Mục Lục

7. Việt Nam : Quê Hương Tìm Lại

Xuân Ðỗ

Bút ký
1.-

Hôm đó, hình như khoảng đầu tháng chín, một ngày chớm thu ở Quận Cam, Californiạ Nhiệt độ buổi sáng sớm ngoài trời đâu khoảng 65 độ F, mát mẻ, dễ chịu . Những ngày nắng, nóng, oi bức của một hè muộn vừa đi qua . Tôi mở cửa sổ bên bàn viết, gió thật mát thổi vàọ Bên ly trà nóng vừa pha, tôi bắt đầu một ngày thanh thản. Mở máy điện toán, đọc tin tức thời sự khắp nơi trên các báo điện tử, năm châu, bốn biển và quê nhà Việt Nam, bên kia biển Thái Bình.
Thế giới, chiến tranh vẫn mịt mù bên trời Trung Ðông, Iraq, Afghanistan, Lebanon, Israel, Hezbollah. Việt Nam, đảng Cộng Sản vẫn siết chặc chế độ độc tài, độc đảng, nạn tham nhủng hoành hành và đại đa số người dân Việt vẫn nghèo khổ, thiếu thốn mọi bề, trong một xã hội sa đọa, xa hoa, đầy tệ đoan, đỉ điểm, cướp giật, không luật pháp.
Xong phần “điểm báo, điểm tin tức” chẳng mang lại một niềm vui nho nhỏ nào của một ngày, tôi nhảy qua phần điểm thư tín, điện thư của bạn bè. Một cái điện thư của anh bạn thân, ở trên Washington DC, thư viết:

Các bạn thân mến,
Tôi mới mượn được một cái DVD, với tựa đề:” Việt Nam: Quê Hương Tìm Lại”. Ðĩa số 5 nói về Miền Trung, đặc biệt có thành phố cổ Hội An. (trong đó có nói về Chùa Cầu, chiếc cầu phố cổ, mà bạn XÐ đã đề cập trong truyện ngắn Bức Tranh, trước đây, giúp bạn nổi tiếng với người đọc sách), tiếp theo có Huế, Thừa Thiên, Quảng Trị vv ...
Xem rồi tôi vẫn còn xúc động đến ngẩn ngơ, nhớ quê hương và nước mắt đầm đìa! Các bạn ở bên California, xin vui lòng cho tôi biết, tiệm sách báo hay băng nhạc nào có bán trọn bộ DVD trên (có lẽ 7- 8 đĩa), để tôi có thể đặt muạ Quê Hương, càng muốn quên đi, lại càng thấy nhớ. Thực sự tôi không dám về Việt Nam.
Xin cám ơn. LVB

Chờ đến khoảng mười giờ, khi các tiệm mở cửa, tôi gọi điện thoại một vòng, để hỏi về tập DVD mà bạn tôi vừa đề cập. Không có tiệm nào có. Chỉ có tiệm Bích Thu Vân trong thương xá Phước Lộc Thọ trả lời lập lờ, có lẽ có nhưng bộ DVD này chỉ có khoảng hai đĩa mà thôị Nếu có thể, cô gái nói, ông nên đến xem cho rõ hơn. Tôi xách xe chạy ra khu Phước Lộc Thọ ngaỵ Mới hơn mười giờ sáng mà các chỗ đậu xe gần như đầy cả . Chạy loanh quanh một hồi, kiếm được một chỗ đậu phía sau, tuy hơi xa, nhưng cũng tốt lắm rồi, bước bộ vào khoảng năm mười phút, đi bộ một tí cho giãn gân cốt và tập thể dục thêm.
Bước vào tiệm Bích Thu Vân, cô gái khi nghe tôi nói, mới điện thoại và đến xem bộ DVD tôi vừa hỏi, cô xin lỗi, cô ta nhầm với một bộ DVD khác, về các khúc nhạc quê hương.
Bước ra khỏi tiệm Bích Thu Vân, tôi vẫn còn thẩn thờ, chưa biết đi đâu, làm gì và làm sao hỏi cho ra, ở đâu có bộ DVD mà bạn tôi vừa xem và muốn mua Anh LVB là bạn thân của tôi, một bạn văn trên nhiều năm, bạn đồng khóa từ Học Viện Quốc Gia Hành Chánh trên bốn chục năm. Anh là một chủ bút, một nhà thơ, một bỉnh bút đứng đắn, nếu không muốn nói là khó tính và trung thực đến độ... dễ mất lòng bạn bè, để giữ giá trị cho tờ báo, cho các bài viết.
Chiếc điện thoại di động trong túi quần tôi đổ vang. Tôi cầm chiếc điện thoại lắng nghe, tiếng cười vang, vui nhộn của một người bạn thân, anh NÐC, hỏi:
- Ông đang làm gì đó? Ðang ở nhà hay đi đâu không? Cuối tuần này, nếu không kẹt gì, lái xe xuống nhà tôi chơi cho vui . Tôi vừa sửa chữa nhà, vườn tược xong xuôi, khang trang hơn và vườn hoa nhiều hoa và cây trái . Tôi xin lỗi mấy lúc nay, bận rộn quá sức, nên chúng ta không có dịp gặp nhau . Tôi chỉ dẫn cho anh, chạy xa lộ cho nhanh và dễ hơn.
Trước nhiều câu hỏi anh NÐC vừa hỏi, tôi phân vân chưa biết trả lời ra sao, nên tôi chưa dám hứa chắc chắn với anh. Tôi cũng đang có vài việc bận, dự trù đi San Francisco thăm cháu nội, có thể ghé xuống San Jose thăm bạn bè. Tôi nói:
- Anh C. ơi, tôi đang lang thang trong Phước Lộc Thọ, để tìm một bộ DVD, có tên là Việt Nam: Quê Hương Tìm Lại mà anh bạn của tôi bảo rất hay, cảm động... làm cho anh ta mất nhiều nước mắt khi xem.
Anh NÐC cười vang trong ống điện thoại:
- Thế ông không biết tác giả của bộ DVD này là ai, thật à?
- Tôi thật sự không biết. Anh biết ai là tác giả không?
Anh NÐC cười thật sảng khoái:
- PNP đấy, ông ơi!

