình dục
thằng đà n ông dê đà n bÃ
đà n bà dê lại
hai ngưá»i dê nhau
sau đó thằng đà n ông ngừng lại
ngưá»i đà n bà la oang oác
Ãại khái thế , sau đó chị cưá»i ha hả, ý chị muốn nói là vì má»™t ngưá»i phụ nữ đã từng đồng ý bị sách nhiá»…u và sau khi không được " sách nhiá»…u " nữa nên la là ng... cái Ä‘iá»u đó tá»± tố cáo sá»± giả vá» cá»§a chị không nhìn thấy vấn Ä‘á», song song đó chị tá»± tố cáo luôn cái thằng đã sách nhiá»…u ngưá»i khác, nà y chị nếu nó không ngưng sách nhiá»…u ngưá»i nà o đó để Ä‘i qua ngưá»i khác thì ngưá»i đó lấy bằng chứng đâu mà tố cáo nó là thằng Ä‘i sách nhiá»…u chứ, giả sá» ngưá»i đó chẳng biết gì hết sau khi nó chấm dứt liên lạc vá»›i há» thì có lẽ ngưá»i đó đã chết trong hối háºn vì đã để nó Ä‘i quá như lá»i ngưá»i khác Ä‘ang đà m tiếu là ngưá»i đó Ä‘ang tiếc quá , tháºt ná»±c cưá»i , haha, cÅ©ng là phụ
nữ như ai nói váºy mà nói được , tôi nghÄ© ngưá»i phụ nữ đã bị sách nhiá»…u không nên thấy nhục cho mình mà nên nhục cho cái chị nà ỵ
Ãá»™c giả nên tá»± đánh giá lấy suy nghÄ© cá»§a mình , tôi đã bước ra thì má»™t sá»± mỉa mai hay dèm pha nà o khác còn đáng gì vá»›i tôi, nếu có ai Ä‘ang hy vá»ng tôi xóa hết những bà i tôi đã viết vì Ä‘ang thấy tôi Ä‘ang bêu rếu mình thì nên think again, hÆ¡i đánh giá thấp tôi đó , chi bằng cứ ngưng đừng sách nhiá»…u ai, hay tá»± kiểm soát lại suy nghÄ© và hà nh động cá»§a mình có hay hÆ¡n không?
Chú ý công luáºn như cái chị huyên thuyên trong forum quả là điá»u đáng quý, bá» công ra sức tìm hiểu sá»± tháºt , ha ha , nhưng sá»± chú ý đúng nghÄ©a còn đòi há»i lòng nhân cá»§a má»™t con ngưá»i nữa , không có lòng nhân thì má»i quan tâm tá»›i ngưá»i khác là vô nghÄ©a , chỉ là đi soi mói ngưá»i ta để đùa hay hại ngưá»i ta theo mục Ä‘Ãch cá»§a mình thôị
Tại sao tôi đưa Ä‘iá»u nà y ra đây luôn, vì tôi hiểu chÃnh vì dư luáºn không đúng nà y trong số phụ nữ còn giết chết bao nhiêu ngưá»i phụ nữ khác trong bóng tối nữa, thì xin những ngưá»i phụ nữ như váºy khác đừng có sợ những lá»i đà m tiếu như thế.
Nhìn thẳng và o sá»± tháºt mà đánh giá chÃnh mình.
Nếu dư luáºn bao giá» cÅ©ng giết chết chúng ta được thì lẽ phải không bao giỠđược Ä‘em ra ánh sáng.
Trong lá»i nháºn xét cá»§a chị nà y còn chứng minh được là thằng xá» lá đó có chá»§ Ä‘Ãch vá»›i ngưá»i đà n bà trước thì ngưá»i phụ nữ nó đã Ä‘i qua rồi ngưá»i phụ nữ tiếp theo thì rõ ra là nó Ä‘ang sách nhiá»…u chứ còn gì nữạ
Mong rằng lá»i cá»§a há» chỉ là cá» rác trên con đưá»ng bạn Ä‘ang đị
Cho Một Ngà y
Biết Ra Sao Ngà y Sau - Phần 6
Tôi chá»n ngà y hôm nay để kết thúc bà i ký nhiá»u kỳ nà y cá»§a mình. Tháºt sá»± tôi viết lại sá»± tháºt những gì đã xảy ra và suy nghÄ© cá»§a mình mong tránh được cho những cô gái trẻ, những ngưá»i mê văn chương, mê ngôn ngữ mẹ đẻ cá»§a mình má»™t nổi Ä‘au có thể nếu không maỵ Tôi được cám Æ¡n, dù tôi đã bảo không cần, tôi được ngưá»i ta mắng, dù tháºt sá»± tôi cÅ©ng không cần, và ná»±c cưá»i tôi còn bị lên án và có de dá»a bị Ä‘uổi ra khá»i đây nếu lắm ngưá»i cùng đồng ý. Cái thuở Ä‘á»i gì kỳ, là m việc đúng mà cứ bị hà nh hình, tôi viết gì có đó , nói gì cÅ©ng đưa con ngưá»i vá» suy nghÄ© đúng mà đừng bị lung lạc, Ä‘iá»u đó thá» Ä‘i há»i tháºp phương, ai nói sai lại nói chuyện tiếp vá»›i tôi xem nà ỠTôi chẳng có
gì hay, chỉ có má»—i cái lòng không dám nhìn thấy ngưá»i ta vấp ngã như mình thế mà há»ng, Ä‘i tá»›i đâu tai há»a tá»›i đó, dù kẻ phải bị tai há»a là kẻ Ä‘i gây phiá»n lụy cho ngưá»i khác chá»›, tôi chỉ gây cho những ngưá»i Ä‘i sách nhiá»…u chút nhức đầu cho há» ngưng thì cá»› gì bị Ä‘e dá»áº¡
Không khéo cuối cùng ngưá»i ta chứng minh được tôi đã sách nhiá»…u kẻ Ä‘i sách nhiá»…u ngưá»i khác còn chết. Nà y , đã là m thì không sợ , sợ thì đâu dám là m, tôi nói sai gì thì chÃnh lương tâm tôi chá»i và o mặt tôi trước. Tôi không bắt chướt CS , thà giết lầm hÆ¡n bá» sót , tôi chỉ đánh và o những Ä‘iá»u tôi thấy vá»›i bằng chứng, những ai cho như váºy là đi chỉ Ä‘iểm hay bôi lá» kẻ khác thì xin nói thẳng há» Ä‘i bôi lá» ngưá»i khác đằng sau lưng còn xấu đến nhưá»ng nà á»
Xem như đã là m đủ, coi như độc giả cÅ©ng được ý thức đủ là và o cái môi trưá»ng nà y phải cảnh giác ra sao, tôi còn những công việc khác phải hoà n thà nh, không có thì giỠđâu mà đi canh dùm quý vị, là m không công mà còn bị nói và o mặt xem ra nó chua chát là m saá»
Tôi chấm dứt bà i ký nà y vá»›i lá»i chúc chân thà nh cho nhiá»u may mắn đến vá»›i các bạn gái, những chị gái, những ngưá»i có lòng yêu thương văn chương chân thà nh, hãy tiếp tục Ä‘eo Ä‘uổi Ä‘iá»u mình muốn vá»›i tất cả tấm lòng, khi chúng ta có ý thức như váºy, tôi tin rồi hạnh phúc sẽ mỉm cưá»i và cái để ý cá»§a các bạn hôm nay không có nghÄ©a sân chÆ¡i nà y không an toà n, chúng tôi , đúng ra là tôi sẽ tiếp tục bảo vệ các bạn âm thầm, tạo cho các bạn sân chÆ¡i quang đãng, tôi vẫn còn đây khi bạn nà o đó cần đến, hãy mạnh lên và chứng minh được mình là ngưá»i phụ nữ cá»§a ngà y hôm nay, có kiến thức , có lòng trung thá»±c và không má»™t giả dối nà o có thể che mắt được chúng ta nhé các bạn.
Cho một ngà y
Cây đa bến cũ con đò khác đưa.
Ca dao Việt Nam
Xin cáo lá»—i vì lý do kỹ thuáºt, mục Cây Ãa Bến CÅ© xin tạm ngưng 1 kỳ. Xin chân thà nh cáo lá»—i cùng bạn Ä‘á»c.
(kỳ 2 và hết)
Tiến và o căn phòng khá khang trang sạch sẽ , bá»™ sa lông được thiết kế theo hình vòng cung bao quanh chiếc bà n con đối diện là dà n máy Karaokẹ Chiếc đèn neon được bao bá»c bằng má»™t lá»›p giấy hồng và tÃm khiến ánh sáng máºp má» huyá»n ảo . Khung cá»a kÃnh nhìn xuống đưá»ng được kÃn đáo che khuất bởi tấm mà n xáºm mà u . Gieo mình trên ghế' và ngã ngá»a ra sau để hứng lấy là n gió mát thổi đến từ chiếc máy Ä‘iá»u hòa không khà đang chạy rè rè gần bên. Tiếng kêu khô khan "suỵt" khi chiếc nấp bằng kim khà rá»i khá»i miệng chai và mùi rượu bia Ä‘ang bốc lên ngùn ngụt .Tháo lá»ng thêm cổ áo sÆ¡ mi cho thoải mái chà ng lim dim đôi mắt .
- Eh .! Mà y gá»i cho tao lon cô ca .
- Trá»i trá»i ! Mà y khi dá»… bạn bè quá máºy !.Mà y cho i cô ca mà coi được sao ? . Cô ca thì là m sao say đêm nay cho ' .
Thằng bạn cố tri than phiá»n
- Anh mệt hả anh
Tiếng nói trong trẻo cá»§a ngưá»i con gái vá»±c chà ng dáºy . Từ góc phòng ngưá»i thiếu nữ tuổi quá độ trăng tròn tiến đến bên chà ng và khép nép ngồi ká» bên . Xoay ngưá»i nhìn ngưá»i thiếu nữ , chà ng bà ng hoà ng đến ngây ngô , ngưá»i thiếu nữ có mái tóc thá» xá»a ngang lưng, che lấp hững hỠđôi bá» vai thon thon , đôi mắt buồn khép kÃn dưới là n mi cong như nhìn xuyên mà n đêm. Ãôi gò má hây hây tròn theo gương mặt Ä‘á»u đặn vá»›i chút phấn son nhạt mà ụ Là n da trắng hồng dưới ánh đèn mỠđầy quyến rÅ©. Má»™t nụ cưá»i hiá»n hòa như thục nữ nở rá»™ như hoa hé nụ
- Là m gi mà nhìn em đăm đăm váºy ?
Tiếng nói trong trẻo từ đôi môi Ä‘á»u đặn khẽ đánh thức tâm hồn , cùng lúc nà ng nghiêng đầu vén tóc vắt lên và nh tai phải . Khẻ liếc mắt và mỉm cưá»i, cùng lúc mưá»i ngón thiên thần nhanh nhẹn gấp đôi chiếc khăn lạnh
- Không tháo kiếng cáºn, là m sao em lau mặt đây ?
- ... .. Em tên gì váºy ?
Chà ng ngáºp ngừng và lúng túng tháo cặp kÃnh
- Dạ Em tên Nhã Phương
- Oh .... tên đẹp như ngưá»i
- Thôi anh ! Em có gì đẹp đẽ đâu anh
- Khong thiệt mà ! . Anh ........uhm
Chà ng bá» lá»ng câu nói khi nháºn thấy đã chạm và o lòng tá»± ái cá»§a nà ng . Không nên Ä‘i quá xa , lá»i lẽ nà o đây khi va chạm và cùng lúc chà ng nháºn hiểu được nhiá»u ý nghÄ©a trong câu nói cá»§a nà ng . Như thầm hiểu nhau, NP lanh lẹ chuyển sang đỠtà i khác. Cuá»™c đối thoại đẩy đưa khiến chà ng hiểu được gia cảnh cá»§a NP . Nà ng đã chà o Ä‘á»i và lá»›n lên tại má»™t nÆ¡i đã tạo những chấn động văn há»c ,má»™t nÆ¡i đã gắn liá»n cùng tên tuổi vá»›i thi sÄ© Hà n Mặc Tá» . Nhưng tiếc thay
- Eh ! Dzô mà y .. trăm phần trăm nghen
- Tao chịu thua ! Và i hớp với tụi mà y thôi - Trăm phần trăm chắc không thấu
Chà ng đáp lá»i má»i cá»§a đám bạn
- Ủa đà n ông mà không uống bia được sao .? Anh dở quá váºy - Thôi để em phụ cho anh nha !
- Uhmmm
Nà ng nâng ly, tiếp hơi , trong tiếng hoan hô của đám bạn trộn lẫn tiếng nhạc và ng vang vội
Khép lại gần hÆ¡n và kéo bà n tay trái cá»§a chà ng và o lòng , nà ng ung dung láºt ngá»a bà n tay chà ng và soi dưới ánh đèn má» .
- Em biết xem chỉ tay nữa sao ?
Chà ng há»i khẽ
Nà ng quay lại ném má»™t cái nhìn tinh nghịch và gáºt đầu
- Em biết sơ sơ thôi .
Sau mươi giây quan sát bà n tay, nà ng quay lại nhìn thẳng và o mắt chà ng , gương mặt nà ng nghiêng qua hai bên như để dò há»i , và kiểm chứng Ä‘iá»u gì ...
- Em là m như anh là kẻ gian váºy ..
MK , nở má»™t nụ cưá»i nhẹ
- Em phải nhìn cho kỹ chứ . Vì em thấy anh không giống há»
- Không giống hỠlà sao , anh không hiểu .?
Chà ng há»i gặn lại
- Em há»ng biết , nhưng em thấy anh khác vá»›i há» nhiá»u lắm . Em thấy anh không phải là ngưá»i em hay gặp
- Nè nghen , em thấy có nhiá»u ngưá»i thương anh lắm đó .
Chà ng cưá»i nhạt
- Thôi cho anh xin Ä‘i , anh chỉ cầu có má»™t ngưá»i để là m thuốc mà không có đây .! Tay anh chưa Ä‘eo nhẫn lần nà o không thấy sao ?
Nà ng bỉu môi
- Ãà n ông các anh xạo lắm ai mà biết - Ãến đây thì tháo ra bá» túi , khi ra vá» thì Ä‘eo và o .
Sau má»™t lúc mân mê ngón tay áp ut' nà ng nhoẻn miệng cưá»i .
- Có lẽ anh nói tháºt . Nhưng mà em coi tay anh, thấy có nhiá»u ngưá»i thương anh lắm đó , mặc dầu anh không có nhiá»u tiá»n .
- Trong đó có em không ?
Nà ng bĩu môi
- Cái anh nà y nói chuyện sao thà ghét quá
Sau và i giây ngáºp ngừng
- Anh không phải dân Saigon . Ãúng không ?
- Sao em biết
- Em nói rồi . Anh không giống há» , anh nói chuyện khác há» . Uhmm .. anh nói chuyện có duyên lắm đó - Chắc là hồi đó có nhiá»u cô mê anh lắm phải không ?.
- Có hÆ¡n má»™t ngưá»i thì tạm gá»i là nhiá»u - Nhưng mê hay không thì anh không dám chắc . Cuá»™c Ä‘á»i may rá»§i, éo le bẽ bà ng khó mà lượng trước . Có lẽ số phần anh không may , thôi đà nh váºy
" đau thương nà y anh xin già nh mang -
em Ä‘i vá» , Ä‘i cho vui lòng ngưá»i ta " .
- Trá»i oi - sao mà thê thảm váºy ?. Bá»™ chị ấy Ä‘i lấy chồng rồi hả ? - Sao anh dở quá váºy không giữ , để ngưá»i ta Ä‘i - Bây giỠđòi mang Ä‘au thương .
Nà ng chấm câu bằng má»™t nụ cưá»i tinh nghịch và tiếp
- Ah - Anh cũng biết là m thơ nữa sao - Nghe hay lắm đó - Thà ghét ghê
Chà ng gáºt đầu tiếp lá»i
- Thá»i giá» rảnh anh có viết lách chút đỉnh - hai câu đó trÃch từ nhạc phẩm cá»§a nhạc sÄ© Lam Phuong mà anh quên tá»±a
Nà ng tươi cưá»i reo lên
- Phải rồi , trông anh thấy nghệ sÄ© tÃnh lắm , em tìm mãi bây giá» má»›i nhá»›
Vừa lúc ấy, QTh ném cái micro sang , và quát
- Eh mà y .! Tiếng pháp nè , mà y trị đi
Không hiểu ai đó đã viết lá»i Pháp cho bà i hát Karaoke "Sầu đông" cá»§a cố nhạc sÄ© Khánh Băng . Nhìn hà ng chữ chạy trên mà n ảnh mà lấy là m buồn cưá»i ,
- Eh ! mà y cho c quê tao đó hả - cho n trúng bà i nà y
" ...
Ngại ngùng bước chân buồn
Em đã sang ngang rồi
Ãà nh thôi nhá»› mong, gá»i theo gió đông
Tình yêu giá băng , và o nÆ¡i cuối trá»i nhá»› .. nhá»›
Sầu đông còn đến bao giá»
"
Dầu váºy chà ng vẫn cầm micro và tiếp tục hát bằng tiếng Pháp , giá»ng hát nhè nhẹ vì âm thanh hÆ¡i yếu nhưng không ai để ý. Nà ng khép ngưá»i sát hÆ¡n và thầm thì .
- Giá»ng anh hát tiếng Pháp nghe cÅ©ng được lắm - Lúc còn Ä‘i há»c em mÆ¡ được há»c và nói tiếng Pháp -
- Ah ... Anh là Viet kiá»u phải không ?
Chà ng gáºt đầu đồng tình
- Anh ở Canada
- Hèn gì .!
MK táºp cho nà ng phát âm và i chữ hiện trên mà n ảnh , nà ng táºp Ä‘á»c theo má»™t cách ngoan ngoãn kèm theo má»™t ánh mắt hạnh phúc . Bá»—ng dưng nà ng ngừng đột ngá»™t, giá»ng nà ng bá»—ng hụt hẫng trong nghẹn ngà o .
- Em là m sao váºy ?
