Số 56
Ngày 1 tháng 12 năm 2006
Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Phân Ưu: Ðược tin buồn anh Hà Văn Thước đã qua đời ngày 11/18/06 lúc 5h55 chiều tại Salem, tiểu bang Oregon, hưởng dương 49 tuổi. Ban Biên Tập Giao Muà xin chia buồn cùng chị Hà Văn Thước (tức nhà thơ, nhà văn Vành Khuyên trong BBT Giao Muà) và gia đình. Nguyện cầu hương hồn người quá cố sớm tiêu diêu miền Cực Lạc.
Thư Ngỏ
Bạn mến,
Cơn bão lớn thổi qua phố biển quê nhà đã hai tháng qua vẫn còn cuồng xoay trong lòng tôi nỗi buồn đau của phố hoang tàn sau ngày gió chướng.
Qua điện thoại, trong vài phút ngắn ngủi, tôi đã nghe được tiếng gió vật vã của cơn bão đang trùng trùng kéo tới, chồm giựt lấy tiếng mạ trong hốt hoảng xa vời đang cố gắng trả lời câu thăm hỏi của con. Rồi điện thoại vụt tắt, để lại tôi hoang mang chới với trong im lặng kéo dài giữa im lìm vạn dặm, xa xôi và bất lực.
Những ngày ngóng đợi tin nhà, rả rích cơn mưa tầm thu từ chiều thả giọt thao thức vào đêm, váng vất buổi sáng ướt tiếng chim hót trong tàng cây phong vơi rụng lá vàng. Tiếng mưa rơi đều mà quay quắt nhịp đập vọng về từ những đêm bão bùng mùa cũ, xa tắp chập chùng.
Từng trận gió khơi xa vần vũ thét gào làm cánh rừng dương quanh bờ vịnh run rẩy rạp mình để vùng nước bình yên cuối giòng chợt dâng trào sóng cuộn như đại dương cuồng nộ ngoài kia .
Giữa đêm mất ngủ, con đường cát xám ngấm mưa thu sâu hút vào hốc mắt mở trừng, câm nín từng chuổi hình ảnh thất lạc mong manh... Bầy học trò đạp xe trong gió ngược cuồng quaỵ Gió xé tả tơi những đám mây thấp trôi nhanh trên nóc hàng phượng dọc bờ sông. Xa xa đoàn xe lửa bền bỉ, chừng mực, thấp thoáng băng mình sau cánh rừng dương rạp gió không để lại một ngoái vọng. Còn những sợi khói tàu thì đã quá mong manh như giòng mưa bay qua năm tháng...
Cơn bão nằm lại trong trí nhớ như một cơn mộng dữ mà thời gian thì vẫn trôi. Thu Bắc Mỹ vừa đi hết một vòng sinh chuyển của mùa, se sắt vài cơn tuyết chớm Ðông e ấp tan mau khi nắng vừa lên. Lễ Tạ Ơn vừa bước qua cho rộn rịp Mùa Vui Giáo Ðường đang tới . Lòng vui vui đọc lại mấy hàng điện thư từ cô bạn thời trung học.. Năm nay Huế Thu kéo dài vì có tháng Bảy nhuận, trời đẹp lắm, ngoại trừ những khi bãọ Hôm nay lại báo bão, nhưng nắng vẫn vàng hoe, và vẫn... nóng. Không biết khi mô thì đùng đùng mưa gió. Thiệt là... Huế!!!
Mến chúc bạn đọc Giao-Mùa và Cẩm-Lai-Nương một Mùa Giáng Sinh vui tươi, trọn vẹn.
Xin hẹn tái ngộ vào Giao-Mùa tháng đầu năm 2007.
Phan thái Yên
Ban Biên Tập Giao Muà
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. Vết Sầu | ______Việt Dương Nhân | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Mưa Ngâu | ______Nam Thảo | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Tình Thu Vỹ Dạ | ______Ðông Hòa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4. Hương Sữa Còn Vương | ______Việt Hà | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 5. Nỗi Buồn Mùa Ðông | ______Hàn Thiên Lương | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 6. Trong Hồi Ức Sa Mù | ______Nguyễn Phan Ngọc An | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 7. Thắp Nén Hương Trầm | ______Phan Tưởng Niệm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 8. Ẩn - Hiện | ______Sông Cửu | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 9. Xuân Bâng Khuâng |
______Hoàng Yến | 10. Long Lanh |
|
______Trần Thành Mỹ | 11. Gieo Trồng Hương Hoa
|
|
______Khóc_Cười | 12. Với Một Người |
|
______Thy Lan Thảo
| 13. Mộng Xưa |
|
______ Trần Thiên Ấn
|
14. Trái Sầu |
|
______Mạc Phương Ðình |
15. Chỉ Xin Ðừng Nói |
|
______Hà Khánh Phương |
16. Gửi Người Năm Cũ |
|
______Hồng Phúc |
17. Chuyến Tàu Cuối |
|
______Tôn Thất Phú Sĩ
|
18. Có Phải Là Thu |
|
______Kim Thành
|
19. Sinh Nhật Yêu Thương |
|
______Nhật Hạ SG
|
20. Trương Lương Khóc Hàn Tín |
|
______ Trần Hoan Trinh |
21. Quê Ơi |
|
______Dòng Sông Nhỏ
|
22. Âm Bản |
|
______NNgương |
|
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Mai Ly (Truyện Dài 3 kỳ) _______ Việt Dương Nhân |
| 2. Bờ Lau Cát Lở 15(Chuyện Dài) ___________ Ðỗ Thành | 3.Mưa Trên Phố Suối Snoqualmie ___________ Phan Thái Yên |
| 4.Chập Chùng Bóng Núi 5(Chuyện Dài) ___________ Thanh Sơn |
| 5.Người Về Từ Cõi Chết ___________ Hà Khánh Phương |
| 6.Dân Quê Dân Tỉnh ___________ Trần Thành Mỹ |
| 7.Nàng Linda Tội Nghiệp ___________ Nguyễn Phan Ngọc An |
| 8.Cành Rong Biển Chưa Khô ___________ Võ Thị Ðiềm Ðạm |
| 9.Xin Trao Thi Sĩ Vòng Hoa Tặng ___________ Bùi Ngọc Tuấn |
| 10.Khát Vọng Thu ___________ Ðông Hoà |
| 11.Một Thời ___________ Huân Long |
IIỊ Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
IV. Nghiên Cứu __________________________________________________
| 1. Những Tác Phẩm Của Ðinh Lâm Thanh _______ Giao Muà |
V . Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật__________________________________________________
| 1. Website www.VietNam4All.net _______ Giao Muà |
| 2. TUYỂN TẬP PHỤ NỮ VIỆT 2006 _______ Giao Muà |
| 3. Thơ Nhạc Nghiêu Minh _______ Giao Muà |
VI . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
| 1. Nhắn Tin/Trả Lời Bạn Ðọc _______ Ban Biên Tập |
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Việt Dương Nhân
Việt Dương Nhân 2. Bờ Lau Cát Lở 15 (Chuyện Dài) Ðỗ Thành
Ðỗ Thành 3. Mưa Trên Phố Suối Snoqualmie Phan Thái Yên
Phan Thái Yên
4. Chập Chùng Bóng Núi (Chuyện Dài) Thanh Sơn
Thanh Sơn
Hà Khánh Phương Hà Khánh Phương Trần Thành Mỹ
Trần Thành Mỹ
Nguyễn Phan Ngọc An
Nguyễn Phan Ngọc An
Võ Thị Ðiềm Ðạm
Võ Thị Ðiềm Ðạm
9. Xin Trao Thi Sĩ Vòng Hoa Tặng
Bùi Ngọc Tuấn
Bùi Ngọc Tuấn
Ðông Hoà
Ðông Hòa
Huân Long
Huân Long
III . Những Bức Thư Tình_____________________________________________ DHH
IV. Nghiên Cứu
___________________________________________________
1. Những Tác Phẩm Của Ðinh Lâm Thanh
V. Giới Thiệu - Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật
___________________________________________________
1. Website www.VietNam4All.net
2. TUYỂN TẬP PHỤ NỮ VIỆT 2006
3. Thơ Nhạc Nghiêu Minh
VI . Hộp Thư Toà Soạn
___________________________________________________
Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:
1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe),
xin gửi email về GiaoMua@hotmail.com
Ðịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao Muà
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
Kỳ 2
Trời rạng đông, hơn năm giờ sáng, gió thổi hiu hiu, sương khuya lành lạnh. Tới giờ nhóm chợ, những người buôn bán quảy gánh vóng, rau cải và nhiều loại súc vật như gà, vịt, heo con... Những tiếng kêu cờ-lóc cờ-lóc, cạp-cạp, en-éc. Còn mấy bà bán thức ăn sáng đang xắp xếp chén, dĩa, nồi, soong nghe rổn rảng. Họ bán sương xăm, sương xáo, chè, xôi, bánh, trái, cháo lòng, cơm tấm... Họ nói cười ồn ào với mấy ông bạn hàng.
Quang cảnh náo nhiệt như bầy ong vỡ tổ. Mai Ly vẫn nằm ngủ mê man, những tiếng ồn ào kia không hề đá động gì đến giấc ngủ của em.
Một ông trạc tuổi năm mươi, vóc người mập mập, đầu bịt khăn rằn, mặc quần xà lỏn đen, bụng lệ phệ, áo ngắn tay không gài nút. Ông đến gần Mai Ly quát lên :
- Ê, nhỏ ! Ý, thằng nhỏ hay con nhỏ vậy kìa ? Dậy mầỵ Con nhà ai, sao mầy ngủ ở đây ? Dậy không ? Nếu không dậy tao sẽ chặt ra từng khúc bán chung với thịt bây giờ à !
Ðó là tiếng la hét của chú Tư Thái, chủ của thớt thịt. Mai Ly giựt mình thức dậy đưa bàn tay lên dụi mắt, vừa sợ vừa nói :
- Dạ, dạ để con dậy chú ơi !
- Mau đi mầy !
- Dạ, con tuột xuống liền đây nè. Xin chú đừng chặt con tội nghiệp !
Chú Tư Thái nhìn Mai Ly rồi giựt mình chăm chú nhìn kỹ hơn. Sau vài phút, chú thấy Mai Ly quen quen... Tíc-tắc chú nhận ra ngay :
- ầ, há ! Tao biết mầy rồi !
- Chú đừng làm con sợ tội nghiệp con chú ơi !
- Mầy có phải là em Hai Hà, con chú Bộ Hùng, cháu nội ông Cả Hạnh, không vậy mậy ?
- Dạ, đúng.
- Trời ơi ! Sao mầy ngủ đây ?
Mai Ly gật đầu mà đôi mắt em rưng rưng, còn miệng mếu máo nói :
- Dạ, thưa chú Tự Anh Hai con đuổi con đi hai đêm rồi !
- Hai đêm ! Vậy tối hôm qua mầy ngủ đâu ?
- Dạ, con ngủ với ba con.
- Hả ! Ngủ với ba mầy ? Trời đất ơi ! Con nhỏ nầy nó điên rồi ! Ba mầy đã chết từ lâu .
Chú Tư Thái đếm ngón tay và nói lảm nhảm : - Coị.. nay là bao lâụ.. ầ, chú Bộ Hùng mất nay cũng được sáu bảy năm rồi, mà nó nói nó ngủ với ba nó coi có phải là điên không đây chớ ?
- Không phải đâu chú Tư ơi ! Con ngủ kế bên mả ba con.
- Mầy không sợ ma hả ?
- Dạ, không. Vì có ba con mà .
Chú Tư Thái bắt đầu thấy tội nghiệp Mai Lỵ Hai tay chú xắp thịt ra để treo lên từng hàng theo thứ tự mà chú lắc đầu thở ra, chú nhìn em và hỏi :
- Sao mầy không đến nhà mấy cô, chú mầy ? Thôi, để tao nhắn cô chú mầy ra đây rước mầy về nghe hôn ?
Chú lẩm bẩm : - Con nhà cũng khá giả, chớ có phải con ăn mày đâu mà kỳ cục như thế này ! Chú quay sang và tiếp :
- Mầy phải đi về nhà. Mầy không được đi lưu linh như vầy nghe hôn ?
- Không được đâu chú Tư ơi !
- Tại sao không ?
- Vì ở với chú thì có thím dâụ Còn ở cô lại có dượng rể. Thôi, khó lắm chú ơi ! Họ không có thương con đâu .
- Thiệt, cái con nhỏ này, đàng nào mầy cũng không chịụ Chớ mầy muốn gì. Rồi đây mầy sẽ ở đâu ?
- Dạ, con chẳng biết sẽ ở đâu ? Nhưng con phải đi ...
- Ði đâu hả nhỏ ? Mầy còn con nít mà đi đâu, đi bậy bạ người ta bắt bán Nhà-Số là tiêu đời à !
- Nhà-Số là gì hả chú Tư ?
Chú Tư nói lớn tiếng như ra lệnh :
- Thôi, đừng hỏi lộn xộn. Mầy phải về nhà .
- Không. Con không về nhà đâụ Con đị Con đi ...
Mai Ly định chạy đi nhưng nghe bụng cào cấu, vì cả ngày hôm qua em chỉ lót dạ có hai trái chuối rụt. Thấy chợ đã đông người, em liền hỏi nhanh chú Tư :
- Chú, chú. Chú có gì ăn cho con miếng, con đói bụng quá chú ơi !
- Hả ! Mầy đói à ! Nè, tao chia cho trái chuối .
Tư Thái thò tay bẻ trái chuối vứt xuống đất. Mai Ly tuy đói bụng nhưng thấy sự bố thí miệt khinh, lòng em bị chạm tự ái và tủi thân nên không thèm lượm lên ăn mà xách cái túi rút và ôm cặp-táp bỏ đi thật nhanh.
Chợ buổi sáng đã đông ngườị Những chiếc nón lá nhô lên như một đám nấm lớn. Mai Ly len lén đi lòng vòng quanh chợ, em cố tránh người quen hoặc người nhà. Rồi vào một tiệm tạp-hóa hỏi xin việc làm. Nhưng ở chợ Bình Chánh hầu hết ai ai cũng biết gia đình em, nên không ai dám mướn và cũng chẳng ai dám chứa chấp. Mãi đến trưa chợ thưa dần người ta quét rác, rửa chợ. Mai Ly đi lòng vòng, mắt nhìn vào đống rác xem coi còn gì có thể ăn được không. Nhưng em hoàn toàn thất vọng. Quá mỏi mệt vì đói khát, em đến góc chợ ngồi dựa lưng vào cột và thiếp đị Chiều hôm đó, Mai Ly bị cảm nặng vì hai đêm em ngủ thiếu chăn chiếu .
Một người đàn bà trạc tuổi bốn mươi, có vóc dáng cao ráo, nước da trắng hồng, mặt mũi khá đẹp, tóc búi kiểu bánh tiêu, mặc chiếc áo dài phong đen nổi những đóa hoa bông bụp màu hồng rực rỡ, quần sa-ten trắng, mang giày cao gót, trang điểm son phấn đơn sợ Bà đến gần Mai Ly đưa tay rờ trán, vuốt tóc và gọi :
- Mai Ly ! Dậy đi con. Má đây nè !
Mai Ly mở mắt nhìn thấy mẹ, em ôm chầm mẹ và khóc nức nỡ, mẹ em cũng ứa lệ, bà bảo :
- Con lên Bình-Ðiền ở với má. Chớ con đừng đi lang thang như vầy nữa nha !
Mai Ly ngẩng đầu lên, nghẹn ngào hỏi :
- Ông đó chết chưa ?
- Ông nào ?
- Ông chồng của má đó, ổng chết chưa ? Con ghét ổng lắm...
- Thôi, con đừng có nói bậỵ Con đi với má nghe .
Bà Hùng cảm thấy không êm. Bà liền dụ em đường khác :
- Nè, con lên Bình-Ðiền vài hôm rồi sau đó má đưa con lên nhà dì Ba ở chợ Bà-Hom. Dì dượng Ba sẽ cho con đi học lại, dì dượng không có con, mà giàu có, dì dượng sẽ cưng con nhiều .
Bé Mai Ly nghe khoái tai, nên chịu đị Bà Hùng dẫn Mai Ly qua tiệm thuốc Bắc mua thuốc cảm cho em uống và đưa qua tiệm hủ tiếu cho em ăn cháọ Sau đó, hai mẹ con bà Hùng đón xe đò lên Bình Ðiền.
Vào nhà, bà Hùng lật đật đem Mai Ly đi tắm thay đồ xong, bà liền đón xe đi lên chợ Bà-Hom. Trên xe bà căn dặn Mai Ly :
- Con nhớ lễ phép và ngoan với dì dượng nghe con !
- Dạ, con nhớ. Dì dượng Ba sẽ cho con đi học lại phải không má ?
- Ờ .
Xe đã đến bến chợ Bà-Hom, hai mẹ con Mai Ly đi đến một biệt thự khá đẹp vừa xây cất xong không lâu lắm. Bà Hùng đưa tay mở cổng vào trong sân vườn rộng có trồng đầy hoa kiểng, cây trái, như xoài, ổi, mít, dừa, hai cây trứng cá, một bụi mía Tây có nhiều cây đứng cây ngả, màu vàng rực, một hàng so đủa bên hông nhà, hai cây khế gần ao nuôi cá và thêm một khoảng đất trồng huệ trắng nằm kế bên đám vạn thọ vàng khè cùng mấy hàng cau tơ sau nhà .
Mai Ly nắm tay mẹ. Bà Hùng gọi :
- Chị Ba ! Anh Ba ! Có ở nhà không ? Em và bé Mai Ly đây nè !
Ông bà Hòa bước ra cửa, trên gương mặt rất vui vẻ niềm nở đón tiếp hai mẹ con bà Hùng. Vô nhà, tất cả ngồi trên bộ ván gỗ mun, bà Hòa hỏi bà Hùng :
- Cháu Mai ly năm nay bao nhiêu tuổi rồi em ?
- Dạ, nó được mười hai tuổi rồi, thưa chị !
Bà Hòa quay sang hỏi Mai Ly :
- Năm nay con học lớp mấy rồi ?
- Dạ, thưa dì. Con đang học lớp nhứt.
- Ờ, ở đây với dì dượng rồi kỳ nhập học tới này, dì sẽ cho con đi học trở lại .
Mai Ly nghe dì nói thế trong lòng phơi phới và đầy hy vọng. Ăn bữa cơm tối xong bà Hùng ở lại ngủ với Mai Ly một đêm. Ðã từ lâu em không được ngủ chung với mẹ. Sáng hôm sau, thức dậy ăn điểm tâm, rồi ăn bữa cơm trưa xong, bà Hùng từ giã ra về .
Mai Ly ở lại rảo bước ra vườn xem mấy cây tráị Em nhìn ra ngoài cổng thì thấy một bé gái trạc tuổi minh. Em lấy làm lạ, vì con bé kia sao gương mặt hầm hầm mà còn mở cửa vào nhà một cách tự nhiên. Bé đến gần hỏi Mai-Ly :
- Ê, chị kia ! Chị là aị Làm gì ở đây ?
Mai Ly điềm nhiên trả lời :
- Tôi là cháu ruột của dì tôi, còn chị là ai mà vô đây vậỷ
Bé kia không thèm trả lời mà bỏ vào nhà một cách phách lối và gọi :
- Ông ơi ! Bà ơi ! Có ai ở ngoài vườn mình đó ?
Ông bà Hòa nghe giọng gọi khó chịu của con bé. Bé là con nuôi của ông bà Hòa, nhưng em gọi ông bà Hòa bằng ông bà. Trong nhà bà Hòa hỏi ra :
- Cái gì đó con ? Con mới về đó hả ?
- Con hỏi ai ở ngoài vườn nhà mình kìa ?
- Ha, Mai Ly ! Con phải gọi bằng chị, vì nó lớn hơn con một tuổi, là cháu ruột của bà .
- Con biết rồi !
- Sao con biết ?
- Chỉ vừa nói với con .
- Nè con, Mai Ly ở đây cho con có bạn.
Bé Thúy có vẻ không bằng lòng, dậm chân mạnh và đi nhanh vô phòng. Mai Ly có linh tính dường như bé Thúy ganh với em, nên lòng nghe buồn buồn, lo lo, tự nhủ : - Thây kệ, đến đâu hay đến đó. Mình biết đi đâu nữa bây giờ ? Vì từ ngày má mình có chồng khác, tính đến nay đã hơn sáu năm. Mình cứ ôm cặp-táp và xách cái túi rút đi lòng vòng nhà này tới nhà nọ, hết cô đến chú, chổ nào thân mình cũng bị đọa đày và mắng nhiếc. Không lẽ cuộc đời mình cứ bị xui hoài hay sao ? Mai Ly tủi cho thân phận, đôi mắt rưng rưng và lòng buồn vô hạn.
Kỳ tiếp: Chương 3
Trong số những người mẹ tôi cưu mang có một vú già đã ở với gia đình rất lâụ Già thay phiên chăm nuôi chị em tôi, hết đứa này đến đứa khác. Kể cả đứa còn, đứa mất. Có thể nói già đã thành người nhà thân thiết. Già đã tham dự qua mọi thăng trầm của gia đình, thậm chí còn có khi đóng góp ý kiến trong trường hợp bố mẹ có điều không thuận.
Một phần vì già đã lớn tuổi, một phần vì già đã trải qua nhiều bước sinh hoạt với gia đình tôi nên bố mẹ rất quí già và xem như bậc cô bác. Những lần già khuyên : cậu mợ hãy dẹp bớt tự ái để gia đình có hòa khí, các em còn cần nhờ cậu mợ, đừng để các em thất vọng.
Thế là dù bố mẹ tôi có hục hặc đến đâu thì cũng từ từ xẹp xuống ngaỵ Mẹ là người lảng bỏ nơi gay cấn đi trước, bố mất đối tượng để sân si nên cũng nguội đị Già chăm lo cho chúng tôi từ miếng ăn giấc ngủ, khuyên giải chị em tôi chăm lo học hành.
Ði đâu già cũng thủ trong túi lọ dầu Nhị Thiên Ðường. Già dùng ve dầu để chấm vào những chiếc răng sâu mỗi khi chúng hành già đau đớn. Tôi cũng “ nghiện “ thứ dầu này như già. Ðau bụng, nhức đầu, khó tiêu, già đều xoa hoặc pha vài giọt vào nước nóng ấm là mọi tật tiêu tan hết. Thậm chí chẳng đau đớn tật bệnh gì cả, tôi cũng vòi già cho xin một tí bôi vào dưới mũị Cái mùi the the thoang thoảng làm cho tôi dễ chịu biết bao .
Già ở với gia đình từ bao lâu tôi chẳng biết, nhưng khi tôi lớn lên thì đã thấy già có mặt ở nhà. Nhiều khi tôi nghĩ già là vai vế nào đó của bố hay của mẹ. Có bận tôi đã hỏi mẹ : già là bà nội hay bà ngoại vậỵ Mẹ phì cười : già chẳng là gì cả nhưng không khác ông bà của con. Nếu không có già góp tay thì bố mẹ chẳng làm gì nổi .
Năm xảy ra đảo chánh Nhật Pháp, rồi tiếp theo thời tản cư khi Pháp trở lại đánh Saigon, già vẫn theo gia đình đến vùng Quán Tre tị nạn. Nói chung, không có chặng thời sự nào mà không có già chia xẻ với toàn thể chúng tôi .
Mãi đến năm 1955, khi xảy việc chọn nơi cư trú sau hiệp định Giơ Ne, già có vẻ băn khoăn vô cùng. Năm đó già đã ngoài 70 rồi, răng cỏ đã lung lay hoặc rụng hết, da dẻ nhăn nheo, người đã trở nên mệt mỏi, nhiều lúc già thẫn thờ .
Bố tôi lúc ấy cũng đã xa gia đình, nên chỉ còn mẹ với vài chị em chúng tôị Chắc là mẹ vẫn cần đến già. Thế nhưng gia sản lúc này đã cạn kiệt rồi, mẹ có giữ già là cũng vì cái tình nghĩa giữa nhaụ Thậm chí đến lương trả già mỗi tháng cũng chẳng có, thế nhưng già vẫn ở lại .
Mẹ nhận ra nỗi xốn xang của già càng lúc càng dầỵ Mẹ đã gạn hỏi già, nhưng già có vẻ lúng túng trong việc lựa chọn một quyết định. Kịp rồi người cháu của già tìm vào, một hai nài xin già về quê để kịp hưởng những ngày cuối cùng của đời già.