Tôi muốn la lớn lên một tiếng, vừa ngac nhiên, vừa sảng khoáị Chỉ cách đây mấy tháng, cũng qua anh NÐC, bạn thân của tôi, cũng là bạn thân và đồng môn cũng anh PNP, trường Ðại Học Sư Phạm Sài Gòn, tôi “gặp” lại anh PNP trên điện thoại, sau hơn ba mươi mốt năm, từ những ngày đau buồn của Miền Nam rơi vào tay Cộng Sản.

2.-
Trước năm 75, chúng tôi là bạn của nhau trên sân quần vợt, trên các lớp học của Hội Việt Mỹ, mà anh PNP là Hội Trưởng và tôi tham gia với tư cách đến giúp, dạy tiếng Việt cho người Mỹ, Úc, Ðại Hàn, dân sự cũng như quân nhân đồn trú tại Vũng Tàu, một thành phố miền biển xinh đẹp, du lich nổi tiếng của Việt Nam.
Thời kỳ đó, tôi là một công chức bên Tòa Thị Chính Vũng Tàu, anh PNP là giáo sư Pháp Văn bên trường Trung Học Vũng và sau đó, giữ chức Hiệu Trưởng trường Trung Học Trần Nguyên Hãn, Vũng Tàụ Tôi cũng có nhiều bạn giáo sư bên trường Trung Học Vũng Tàu và đôi khi tôi qua trường nói chuyện với các em học sinh các lớp 11, 12 sắp bước vào đại học, trong việc chuẩn bị chọn các phân khoa, các trường chuyên nghiệp, về kinh nghiệm thi cử, học hành kết quả, qua lời mời của anh bạn HMK, hình như lúc đó anh HMK là giáo sư Hiệu Ðoàn Trưởng.

Chúng tôi quen biết, rồi dễ dàng thân nhau qua nhiều cuộc tiếp xúc, thích nhau vì có cùng những trăn trở về cuộc sống, chiến tranh, đất nước, chứ không bao giờ để ý về những giao tế về công vụ, chức quyền tại địa phương.
Ðiều đặc biệt là tôi thấy vui khi đánh quần vợt trên sân với PNP hay nói chuyện vui nhộn bên Hội Việt Mỹ, khi có một vài người Mỹ hay Úc nói tiếng Việt thật giỏi, lưu loát, kể cả những từ bậy bạ, tiếng lóng. Có một lần, khi tôi đưa bà xã tôi và con trai bốn tuổi, đi ăn phở, tiệm Thiện Lợi, một tiệm phở ngon ở Vũng Tàu, tôi thấy một người Mỹ trung niên, vừa ăn phở xong, đang uống cà phê, cầm tăm xĩa răng, đọc tờ báo Con Ong của nhóm Duyên Anh ở Sài Gòn xuất bản. Tôi thấy vui vui, cái anh Mỹ này chắc đã học và thấm nhuần văn hóa Việt Nam lắm rồi, mới đến mức, ăn phở xong, còn ngậm cây tăm trên miệng và đang say sưa đọc báo, tờ Con Ong, một loại báo viết đầy các từ ngữ đặc biệt, tiếng lóng, tiếng nói lái, tiếng tục... hết chỗ tục, mà rung đùi khoái chí. Chắc cái anh Mỹ này, đã bị Việt Nam hóa đến 99% rồị Tôi gặp lại người Mỹ trung niên đó ở Hội Việt Mỹ, đang đứng nói chuyện với PNP, cười oang oang, thoải mái .