Không trả lá»i , đôi mắt nhìn trong xa xăm , nà ng quay ngược giòng thá»i gian , trở vá» má»™t dÄ© vãng xa xăm . Má»™t thuở nà o đó , khi cô nữ sinh còn tha thướt trong chiếc áo dà i trắng vá»›i sách vở bút nghiên, vá»›i những mÆ¡ má»™ng cá»§a tuổi hoa, cá»§a tuổi ngá»c . Cuá»™c sống nÆ¡i quê nhà , má»™t miá»n xa xôi trung phần cá»§a dãy đất hình chữ S, "quê hương em đất cà y lên sá»i đá " . Cái nghiệt ngã cá»§a cuá»™c Ä‘á»i đã không cho phép cô nữ sinh thá»±c hiện những mÆ¡ ước nhá» bé nên thÆ¡, những mÆ¡ ước đôi khi rất bình dị và rất tầm thưá»ng . Ãịnh kiến cá»§a xã há»™i đã quá khắc nghiệt , tà n dư cá»§a má»™t thá»i phong kiến hằng đè nặng trong tâm tư , đôi khi ép buá»™c phải dối lòng , cÅ©ng có khi phải tá»± dối mình đến cuối cuá»™c
Ä‘á»i . Ná»—i cÆ¡ cá»±c đã khiến ngưá»i nữ sinh phiêu bạt và o giòng Ä‘á»i trong vòng nghiệt ngã , ngưá»i thiếu nữ đã quá yếu Ä‘uối trước phong ba bão táp , mưa dáºp sóng vồn . Nà ng đã bÆ¡ vÆ¡ giữa cõi trần ai đầy cám dá»— ngá»t bùi , thiếu kinh nghiệm trong tình Ä‘á»i . Hoà n cảnh đã ép buá»™c nà ng phải cho n lá»±a má»™t giải pháp hy sinh , khi phải đối diện vá»›i thá»±c tế phá»§ phà ng , khi phải toan tÃnh tương lai cho đà n em trong khi cha mẹ Ä‘ang lúc vá» chiá»u .
Mi mắt nà ng khép há» nhưng đôi vai thon thả đã bắt đầu rung nhe, khóe mắt đã có những hạt long lanh chảy nhẹ nhà ng cháºm chạp. Hai giá»t long lanh lăn tròn trên đôi má hây hây cá»§a tuổi thanh xuân .
ÃÆ°a ngón tay gạt giòng lệ ấm áp chà ng nói nhá» và o tai nà ng .
- Em - Em đừng khóc nữa .
Bất giác , nà ng quay mặt gục đầu và o vai và nức nở
- Anh oi - Em khóc nhiá»u rồi , không biết phải còn đến bao giá» ?
Choà ng vòng tay qua vai , ngưá»i con gái trở nên yếu Ä‘uối , khép nép trong lòng , chà ng nói khẽ và o tai nà ng.
- Thôi ! em đừng khóc nữa . Em vẫn còn cÆ¡ há»™i để là m lại cuá»™c Ä‘á»i mà , em hãy rá»i nÆ¡i nà y nha, hãy tìm việc khác để sinh sống đừng tiếp tục việc nà y nữa . Ãá»i ngưá»i con gái chỉ có má»™t lần
Ngước nhìn trong nước mắt
- Thiet khong anh ?
Chà ng nhắm mắt và gáºt nhẹ
- Anh nói thiệt . Em còn trẻ và còn cÆ¡ há»™i .Hãy tin lá»i anh .
Nà ng vòng tay siết chặt và nép mặt và o ngực , nà ng khẽ nói
- Sao anh tốt với em quá vay .
Ãôi bá» vai bên nhau , bất giác đôi mái đầu ngã và o nhau nhau tá»± bao giá», tiếng nhạc trầm bổng tiếp nối nhau , ánh đèn má» khong đủ soi sáng gương mặt cá»§a nhau đồng thá»i dấu kÃn dưới mái tóc thỠóng ả mượt mà . Bá» lại ngoại cảnh , không gian dưá»ng như đã dừng lại
&&
Phấn son nà o phá»§ kÃn Ä‘á»i em
Từng đêm buồn rủ xuống hồn em
Thôi ! mắt buồn khép lại
Thôi ! môi đà nh khép lại
Vì Ä‘á»i em theo giá»t sương khuya
Nụ hôn nà o che khuất tình em
Ãể đông vá» chìm đắm mà n đêm
Thôi ! mắt buồn ngây dại
Thôi ! em vỠkhép lại
Vì Ä‘á»i em như hạt sương đêm
Gió mưa nà o phá»§ xuống Ä‘á»i em
Giá»t mưa nà o nhòa khắp đôi bá» mi
Thôi ! em đừng khóc nhiá»u
Thôi ! em vỠkhép lại
Ãể Ä‘á»i em như được dịu êm
Nắng hôm nà o bá» mất Ä‘á»i em
Mà n đêm nà o phủ mất tình em
Ãôi mắt buồn ngây dại
Thôi ! em đừng tủi buồn
Vì Ä‘á»i em theo giá»t sầu lênh đênh
Nước mắt nà o nhỠxuống vai em
Nụ hôn nà o vụt mất khi vừa quen
Ãôi mắt sầu thÆ¡ dại
Ãôi mi buồn khép lại
Vì Ä‘á»i em theo giá»t sương đêm
Vòng tay nà o cho .t ấm đà nh phai
Lệ hoen nà o cho thế gian trần ai
Thôi ! qua rồi thá»i thÆ¡ má»™ng
Em , em vỠchốn lạ
Vì Ä‘á»i em theo cá»ng buồn lênh đênh
Rượu thơm nà o phủ lấp mộng mơ
Giá»t men nà o vá»™i xóa đưá»ng tÆ¡
Ãêm, em vá» cuối trá»i
Cô đơn nà o đón đợi
Vì Ä‘á»i em theo giá»t sầu chÆ¡i vÆ¡i
Giá»ng ca nà o gợi nhá»› thÆ¡ ngây xưa
Bà i ca nà o cho .t hát bên Ä‘á»i em
Vang tiếng sầu rơi rụng
Thôi ! em đừng tá»§i há»n
Ãể Ä‘á»i em, em được yêu thương
&&
Bước đến văn phòng trong cái lạnh run ngưá»i cá»§a mùa đông xứ hà n đới , chà ng há»›p nhẹ má»™t ngụm trà xanh, chất chan chát cá»§a trà cùng hÆ¡i nóng tá»a ran là m dể chịu phần nà o . Mưá»i ngón tay lách tách trên bà n phÃm như thưá»ng lệ, công việc đầu tiên vẫn là thanh lá»c các Ä‘iện thư không cần thiết các báo cáo linh tinh không quan trá»ng hoặc không liên hệ trá»±c tiếp đến công việc chÃnh cá»§a mình . Thoăn thoắt trên bà n phÃm chà ng nhẹ nhà ng lướt qua các Ä‘iện thư như thưá»ng lệ. Má»™t ngà y là m việc bắt đầu khi các đồng nghiệp bắt đầu gá»i nhau, bắt đầu bà n bạc đủ má»i chá»§ đỠkỹ thuáºt khác nhau , chà ng không thoát khá»i dòng thác ấy , cuốn theo chiá»u gió má»™t cách tá»± nhiên không phản kháng . Ãôi mắt bá»—ng dừng lại
trước má»™t Ä‘iện thư bất thưá»ng mà tên ngưá»i gá»i khong ai xa lạ ; chà ng nhá»§ thầm " -Thằng nà y có chuyện gì mà gá»i email váºy cà " .Liá»n sau đó chà ng thầm nghÄ© chắc lại những chuyện lang bang thôi . Bá» quên lại sau lưng MK cuốn theo công việc hằng ngà y như cái máy, đầu oc' quay cuồng theo các tà i liệu kỹ thuáºt hóc búa .
Cháºm rãi há»›p má»™t ngụm trà thÆ¡m trong lúc giải lao , chà ng bá»—ng nhá»› đến cánh Ä‘iện thư cá»§a tên bạn cố tri . Ãôi mắt dưá»ng như đứng hẳn , tay nâng ly trà lên miệng nhưng chưa kịp uống đã vá»™i và ng buông xuống bà n vá»™i vã , mưá»i ngón tay thoăn thoắt tỳ trên bà n phÃm như cố nÃu lấy cái phao cấp cứu trong giá» phút nguy ngáºp giữa biển cả .Chà ng không tin và o mắt mình , giòng chữ đã có mãnh lá»±c kinh khiếp khiến chà ng gác ngoà i tai má»i việc chung quanh , hà ng chữ nhảy múa không ngừng . ÃÆ°a tay sá»a lại gá»ng kÃnh cho rõ . Không, chà ng Ä‘á»c Ä‘i Ä‘á»c lại nhiá»u lần, cứ tưởng là mÆ¡ . " Thế là sao ? " . Không ngần ngại và không để mất thá»i giá» . Chà ng gõ liên hồi trên bà n phÃm và nhanh chóng "click -click" .Má»™t cánh Ä‘iện thÆ¡ hồi âm đươc. gá»i Ä‘i nhanh chóng .
Ngước nhìn qua khung cá»a sổ , mặt trá»i Ä‘ang Ä‘i hoang, vần mây xám Ä‘ang bao phá»§ khung trá»i Montreal, từng cánh tuyết mong manh bay la đà chạm và o mặt kÃnh hoặc tan vỡ hoặc rÆ¡i rụng theo ngá»n gió đông vần vÅ© .Bước khá»i bà n là m việc chà ng muốn tìm má»™t nÆ¡i vắng vẻ để suy tư . Bất cho*.t chà ng đến bên khung cá»a kÃnh , giăng đôi mắt vá» hướng tây , mây Ä‘en Ä‘ang kéo đến , gió đông từng cÆ¡n thổi nhẹ, bụi tuyết tung bay từng khoảng , lác đác trên nóc nhà khói trắng vất vưởng quanh ống khói . HÆ¡i khói trắng cố quyện lấy thân ống Ä‘en xì , nhưng đà nh bất lá»±c trước cÆ¡n gió vô tình và khà trá»i nên nó đã tan biến và o hư không . Bước cháºm đến phòng há»p, tất cả đã tá» tá»±u ,tuy xác vẫn còn ngồi thừ nhưng tâm
tư đã bay vá» nÆ¡i vô định , nÆ¡i đó là đâu chà ng cÅ©ng không còn hiểu rõ chÃnh mình. Tiếng các đồng nghiệp bà n bạc sôi nổi nhưng đầu óc chà ng Ä‘ang hụt hẫng, tin đến quá đột ngá»™t . Ãá»™t ngá»™t đến ná»—i nó đã vượt qua khá»i tầm tưởng tượng cá»§a mình. Không có cuá»™c chia tay nà o lại không buồn man mác, nhưng giỠđây chia tay lại mang ý nghÄ©a vÄ©nh biệt muôn thuở . Nóng lòng quay trở vá» bà n giấy, liá»n sau khi ngưá»i trưởng phòng kết thúc phiên há»p vá»›i cái nhìn ngạc nhiên vì sá»± lặng lẽ cá»§a chà ng . Việc đầu tiên khi trở lại bà n là m việc là tìm thư hôì âm cá»§a thằng bạn cố tri . Từng giòng chữ Ä‘an và o nhau nhảy múa trên mà n ảnh. Má»™t lần nữa, ngưá»i bạn đã xác nháºn cùng an á»§i chà ng cái lẽ cá»§a Ä‘á»i ngưá»i , cái lẽ cá»§a âm dương cách biệt .
Buổi chiá»u chầm cháºm trôi qua . Mặt trá»i đã lặn từ lúc nà o , phố đã lên đèn nhưng dưá»ng như hồn mình đã lặn từ lúc nà o , chà ng lặng lẽ từng bước rá»i khá»i nÆ¡i là m việc , không mà ng chà o há»i má»™t ai , bước từng bước chầm cháºm theo thói quen hướng vá» bãi Ä‘áºu xe . Bà i hát tá»±a đỠ"Tưởng niệm " cá»§a cố nhạc sÄ© Trầm Tá» Thiêng bá»—ng vá»ng vá» như má»™t Ä‘iá»u trùng hợp ngẫu nhiên
" ta khổ Ä‘au má»™t Ä‘á»i để chết trong tình cá» "
" ta tìm nhau má»™t thá»i để mất trong và i giá» "
Trá»i vỠđêm, chỉ còn má»™t mình ngồi bên khung cá»a sổ. Bóng đêm đã dầy đặc , bao phá»§ cả khung trá»i , gió đông rÃt từng cÆ¡n qua khung cá»a . Ngá»n đèn đưá»ng và ng vá»t héo hắt không đủ lấn át mà n đêm . Tuyết trắng phản chiếu ánh đèn đêm khiến khung trá»i cà ng vỠđêm cà ng tăng thêm cái hiu hắt . Má»™t sá»± im lặng cá»§a đất trá»i , như đồng lõa vá»›i cô đơn và tan tác . Không buồn mở đèn , chà ng ngồi trong bóng tối để nghe lòng thổn thức . Ãnh sáng tá»a ra từ mà n ảnh cá»§a chiếc máy Ä‘iện toán vừa đủ để nhìn thấy mặt chữ trên bà n phiếm .Cháºm rãi ; gõ từng chữ viết thư trả lá»i cho bạn cố trị
QhT
"" Cám Æ¡n mà y đã báo tin cho tao . Phải, đây không phải là má»™t tin là nh , nhưng không sao , tin là nh hay tin dữ thì đó cÅ©ng chỉ là cái lẽ cá»§a cuá»™c Ä‘á»i . Ngưá»i đã đến và ngưá»i đã Ä‘i, "trần có vui sao chẳng cưá»i khì" . Tao cÅ©ng định là m theo lá»i mà y bảo , tao cÅ©ng muốn tìm má»™t nÆ¡i vắng vẻ để nhìn lại chất rượu bia ánh và ng Ä‘ang sá»§i bá»t mà hôm nà o tao đã cùng em say , để giỠđây là biệt ly ngà n thụ Bá»t bia đắng bốc lên hay Ä‘ang sụt sùi khóc cho thân pháºn má»™t cánh hoa rÆ¡i rụng bên đưá»ng hay như giá»t sương khuya rÆ¡i trên lá cá» , đã tan biến và o hư không khi nắng lên. Dầu sao, tao vá»›i em cÅ©ng có má»™t ká»· niệm đẹp , đẹp hÆ¡n cả những gì mà những ngưá»i Ä‘i qua Ä‘á»i tao trước đó đã để lại . Viết cho mà y mÃ
mắt tao Ä‘ang nhạt nhòa đây . Phải ! Tao Ä‘ang khóc, đây là lần đầu tao khóc khi chia taỵ Khóc cho buổi chia ly vÄ©nh viá»…n không bao giá» có dịp gặp lại . Khi Ä‘á»c dòng chữ cá»§a mà y "" thân nhân từ Quy NhÆ¡n và o nháºn "", tao đã khóc tháºt sá»± . Khóc cho thân pháºn cá»§a ngưá»i chị cả đứng trước tuổi má»™ng mÆ¡ và trách nhiệm đối vá»›i cái nghèo cá»§a gia đình . Khóc cho thân pháºn má»™t hồng nhan bạc pháºn . Khóc cho má»™t cánh hoa không may, phải tÆ¡i tả trước giòng Ä‘á»i gian truân. Khóc cho má»™t Ä‘á»i ngưá»i mà ná»—i Ä‘au đã vùi lấp tuổi má»™ng mÆ¡ . Tai nạn bất ngá», đã cướp Ä‘i Ä‘á»i em hay đã phÅ© phà ng đánh rÆ¡i cà nh hoa giữa giòng Ä‘á»i nổi trôi . Bà i thÆ¡ viết xong chưa kịp gá»i đến em thì nay đã hóa thà nh bà i Ä‘iếu văn tiá»…n em . Ngá»
đâu những vần thÆ¡ viết để an á»§i em đã kết thà nh lá»i tiá»…n biệt sau cùng , má»™t cuá»™c tiá»…n đưa và o miá»n miên viá»…n mông lung . Hoa đã rụng bên dòng Ä‘á»i ô trá»c đầy bất trắc .
Hôm đó, em đã gục khóc trên vai tao , em đã khóc như chưa từng được khóc . Em đã khóc khi không còn lá»±a cho n nà o khác . Vòng tay tao không đủ sức để che chở cho em , nó cÅ©ng không đủ ấm để sưởi lòng em trong đơn côi sau những cuá»™c vui . Khi mà n đêm khép lại là má»™t chuổi ray rức . Em đã đứng giữa đạo lý và cái nghèo mà bổn pháºn cá»§a ngưá»i chị cả trong gia đình cùng những Ä‘am mê cá»§a thá»i hoa má»™ng đã xui khiến đưa đẩỵ ChÃnh em là ngưá»i chị cả, chÃnh em phải bá» há»c Ä‘i là m kiếm tiá»n để phụ giúp gia đình . Mi em đã khép há» mà lệ cứ tuôn . Em đáng được yêu , em đáng thương hÆ¡n là ngưá»i Ä‘á»i thưá»ng nghÄ© . Em đáng được yêu hÆ¡n cả những ngưá»i con gái mệnh danh là con nhà là nh, những nà ng xuất thân
từ nÆ¡i gá»i là gia giáo mà lòng thì háo thắng và dối gian Ãch ká»·. Cái tâm Thúy Vân nằm trong cái kiếp Thuý Kiá»u, nà o ai hiểu được. Khi biết tin em đã rá»i chốn đó , tao đã vui hÆ¡n khi là m kẻ Ä‘ang yêu được đáp lại tình yêu ; mặc dầu em và tao không má»™t lá»i thá» non hẹn biển ; mặc dầu chỉ là má»™t gặp gỡ trong ngắn ngá»§i . Tao đã tôn trá»ng nhân phẩm cá»§a em và em đã đáp lại vá»›i tất cả lòng tá»± trá»ng , nó đã vượt lên cái tình nghÄ©a cá»§a ngưá»i Ä‘á»i . Em là má»™t Ä‘iển hình cá»§a bao thiếu nữ lạc lối và còn bao nhiêu nữa ở cõi Ä‘á»i trầm luân nà y, khi Ä‘am mê và dục vá»ng vẫn cháy âm ỉ trong lòng thiên hạ . Hy vá»ng trong những ngà y cuối cùng trong Ä‘á»i, em được sống như bao thiếu nữ khác . GiỠđây em đã ngá»§
yên , xin em hãy ngá»§ yên khi em đã giã từ cõi Ä‘á»i ô trá»c nà y . ChÃnh tao , phải chÃnh là tao ,đã vá»— vá» và khuyên em hãy quay vá» vá»›i cuá»™c Ä‘á»i cá»§a má»™t nữ nhi , hãy là m lại cuá»™c Ä‘á»i khi tất cả vẫn chưa muá»™n . Nay em đã tháºt sá»± giã từ trầm luân , để là m lại cuá»™c Ä‘á»i , má»™t cuá»™c Ä‘á»i hoà n toà n má»›i .