Già vẫn không nỡ bỏ mẹ con tôị Mẹ phải nói vào nhiều lần thì già mới lung lay dần với cách chọn lựạ Mẹ cụ bị lo một món tiền để tiễn chân già về quệ Mắt già luôn hoen ướt lệ, già nhất định không nhận. Người trao qua, kẻ đùn lại, cuối cùng thì già chỉ lấy hết sức tượng trưng một chục bạc, còn già nói tặng lại cho chị em tôị Mẹ gục xuống khóc nấc lên không dấu diếm.
Già về quê ở Thanh Oai Hà Ðông, rồi chẳng còn tin tức gì nữạ Có khi già qua đời đã lâu rồi, nhưng thỉnh thoảng chợt nghĩ lại tôi vẫn còn xúc động. Hơn nửa thế kỷ xa rồi mà sao mọi chuyện vẫn lờ mờ xuất hiện quanh tôị Ðôi khi hình ảnh già lồng lộng trước mắt như dáng một bà tiên mỉm cười trước dáng lớn của chị em tôị Tôi muốn thưa với già : Già ơi, con nay đã lớn. Rất biết ơn già thì chẳng còn thấy già đâụ Nhiều đêm, Cu thức giấc vẫn còn thoáng ngửi thấy mùi dầu Nhị Thiên Ðường già bôi cho Cu ngày bé. Công ơn già biết nói sao cho vừạ Nếu không có bàn tay già thì liệu ngày hôm nay Cu có còn hiện diện hay chăng ?
Ngày già ở với gia đình, thấy bố mẹ đưa người làng vào Saigon để nâng đỡ bước đầu, gia đã nói đùa với chị em tôi : đây là trạm dừng chân của những người đi lập nghiệp. Nhưng già không ngăn cản việc làm của bố mẹ. Trái lại, già còn chỉ cho tôi người này người khác để chị em tôi biết.
Có người buôn kim chỉ tại chợ Bến Thành. Có người gặp duyên trở thành một nhà buôn hàng vải lớn trên đường Lẻ Lợị Có người khi ra đi chỉ một thân một mình, sau kết thành đôi thành bạn. Vợ chồng rủ nhau lên làm cho đồn điền cao su vùng Quản Lợi, Lộc Ninh.
Dù làm gì, ở đâu, các người này vẫn ghé qua nhà mẹ mỗi khi có dịp về Saigon hay những ngày giỗ lễ của năm. Sở dĩ tôi dám hứa với cô đi tìm người ấy là cũng tin tưởng vào sự dọ hỏi tôi có thể làm được khi gặp các cặp nhân viên.
Thế nhưng cũng đã bao lần tôi chưa dò ra được gì hết. Các người từ rừng cao su về không sao biết hết những người đi làm cho đồn điền và cả dọc dài từ Xa Cam, Xa Cát đến An Lộc, Quản Lợi nào có chỉ có duy nhất một nơi nhận phu để có thể nhận biết ra tất cả với nhau .
(còn tiếp)
7/03
(truyện ngắn hai kỳ)
Ở Seattle trời cũng mưa nhiều như Huế, và không xa đó, vùng phố suối Snoqualmie lại càng quá hiếm hoi những ngày ráo tạnh. Với Mệ Ngâu thì hình như lúc nào trời cũng mưa, ngay cả lúc mặt trời soi bóng. Mệ vẫn thường nghĩ vậy mỗi lần đứng nhìn giòng thác đổ. Hơi nước trắng lịm phả vụt lên trời làn sương mưa làm lóng lánh ngủ sắc vầng nắng mai bừng lên trên đầu ngọn suối .
Mệ Ngâu tới công viên bên suối hầu như vào mỗi buổi sáng. Mệ ngồi nhìn tảng nước sa sầm xuống vực đá rồi quẩy tung lên thoắt hiện mưa giăng, sương sương mờ mờ làn cung vũ. Mắt mệ dầm trong mưa, nhớ về những chuyện xa lắc xa lơ đời mình cũng dầm trong mưa, thắm thiết ân cần. Có lần mệ Ngâu buột miệng nói với người giữ công viên ý nghĩ chợt đến trong đầu, rồi bật nhớ ra cười .
- Cũng may ôn là người Việt, chớ không thì dị òm. Ngồi đây mà cứ tưởng như đương ngồi bên bờ Phá.
Người làm vườn, trạc tuổi con trai lớn của mệ, đang tỉa dọn cây cảnh gần ghế đá nơi mệ đang ngồi, cũng cười theo .
- Cụ nói đúng đó. Trời ở Phá Tam Giang nhìn lúc nào cũng như đang mưa nhưng kỳ vỹ bao la hơn. Lớn lên, quen với Bắc Mỹ Thuận, Ninh Kiều, cháu đã ngây người đứng nhìn Phá Tam Giang lần đầu tiên hành quân ra Huế sau tết Mậu Thân.
Họ quen nhau như thế từ sau câu chuyện tình cờ .
Ðịnh mệnh của người lính già đã gắn liền với vùng cuối nước Tam Giang từ một thuở chinh chiến hào hùng chẳng sợ nề chi truông phá. Cô gái Lại Ân làng Sình, mang theo trong lòng hình ảnh mưa xuân trắng như rặng mai trắng bên sông Bồ, theo về quê chồng làm quen với dòng sông Hậu lớn ròng con nước lục bình trôị Người lính tù đày không chết nhưng vợ thì qua đời trước ngày gia đình dắt dìu nhau tìm cảnh sống tự dọ Ðã từ nhiều năm, con cái trưởng thành sống cuộc đời riêng, còn ông vẫn hàng ngày vùi giấu nỗi buồn đơn độc với công việc bên cỏ cây hoa lá. Hình ảnh bà cụ người Huế đã gần chín mươi, lúc nào cũng trịnh trọng áo dài nhung khăn san tiệp màu, hàng ngày tìm tới thiên nhiên nghĩ nhớ về đời mình với lòng thanh thản giúp ông tìm ra được niềm vui trong cuộc sống.
Mỗi sáng ông giúp người con dâu của mệ hay đứa cháu nội đón đưa mệ Ngâu từ bãi đậu xẹ Thỉnh thoảng mệ lại gói ghém cho ông những món ăn rất Huế, rất Sình, mà đã từ lâu lắm ông chưa hề có dịp nếm tớị Dưới bóng cội tùng sum suê vòm lá đan dày, mệ Ngâu ngồi nhìn mưa kể chuyện. Người lính già tìm việc làm quanh quẩn bên mệ, lắng nghe, thỉnh thoảng góp chuyện, chia sớt buồn vuị Có những chuyện mệ Ngâu đã kể nhiều lần mà mắt mệ vẫn rộn tươi mỗi lần nói tớị Và người lính gìa thì vẫn háo hức muốn nghe, như nghe lần đầu, những câu chuyện cũ không đầu không đuôi về một nơi mà số phần đời ông đã sa xuống rồi thăng hoa thành tình nghĩa phu thệ Ngàn mưa trắng lịm kỳ ảo chẳng hề ngơi trên phá. Tiếng mái dầm khoắng nước cuối sông lao chao bầy sen ngó phơn phớt màu cánh phấn như muốn quấn vói nhành mai trắng chao nghiêng bên bờ nước. Áo lụa tím thon thả bờ vai, e ấp bóng tre la ngà ai về giữa ngọ. Nồi cá nục cay thơm hương gạo mới để môi em cũng mọng đỏ xuýt xoạ Ảnh hình kỷ niệm trân quý một thời son trẻ đã trở về cho riêng ông giữ lấy mà vui .
Chuyện đời o Ngâu, chuyện nhà mệ Ngâu, cũng được trang trọng lắng nghe rồi ân cần xếp vén giữ gìn. Chẳng chỉ là chuyện đời của một người vợ, người mẹ, mà là biết bao bà mẹ Việt Nam suốt đời mình luôn cố gắng ôm giữ gia đình trong gắn bó yêu thương, đừng để trôi chao trong gió nghiệt.
*
* *
Ôn Cửu cũng một thời nho sinh, lều chỏng, mà tài mọn chẳng qua được cái nhất trường. Ôn ở lại Huế, chạy huợ trong Nội vài năm, cũng mòm mèm được cái chức cửu phẩm. Gặp thời Nho mạt, ôn đi học thêm chút tiếng Tây, rồi thất chí về quê ở làng Mỹ Xuyên, lấy vợ, mở trường dạy học. Ôn dạy chử Nho, lẫn Quốc ngữ, trộn thêm ít tiếng Tây cho con nít trong làng. Bà Cửu chẳng hề thấy chồng làm ra đồng nào từ cái việc bán chữ nghĩa ngoài những biếu xén vào những ngày lễ tết và thỉnh thoảng hò sai vài cậu học trò lớn xác chẻ củi gánh nước cho đở tay chân. Gian hàng xén ngoài chợ Mỹ Xuyên cũng đũ giúp bà nuôi chồng, quán xuyến trong ngoài, để mỗi năm vài lần bà Cữu nở mày nở mặt với chị em trong làng thấy chồng ngồi chiếu trên với quan viên trong các dịp đình đám.
Vợ chồng Ôn Cửu hiếm hoị Bà chỉ sinh được cho ông một mụn con gáị Con Ngâụ Ôn vẫn chắc lưởi, lắc đầu, mỗi khi nghe vợ cao giọng gọi con. Cái tên chữ Tập Khánh, ôn đắc chí giữ trong bụng cho tới ngày con ra đời, dù trai hay gái, đã bị bà Cữu lắc đầu quầy quậy, từ chối không thương tiếc. Tính ôn dễ dãi nên đã để mụ lấn lướt, đặt cho con gái cái tên chẳng chút trâm anh. Ôn nghĩ vậy và cảm thấy như tay chân vẫn còn run lẩy bẩy nhớ tới dòng thác người với liễn đỏ lọng vàng rực rỡ và tiếng trăm họ chiêu hô quần phương tập khánh lần thiên tử xa giá đến Ðàn Nam Giao làm lễ tế trờị.. Ôn thở ra, ngụm miếng trà bông ngâu, trà thơm chi lạ ...
Mới mười một mười hai, Ngâu đã theo mạ ra chợ buôn bán mỗi ngàỵ
- Con gái con lứa khôn có chi hơn là học buôn học bán.
Mạ đã nói rứa và Ngâu thì cảm thấy vui vẻ nơi chợ búa đông người hơn là quanh quẩn trong nhà với tiếng đọc bài ê a của bầy học trò ngái ngủ. Có khi Ngâu thầm nghĩ O đã biết hết chữ cũa cha dạy cho học trò. Năm nào cũng vậy, nghe hoài O gần như thuộc nằm lòng những bài đánh vần quốc ngữ, những câu tiếng Pháp đếm số tính ngày hay bài chữ Nho trầm đều như kinh tụng...gia nhà quốc nước tiền trước hậu sau ngưu trâu mã ngựạ.. Có điều Ngâu không biết là O chỉ thuộc lòng, đọc vanh vách mà không hiểu ý nghĩa hay có thể thực sự đánh vần, nhận ra mặt chữ trên trang giấỵ
Ngày tháng níu nhau theo từng cơn mưa chờ xuân trên đôi tay trần lóng lánh măng tơ, kéo Ngâu bước vào lứa tuổi dậy thì hây hây thời sen ngó. Nàng trỗi thành cô gái dỏng cao, duyên dáng, và giỏi giang có tiếng ở chợ Mỹ Xuyên. O Ngâu xin mạ dọn riêng một sạp bán hàng tươị O nuôi gà bán trứng, O đi đò qua tuốt Bàu Mây, Cồn Én, dọc sông Ô Lâu hái mua bông sen, bông phượng tây, chuối, trái cây, về bán vào các ngày rằm víạ
Ngâu sống bận rộn hồn nhiên với mạ, với chị em bạn hàng trong phố chợ, không để ý chi tới tình hình chiến tranh phức tạp đang diễn ra chung quanh. Việt Minh ngoài Mỹ Chánh, Ưu Ðiềm, thỉnh thoảng đi từng toán trong đêm tối về làng, gom dân tuyên truyền học tập, kêu gọi đóng góp. Học trò lớn của Ôn Cửu có đứa bỏ làng vô rú theo Việt Minh, có đứa khăn gói vô Huế tìm chổ an thân. Lính Tây phía ngoài độn biển miệt Thanh Hương, Ðại Lược, hoặc xa hơn, từ cuối Ô Lâu tiếp cận Phá Tam Giang, bắt đầu mở những cuộc hành quân đi tuần đi rỏn qua làng. Nhìn những tên lính lê-dương đen như cột nhà cháy, mắt trắng dã láo lơ dòm ngó, dân làng Mỹ Xuyên linh cảm lo âu cho tháng ngày bất trắc trước mặt.
Mớ tiếng tây tiếng u của Ôn Cửu rứa mà đã giúp dân làng một đôi lần. Ôn xí lô xí la với tên sĩ quan chỉ huy hồi lâu, hắn nhìn quanh lưỡng lự rồi khoát tay cho toán lính di chuyển ra khỏi làng. Mụ Cửu mừng xóm làng thoát nạn nhưng vẫn chưa hết lo cho chồng. Mụ níu áo ôn kéo vô nhà .
- Ôn ơi, ôn gan ruột cái kiểu nớ có ngày tui đứng tim mà chết quá. Súng đạn bao quanh, tụi hắn lên cò lắc cắc rứa mà ôn cứ đứng đó xí lô xí lạ Tiếng của người ta, nói trật, họ bắn một cái đùng rồi mẹ con tui ở với ai .
- Mụ đừng lo chuyện tầm vách. Dạo ở trên Huế tui từng nói tiếng Tây tróc tróc với tụi hắn. Mình nói đúng họ phải nghẹ Tui nói trong làng chừ chỉ còn toàn người già con nít, mấy ôn muốn kiếm Việt Minh thì vô trong rú chớ ngoài ni khôn có mô .
Dân làng Mỹ Xuyên thoát được lần Tây ruồng biết ơn ôn Cửu, khen ôn nói tiếng Phú Lang Sa như gió, nhưng Việt Minh lại nghi ôn làm điềm chỉ cho đồn Tây ngoài Thanh Hương.
Một đêm cuối tháng Mười, đất trời sủng trong mưa dầm, ánh đuốc trên tay thằng học trò bạc tình với chữ nghĩa, chập chờn những sợi mưa chém nghiêng qua khuôn mặt lầm lì. Hắn đứng im dưới mưa nhìn đồng chí của hắn trói thúc ké ông thầy già, lôi xềnh xệch qua khoảng sân lầy lộị Ánh đuốc vói theo lay lắt rọi những giọt mưa bay trĩu qua đôi vai già nua rồi nhả xuống mặt đất đọng đêm thâụ Gã học trò kéo ngược hai mẹ con mụ Cửu đang khóc vật vã dưới mái hiên, không cho họ chạy theo ôn giáo, miệng quát tháo .
- Làm Việt Gian, tay sai cho thực dân thì phải đền tộị Bộ hai người cũng muốn theo đồng lõa hay răng đây !?
Quăng cây đuốc lụn bấc xuống sân tắt ngúm, hắn bước đi trong bóng tối dày đặc. Chỉ còn lại tiếng khóc của hai người đàn bà nhỏ nhoi chìm lịm trong tiếng gió mưa tràn lan qua mái ngói, qua cánh cửa nhà chưa khép. Bước chân hắn dợm đứng lại, lưởng lự trong giây lát, rồi quày quả bước. Thằng học trò chăn trâu vừa nhớ tới cảm giác rần rật thèm muốn những khi hắn vừa bửa củi vừa nhìn lén cô con gái của thầy ngồi gội đầu dưới mái hiên, từng sợi nước bò trên gò ngực tròn căng sau lớp yếm lụa mỏng ướp mùi hương chanh chùm kết.
Ôn Cửu bị bắt đi biệt tích. Mạ và O Ngâu khóc ròng rã những ngày sau đó. Mụ Cửu đi coi bói, xin xăm, tìm kiếm khắp nơi vẫn không ra tung tích. Gã học trò lầm lì theo Việt Minh thì sau đó nghe đồn đã bị Tây bắn chết trong một trận càn.
Sau hơn một năm mỏi công tìm kiếm, mụ Cửu đành quyết định lập mộ để tang cho chồng, lấy ngày ôn Cửu bị bắt làm ngày tử. Mẹ con vẫn hàng ngày bận rộn lo toan buôn bán nhưng cuộc sống buồn hơn. Ngôi nhà trở nên quá rộng khi đêm về. O Ngâu nhớ cha hay chêm tiếng Tây khi kể chuyện những ngày sống trong Dinh, chuyện hội hè người đông như kiến dịp thiên tử đi thuyền rồng qua sông Hương về Ðàn “xanh cu tô” (Ðàn Nam Giao) làm lể tế trờị O nhớ tiếng roi mây ôn Cửu đánh gió nghe vun vút, tiếng học trò ngái ngủ đọc bài nghe như tiếng kinh ... gia nhà quốc nước tiền trước hậu sau ...
Việc bán buôn bận rộn đã giúp mẹ con mụ Cửu nguôi ngoai dần theo thời gian. O Ngâu mười tám tươi tắn lồng lộng, mỏi mắt bầy trai phố chợ ngong ngóng ngó theọ Không nói ra nhưng mụ Cửu vẫn thầm chờ ngày mãn tang để tìm lo gả chồng cho con gái .
Chiến tranh Việt Pháp ngày càng ác liệt. Lính Tây đi tàu tuần ngược sông Ô Lâu để kiểm soát ngăn chận Việt Minh từ Mỹ Chánh Quãng Trị lọt về nên ruồng bố cũng diễn ra thường hơn. Chợ búa vắng hoang những ngày Tây đi ruồng. Ðàn bà con gái tản mạn trốn ra Bàu Mây, Cồn Én, hay những nơi kín đáo trong làng. O Ngâu vẫn thường là người nhanh chân nhất cho đến một hôm, mãi bận rộn chuyện nhà khi nghe tiếng báo động ngó ra thì bóng bầy lính đã thấp thoáng sau bụi tre la ngà đầu ngõ. Nằm dưới gầm giường của mạ, o bặm môi điếng lên vì sợ, mắt căng nhìn từng bước giày đinh của tên lính lê dương xoáy nghiến trên nền gạch. Quá quen thuộc với việc bố ráp hàng ngày, chỉ vài phú sau gã lính đã lôi o Ngâu xềnh xệch ra giữa nhà. Hắn giựt tung hàng nút áo trong tiếng cười man rợ. O Ngâu nghiến răng, cắn nước mắt, quẩy đạp bàn tay thô bạo của gã lính người Âu đang cơn thú vật. Hình ảnh người cha đứng trong lớp học với bầy trẻ nhỏ ê a tiếng Pháp chợt quẩy vụt qua trí nhớ của Ngâu gần như cùng một sát na với âm thanh sắc gọn vọt ra từ lồng ngực thanh tân làm gã lính lảo đảo đứng lên. “Ma lát ! Ma lát !”. Hắn kinh hoàng đứng nhìn vùng máu đỏ ối giữa thân người con gái trong giây lát, rồi lẩm bẩm câu chưởi thề, tiếc rẻ bỏ đi .
Ngâu bò quay trở vô gầm giường, nằm cắn răng mà khóc cho tới khi mạ lật đật từ chợ chạy về .
Mụ Cửu ôm con, kinh hoàng khóc ngất.
- Không răng mô mạ. Hắn chưa làm chi được con hết.
Bà mẹ lau nước mắt, nhìn Ngâu dò hỏi, rồi chợt hiểu ra khi con gái vói tay lấy cái ống nhổ trầu đang nằm lăn lóc ở chân giường. O Ngâu ôm mạ mắc cở .
- Con nằm trốn dưới giường mạ, biết đường mô hắn cũng tìm ra, con sợ quá đổ đại nước trầu lên ngườị Khi hắn kéo con ra, con liều la tiếng Tây với hắn, rứa mà hắn tởm, bỏ đị
Mụ Cửu lại ôm con, thăn thỉ khóc. Ngâu bấu lấy vai mạ, giọng o cũng nhão nước mắt.
- Con không chịu để cho hắn làm chi mô mạ ơị Hắn mà làm được chi, con cắn lưởi chết liền.
Bà mẹ đở con lên giường. Bà pha nước ấm lau rửa cho con từng phân vuông da thịt nỏn nường. Vết son con gái giữa vùng thân thể non hây hàm tiếụ Mụ Cửu vuốt tóc con gái, yên bụng nói đùa .
- Mạ mi ! O lo mà lấy dôn đi cho rồi .
Nhìn mạ thắp nhang khấn vái bên bàn thờ cha, Ngâu chợt thấy lòng bình tĩnh lạ thường. O bước ra đầu hiên nhà đứng nhìn trời chiều đang chuyển mưa, từng cụm mây trĩu hơi nước ngập ngừng baỵ Gió thổi ruồng qua rặng la ngà xao xác bầy lá tre khô rắc vàng phai xuống ngỏ. Ngâu tự nhũ đừng quên hứng nước mưa để sáng mai gội đầu lúc nàng với tay ngắt trái chanh bên bờ giếng .
(còn tiếp)
Kỳ 5
Một buổi chiều nhớ nhà, anh ra ngồi trên bệ đất sau đồn. Trời nóng đến nỗi mọi lá cây khô xoăn lạị Không khí hầm hập bủa khắp nơị Cơn gió lào len lỏi hun cháy mọi cành nhỏ và khiến lung linh mặt đất như ngọn lửa riu riu .
Mồ hôi chảy đầm đìa trên lưng áo anh, gây ngứa ngáy và vô cùng vật vã. Anh thở rất nặng nhọc, không khác gì con cá bị quăng lên bờ nằm ngáp ngáp. Nỗi bứt rứt làm cho anh mệt mỏị Lâu quá rồi, anh chưa một lần trở lại thành phố.
Anh chẳng mong gì về nơi đó, nhưng dù sao người lính xa nhà đôi khi vẫn thấy lòng nhen lên một hình ảnh của nơi đã sống từ bé đến lúc lớn khôn. Cái thành phố dửng dưng với mức độ chiến tranh vì mọi người còn đắm mình vào chuyện làm giàu, tranh chức.
Ngày còn đi học, đôi khi anh bắt gặp nỗi bàng hoàng của người dân khi đêm nghe tiếng đề pa của hỏa tiễn 122, 130 lỵ Tiếng đạn nghe u u xen giữa tiếng kinh cầu an lành của mọi tầng lớp dân chúng đô thành. Mọi người đều hồi hộp dõi theo dáng bay vút vút lùi lũi trong bóng tối để lắng trông một tiếng đoành sau rốt.
Những tràng đạn oan khiên đó nhắc nhở cho thành đô biết là chiến tranh có mặt cạnh bên. Thế nhưng các loạt đạn cũng chỉ xảy dăm thì mười họa để rồi đèn màu, tiếng nhạc, chất rượu, đồng tiền nhanh chóng xóa đi mọi đau khổ xảy ra .
Vũ trường vẫn rộn rã, phòng trà vẫn réo rắt tiếng ca, xe vẫn bon chen chạy, người vẫn đầu tư vào mua bán chức quyền. Ðôi khi người lính về lại nơi mình bỏ đi cảm thấy vô cùng choáng váng và xa lạ. Họ thấy mình lẻ loi với bộ áo trận hôi mùị Họ bước nặng nề dưới sức trì của giầy sô còn bùn đất bám quanh.
Anh đã định ở với nơi cưu mang mình đủ số ngày nghỉ phép. Vậy mà vội chán buồn vì sự thờ ơ lãnh đạm của phố xá đường đi nên anh bỏ rơi mà quay về đồn. Ðàn em anh hết sức lạ lẫm trước vẻ lầm lì của ông thầỵ Ai cũng len lét sợ anh nổi sùng bất tử. Thế nên, anh đã phá tan sự nặng nề bằng cách ra lịnh cho đàn em vào buôn mua rượu cần, mua thịt khô về để thầy trò cùng nhau ăn nhậu .
Anh cũng không quên nhắn đàn em mời cho được già làng và một vài dân buôn bản đến cho vuị Hồi đó, già làng đích thân đến, có cả Y Brôm, Y Se và các cô gái nữạ Già cho đánh cồng chiêng y như ngày hội lễ, đám người đi hệt đám rước của buôn.
Kinh, thượng vui bên nhau với rượu uống như trời trút nước, với những cái liếc mắt đưa tình của những lính và gái gặp nhaụ Những tiếng hát ồm ồm chẳng bài nào trọn bài nào tuy vậy cũng làm cho lòng người lính dịu lại và các cô gái bản khúc khích với nhau .