Các bạn bè bên giáo chức, phụ huynh học sinh, và học sinh ở Vũng Tàu thời đó, đều xem PNP là vị giáo sư chịu chơi, giao thiệp rộng, không những tại thị xã du lịch nhỏ bé Vũng Tàu, mà ngay cả trên Sài Gòn, nơi những trung tâm quyền lực quốc giạ Dáng điệu, cung cách ăn mặc, xe cộ... đều mang vẻ cao bồi miền Viễn Tây Mỹ, của một James Dean, trẻ trung, tài hoa, chết yểu vì tâm hồn đang sôi sục nổi loạn không nguyên cớ, một nước Mỹ thời mở mang đất nước về miền Tây Nam Hoa Kỳ ngày naỵ Một chiếc quần blue jean bạc màu, sờn rách. Một đôi ủng cao cổ, chiếc nón rộng vành Mể Tây Cơ, chiếc xe jeep lùn, mui trần.

Một lần khác, tôi đưa bà xã và hai dứa con đi chơi trên bãi biển Ô Quắn, trở về vào quán Tầm Dương ngồi uống nước. Vừa bước ra về, gặp PNP sịch chiếc xe mui trần trước sân, trên xe ba bốn người bạn trẻ nam nữ, trong áo quần tắm biển còn sũng nước mặn. Chúng tôi đưa tay chào nhau, rồi đị Bà xã tôi hỏi:
- Bạn anh ở Sài Gòn xuống tắm biển đấy à?
Tôi cười, lắc đầu:
- Anh bạn này là giáo sư bên truờng Trung Học Vũng Tàụ
Bà xã tôi có vẻ ngac nhiên:
- Ông giáo sư này “cao bồi” quá chừng!
Tôi gật đầu, thêm:
- Ðúng vậỵ PNP là một giáo sư không những “cao bồi”, vui nhộn, trẻ trung, mà còn là một Hội Trưởng Hội Việt Mỹ rất uy tín, có nhiều lớp học Anh văn, khá đông người đến học, để trau dồi khả năng Anh ngữ. Một giaó sư rất được phụ huynh, học sinh kính phục về khả năng giảng dạy và tư cách đứng đắn. Vẻ “cao bồi” bề ngoài, chỉ thể hiện nét văn hóa Mỹ mà anh thích của tuổi trẻ nhiều tự tin, vui sống và bước lên chuẩn bị thay thế cho thế hệ cha anh sắp, hoặc đã hoàn tất vai trò lịch sử của mình.

Dĩ nhiên cũng có một số người nhìn một ít nét tiêu cực của tuổi trẻ đó, rồi ghét bỏ và chê trách, chụp cho những chiếc mũ, không đúng kích thước, không phải nhãn hiệu, chỉ xô đẩy nhau vào chỗ xa cách và nghi ngờ một cách vô ích mà thôi .
Ðiều làm tôi ngạc nhiên, đến độ sửng sốt, là sự trùng hợp của cú điện thoại của anh bạn NÐC, một cách vô tình nhưng that đúng lúc như một phép lạ, bắt được tần số giao thoa, khi nghĩ về nhaụ Tại sao khi tôi đang nghĩ đến việc tìm ai là tác giả bộ DVD Việt Nam: Quê Hương Tìm Lại, anh NÐC, trong lúc đang làm việc, lại gọi đến tôi “đúng lúc” quá vậỷ Chỉ là một tình cờ, như mọi sự tình cờ xãy ra trong cuộc sống của chúng ta ?