Má»™t lá»i cầu nguyện, mong rằng nÆ¡i em vá» mây Ä‘en không còn cản lối , để mây hồng đón bước chân em , để đưa em vá» nÆ¡i em muốn đến .
rồi một ngà y em đã ngủ yên
bá» thế gian bao ná»—i ưu phiá»n
bỠlại trần bao nỗi oan khiên
để bước đi và o cõi miên viễn
rồi má»™t chiá»u em đã ngá»§ yên
để phố khuya đêm thêm lặng tiếng
ngá»n đèn và ng hiu hắt triá»n miên
ngưá»i vẫn qua không ai còn biết
cuá»™c Ä‘á»i nà o em bá» lại đây
vẫn nhởn nhơ như chưa lần biết
giòng Ä‘á»i nà o bụi cát nổi trôi
đã đón em khi hoa vừa hé nụ
em vỠrồi bỠlại vần thơ
ai ngồi đây nuối tiếc hay mong cho `
em có biết lòng ta cho*.t ngỡ
đón em vỠbên giấc ngủ cô đơn
đất lạnh quá em có nghe mình cô độc
cõi dương trần phố xá bỗng quạnh hiu
tháng hai 2006
(1) Phien đá sầu - Nhac và lá»i -Diệu Hương
(2) Ãà n không tiếng hát - Nhạc và lá»i - Châu Kỳ
(3) Tưởng như còn ngưá»i yêu - thÆ¡ Le thị Y - Nhac Pham Duy
10/01
Chúng tôi gặp nhau trong buổi tiệc ở nhà ngưá»i bạn quẹn Chị ngồi cạnh tôi vui vẻ há»i chuyện. Thế là tôi được biết chị từ quê nhà sang theo diện đám cưới vá»›i Việt kiá»u như chị cưá»i cưá»i nheo mắt nói. Bất giác tôi có cảm tình vá»›i chị vì nháºn thấy trong ánh mắt nụ cưá»i đầy vẻ hồn nhiên ấy má»™t thoáng suy tư lạc lõng là m tôi nhá»› lại những ngà y đầu xa xứ.
Thắm thoát đã trên 20 năm rồi mà tôi như còn nhá»› rõ thuở ban đầu bÆ¡ vÆ¡ ấy. Ở đây lúc bấy giá» chưa có chÃnh sách rõ rệt cho dân tị nạn. Ngưá»i bảo lãnh phải tá»± lo liệu má»i phương diện cho ngưá»i má»›i sạng Chúng tôi cư ngụ trong má»™t là ng Bỉ thuá»™c vùng Flandre nói tiếng Hòa lan cách xa quáºn lỵ độ 15km, cÅ©ng có tiện nghi tối thiểu như các là ng quê Âu châu nhưng chưa có trưá»ng lá»›p nà o dà nh riêng cho ngưá»i di dân.
-Tiếng nầy có khó há»c không chị? chị Tâm nhá» nhẹ kéo tôi ra khá»i vòng suy tư.
Bất ngá» không biết trả lá»i như thế nà o nên chống chế:
-Chị vá» há»i lại anh nhà thì biết rõ ‘nguồn cÆ¡n’.
-Nhà tôi cứ bảo là ‘không giống ai, từ cấu trúc đến phát âm, lại hay dùng thổ ngữ địa phương nữa. Anh ấy bảo ngán tiếng ‘phá» lá»â€™â€™ (Flamand) nầy tá»›i cổ. May là ảnh rà nh tiếng Pháp nên tùy cÆ¡ ứng biến từ từ. Có đúng như váºy không chị?
Ngá»±c tôi như vừa bị cú thúc vô tình thình lình là m giáºt mình Ä‘au Ä‘iếng, tôi trả lá»i như nói vá»›i chÃnh mình:
-Nhưng mình đã chá»n nÆ¡i đây rồi, ‘’phóng lao là phải theo láo, đâu có cách nà o khác hÆ¡n. ‘’Chạy trá»i không khá»i nắng’’, phải cố há»c thôi. Mà nói tháºt cho nhau nghe, có nói tiếng há» sai thì có gì xấu hổ đâu. Cưá»i trừ không thiệt gì cả, khen chê thì há» hiểu mình đâu biết gì mà mắc cở buồn lo.
-Chị nói vui tháºt, đúng thôi.
-Nói sai thì sữa. Lúc đầu ‘bÃ’ quá thì cứ nói chuyện ‘má»i táy, rồi dần dần cÅ©ng quẹn Chị nghÄ© xem, thá» há»i ngay tiếng mẹ, có ai chắc chắn là mình nói đúng 100% không?
Vui miệng tôi cÅ©ng kể cho chị nghe chuyện buồn cưá»i ‘tréo cẳng ngá»—ng’ở đây. Lần đầu tiên Ä‘i là m, má»—i khi há» chỉ dẫn mình việc gì xong rồi, há» hay bảo ‘’ Ä‘u málà m mình khá»±ng lại xụ mặt tưởng hỠ‘xổ Nhó chá»i xéo mình. Ngược lại há» cÅ©ng ngạc nhiên không kém vì há» tá» vẻ thân thiện, thế mà mình lại như bất bình ương ngạnh. Há» nhún vai, láºp lại ‘đu má rồi tiếp tục công việc, lâu lâu còn liếc vá» phÃa mình, hất hất hà m nói khẻ chữ trên là m mình cà ng lúng túng lÆ¡ đảng thêm. Hồi lâu, định thần tỉnh trà nghÄ© ra là đâu phải tiếng mình, vá» nhà tra tá»± Ä‘iển ‘doe maar’ có nghỉa ‘là m đà khiến mình thở phà o nhẹ nhõm, từ đó bắt đầu nói trả nếu cần. Rồi hôm nà o bá»±c bá»™i vì thái độ trịch thượng kiêu
căng không thốt nên lá»i, mình bèn chống đối ngầm theo chÃnh sách ‘bất bạo động ‘’ cá»§a nhà chÃnh trị lá»—i lạc Ấn độ Gandhi bằng cách vui vẻ phản pháo đánh dấu cho chữ ‘đú thêm nặng, chữ ‘má thêm sắc , ‘trả thù dân tá»™c’hả hê.
Rồi chúng tôi chia tay nhau, ai cÅ©ng tất báºt vá»›i cuá»™c sống tha hương trên xứ Bỉ nhá» bé Ãt tà i nguyên nầy. Bẳng Ä‘i má»™t thá»i gian, nghe tin chị bệnh, tôi đến thăm. Gặp lại tôi chị mừng rỡ hẹn sẽ đến thăm ‘trả lễ’. Từ đó chúng tôi thưá»ng xuyên liên lạc vá»›i nhạu Chị xem tôi như ngưá»i chị lá»›n tuổi hÆ¡n, có thể tin cáºy được nên thoải mái nói năng không cần giữ ý.
-Quen nhau cả năm rồi mà chưa bao giá» tôi thấy chị há»i tôi như bao ngưá»i khác vá» thân thế, tại sao tôi sang đây. Ai cÅ©ng tò mò, thắc mắc muốn biết, chị thì dá»ng dưng, tỉnh bÆ¡ như không
-Tâm cÅ©ng đã kể cho tôi nghe chút Ãt rồi. Chuyện cá»§a Tâm, Tâm muốn nói thì tôi sẵn sà ng nghe, Tâm cần há»i Ä‘iá»u gì, tôi tìm cách trả lá»i giải quyết há»™. Tâm tin mình thì mình thà nh tháºt vá»›i Tâm chứ không phải chỉ ‘bánh Ãt Ä‘i, bánh quy lạÃ, trao đổi tin tức xã giao lấy lệ đâu.
-Chị biết không, hôm nay em buồn là m sao ấy. Có ngưá»i vừa kể lại cho em nghe là bạn bè nhà em bà n tán vá» em nhiá»u lắm. Số là trước kia nhà em còn độc thân ở chung vá»›i các anh ấy, Ä‘i ăn nháºu, bà i bạc, Ä‘i casino, chÆ¡i bida tá»± do, thả già n có khi thâu đêm suốt sáng. Bây giá» há» tẩy chay nhà em, chê nhà em trở thà nh ’râu quặp’, ‘thá» bà ’, bị em ká»m kẹp mà không biết vùng lên, Tâm hổn hển bá»±c tức nói má»™t hÆ¡i, nước mắt tuôn rÆ¡i. Há» còn thêm, phải chi là ‘bồ nhÃ’thì còn có lý, đằng nầy già trên ‘băm’ (ba mươi ) mà còn bị bỠ‘bùa mê thuốc lú’, quê quá’ kém văn mịnh Chị thấy có độc miệng không?
Ãá»™t ngá»™t quá, tôi cÅ©ng bị lôi cuốn và o thế tráºn nên không dằn được máu ‘anh hùng rÆ¡m’’đánh võ miệng’ phụ.
-Báºy quá! Vô duyên tháºt! Bạn bè gì mà chán ghê! Mà thôi đừng thèm để ý đến lá»i dị nghị’bá láp’ đó nữa. Có giáºn há» cÅ©ng uổng công, mất thì giá» vô Ãch. ‘Tránh voi không xấu mặt nà o.
Thế rồi, không nhịn được nữa, ấm ức, tức tá»i, chị thố lá»™. Hồi còn ở Việt nam chị có công ăn việc là m đà ng hoà ng. Gia đình đông anh em, có ngưá»i cÅ©ng đã định cư ở Mỹ, Úc, Pháp. Vì Tâm không muốn xa cha già và các em nhá» nên nấn ná ở lại không láºp gia đình, ngay cả vá»›i ‘Việt kiá»Ãº được các anh là m mại
_Cuối cùng, các em Ä‘á»u lá»›n và vì nể tình ngưá»i giá»›i thiệu có uy tÃn từ lâu vá»›i gia đình, em má»›i bằng lòng liên lạc trao đổi thư từ vá»›i nhà ẹm Chúng em cưới nhau vì thương nhau tháºt sá»± mà chị. Váºy mà nà o ngá», có hôm vá» tụ há»p gia đình, em còn nghe má»™t chị dâu dặn nhà em đừng bao giá» cho em biết đến tiá»n bạc anh ấy có, vì các cô lấy Việt kiá»u thưá»ng ham già u, cố tìm lý do để Ä‘i ra nước ngoà i. Chừng ‘quen nước quen cáà rồi đòi ly dị chia đôi tà i sản, hoặc’ quất ngá»±a truy phóng sang qua thuyá»n khác. Em không ngá», sang đây rồi, ‘chứng nà o táºt nấý tốt xấu vẫn khó đổi thạy
Tôi nghẹn lá»i, chuyện Ä‘á»i là thế đấy, như con xa lá»™ trông như phẳng phiu mà vẫn có chá»— lồi lõm, vÅ©ng nước ổ gà . Có những lúc mình ‘tịt ngòà không còn lá»i để khuyên nhá»§, an á»§i như không ‘đạo đức giả’ ‘dạy Ä‘á»i. Vẫn biết ‘nói théo có thể là m vÆ¡i dịu tá»± ái, lòng tá»± trá»ng nhưng lúc nầy mình nghÄ© im lặng là tốt hÆ¡n. Lấy chồng xa xứ cÅ©ng lắm truân chuyên!
Lần khác Tâm đến thăm tôi, tươi tắn hÆ¡n, kể việc là m má»›i, hái nấm. Vùng Bỉ nói tiếng Hòa lan nầy thuá»™c nông nghiệp, nên có nhiá»u công việc không cần thạo tiếng như tỉa bông cúc, hái cà hái dâu, đặc biệt là hái nấm.
Nghá» trồng nấm ở đây thuá»™c hà ng ká»· nghệ rồi nên rất quy mô, ká»· thuáºt hiện đại, chỉ có việc hái là cần công nhân hái tạy Tôi cÅ©ng đã được chứng kiến và i lần thá» nghiệm máy hái nấm. Tổn phà nghiên cứu lấp ráp quá đắt, hiệu quả không đạt được như ý vì dù máy có ‘mắt thần’ Ä‘iện tá» chỉ Ä‘iểm, mấy ngón tay bằng kim loại không thể nà o bằng tay con ngưá»i.
Máy có thể cắt hà ng loạt nhưng không thể lá»±a chá»n nấm nà o đáng hái nấm nà o không. Nấm được trồng trong nhà , có máy Ä‘iá»u hòa nhiệt độ nhất là độ ẩm, trên già n , má»—i già n dà i độ 20m từ 4 dến 5 tầng, bá» ngang 2-2,5m. Nhìn nấm má»c sát nhau trắng phau tháºt đẹp gợi nhá»› hình ảnh đồng phục trắng trong cá»§a tuổi há»c trò, những Ä‘oà n
diá»…n hà nh trong ngà y đại lá»… yên bình uy nghi. Ká»· thuáºt hái nấm cÅ©ng rất công phu, khéo léo. Tay trái lá»±a móc từng gốc nấm, tùy kinh nghiệm má»—i lần móc từng 3 đến 4 gốc nấm to, tránh đừng đè bẹp nấm nhá» lú nhú dÃnh quanh, tay phải dùng dao lưỡi cong đặc biệt cắt bá» gốc, xếp thứ tá»± lá»›n nhá», nở búp riêng từng loại để và o há»™p thÃch hợp. Tốc độ hái cắt vừa nhanh vừa xắp xếp thứ tá»± Ä‘á»u đẹp tùy cở, đạt tiêu chuẩn cá»§a chá»§. Vì váºy ngón tay cà ng nhá» cà ng Ãt là m hư nấm kế cạnh, tạo chá»— trống cho nấm nhá» vươn lên, do đó ngưá»i Việt ta rất được trá»ng dụng. Tuy nhiên lương nhà nông thưá»ng bị trả rẻ hÆ¡n và thưá»ng khai chÃnh thức Ãt giá», các giỠ‘là m đén Ä‘á»u được trả tiá»n mặt. Thá»i khóa biểu không nhất định tùy theo ngà y nấm má»c nhiá»u hay Ãt.
Từ đó gia đình chị sống ổn định hạnh phúc, chị vui mừng báo tin đã có thại Nhưng sau đó lại sẩy thại Hy vá»ng vẫn còn kéo dà i trên má»™t năm, chị bắt đầu lo lắng nên quyết định thụ thai nhân tạo. Tháºt ra sang xứ ngưá»i, việc có con cÅ©ng không phải là dá»… dà ng gì. Tất báºt vá»›i cuá»™c sống không dá»… dung hòa công việc vá»›i gia đình.Việc nuôi dạy con cái thưá»ng giao phó cho xã há»™i thôi. Không con cÅ©ng có vấn đỠvì con cái là sợi giây rà ng buá»™c vợ chồng lại vá»›i nhau, chị tâm sá»± vá»›i tôi như thế. Không biết nói gì hÆ¡n, tôi chỉ xin cầu mong cho chị toại nguyện thôi.
Không may cho chị, sau bao cuá»™c thá» nghiệm không thà nh, chị đà nh bỠý định trên và bác sÄ© cho biết là nguyên nhân không phải là do chị. Không chịu bó tay chị bèn nghÄ© đến việc nuôi con nuôi, hợp pháp, đứa cháu gái ruá»™t cá»§a mình. Bây giá» gia đình chị trở thà nh tổ ấm có tiếng nói cưá»i cá»§a đứa trẻ lên chÃn tuổi. Anh chị đã bắt đầu thấy dù cuá»™c sống bây giá» tuy báºn rá»™n nhưng có ý nghÄ©a hÆ¡n. Và chị còn hãnh diện vui mừng thấy con mình há»™i nháºp dần vá»›i cuá»™c sống má»›i. Thá»i gian sao mà trôi nhanh quá. Má»›i ngà y nà o con chị còn ngẩn ngÆ¡ vá»›i nếp sống lạ, tiếp xúc vá»›i thứ ngôn ngữ chưa nghe thấy lần nà o, mà ngay cả cha mẹ vì kiếm sống vẫn chưa thông thạo lắm, nay lại thay đổi vai trò, chÃnh cháu lại
là thông dịch viên, liên lạc trên mạn internet cho chị. ‘Con hơn cha nhà có phúc’, chị vui vẻ kể lể.
Tháºt ra, đối vá»›i ngưá»i ở quê nhà , ai có cÆ¡ há»™i ra xứ ngưá»i cÅ©ng là ngưá»i gặp váºn may số Ä‘á». Còn các cô được láºp gia đình vá»›i ‘kiá»Ãº nà o cÅ©ng tốt, Việt, Hà n, Mỹ, Úc, Pháp, Ãà i loan…kiá»u, đầy hứa hẹn cho tương lai kinh tế gia đình như trúng số lô tô. Phần đông ai cÅ©ng tưởng sang nước ngoà i là hốt bạc hái tiá»n dá»… dà ng, tá»± nhiên trở thà nh già u có như Bill Gates, không được như ông hoà ng bà chúa thì cÅ©ng báºc ăn trên ngồi trước hưởng cá»§a Trá»i cho, chẳng cần tìm hiểu nguyên nhân.
CÅ©ng có nhiá»u Việt kiá»u vá» nước, xà i xả láng, tung tiá»n như nước như công tá» Bạc liêu, se sua ‘áo gấm vá» là ng’. Ãôi khi là m lác mắt các bà mẹ, lợi dụng các cô gái nhẹ dạ muốn thoát khá»i cảnh nghèo cá»±c đáng thương.
Nhớ câu ca dao
‘ Có con mà gả chồng gần,
Có bát canh cần nó cũng mang chó
Hay câu hát ru con:
‘Lấy chồng gần đừng lấy chồng xa,
Mai sau cha yếu mẹ già ,
Bát cơm đôi đũa, bộ kỷ trà ai dâng’
Ngay ở trong nước, việc gả con xa xôi cÅ©ng là điá»u bất đắc dÄ©, ngoà i ý muốn, huống hồ lấy chồng xa xứ. Thế mà ‘lấy chồng há» Kiá»Ãº nầy hiện nay cÅ©ng trở thà nh ‘mốt’ thá»i đại, má»™t giấc mÆ¡ hy vá»ng đổi Ä‘á»i. Do đó bao cô gái nghèo khá» khạo bị bán đứng qua tay bá»n ma cô ma cạo mất lương tri, dịch vụ hôn nhân thương mại trá hình.