Người em này đang “ chiều nay không có em “ chưa hát xong thì anh kia đã tham gia “ màn đêm dần tàn, em đến sân ga đưa tiễn người trai tráng về ngàn “ nghe ồm ồm như chó cắn. Anh đã bốc choáng trên đầu nên gạt ngang : không hát bài buồn, dẹp, chỉ hát bài vui thôị Rồi anh bắt nhịp : em ơi, chiều nay một trăm phần trăm. Ðó là lời mời rượu của người lính.
Thế là ai nấy cùng nâng ly, vố đùi mà rống lên thoải máị Già làng và trai bản chẳng hiểu gì cũng nhóp nhép nhịp môi, chỉ các cô gái buôn là ngẩn tò te, bấm nhau, cười lích chích. Những đêm đó thực vô cùng rộn rịp. Thế rồi, sự yên bình không còn nữa, bản buôn rục rịch đã có người bỏ vào bưng, già làng bị chia tâm tư thành nửa này, nửa khác.
Y Brôm, Y Sê đã cách xa, các bà vợ của họ bỗng dưng không còn xem đồn anh là bạn. Những sự thậm thụt và che dấu đã xảy ra, những ánh mắt thù hằn đã hiện diện, tình nghĩa đã chia taỵ Già bị cấu xé vì bên này nên khác.
Chắc chắn là già không bỏ rơi gia đình người dân bản, nhưng đồng thời lại chẳng nỡ lơ là anh. Già luôn căn dặn anh về những ngày các bạn xưa lén lút về thăm nhà. Mỗi mùa trôi qua, già đều lưu ý anh về khí hậu khắc nghiệt của vùng đồi núi để anh hiểu mà giữ cuộc sống được điều hòa .
Mùa gió lào, già dặn : thằng kinh mày đừng để nắng nuốt nghẹ Nó thui tụi mày chết đó. Mày cũng giữ đừng để đồn bị đốt. Cỏ cây khô dễ bị bắt lửạ Coi chừng có người đốt rừng. Già không nói toẹt ra, song lờ mờ anh hiểu phải dè chừng bọn Y nhận lệnh đốt để gây hỗn loạn cho đồn.
Anh biết ơn già lắm. Nên mùa gió lào nào anh cũng dặn tới lui bọn đàn em. Anh nhắn nhủ họ đừng hút thuốc vứt bừa mà họa xảy rạ Rồi bị cười lên đầu vì tụi lính tự thui chúng vì quẹt diêm đốt thuốc liệng bậỵ Lần đi tuần ghé bản, anh còn nghe già lưu ý anh về thời tiết sau mùa gió lào, đó là mùa mưa cao nguyên bạo tàn dễ sợ.
Chiều nay gió lào lại về. Cái nắng đè nặng cơ hồ xé nứt lớp da người lính. Những giọt mồ hôi róc rách nóng bò lăn tăn như đám sâu đục khoét dưới áọ Mặt đất rung rung như khói bốc, như lưỡi lửạ Trời im không một ngọn gió. Lá héo quắt, nắng chập chờn khiêu vũ. Con suối trơ cạn nước bày lớp nền đỏ quạch như vết trầu nhaị Con đường mòn xải mình trong lặng lẽ .
Anh lính ba gai ngày nào đứng im nhìn anh không chớp. Tâm sự ông thày cũng là tâm sự của anh. Có điều anh không còn chập chờn mong đợi ngày trở lại gia đình như trước nữạ Anh thấy thương ông thày miệt mài vì đồng đội, vì trách nhiệm đến quên cả bản thân.
Mấy lần anh muốn ra ngồi cạnh ông thày nhưng lại sợ phá vỡ phút giây suy tư của cấp chỉ huy nên cứ lấm lét nửa ở nửa rạ Cái nóng cũng đổ ập xuống vò ngấu nghiến thân thể thằng em khiến hắn thở ì ạch hơn leo dốc.
(còn tiếp)
1. Mộng & Thật
Tôi mơ màng nửa mê, nửa tỉnh.
Cái mê tỉnh của một người còn say thuốc gây mệ Tôi chơi vơi trong cõi mộng và thật, hư hư ảo ảo .
Tiếng rên nho nhỏ của tôi đã giục một người đến gần. Một bàn tay nhẹ nhàng và êm ái đã vuốt tóc tôi với một ánh mắt say đắm, trên môi nở nụ cười trìu mến, nói :
- Em tỉnh rồi à ?
- Dạ.
- Em thấy khỏe chưả
- Dạ, em còn mệt và đau quá .
Lời người dỗ dành, sao như lời ru:
- Cố chịu đau chút thôi, rồi cơn đau sẽ hết, em sẽ sớm được về nhà .
- Dạ.
Cầm cánh tay tôi đặt ngay ngắn lên giường, người kéo chăn bông đắp tới tận ngực cho tôi xong, và với cử chỉ thật trìu mến thương yêu, người hôn lên trán tôi với lời dặn thật ngọt ngào:
- Em ngủ cho lại sức, anh ngồi ngoài phòng. Có gì cần, em cứ bấm chuông gọi các cô điều dưỡng nhắn lại, anh sẽ vào ngaỵ
- Dạ
- Em nghỉ, anh ra ngoài đâỵ
Anh quay lưng chưa kịp bước đi, tôi đã vội vói tay – bàn tay yếu ớt của kẻ đau bệnh – có cử chỉ muốn níu giữ anh lại .
- Gì vậy em ?
- Em...
- Kìa, sao em lại khóc? Không tốt đâu .
- Em đâu có khóc, tự dưng nước mắt từ đâu cứ chảy ra ...
- Em buồn hoài rồi lại khóc, sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của em.
- Em ... em ...
- Hứa với anh, em sẽ vui lên, không buồn, không khóc, anh lúc nào cũng thương yêu em thật nhiều .
- Anh thương yêu em thật nhiều hả anh? Thật vậy ... hả anh ?
- Thật, anh mãi mãi thương yêu em, dù em có bệnh tật thế nào .
- Em sẽ không còn như xưa .
- Em có là Hằng Nga hay Chung Vô Diệm, thì vẫn không thay đổi tình yêu của anh với em.
- Nhưng, em ... em sẽ ...
Anh vội vàng đưa tay nâng đầu tôi rồi nhẹ nhàng hôn vào môi tôi, ngăn chận những lời tôi sắp thốt ra . Tôi cố bá vào cổ anh, chỉ sợ anh tan biến đi :
- Anh ...
- Em ngoan, nếu không, anh sẽ buồn đấỵ
- Dạ.
- Anh ra phòng đợi đâỵ
Trước lúc đi ra ngoài, anh còn vuốt lại tóc và hôn vào trán tôị Sao êm ái và nhẹ nhàng quá .
Tôi nhắm nghiền đôi mắt, hai bàn tay vẫn còn nắm chặt và vẫn còn nằm trên ngực tôi, như muốn ôm giữ mãi những gì tôi đã có và sẽ mãi mãi còn, để tận hưởng cho hết cái cảm giác hạnh phúc tuyệt vời mà người thương mới vừa ban tặng.
- Ôi, hạnh phúc quá. Em xin cám ơn anh, anh thương.
Qua rồi cơn sợ hải, tôi thấy ấm lòng, khi người thương vẫn luôn có mặt trong lúc tôi một mình chóng chọi với cơn đau đầy nguy hiểm lẫn sợ hãi, như trước khi được gây mê để giải phẫu .
Tôi lại rên nho nhỏ vì sung sướng của một người đang nắm bắt hạnh phúc trong tay hay vì cái đau bất chợt lại đến.
.....
Một bàn tay lay nhẹ tôi .
- À, chị đã tỉnh.
Tôi lại gọi :
- Anh ơi …
- Không có ai đâu, tôi vừa đỡ tay chị lên gường đó.
- Dạ, bác sĩ…
- Không, tôi là điều dưỡng, bác sĩ sẽ đến ngay sau khi khám cho người kế bên xong.
- Ðây là đâu ?
- Ðây là phòng hồi sức, hay đúng hơn là phòng hậu phẫu, phòng săn sóc đặc biệt, không ai được vào đây ngoài bác sĩ trực và điều dưỡng.
- Vậy tôi …
- Chị đã qua cơn giải phẫu .
- Dạ, tôi …
- Chị đâu có người nhà đi cùng.
- Dạ.
- Bác sĩ đến thăm bệnh chị.
Lời vị nữ bác sĩ hỏi tôi :
- Sao, em thấy khỏe chưa ?
- Dạ, em còn đau quá, em hơi mệt.
- Vậy là tốt rồi, phải đau và có thể sẽ ra ít máu cả tuần, tùy theo sức đề kháng của mỗi cơ thể, chỉ sợ sau giải phẫu có biến chứng.
- Dạ, em cám ơn bác sĩ .
- Em nằm nghỉ .
Vị bác sĩ mỉm cười và bước đến giường bệnh nhân khác.
Một chị nằm giường kế bên, vói tay qua giường tôi nói :
- Chị không có người nhà theo, vậy chị có cần uống sữa, để tôi nhờ cô điều dưỡng nói người nhà tôi đưa sữa hộp vào chị uống.
- Dạ, thôi khỏị Em cám ơn chị.
Bấy nhiêu lời nói đó, tôi thấy mình thật đơn độc và cũng đau xót cho bản thân mình quá .
Qua những năm tháng dài, tôi cứ sống trong cảnh cô đơn, trống vắng không người thân kề cận, một mình ôm nỗi sầu triền miên, biết ngày nào tìm được một thâm tình nồng ấm trong cuộc đời!!!
Cho tới lúc vào bệnh viện giải phẫu thương tích có phần nguy hiểm, cũng không có được một người thân an ủi và kề cận chăm sóc.
Còn nỗi đau nào hơn để tôi thốt thành lời ?!
Phải chăng, suốt cuộc đời tôi rồi mãi mãi sẽ không có ngày nắng hồng ?!
Trên đây là những ngày đầu nhập viện (03102006) sau gần hai tháng bị tai nạn giao thông và tôi đã chữa trị bên ngoài ở phòng khám ngoài giờ của các bác sĩ có tên tuổi hiện đang làm việc trong các bệnh viện lớn trong thành phố, vậy mà tôi vẫn chưa khỏi bệnh, nên quyết định sau cùng của tôi cùng những lời khuyên của các chị bạn đồng nghiệp, tôi phải nhập viện giai đoạn đầu chữa trị .
.....
Những ngày kế tiếp .....
.....
10/01
Hằng năm, mỗi lần Tết đến, nhìn những đoàn người chen chúc, bồng bế con, gọi nhau tay bắt mặt mừng ở các bến xe đò lục tỉnh, người ta có cảm tưởng như đàn chim tung cánh tìm về tổ ấm, trở về nguồn. Có đi xa lâu cách mấy đi chăng nữa, người dân tỉnh vẫn nhớ về quê nhà. Ở đãy, họ có cái ‘mình’ trong đó, quen thuc, gần gũi, quyến luyến, thân thương. Có thể là lũy tre xanh, cây dầu cao đánh dấu, hàng đước sau vườn rễ bao quanh như chiếc nôm thưa to sợi, cái nhìn cởi mở của người hàng xóm, tiếng reo vang của đám trẻ con thấy khách lạ về quê ...
Không biết, không nhớ, quên luôn cả những câu nói vô tình đùa dai khinh miệt của dân thành chê ‘cù lần’ như ‘nhà quê lên tỉnh’, ’quê rít quê rang quê cả về làng ông cả cũng quê’. Họ chấp nhận lời khen chê như lớp bụi đường trên vai, mảnh đất bùn khô bám chặt áo quần, lớp phèn vàng như dấu ấn cuc đời chất phác, đơn sơ, thiên hạ sự.
Thật vậy, người dân thành đâu có môi trường đó mà hiểu, cảm thông được cái tính, cái tình quê sâu đậm, thành thật biết dường nào! Quanh họ, bạn bè láng giềng thường là dân ‘tứ xứ,’ không cùng ‘bản sở’, ít biết gốc gác. Họ đến rồi đi như khách qua đường bàng quan, giữ thế .
Ngược lại, người dân quê biết rõ gốc tích họ hàng, thành phần xã hị Họ gặp nhau qua hi hè quan hôn tang tế, đám cúng đình cúng miễu, xem hát coi phim, trên đường đi hay trốn học, bắt cá hôi sau buổi tát đìa, gánh nước ao làng.
Có những buổi hẹn hò sau ngôi miếu cổ, bên gốc đa, bồ đề cổ thụ dưới bầu trời xanh nắng gắt không mây, giữa những cọc trầu vàng, trên liếp cải tươi lá còn đọng nước. Chưa kể đến những cuc gặp gỡ ngẫu nhiên tình cờ theo mẹ gánh rau cà ra chợ bán, giành mối thi tài đảm đương, giỏi dắng.
Làm sao quên những buổi hái trái cây ‘vần công’, mồ hôi nhễ nhại vẫn không ngại đùa phá trêu nhau, giả b tỉnh bơ pháo kích, rượt la ‘ỏm tỏi’, đấm nhau thùm thụp mt cách hồn nhiên, không hậu ý. Người dân quê là thế đãy, mc mạc đôn hậu, khiêm tốn thật thà, ít so đo đòi hỏi .
Nhìn họ tiếp khách lạ hay đón người thân từ xa về ngày Tết hay giỗ chạp, mới nhận chân tính ‘thảo lảo’ và hiếu khách rng rãị Không tị hiềm nhỏ nhen, họ còn hãnh diện cho những ai dám rời quê là can đảm, chịu dấn thân, khôn ngoan, sang cả vì tiếp xúc được ánh sáng văn minh, ‘ đi mt đàng học mt sàng khôn’ .
Biết người biết ta, tự lực cánh sinh, ở hiền gặp lành, tôn ti trật tự, giữ tập tục truyền thống, nghĩ sao nói vậy, không trên đi dưới đạp, như thẩm thấu vào máu vô tim. Họ tin ‘có Trời mà cũng có ta’ và nhất là ở bàn tay, khối óc của mình. Họ luôn tâm niệm cảnh giác đề phòng đừng ham trèo cao té nặng, đèo bồng vì :
‘Con vua thì lại làm vua,’
Con sãi ở chùa vẫn quét lá đa’.
Năng lực của họ thường tập trung vào công việc thể xác hơn cho tâm trí bớt căng thẳng, không còn thì giờ để mơ mng viển vông. Nói thế không phải họ thiếu óc tưởng tượng, thông minh, suy xét. Họ có đường hướng rõ rệt, ít nhảy rào ra khõi mối giềng đạo lý luân thường của cha ông.
Nhớ những điệu hò câu hát trên đồng sâu hay sông vắng của cô cậu gặt cấy hay các cô lái đò buôn bán trên sông ngày trước, những câu đối đáp ăn miếng trả miếng giữa thanh niên nam nữ gặp nhau trên đường làng hay qua thuyền đò sang sông cùng chuyến, ai dám bảo nhà quê là ‘phèn’, dốt, khổ?
Hơn thế nữa, họ thích sống quây quần đoàn kết tương trợ, nương nhau, chín bỏ làm mườị Thoải mái, tự do hít khí trời lồng lng tinh khiét, không mặc cảm ngửa mặt nhìn cái không cùng, đầu đi trời chân đạp đất không nơm nớp, phập phồng lo âu cái ‘già sồng sc’, cái chết chẳng từ ai .
Do đó, lướt qua lịch sử thế giới, ta thấy những cuc cách mạng, nổi dậy chống cường hào ác bá xâm lăng thường do lớp người áo vải chân lấm tay bùn. Còn ngược lại tranh bá đồ vương, quyền cao chức trọng là thuc phạm vi của giới vọng tc trí thức giàu có cao sang:
‘’ Ðã mang tiếng ở trong trời đất,
Phải có danh gì với núi sông’’
Ngày xưa, nhìn b vó bề ngoài của bác nhà quê ra tỉnh, đầu ‘búi tó’ chít khăn đống hay khăn đỏ, cấp dù cán ngoéo thay ba ton,
các bà ‘củ nừng’ bới đầu bỏ vòng bánh lái, đi khăn, che dù mang dép theo sau, người dân thành đoán tỏng tòng tong là dân miệt vườn, miệt rẫy, khỉ ho cò gáy, gà ăn đá cá ăn muối, vùng ‘cá gô nhảy gồ gồ trong gổ’...
Ðiểm hay ở đây họ vẫn thung dung dửng dưng nhận cái quê ‘mt đống’, ‘cả cục’ của mình không chấp nê, thật sự chưa thấy thì nhìn, chưa biết thì học, ai cười ai ngạo thì cứ ‘ nhe răng ra’ vì dân ta ‘Gì cũng cười’ được hết.
Nghĩ thế mới thấy chính người dân quê mới tĩnh, chả bù có bao người thành thị mà quệ Quê vì không biết ‘nhân vô thập toàn’, nông cạn, hợm mình, cao ngạo, nhìn đêm tối bằng kính màu đen. Người ở thành thường tự hào về gốc thành của mình như dòng ‘De’(đờ) ở Pháp, hoàng tc Vĩnh, Bửu, Tôn thất, Tôn nữ, mà quên rằng tổ tiên mình cũng phát xuất từ gốc nông dân.
Cây có ci, nước có nguồn như sông Cửu long phát nguyên từ Tây Tạng giá băng. Người dân quê phải tĩnh vì luôn luôn đương đầu với bao thử thách, khôn ngoan mưu lược biết tương kế tựu kế lúc nào tiến thối, phản công, xuống tấn hay ‘tẩu đào vi thượng sách’...
Ngày xưa vì giao thông khó khăn, chính sách chia để trị của thực dân Pháp, Việt nam tưởng chừng như gồm ba xứ nhỏ Bắc Trung Nam. Ví dụ buồn cười, mt cô gái Nam đi xem bói, ông thầy quả quyết:’ Cô có chồng ngoại quốc’. Ðể giải thích rõ hơn, ông không đắn đo: ‘Bắc hay Trung đó’. Dần dần, b mặt xã hi thay đổi, bớt dị biệt, hòa đồng hơn. Bao khúc quanh lịch sử lung lay thành kiến cũ. Dân thành tỉnh pha trn dần như cây tháp cành hay mọc rễ ở vùng đất khác.
Nghĩ cho cùng, không có quê làm sao có tỉnh có thành. Họ như điểm tựa ci nguồn sẵn sàng hy sinh cho cây tông chi giòng giống phát huy sinh sôi nẩy nở. Họ là lũy tre làng ghi dấu xóm thôn, chiếc ao làng chứng kiến bao thanh niên thiếu nử đua nhau gánh nước, cây đa cổ thụ rễ to như giây thừng cho bóng mát hẹn hò, ông từ già giữ nhà thờ tổ, bà ngoại già ngoáy trầu ‘lì xì’ con cháu vây quanh chúc thọ ngay Tết, hay ông ni đầu bạc da nhăn, nhâm nhi chun rượu, cười hả hê trong những ngày lễ giỗ cưới xin. Họ là những anh hùng vô vụ lợi chỉ biết
‘Trông trời trông đất trông mây’
’Trời yên bể lặng mới yên tấm lòng’.
Loài chim kiểng Linda có dáng dấp y như chim két, mỏ đỏ toàn thân màu xanh lá cây, pha lẫn màu vàng anh rất đẹp – Chiều chiều nhìn ra cánh đồng nắng tắt, từng đợt những cánh chim màu sắc rực rỡ bay lượn khắp bầu trời, người nghệ sĩ cảm khái câu “ cá chậu chim lồng”và tự ngẫm những con chim này quả thật là sung sướng, tự do tung tăng giữa cánh đồng bao la tươi đẹp. Trong lúc con người to lớn vĩ đại, có tim óc khôn ngoan , lý trí đủ đầy lại bị tù đày từng loạt như những tội đồ chiến tranh.
Nắng đã tắt tự bao giờ, chim mẹ đưa các con về tổ, bầu trời thanh tịnh một màu đen thẩm, người nghệ sĩ thả hồn về một giấc mơ xưa, chàng nhớ đến chuyện một nàng chim Linda bạc phận chàng nuôi và cũng chính chàng vô tình trong một phút giây để cuộc đời nàng chim nhỏ nhắn kia phải chấp nhận cay đắng cho cuộc đời nàng trong cảnh cá chậu chim lồng …
Tiếng chim hót mừng rỡ mỗi khi thấy chàng về nhà làm ấp áp con tim người nghệ sĩ, chàng yêu thương tất cả những sinh vật trên thế gian này, người yêu của chàng cũng giống chàng, yêu thương sinh vật như yêu chính bản thân mình, trong nhà nàng nào chó, mèo, chim đủ loại, nàng nâng niu chìu chuộng săn sóc chúng như những đứa con yêu quý của nàng… Trước khi đi ngủ nàng đến ôm hôn chúng nồng nàn, vuốt ve âu yếm “ các con ngủ cho ngoan nhé, mẹ cũng phải đi ngủ đây để sáng còn dậy sớm đi làm, chiều về với các con yêu của mẹ……”
Nàng là một phụ nữ đẹp, trí thức – Chàng và nàng quen nhau qua một dịp tình cờ, chàng nhận việc tại một cơ quan xã hội, nàng là một nữ nhân viên khả ái của cơ quan. Hai người gặp mặt nhau lần đầu là như đã có áp lực vô hình thúc đẩy và họ quen nhaụ Chàng đúng là người nghệ sĩ, yêu đàn, yêu nhạc … Trong một lần tổ chức party của sở làm, nàng đã mê giọng ca và dáng điệu của chàng khi chàng trình diễn. Chàng là mẫu người đàn ông đẹp trai, thông minh, trí thức lại nghệ sĩ tính nên chàng đã trở thành người đàn ông nổi bật trước đám đông cũng như trước mắt những người đẹp bu quanh chàng.
Nhưng người nghệ sĩ có trái tim rất tình cảm, rất tự nguyện. Chàng chỉ yêu nàng, mẹ của các nàng chim, dù nàng lớn hơn chàng 2 tuổi… Hàng ngày hàng tuần họ vẫn gặp nhau, yêu nhau chân thành – Hoàn cảnh nàng có nhiều nghiệt ngã, lấy chồng từ năm 18 tuổi, lúc đó nàng đẹp lắm, chồng nàng cũng trí thức và bảnh trai – Họ có với nhau một đứa con gái cũng xinh đẹp vô cùng. Nhưng chuyện tình ngắn ngủi, sau biến cố 75 thì mọi việc như định mệnh an bài, chàng đưa nàng vượt biển, qua bao sóng gió hiểm nguy đầu óc chàng bị ảnh hưởng nặng, bắt đầu từ đó chàng sống lặng lẽ như một bức tượng câm trong gia đình. Chàng không màng đến nàng nữa, chỉ thỉnh thoảng chăm sóc đứa con gái mỹ miều mà về sau cô bé đó đi thi hoa hậu chiếm giải nhất của một thành phố lớn tại vùng Vịnh.
Ngày tháng trôi qua, nàng sống âm thầm trong tủi thân cực độ, cho đến một ngày gặp người nghệ sĩ kia, yêu chàng tha thiết như chưa từng biết yêu đương – Họ yêu nhau chân thành nhưng mỗi người một hoàn cảnh éo le, nàng trên thực tế là người đàn bà co ù chồng tuy hơn 10 năm không chăn gối, chàng có vợ con tại Việt Nam và đang làm hồ sơ bão lãnh qua Mỹ – Hai người gần gủi yêu thương chăm sóc cho nhau được 8 năm thì vợ con chàng đến Mỹ – Nàng đau khổ tột cùng vì con tim đã dâng hết cho chàng từ độ biết yêu thương, nhiều đêm nàng không ngủ, bên chăn gối cô đơn nàng đã khóc thật nhiều, âm thầm kéo lê cuộc sống lạnh lùng trong căn nhà sang trọng. Thời gian trôi qua trong đau khổ đã làm nhan sắc nàng tiều tụy, héo úa… Nàng biết mình không còn trẻ nữa… Rồi một hôm nàng không sao chợp mắt, chứng đau đầu từ đâu đưa đến, nàng hoa cả hai mắt, mọi vật trước mắt nàng quay cuồng điên loạn. Nàng thầm nghĩ có lẽ vì quá suy nghĩ và khổ đau mà đầu óc nàng căng thẳng ? hay là bị lên máu ? Nhưng không mỗi ngày mỗi đau nhiều hơn, nàng đã phải xin nghỉ việc ngắn hạn và nằm vùi trong phòng riêng với những ngày buồn, lệ đẫm ướt gối chăn …
Chàng nghe tin nàng đau, tuy vợ con đã xum họp, chàng vẫn không quên nàng. Trong trái tim người nghệ sĩ vẫn dành một khoảng rộng cho riêng nàng, chàng đã nhận được bao nhiêu sự lo lắng chăm sóc cho chàng từ miếng ăn giấc ngủ, nàng đã là của chàng từ gần 10 năm qua – Bây giờ hoàn cảnh nghiệt ngã, nàng lại bệnh nặng, chàng đã tìm đến thăm nàng vào một chiều nhạt nắng …
Tiếng hót reo vui của những nàng chim khi chàng trở lại với căn nhà nàng, hai con chó kiểng tung bổ vào người chàng sủa lên những tiếng chào mừng rỡ, hai cô mèo thì nũng nịu chen vào lòng chàng nằm thiu thiu ngủ, chàng cảm động sụt sùị Mấy tháng rồi từ khi vợ con qua Mỹ chàng và nàng đã hứa không gặp nhau để bảo toàn hạnh phúc cho chàng tuy trong tim hai người cùng đau đớn !