Các nước văn minh cÅ©ng đã phát giác bao đưá»ng giây buôn ngưá»i và ngay cả trẻ ẹm Hà o quang chói lòa cá»§a thế giá»›i già u sang mê hoặc lòng ngưá»i dá»… dà ng mà cÅ©ng nháºn chìm không tiếc thương trong tá»™i lá»—i khổ Ä‘au bao tâm hồn trắng trong vô tá»™i. Lắm lúc con ngưá»i siêu việt khôn ngoan cÅ©ng độc ác xâu xé nhau không kém loà i thú dữ. Nhìn cảnh đà n sư tá» săn mồi Ä‘eo chặt mình cổ trâu rừng hút máu, đè bẹp con nai và ng chạy trối chết mà không tà i nà o thoát khá»i nanh vuốt cá»§a chúa sÆ¡n lâm, đó là luáºt sống còn, luáºt rừng cá»§a thú váºt. Con ngưá»i có tim óc thông minh, có lý có tình, thế mà lắm lúc vẫn không chế ngá»± nổi thú tÃnh tá»± nhiên, bản năng sinh tồn.
‘’Chị biết không, nhiá»u ngưá»i ở đây sang trước em, và ngay cả gia đình bên chồng em cÅ©ng hiểu lầm cho rằng em láºp gia đình là vì tiá»n hầu giúp đở phÃa em còn ở lại Việt nam là m em chán nản quá. Hồi má»›i qua, còn lạ nước lạ cái, chưa có công ăn việc là m, khà háºu khác biệt, có miệng như câm, đồng hương cÅ©ng nhìn mình không mấy thiện cảm, dè dặt tiếp xúc, em khóc hết nước mắt đó chị.’’
_ Ở đây Ãt ngưá»i Việt vì Bỉ nhá» quá lại chia là m 3 vùng nói tiếng Pháp, Hòa lan, Ãức. Trước 75, cÅ©ng đã có du há»c sinh ở vùng nói tiếng Pháp Wallonie, nhiá»u ngưá»i thà nh danh láºp nghiệp luôn ở đấy. Vùng nói tiếng flamand nầy chỉ có ba nữ tu Việt thôi sang từ năm 69, lại là vùng nông nghiệp má»›i phát triển mạnh đây, há» chưa có dịp tiếp xúc vá»›i ngưá»i di dân nhiá»u nên há» có vẻ kỳ thị, không ưa ngưá»i tị nạn.
_ Em cÅ©ng lo cho con em quá, sợ cháu nó không đủ sức theo kịp bạn bè. Thấy con chị há»c mà ham, em chỉ mong cho con em cÅ©ng chịu khó như các cháu váºy.
_ Như Tâm thấy, thế hệ trẻ sau nầy thÃch ứng nhanh lắm. Ãã có sinh viên và o Ãại há»c rồi, Ãại há»c Fá» lá» nổi tiếng nữa. Ãừng nản chÃ, phải lên tinh thần con trẻ chứ, đừng là m lung lay quyết tâm kiên nhẫn cá»§a cháu. HÆ¡n thế nữa, truyá»n thống ta vốn cần cù hiếu há»c, lo chi chuyện ‘cái cà y đặt trước con trâu. Ngưá»i Việt mình lại ‘biết ngưá»i biết tá nên Tâm tin Ä‘i, tương lai con cái chúng ta không dở đâu.
Má»™t năm qua, con chị tiến bá»™ nhanh, đạt kết quả há»c kỳ tốt. Thế mà cuối niên há»c đầu tiên cá»§a cháu, Tâm Ä‘em há»c bạ đến khoe vá»›i tôi, cuối cùng bá»±c bá»™i bảo:
_ Em đến để há»i ý kiến chị đây. Có ngưá»i khuyên em nên xin cho cháu ở lại lá»›p thêm 1 năm nữa vì môn Văn cháu còn yếu, lên cao sẽ Ä‘uối sức là m cháu chán nản có thể bá» há»c nữa không chừng. Chị nghÄ© sao ?
_ Theo tôi, cứ để cháu lên lá»›p như thưá»ng, cháu Ä‘ang có đà há»c, kết quả lại tốt 78%. Ãừng cháºn đứng ‘khà thế’ Ä‘ang lên cá»§a cháu. Vả lại, nếu há»c lá»±c kém, nhà trưá»ng đâu bao giá» cho cháu ‘qua truông’ đâu nhất là vá»›i há»c sinh nước ngoà i tị nạn.
_ Em cÅ©ng nghÄ© thế nhưng các bà bạn cÅ©ng có lý do khác thuyết phục em là ngay cả các em Việt sinh trưởng ở đây, há»c từ lá»›p mẫu giáo mà có em còn chưa đủ trình độ, há»c không kịp, bị ở lại không lên lá»›p được, huống hồ con em má»›i qua chưa biết chữ nà o, 9 tuổi rồi mà được và o há»c ngay lá»›p đúng tuổi mình. Em phân vân quá tiến thối lưỡng nan nên định và o trưá»ng xin ý kiến cô giáo dạy cháu.
_ Tùy ý Tâm, tôi phì cưá»i trả lá»i, nhưng theo tôi, cô giáo chỉ căn cứ và o há»c bạ. Vả lại cô biết rõ sức há»c cá»§a há»c trò mình. Cô ấy sẽ ngạc nhiên đến cùng độ là có lẽ chưa bao giá» cô gặp trưá»ng hợp nầy, phụ huynh có con dư Ä‘iểm lên lá»›p mà tá»± ý xin cho con ‘tuá»™t’ xuống. Chị là m thế chị có nghÄ© là chị không tin và o việc dạy dá»— phê Ä‘iểm đánh giá cá»§a thầy cô sảo Nhà trưá»ng sẽ nghÄ© gì vá» cô ấy và cả chị nữa? Chị suy nghÄ© kỹ lại Ä‘i rồi quyết định. Trồng cây má»›i vừa lên và i Ä‘á»t lá non mà đã ngắt ngang rồi là m sao đâm lá»™c nở chồi mạnh được!
_ Sang bên nầy, tưởng không còn gì lo âu nữa, bao phiá»n muá»™n ‘gá»i gió cho mây ngà n báy rồi. Thế mà bao biến cố má»›i lạ là m em choáng váng ngỡ ngà ng. Vụ Dutroux Bỉ bắt cóc giết trẻ em là m em lo sợ Ä‘iếng hồn khi con em Ä‘i há»c vá» trể. Bây giá» lại đến vụ đốt phá nhà cá»a xe cá»™ rầm rá»™ ở các thà nh phố lá»›n bên Pháp, cả Bỉ nữa nhất là trong các khu phố chung cư nghèo ngoại ô, thá»§ phạm thưá»ng là thiếu niên bụi Ä‘á»i du đảng có khi má»›i 14-15 tuổi. Nhà em còn kể ghê hÆ¡n nữa, ngay ở trong trưá»ng cÅ©ng có đứa hút xách, ghiá»n ma túy, theo bạn bè trá»™m cắp, băng đảng, 15-16 tuổi là bồ bịch lăng nhăng, tá»± tiện bá» nhà ra Ä‘i lông bông.
Trách nhiệm phụ huynh ngà y nay quả tháºt khó khăn trong các nước quá tá»± do nầy. Là n sóng phồn vinh giả tạo như loại nam châm cuốn hút giá»›i trẻ và o quỹ đạo váºt chất xa hoa Ä‘ua đòi Ãch ká»· vô trách nhiệm. Cha mẹ mà lÆ¡i tay, lÆ¡ là bá» mặc con cái tùy hứng ‘mạnh cua cua máy, mạnh cáy cáy đà ó thì háºu quả khó lưá»ng.
_ Không con cÅ©ng buồn, có con không lúc nà o yên tâm hết, chị buồn buồn nhẹ bảo. Sống á»› xứ ngưá»i cÅ©ng không sướng gì phải không chị? Hay là cÅ©ng có thể tại vì em sang đây trể quá.
_ Ở đâu cÅ©ng thế Tâm Æ¡i. Thôi bá»›t nghÄ© quẩn Ä‘i mà cÅ©ng đừng ‘đứng núi nầy trông núi ná»â€™ tá»± là m buồn lòng hÆ¡n. Lo hoà i cÅ©ng không hết đâu và ‘Quẳng gánh lo đà có mấy ai là m được? Rồi nước cÅ©ng chảy qua cầu mà .
Nghe Tâm kể phiá»n lo thá»i đại, tôi cảm thấy gần gụi thông cảm Tâm hÆ¡n vì đó là lối báºn tâm suy tư cá»§a các báºc là m cha mẹ nói chung và đặc biệt hÆ¡n là các gia đình xa xứ ray rứt giữa hai lối bảo tồn truyá»n thống gia phong và há»™i nháºp vá»›i cuá»™c sống hoà n toà n cắt đứt rún nhạo Nhưng rồi má»i việc cÅ©ng qua. Con ngưá»i chóng quên khó khăn Ä‘au buồn trước đó như các sản phụ chỉ còn nhớ’mà i mạà cÆ¡n Ä‘au bụng tháºp tá» nhất sinh khi ‘nở nhụy khai hoa. Ãể sau đó ai ai cÅ©ng hùng hục dấn thân và o cuá»™c sống, mải miết ‘’má»i gối long chân vẫn muốn trèó, ‘’sanh năm đẻ bảy được vuông tròn’’, hầu Ä‘i trá»n cuá»™c đưá»ng trần kéo dà i chữ thỠđến trăm năm.
Tâm còn là m tôi sá»ng sốt hÆ¡n:’’ Em đã gởi hồ sÆ¡ sang Mỹ nhá» anh em bảo lãnh dù nhà em còn ngần ngại thối thoát chưa chịu Ä‘i. Nhưng em có quyết định nà y là vì tương lai con em thôi. Sang bên ấy, nhiá»u hướng Ä‘i lên nếu mình chiu khó, kiên nhẫn. Còn ở xứ nầy, khó kiếm việc là m, thất nghiệp dá»… dà ng, lương kém, thuế cao, biết bao giá» má»›i ngóc đầu lên nổi theo kịp các nước khác như Mỹ, Úc, Pháp Anh,…Anh em cÅ©ng khuyên như váºy, hiện nay các anh em Ä‘á»u có cÆ¡ nghiệp khá còn có thể giúp tụi em bước đầu má»›i sạng Hy vá»ng và i năm nữa sẽ được Ä‘i, chứ còn không dám mạo hiểm,’ cứ đóng đô vÄ©nh viá»…n ở xứ Bỉ nầy, thương cho con em quá, và ‘còn nước còn tát’ phải không chị?
Rồi chị miên man tâm sá»± vá» những ưóc mÆ¡, dá»± trù kế hoạch sống cá»§a chị thế nà o khi định cư, cáºt lá»±c, rất thá»±c tế dấn thân. Tôi cÅ©ng bị lôi cuốn theo nhiệt tình cá»§a con ngưá»i quyết tâm chuyển hướng cuá»™c sống. Vả lại anh chị còn trẻ khoẻ, có cÆ¡ há»™i vươn lên sao không nắm lấy tung cao mà háºu quả Ä‘oán trước là không đến nổi nà o nếu không nói là viá»…n tượng tốt đẹp.
Tưởng đến lúc nên nháºn chân rằng trong Ä‘á»i có những bước nhảy có thể là m ta tráºt chân tháºt nhưng cần thiết vì không bay nhảy là m sao tiến bá»™. Vả lại không táºp nhảy thì biết đến bao giá» má»›i có kinh nghiệm bi sái chân. Tục ngữ đã chẳng có câu:’’Khôn cho ngưá»i ta vái, dại cho ngưá»i ta thương, dở dở ương ương tổ ngưá»i ta ghét’’. Còn nếu cứ ngần ngừ e dè, Ä‘i hà ng hai hoà i không dứt khoát thì cÅ©ng đừng dáºm chân kêu Trá»i khi thấy ngưá»i khác gặp mạy Như mua giấy số, lô tô, Ä‘i casino, phải nghÄ© bà i là bạc, thua trước là tất nhiên, còn chuyện may mắn dù có nhá» bao thầy bói Ä‘oán cÅ©ng là chuyện trên trá»i rá»›t xuống, chỉ mà nh treo chuông. NghÄ© cho cùng, cuá»™c Ä‘á»i không ai giống ai, không có mẫu sống
nà o nhất định mà cÅ©ng thể nà o clônage váºn mạy Không có gì bất di bất dịch hoà n hảo để phải sau má»—i lần thất bại bi quan tuyệt vá»ng cho đến nổi không còn ý chà ‘thua keo nầy bà y keo khác’, là m lại từ đầu.
_ Chúc chị may mắn. Mình tháºt sá»± mong cho chị như ý.
Tiến thân quả tháºt là hoà i bảo cá»§a con ngưá»i trên thế gian nầy. Ãẹp thay cao vá»ng cải thiện cuá»™c sống thế nhân cá»§a những nhà mạo hiểm, khoa há»c ká»· thuáºt không ngừng ngưng nghÄ© kiếm tìm. Phúc cho những ai còn biết tìm cách mở cá»a hạnh phúc mà chỉ có mình má»›i có chìa khóa thÃch nghi. Hy vá»ng là mồi lá»a cho ý sống, nắm bắt cÆ¡ há»™i thuáºn tiện, để rồi nhìn vá» phÃa trước quyết tâm tiến bước. Ãiển hình là hình ảnh cá»§a các báºc phụ huynh, nhất là tha hương vừa lo kiếm sống nuôi con vừa giữ truyá»n thống , lòng tá»± trá»ng nhân cách vì:
" Tá»›i đây đất khách quê ngưá»i,
Cái thương cÅ©ng sợ, cái cưá»i cÅ©ng ghệ" (Ca dao)
Lặn lá»™i thân cò, má»™t bước gáºp ghá»nh chông gai cá»§a cuá»™c Ä‘á»i là m tôi nhá»› đến bà i thÆ¡ ‘’Cái chết cá»§a con chó sóà cá»§a Alfred de Vigny tả lại cảnh má»™t gia đình chó sói bị lá»t trong vòng vây cà ng lúc cà ng siết chặt cá»§a đám thợ săn. Chó cha biết không thể nà o chống cá»± nổi bèn tìm cách cho chó mẹ và đà n chó con rút lui trốn thoát, má»™t mình đương đầu chống trả mãnh liệt, cắn cổ không buông tha cho đến chết con chó săn đầu đà n. Và trước khi gục ngã, nó ngẩng đầu lên hiên ngang nhìn chầm chầm và o kẻ thù Ä‘oà n thợ săn như muốn nói:
“Gémir pleurer prier est également lâche,
Fais énergiquement ta longue et lourde tâche
Dans la voie où le sort a voulu t’appeler,
Puis après comme moi, souffre et meurs sans parler.â€
"Rên siết, khóc than, van xin tất cả Ä‘á»u là ươn hèn,
Hãy hoà n tất nhiệm vụ dai dẳng và nặng ná»
Theo con đưá»ng mà số mệnh đã gá»i,
Và sau cùng, như tôi, khổ đau và chết đi không nói năng".
Và o Ãông 2005
Tùy bút :
Chiá»u xuống cháºm, những hà ng cây cao vút đứng im lìm trÆ¡ trá»i hai bên lối Ä‘i, ánh nắng và ng vá»t còn sót lại trên đồi cây, ngá»n cá» như reo vui theo từng nhịp bước chân nà ng...Con đưá»ng vá» nhà vắng lặng, Trâm bước vá»™i và ng như sợ mà n đêm chụp phá»§ không gian, nà ng sẽ vất vả biết chừng nà o vì nà ng biết đưá»ng vá» nhà còn xa, Ãt ra cÅ©ng phải đến gần cây số nữa ! Nà ng lo cho các con bÆ¡ vÆ¡ ở nhà , những chuyến hà ng trôi chảy, suông sẻ thì Trâm vá» nhà sá»›m để lo cho các con buổi cÆ¡m chiá»u, chuyến hà ng nà y gặp rá»§i ro, bị thuế vụ tịch thu, tổng số tiá»n vốn cá»§a thuốc lá ngoại 555 và thuốc tây cÅ©ng không dưới 80 triệu ! Trâm thấy bước chân nặng ná» Ä‘i không muốn nổi khi nghÄ© tá»›i số tiá»n bị mất kia, hoà n
cảnh khó khăn nà ng tạo được số vốn đi buôn hà ng chuyến nà y cũng không phải dễ dà ng, Trâm đã phải xin mẹ bán đi 10 lượng và ng và chiếc xe PC 50 của nà ng.
Từ ngà y táºp tểnh Ä‘i buôn hà ng chuyến, Trâm cùng Hoa, cô bạn thân thiết ở Phước Hải, là goá phụ có hai con, chồng sÄ© quan tá» tráºn chiến trưá»ng Bình Long, Hoa vá» sống vá»›i mẹ cha nÆ¡i vùng biển quê nhà , Hoa cÅ©ng như Trâm chưa há» biết bán buôn nhưng nhá» lanh lẹ tháo vát cả hai Ä‘i thá» và i chuyến, thấy trót lá»t có lá»i nên chuyến nà y dồn hết tiá»n vốn và o mua nhiá»u hà ng, không ngá» tai há»a ấp đến bất ngá» cho cả hai, mấy chuyến trước mình cho thằng lÆ¡ xe 50 ngà n, chuyến nà y lÆ¡ đãng quên cho tiá»n nó, có lẽ vì thế mà nó phản thùng mình ! Cà ng nghÄ© cà ng tức cho mình không chu đáo để ra nông ná»—i thế nà y, Hoa đã khóc tháºt nhiá»u chiá»u nay và mắng Trâm đủ lá»i cay đắng...
VỠđến nhà Trâm thấy các con chưa ăn cÆ¡m tối, ngồi ngoà i hiên nhà chá» mẹ, nà ng xót xa trong lòng ! Má»i lần nà ng vá» là quà bánh cho các con, hôm nay không quà , không còn đồng xu dÃnh túi, Trâm như muốn chết cho xong, những ngà y tá»›i nà ng phải là m sao đây ? Trâm không ăn cÆ¡m nổi nữa, nà ng và o phòng nằm váºt trên giưá»ng thở dà i từng cháºp, từng cháºp...não ná» !
Mẹ thấy nà ng không Ä‘i buôn bán hai ngà y liá»n, Ä‘oán gặp chuyện không may, mẹ gặng há»i và khuyên Trâm đừng Ä‘i hà ng chuyến nữa, Mẹ cho má»™t số vốn buôn bán tại chá»—. Nhân dịp chợ nhà đang sá»a sang, nà ng đăng ký má»™t sáºp bán vải đủ loại hà ng nháºp, hà ng ná»™i địa…Nhá» và o duyên buôn bán, Trâm mau chóng phát đạt, hà ng ngà y nà ng bán đến 12 giá» trưa là đã thâu được mấy thùng hà ng vải nháºp từ Mỹ vá» hoặc vải cá»§a cá»a hà ng nhà nước xuất ra. Trâm mang vá» Chợ Lá»›n bá» mối bán sỉrồi tá»± chá»n những mặt hà ng nháºp tháºt lạ vá» bán lẻ trên sáºp cá»§a nà ng – Hà ng vải mua và o thì Trâm không kén chá»n, bất cứ mà u sắc dị kỳ, rằn ri, láºp thể, cứ các chị chợ trá»i đưa chá»§ hà ng và o là Trâm đưa tiá»n cò ngay không cần coi
hà ng như thế nà o, hà ng cà ng lạ lùng nà ng bán cà ng độc quyá»n và giá cao vì không ai có… Bởi váºy nà ng có hà ng liên tục để má»—i ngà y má»—i mang hà ng lên Chợ Lá»›n bá» sỉ và mua hà ng má»›i vá» bán. Những bạn hà ng xung quanh thấy Trâm luôn có hà ng lạ và bán rất chạy, lá»i gấp đôi vì không ai có, há» nhắn các cô Ä‘i bá» hà ng mua cho há», ba hôm sau má»›i có hà ng bá» cho há» thì Trâm đã đổi mặt hà ng khác, còn há» thì cả chục sáºp giống hà ng nhau bán chẳng được lá»i, đôi lúc ế hà ng loạt...
Thưá»ng thì Trâm sau khi lấy hà ng xong, nà ng Ä‘i xe Lam tại Chợ Lá»›n ra bến xe dù Hà ng Xanh vá» nhà - Hôm đó Trâm ngồi ngoà i cùng cá»§a chiếc xe Lam, hai giá» vải lá»›n kẹp dưới chân, xe vừa lăn bánh, má»™t tên gian dá»±t ngay sợi dây chuyá»n trên cổ Trâm, Trâm la lên nhưng ông tà i xế cứ chạy thẳng không ngừng lại. Trâm đà nh mất sợi dây chuyá»n 5 chỉ má»›i mua hôm sinh nháºt nà ng ! Má»™t lần Trâm lấy hà ng xong, trá»i còn nắng nà ng ghé mấy quán cóc bên lỠđưá»ng Hà m Nghi ăn tô bún, nà ng láºt Ä‘áºt đứng dáºy giữ chặt hai giá» hà ng dưới chân vì xung quanh Trâm có ba thằng lưu manh bám sát để chuẩn bị dá»±t đồ. Má»™t thằng dá»±t chiếc nón kết trên đầu Trâm, má»™t thằng xấn tá»›i dá»±t phăng sợi dây chuyá»n rồi thảy chuyá»n qua thằng
kia chạy mất…dây chuyá»n đứt rá»›t lại cái mặt trái tim cẩm thạch, thằng khác thò tay xuống nhặt. Trâm nhanh tay chụp lại mặt cẩm thạch, trống ngá»±c đánh loạn xạ, tay chân thì run láºp cáºp, miệng la lá»›n “ quân lưu manh, tụi bay không biết tao là ai hay sao hả ? công an đâu, bắt cÅ© côn đồ nó dám đụng tá»›i bà , chúng nó muốn chết chắc†nà ng nói bạo mồm để trấn an mình và để hù há»a lÅ© côn đồ may ra chúng nó sợ, tưởng nà ng là thân nhân cá»§a “cốm†mà bá» Ä‘i, nà ng gói vá»™i mặt cẩm thạch và o miếng giấy, thằng còn lại bước tá»›i “ chị để em gói há»™ cho†Trâm nghiến răng “ đừng dỡ trò nữa con ạ, tao sẽ kêu công an bắt hết lÅ© bây ngay bây giá»â€ vừa nói nà ng vừa nhanh chân kéo hai giá» vải lên xÃch lô máy chạy thoát ra vùng hiểm địa, thế là Trâm lại mất thêm sợi dây chuyá»n thứ haị
Hai tuần sau đó, trong lúc bán hà ng tại sáºp, khách bu quanh, ngưá»i thì bảo lấy loại nà y cho xem, ngưá»i thì bảo lấy loại kia cho xem, bà kia thì đòi cho được khúc vải móc trên hà ng dây trên cao, Trâm đứng lên lấy vải, tức thì tên đứng gần giá» tiá»n sá»›t ngay cái bóp tiá»n dà y cá»™m cá»§a Trâm định trưa Ä‘i lấy hà ng, Trâm mất cả hồn viá không bán buôn gì được nữa và không còn tiá»n để Ä‘i lấy hà ng Chợ Lá»›n như má»i lần…Không hiểu sao Trâm không bao giỠđược bình yên, chỉ mấy ngà y sau lại bị mất cá»§a nữa, có lẽ bá»n gian để ý thấy nà ng bán chỉ má»™t mình không ngưá»i phụ, hà ng vải thì nhiá»u nên chúng lưu ý nà ng. Buổi sáng má»›i dá»n hà ng xong, má»™t đám ngưá»i ghé sáºp đứng bu quanh, Trâm cảnh giác tối Ä‘a, bá»—ng
thằng nhá» chừng 10 tuổi bảo “cô là m rá»›t tiá»n kià †Trâm vá»™i cúi xuống lượm tá» giấy 5000$ thì đám ngưá»i đứng đà ng trước mặt sáºp vải đã cưỡm Ä‘i cá»§a nà ng gần 10 sấp vải nháºp – Trâm tức tối khi rõ ra hà nh động thằng bé là chim mồi hy sinh 5000$ để đồng bá»n vá»›t được mấy trăm ngà n chia nhau – tâm hồn Trâm rã rá»i, cá»§a cải mất như cÆ¡m bữa, buôn bán khôn ngoan lá»i nhiá»u nhưng mất mát thì vô số kể ! Có má»™t lần gom tiá»n Ä‘i lấy hà ng, lên đến Sà i Gòn Trâm chuyển qua xe Lam và o Chợ Lá»›n. Ngồi trên xe có khoảng 6 ngưá»i, ai cÅ©ng lom lom nhìn Trâm, nà ng lo sợ vá»™i lấy chiếc nón có và nh lá»›n Ä‘ang đội trên đầu xuống che miệng giỠđựng tiá»n mua hà ng, bà ngồi cạnh nà ng tá»± nhiên hát nho nhá» rồi đẩy dần
chiếc nón lá cá»§a bà xê dịch che kÃn chiếc giá» lá»›n đựng bóp tiá»n cá»§a Trâm, hai tay Trâm vẫn đè lên chiếc nón cá»§a mình và nón lá cá»§a bà đã ụp lên hai bà n tay Trâm – Bá»—ng Trâm thấy cái giá» nhúc nhÃch, Trâm gạt phăng chiếc nón lá ra thì thấy tay bà rút vá»™i từ trong giá» Trâm ra, Trâm trừng mắt nhìn bà , bà nhìn lại Trâm bằng đôi mắt sắc lẹm rồi chá»i “ đồ ngu†xong bà nhảy xuống xe dông mất, lần đó Trâm chưa mất tiá»n nhưng cứ thắc mắc sao bà ta không lấy được tiá»n cá»§a mình mà lại chá»i mình ngu, lẩn quẩn không tìm ra câu giải đáp, Trâm vá»™i vã lấy hà ng rồi ra xe vỠ– vẫn phải Ä‘i xe Lam vì nà ng mang hai giá» hà ng lá»›n, ngồi trên xe đã có sẵn 5 ngưá»i đà n ông lẫn đà n bà , hỠđẩy cho nà ng ngồi gần ngưá»i
đà n ông ôm khư khư má»™t mâm gì trước bụng, khi xe chuyển bánh được khoảng 5 phút, ngưá»i đà n ông mở mâm ra rồi lắc bầu cua, tà i sỉu gì đó Trâm không rà nh, mấy ngưá»i trên xe Lam ai cÅ©ng bá» tiá»n ra đánh, kẻ ăn ngưá»i thua, há» cố tình gà i bẫy Trâm, xúi Trâm bá» tiá»n ra đánh , Trâm từ nà o giá» không có máu cá» bạc nhưng không hiểu sao cÅ©ng móc tiá»n ra đánh, ngưá»i thì cứ ngẩn ngẩn, ngÆ¡ ngÆ¡ không ká»m chế được. Má»™t lúc thì hết tiá»n, ngưá»i đà n bà kế bên cÅ©ng hết tiá»n tháo đồng hồ ra đánh, bà ta cÅ©ng xúi Trâm tháo đồng hồ ra đánh, nhưng bá»—ng Trâm hoà n hồn tỉnh táo lại và kêu bác tà i “ xuống, xuống, tôi xuống đây†rồi kéo vá»™i hai giá» hà ng nhanh xuống, đứng chá» xe xÃch lô máy đến để Ä‘i tiếp vì
tháºt ra chưa đến bến xe, Trâm sợ lÅ© quá»· ma nà y quá nên tìm cách xuống xe mà thôi ! Ai dè khi Trâm xuống là bá»n mánh mung kia cÅ©ng xuống hết, Ä‘i tản mác hai bên lộ…thì ra má»™t lÅ© lưu manh chuyên gạt ngưá»i, Trâm vá»™i và ng kêu ngay chiếc xe xÃch lô máy vừa trá» tá»›i mà không cần há»i giá cả, chỉ mong tránh tháºt mau lÅ© ngưá»i ghê gá»›m nà y, may mắn nà ng còn số tiá»n lẻ nhét trong túi quần Jean nên có tiá»n trả xe xÃch lô máy và tiá»n xe vá» nhà …
Má»™t lần Trâm lấy hà ng vá», thưá»ng thưá»ng Trâm ăn mặc rất chải chuốt, nếu không thấy hai giá» hà ng vải Ãt ai biết nà ng Ä‘i buôn, nà ng mặc Jean, áo thun, Ä‘eo kiếng râm model – Khi chiếc xe đò nà ng ngồi rá»i khá»i bến được 20 phút, khoảng chổ gần ra Thá»§ Ãức, bá»—ng nhiên xe dừng cấp bách vì đà ng trước hai tên lạ mang súng mặc quân phục rằn ri đứng cháºn xe lại. Má»i ngưá»i trên xe đã biết việc sẽ xãy ra, vì thá»i gian đó khách Ä‘i xe bị cướp bóc rất nhiá»u, Trâm cÅ©ng biết lÅ© nà y sẽ lên xe cướp cá»§a, tiá»n hà nh khách , trên xe khoảng trên 50 hà nh khách ngồi im thin thÃt, mặc cho chúng đến từng ngưá»i má»™t bảo có bao nhiêu tiá»n Ä‘em ra á»§ng há»™ thương binh, ai cÅ©ng riu rÃu trút hết tiá»n trong túi hoặc trong bóp đưa cho
há». Trâm thì không, nà ng rất ghét bá»n cướp cạn nà y nên dá»ng dưng khi chúng đến trước mặt bảo “tiá»n đâu†Trâm trả lá»i “ không có tiá»nâ€, tên cao gầy đánh thẳng và o mắt Trâm văng bể cặp mắt kiếng râm vì chắc nó thấy Trâm xấc Ä‘eo kÃnh trước mặt nó, chưa yên, nó nói lần nữa, Trâm vẫn trả lá»i “ không còn tiá»n†ngưá»i hà nh khách ngồi bên run rẫy nhắc Trâm “ chị đưa tiá»n Ä‘i, không thì chết cả lÅ© đóâ€, Trâm trừng mắt nhìn tên cướp cạn, quyết không đưa tiá»n, không hiểu sao lúc đó nà ng không sợ gì cả, chỉ có thù ghét chúng mà thôi…thằng cao gầy đưa mÅ©i súng dà ngay và o trán Trâm định bóp cò, bác tà i xế chạy lại năn nỉ van xin, nó chưa buông súng xuống thì thằng máºp lùn kia đã móc trái lá»±u đạn ra
toan ném và o Trâm…Tình thế quá găng Trâm đà nh phải móc chiếc bóp ra đưa hết tiá»n còn lại cho nó, hai thằng má»›i chịu xuống xe để cho xe chạy. NghÄ© lại mà ớn óc nổi da gà , suýt chút nữa Ä‘i chầu diêm dương mà chẳng rõ bao nhiêu ngưá»i cùng Ä‘i vì súng bắn có thể chết lây nhưng lá»±u đạn là chắc chắn tiêu hao nhân mạng không Ãt. Vá» tá»›i nhà Trâm má»›i biết mình còn sống, nà ng có tÃnh gan lì bướng bỉnh đâu sợ Ä‘iá»u gì, ngay khi còn sống chung vá»›i ông xã, nà ng đã từng mang súng loại tháºt nhá» láºn trong lưng lên phi cÆ¡ Ä‘i ra chá»— ông xã đóng quân – Không phải nà ng mang súng theo để hăm dá»a chồng mà nà ng là m như thế là vì lệnh cá»§a ông chồng nhá» nà ng mang đến cho chà ng cây súng chiến lợi phẩm chà ng đã thu được
từ tay quân giặc – Lúc ấy chiến tranh lan trà n, Ä‘i phi cÆ¡ bị kiểm soát gắt gao, Trâm đã bị xét hai trạm phi cÆ¡ dừng, tưởng đã bị lộ… Bây giá» gặp việc tai ương nà y, Trâm nhá»› lại chuyện xưa mà rùng mình, quân đội mà xét được súng trong ngưá»i Trâm thì chắc chắn Trâm bị bắt và không chừng bị bắn nữa là khác, là m sao không bị tình nghi là nữ cán bá»™ Cá»™ng Sản ! Nhá»› lại mà toát mồ hôi lạnh, tại Trâm mang trong ngưá»i dòng máu liá»u không biết cá»§a cha hay cá»§a mẹ, mà mấy phen tưởng tiêu tán đưá»ng rồi !
Cách bảy tám năm vá» trước, Trâm không nhá»› rõ lắm, chỉ biết là thá»i kỳ Cá»™ng Hòa, đất nước chưa bị Cá»™ng Sản chiếm, Trâm Ä‘i xe đò từ tỉnh Bình Tuy vá»â€¦dá»c đưá»ng gặp mấy anh Cá»™ng Sản, thá»i đó Trâm chưa từng biết Việt Cá»™ng ra sao, nà ng run bắn cả ngưá»i, trên xe hầu hết là đà n bà con nÃt, đà n ông chỉ và i ngưá»i – Mấy ông VC Ä‘uổi má»i ngưá»i xuống xe, leo lên xe xét đồ đạc và xét hà nh lý cá nhân cá»§a má»—i ngưá»i, khi xét đến Trâm, há» có vẻ nghi ngá» nà ng là thân nhân cá»§a Cá»™ng Hòa, xốc táºn đáy giá» và hỠđã nhìn thấy 2 bá»™ đồ tráºn cá»§a chồng nà ng còn mang nguyên bảng tên thêu trên nắp túi, ông xã cá»§a Trâm có cái tên tháºt lạ lùng mà có lẽ không bao giá» có ai trùng tên được, bởi váºy nhiá»u ngưá»i
nghe tên cứ tưởng ngưá»i ngoại quốc hay ngưá»i Nùng, Ãt ai nghÄ© là ngưá»i Việt Nam…Há» lừ mắt nhìn Trâm và đã chắc chắn nà ng là kẻ thù rồi, há» Ä‘á»c tên trên túi áo thì đã biết ngay là tên ác ôn Mỹ ngụy mà chúng đã treo chiếc đầu 500.000$ nếu ai bắt sống được ! Trâm chết Ä‘iếng khi bị phát giác 2 bá»™ đồ lÃnh cá»§a chồng, nà ng không còn biết phải là m sao thoát hiểm nguy, tên VC đưa súng dà và o mặt nà ng nói “ chồng bà là nợ máu cá»§a nhân dân, bà phải gá»i chồng bà vá» quy hồi vá»›i cách mạng, nếu không tôi bắn chết bà †rồi hắn cho xe chạy, giữ lại má»™t mình Trâm ! Hắn nói tiếp “ chúng tôi phải ká»· luáºt bà , cho bà thấy cái sai trái phản động cá»§a chồng bà â€â€¦Ba tên VC Ä‘ang loay quay ngưá»i xách giá» cá»§a Trâm, ngưá»i
thì quản thúc Trâm, ngưá»i thì chÄ©a súng sau lưng Trâm, bá»—ng má»™t chiếc xe GMC trá» tá»›i, trên xe toà n là lÃnh, chiếc xe từ từ chạy tá»›i gần, khi đã nháºn rõ là kẻ địch, ba tên VC bá» chạy, đạn cá»§a quân đội bắn theo sau, Trâm má»™t phen thoát chết và o tay VC – Nà ng đứng tại chá»— không nhúc nhÃch vì nếu chạy biết đâu sẽ trúng đạn, nà ng dÆ¡ hai tay lên trá»i kêu cứu và bước từng bước cháºm đến gần chiếc xe GMC, hỠđỡ nà ng lên xe, thế là Trâm đã được cứu sống, trên đưá»ng xe chạy nà ng cho các anh chiến sÄ© biết nguyên nhân há» bắt nà ng và kết luáºn “ ngưá»i vá» từ cõi chết†!