Nàng nằm đó với nước mắt chan hòa, một tháng đau đầu tột độ đã khiến nàng mất ăn mất ngủ, chàng ngồi xuống ôm lấy nàng an ủi nhưng rồi cả hai cùng khóc, những giọt nước mắt đau thương mừng tủi quyện vào nhau như sương khói tao phùng, biết có ngày còn gặp nhau nữa không ? Nàng nức nở nói lời từ biệt vì Bác Sĩ đã cho nàng biết về căn bệnh ngặt nghèo kia, “ Bứu trong não”, một cái bứu to bằng quả trứng gà nằm trong óc nàng… Ðể cũng chết mà mổ thì hy vọng sống sót chỉ 20%, nàng ngậm ngùi nghẹn đắng không thốt nên lời khi biết ra căn bệnh của mình. Tương lai, sự nghiệp, hạnh phúc đã vô tình với nàng, gần 10 năm yêu nhau giờ chỉ còn là ảo tưởng, nhiều khi nhớ chàng nàng chỉ còn cách gọi phone tay hỏi thăm chàng vài câu rồi nghẹn ngào tắt phonẹ Nàng đã chấp nhận sống trong tình trạng có chồng cũng như không, nhưng nàng cũng không thể ly dị vì người chống rất tốt, không có lỗi lầm gì với nàng, chỉ mỗi một lỗi lầm rất lớn là ông ta đã quên mất sự hiện diện của nàng trong cuộc sống của ông ta ! Một căn bệnh lạ kỳ ở một người đàn ông đứng tuổi nên nàng chấp nhận cuộc sống âm thầm như chiếc bóng mờ bên vách đá lạnh băng …
Ngày định mệnh đã đến, nàng được đưa lên bàn mổ bệnh viện Stanfort, chàng đưa nàng đi mổ vì ông chồng nàng đã quên nàng từ 15 năm qua, ông chỉ lầm lì làm việc của ông không biết gì đến nàng ! Sau 7 tiếng đồng hồ nàng tỉnh lại, chàng vẫn ngồi đó cầu nguyện cho nàng … Thế là nàng vẫn sống, chàng chạy vội đến bên giường bệnh hôn lên đôi mắt nàng, chàng ngẩn ngơ giây phút, mắt nàng đã bị giựt lệch hẵn một bên, cả miệng nàng cũng thế ! Khuôn mặt nàng đã hoàn toàn đổi khác, nàng không chết sau cuộc giải phẩu gớm ghê này nhưng hậu quả cho nàng cũng quá tang thương ! Gương mặt xinh đẹp không còn nữa, trái tim chàng nghe như rướm máu, người nghệ sĩ lại dòng lệ rơi dài trên má, chàng rất tình cảm như dòng máu nghệ sĩ của chàng từ bao nhiêu năm tháng chẳng đổi thay, chàng vẫn thế, mỗi khi buồn, khi vui hay khi xúc cảm chàng thường hay để giọt lệ chia xẻ cùng chàng.
Nàng xuất viện ra về với gương mặt hoàn toàn khác lạ, nét xinh tươi không còn nữa, tuy thế chàng vẫn thương yêu, thỉnh thoảng vẫn đến thăm nàng, an ủi khích lệ nàng cố gắng vượt qua khổ đau, rồi thời gian sẽ trả lại nhan sắc cho nàng. Chàng tin như thế vì nàng là hiện thân của nhân từ, của bác ái không lẽ trời cao chẳng xót thương ?
Ngày tháng trôi qua, cây phù dung đã mấy mùa thay lá thì mái tóc nàng cũng lấm tấm điểm sương, chàng thì vẫn trẻ vẫn hào hoa và vẫn mến thương nàng mặc dù thỉnh thoảng mới gặp nhaụ Một hôm chàng khẻ bảo với nàng chàng sẽ phải ly dị với vợ, cuộc sống không hòa hợp từ mấy năm qua đã đến lúc chín mùi phải giải quyết thôi – Thế là chàng trở thành độc thân, nàng mừng không thể tưởng… Nhưng lại một ngày kia chàng thỏ thẻ những câu làm nàng tan nát cõi lòng “ Anh phải lấy vợ thôi, chả lẽ anh sống như thế này hoài, em thì có chồng tuy thực tế không chung sống gối chăn, nhưng còn dư luận, còn mọi việc phải bảo tồn từ tài sản đến con gái em, em tính thế nào ?” Nàng chỉ biết khóc “ Em không thể làm gì được khi ông ta và em còn những ràng buộc về nhà cửa, tài sản và vì đứa con gái, em phải bảo tồn và còn dư luận nữa, nhưng em không muốn mất anh, em không muốn anh lấy vợ…”
Chàng thấy thương nàng nên chấp nhận sống cô đơn thêm 3 năm nữa … Một dịp chàng về Việt Nam chơi, bao nhiêu cô gái bám theo chàng sát nút, toàn độ tuổi con gái chàng, chàng ngẫm nghĩ trong lòng “ không thể được, không thể được” Rồi chàng lặng lẽ mang tình yêu trả lại cho nàng như những ngày yêu nhau cũ, chàng thương nàng trong số phận không may nên không nỡ bỏ nàng. Nàng thì xem chàng như hơi thở hàng ngày phải thở, chàng là chiếc phao kéo nàng ra khỏi lao đao hận tủi !
Cho đến một ngày chàng đi VN liên tục một năm hai lần và chàng thú thật đã có người yêu bên Việt Nam. Nàng buồn bã đến quên ăn bỏ ngủ, gương mặt nàng theo thời gian cũng bớt kỳ dị, cũng gần trở lại như xưa, nàng chỉ biết lặng câm chịu đựng vì không thể vì chàng mà phá nát cái tổ hạnh phúc trá hình kia, hơn nữa nàng bị mặc cảm mình già hơn chàng, chàng lại hào hoa, nhiều nàng ưa thích, biết đâu lấy chàng sau này mình sẽ khổ gấp vạn lần bây giờ ? Nàng cười khổ đau và chấp nhận cho chàng về VN lấy vợ.
Một tiệc nhỏ của chàng cùng cô gái bên VN đã làm tim nàng rướm máu, nàng như điên cuồng rối loạn cả não cân, nàng tức tối, nàng hận chàng, nhưng sự thật đã rõ ràng ! Nàng tự hứa với lòng không gặp chàng nữa, nhưng hằng đêm vẫn thao thức ngập lòng, hình bóng chàng cứ lởn vởn quanh đầu, dáng dấp chàng cứ như chiếc bóng tựa kề, cuộc đời nàng bạc phước quá, nàng trách trời trách đất, trách định mệnh khéo cơ cầu cho thân phận không may của nàng !
Từ khi chàng quyết định lập gia đình với cô gái thua chàng 15 tuổi, như vậy đã là quá trẻ đối với chàng, năm nay chàng đã 50 rồi còn gì, cuộc đời truân chuyên đến bây giờ vẫn chưa cho chàng tìm ra một hạnh phúc thật sự, một đối tượng tuyệt vời – Cô gái cũng bình thường về nhan sắc nhưng tính tình có vẻ hiền và không lợi dụng chàng điều gì cả, cỡ chàng dư sức lấy con nhà thượng lưu giàu có, trẻ đẹp bên VN – Thiên hạ thường bảo chàng như thế, chàng chỉ cười trả lời” Tôi chỉ cần người biết thương tôi, không cần trẻ, không cần đẹp, không cần giàu, nàng 35 tuổi đối với tôi là quá trẻ rồi …”
Chàng về sống chung với chị gái và đứa cháu sau khi xin hưu trí non, chàng làm trên 20 năm cho chính phủ, cơ quan chàng có nhiều lợi điểm được thưởng thường xuyên nên ưu tiên cho người tự nguyện hưu trí và được retire sớm hơn hạn tuổi – Chàng xin nghỉ hưu trí non vì cũng quá mệt mỏi với hơn 20 năm làm việc. Ai cũng tiếc cho chàng vì với số lương 35$ một giờ tìm đâu ra trong khi chế độ thất nghiệp mỗi ngày một trầm trọng tại một đất nước có tiếng giàu mạnh bậc nhất hoàn cầu !
Trong căn phòng chàng lặng lẽ ngồi trên chiếc laptop hàng mấy giờ liền, hàng ngày đi đến thư viện đọc sách và chàng lại thấy nhớ tiếng chim hót ở nhà nàng… Thấy nhớ nàng, chàng đi mua một cặp chim trống mái Linda về nuôi, và cũng chính nàng mang đến những thức ăn và cả lồng chim cho chàng, tình cảm hai người vẫn không thể tách rời khi chàng trở lại Hoa Kỳ.
Mùa Thu đã trở về trên ngàn cây cỏ, những chiếc lá đổi màu khác nào cuộc đời người nghệ sĩ, chàng không biết tương lai chàng sẽ ra sao, thắm thoát đã bao mùa lá rụng, sự nghiệp bỏ dỡ, nhìn cuộc đời qua đôi mắt dị biệt nên chàng đã thấm buồn với những tháng ngày trống rỗng vô vị… phải chi chàng cứ làm việc như cũ sẽ không có những thời gian quá nhàn rỗi suy nghĩ vu vơ, muốn đi chơi xa thì lấy vacation mà đi ai cấm cản. Niềm vui của chàng lúc bày là thỉnh thoảng người yêu đến thăm và hàng ngày chàng chăm sóc hai con chim Linda nhỏ bé nên cũng cảm thấy có thích thú và ấm lòng khi chúng thấy chàng về là hót líu lo – Một đêm nọ nàng Linda chuyển bụng tặng cho chàng chồng một cái trứng tí hon thật dễ thương màu trắng nhạt, mỗi ngày hai vợ chồng nàng chim tíu tít chăm nom cái trứng con, tha những giấy vụn, rơm khô trong chuồng quây tròn trong cái ổ nhỏ cho cái trứng, vợ chồng thay phiên nhau vào ấp trứng, đêm đến ngày qua chúng reo vui hồ hởi như sắp được làm cha làm mẹ … niềm vui của cặp chim đã lây lan qua người, chàng nghệ sĩ cũng vui lây với chúng, ngày nào chàng cũng không quên ngắm nhìn vuốt ve cái trứng con, chỉ có chàng sờ vào trứng thì chim cha chim mẹ để yên, chứ người khác sờ vào là chúng nhảy phóc tới mổ liền vào tay đến chảy máu …
Chàng quá vui quên đóng cửa chuồng chim khi đùa với trứng, thế là chàng chim trống vuột ra ngoài bay mất. Chàng và người trong nhà đã đi tìm suốt ba ngày liền khắp mọi hẻm hóc cũng không gặp. Trời mùa thu gió lộng, chim trống kiểng thì nhỏ xíu chắc đã phơi thây cho loài chim qụa, chim lớn bay qua hoặc đã chết vì lạnh vì gió bấc ngoài trời ! Chàng nghệ sĩ hối hận quá và buồn suốt mấy tuần liền, sợ nàng chim mái chết vì đang ấp con và buồn bã mà lìa xa cõi tạm, chàng đi mua về một cặp chim trống mái, họ không bán một con nên buộc lòng chàng mua một cặp – Ðể chung một chuồng, đêm đầu tiên nghe im lặng, qua hôm sau nàng Linda tức giận tràn hông trước cảnh tình trước mắt, cặp chim kia cứ ôm sát vào nhau sáng tối, phần mình cô đơn ôm cái trứng lại sợ chúng giết hại đến con, nàng nghĩ phải bảo vệ và phải cho chúng biết tay “ Rừng nào cọp nấy, ma cũ ăn hiếp ma mới” nàng vội thi hành ngay vì phải chọn ngay thời điểm ban đầu như con dâu mới về nhà chồng phải dằn mặt ngay mới được – Thế là nàng ta tru tréo chửi mắng rồi tung chưởng liên hồi, nàng ta đánh đã rồi chửi không để có thời gian trống cho cặp chim kia trả đủa – Cặp chim kia lạ nhà lạ chỗ chịu trận đến sứt mỏ, rơi lông bay tràn lan trong chuồng – Nàng Linda mãi lo tranh đấu cho thân phận mình mà quên mất cái trứng tội tình kia, quên mất cả khổ đau vì thằng chồng bạc nghĩa bỏ ra đi không trở lại, nàng trở nên hung dữ lạ thường, những tiếng hót reo vui không còn nữa mỗi khi thấy chàng nghệ sĩ về nhà mà thay vào bằng những tiếng hét cọc cằn như đâm vào tai chàng tới tấp – Chàng giật mình nhìn vào chuồng chim, cặp chim kia máu chảy quanh mặt, cánh bị sứt lông từng mảng đang ôm cứng nhau nép sát vào góc chuồng run rẩy – Nàng Linda nhìn chàng trân trân ra vẻ tức giận, chàng nghệ sĩ vội vàng tìm mưu kế thoát ly cho cả bạ Thế là hôm sau người yêu của chàng tức tốc mang đến cho chàng một chuồng chim đã cũ khác nhỏ hơn, chỉ bằng phân nửa chuồng chim hiện tại – Thế là thân phận Linda đi vào ngỏ hẹp, nàng bị đưa sang trại giam bé nhỏ … Buồn cho thân phận nàng chẳng ngó ngàng đến cái trứng phôi thai chưa nở, bây giờ thì nàng chẳng còn cắn mổ hay hung dữ với ai được nữa…nàng cô đơn tột độ, trong lòng mang nỗi hận tình người chồng bạc bẽo bỏ nàng theo con khác ! Nàng Linda bé nhỏ ngây thơ xinh xắn của những ngày xuân xanh không còn nữa, hận chồng hận đời nàng quay lại tìm an ủi vào cái trứng là đứa con tương lai duy nhất của cuộc đời nàng mà nàng đã bỏ quên bao ngày qua ! Ôi thôi ! trứng đã ung đã chết lạnh vì hơn 10 ngày qua nàng Linda bỏ phế – Linda khóc gào thảm thiết, ai hiểu được tiếng nàng ngoài cặp chim đắc thắng kia đang cười khúc khích bên nhau hạnh phúc, ai hiểu được nỗi đau tận cùng của Linda : Mất chồng, mất chuồng bây giờ mất cả đứa con yêu quý! Nỗi đau này đã thấu đến con người qua bao ngày than khóc, người yêu của chàng nghệ sĩ mang đến cho Linda một cái chuồng lớn và mới tinh để an ủi phần nào nàng chim bạc phận – Từ đó Linda bớt buồn và quên hẵn chàng chim bất nghĩa và tâm niệm trong lòng “ thà người phụ ta chứ ta không phụ người”, rồi nàng lại khóc rấm rức “ chàng ơi, có phải vì phút giây nông nỗi, ham vui chàng bỏ em đi, bây giờ chàng hối hận muốn quay về … hay chàng đã ra người thiên cổ với lũ sói lang đầy ắp bên ngoài” Linda im lặng hồi tưởng lại chuỗi ngày hạnh phúc bên nhau mà tiếc nhớ, mà khổ đau dồn dập ! Nàng tưởng niệm mối tình đã cất cánh xa bay, tưởng niệm đứa con chưa thành hình đã mất, nàng nguyện sống cô đơn suốt cuộc đời còn lại trong chiếc lồng rộng rãi mới tinh kia vì nàng biết thân phận cá chậu chim lồng, mong gì hơn được chàng nghệ sĩ đừng ham vui đi chơi xa bỏ đói, bỏ khát nàng mà thôi …
Ra trường, Loan không đi nhận nhiệm sở, bỏ tất cả, theo chị Hạnh, nguời chị bà con, dẫn dắt chạy thuốc tâỵ Bản chất chân thật và tin người đã giúp Loan rất nhiều trong sự buôn bán hàng chạy nàỵ Môi trường chạy hàng thuốc tây, đa số là các chị có chồng đi cải tạo, các chị có chút học thức, ngày xưa quen được chiều chuộng, nay phải bung ra va chạm với đờị Vì không phải là dân buôn bán chuyên nghiệp, còn nhạy cảm với những lời dối đầu cắt đuôi cho nên lòng tin giữa người và người là mấu chốt quan trọng nhất đối với các chị để thành công trong đường làm ăn nàỵ
Loan thật lòng với mọi ngườị Cô gái, sau bốn năm Sài Gòn mất tên trên bản đồ, vẫn giữ được phong lối Sài Gòn từ cách chưng diện, giao tiếp. Bao giờ cũng quần pat nhung, quần jeans, áo thun một màu giản dị, bên hông đeo túi vải xanh hay da nâu sờn màu, giầy sandal, giầy batạ Quần đen, áo bà ba, quần ống voi, áo ca rô, dép mủ... không bao giờ thấy Loan dùng đến như những cô gái cùng thời muốn hòa đồng với cảnh sống sau ngày miền Nam mất. Chính vì thế mà nhiều người cảm thấy ở Loan hình ảnh Sài Gòn ẩn hiện, một cảm giác tin tưởng. Vì một điều lạ là môi trường buôn bán thuốc tây này không hề có giọng nặng nề Nghệ An, Hà Tỉnh 75, hay choi chói "bắc 75" xen vàọ Làm sao sống nổi với những chị đang chắt chiu từng đồng để nuôi chồng, nuôi em, nuôi anh, đang học tập ở những trại cải tạo mịt mù; làm sao sống nổi với những thành kiến "chuyện vui 75" mà các chị dùng để chế nhạo, như là một cách tự an ủi nổi niềm thất bại của người dân miền Nam. Người miền Nam, có nghĩa là người Việt Nam từ vĩ tuyến thứ 17 trở vào, tin tưởng nhau hơn. Tư tưởng đó, thành kiến đó, ít ai nói ra nhưng ai cũng để dạ .
Hàng ngày, buổi sáng Loan đạp xe đạp từ Thủ Ðức, 12 km, xuống Sài Gòn đến nơi tập trung trao đổi hàng hóa, chạy hàng cho khách mua từ tỉnh lên, cho bạn hàng với nhaụ Khoảng đường Trương Công Ðịnh, Lê Thánh Tôn, Lý Tự Trọng... là nơi chạy hàng của giới mua bán thuốc tâỵ Có khi hàng mua đi bán lại trong ngày, có khi hàng tích trử chờ thời cơ, chờ đúng giá, chờ đúng người muạ Thuốc tây do thân nhân từ nước ngoài gởi về, do nhóm người buôn lậu vượt biên giới, do cán bộ ăn cắp từ bệnh viện, từ các tổ chức cứu trợ... tung ra thị trường chợ đen vì nhà nước quản lý mọi mặt hàng thuốc men. Con thường dân làm sao xin được giấy giới thiệu mua thuốc, ra chợ đen, món nào cũng có. Vấn đề tối trọng là phải tin tưởng nhau, vì thuốc men không phải như món ăn chơị Chỉ cần lầm thuốc giả là có thể làm hại mạng ngườị Loan và người chị họ có một nơi cất dấu những hàng đáng giá, nhà người quen trong con hẽm Trương Công Ðịnh vì sợ công an chợp được là mất vốn. Giỏ chia làm hai lớp, lớp dưới là một vài loại thuốc viên nhỏ đắt tiền, phía trên là thuốc bổ, thuốc cảm thông thường.
***
Ba Má bán căn nhà ở Nguyễn Trãi, mua một khu vườn nhỏ ở Thủ Ðức, còn bao nhiêu cho Loan là chị cả trong gia đình làm vốn buôn bán. Mất vốn là cả nhà khốn khổ. Chiếc xe đạp là cứu cánh chạy hàng, đôi lúc phải chạy ra tuốt chợ Thị Nghè, Tân Ðịnh, Tân Bình, Hòa Bình...để tìm hàng. Có ngày nhàn hạ, chị em rủ nhau ăn hàng, tán dóc. Có ngày chạy tất bật, chạy tất bật có nghĩa là ngày huy hoàng. Chiều, đạp xe về Thủ Ðức, 12 km. Mệt nhoài người, tắm giặt, ăn uống xong, loay hoay với ba má và ba đứa em còn đang đi học, ngủ một giấc tới sáng.
Cứ thế ngày này qua ngày kia, quên cả tuổi trẻ. Sau ba năm Loan trả được lại vốn đã mượn của Ba Má, bữa cơm gia đình mới dám có miếng thịt miếng cá tươi, dành dụm cho được thằng em trai trốn nghĩa vụ vượt biên, hiện đang ở trại tị nạn, chờ đi định cự Môi trường vượt biên lạ lắm. Khi đã đưa được một người trong gia đình đi vượt biên thành công là uy tín vững vàng, biết bao người đến hỏi tìm mối đị Lúc đầu Loan dự trù đưa các em ra đi từ từ rồi tới phiên mình. Cứ mỗi lần giới thiệu ba người khách cho tổ chức vượt biên nào đó thì Loan được đưa kèm theo một người của mình. Lần này, Loan đã chuẩn bị chuyến đi tới cho cả ba chị em mà chỉ tốn có ba cây vì Loan dẫn dắt thêm năm người .
Từ hai tháng nay, Ba Má không cho Loan đạp xe lên xuống Sài Gòn nữa, đường xa nguy hiểm. Thân con gái một mình, mang theo thuốc men, tiền bạc, đi về giờ giấc tương đối nhất định, dễ là con mồi cho tụi cướp dọc đường xa lộ Sài Gòn ngày càng tung hoành. Loan đón xe đò Thủ Ðức - Lê Hồng Phong mỗi ngày từ đó. Tốn tiền xe đò vừa cho cái xe đạp để trên mui, vừa vé, vòng đi vòng về. Loan tiết kiệm, nhưng Ba má bắt buộc, đành phải chiều cho Ba Má yên tâm.
Hôm nay trời gần tối, Loan đứng đón xe đò ngã tư Lê Văn Duyệt - Hồng Thập Tự, trước bệnh viện Từ Dũ. Xe ngừng vì chú tài trẻ quen mặt Loan đón xe mỗi ngàỵ Ðưa được xe đạp lên mui, chuyến xe chiều đông người, người đứng cũng chật như nêm. Loan len từ từ đến giữa, tìm chỗ đứng, chỗ vịn tay cho vững. Tay xách cái giỏ đựng ít bánh tây cho Má và cà phê cho Ba mặc dù Ba kêu mắc, không chịu uống, má kêu mắc để dành không chịu ăn hết. Vai đeo cái giỏ tiền và một ít thuốc tây chưa tiêu thụ hết trong ngày, nét mệt mõi hiện rõ trên gương mặt càng thêm rám nắng vì cả ngày này qua ngày kia bương bã ngoài đường. Mắt nhìn đăm đăm phía trước, cánh tay mảnh mai, cổ tay nhỏ cố gồng những ngón tay mảnh dẻ để níu chặc cây sắc kế bên, người ngã chúi mỗi khi xe thắng ngừng đón đưa khách lên xuống, đã làm yếu lòng một người đàn ông ăn mặc khá chải chuốt so với những người đa số là dân buôn bán trên chuyến xe này, đang ngồi hàng ghế nơi Loan đứng. Ông nói nhỏ, giọng Bắc pha tám mươi phần trăm giọng Nam:
- Cô mệt, cô ngồi đây đi, tôi đứng được.