Ngà y qua ngà y, cuá»™c sống cá»§a Trâm không may mắn như má»i ngưá»i, có lẽ kiếp trước nà ng gieo quá nhiá»u ác nghiệp nên kiếp nà y chẳng đặng bình an suông sẻ, vá» buôn bán thì Trâm rất giá»i, nhưng há»a tai thì nà ng lãnh quá nhiá»u, má»™t lần ná» nà ng Ä‘ang ngồi bán trên sáºp vải, khách mua hà ng là má»™t ngưá»i đà n bà trạc tuổi 50, bà mua liá»n 3 xấp vải nháºp không cần trả giá, kiểu cách là dân sá»™p già u có để là m quen nà ng, hôm sau bà lại đến ngồi tại sáºp lân la chuyện trò, bà n việc mua bán vải lấy từ nhà kho xuất ra, lúc ấy vải cá»§a nhà nước xuất ra toà n là vải teteron trắng và mà u, vải quần tây mà u xanh dương, Trâm đã từng mua thưá»ng xuyên cá»§a cá»a hà ng Ä‘em vá» Chợ Lá»›n bá» sÄ© nhưng không được mua nhiá»u, nay bà nà y
nói nghe hấp dẫn quá, y như bà là vợ cán bá»™ lá»›n không bằng…Trâm dá»n hà ng vá» sá»›m thu gom tất cả tiá»n mặt và bán thêm 3 cây và ng lá để đủ số yêu cầu bà ta đã nói mua hà ng vải xuất khẩu. Trên đưá»ng đến cÆ¡ sở mua hà ng, Trâm luôn luôn lo lắng không yên trong dạ, nhưng thôi má»™t liá»u ba bảy cÅ©ng liá»u, bệnh liá»u đã ngá»± trị tim óc nà ng từ tấm bé, đến cá»a cÆ¡ sở bà ta bảo Trâm đưa tiá»n để bà và o là m thá»§ tục mua vì chỉ có bà má»›i được quyá»n mua và đưá»ng dây cá»§a bà nên Trâm và o sẽ mua không được, há» sợ bể không dám bán…Ãà nh váºy, Trâm ở ngoà i xe chá». Ãá»™ má»™t tiếng sau bà trở ra bảo là “ngà y mai má»›i có hà ng, chị em mình vá» chiá»u mai ra lấy hà ngâ€. Chiá»u hôm sau bà đến sáºp vải gá»i Trâm Ä‘i,
lòng Trâm Ä‘ang như lên cÆ¡n lá»a bá»ng, gặp bà Trâm mừng quá, vá»™i giao hà ng cho đứa cháu gái Ä‘i ngay vá»›i bà , bà không đưa nà ng đến chá»— mua vải cá»§a cá»a hà ng mà lại đưa nà ng đến má»™t nÆ¡i khác bảo là nhà bà vợ Trung Tá Thá»§y Sản, Trâm ngạc nhiên thì bà đã nói :
- Số tiá»n mua vải chị đã bán sÄ© liá»n, lá»i được hÆ¡n hai triệu, chị bá» và o mua vi cá luôn rồi, đây là nhà bà Trung Tá Toà n bán vi cá cho mình đây.
- Vi cá gì…Trâm tức mình gằn giá»ng – Sao chị không cho tôi biết gì cả, tôi chỉ cần mua vải vì đó là nghá» cá»§a tôi, còn vi cá tôi không há» biết, lỡ đồ dá»m thì là m sao ?
- Không có đâu em, chá»— nà y quen lá»›n, không bán đồ dá»m cho mình đâu, em tin chị Ä‘i…Bà ta trả lá»i và vuốt vuốt vai Trâm cho nà ng yên tâm.
Nói xong bà dẫn Trâm và o trong sân nhà bà Toà n, bà chỉ tay và o má»™t đống bao bố chất đầy trên sân cÅ©ng khoảng mưá»i mấy bao 50 kg – bà và o trong nói gì vá»›i chá»§ nhà và trở ra nói vá»›i Trâm :
- Hà ng vi cá của mình đó, em kêu xe chở đi.
Trâm nghe mùi hôi nồng nặc xung quanh những cái bao tải, nà ng đến gần vạch ra xem, thấy toà n là cá vá»a, cá hư, hôi rình…Trâm há»i bà mà muốn nghẹn :
- Vi cá gì mà chị nói vi cá, toà n là cá thúi, cá hư chị có thấy không ? thôi chị gạt tôi rồi ! Trâm nói mà nghẹn ngà o muốn khóc !
- Không đâu em, vi cá mắc lắm, là m sao có nhiá»u, chị cho nhét bên trong là m nhưn, bên ngoà i ngụy trang cá thúi má»›i qua mắt bá»n thuế vụ công an được chứ, bà trả lá»i tháºt nhanh vá»›i nà ng – em kêu xe chở gấp Ä‘i vá» Sà i Gòn bán ngay bây giá».
Trâm cứng há»ng, bán tÃn bán nghi nhưng cÅ©ng phải kêu xe chở vì vốn liếng nà ng hiểu ra là toà n bá»™ cá»§a nà ng, nà ng lại phải trả tiá»n xe chở là 120.000 vá» Sà i Gòn. Ãi được khoảng hai cây số thì trá»i đã chạng vạng tối, bà lại bảo :
- Trá»i tối rồi không thể mang lên Sà i Gòn ban đêm, không có bạn hà ng mua đâu, em chở vá» nhà em Ä‘i, sáng mai mình chở vá» Sà i Gòn má»›i bán được…
Trâm tức giáºn nhưng biết không là m gì được bà ta, đà nh cho hà ng xuống nhà mình, chất cháºt cả khuôn sân, bà đi vá» Bến Súc ngá»§ và nói ngà y mai sẽ tá»›i sá»›m cùng Ä‘i…
Ãá»™ 10 giỠđêm Công An tuần tra Ä‘i ngang thấy các bao chất trong sân, gõ cá»a hạch há»i: Thứ gì trong đó? Trâm nhanh nhẩu “ cá khô thúi chứ thứ gì, bà chị ở Phước Hải mang gởi sáng chở Ä‘i bán cho heo ăn†Tên Công An nói “ không biết là cái gì, phải đóng thuế thôi chị ạ ! 50 ngà n và đây là biên bản đóng thuế cá»§a chịâ€, thế là Trâm lại mất thêm 50 ngà n cho thuế má, chao Æ¡i là khổ !
Sáng ra nà ng dáºy tháºt sá»›m vì lo lắng suy nghÄ© cả đêm thao thức không ngá»§ được, ra sân nhìn và o các bao tải, ôi thôi, dòi ở trong bao bò ra ngoà i nhun nhúc thấy rợn ngưá»i, Trâm Ä‘ang quýnh quáng thì bà đến, Trâm túm cổ áo bà là m dữ :
- Bà gạt tôi, mau trả tiá»n lại cho tôi, cả thảy tôi đưa cho bà là 38 triệu, nếu bà không trả tôi kêu Công An bắt bà ngay láºp tức.
- Khoan đã em, chị nói là hà ng vi cá tháºt mà , chở lên Sà i Gòn em sẽ thấy, bị vì cá hư nên có dòi thôi, chị đâu có gạt em – bà khẩn khoản nói vá»›i vẻ mặt khổ sở…
- Lấy gì là m tin đây – Trâm nói nhanh – Căn cước cá»§a bà đâu, đưa đây là m tin, mau lên ! Bà chần chá» chưa chịu đưa căn cước, Trâm buá»™c bà phải ghi và o tá» giấy nợ số tiá»n 38 triệu bà nợ Trâm và giữ căn cước cá»§a bà .
Lại kêu xe chở vá» Sà i Gòn và lại là Trâm trả tiá»n vì lúc nà o bà cÅ©ng nói không còn tiá»n vì đã bá» ra mua hà ng chung vá»›i Trâm, thế là Trâm lại móc túi ra trả tiá»n 3 chiếc ba bánh chở ra lá»™ cái là 45 ngà n, bà nói hà ng láºu không thể chở ra bến xe…Trâm hoà n toà n bị động má»i sá»± việc, nà ng tức giáºn mình ngu muá»™i nghe lá»i con mẹ trá»i đánh nà y, phóng lao phải theo lao, nà ng phải bá» buổi chợ bán vải để Ä‘i bán cá thúi vá»›i hy vá»ng vi cá nằm ẩn bên trong là m nhưn ! Trâm ăn mặc sang trá»ng váºy mà phải phụ bà và mấy thằng lÆ¡ khiêng các bao tải đưa lên mui xe cấp bách vì sợ thuế vụ công an đến. Những giá»t nước hôi rình, thúi quắc rá»›t xuống mặt Trâm, tóc Trâm và quần áo cá»§a Trâm…nà ng nghe như mình mẩy thúi oang
má»™t mùi muốn ói, không dám ngồi lên ghế sợ ngưá»i kế bên chá»i đà nh đứng tuốt đà ng sau Ä‘Ãt xe mà nghe ngưá»i như nhảy tưng tưng từng khúc đưá»ng ổ gà lồi lõm !
Lại thêm 120 ngà n tiá»n hai ngưá»i và 13 bao cá, cÅ©ng là Trâm thôi, ngao ngán nà ng thở dà i chán nản – Ãến Hà ng Xanh lại má»™t phen thuê 3 xe xÃch lô máy chở và o Chợ Lá»›n “ chúng tôi tÃnh rẻ là 60 ngà n†lại 60 ngà n, Trâm lẩm bẩm móc tiá»n đưa mà nghe trong bụng cồn cà o vừa ngẩn ngÆ¡ vừa đói bụng, đêm qua nà ng tức con mẹ phù thá»§y nà y thà nh ra no cà nh hông không ăn cÆ¡m tối, cái mặt con mẹ giống phù thá»§y tháºt, lại thêm cái cổ nổi cục bứu to tướng ở giữa cổ, chắc là háºu quả cá»§a cuá»™c sống lừa đảo gạt ngưá»i đây ? Trâm nghÄ© váºy nhưng lại an á»§i mình, hãy rán chỠđợi kết quả, chỉ hai mươi phút nữa thôi sẽ rõ bá»™ mặt tháºt cá»§a bà ta ?
Và o đến Chợ Lá»›n bà te te Ä‘i nói chuyện nhá» to vá»›i mấy mụ bán cá, bá» mặc Trâm giữ hà ng, khi hỠđổ cá ra thì chẳng thấy má»™t con vi cá nà o cả, Trâm chết Ä‘iếng, biết là m sao đây ? chạy vá»™i lại nắm áo bà ta, Trâm la lá»›n†bá»› công an, bắt con mẹ cướp cá»§a lừa đảo, bá»› công an†bà nhanh nhẩu tháo sợi dây chuyá»n tháºt to khoảng 10 lượng mà Trâm vẫn thấy bà đeo trên cổ từ khi quen biết bà , bà gói vá»™i và o mảnh giấy đã có sẵn đưa cho Trâm và nói “ đừng kêu công an em, chị đưa tạm cho em sợi dây chuyá»n 10 lượng nà y em giữ là m tin, vá» nhà chị mang tiá»n qua trả lại cho emâ€, bà đưa vá»™i và o tay Trâm rồi chạy biến và o chá»— đông ngưá»i mất dạng. Trâm hoảng hốt khi trên tay sợi dây chuyá»n nhẹ tưng như cầm cục kẹo
tháºt nhá», “trá»i Æ¡i…đại gian ác, đưa đồ giả, trá»i Æ¡i…đại gian ác†nà ng tung mình chạy theo nhưng bà ta đã biến mất, không còn cách nà o khác nà ng ra chá»— mấy mụ mua cá lấy lại chút tiá»n còm cá thúi thì mấy mụ trả lá»i “ bà Huệ lấy tiá»n xong rồi†ôi trá»i Æ¡i, bà ta lấy trước tiá»n cá thúi, mưu mô chưa từng thấy trong xã há»™i loà i ngưá»i, Trâm nặng ná» bước Ä‘i ra khá»i khu chợ hôi thúi, lặng lẽ buồn cho số pháºn không may, miệng lầm bầm " đại nạn, đại nạn".
Má»™t tuần sau rồi má»™t tháng sau cÅ©ng chẳng thấy bà ta trở lại sáºp vải cá»§a nà ng, Trâm tức lồng lá»™n lên chỉ muốn tìm cho ra bà mà xẻ thà nh trăm mảnh má»›i hả cÆ¡n háºn thù chất chứa trong lòng nà ng, nà ng Ä‘i báo vá»›i Công An Huyện và trình cho há» tá» giấy nợ cùng căn cước cá»§a bà ta mà nà ng Ä‘ang giữ. Ngay trưa hôm sau Công An hình sá»± theo Trâm đến Bến Súc, nÆ¡i bà ta hay Ä‘i qua lại – Công An và Trâm đã phát hiện ra bà và bắt Ä‘em vá» trại giam, khi bắt bà há» xét trong giá» xách thấy má»™t tấm hình cá»§a Trâm lúc bà rá»§ sang nhà bà chÆ¡i rồi bà chụp lén tại vưá»n cây trái sau hè nhà , má»™t chai gì nhá» có nước mà u và ng ở bên trong giống như chai dầu thÆ¡m, má»™t chùm chỉ đủ mà u sắc…Trâm thầm nghÄ©, có lẽ đây là bùa ngãi gì mÃ
bà ta đã ân sũng dà nh cho nà ng vì có tấm hình mặt mũi của nà ng, tha hồ mà lung lạc nà ng.
Bà bị giam được hÆ¡n tuần lá»… thì Trâm có giấy má»i lên đồn Công An hình sá»± chá»— giam bà để giải quyết, ngưá»i trưởng Công An má»i Trâm ngồi rồi nói rằng “ Tôi nghÄ© đây là chuyện cá nhân vá»›i nhau, nếu chị không muốn dà n xếp ổn thá»a vá»›i nhau mà cần nhỠđến pháp luáºt thì yêu cầu chị đưa giấy chứng minh cá»§a bà Huệ để chúng tôi là m việc†Trâm không cần suy nghÄ© đưa ngay tấm căn cước cá»§a mụ ta cho ông công an, ông ta cầm xong hẹn Trâm thứ hai tuần sau trở lại gặp ông ta – Trâm được biết ngưá»i trưởng Công An hình sá»± nà y tên là Ãức.
Thứ hai tuần sau Trâm đến gặp Ãức, ngồi đợi mãi cÅ©ng không thấy bà Huệ xuất hiện để là m việc vá»›i công an – Trâm đòi phải cho gặp mặt bà ta, ông Ãức trả lá»i :
- Bà ấy xin tôi vỠthăm nhà , ba hôm trở lại, có lẽ ngà y mai bà ấy mới có mặt, vì đi mới hai hôm.
- Thưa ông, nếu váºy ngà y mai tôi đến, mong ông xá» lý đúng vá»›i luáºt pháp và lương tâm , xin ông trả lại tôi giấy chứng minh cá»§a bà Huệ và tá» giấy nợ, mai tôi sẽ cầm lên là m việc…Trâm nói vá»›i Ãức, trưởng Công An hình sá»± cá»§a Huyện.
- Bà ấy mượn tôi giấy chứng minh để Ä‘i đưá»ng, nên tôi đã cho bà ấy mượn, chị thông cảm váºy, ngà y mai chị lấy cÅ©ng được, Ãức trả lá»i Trâm như thế !
- Trá»i Æ¡i, ở tù cha sao váºy ông, ở tù mà còn Ä‘i phép, còn được lấy lại giấy tá» tùy thân ! tôi nói cho ông biết, nếu vụ nà y không xá» lý nghiêm minh, bao che tá»™i phạm, tôi sẽ thưa luôn cả ông đó…Trâm nói vá»›i sắc mặt giáºn dữ, đùng đùng bước ra khá»i đồn hình sá»± mà nghe trong lòng bất mãn tên Ãức đến cùng độ
Ngà y mai Trâm đến, tên Ãức tránh mặt không tiếp nà ng, cho ngưá»i phụ tá tiếp và bảo là ông Ãức bị bệnh – Trâm thừa hiểu những gì bà ẩn bên trong, nà ng bá» vá» và đưa đơn thưa ná»™i vụ lên Tòa Ãn tỉnh.
Mãi gần má»™t năm sau ná»™i vụ má»›i được xét xỠ– Khi ra đối chất trước Tòa Ãn Tỉnh nà ng má»›i biết không phải má»™t mình Trâm là nguyên đơn mà còn hai ngưá»i nữa, đó là bà Trung Tá Toà n và bà mẹ cá»§a cô Oanh, ngưá»i ở chung trại giam vá»›i bà Huệ vá» tá»™i vượt biên bị bắt – Trâm vẫn là ngưá»i đứng đầu nguyên đơn vì nà ng bị mất số tiá»n lá»›n hÆ¡n những ngưá»i kia – Trong lúc chá» giá» xá» lý Trâm há»i thăm hai ngưá»i đà n bà kia má»›i hay tá»± sá»± đáng sợ cá»§a bà Huệ – Bà ta gạt luôn tiá»n cá khô cá»§a bà Toà n nhiá»u chuyến lên đến 15 triệu, tệ hại hÆ¡n là khi bà ta ở trong tù, ông Ãức cho Ä‘i phép đã hối lá»™ cá»§a bà ta 3 chỉ và ng, bà ta hẹn Ä‘i phép vá» sẽ giao cho ông Ãức, bởi thế ông sẵn sà ng giúp cho bà cả chứng
minh Ä‘i cho dá»… dà ng thuáºn lợi – Trước khi Ä‘i phép bà dụ dá»— cô Oanh cùng chung phòng giam rằng “ ngà y mai chị được vá» phép má»™t tuần thăm nhà , chị sẽ mua quà và o cho em…mà nà y chị thấy em có chiếc áo thêu con rồng đẹp quá, em cho chị mượn mặc Ãt hôm xà xá»n Ä‘i Sà i Gòn thăm bà con được không ? còn nhà em ở đưá»ng nà o, cho chị địa chỉ chị ghé thăm biết tin tức gia đình em luôn thểâ€â€¦
Oanh tưởng bà ta có lòng tốt, biên địa chỉ số nhà và tên cha mẹ, cho bà mượn luôn chiếc áo mà u tÃm thêu con rồng và ng trước ngá»±c, nà o ngỠđâu bà lợi dụng chiếc áo và địa chỉ do Oanh biên, bà đã đến gia đình là m tiá»n cha mẹ Oanh. Bà nói bà là vợ cá»§a ông Thiếu úy Ãức trưởng ban hình sá»± huyện, đến để lo cho cô Oanh vá» theo ý cá»§a chồng và ý cô Oanh, bà đòi nháºn trước 5 chỉ và ng, số còn lại sẽ đến lấy sau khi cô Oanh đã được vá»â€¦và đây là chiếc áo cá»§a cô Oanh, mang vá» là m tÃn hiệu cho hai bác, đây là chữ cô Oanh viết để hai bác là m tin - Ông bà cả tin vì thấy có lý nên mất trắng 5 chỉ và ng – Trâm nghe hai ngưá»i đà n bà kể mà rụng rá»i cả tay chân, đúng là “ lưá»ng gạt có bằng cấpâ€. Ãúng lúc
ấy lệnh Toà Ãn bắt đầu xá» lý, bà Huệ đã ra đứng trước và nh móng ngá»±a, Toà tuyên án Hình Sá»±, lừa đảo phải giải quyết thá»a đáng…Ãến giá» nghỉ án 10 phút, ba ngưá»i nguyên đơn tỉnh bÆ¡ ngồi im vá»›i hy vá»ng trà n trá», bà Huệ rút và o trong chạy chá»t thế nà o mà sau khi trở lại việc xá» lý đã đảo ngược, Tòa tuyên bố “ đây là việc buôn bán là m ăn cá nhân bị thua lá»—, không thuá»™c diện hình sự…nếu ai muốn bãi nại thì thôi, còn ai muốn tiếp tục thì đóng lệ phà cho Tòa Ãn 200 ngà n và gởi đơn qua hồ sÆ¡ dân sá»±â€. Nghe tuyên bố quá bất ngá», Trâm tái mặt chá»i thầm “ cả má»™t lÅ© ăn hối lá»™, tháºt không ngá»â€ rồi không cần biết sá»± việc tiếp tục ra sao, nà ng đứng dáºy lá»›n tiếng trước mặt quan toà “ Công
lý pháp luáºt cá»§a các ông như váºy đó hả ! Toà n bá»n tham nhÅ©ng ăn hối lá»™ thối tha, tôi chẳng còn gì để tin và o công lý và pháp luáºt cá»§a các ông nữa†nói xong Trâm dừng lại xem phản ứng lÅ© quan toà , há» im lặng và dưá»ng như xấu hổ, Trâm không sợ vì nà ng không có tá»™i gì, ai dám là m gì nà ng, nà ng sẽ đưa ná»™i vụ lên trung ương, không lẽ cả má»™t chế độ không còn lấy má»™t ngưá»i đại diện công lý nghiêm minh, sáng suốt.
Trá»i cuối thu xứ ngưá»i sao u ám lạ thưá»ng, ngồi viết lại những tráºn mưa đá trong Ä‘á»i mình, Trâm nghe lòng như dâng lên ná»—i nghẹn ngà o ! Quê hương ta, nÆ¡i cho ta cuá»™c sống, nÆ¡i cho ta tình ngưá»i mà cÅ©ng cho ta bao ká»· niệm thương Ä‘au, má»™t Ä‘á»i ta dù lưu lạc mấy phương trá»i, chắc chắn ta cÅ©ng không bao giá» quên được những chứng tÃch Ä‘au thương đã xãy ra cho chÃnh mình, Trâm viết ra sá»± tháºt mà chÃnh nà ng là nạn nhân, bởi vì như lão si thÄ© Hà Thượng Nhân đã nói “ Viết văn, là m thÆ¡ trước hết là phải có tà i…đà nh thế, nhưng có Ä‘iá»u khó khăn hÆ¡n tà i năng…là đừng bao giá» dá»… dãi vá»›i chÃnh mình nghÄ©a là chỉ viết những gì mà nếu không viết ra thì mình không yên ổn được, tức là phải có những tâm sá»±,
những cảnh ngá»™ tháºt cần phải nói ra, cần phải viết lại…Sá»± thà nh công chỉ đến vá»›i má»™t tấm lòng chân tháºt và má»™t sá»± say mê không giả tạo…†Những lá»i quý hóa kia đã khiến tâm hồn Trâm thấy được niá»m an á»§i vô biên và Trâm như cảm nháºn được sá»± chia xẻ từ những tâm hồn yêu văn chương, yêu nguồn cá»™i quê hương, tá»± nhiên nà ng thấy nhẹ nhà ng như vừa ký gởi được má»™t tâm sá»± nặng ná» bấy lâu chất chứa…những hình ảnh quê mẹ thân yêu cứ như Ä‘ang ẩn hiện trước mắt nà ng, những khóm trúc, cây dừa, dòng sông quê hương, căn nhà ấm cúng thuở nao vá»›i là n khói chiá»u êm ả, những cánh đồng bao la lúa chÃn và ng sẽ chẳng bao giá» phai má» trong tâm trÃ…nhưng còn…khối tình bao la sông núi Việt, Trâm biết
là m gì đây…để trả Æ¡n cha mẹ, núi sông, má»™ng ước lá»›n vá»›i vòng tay nhá» bé, Trâm thở dà i buồn bã…Ãá»i con ngưá»i ai cÅ©ng có những ước mÆ¡ nhưng mấy ai thá»±c hiện được, mấy ai đạt được hoà i bão trong cuá»™c Ä‘á»i phù du tạm bợ nà y. Dưới ánh nắng nồng ấm xứ ngưá»i Trâm thấy trong lòng ấm áp vì nÆ¡i đây, má»™t đất nước văn minh, tá»± do, phú cưá»ng, má»™t đất nước có tấm tình bao la nhân ái đã cho dân tá»™c nà ng và bản thân nà ng có cuá»™c sống ấm no hạnh phúc để chỠđợi má»™t ngà y thanh bình trên quê hương mẹ – Trâm như nhìn thấy những vạt nắng và ng rưcï rỡ nhảy múa reo vui trước mắt nà ng.
Anh Yêu Dấu
Có phải chăng vì sao Bắc Ãẩu đêm nay đã đồng loã vá»›i bóng đêm, trói chặt 2 con tim lạc loà i cá»§a chúng ta lại vá»›i nhau chăng ? Anh như ngưá»i hà nh khất, Ä‘i tìm em giữa trá»i khuya gió lá»™ng, và trao tặng " Khúc Nhạc Tình Cho Em " cho em nghe được muôn ngà n nhịp tim yêu cá»§a anh Ä‘ang nhảy múa
Anh hư lắm, không giữ nổi được câu : " Ta vốn chưa yêu từ ngà n năm trước " , để giỠđây hai đứa phải vướng và o chữ "Yêu ", em có phải là " Ä‘oá hoa hồng giữ Ä‘á»i thÆ¡m ngát " cá»§a anh không ? Hay chỉ là má»™t đóa hoa bên lá» bÆ¡ vÆ¡ giữa trá»i mây ? Nhưng có má»™t Ä‘iá»u, em biết rằng, em rất hạnh phúc, hạnh phúc má»—i khi bên anh, cho dù rất mong manh.
Ta đã nợ nhau từ muôn kiếp trước
Nên sao trá»i kết tấu ánh lung linh
Theo dấu tình si, môi má»m mắt đợi
Vòng tay ân cần mở cá»a ánh bình minh
Hạnh phúc ta soi, cuối Ä‘á»i phiêu lãng
Vần thơ tình hoà lẫn tiếng yêu thương
Trá»i đất cuồng say, nụ hồng hé nở
Ãón anh và o giấc ngá»§ phÃm tÆ¡ vương
Hãy ngá»§ Ä‘i anh, ngá»§ say trong thế giá»›i cá»§a tình yêu, cho má»™ng mị xoay tròn niá»m hạnh phúc . Cảm Æ¡n anh, cho môi em hồng, cho da thịt bừng nóng. Và cho em còn " Mãi Tiếng Yêu Anh "
Theo dấu tình nhân, ta vỠủ mộng
Mãi tiếng yêu ngưá»i, mãi tiếng ru êm
Trăm giấc nồng say, vòng tay mở rộng
Ãón lấy nhân tình ....đón tiếng yêu thêm
Viết Cho Giao Mùa
June, 2006
DHH
~~~/~~((@
Phương Du Nguyá»…n Bá Háºu
Tư tưởng Nguyá»…n Du trình bà y trong Kim Vân Kiá»u rất thâm sâu,
khiến ngưá»i Ä‘á»c phải có nhiá»u suy nghÄ© má»›i thấu hiểụChẳng hạn
vỠvấn đỠxét xỠcác can nhân, Nguyễn Du trình bà y tư tưởng qua
ba vụ vá»›i các nháºn định khác nhau.
Vụ xét xỠthứ nhất: can nhân là Vương Ông.
Căn cứ và o lá»i vu oan cá»§a chà ng bán tÆ¡, chẳng cần cho phép bị can là Vương Ông được quyá»n bà o chữa, phá»§ đưá»ng sai nhân viên đến nhà Vương Ông thi hà nh bản án má»™t cách tà n bạo:
Ngưá»i nách thước, kẻ tay Ä‘ao,
Dầu trâu,mặt ngựa à o à o như sôi.
Hai cha con hỠVương bị trói, treo ngược đầu lên xà nhà :
Già giang một lão một trai,
Một dây vô lại buộc hai thâm tình,
Rưá»ng cao rút ngược dây oan.
Ãồ đạc Ä‘á»u bị tịch thu hết:
Ãầy nhà vang tiếng ruồi xanh,
Rụng rá»i khung dệt, tan tà nh gói may,
Ãồ tế nhuyá»…n, cá»§a riêng tây,
Sạch sà nh sanh vét cho đầy túi tham.
Mục Ä‘Ãch cá»§a sá»± tà n bạo nà y là can nhân phải lòi tiá»n ra để đút lót:
Một ngà y lạ thói sai nha,
Là m cho khốc hại chẳng qua vì tiá»n....
TÃnh bà i lót đó luồn đây,
Có ba trăm lạng việc nà y mới xuôi.
Vì Vương Ông không có món tiá»n quá lá»›n nà y cho nên Thúy Kiá»u
phải tÃnh đén sá»± bán mình để lấy tiá»n chuá»™c cha.
Quyết tình, nà ng mới hạ tình,
Dẽ cho để thiếp bán mình chuộc cha.
Ãây là má»™t vụ xét xá» bất công trắng trợn, chà đạp nhân vị, không tôn trá»ng nhân quyá»n thưá»ng hay xảy ra dưới những chế độ độc tà i xưa cÅ©ng như naỵMuốn thanh toán đối phương hay muốn bóc lá»™t ngưá»i dân, chÃnh quyá»n dùng chÃnh sách chụp mÅ© hay vu khống như chà ng bán tÆ¡
Vụ xét xá» thứ hai: can nhân là Thúy Kiá»u.
Sau khi bị Mã giám Sinh, Tú Bà và Sở Khanh lừa gạt, Thúy Kiá»u bị sa và o lầu xanh. Thúc Sinh là má»™t khách là ng chÆ¡i mê Kiá»u và tìm cách chuá»™c Kiá»u lấy nà ng là m vợ.Thúc Sinh xin phép Tú Bà cho Kiá»u được Ä‘i chÆ¡i vá»›i chà ng rồi nhân cÆ¡ há»™i giữ Kiá»u ở má»™t nÆ¡i kÃn đáo Ä‘oạn bắt chẹt Tú Bà phải cho Kiá»u được hoà n lương vá»›i má»™t số tiá»n chuá»™c xứng đáng.Tú Bà ưng thuáºn.Và i tháng sau,Thúc Ông Ä‘i xa vá» không bằng lòng cuá»™c hôn nhân nà y đưa sá»± thể ra công lý. Phá»§ đưá»ng áp dụng luáºt pháp hiện hà nh, kết tá»™i Kiá»u và Thúc Sinh,mắng rằng:
Gã kia dại nết chÆ¡i bá»i,
Mà con ngưá»i ấy là ngưá»i Ä‘ong đưa,
Tuồng chi hoa thải hương thừa,
Mượn mà u son phấn đánh lừa con đen
và bắt Kiá»u phải chá»n má»™t trong hai hình phạt sau đây:má»™t là phải trở vá» lầu xanh, hai là phải chịu đánh đòn.Kiá»u chấp nháºn sá»± đánh đòn :
Yếu thơ vâng chịu trước sân lôi đình.
Thấy Kiá»u bị đánh quá Ä‘au và ân háºn không che chở được nà ng như đã hứa khi xưa:
ÃÆ°á»ng xa chá»› ngại Ngô Là o,
Trăm Ä‘iá»u hãy cứ trông và o má»™t ta.
Thúc Sinh than thở:
Khóc rằng oan khốc vì ta,
Có nghe lá»i trước, chẳng đà lụy sau....
Phá»§ đưá»ng nghe thấy lá»i than, gạn há»i Thúc Sinh và nghe chà ng trình bà y hoà n cảnh éo le cá»§a Kiá»á»¥Nghe xong, phá»§ đưá»ng liá»n thay đổi thái độ:
Nghe lá»i nói cÅ©ng thương lá»i,
Dẹp uy mới dạy mở bà i giải vi.
Thúc Sinh được dịp nói thêm rằng Kiá»u là má»™t con ngưá»i biết Ãt nhiá»u chữ nghÄ©a:
Sinh rằng: chút pháºn bá»t bèo,
Theo đòi vả cÅ©ng Ãt nhiá»u bút nghiên.
Phá»§ đưá»ng bèn thá» tà i Kiá»u, truyá»n lệnh nà ng vịnh bà i thÆ¡ đưá»ng luáºt vá»›i má»™t đầu đè tháºt khó: Má»™c già tức là cái gông bắng gá»— mà Kiá»u Ä‘ang Ä‘eo trên cổ. Kiá»u liá»n ứng viết ngay bà i thÆ¡ .Phá»§ đưá»ng sau khi Ä‘á»c xong phục tà i là m thÆ¡ cá»§a Kiá»u khen thÆ¡ nà ng hay hÆ¡n cả nhá»ng bà i thÆ¡ thá»i Thịnh đưá»ng:
Khen rằng:Giá lợt Thịnh ÃÆ°á»ng,
Tà i nà y sắc ấy nghìn và ng chưa cân
và truyá»n lệnh dẹp bá» hình phạt đánh Kiá»u:
Ãã đưa đến trước cá»a công,
Ngoà i thì là lý, song trong là tình.
Dâu con trong đạo gia đình,
Thối thì dẹp nỗi bất bình là xong.
Ãoạn sai là m lá»… kết hôn cho Kiá»u và Thúc Sinh:
KÃp truyá»n sắm sá»a lá»… công,
Kiệu hoa lướt gió, đuốc hồng điếm sao.
Thúc Ông cũng đồng ý cho đôi trẻ lấy nhau:
Thương vì hạnh, trá»ng vì tà i,
Thúc Ông thôi cÅ©ng dẹp lá»i phong ba.
Vụ xét xá» nà ng Kiá»u kể trên tôn trá»ng nhân vị con ngưá»i,áp dụng luáºt lệ má»™t cách công bình và các can nhân được quyá»n bà o chữa, nêu các khÃa cạnh dẫn đến những sá»± việc đà xà y rạCách xét xá» nà y thưá»ng được áp dụng ở những nước tá»± do dân chá»§, văn minh tiến bá»™, tránh được những bất công, Nhưng đôi khi cÅ©ng xảy ra những sai lầm vá» quyết nghị cá»§a bản án.Ãó là trưá»ng hợp cá»§a Ãại uý Dreyfus, cá»§a Nguyá»…n Trãi và gần đây cá»§a nhiá»u ngưá»i trong vụ án Outreau,miá»n Normandie nước Pháp
Vụ xét xá» thứ ba do Thúy Kiá»u chá»§ tá»a và quyết nghị , Gặp buổi thong dong, Kiá»u tâm sá»± vá»›i Từ Hải vá» những gian truân cá»§a nà ng trong quá khứ :
Trong quân có lúc vui vầy,
Thong dong mới kể sự ngà y hà n vi.
Từ Hải, con ngưá»i cương trá»±c, bồng bá»™t không chấp nháºn những ná»—i bất công đó, nổi cÆ¡n tam bà nh, ra lệnh phải truy bắt những ác nhân để xét xá» má»™t cách phân minh:
Từ công nghe nói thủy chung
Bất bình nổi tráºn đùng đùng sấm vang
Nghiêm quân tuyển tướng sẵn sà ng,
Dưới cỠmột lệnh vội và ng ruổi sao...
Mấy ngưá»i phụ bạc xưa kia,
Chiếu danh tầm nã bắt vá» há»i tra.
Sau khi tất cả các can phạm được quân cá»§a Từ Hải bắt vá», Kiá»u đảm nháºn công việc xét xá» vá»›i tâm niệm là m theo ý Trá»i:
Nà ng rằng: Lồng lá»™ng Trá»i cao,
Hại nhân nhân hại sự nà o tại ta.....
ThỠsao thì lại cứ sao gia hình....
Cho hay muôn sá»± tại Trá»i,
Phụ ngưá»i chẳng bõ khi ngưá»i phụ ta
Mấy ngưá»i bạc ác tinh ma,
Mình là m mình chịu kêu mà ai thương.
Ãầu tiên nà ng xá» Hoạn Thư, ngưá»i nà ng coi là ác nghiệt nhất
Dễ dà ng là thói hồng nhan,
Cà ng cay nghiệt lắm cà ng oan trái nhiá»u
Vì là vụ xét xá» công minh nên can nhân có quyá»n tá»± bà o chữạHoạn Thư viện ra hai Ä‘iá»u sau đây. Má»™t là nà ng đã chót phạm má»™t tá»™i rất thông thưá»ng cá»§a đà n bà là ghen tuông:
Rằng tôi chút dạ đà n bà ,
Ghen tuông thì cÅ©ng ngưá»i ta thưá»ng tình.
Hai là nà ng đã ăn năn sám hối ngay sau khi Ä‘á»c xong tá» thân cung ,bằng chứng là đã để Kiá»u xuất gia,không là m nô tỳ nữa:
Sẵn Quan âm các vưá»n ta,
Cho nà ng ra đó giữ chùa chép kinh
Không những Kiá»u được đổi tên là Trạc Tuyá»n mà Kiá»u còn được có hai thị tỳ hầu hạ:
Ão xanh đổi lấy cà sa,
Pháp danh lại đổi tên ra Trạc Tuyá»n,
Sớm khuya sắm đủ dầu đèn,
Xuân Thu cắt sẵn hai tên hương trà .
Vả lại, từ sá»± ghen tuông Hoạn Thư đã đổi sang sá»± kÃnh trá»ng Kiá»u:
Nghĩ cho khi các viết kinh,
Vá»›i khi khá»i cá»a dứt tình chẳng theo,
Lòng riêng riêng những kÃnh yêu...
Tháºt váºy, Hoạn Thư không tá» vẻ tức giáºn khi bắt được quả tang Thúc Sinh tâm sá»± lén lút vá»›i Thúy Kiá»u, không truy bắt Kiá»u đã chạy trốn mang theo chuông và ng khánh bạc cá»§a chùạHÆ¡n nữa, Hoạn Thư, sau khi trình bà y xong lòng ăn năn sám hối, ngá» lá»i xin lá»—i và xin lượng khoan hồng:
Trót lòng gây việc chông gai,
Còn nhỠlượng bể thương bà i nà o chăng.