Không chờ phản ứng của Loan, ông đứng dậy, nhường chỗ cho Loan ngồị Ngay lúc đó người hàng khách ngồi kế bên cũng đứng dậy để len ra phía trước chờ xuống trạm tớị Người đàn ông nhường Loan len vô ngồi ghế gần cửa sổ. Thường ngày gặp những trường hợp như thế này, Loan chỉ nhỏ nhẹ cảm ơn, không buồn nói thêm một câu, chỉ muốn được ngồi, nghỉ ngơi cho quãng đường còn lại đúng ra chỉ cần 30 phút nhưng vì phải ngừng để cho khách xuống khách lên liên tục nên mất ít nhất 1 giờ. Hôm nay cũng nổi mệt mõi thường lệ, Loan vừa tìm thế ngồi, không cám ơn, nhưng lại vừa chịu khó đùa:
- Bộ tôi coi già nua như một cụ già hay sau mà ông áp dụng bài học công dân giáo dục? Bây giờ đâu có trường nào dạy môn này nữa .
Ông ta cười:
- Tôi học môn này lâu lắm rồi, dễ gì quên.
- Nhưng trong sách Công Dân Giáo Dục không dạy nhường chỗ cho người trẻ, tôi còn trẻ chớ hả?
Người đàn ông xoay người, làm bộ ngắm Loan, làm bộ suy nghĩ.
- Chắc còn trẻ ...
- Trời ơi! ông nói "chắc". Ông không có chữ nào khá hơn saỏ "Chắc" có nghĩa là không trẻ lắm. Bài Công Dân Giáo Dục không dạy "lăn gà" sao ?
- "Lăn gà" có nghĩa là gì vậỷ
- Giọng ông không phải giọng "bắc bảy mươi lăm", sao không hiểu chữ "lăn gà", không phải "chuyện vui bộ đội" chứ ?
- Cô chưa giải thích chữ "lăn gà" rồi còn cho thêm chữ "bắc bảy mươi lăm", thêm chữ "chuyện vui bộ đội", còn chữ nào nữa không, nói luôn đi .
- Giọng ông là giọng "bắc năm mươi tư"
- Chạ.. cái này là tôi phải về nhà tra tự điển mấy cái chữ lạ lùng này đâỵ
- Ông tra tự điển Bách khoa cho tới khi tóc bạc răng long cũng không tìm rạ Tiếng lóng mà, đâu có nằm trong tự điển. Thôi để tôi giải thích cho nếu thực sự ông là "con nhà dòng". "Lăn gà" là một trong những "chuyện vui bộ đội", chuyện khá dài, nhưng ông cứ biết "lăn gà" là "galang", nói hay làm gì đó cho vui lòng, đẹp lòng con gái đàn bà, nịnh đầm đó. "Bắc năm mươi tư" là những người Bắc trốn cộng sản di cư vào Nam năm 1954, giọng pha Nam, nghe nhẹ nhàng, ấm lòng ngườị Còn "bắc bảy mươi lăm"...
- Thôị.. tôi hiểu rồị Vậy tôi không phải "bắc năm tư" .
- Ô!
- "Bắc bốn mươi mốt", cô nghe chữ này chưả Gốc tôi là "bắc bốn mươi mốt" nhưng tôi là người Nam. Còn "bắc bảy mươi lăm" là những người Bắc vào Nam từ năm 1975, đúng không?
- Thông minh nhưng thiếu .
- Thiếu ?
- Ừ, thiếụ Là giọng Bắc oang oang, không coi ai ra gì. Là những người cộng sản tràn vô Nam chứ không phải di cư trốn cộng sản.
- Cái chữ "tràn" này để bàn saụ Còn chữ "chuyện vui bộ đội"?
- Không biết chữ này nữa saỏ Hồi đó giờ ông sống ở thiên đường chắc? Nhà dòng bị đóng cửa hơn bốn năm nay rồi mà.
- À, tôi đi du học lâu rồi .
Người đàn ông thật thà. Ông không hiểu rằng khi mới quen biết tình cờ một người trên xe đò mà đã "khoe" du học mới về tức khoe khoang, trịch thượng, nhất là khoe với thiếu nữ. Ông đâu biết cái mã "du học" đang được nhiều cô ngắm nghé, một cách tìm đường ra nước ngoài công khai, tránh hiểm nguỵ Loan không ưa lối khoe khoang đó. Loan hỏi chọc mỉa mai:
- Ông du học ờ Kampuchea hay Laos ?
Người đàn ông không hiểu ý mỉa mai trong câu hỏi đó, vội vàng trả lời:
- Không không, tôi du học ở Ðức, hơn 10 năm rồi .
- À há!
Nhìn nét mặt vội vàng đính chính, không một mảy may khó chịu hay cười theo lối hỏi mỉa mai của mình, Loan hiểu nhanh là người đàn ông này không có ý khoe mà chỉ vì thật tình.
***
Tiệm kem Bạch Ðằng nằm trên Lê Lợi càng về chiều càng đông người, ngắm dáng Loan đi nhanh, nhẹ, từ bên kia đường, mái tóc lưng chừng đong đưa theo bước chân, dáng dong dỏng cao, vai đeo túi vải jeans, quần jeans, áo thun trắng, giày bata trắng, kiếng mát, Hưng thầm nghĩ: "Hôm nào cũng thế, cô nàng đúng là dân Sài Gòn ngày xưa, thật trẻ trung, thật thể thao". Loan cười nhìn Hưng, nhận ánh mắt chiêm ngưỡng từ Hưng, tự nhiên ngồi xuống cái ghế Hưng kéo cho mình. Loan nhắm mắt, Hưng xoay xoay tấm giấy được bọc cứng có hình các loại kem, Loan quơ quơ ngón tay trỏ, chấm chọn một ly kem trên bảng thực đơn: Kem dâu! Mắt Loan cay caỵ Ly kem dâu, hai cây bánh kẹp, thêm một trái dâu lớn, nhà thờ Ðức Bà, giọng Thành âu yếm...Loan ngập ngừng, nhìn Hưng, nài nỉ:
- Cho em chọn kem khác nghen, em không thích mùi dâu .
Với tay để tay mình lên bàn tay Loan, xoa nhè nhẹ, giọng Hưng ngọt ngào, mắt Hưng đắm đuối:
- Loan chọn kem cho anh luôn.
Cả tháng nay rồi, kể từ khi quen Hưng, Loan thường nghỉ chạy hàng sớm, đi chơi với Hưng. Nói là đi chơi chứ thật ra Loan thường chỉ muốn ngồi ở một quán nước, quán kem nào đó nghỉ ngơi, không muốn lang thang phố Sài Gòn đã mang bộ mặt thiểu não từ mấy năm nay, càng lúc càng xuống. Những cửa hàng kính bóng loáng, chưng bày đẹp mắt lộng lẫy được thay thế bằng những mẫu hàng hợp tác xã tạp nhạp lộn xộn thiếu thẩm mỹ. Những cô thiếu nữ duyên dáng trong chiếc áo dài lụa mềm được thay thế bằng những chị áo kiểu, quần đen hay quần tây quê mùa, nét mặt mệt mõi sau kệ kính. Sài Gòn không còn gì để đi dạo ngắm phố, để thèm thuồng nhìn những món hàng trưng bày trong tủ kính. Chỉ riêng góc Lê Lợi - Tự Do cả hai bên của công viên bùng binh Nguyễn Huệ đã xuất hiện một vài cửa hàng chưng bày hàng ngoại quốc trang nhã. Nhưng nơi đây chỉ dành cho những người như Hưng với một danh hiệu mới do nhà nước đặt ra "Việt Kiều Yêu Nước" và những người ngoại quốc đến làm việc tại Việt Nam hay một vài du khách ngoại quốc dám gồng mình đến thăm Việt Nam trong giai đoạn nàỵ
Hưng đề nghị:
- Mình xem phim ở mini Rex nha! Anh đi ngang qua đó thấy có một phim Hung Gia Lợi, vô coi thử?
- Em sợ coi phim lắm, sợ nghe tiếng người chuyển ngữ với giọng choe chóe như cán bộ đang đọc bài cho tụi em viết hồi mới tiếp thu trường. Phim bây giờ không có phụ đề Việt ngữ, không cảm thấy trọn vẹn vì không nghe được chính giọng nói của diễn viên mặc dù mình không hiểu ngôn ngữ của họ, toàn là những phim tuyên truyền. Ngay cả rạp chiếu phim nhi đồng ở đường Tự Do, thỉnh thoảng em dẫn Út đi coi, cũng chiếu toàn phim tuyên truyền, coi xong chỉ muốn về nhà gội đầu ngaỵ
- Thôi vậỵ Hôm nay em có nói với nhà là mình sẽ ở lại chơi khuya, mình đi taxi về?
- Dạ có! Ði taxi từ Sài Gòn về Thủ Ðức rồi Tam Hà, anh ngon dữ hạ Taxi khó kiếm lắm. Em chưa đi taxi bao giờ cả từ sau 75. Mắc lắm!
- Anh muốn có một tối với em, thật ấm cúng, yên tĩnh. Anh biết một chỗ: Nhà hàng sân thượng Rex. Ở đó mình có thể ngắm cả Sài Gòn về đêm, mát, thoải mái và thơ mộng lắm.
Sân thượng tầng lầu năm, gió mát, khung cảnh yên tịnh, một vài bàn còn khách, đa số là người khách ngoại quốc, ánh đèn nửa mờ nửa ảo, nửa mộng nửa thực. Sau bữa cơm tối thật "Tây", sau một ngày mõi mệt chạy hàng, trên sô pha dài, Loan ngồi dựa ngực Hưng, chân duỗi dài gát thành ghế, bản nhạc Capri C´est Fine thiết tha kêu gọi mời mọc văng vẵng đâu đâỵ Môi Hưng mơn man trên tóc Loan. Với tay choàng đan tay Loan, Hưng kéo tay Loan đặt trên gáy mình, những ngón tay mềm mại lần mò gải nhè nhẹ trong tóc Hưng. Ðã lâu lắm (Bốn năm rồi còn gì, bốn năm mất Thành, bốn năm lận đận tìm kế sinh nhai cho cả gia đình, bốn năm không màng đến những lời chọc ghẹo tán tỉnh, hai lần vượt biên hụt, bốn năm đời sống đầy trắc ẩn cho từng bước chân, bốn năm của tuổi trẻ...) hôm nay Loan tự thả lòng mình, cho phép mình hưởng lại những giây phút trọn vẹn nàỵ
Hưng hỏi:
- Anh muốn mời em đi Vũng Tàu vài ngàỵ Anh muốn tắm biển, em cần nghỉ ngơi, chúng mình cần thời giờ cho nhau, tìm hiểu nhau hơn .
Loan ngồi thẳng lưng, quay nhìn mắt Hưng, ánh mắt thật lòng của người đàn ông đã quen với nếp sống tây phương, đã có người tình tây phương, đã sống chung với người tình của mình vài năm mà không cần cưới hỏị Loan hiểụ Cách cư xử, cách giao thiệp bạn bè, cách ăn mặc của mình đã tạo cho Hưng ấn tượng về một cô gái quen lối sống của văn minh tây phương, cho nên Hưng không ngần ngại khi mở lời mời Loan đi chơi vài ba ngày với mình dù lằn mức tình cảm của hai người chỉ đến những nụ hôn nhanh khi chia tay trong khu vườn tối phía sau nhà Loan ở Thủ Ðức, chỉ là những xiết vai khi Hưng xúc động vì lời nhạc Loan hát nho nhỏ cho Hưng, những ngón tay đan nhau khi đi dạọ Và Hưng cũng chưa nói tiếng yêu thương mặc dù ánh mắt Hưng long lanh, nụ cười Hưng ngọt ngào khi ở bên Loan.
Loan cắn môi, xoay lưng trở lại vị trí ngồi lúc nãy, kéo tay Hưng quanh người mình, ngập ngừng:
- Anh cho Loan suy nghĩ vài ngàỵ Loan cần thì giờ để thu xếp công chuyện nữạ Bỏ đi xa là mất mối hàng, anh biết là gia đình em sống vào lợi tức nàỵ Và...
- Anh chỉ còn ở Việt Nam có một tháng nữạ Anh muốn mình có cơ hội hiểu biết nhau hơn. Nhưng nếu em thấy mình không thể thì anh không nài nỉ. Ngày mai anh đi Hà Nội hai ngày, anh về lại khoảng chiều thứ tư, anh đến nhà em hay hẹn em ở tiệm kem Bạch Ðằng như thường lệ?
- Anh đến nhà em đị Em cần tắm rữa, nghỉ ngơi chút sau một ngày mệt mõị Anh đến khoảng 8 giờ tối ha!
- Em nghe lời anh, mỗi ngày về sơm sớm, nghỉ ngơi, nghe nhạc, đọc sách, ăn uống đầy đủ, lấy sức cho ngày maị Không nhạc, không sách, làm sao em sống được, nghe lời anh. Em không giữ sức, em mà bịnh xuống rồi ai lo cho gia đình em. Em còn phải sống cho em nữa, em còn trẻ lắm, đừng mang cái trách nhiệm nặng nề trên vai em.
- Dạ.
Mối xúc động dâng nhanh như dòng nước vỡ bờ trong Loan. Lâu lắm mới có người để ý đến những nhu cầu nho nhỏ nhưng thiết thực đó, những nhu cầu không ai có thì giờ nghĩ tới hay hưởng thụ, không ai khuyên ai như thế đã bốn năm naỵ Hưng chú tâm đến sự thiếu thốn đó trong cuộc sống hàng ngày của Loan. Loan lặng người trong suy nghĩ. Lòng mình thực sự đang dần dần yếu đuối vì những săn sóc nho nhỏ đó, mình thèm khát những âu yếm săn sóc, mình thèm được chiều chuộng. Và nổi vui nho nhỏ trên mỗi bước chân đến quán kem Bạch Ðằng những chiều hẹn hò, những xúc động thoáng nhanh... Mình đã biết đánh chút phấn hồng, tô chút môi cam hồng bóng mong chờ... Em còn phải sống cho em nữa, em còn trẻ lắm...
***
Biển buổi chiều không bao giờ yên lặng. Loan cố vượt sóng, bơi đuổi Hưng. Lâu lắm rồi, Loan không còn đi bơi thường mỗi buổi trưa như trước nữạ Loan bơi không được nhanh nhẹn như mình tưởng, mới chừng năm chục mét đã thấy mệt trong khi đầu Hưng nhấp nhô tuốt ngoài xạ Không thèm bơi đuổi theo Hưng, Loan nằm ngữa người, dang hai tay quấy nước nhè nhẹ để giữ thăng bằng, thả người cho từng lớp sóng đưa từ từ vô bờ, nhắm mắt, để mặc nước biển bắn tung lên mặt theo từng cơn sóng êm hơn khi ra xa bờ, mơ mơ màng màng. Tay Hưng nắm tay Loan, kéo Loan sát thân hình mình. Hai tay cặp nhau, một tay quậy nhẹ, cả Hưng và Loan thả ngữa cho sóng đưa đẩỵ Hai làn da mơn man nhau theo nhịp sóng, lúc chạm lúc rời, ngây ngâỵ Loan buông tay Hưng, cong chân lấy đà, đổi thế nằm, duỗi hai tay thẳng ra phía trước, mặt úp xuống nước, hai chân vỗ mạnh để vô bờ cho nhanh.
Ngã nhoài người trên bãi cát mịn nhưng không được trắng lắm, hai tay duỗi thẳng theo thân hình, Loan nghiêng mặt âu yếm nhìn ánh mắt Hưng ngây dại, cũng vừa nằm dài xuống kế bên. Tay Hưng lòn vào gáy Loan, gát đầu Loan lên cánh tay mình. Loan xoay người, áp má lên vai Hưng, hít mạnh mùi biển mặn trên da thịt Hưng. Giọng Hưng nhỏ, nhẹ như hơi thở:
- Mình về khách sạn?
- Ưm...
Vừa bước vô phòng, Hưng ôm chặt Loan, nâng mặt Loan, đôi môi nóng mềm hôn nhè nhẹ lên vầng trán rộng, lên đôi mắt nhắm hờ, lên đôi môi đầy ướt, tham lam hôn đắm đuối hơn khi nhận được cử động hôn trả từ cánh môi Loan. Kéo Loan nằm dài ra gường. Thân hình căng cứng mạnh bạo, Hưng nằm nửa người trên người Loan, bàn tay Hưng vuốt vai Loan, kéo tấm áo tắm một mảnh hở gần cả khoảng lưng, môi Hưng tìm kiếm, nâng niu từng phần da thịt Loan mềm nóng. Người Loan mềm, rướng cong theo từng vuốt ve âu yếm của bàn tay, của đôi môi cẩn thận khám phá. Hưng ngạc nhiên, lẫn chút thích thú khi nhận ra sự đón nhận thụ động từ Loan, khi biết rằng đây là lần đầu tiên Loan biết yêụ Bản tính kiêu hãnh của người đàn ông Á đông dù đã quen với nếp sống tây phương vẫn còn trong Hưng.
Cơn đói làm Hưng chỉ trong nhoáng mắt là đã no cứng bụng. Nhìn Loan nhỏ nhẹ từ tốn tiếp tục bữa cơm chiều muộn màng, Hưng cố tìm nét thay đổi trên mặt Loan đã được đánh chút phấn hồng cam, trên môi Loan thỉnh thoảng nhếch nhẹ cười với mình, trên ánh mắt nhìn Hưng cười long lanh. Không chút thay đổị Hưng tò mò, Hưng muốn tìm hiểu tâm tư người con gái lần đầu nhận hưởng trong đờị Hưng chịu thua .
Cơm xong, Loan tìm hỏi người trực phòng tiếp tân, tài xế taxi của khách sạn, anh xích lộ.. Tìm một quán cà phê chỉ hát "nhạc vàng", không ai biết. Loan than: "Tội nghiệp Vũng Tàu" và tiếc rẻ là không đem theo cassette để cả hai có thể ngồi ở một bờ đá vắng lặng nào đó nghe nhạc trong đêm vắng, dưới chân vang nhè nhẹ tiếng sóng vỗ bờ. Hưng chọc:
- Em không sợ công an tịch thu máy sao ?
- Anh là bùa hộ mạng cho em. Ai dám đụng "Việt kiều yêu nước".
Hưng nhíu mày khó chịu mỗi lần Loan dùng chữ "Việt kiều yêu nước" với giọng mỉa mai, châm chọc nhưng không muốn làm mất không khí ấm cúng của những ngày ngắn ngủi này nên lờ đị Loan cũng biết mình đã đi quá lố, Loan nũng nịu:
- Thôi thì mình hát cho nhau nghe . Cái này là em thiệt. Anh biết ít nhạc quá.
Trên băng đá trong khu vườn của khách sạn, lần đầu tiên Hưng nghe lời nhạc:
Sài gòn ơi, tôi đã mất người trong cuộc đời
Sài gòn ơi, thôi đã hết thời gian tuyệt vời
Giờ còn đây, những kỷ niệm sống trong tôi
Những nụ cười nát trên môi
Những giọt lệ ôi sầu đắng.
Sài gòn ơi, nắng vẫn có còn vương trên đường
Ðưòng ngày xưa, mưa có ướt ngập lối đường về
Rồi mùa thu, lá còn đổ xuống công viên
Bóng gầy còn bước nghiêng nghiêng
Hay đã khóc thương cho người yêu
Tôi giờ như con thú hoang lạc đàn
Từng ngày qua, từng kiếp sống quên thời gian
Kiếp tha hương, lắm đau thương, lắm chua cay
Tôi gọi tên em mãi thôị
Sài gòn ơi, tôi xin hứa rằng tôi trở về
Người tình ơi, tôi xin giữ trọn mãi lời thề
Dù thời gian, có là một thoáng đam mê
Phố phường vạn ánh sao đêm
Nhưng tôi vẫn không bao giờ quên.
Loan nhìn Hưng, dò hỏi, nói nhỏ:
- Anh nghe bài này rồi bỏ đi nha, đừng kể cho ai nghe là em hát cho anh.
- Sao vậỷ Phản động? Chỉ là nổi thương tiếc Sài Gòn mà!
- Không có quyền thương tiếc! Phải vui mừng! Ngày xưa, anh còn nhớ biết bao nhiêu truyện, bao nhiêu thơ, bao nhiêu nhạc tiếc nhớ Hà Nội được phổ biến ở miền Nam sau năm mươi tư, có ai cấm không? Chỉ có câu này là mang nổi oái ăm cho cả bài hát: Sài Gòn ơi! Tôi xin hứa rằng tôi trở về. Bài hát chỉ được hát truyền miệng, không rõ tác giả. Nhạc vàng còn không cho nghe tự do thì nhạc này cấm tiệt cũng không oan ức chi mấỵ Thôi đừng bận tâm, để em đọc bài thơ Màu Tím Hoa Sim cho anh nghe .
.... Tóc nàng xanh xanh
Ngắn chưa đầy búi
Em! em ơi giây phút cuối
Không được nghe em nói
Không được trông thấy nhau một lần
Ngày xưa nàng thích hoa sim tím
Nàng vá cho chồng tấm áo ngày xưa ....
Hưng hỏi:
- Nàng mất trong chiến tranh hở em?
Không chờ Loan trả lời, ngập ngùng, Hưng tiếp:
- Nước mình chiến tranh triền miên, dân mình gian lao mấy chục năm, hòa bình rồi mà sao đa số người miền Nam đều mang một nổi ấm ức nào đó? Ðất nước thanh bình, sao không vui ? Sao không cùng nhau xây dựng lại ?
Hưng không nhận được ánh mắt chợt tối, cái nhếch môi trên gương mặt Loan trong bóng tốị Loan cố kềm giữ, giọng mềm nhũng:
- Phải nói là nước mình hết chiến tranh, hết chiến tranh tại nước mình, nhưng dân mình vẫn còn đi đánh giặc ở nước khác anh ạ! Ðể củng cố đảng cộng sản trên toàn cõi Ðông Dương. Và thanh niên miền Bắc được ưu tiên miễn đi đánh giặc vì họ đã chiến đấu cho miền Nam trong hai mươi năm, bây giờ đến phiên dân miền Nam.
- Em nghe những chuyện này ở đâu vậỷ Em nghe nhiều tin đồn. Những tin không thấy nhắc đến trên báo chí . Em...
- Báo chí? Em ước chị... mà thôi anh ạ! Một điều em muốn nói là nước mình hết chiến tranh nhưng không có thanh bình. Anh thử quan sát thật kỹ gương mặt mọi người, nét lo âu, ánh mắt nhìn tới nhìn lui, nụ cười không hết, không còn lòng tin ... không tìm đâu được nổi bình an trên gương mặt người dân từ lâu rồi anh, bốn năm rồi đó anh.
- Em nói chuyện giống bà chị anh. Chồng chị mất trong chiến tranh nên chị không ưa chính quyền mới thì còn có thể thông cảm. Còn em và nhiều người ...Em không thấy đây là lúc mọi người nên nắm tay cùng xây dựng.
- Nắm taỷ Ở vị trí nàỏ Người ta kéo, mình nhắm mắt chạy theỏ Anh có nhận thấy là tất cả các cơ quan quan trọng về mặt kinh tế hay an ninh đều nằm trong tay cán bộ người Bắc, bất kể học lực. Ngay cả những đảng viên tập kết kỳ cựu miền Nam, những người trong Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam đã từng chiến đấu, có ai ngồi ghế thủ trưởng không? Trường học, bệnh viện, hành chánh cấp quận trở lên có thủ trưởng người miền Nam nào không?
- Em còn phân chia người Nam người Bắc, nước mình thống nhất rồi mà.
- Em buồn ngủ rồi, về phòng nghen anh.
- Không, lần này anh không để em chấm dứt lưng chừng nữa . Hồi nãy em nói: "Em ước chị.." Ý em muốn nói gì ?
Giọng Hưng không vuị Loan ngập ngừng:
- Em ước chị.. anh không là "Việt kiều yêu nước".
- Cái danh hiệu đó do nhà nước tự đặt ra chứ bọn anh có ai thích bị gọi như vậy đâụ Bọn anh hưởng ơn lộc của dân, được đưa ra nước ngoài du học, được trốn tránh chiến tranh. Bây giờ đất nước thanh bình, bọn anh muốn góp phần xây dựng.
- Anh chấp nhận cách hòa bình nàỷ
- Không chấp nhận cũng không làm gì hơn được. Cuộc chiến này đâu phải do chính người Việt mình quyết định.
Nửa nũng nịu, nửa cương quyết, Loan níu cánh tay Hưng:
- Em buồn ngủ, em về phòng đây, anh không đi theo, anh ngồi một mình ma bắt ráng chịu .