Nghe xong lá»i biện bạch cá»§a Hoạn Thư, Thúy Kiá»u truyá»n lệnh tha ngay:
Ãã lòng tri quá thì nên,
Truyá»n quân lệnh xuống trướng tiá»n tha ngay
Hà nh vi trên đây cá»§a Thúy Kiá»u là má»™t Ä‘iá»u trùng hợp vá»›i lá»i dạy cá»§a Chúa Kitô. Trong Kinh Thánh ta được nghe Chúa nhiá»u lần rao gỉảng lòng nhân từ, sá»± tha thứ cá»§a Thiên Chúa đối vá»›i những kẻ phạm tá»™i mà biết ăn năn .Trong táºp thÆ¡ Tình Thương xuất bản năm 1991,tôi đã nhắc đến Ä‘iá»u nà y hai lần; lần đầu trong bà i Tình Thương kể lại ngụ ngôn cá»§a Chúa Kitô nói vá» cá» chỉ ngưá»i cha là m tiệc ăn mừng tha thứ cho đứa con hoang đà ng, ăn năn trở vá» xin lá»—i và từ bò lối sống tá»™i lỗịLần thứ hai trong bà i thÆ¡ nói vỠông Zacé, má»™t ngưá»i tá»™i lá»—i chuyên sống vá» nghá» thu lãi nặng (publicain) được Chúa tha thứ vì đã từ bá» việc là m nà y và đã tình nguyện bồi thưá»ng gấp bốn lần số tiá»n lãi đã
thu. Trong bà i viết vỠ"Cảm nghĩ sau khi xem phim La Passion Du Christ (Sự khổ nạn của Chúa Kitô ) "
đã được đăng trên nhiá»u tạp chÃ, tôi đã nhắc tá»›i ngưá»i trá»™m là nh cùng chịu hình phạt bị dóng Ä‘anh vá»›i Chúa Kitô được Chúa tha tá»™i, cho và o Thiên đà ng cùng vá»›i Chúa vì đã biết ăn năn tá»™i ác đã là m và đã xin Chúa tha thứ. Biết bao nhiêu ngưá»i có nhiá»u tá»™i lá»—i đã trở thà nh thánh vì các vị đó đã biết ăn năn, sám hối. Thánh Phao Lô (Saint Paul) là ngưá»i trong qúa khứ đã giết hại nhiá»u ngưá»i theo Kitô giáá»Thánh Augustin, Thánh Madeleine là những ngưá»i trong quá khứ đã sống cuá»™c Ä‘á»i dâm ô trụy lạc.Bởi váºy ngưá»i ta đã định nghÄ©a chữ Thánh là những ngưá»i tá»™i lá»—i biết ăn năn hối cảịQuả tháºt, nếu Thiên Chúa không tá» lòng nhân từ ban ân tha thứ thì chẳng ai được và o Thiên đà ng.Bởi váºy
Chúa Kitô vì thương loà i ngưá»i nên đã láºp ra những phép bà tÃch (sacrements) trong đó có phép rá»a tá»™i, phép tha tá»™i đẻ ta có dịp mà xin Thiên Chúa tha tộịTa cần phải khiêm nhưá»ng nháºn lá»—i để xin T.Chúa tha thứ .Nhưng muốn được Æ¡n tha thứ ta phải tha thứ cho tha nhân
.Trong kinh Lạy Cha cá»§a Chúa Kitô dạy các môn đệ, có câu:Xin Cha tha tá»™i cho chúng con cÅ©ng như chúng con đã tha kẻ xúc phạm đến chúng con.Thiết nghÄ© những ngưá»i lâm và o hoà n cảnh ốm Ä‘au gần chết nên nghe theo lá»i Chúa Kitô, hạ mình kÃnh trá»ng Thiên Chúa, xin Æ¡n tha thứ vì chỉ có Æ¡n nà y thì hồn ta má»›i được cứu độ, ngoà i ra chẳng có cách nà o khác.Nếu ta kiêu ngạo không cần đến sá»± tha thứ cá»§a Thiên Chúa, hồn ta sau khi chết sẽ bị xét xá» theo luáºt công bình: là m ác phải phạt theo luáºt nhân quả cá»§a đạo Pháºt hay theo lá»i dạy cá»§a Khổng Tá»: dÄ© trá»±c báo oán.Ta nên nhá»› rằng trên Ä‘á»i nà y ai là ngưá»i không phạm tá»™i sát sinh, ai là , ngưá»i không mắc ba Ä‘iá»u tham sân si để được và o Niết bà n ?
Xá» Hoạn Thư xong, đến lượt xá» các can phạm khác,Những ngưá»i nà y chẳng ai tá» bà y lòng ăn năn hối cải những việc ác cá»§a mình nên Ä‘á»u bị án tá» hình.Có độc giả nghÄ© rằng Thúy Kiá»u quá nhá» nhen trong vụ xá» tỠƯng Khuyển lấy cá»› rằng há» chỉ là ngưá»i thi hà nh lệnh trên nên không bị mắc tộì.Trong trưá»ng hợp nà y chỉ có Thuý Kiá»u là ngưá»i trong cuá»™c má»›i có đủ thẩm quyá»n kết tá»™i Ưng Khuyển.Hai ngưá»i nà y dưá»ng như không có những hà nh động giống như những gia nhân khác trong lúc thi hà nh lệnh bắt cóc Kiá»u cho nên không được nà ng tha xét.Trên quãng đưá»ng dà i từ Lâm Truy đến Vô TÃch phải mất nhiá»u ngà y,hai ngưá»i cầm đầu nà y có lẽ đã có những cá» chỉ xúc phạm đến thể xác nà ng.Tháºt váºy, trước vẻ đẹp mặn mà cá»§a Kiá»u:
Rõ rà ng trong ngá»c trắng ngÃ
Dà y dà y sẵn đúc một tòa thiên nhiên
Ưng Khuyển cÅ©ng như Mã Giám Sinh và Thúc Sinh khó bất động.Chứng cá»› là tại sao Kiá»u vẫn bị mê mẩn khi vá» tá»›i nhà mẹ Hoạn Thư
Vực nà ng tạm xuống môn phòng,
Hãy còn thiêm thiếp giấc nồng chưa phai.
Hoà ng lương chợt tỉnh hồn mai,
Cá»a nhà đâu tá?Lâu đà i nà o đây!
.Thứ thuốc mê mà Ưng Khuyển dùng thưá»ng chỉ có hiệu lá»±c trong thá»i gian ngắn đủ để cho là m xong má»™t việc.Như váºy má»—i khi muốn xúc phạm thể xác Kiá»u,Ưng Khuyển chỉ cần tưới má»™t chút thuốc mê và o mặt nà ng là đủ thá»i giỠđể há» hà nh động HỠđánh mê Kiá»u lần chót trước khi ná»™p nà ng cho mẹ Hoạn Thá»±Vả lại thân pháºn Kiá»u ở trong tay há» thì há» muốn là m gì mà chẳng được, và há» là những ngưá»i độc ác như ưng khuyển ,hai loà i thú dữ, để cấm đầu bá»n côn đồ
Khuyển Ưng lại lựa một bầy côn quang
Ãây là vụ xét xá» mà can nhân có quyá»n bà o chữa sá»± vô tộịUng Khuyển không lên tiếng vì tá»± xét thấy mình có tá»™i vá»›i ngưá»i Ä‘ang ngồi xá» cÅ©ng như Mã giám Sinh, Tú Bà , Sở Khanh ,Bạc Hạnh là những ngưá»i không giữ lá»i thá».
Trong bà i "Khóc Nguyá»…n Du "tôi đã có dịp trình bà y rằng tác giả truyện Kiá»u đã
có nhiá»u tư tưởng trùng hợp vá»›i lá»i dạy cá»§a Chúa Kitô vá» những Ä‘au khổ cá»§a loà i ngưá»á»‹Mục Ä‘Ãch bà i nà y cÅ©ng là để chứng tá» Nguyá»…n Du có tư tưởng giống Chúa Kitô vá» phương diện xét xá».Tháºt thế, sá»± luáºn tá»™i cá»§a Thiên Chúa khác sá»± kết tá»™i cá»§a loà i ngưá»i, Thiên Chúa dựạ trên sá»± tha thứ và lòng ăn năn, còn loà i ngưá»i thì thi hà nh má»™t cách máy móc những luáºt pháp, không chú trá»ng đến lòng nhân từ sá»± tha thứ Kẻ nà o đã là m tá»™i thì phải chịu hình phạt dù đã tá» ra biết ăn năn sám hốịỞ tiểu bang California, gần đây má»™t tá» tá»™i, dù đã là m nhiá»u việc chứng tá» lòng ăn năn và đã được nhiá»u ngưá»i biểu tình á»§ng há»™ đơn xin ân xá, vẫn bị chÃnh quyá»n cho thi hà nh bản án.Vả lại luáºt pháp
cá»§a ngưá»i trần không được nhất quán. Nó thay đổi theo thá»i gian và không gian, nghÄ©a là cùng má»™t hà nh động, chá»— nà y cho là phải, chá»— kia lại cho là trái, thá»i xưa cho là tá»™i thá»i nay cho là không tá»™i và sá»± luáºn tá»™i cÅ©ng tuỳ thuá»™c và o cảm hứng cá»§a ngưồi lãnh vai xét xá».Trái lại, lá» luáºt cá»§a Thiên Chúa thì không bao giá» thay đổi, được áp dụng như nhau ở khắp má»i nÆ¡i và ở khắp thá»i đại vì Ä‘iá»u thiện lúc nà o cÅ©ng là điá»u thiện và điá»u ác lúc nà o cÅ©ng là điá»u ác không thay đổi theo thị hiếu,tÃnh Ãch ká»· cá»§a loà i ngưá»i..
Nếu lòng nhân từ,Æ¡n tha thứ cá»§a Thiên Chúa không bá» bến,trái lại sá»± xét xá» cá»§a Thiên Chúa rất công minh không há» sai lầm:là m là nh thì ban thưởng, là m ác thì phạt.Ta không nên tin những kẻ ngụy biện bảo rằng Thiên Chúa rất nhân từ không phạt ai cả.Lý luáºn như váºy chẳng khác nà o nói Thiên Chúa bao dung kẻ là m Ä‘iá»u ác hay sao?.
Sau ba vụ xét xá» kể trên, tác giả còn cho ta biết má»™t cách gián tiếp vụ xét xá» thứ tư cá»§a Trá»i dà nh cho các nhân váºt khác trong truyện. Nói đúng hÆ¡n,tác giả cho biết sá»± thưởng phạt cá»§a Trá»i sau khi xem xét hà nh vi con ngưá»i. Tháºt váºy, trong phần kết cá»§a truyện, ta được biết những ngưá»i có thiện tâm như bố mẹ Kiá»u, anh em Kiá»u và Kim Trá»ng Ä‘á»u được hưởng cuá»™c sống an khang lâu dà i;(Má»™t nhà phúc lá»™c gồm hai, Ngà n năm dằng dặc quan giai lần lần.)Từ Hải,tuy là con ngưá»i anh hùng có nhiá»u đức tÃnh, nhưng lại là con ngưá»i hiếu chiến,gây nên bao nhiêu cảnh thịt rÆ¡i máu đổ cho nên phải chịu chết, đúng như lá»i Chúa Kitô đã nói:kẻ nà o dùng gươm để đánh, kẻ đó sẽ chết vì gươm.Hồ Tôn Hiến và Vua
tôi cá»§a chế độ phong kiến tà n ác nhà Minh thì bị nhà Mãn Thanh cươp hết quyá»n hà nh.Ãiá»u đó chứng tò sá»± trừng phạt cá»§a Trá»i.
Nói tóm lại, trong thi phẩm Kim Vân Kiá»u, Nguyá»…n Du cho độc giả thấy rằng tất cả các nhân váºt từ vai chÃnh đến vai phụ, ai cÅ©ng phải chịu sá»± định Ä‘oạt cá»§a Trá»i vá» số pháºn cá»§a mình:
Ngẫm hay muôn sá»± tại Trá»i,
Trá»i kia đã bắt là m ngưá»i có thân.
Bắt phong trần phải phong trần,
Cho thanh cao mới được phần thanh cao.
Sá»± thưởng phạt cá»§a Trá»i không phải là tiá»n định. Nó được căn cứ trên hà nh vi thiện ác cá»§a con ngưá»i và v sá»± thá»±c thi hai Ä‘iá»u nà y không do Trá»i mà là do loà i ngưá»i quyết định tùy theo cái tâm:
Thiện căn ở tại lòng ta,
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tà i.
Tháºt váºy, trong việc thá»±c thi Ä‘ièu là nh Ä‘iá»u ác, cái tà i cái sắc không có ảnh hưởng quan trá»ng bằng cái tâm. Có tà i có sắc mà tâm ác sẽ xui ta là m Ä‘iá»u ác mang há»a lại cho ta và cho tha nhân.Trái lại có tà i có sắc mà tâm tốt sẽ mang lại hạnh phúc cho mình và cho nhân loại. Vá» sá»± xét xá» cá»§a Trá»i, Nguyá»…n Du cho ta thấy sá»± thưởng phạt dà nh cho loà i ngưá»i được chia là m hai loại; loại ngưá»i có tâm tốt là m những Ä‘iá»u là nh trong tình yêu thương thì được Trá»i cho hưởng hạnh phúc,loại ngưá»i có tâm ác chuyên lừa gạt ,áp bức, trục lợi kẻ khác thi bị Trá»i giáng há»áº¡Cảm nháºn nà y đúng vá»›i những Ä‘iá»u Chúa Kitô cho biết trong khi rao giảng vá» ngà y phán xét chung. Trong sách Khải Huyá»n ( Apocalypse ), Thánh sá» Gioan
đã viết:Má»™t hôm tôi nhìn thấy ở trên Trá»i cò diá»…n ra má»™t cảnh tượng như sau. Má»™t đấng oai linh ,y phục trắng , ngồi ở giữa,bên hữu Ngà i là má»™t đám ngưá»i mặc đồ trắng , bên tả là đám ngưá»i mặc đồ Ä‘en.Ãấng oai linh nói vá»›i những ngưá»i áo trắng rằng các ngươi được Ta tưởng thưởng vì xưa kia ở trần gian, các ngươi đã cho Ta ăn khi Ta đói, đã cho Ta mặc khi Ta rét, đã giúp Ta khi Ta bị hoạn nạn.Má»™t ngưá»i trong đám áo trắng tiến lên thưa rằng khi ở trần gian, chúng con không bao giá» gặp Ngà i cả.Ãấng oai linh liá»n nói rằng má»—i khi các ngươi là m Ä‘iá»u thiện cho kẻ khác, kẻ khác ấy chÃnh là Ta đó. Quay mặt sang đám ngưá»i mặc áo Ä‘en, Ngà i nói: xưa kia lúc ở trần gian, các ngươi
tuy được già u sang, quyá»n cao chức trá»ng, nhưng các ngươi chỉ sống Ãch ká»·, không giúp đỡ ngưá»i khác cho nên từ nay các ngươi sẽ suốt Ä‘á»i bị đà y Ä‘á»a ở nÆ¡i chỉ có nghiến răng và than khóc.
Ãầu Xuân BÃnh Tuất 2006
Ãể đánh dấu năm thứ 3 cá»§a tạp chÃ, chúng tôi đã quyết định trở lại tên cÅ© là tạp chà NGUá»’N thay vì KHÆ I NGUá»’N [giai Ä‘oan: 7 số].
Xin nhá» quà vị nếu có thể, phổ biến dùm vá»›i độc giả quà tạp chÃ/diá»…n d-à n.
Chân thà nh cám ơn .
Tạp Chà Nguồn
Ä‚n mà y văn chương kÃnh má»i bạn và o thăm website Ä‚n mà y văn chương.
Miêng, Phạm Trá»ng Luáºt, Mai Ninh, Nam Dao, Phan Huy Dương
The Literature beggars are happy to invite you to visit their personal web sites.
Les mendiants de la littérature sont heureux de vous inviter à visiter leurs sites personnels sur la Toile.
New, nouveau, má»›i
My company, Flight 33 Productions, is currently producing the second season of "Shootout" for the History Channel. "Shootout" is an hour-long, 13-episode documentary series that depicts the bravery and heroism of US Marines, Navy, and Army from World War II to the present. This season, one episode will be dedicated to Tet Offensive '68, and we are concentrating on the battle for Huẹ
I was wondering if you might know of Vietnam veterans who would be willing to participate in our program. We are looking to interview men (and women) who were involved in firefights, shootouts & close combat in Huẹ I want to assure you that this documentary series will show the veterans in a positive light, focusing on their honor & dedication that they demonstrated during their time of dutỵ If you are interested in speaking to me more about this, please feel free to contact mẹ Thank you very much for your assistancẹ
Sincerely,
Brittany Graham
Associate Producer
Flight 33 Productions
bg@flight33.tv
818.505.6640 x138
Nguyệt San Giao Muà xin cám Æ¡n những thân hữu sau đây : Dòng Sông Nhá», Ãông Hoà , DHH, Hoà ng Yến, Hoà ng Mai Phi, Kim Thà nh, Nguyá»…n Phan Ngá»c An, Nguyá»…n Hải Bình, Phan Bá Thụy Dương, Phiến Băng, Sông Cá»u, Tân Văn, Thy Lan Thảo, Tôn Thất Phú SÄ©, Trần Kiêu Bạc, Trần Thà nh Mỹ, Trần Hoan Trinh, Từ Tú Trinh, Tú Khuê, Việt Dương Nhân đã dóng góp bà i vở cho Nguyệt San Giao Muà số 50 . Má»™t số bà i khác sẽ được đăng dần và o số tá»›i. Mong má»i sẽ nháºn được những sáng tác cá»§a các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương lai.
2) Ãể rút ra danh sách cá»§a NSGM (unsubscribe),
xin gá»i email vá» GiaoMua@hotmail.com
3. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gá»i vá»:
GiaoMua@hotmail.com
4. Má»i bà i vở, đóng góp, xin gá»i vá»:
GiaoMua@hotmail.com
Nguyệt San Giao MuÃ
Homepage: http://www.GiaoMua.com
Thể lệ gá»i bà i cho Nguyệt San Giao Muà :
1. Xin các bạn gá»i bà i theo dạng VIQR (Vietnet)
(dùng cách bỠdấu như trong trang nà y)
2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
muốn trÃch dịch hay đăng lại các bà i trên NSGM.
3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
email ở cuối bà i hay không.
4. Bà i vở xin gá»i đến
GiaoMua@hotmail.com
5. Má»i chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
xin gá»i vá»: GiaoMua@hotmail.com
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Trang NhÃ