-
Bao giờ Loan cũng tìm cách lẫn tránh khi cả hai vô tình chạm vào vấn đề nàỵ Chính sự lẫn tránh đã làm Hưng hoang mang, không cảm thấy gẩn gũi thật sự với Loan khi nói chuyện xã hộị Loan có cái nhìn khắc khe quá không? Loan thích bàn chuyện thơ văn, nhạc....nhưng Hưng lại dốt chuyện thơ văn, chữ nghĩa, nên rốt cục Loan thành người giảng giải văn chương cho Hưng. Loan kể cho Hưng nghe những giai thoại văn chương thật thích thú. Hưng đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác vì kiến thức văn chương được tích trữ lâu đời nơi Loan, nhất là ca dao, dân cạ Từ trước đến giờ, với Hưng, sách vở chỉ là những triết học dầy cộm, luật học đầy từ ngữ nặng nề, kinh tế học khô khan...
Thật ra, từ khi quen Loan, Hưng bắt đầu quan tâm hơn đến những diễn tiến chung quanh mình, có cái nhìn khắc khe hơn, bắt đầu biết phê phán hơn là khi Hưng mới về Việt Nam cách đây hai tháng, mặc dù ngoài miệng Hưng thường phàn nàn Loan có nhiều thành kiến. Những người trong gia đình Hưng cũng có cách nói chuyện gần như Loan, và cũng tìm cách lẫn tránh khi đề tài thảo luận đến hồi gây cấn. Trong chuyến ra Hà Nội vừa rồi để bàn thảo thêm về vấn để quản lý một chi nhánh ngân hàng sẽ được mở tại Ðà Nẳng mà anh tưởng rằng anh sẽ nhận lãnh trách nhiệm. Hưng đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Ngạc nhiên vì khả năng chuyên môn quá thô sơ trong ngành kinh tế, ngành ngân hàng. Ngạc nhiên vì kiến thức về tình hình kinh tế thế giới quá hạn hẹp và chủ quan. Ngạc nhiên vì thái độ không thiết tha với tư tưởng phục vụ khách hàng, không xem khách hàng là bạn đồng hành. Ngạc nhiên vì lối làm việc quan liêụ Và nhất là thái độ lo sợ, không tin tưởng, tránh đối đầu, tránh làm việc với những người như Hưng mặc dù chính sách kêu gọi, mời mọc thành phần mà nhà nước vuốt ve bằng danh hiệu "việt kiều yêu nước" về Việt Nam làm việc. Việt Nam chưa biết, chưa dám dùng nhân tài, còn say cơn say chiến thắng, bốn năm! Hưng bắt đầu cảm thấy những lời nói của Loan, của gia đình hoàn toàn là không phải là do thành kiến hay mặc cảm của người thất trận. Nhưng Hưng vẫn chưa chịu là mình ngây thơ, lý tưởng không đúng chỗ như mọi người nghĩ, mặc dù không ai nói ra .
Loan khỏe thật, chỉ thích đi bộ, tìm xuống các làng chài ở Bến Ðình để tận hưởng mùi cá khô, mùi nước mắm. Bắt Hưng theo mình thăm hết chùa này đến chùa khác. Vì chùa thường nằm trên những ngọn đồi cao, phải lên cả chục bậc thang đá. Loan không chịu cho Hưng nắm taỵ Loan bảo: " Tay trong tay, khó đi lắm, không theo nhịp bước tự nhiên của riêng mình" Hưng phân vân: "Ý Loan muốn nói gì đâỷ Cô nàng khó hiểu quá! Lúc thì yêu đam mê cuồng nhiệt, lúc thì kín đáo như con ốc đóng cái phên cửa thu mình trong cái vỏ cứng mang sắc thái mỹ miềụ" Những ngôi chùa vẫn mang nhiều nét đẹp cổ kính ngày xưa nhưng giờ thì vắng tanh vì không còn nhiều phật tử đến viếng, cúng quả cho chùa nhiều như những năm trước kia, nhất khách thập phương từ Sài Gòn. Chùa phải tự túc hoàn toàn. Hưng kiên nhẫn theo Loan, ngồi bên Loan trong những lần hầu chuyện với Sư Ông hay Sư Bà của mỗi ngôi chùạ Nghe Loan nhỏ nhẹ hầu chuyện, Hưng thích thú khám phá ở Loan một cô gái thấm nhuần triết lý đạo Phật trong lớp vỏ cứng cỏi của lớp trẻ Sài Gòn, tự cho mình là hiện thân của một giới trẻ Sài Gòn xưa, hiện thân của sự mất mát vì đổi đời, sống để mà sống, không lý tưởng, tự cao trong nổi đau thất trận của Sài Gòn. Loan tò mò muốn tìm hiểu hoàn cảnh tu hành của chính các vị sư còn ở lại chùa, tò mò về những sinh hoạt thường lệ phải có ở một ngôi chùạ Loan thở dài, Loan đăm chiêu, nói nhỏ với Hưng khi ra khỏi chùa: "Thầy không dám kể anh ạ! Ngày rằm mà chỉ có vài ba khách thập phương... từ chùa lớn đến chùa nhỏ". Cảnh chùa vắng lặng buổi trưa, được ăn bữa cơm chay thanh đạm, được ngồi dưới gốc cây xoài già thiu thiu ngủ, gió biển, mùi biển. Quên hết. Tận hưởng. Ba ngàỵ
Thức dậy, không thấy Loan bên mình, Hưng lắng nghe tiếng động từ phòng tắm. Im bặt. Quần áo lót nằm rãi rác trên nền gạch bông từ đêm qua vẫn còn đó. Ngạc nhiên, Hưng gọi nhỏ:
- Loan!
Im lặng.
- Em?
Vẫn im lặng.
Nhìn ra cửa sổ, nắng lên khá cao, Hưng định ngồi dậy thì nghe tiếng mở khóa cửa phòng. Tóc ướt, rối tung, mảnh khăn tắm choàng quanh người, chân không, Loan từ ngoài bước vào, nhìn Hưng ánh mắt long lanh cười, vừa khóa trái cửa phòng vừa hỏi:
- Thức rồi hả ông bạn lườỉ Tắm sáng sớm tuyệt dịu quá. Biển im ơi là im, bãi vắng ơi là vắng...
- Còn anh thì đói ơi là đóị Bạn đi lâu chưả Bỏ người tình nằm chèo queo một mình buổi sáng trời phạt nhá!
Bỏ cái khăn tắm xuống, Loan nằm dài lên giường, vờn đôi môi hơi tái lên cánh mũi, lên trán Hưng, đùa:
- Ðói phở hay đói bánh mì ốp la ?
Ghì mạnh mặt Loan vào mặt mình, Hưng than:
- Tui đói bạn mà bạn làm bộ làm tịch.
Vừa đẩy Loan nằm bật ngữa, vừa tham lam hôn môi Loan còn mặn nước biển, Hưng vừa luồn tay vào hai vai áo tắm, kéo mạnh xuống. Bàn tay Loan đã biết cử động đúng cách, đúng chỗ. Người Loan đã biết chủ động đúng thời, biết thụ hưởng và biết chọ Một thân thể cứng mạnh, một thân thể mềm dẽo uốn theo từng nụ hôn. Loan cảm nhận sự chiêm ngưỡng từ những vuốt ve của đôi môi nóng, của bàn tay ấm. Hưng đã cho Loan niềm hãnh diện về thân hình mình, người nữ. Chỉ khi yêu và được yêu, người nữ mới biết rằng da mình mịn màng hơn, ngực mình cứng đầy hơn, eo mình thon nhỏ hơn.... người nữ mới biểu lộ được hết nữ tính của mình.
Trên taxi từ Vũng Tàu về lại Sài Gòn, Hưng dò hỏi:
- Ba ngày nay có vui như em muốn không?
- Em sống trong hạnh phúc. Quên hết! Em không ước gì hơn nữạ Bây giờ bắt đầu nghĩ đến ngày mai đón xe đò xuống Sài Gòn, ừm, không biết khách hàng còn nhớ em không đâỵ Anh vui ?
Hôn lên tóc Loan, giọng Hưng âu yếm:
- Em hỏi dư thừa, anh không muốn về.
- Em
- Dạ ?
- Tuần sau anh ra Hà Nội lần nữa, rồi ghé Ðà Nẳng. Lần này là lần bàn thảo cuối cùng trước khi anh có một quyết định dứt khoát là anh sẽ chấp nhận những điều kiện để trở về Việt Nam làm việc hay không. Nói chuyện qua điện thoại, không tin được, nhiêu khê lắm. Anh muốn mọi hợp đồng phải có chứng từ rõ ràng. Nhà nước cần những người như anh chứ anh không cần họ. Chắc cũng phải mươi ngày mình mới gặp nhau được. Anh bắt đầu nhớ em rồị Mười ngày, nhớ anh không?
Những ngón tay đan chặt nhau, giọng Loan lém lỉnh:
- Chưa tới mười ngày, ai biết là có nhớ hay không mà nói trước.
- Khi anh trở về, anh muốn hỏi ý em trước khi anh quyết định .
- Sao anh lại hỏi ý em. Em có nhiều thành kiến không hợp với cái nhìn của anh cũng như nhiều "Việt kiều yêu nước".
Hưng nhìn ra quang cảnh hai bên đường, bóp tay Loan, giọng Hưng xa vắng:
- Sao em biết được ?
Quay nhìn vào mắt Loan, Hưng hỏi:
- Em có muốn đi chơi lần nữa không. Nha Trang hay Ðà Lạt? Mình đi máy bay cho đỡ mất thì giờ .
Loan nũng nịu:
- Em thích về miền nam, miền Tiền Giang, Hậu Giang. Em chưa đi đâu xa hơn Long An.
- Anh cũng vậỵ Hồi còn ở Việt Nam, anh chỉ biết Tam Hà. Sài Gòn xa Tam Hà có 20 km, anh còn chưa rành bằng em. Anh về rồi mình thu xếp nhá!
***
Tin bốc người đến đột ngột. Loan được ba chỗ. Tối nay phải nằm ổ ở Cầu Ông Lảnh, gần bến Chương Dương để chờ "taxi" đón bất cứ lúc nàọ Tàu lớn đang nằm ngoài khơị Loan bàn với Ba Má:
- Lần này con muốn dẫn Út và Linh theọ Linh đang đến tuổi nghĩa vụ, Út còn nhỏ, sẽ bảo lãnh cho Ba Má và Lan dễ hơn. Lan ở lại với ba má. Lan đang chuẩn bị thi ra trường. Nếu đi không thành, con sợ Lan hõng chân, phải có thế đứng hai nơi, phải hoàn tất cái bằng dù có dùng hay không dùng. Con sẽ gởi Lan cho vài người bạn lo cho Lan nếu con thoát được, nếu Lan muốn đi sớm. Lan tháo vát, Ba Má đừng lọ
Tiền bạc con đã chuẩn bị để Ba Má và Lan xoay trở được vài năm. Nếu con có bề nào, Lan có thể tiếp tục công việc làm ăn của con, bạn bè con sẽ hướng dẫn Lan.
Loan suy nghĩ một lát rồi nhìn Ba Má, giọng quả quyết:
- Anh Hưng sẽ đến thăm con nay mai, Ba Má cho anh ấy biết sự thật dù con thoát được hay không. Con không muốn dấu diếm anh Hưng về ý định vượt biên của con nữạ Anh Hưng hết lòng với con. Con muốn để anh Hưng hiểu hoàn cảnh của con, để anh tự tìm cách giải quyết.
Lan sắp xếp kẹo chanh, thịt khô, bánh bột đậu nành khô, bánh gạo khô, thuốc men ... đã dự trử sẵn. Lan hỏi chị nửa đùa nửa khóc:
- Chị đem theo túi hoa ngọc lan khô hay những cành rong biển chưa kịp khô ?
Loan lặng ngườị Những cành ngọc lan nâu khô còn thoang thoảng thơm trong túi vải màu xanh nhạt hình bầu dục, bằng bàn tay Loan, được viền tỉ mỉ bằng cọng chỉ cũng màu xanh, nằm sâu trong hộc tủ áo hơn năm năm naỵ Túi hoa khô Loan nắm chặc như để tìm thêm nghị lực những lúc tưởng mình ngã lòng bỏ cuộc. Mấy cọng rong biển màu rêu đậm nằm trên tủ áo còn mọng nước, còn nồng nàn mùi biển mặn. Nước mắt Loan rơi dài, giọng Loan nghèn nghẹn:
- Chị không đem theo cái gì hết. Nếu thoát, chị sẽ bắt đầu từ trang giấy trắng. Anh Hưng không tha thứ cho chị đâu .
Người thi sĩ ấy đã ra đi!
Thanh Tâm Tuyền đã từ giã chúng ta!
Cuộc chia tay giản dị, nghiêm trang và rất riêng tự Ðúng như đời sống giản dị, nghiêm trang và riêng tư của người thi sĩ lẫy lừng đó. Sáng thứ Bảy 25 tháng Ba năm 2006, trời cuối mùa đông ở Minnesota nhiệt độ lên gần 40 độ F, vàng nắng ấm. Áo quan của ông được những người bạn thân thiết suốt cả cuộc đời khiêng đến nơi an nghỉ cuối cùng: Tô Thùy Yên, Cung Tiến, Cung Trầm Tưởng, Nguyễn Cao Ðàm, Vũ Xuân Châu, Nguyễn Ngọc Diễm.
Người thi sĩ ấy đã bỏ chúng ta ra đi cũng bằng cái phong cách ông bước vào nền văn học Việt Nam, bước vào tâm hồn chúng ta, cái phong cách của một kẻ sĩ: Những bước đi nghiêm trang, lặng lẽ, tự tin, riêng tư nhưng lại gây nên những chấn động rung trời, những ngọn lửa nổ bùng, những cơn hồng thủy chất ngất tràn ngập, cuốn trôi những chân trời văn học. Xô đẩy tâm hồn chúng ta về những cõi tuyệt vời của ý và lời của thứ ngôn ngữ kỳ ảo đã mở lớn đôi mắt chúng ta trực diện với chính mình.
Có ai từng đọc thơ Thanh Tâm Tuyền mà không từng có những đêm một mình ngồi lặng trong bóng tối, ngồi lặng với tâm hồn lắng đọng mà không nghe thấy cuồn cuộn trong trí tưởng cơn cuồng phong của ngôn ngữ sắc nhọn rú gọi mình, ta soi bóng hồn mình trong những lời thơ kỳ tuyệt ấỵ
Trước Thanh Tâm Tuyền, thơ là những lời mơ mộng, sầu muộn, với Thanh Tâm Tuyền thơ rực lên với giông bão, lửa cháy, cuồng nộ, với nỗi khắc khoải thao thức khôn nguôi… Thơ Thanh Tâm Tuyền không chỉ ca ngợi cuộc đời, thơ Thanh Tâm Tuyền tra vấn cuộc đời và đòi người ta tự tra vấn.
Ðọc thơ Thanh Tâm Tuyền xong ắt hẳn không ai không thể cất bước lên đường đào bới qua những tầng hầm sâu thẳm của tâm tư bằng lưỡi dao bén ngọt của trí tuệ tự vấn, vì đã bị những dòng thơ ấy đẩy mình vào chỗ trực diện.
Thơ Thanh Tâm Tuyền không phải là lời ca ngợi tình yêu ngọt ngào, không phải là lời tôn vinh người yêu ngà ngọc. Thơ tình của Thanh Tâm Tuyền không phải là thứ thơ để một người yêu đọc cho một người yêu nghẹ Không phải là thơ để làm cho ta nhìn thấy rõ hơn người ta yêu .
Thơ Thanh Tâm Tuyền là lời gióng gọi tâm hồn ta nhìn thẳng vào bản thể tuyệt đối của tình yêụ Vĩnh cửu cũng chính là khoảnh khắc. Ở bên cạnh mà đã cách vời, trong nồng nàn đã hòa tan cay đắng. Thơ Thanh Tâm Tuyền làm cho ta thấy rõ sự bất lực của con người trong tình yêụ Không phải là bất lực vì không giữ được người yêu hay không giữ được tình yêu mà là sự bất lực không hiểu được, không sống được, không hòa nhập toàn vẹn vào tình yêu .
Thanh Tâm Tuyền đưa chúng ta về nơi có những ngàn câu hỏi khó khăn, nhưng ông không trả lời hay ít nhất là ông không trả lời thẳng. Qua những lời thơ của mình ông dắt ta đến những ngã ba đường hiểm hóc rồi bảo ta: Anh đi đi, tự mình tìm mà đi, tôi chỉ cho anh biết rằng mặt đất nơi anh đứng đang sụp lở, cõi trước mặt thì mịt mù sương khói, anh một mình anh, trợn trừng mắt nhìn vào lòng mình, mà đi .
Chưa tròn hai mươi tuổi, người thanh niên ấy đã đứng trong đám đông mà vẫn lặng lẽ như đứng một mình, thản nhiên tung ra tập thơ Tôi không còn cô độc để tạo nên những tiếng vọng lở đất long trờị Cơn chấn động ấy rung chuyển văn học Việt Nam không dứt.
Vừa ngoài bẩy mươi tuổi, người thi sĩ ấy đã nghiêm trang rời bỏ cõi thế. Nhưng cuộc ra đi lặng lẽ, riêng tư này sẽ lại đưa đến những cơn chấn động liên hồi mà văn học Việt Nam lại rung chuyển dữ dội thêm lần nữa .
Khi vào đời Thanh Tâm Tuyền đã khai mở ra một con đường văn học mớị Nếu nói rằng phong trào Thơ Mới với Hàn Mặc Tử, Huy Cận, Xuân Diệu, Bích Khê, Lưu Trọng Lư, Ðinh Hùng, Vũ Hoàng Chương… là tiếng hát hân hoan của tuổi hồng khi chớm thanh niên, thì phải nói rằng với Thanh Tâm Tuyền và những khai mở của Thơ Tự Do, chẳng những về ngôn ngữ mà nhạc điệu, hình ảnh, ý và tình của thơ Việt Nam đã là những lời sâu sắc của tuổi trưởng thành nhiều kinh nghiệm ngọt ngào, cay đắng, nồng nàn, thê thiết… của đời sống. Thơ và văn Thanh Tâm Tuyền ảnh hưởng mạnh đến thơ văn, âm nhạc, hội họa…, đến rất nhiều người, nhiều thế hệ. Có những người thấm đậm ảnh hưởng Thanh Tâm Tuyền mà không hề nhận biết. Bóng dáng Thanh Tâm Tuyền sẽ còn ngự trị văn học Việt Nam mãi mãi lâu dài .
Hãy đọc lại thơ Thanh Tâm Tuyền một mình. Chẳng phải là thơ không có vần đâụ Anh sẽ nghe thấy cái nhạc điệu tuyệt vời của ngôn từ đó, sẽ nhìn thấy cái hình ảnh chất ngất, chói rực đó, sẽ cảm nhận cái ý tưởng sắc nhọn đó. Rồi sau đó anh sẽ không còn ngưng nghỉ đối mặt với chính anh với tình yêu và đời sống của anh được nữa .
Thơ Thanh Tâm Tuyền vẫn được những người yêu thơ ở Việt Nam chép tay, chuyền nhau đọc. Người ta vẫn đọc, vẫn yêu thơ Thanh Tâm Tuyền, trong riêng tự Cuộc từ giã của Thanh Tâm Tuyền dù không được báo chí ở Việt Nam nhắc đến, nhưng người yêu thơ, yêu văn học Việt Nam vẫn biết và chính sự ra đi của Thanh Tâm Tuyền rồi sẽ tạo nên những cơn sóng đòi hỏi người ta phải khôi phục lại giá trị đích thực của sự ngiệp văn học của ông. Sự đòi hỏi khôi phục lại giá trị thơ Thanh Tâm Tuyền sẽ đưa đến sự đòi hỏi khôi phục lại giá trị văn học nghệ thuật miền Nam Việt Nam của giai đoạn 1954-1975, và cũng sẽ đưa đến sự xác nhận giá trị của những tác phẩm văn học nghệ thuật của người Việt Nam lưu vong ở khắp nơi, kể cả những người đang lưu vong trên chính quê hương mình.
Như thế, khi vào đời Thanh Tâm Tuyền đã khai mở ra một nền văn học mới, nhiều giá trị ở miền Nam Việt Nam, và khi mất đi ông lại khai mở ra một cuộc tìm kiếm và tôn vinh giá trị sâu sắc của nền văn học ấỵ
Kẻ sĩ vốn hiểu rõ chữ “thời”. Thanh Tâm Tuyền đã chọn đúng thời để khai mở ra dòng văn học mới ở miền Nam Việt Nam và nay ông cũng chọn đúng thời để ra đi, để khai mở lại cuộc khôi phục nền văn học ấỵ
Trong đám tang Thanh Tâm Tuyền ở Roseville, Minnesota, trưa ngày 25 tháng Ba năm 2006, cho một lời chia tay, thay mặt các bằng hữu của thi sĩ, ông Nguyễn Trọng Cảnh đã đọc lại hai câu thơ trong bài “Gửi Quách Thoại” mà Thanh Tâm Tuyền viết năm 1956 để tặng bạn khi người thi sĩ ấy từ trần:
Xin trao thi sĩ vòng hoa tặng
Chúng ta đã thắng giữa cuộc đời
Chắc hẳn Thanh Tâm Tuyền đã mỉm cười .
Minnesota, 25.3.2006
Mùa thu lại về , những bóng mù bắt đầu trắng trên đường phố bình minh . Lác đác những chiếc lá vàng theo ngọn heo may chậm đến rải đầy lối , trôi đầy trên thảm cỏ đậm sương. Giữa lòng thoáng miên man theo nỗi nhớ đến vào theo những kỷ niệm thật êm đềm ….
Ngày ấy cũng độ thu về , trong cái không khí trầm tỉnh tôi cũng đến đây , đứng trên thảo nguyên này bên em vang những tiếng cười . Những suy nghĩ thoáng qua bóng dáng em nho nhỏ ngồi trên cỏ tay hứng từng giọt nước đọng , tôi nghe hồn mê mẫn , bao nhiêu ấy có lẽ cũng đủ để làm cho tôi nghe bâng khuâng trong không gian giữa thời tiết lạnh lẽo .
Êm ái làm sao tiếng gọi mùa thu , ngày tôi có em và tình yêu tuyệt diệu , trong tay nụ hồng mơn mỡn của bờ môi và tiếng đập của trái tim .Thật nhẹ nhàng những hơi thở nóng phảng phất theo đôi má lún đồng tiền , giọng em cười rộn rã vang trên đồi , và cơn gió heo may của mùa thu cuốn vào xa xăm . Thật chậm tôi khoác vai em bước về trên đường vắng , nghe thấy dáng của tình yêu vừa đủ mênh mang tâm hồn …..
Chợt nhớ về Ðà Lạt , về con đường đầy những tán thông , có lẽ mùa thu nơi đây không bằng Hà Nội nhưng cũng đủ làm cho con người có một tình cảm sâu đậm , và có lẽ trong tôi với em cũng gắn liền những kỷ niệm khó quên ở nơi đây , hồi ức mơ màng và cũng không rõ ràng tạo nên một khối không gian hằng vết trong tim óc, có thể vì trong cảm nhận của chúng tôi đó là một mùa thu mà chúng tôi vừa quen nhau ….mà lời thì không diễn tả hết .
Em ơi ! ….. Tôi khẽ miệng lẩm bẩm , bây giờ mùa thu Hà Nội ra sao em nhỉ ! Có còn những chiếc lá bàng rơi , chùm hoa sữa trắng …… dạo ấy , hoa sữa nở đầy , tối nào khi bên nhau đi dạo trên phố cùng em hít thở không gian nồng nàn hoa sữa của mùa thu . Hoa sữa có lẽ không ở đâu được chờ đón như ở Hà Nộị Mùi đậm đặc khi độ thu về từng cơn gió heo may se lạnh pha loãng hương và mang đi khắp nơi làm không gian nồng nàn hương sắc mùa thu . Có lẽ không gì thú vị bằng là ngồi ở một vỉa hè bên hồ , trong một không gian yên tĩnh của màn đêm im vắng chỉ thoảng mùi hoa sữa là nồng nàn .
.
Có phải chăng vào mùa thu những cảm xúc thường là không nói được …… thoáng trong tôi một câu hát chậm nhẹ của bài Mùa Thu Cho Em của Ngô Thuỵ Miên hay bản nhạc Mùa Thu Chết của Phạm Duy , trầm buồn là lãng mạn . Ngoài kia mùa thu của loài hoa cúc vàng ối vẫn còn đọng lại đâu đó trên những khu vườn kiểng , từng cánh mỏng rơi đầy trên luống cuốn bay theo triền gió .
Buổi sáng những cánh hoa sữa vung vãi khắp nơi ….lũ trẽ nô đùa bên nhau hốt tung lên cao vương trên tóc ngai ngái mùi khô héo ….trên kia bầu trời xanh ngát và mùa thu vẫn đang ở nơi đây . Ôi , những hoài niệm mùa thu không hề dứt đem nhớ thương , một thoáng tiếc nuối , bồn chồn vì mùa thu đi qua vĩnh viễn khộng hề trở lại . Ðem đến những ngày vui buồn trong kỷ niệm buồn , những day dứt trong lòng như vừa nhớ dáng ai
Bầu trời vẫn xẩm và mây bay trên cao , những chiếc lá trôi theo cơn gió nhẹ giữa hai hàng cây …. một màu vàng hun hút , cứ như thế tôi chậm ngồi để nghe nhớ, để nghe thương và rơi dòng sầu muộn . Trước mắt một khoảng trống của tâm hồn dường như nhạt nhòa không rõ ràng , tôi tự hỏi mình đã bao năm da diết với mùa thu , nhưng dường như không có câu trả lời và có lẽ ….có lẽ đời là định mệnh đem cho tôi một khát vọng …..khát vọng về một mùa thu ………
01.11.06
1.-
Tôi tan sở lúc 4 giờ 30. Lái xe về đến nhà khoảng 1 tiếng rưỡi saụ Trên bàn, buổi cơm chiều đã dọn đầy đủ. Mẹ tôi ngồi đó. Một mình. Tôi hỏi cho có lệ : bố lại chưa về, hả mẹ. Bà má lẳng nhẳng nói, chẳng quay ra phía tôi : ngày nào chả thế, còn phải hỏi .
Tôi biết tình trạng này kéo dài khiến mẹ tôi rất buồn. Nhưng phận là con, tôi không tài nào cải sửa được. Có lần tôi đã đem lời mẹ phân bua với bố. Ông gạt đi qua quít cho xong. Tôi có hỏi mắc mỏ ông : nếu bắt bố phải chờ đợi, bố có thấy bực không ? Bố tôi cấm cảu trả lời : tao chờ đã lâu nên quen rồi .
Trong khi tôi còn đang phân vân chẳng biết nói sao thì nghe bố lửng lơ : nhiều khi chờ đợi cũng là một thái độ. Tôi thực sự mù tịt cái tâm tình của bố.
Một lần cuối tuần, thấy tôi rỗi rảnh, bố đề nghị tôi theo bố được không ? Tôi gật gù những muốn thử xem bố đi những đâu mà miệt mài say sưa đến thế.
Trước tiên, bố dẫn tôi vào một quán cà phê vỉa hè. Bố chọn cái bàn ngay cạnh lề đường, bảo tôi gọi gì đị Tôi chọn một ly xí muội đá đường. Bố kêu một tách đen nóng. Hai cha con lẳng lặng ngồi cạnh nhaụ Bố lơ đãng nhìn dài theo con phố.
Tôi theo dõi ánh mắt ông. Có một chút gì chập chờn lẫn mơ mộng lửng lợ Chợt bố nói với tôi : bố thích chỗ này vì nó nhắc bố về Ban Mê, một thời bố đã sống. Tôi nho nhỏ hỏi lại : vì vậy hằng ngày bố phải đi ? Bố lẳng lặng gật đầu .
Bố cầm cái tách lên. Thận trọng nhắp môi một ngụm, không dầy, không mỏng. Bố ngậm chặt miệng. Một sợi khói mỏng còn kịp tản ra, tôi biết cà phê rất nóng. Bố lại bảo : cà phê cũng giống thứ Robusta ngày xưa .
Các bàn xung quanh đầy đặc người ngồị Phần đông đều chọn một tách bốc khói và đen đặc như bố. Khói nước và khói thuốc đan quyện lấy nhaụ Tôi tưởng mấy ông đang đốt cháy dần mái tóc của họ. Tôi ngơ ngác về nhận xét nàỵ
2.-
Tôi chưa một lần ghé lên Ban Mê nên không rõ quang cảnh ở đó ra saọ Nhưng với bố, đó là nơi bố thích nhất. Mỗi năm bố về phép một lần 15 ngàỵ Mẹ mừng lắm, chăm lo làm hết món này món khác đãi bố. Vậy mà bố ở nhà nhiều lắm vài ngày đã nhấp nhổm muốn đị Mẹ năn nỉ, bố nán thêm đúng một tuần là tếch. Mẹ rất giận, tôi hỏi gì, mẹ gắt um lên : mày hỏi ông ấy, chứ tao biết gì ?
Tôi hình dung không rõ tại sao bố về với gia đình chưa mấy ngày lại đùng đùng bỏ đi như thế. Có lúc tôi đã mơ hồ hay là bố lăng nhăng với ai đến quên cả vợ con. Tôi viết gửi bố một lá thư, trách bố thấu triệt theo ý mình nghĩ. Tôi lấy địa chỉ nhà con bạn, để lỡ điều tôi nghi hoặc là đúng thì mẹ sẽ không phải buồn giận.
Thư bố trả lời làm tôi ngỡ ngàng. Bố mắng tôi như tát nước, bảo là tôi nghĩ vẩn vơ, không có bằng chứng gì thì đừng vội phán xét. Sau những lời cự nự, bố tiếp theo bằng một lời kể hết sức tình cảm : nhóc con, mày đã nghi oan cho bố rồị Cả mẹ, cả nhà không bao giờ nghe theo bố lên ở đây nên chưa biết rõ phong cảnh của vùng cao nguyên thắm thiết ra saọ Mày phải có lần hiện diện ở đây đúng vào mùa hoa cà phê chín, họa may mày mới biết vẻ đẹp của miền đất đỏ là thế nào .
Tôi tẽn tò khi biết mình nghĩ bậỵ Tâm tư này tôi dấu chặt trong tim, không mảy may kể lại mẹ haỵ Tháng 4-75, tôi chưa kịp một lần đi Ban Mê thì bố hớt hải chạy về với dáng hình xơ xác. Bố kể về những chặng đường bố đã vất vả vượt qua và bố thở dài sườn sượt khi than : mất Ban Mê yêu dấu rồi .
Bố ngậm ngùi một đằng, tôi âu sầu một nẻo, hai cha con cứ rưng rưng cặp mắt và lặng lẽ lảng đi khi chợt đụng mặt nhaụ Ấy rồi chỉ ít lâu sau bố lại lên đường đi học. Bố bảo trước cũng đi, sau cũng đi thì đi sớm cho rồi, còn về lo sắp đặt lại gia đình. Mẹ thì nẫu người ra như mẹt cơm nếp nát, ăn chẳng buồn ăn, làm chẳng buồn làm.
Tôi liếng thoắng cố tạo cho mẹ một niềm tin, nhưng mẹ chỉ thở dài bảo : mày con nít, biết gì. Bố đi biền biệt, một tuần, một tháng, một năm và dằng dặc chẳng ai đoán được lúc nào về. Mẹ còm cõi xốc bầy con nheo nhóc, lại còn lúc nào cũng chằm chằm lo cho bố.
Mùa đông năm bố xa nhà, miền Nam chợt rét dữ tợn. Tôi ngủ rồi mà thức dậy bất chợt vẫn thấy mẹ sụt sịt trong đêm. Tôi rón rén ngồi lên, mò lại gần bên mẹ. Người vẫn đều đều tụng kinh trước bàn Phật để cầu cho bố. Tôi âm thầm đợi mẹ tụng xong, mới rề lại nắm bàn tay gầy của mẹ xin người đi nghỉ .
Mẹ đỡ khuôn mặt tôi trong hai bàn tay và nói khẽ vào tai : con đi ngủ đi, mẹ lo vì thấy trời rét quá. Mẹ e bố không chịu đựng nổị Những giọt lệ long lanh ngập ngừng rồi trào ra từ khóe mắt mẹ không ngưng. Tôi cũng nấc lên, giúi giụi mặt vào tay mẹ. Cả hai cùng âm thầm khóc.
Sự chờ đợi của mẹ được ghi dấu bằng những lần thăm nuôi bố không đềụ Có khi mẹ đi thăm gần, có lúc lại đi mãi tận xạ Mỗi bận như thế, mẹ đều mệt mê mải và gầy rạc đi trông thấỵ Tôi năn nỉ xin thay mẹ, nhưng mẹ gạt ngaỵ Mẹ bảo : tao già cả, chúng chẳng dở trò nham nhở được, còn mày… Mẹ bỏ lửng, nhưng tôi nổi gai nơi sống lưng.
Tôi bỏ học, phụ với mẹ bằng cách ra chợ trờị Có thứ tôi mua bằng vốn, có thứ vượt quá khả năng, tôi chạy sang tay kiếm tí tiền còm. Mẹ giao cho tôi đám em, còn mẹ lo chạy vòng ngoài và thỉnh thoảng đi nuôi tù. Tôi phải luồn lách để khỏi bị dòm ngó bởi địa phương. Tôi không ngờ mới tí tuổi đầu mà đã nói dối trơn mồm trơn miệng như vậỵ
Gia đình tôi là đối tượng của khóm, phường. Tay công an khu vực luôn dò xét và thỉnh thoảng bất chợt ghé vào nhà. Anh ta nói huyên thuyên, nhưng tôi biết mục đích của anh là ngầm tìm hiểu xem gia đình tôi sống như thế nàọ Ngoài miệng thì anh ta như chia cửa xẻ nhà cho mẹ con tôi, song lúc nào cũng khuyến khích chúng tôi đi kinh tế mới .
Anh dụ dỗ là nếu mẹ tôi ký hiến nhà thì bố tôi sẽ được chóng về với gia đình. Tôi vờ vịt xin chờ bố tôi về thì mẹ con mới tính được. Áp lực càng lúc càng nặng nề khiến nhiều khi mẹ con tôi cảm thấy nghẹt thở. Ðầu óc tôi luôn căng thẳng nhức buốt , tôi thương mẹ, thương các em và thương cả chính bản thân.
Trong một lần thăm nuôi, mẹ trở về mặt dài như quốc lộ. Mẹ quẳng mớ đồ đạc mang theo và thở hắt ra từng cơn. Tôi như con giun bị đạp quẫy quàng mà không dám hỏị Mẹ cứ thì thào nói một mình : tội tình gì lắm thế mà xuôi ngược chuyển mãi đi .
Mười sáu tuổi, con lớn nhanh và ranh ma hơn vô kể. Những tay bộ đội đến hỏi mua hàng, tôi vờ lăng xăng đon đả, nhưng dơ máy chém thẳng taỵ Những món tiền kiếm được, mẹ con hẩm hiu nuôi nhau chờ tin bố .
Quãng hơn 6 năm thì bố về. Người bố nhẹ tênh, tưởng chỉ cần cơn gió là ngã. Mẹ rưng rưng nước mắt lo cho bố sớm hôm. Bố thảng thốt như người bị ếm, nhiều đêm chợt nghe bố hét inh taị Cả nhà thức dậy nhìn thấy mồ hôi vã ra ướt hết áọ Mắt bố trợn trừng khiếp đảm làm saọ Bố bưng lấy hai tay, co mình sợ hãi .
Bố lầu bầu kể về buổi đêm được cử ra nhận diện người bạn trốn tù. Anh ấy bị đạn nằm thoi thóp cất lời xin được cứu vớt. Nhưng những người bộ đội đã thí cho anh một viên ân huệ và hết. Bố tận mắt thấy cảnh thương tâm nên bị ám ảnh đến tận khi đã được tha về.
Ngày phong phanh có tin cho người tù đi tị nạn, tôi nghe bạn chợ lao xao về kể bố mẹ haỵ Bố cứ duỗi ra, bảo là họ gài bẫy để tóm người muốn trốn đi khỏi nước. Một tay mẹ với tôi âm thầm bàn bạc nhau lo lập giấy tờ. Ðến khi bố được gọi đi nhận sổ thông hành, bố vẫn lừng khừng không chịu đị Mẹ phải đi theo thì bố mới chịu .
Sang giai đoạn vào phỏng vấn và nhận ngày lên đường, bố vẫn rủ rỉ rù rì muốn doãi rạ Mẹ trần thân lo hết. Tay khu vực đánh hơi rất giỏi, cứ xun xoe ngọt nhạt chờ bố hiến nhà. Mẹ định bán lấy số vốn mang theo, nhưng bố can gián đừng làm mất lòng e họ ách lại .
Mẹ cứ than vãn nỗi e sợ quá đáng của bố. Trái lại, bố bảo đến quốc gia cũng mất thì tiếc gì chút nhà. Khi bố ký giấy rồi thì tay khu vực rối rít cám ơn. Gia đình ra đi đường hoàng từ phi trường Tân Sơn Nhất. Chỉ đến khi máy bay cất lên khỏi mắt đất, đánh vòng sau cùng chào Saigon ở lại, bố mới thở phì ra trút sạch mọi âu lo .
3.-
Sau lần đi theo bố và nghe biết được tâm tình của bố, tôi thấy mình quá ngô nghệ Tôi hiểu bố sâu hơn và cảm đậm được lòng bố. Tôi về kể lại với mẹ, bà vẫn có vẻ dỗị Bà trách tôi ngây thơ ăn phải bả của bố. Tôi luôn tủm tỉm cười vì không biết phải ngả hẳn về ai, tôi chỉ mong được là chút gạch nối để bố mẹ vui với nhau vào quãng cuối cuộc đời .
Những lúc chỉ ở riêng với bố, tôi thường xin bố kể lại cho nghe về mảnh đất cao nguyên mà bố hằng ấp ủ để rồi phải bỏ đi trong đau khổ. Ngược lại những khi chỉ còn hai mẹ con hủ hỉ với nhau, tôi lại kể với mẹ về những gì bố đã nói với tôi .
Dần dà ít lâu sau hòa khí gia đình đã trở lạị Mẹ đã bớt đi những lời trì chiết với bố, trái lại thì bố cũng đã bớt đi những lúc đi lẻ một mình. Cuối tuần, tôi đã nghe bố rủ mẹ đi với bố ra tiệm cà phê, mẹ cứ duỗi ra, nhưng bố thuyết phục mãi mẹ cũng nhận lời .
Tôi vờ tảng lờ nhưng trong bụng rất vuị Nhất là khi hai ông bà dắt tay về, trên mắt mẹ loáng thoáng có nét vuị Tôi chưa kịp hỏi thì mẹ đã bảo : tao không ngờ ở chỗ quán lại có một con đường trông thật giống một góc Ban Mê ở bên nhà .
Tôi chẳng rõ đã có lần nào mẹ tìm lên Ban Mê thăm bố, và đã có bao giờ mẹ được thấy tận mắt đất cao nguyên chưa, nhưng nghe mẹ nói tôi cũng hòa theo nhận xét của mẹ. Thế là cả nhà đều vuị Tôi nghĩ chẳng qua bố còn ôm ấp một thời của bố, cái thời mà giờ tìm ở đâu cũng không còn gặp nữa .
Tôi vẫn luôn ôm trong đầu câu của bố nói với tôi : mùa này hoa cà phê bắt đầu nở. Tự dưng tôi cũng ngửi thấy mùi hoa xực nức đâu đâỵ
Anh Yêu Dấu
Hạnh phúc như những chiếc thuyền trên biển, hụp lặn có nhaụ Hôm nay nhân đến dự tiệc vui của một người bạn mặc dù ngoài trời rất lạnh, nhưng trên môi họ đầy những nụ cườị Những tiếng chúc tụng, vỗ tay không ngớt. Mừng cho đôi tân giai nhân luôn mãi hạnh phúc .
Em rất vui, vui trong tình yêu anh dành cho em. Những hẹn hò, những cái nhìn trìu mến, làm sao em có thể quên được ? Anh đã thường nói :
" Rượu ngon mời tráng sĩ, hoa đẹp tặng giai nhân ". Vậy thì anh đã bao nhiêu lần say ? và anh đã tặng em bao nhiêu cành hoa hồng rồi anh biết không ? Những cụm hoa tình yêu đã nghị trị và luôn sống mãi trong em.
Những lần dỗi hờn để được anh ôm dỗ, những giọt nước mắt lăn dài để được anh lau bằng những nụ hôn, đó là những hạnh phúc em nhận được từ nơi trái tim anh, thì thử hỏi làm sao em có thể giận hờn anh lâu hơn được đúng không ?
Hạnh phúc là gì ? Từ đâu đến ? Làm sao định nghĩa được hai chữ Hạnh Phúc ? Nó có quan trọng trong đời sống của nhau không ? Mà tại sao tất cả mọi ngườ i trên thế gian này điều đi tìm kiếm nó ? Hạnh Phúc trong bình an ? Hạnh Phúc trong khổ đau ? Hay tất cả chỉ là Hư Ảo trong cuộc đời ? Nhưng dù gì ...em cũng đã cảm nhận được những hạnh phúc anh trao cho em. Cảm ơn anh, người tình yêu dấu .
Trong buổi tiệc vui ngày hôm ấy, đặc biệt có một phong bì rách. Ừ nhỉ tại sao nó rách ? Mặc dầu rách nhưng còn lại dấu tích của một đôi tim tưởng đã lạc mất nhau trong sa mạc mênh mông của cuộc đời, nay lại tìm về bên nhau trong niềm vui hạnh phúc.
Hành trình của một đôi tim
Tìm về tổ ấm thỏa niềm ước mong
Vui đời hạnh phúc trăm năm
Cô dâu chú rễ vui vẻ, tươi cười đón nhận phong bì rách ? Cô Dâu còn nói : " Tụi em sẽ sống mãi cho đến ngày rách nát, cũng sẽ mãi thương yêu nhau " Có phải chăng khi hai người tìm được một tình yêu thật sự như họ mong muốn, thì họ sẽ không lo ngại chi cả ... Xin chúc mừng ...chúc mừng ...trong cuộc đời này có thêm hai người bạn đồng hành trên con đường đi tìm hạnh phúc .
Một phong bì rách
Tơi tã ...
Như giòng đời
Trăm ngã ngược xuôi
Cuộc tình có mấy lần vui ?
Cuộc đời cũng thế
Ngọt bùi đắng cay
Phong bì rách
Nhưng tì nh không rách
Trời lạnh căm
Không trách ông trời
Bến đời như sóng ra khơi
Ðêm nay chung chén chúc lời trăm năm
Mừng bạn
Loan Phụng hòa giao
Mừng bạn
Sang bến Xuân đào Toàn duyên
" Viết tặng hai bạn nhân ngày cưới "
Dec. 2006
-DHH
~~~/~~((@
Ðọc truyện của nhà văn Ðinh lâm Thanh thấy rõ nét, một thông điệp gửi đi là mong muốn cuối cùnmột điều tốt điều thiện phải được thể hiện nơi con người . Sự xấu chỉ là điều bất đắc dĩ. Ông có tham vọng đặt để lại một số trật tự luân lý, thang bực giá trị của đời sống bao giờ cũng chủ đích hướng thiện. Thế giới trong truyện cho dù có sa đà tụt dốc thì ở cuối đường cũng ló dạng những mẫu người mà ta tạm gọi là * Những mô hình thuyết phục*, xem như điển hình và là tiêu chí cho cuộc sống xã hội . Những mẫu người như thế có thể lôi kéo, hạn chế được những lệch lạc trong các chuẩn mực luân lý cá nhân cũng như gia đình và nhờ đó những người chung quanh hay liên hệ máu mủ có cơ may sống làm người lương thiện.
Nếu nói về đề tài dựng truyện, nhà văn Ðinh lâm Thanh thường xử dụng những đề tài quen thuộc, rút ra từ cuộc sống như di tản, đời quân ngũ, xã hội sau 1975, đi tù cải tạo đến cuộc sống nơi xứ người …Ðấy là những nguyên liệu ròng nhưng lại khá quen thuộc. Cái khó mà nhà văn Ðinh lâm Thanh đã làm, là làm sao tránh được cái dễ dàng, tầm thường, cái đã được nhiều người nói tới, đã bị soi mòn bắt đầu nhàm chán. Phải viết và phải nói như thế nào như thể lần đầu, gây được ngạc nhiên, thích thú và hấp dẫn. Vì sự tầm thường không phải là nghệ thuật. Ðó là thử thách lớn đối với nhà văn bây giờ và những tác phẩm trong tương lai sẽ được xuất bản
Nguyễn Văn Lục, Canada (Ðọc Bến Nước Ðục)
***
Bằng những dòng văn trong sáng đầy truyền cảm Ðinh Lâm Thanh đã đưa đọc giả vào những tình tự dân tộc, những thăng trầm của kiếp người qua những biền đổi tang thương, ngậm ngùi… Tuy chất liệu trong các chủ đề Tình Yêu, Quê Hương và Thân Phận trong văn học hiện đại không phải là những thể tài, luận đề mới mẻ gì, nhưng qua TÌNH MUA CUỐI CHỢ người đọc dể dàng nhận ra rằng những ý niệm đó đã được tác giả dụng tâm gạn lọc ngôn từ, hình ảnh qua một lăng kính tinh vi, sâu lắng, mang tính chất thuyết phục và vì thế những cốt chuyện, câu chuyện của ÐLT trở nên lối cuốn, truyền cảm hơn.
Nếu nói theo Edward Gibbon thì chính tác giả là người đã biết khéo léo đào sâu, phân tích toàn bộ các dữ kiện trước khi trang trải trên trang giấỵ ÐLT là người tị nạn, đã sống và đã hội nhập lâu năm với xã hội, văn hoá Tây Phương nên chắc hẳn phần nào chịu ảnh hưởng thái độ hồi hướng, hành hương để tìm cảm hứng của các văn sĩ Pháp như Maurice Barrès, Charles Maurras... Cho nên bối cảnh chính của 8 trong 10 truyện trong TMCC là những việc đã xảy ra trên đất nước VN cũ của anh - sau khi nơi này đã hoàn toàn rơi vào tay của tập đoàn CS. Tác giả đã tìm về cội nguồn để lắng nghe, truy tầm chất liệu sống cho tác phẩm. Anh đã hài hòa hiện thực và hư cấu để sáng tạo nên hình ảnh sống động của một xã hội mới biến thái, đầy bất công, xô bồ, dối trá cùng với sự nặng tình, nặng lòng của những người “ngã ngựa” chấp nhận sống chết với quê hương trong thua thiệt, đắng caỵ
Tính chất nhân bản thể hiện qua từng câu truyện theo ý thức “văn dỉ tãi đạo” một thứ tư tưởng cốt lỏi của người Ðông Phương ấy đã làm cho TMCC thêm giá trị và dể được độc giả tiếp nhận, ưu áị Vì vậy, người ta không lấy làm ngạc nhiên bao nhiêu khi truyện ngắn Ngã Ba Sung Sướng trong TMCC của anh sau khi “trình làng” trên VietNo chỉ trong vòng vài tuần đã trở thành “Top Ten”. Hiện nay – sau 2 tháng ra mắt, NBSS vẫn chiếm lảnh hàng đầu với hơn 5.300 độc giả .
Tuy nhiên, so với Bến Nước Ðục, người đọc đã lấy làm tiếc khi thấy TMCC còn nhiều lổi trong việc ấn loát. Vì vậy có nhiều câu văn, đoạn văn đã trở nên tối nghĩa, không tròn ý… mà correcteur hay editor đã vô tình không nhìn thấy sau khi đổi font chữ, layout, lên khuôn. Tác giả đã ngở ngàng sau khi phát hiện điều sơ sót kia và TMCC sắp được tái bản. Hy vọng lần này đọc giả có thể đón nhận TMCC với một nội dung hoàn hảo hơn, vì với văn phong và kỷ thuật tân kỳ đó ÐLT rất xứng đáng chiếm một địa vị quan trọng trong văn đàn Việt Nam.
Phan Bá Thụy Dương, California USA (Ðọc Tình Mua Cuối Chợ).
***
Sách viết dưới một thể văn hỗn hợp nửa văn xuôi nửa thi ca (vì mỗi cú pháp đều có nhạc ngữ), điêu luyện, chính xác, gẫy gọn, sáng sủa và đứng đắn. Tác giả viết không phải để ‘giải trí, cầu danh’, mà viết thật, thật từ cuộc sống, thật từ một cái nhìn của một nhân chứng qua nhiều triều đại, qua biết bao cuộc bể dâu để gởi đến thế hệ hôm nay và cả mai sau một cái nhìn xác thực, rõ nét, không thiên vị về sự thăng trầm của ‘vận nước’, của những ‘công dân’ bị ép buộc xa lìa tổ quốc sau cuộc đổi đời lớn nhất lịch sử VN năm 1975. Viết để ‘Dù sao, thì mình cũng còn lưu lại một cái gì đó cho đời sau‘ (André Chénier). Ðinh lâm Thanh làm sống lại một lối văn ‘mướt rượt’ trong trào lộng, dịu dàng, dễ thương của một thứ ‘sóng lòng tự nhiên’ không cần trau chuốt điểm tô giả tạo .
Mỗi cốt truyện là một công trình mô tả nhưng dữ kiện mắt thấy tai nghe, những kiếp đời tưởng chừng sẽ không còn ‘oan nghiệt’ lẫn ‘oan cừu‘ sau ngày chấm dứt chiến tranh. Tưởng đã quên hoặc mong rằng hãy quên đi nhưng không hiểu sao vẫn còn nhớ, nhớ đến ngày tắt thở. Nhớ cái gì ? Nhớ ai ? Nhớ ‘Pho tượng lính buồn se bụi đường’ (Du Tử Lê). Hay nhớ ‘Nghĩa trang xưa, quê hương bạn bè‘ để ‘tảo mộ’ một đất nước chỉ lo xây cất trại tù, nghĩa trang nhiều hơn trường học, và thăm lại những vùng kỷ niệm còn trong ký ức : ‘Suối vàng sâu thẳm biết là ai . Mả cũ không ai kẻ đoái hoài . Trải bao ngày tháng trơ trơ đó. Mưa dầu, nắng giải trăng mờ soi‘ (Tản Ðà). Một quyển sách nên đọc, cần đọc, không hẳn để nhìn lại một quá khứ bầm dập lịch sử, nhưng để biết mình và biết thân phận của quê hương nhiều hơn, biết luôn cả ‘nẻo về tương lai‘ của con cháu mình sau nầỵ
Trần trung Quân, Effet Paris tháng 02/2006.
***
Tôi chưa hề biết và đọc Ðinh Lâm Thanh cho đến lúc truyện ngắn ‘Trận Ðịa Pháo‘ gây cho tôi sự chú ý và bắt tôi phải đọc lại nhiều lần. Ðây là câu chuyện của một người sĩ quan trẻ ra trường trình diện đơn vị mới .
Bộ chỉ huy Trung Ðoàn ở một tỉnh nhỏ cao nguyên, đã xử dụng những con người được đào tạo ở quân trường, có trọng trách giáo dục chính trị cho binh sĩ không hơn gì những tên đầu bếp trong những dịp tiệc tùng thù lạc với các quan chức địa phương. Vì chính bị coi là một tên đầu bếp tồi không vừa ý chủ, người sĩ quan trẻ bị đưa ra đơn vị tiền đồn. Chính ở đây, sống và chiến đấu bên những đồng đội can đảm thực thà, kề cận hằng ngày với cái chết, người sĩ quan trẻ mới cảm thấy hạnh phúc và yêu đời lính.
Người lính trong câu chuyện nầy chính là nhà văn Ðinh Lâm Thanh. Cho đến khi miền Nam ‘tan hàng’, ông là người ở lại xếp hàng vào nhà tù, chia xẻ nỗi khốn khổ, tủi nhục của những người lính thất trận. Mãn tù, ông bỏ nước ra đi làm lại cuộc đời trên một đất nước xa lạ. Sau những năm trả nợ áo cơm, ông dùng ngòi bút để trả món nợ cho đồng đội và quê nhà. Bàng bạc trong tác phẩm của ông, người lính miền Nam vẫn sáng ngời chính nghĩa . Người lính buông súng lưu lạc Ðinh Lâm Thanh, vẫn không quên những người bạn bất hạnh ở quê nhà. Ngòi bút ông vẽ nên những cảnh đời khốn khổ của những người lính cũ trong đơn vị năm xưa trong một hoàn cảnh mới, thiếu điều tử tế và bao dung.
Ðinh Lâm Thanh đã dùng ngòi bút để mô tả lại những hoạt cảnh xã hội hôm nay và sự thật lần lượt được phơi bày trên những trang sách của ông. Phải chăng vũ khí bây giờ của Ðinh Lâm Thanh là ngòi bút, khi người lính đã buông súng nửa đường tức tưởị Ông không bình luận, kê kích hay lên án. Những bức tranh xã hội ở quê nhà do ông vẽ nên hoàn toàn sinh động và tự nó đã nói tới nguyên nhân. Ðó là nhân dân chấp nhận những lầm than tủi nhục để đổi lấy những danh từ mô tả những điều không có thực.
Người lính năm xưa giờ đây tóc đã pha sương, nhưng tấm lòng trăn trở với quê nhà vẫn còn đó. Trong văn chương, Ðinh Lâm Thanh còn nhiều phong độ, dài hơi và còn nhiều điều chưa nói hết. Chúng ta hy vọng sẽ còn nhiều tác phẩm của nhà văn Ðinh Lâm Thanh đang hoàn tất và ra mắt bạn đọc trong những ngày tháng tới .
Người lính Ðinh Lâm Thanh đã buông súng ba mươi năm về trước, nhưng cuộc chiến đấu của ông vẫn còn tiếp diễn.
Huy Phương, California USA (Ðinh Lâm Thanh và tấm lòng của một người lính. Xuân 2006).
***
Cũng như tác phẩm ‘Bến Nước Ðục‘, ‘Tình Mua Cuối Chợ‘ là bức tranh vẽ cái xã hội nhiễu thương, loạn lạc đầy sự xảo trá bất nhân giữa con người với con người, xã hội mà mãnh lực đồng tiền được đề cao hơn đạo lý. Ở đó nhân tính bị thui chột, tình người đảo điên. Ðinh Lâm Thanh có ưu điểm của một người từng trải với tuổi đời và những gì ông đã sống qua trong chiến tranh, tù đày và lưu lạc, tạo cho tác phẩm của ông có một giá trị đích thực.
Trong tập truyện này, tác giả đã nhìn sự việc rất gần, mô tả những tấn kịch đời của xã hội Việt Nam sau tháng 5 năm 1975. Như một người viết phóng sự xã hội, tác giả cho chúng ta cảm tưởng ông đã lăn lộn, sống thực với những cảnh đời trong một xóm điếm hạ lưu (Ngã Ba Sung Sướng), gần gũi với những băng đảng xã hội đen (Cậu Hai Út) hay những con người đầy mưu mô, lừa lọc trong một xã hội bất nhân (Tình Mua Cuối Chợ). Những bức tranh xã hội nầy rất thật, rất gần gũi với chúng ta, với bút pháp của Ðinh Lâm Thanh, câu chuyện trở nên sinh động không phải như trên sân khấu mà ngay giữa và chung quanh chúng ta .
Ðinh Lâm Thanh không tố khổ chế độ, những bức tranh của ông đã mô tả những cảnh đời khốn cùng, những tâm hồn tha hóa, những hành động bất nhân trong bối cảnh xã hội ấỵ Dù đã xa quê hương ngàn dặm, thành công trên đường đời, ông không khỏi trăn trở với nổi đau của quê nhà và tâm hồn ông luôn luôn về nơi chốn ấy, với cảnh đời cùng khổ, những bạn bè đang sống nốt cuộc đời dở dang. Chúng ta tìm thấy trong ‘Tình Mua Cuối Chợ‘ những tấn kịch sa đọa của đô thị đèn màu, và đồng quê thì tối tăm không một nguồn hy vọng.
Tuy vậy, tác giả là một người có tâm hồn đôn hậu đầy tình ngườị Trong sự tận cùng cái xấu của cuộc sống và con người trong xã hội ấy, ông mô tả được cái tốt, nêu lên phần cao đẹp của con người như vẽ lại hình ảnh của hoa sen trong đống bùn dợ Xã hội ấy không phải là không cải tạo được vì chúng ta còn hy vọng nơi phần trong sáng nhất của lương tâm con người .
Ðinh Lâm Thanh là một cây bút tuy mới bước vào làng văn nhưng tác phẩm của ông đã được người ta chú ý vì cái phong độ sung sức, nội dung dàn trải trong nhiều địa hạt mà ông đã tìm hiểu mô tả . Nếu không là một người từng trải qua những đoạn đời tối tăm trong hoàn cảnh xã hội ấy, người ta sẽ không có một Ðinh Lâm Thanh và những tác phẩm gây nhiều ấn tượng như ‘Bến Nước Ðục‘ hay ‘Tình Mua Cuối Chợ‘.
Nhà xuất bản Nam Việt, California USẠ
***
Gần đây chúng tôi hân hạnh được đọc tập thơ “Quê Hương, Tình Yêu, và Thân Phận” , tập I, xuất bản năm 2005 của nhà thơ Ðinh Lâm Thanh từ Paris gởi tặng. Chúng tôi được làm quen với ông qua sự giới thiệu của nhà thơ Triệu Dương Nguyễn Lý Tưởng. Ông đã góp mặt trong thi tập Cụm Hoa Tình Yêu 11-05 sẽ được ra mắt trong dịp Ðại Hội Thơ Quốc Tế do Hội Thơ Tài Tử VNHN tổ chức tại Sacramento, California ngày 17 tháng 9 năm 2006
Tập thơ mỏng nằm gọn trong tay, nhẹ nhàng, xinh xắn, dễ thương. Theo thói quen, chúng tôi lướt qua hình bìa trước rồi bìa sau . Bìa trước in hai màu đỏ và đen trên nền giấy trắng tinh nổi lên ba nụ hồng đỏ thắm rực rỡ bên cạnh tựa sách “Quê Hương, Tình Yêu, và Thân Phận“ cùng màu với hoa hồng, nét chữ nghiêm trang, đằm thắm. Chúng tôi có cảm tưởng như nhan đề sách đã nói lên gần đầy đủ nội dung trong đó tác giả muốn gởi gắm tâm sự của mình. Hình bìa sau in chân dung tác giả . Tuy mái tóc đã nhuốm màu phong sương, nhưng trông ông còn rất phong độ, cái phong độ chững chạc của tuổi 50, tiếp theo là phần giới thiệu những tác phẩm thơ, văn mà ông đã và sắp xuất bản nhờ đó chúng tôi mới biết không những ông làm thơ mà còn viết văn nữa .
Sau khi đọc qua tập thơ “nhỏ bé dễ thương” nầy, chúng tôi muốn viết đôi dòng cảm nghĩ để kỷ niệm với ông, một người bạn văn nghệ mới quen ở bên kia bờ Ðại Dương. Như tựa sách đã cho thấy, tác giả đã phô diễn trọn vẹn cõi lòng mình qua đau buồn cho thân thận, qua thương xót cho quê hương, qua nỗi thất vọng còn lưu lại từ những mối tình đổ vỡ, qua niềm thương nhớ mẹ già ngàn trùng xa cách. Tập thơ (Tập I) gồm 16 bài dàn trải trên 40 trang giấy, tuy không dày nhưng cũng đủ để mô tả tâm trạng của một con người phải bỏ xứ ra đi trong cảnh nước mất nhà tan với bao hệ lụy bi đát.
Ngày tác giả xuống thuyền ra khơi tạ từ tất cả những gì yêu quý nhất để đi tìm Tự Do, ông đã mang theo hình bóng quê hương, mẹ già, em gái, cũng như vẫn ôm ấp mãi trong lòng giấc mơ một ngày trở về trong vinh quang của đất nước. Nhưng rồi thời gian trôi qua với bao mùa lá rụng mà giấc mơ vẫn chưa thành sự thật. Giấc mơ của ông là gì ? Phải chăng là sự đổi thay của đất nước, ông mong được nhìn thấy quê hương phồn thịnh, dân chúng được ấm no, tự do và hạnh phúc. Ông xót xa thất vọng bởi đầu đã bạc mà giấc mộng chưa thành. Không nén được nỗi đau, ông phải thét lên, “Mùa Thu Ơi, Xin Hãy Dừng Lại “ (trang 37) để kết thúc bức thông điệp ông muốn gởi về cho quê hương, cho mẹ già, cho em gái, và cho chính bản thân mình.
Tác giả Ðinh Lâm Thanh đã bày tỏ rất chân tình cái nỗi lòng xuất phát từ trái tim nóng bỏng của ông. Ông sử dụng lời thơ dung dị trong sáng để bộc bạch tâm sự với độc giả khiến độc giả dễ dàng cảm thông với ông.
Như Hoa Lê Quang Sinh – Dallas USA (Theo chân Ðinh Lâm Thanh trên đường về Quê Hương qua ngõ Tình Yêu để cảm thông với Thâ Phận - Mùa Xuân 2006
***
Ðinh lâm Thanh sinh năm 1939 tại thành phố Huế. Thuở thiếu thời học tại Việt Hương, Pellerin và Providence . Từ năm 1956 theo chương trình đệ nhị cấp tại Lê Quý Ðôn và Võ Tánh, Nhatrang. Năm 1965 tốt nghiệp đại học Sàigòn, trở về thành phố biển dạy tại trường KimYến và Lasan Bá Ninh. Cuối năm 1967 trình diện nhập ngũ khóa 24 SQTB Thủ Ðức.
Sau ngày 30.4.1975 đi tù cải tạo trên ba năm. Cuối năm 1978, ra tù đã vượt biên bằng thuyền đến MãLai và sau đó định cư tại Pháp từ giữa năm 1979. Tiếp tục theo học kinh tế & chính trị và làm việc trong một tập đoàn thương mãi Pháp-Mỹ, đến năm 1991 mở công ty cổ phần làm việc với các lục địa .
Trở lại cầm bút sau khi nghỉ việc về hưu .
Tác phẩm xuất bản :
Quê Hương Tình Yêu và Thân Phận - Bến Nước Ðục – Tình Mua Cuối Chợ - Cánh Cửa Ðã Khép.
Ðề tài tham luận : Việt Nam Ðổi Mới, Hòa Giải Hòa Hợp Dân Tộc - Cộng Sản Muốn Gì Ở Cộng Ðồng Người Việt Hải Ngoại ? – Văn Hóa Ðóng Vai Trò Quan Trong Trong Việc Tranh Ðầu Tự Do Dân Chủ Cho Việt Nam – Du Sinh Việt Nam Nối Vòng Tay Lớn - Tranh Ðầu Ðể Xây Dựng Ðất Nước – Con Ðường Chúng Ta Ði .
Tác phẩm sẽ xuất bản :
Ðổi Ðời (truyện dài), Thân Phận (truyện dài), Quê Hương Tình Yêu và Thân Phận (Thơ, tập II & III). Việt Nam Quê Tôi, Niềm Ðau Còn Ðó (Diễn thuyết và Tham luận Chính trị). Việt Nam, 60 năm dưới chế độ Cộng Sản (Tham luận). Cần xét lại các Hiệp Ðịnh Genève 1954 và Versailles 1972 (Tham luận). Tương lai Pháp đi về đâu ? (Tham luận).
Liên lạc : dinhlamthanh@hotmail.com hay ltdconema@free.fr
Giáo Sư Francois N. cuả Ðại Học Bách Khoa tại Canada , xin được hân hạnh giới thiệu các trang web với nhiều tiết mục hấp dẫn :
Cảnh đẹp thơ mộng , Lời Hay Ý Ðẹp , Nhạc Việt , Anh , Pháp êm dịu với Áo Dài trắng nhẹ nhàng , thiết tha :
http://www.vietnam4all.net/music.htm
Trang tin nóng Phụ nữ và Y tế :
http://www.vietnam4all.net/missvietnam.htm
Video vui cười HOT , giải trí sau những giờ làm việc mệt nhọc :
http://www.vietnam4all.net/jokes.htm
Nghe Radio , xem Video nhiều loại , TV trực tuyến khắp nơi trên thế giới :
http://www.vietnam4all.net/radioTV.htm
Trang Phỏng vấn hàng tuần bên Mỹ , Canada , Úc , Pháp
http://www.vietnam4all.net/interviews.htm
Trang Danh Nhân VN bên Mỹ , Canada , Úc , Pháp
http://www.vietnam4all.net/celebrities.htm
Và 35 tiết mục khác nhau của 5000 websites Vietnam trên khắp thế giới trong trang :
http://www.vietnam4all.net/
Mỗi năm một tác phẩm.
Ðó là nguyện vọng của các cây viết nữ thuộc thành viên trang mạng www.phunuviet.org.
Tiếp theo Tuyển Tập Phụ Nữ Việt 2005 đã đến tay bạn đọc năm châu vào tháng chín năm 2005, Tuyển Tập Phụ Nữ Việt 2006 ra đời trong tuần lễ đầu tháng mười một năm 2006.
Tuyển Tập chất chứa ba mươi mảnh tâm tình được diễn đạt dưới hình thức truyện ngắn, tùy bút, ký... Từ những nhà văn lão thành cho đến những nhà văn mới xuất hiện trên văn đàn hải ngoại, từ khắp nơi trên thế giới, ba mươi cây viết nữ tụ về đây, tạo nên một tuyển tập muôn màu muôn sắc. Tuổi tác khác nhau, nghề nghiệp không ai giống ai, hoàn cảnh sống mỗi người một vẻ... nhưng tất cả cùng một tấm lòng yêu văn chương, trân trọng chữ nghĩa, cùng một ước mơ đem ngòi bút của mình phục vụ nghệ thuật, làm đẹp đời sống.
Và một điều đương nhiên là ở đâu, bất cứ hoàn cảnh nào, đa số những sinh hoạt phụ nữ đều hướng về ước mong xoa dịu nỗi đau khổ của mọi người quanh mình. Tuyển Tập Phụ Nữ Việt ra đời cũng chuyên chở những nguyện vọng nhân bản đó, nguyện vọng dành một phần lợi tức có được từ Tuyển Tập vào các công tác từ thiện do những thành viên diễn đàn www.phunuviet.org đã và đang thực hiện tại Việt Nam.
Tôi tin rằng không có nhiều nhà văn khi chuẩn bị cho ra đời tác phẩm của mình lại có được những ngày giờ làm việc thật vui nhộn, thật thân tình, thật nhiều học hỏi, thật sôi nổị.. trong thời gian cùng nhau mỗi người một ý, mỗi người một tay, chăm sóc Tuyển Tập Phụ Nữ Việt 2006, cho đến khi cầm quyển sách dầy 420 trang trên taỵ
Hãy nghe nữ văn sĩ Linh Vang kể lại thời gian chúng tôi chuẩn bị cho ra đời tuyển tập Phụ Nữ Việt trên trường thiên tùy bút: Một Góc Trời Tây Bắc:
...Cứ nghĩ việc nhóm Phụ Nữ Việt (www.phunuviet.org) ra tuyển tập thứ hai, từng giai đoạn hầu như đều làm qua nét, là biết khoa học kỹ thuật bây giờ thật là phi thường rồị
Ở khắp mọi nơi trên thế giớị 30 cây viết, là 30 tác giả nữ. 30 cây viết, là 30 cảnh đời được viết lại (không cố ý mà cả hai tuyển tập đều có 30 tác giả tham gia). Họa sĩ vẽ bìa, là nữ họa sĩ Thanh Trí-cho bìa tuyển tập 1, PNV cũng dùng tranh của bà. Những người chăm lo cho cuốn sách được ra đời đều là phụ nữ. Layout là chị Ấu Tím (Ngô Ðồng), kiên nhẫn và tận tụy; và Thi Hạnh. Dò chính tả, bản in là Từ Thụy và Bình Nguyên, bốn con mắt sáng như ánh đèn phạ Thu thập tiểu sử và hình ảnh là hai chị Phượng Các, Võ Thị Ðiềm Ðạm. Chị Phượng Các đang ở bên Anh -chẳng biết bao giờ chị về lại Hoa Kỳ. Chị Ốc Hương Võ thị Ðiềm Ðạm và Thi Hạnh - vui vẻ và có máu tiếu lâm (ưu điểm giống chị Vi Hoàng há!)- ở bên Na-Uỵ Thi Hạnh là một trong những cây viết trẻ sẽ được Văn Ðàn Ðồng Tâm Doãn Quốc Sỹ (cánh tay nối dài của nhóm Sáng Tạo xưa) vinh danh trong Tuyển Tập 5 của văn đàn nàỵ Từ Thụy, ít nói, lẳng lặng làm, ở Úc; Bình Nguyên, thẳng tính nhưng lại hay sợ người khác giận, ở Canadạ Chị Ngô Ðồng ở Bắc Cali và chị Vi Hoàng ở Nam Cali, đều là ở Mỹ (Hoa Kỳ). Chị Phượng Các, chị Y Nguyên (ở Pháp) và tôi (Tây Bắc Hoa Kỳ) đi mời các cây viết nữ quen biết viết bàị Thu bài, layout, xong mọi thứ đã sẵn sàng vào cuối tuần này để tuần tới chị Vi Hoàng đưa đi nhà in và sau hai tuần thì có sách phân phối đi khắp nơị Chẳng ai thấy mặt ai, chỉ trừ chị Vi Hoàng gặp mặt chị Ấu Tím Ngô Ðồng để lấy bản layout cuối cùng. Chúng tôi có một phòng ẩn (phòng ảo trong diễn đàn) để làm việc, that’s it! Sam than mấy tuần qua các chị trốn trong đó, làm ở ngoài forum vắng như chùa bà Ðanh, bây giờ sách đã xong rồi, các chị phải ló mặt ra đùa giỡn bên ngoài đi chứ .
Có phải là kỹ thuật bây giờ đã quá kỳ diệu không? Có phải là phụ nữ Việt bây giờ cũng giỏi quá không? Chuyện gì cũng làm được! Vừa viết lách, vừa trình bày cuốn sách. Hi hi, ai đó sẽ bảo là mình không nên mèo khen mèo dài đuôi! Ui chao! Có cái đuôi đẹp mà không khen thì cũng ấm ức quá chớ .
Vậy đó, chúng tôi rất hãnh diện khi giới thiệu với bạn đọc một tác phẩm mà chúng tôi đã thâu đêm viết, đã trân trọng từng câu văn, đã trang trải từng nghĩ suy bằng tấm lòng người phụ nữ Việt.
Mọi liên lạc xin gởi về:
phunuviet2006@yahoo.com ,
tiêu đề: TT Phụ Nữ Việt 2006
Bạn đọc ở Na Uy coo thể liên lạc trực tiếp với
Thi Hanh: thihanhthi@yahoo.com
Võ Thị Ðiềm Ðạm: Diemvost@yahoo.no
Giá ủng hộ: 20 dollars
Trân trọng
Võ Thị Ðiềm Ðạm
Mời quí bạn nghe chương trình "Thơ Nhạc Nghiêu Minh" tuần thứ 11
qua hệ thống VNHN. Tuần này với chủ đề : "Chân Dung Nghiêu Minh" qua nhạc và thơ , do Kiều Loan & Băng Tâm phụ trách.
Mời quí bạn bấm vào đây để nghe và góp ý:
www.geocities.com/nghieuminh/ChandungNghieuMinh.mp3
Thân mến,
Nghiêu Minh
Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu sau đây : Bùi Ngọc Tuấn , Dòng Sông Nhỏ , Ðinh Lâm Thanh, Ðông Hoà, DHH, Hà Khánh Phương, Hàn Thiên Lương , Hồng Phúc, Hoàng Yến, Huân Long , Khóc Cười, Kim Thành, Nam Thảo, NNgương, Nguyễn Phan Ngọc An, Nhật Hạ SG , Phan Tưởng Niệm, Sông Cửu, Thy Lan Thảo, Tôn Thất Phú Sĩ, Trần Thành Mỹ, Trần Hoan Trinh, Trần thiên Ấn, Việt Dương Nhân, Việt Hà, Võ Thị Ðiềm Ðạm, đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 56 . Một số bài khác sẽ được đăng dần vào số tớị Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương laị
2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
xin gửi email về GiaoMua@hotmail.com
3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về:
GiaoMua@hotmail.com
4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về:
GiaoMua@hotmail.com
Nguyệt San Giao Muà
Homepage: http://www.GiaoMua.com
Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:
1. Xin các bạn gửi bài theo dạng VIQR (Vietnet)
(dùng cách bỏ dấu như trong trang này)
2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM.
3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
email ở cuối bài hay không.
4. Bài vở xin gửi đến
GiaoMua@hotmail.com
5. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
xin gửi về: GiaoMua@hotmail.com
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Trang Nhà