Tôi hỏi anh NÐC số điện thoại của PNP, để nói chuyện với anh PNP ngaỵ Tôi cố dẹp bớt các thắc mắc, cho nhẹ nhàng cuộc sống. Tôi bấm số điện thoại nhà của anh. Chị PNP trả lời, vì anh đang bận trong phòng thu âm cho một bộ DVD khác. Tôi chờ anh trong năm bảy phút và khi anh cầm ống nói, nghe tiếng tôi bên đầu giây, anh cười vang, xin lỗi tôi thay vì tôi xin lỗi anh, khi tôi đánh mất số điện thoại của anh mà anh cho tôi trước đâỵ Anh bảo, anh cũng đánh mất số điện thoại của tôi, khi anh ghi vào cuốn lịch trên bàn và khi người dọn dẹp văn phòng đã vất đi, tưởng là giấy bỏ.
Tôi nói ngay việc anh bạn tôi trên Washington DC đang tìm bộ DVD và nhờ tôi tìm trên thị trường băng nhạc ở California đâỵ Tôi kể nỗi xúc động của anh bạn khi xem đĩa số 5 mà không ngăn được tiếng khóc và những dòng nước mắt nghẹn ngào, làm cho tôi tuy chưa xem đĩa DVD đó, xúc động theo và đi tìm cho ra ai là tác giả .
PNP nghe tôi nói thật yên lặng. Có lẽ anh cũng “thấm” nỗi xúc động của tôi, trả lời với giọng gần như run run qua làn giây điện thoại .
- Anh Tr... ơi! Có lẽ chúng ta có “duyên” nào đó với nhau, hay nói đúng hơn, có cùng một tần số suy tưởng nào đó về quê nhà, về cuộc đời mà khi nhắc đến những vấn nạn này, tự nhiên chúng ta “gặp” nhau . Trước đây khi nói chuyện với anh, tôi chuẩn bị gởi cho bộ DVD đó, rồi bị lạc mất cái địa chỉ của anh, nên hôm nay mới nối lại sự liên lạc của chúng ta, khi anh đang đi tìm tôi trong không gian ngút ngàn mờ mịt.

Lần này để tiếp tục cuộc nói chuyện đầy đủ hơn, chúng tôi hẹn gặp nhau ngày hôm sau, lúc mười giờ, một buổi sáng ngày thứ bảy, anh rãnh rổi chút ít, tại thương xá Phước Lộc Thọ, đi uống cà phê một nơi nào đó ít ồn ào để tiếp tục câu chuyện và anh hứa sẽ mang cho tôi bộ DVD Việt Nam: Quê Hương Tìm Lại, cho tôi một và tặng anh bạn LVB của tôi một, như một món quà của những tâm hồn gặp nhau khi nhớ về quê hương bỏ lai bên kia bờ biển, nửa vòng trái đất.

Ðã hơn bốn chục năm, từ khi có vợ, một gia đình nho nhỏ ba con, hai trai, một gái, đã trưởng thành, có gia đình. Con trai út nhỏ tuổi nhất của chúng tôi, bây giờ cũng đã trên ba mươi lăm tuổi, có một con gái, cháu nội đầu tiên cho chúng tôi thăm viếng, chạy theo trong nhà hay ngoài công viên, mỗi khi chúng tôi lên San Francisco, một thành phố vùng vịnh, nhiều dốc thoai thoải, đi bộ mỗi buổi sáng, nhìn lên thấy trời xanh thật thấp, nhìn xuống thấy biển, sóng vỗ trắng xóa vào các ghềnh đá phía dưới . Bốn chục năm, tôi như quên đi các cuộc hò hẹn trong đời của một thời tuổi trẻ . Bây giờ trong tuổi hưu trí, hẹn đi gặp một người bạn thân trong đời khi ra làm việc, vẫn thấy các xúc cảm nôn nao, chờ đợị Tôi đến khu Phước Lộc Thọ mười lăm phút trước mười giờ. Tìm một chỗ đậu xe phía sau, đi bộ lửng thửng vàọ Tôi “ôn” lại khuôn mặt tươi mát, dáng PNP cao cao, hơi ốm một chút. Giọng nói ấm áp, một giọng Hà Nội xưa, rất chuẩn, vui vẻ, dí dõm.

Ði vào chầm chậm, nhìn thoáng qua các khuôn mặt những người đang đứng trước cửa hay bên trong khu Phước Lộc Thọ. Chưa có khuôn mặt nào quen thuộc, có thể nhìn lâu hơn, để nhận diện cho đúng. Trên ba mươi mấy năm, biết bao đổi thay, biển dâu cuộc đời, chắc chắn chúng tôi đã đổi khác trên nhân dáng, khuôn mặt, mái tóc, dáng đi và dĩ nhiên dấu ấn thời gian đã hằn sâu trên mặt mũi, thân thể, chỉ hy vọng tôi không tàn tạ quá, “xấu lão” quá, để bạn mình không nhìn được những nét trẻ trung ngày xưa . Tôi đi vào, đi thẳng ra phía trước khu thương xá, vẫn chưa có vóc dáng nào “khả nghi” . Tôi lại đi trở vào, bước qua nhà sách Văn Khoa, bước qua tiệm Bích Thu Vân vừa mở cửa . Một người quá lứa tuổi trung niên đi đến. Dáng cao ráo, vừa người, không ốm, không gầỵ nét mặt quen quen. Tôi nhìn khá kỹ nhưng không dám nhìn quá sỗ sàng, có thể nhận sai người và làm kẻ đối diện bực mình. Người đi qua cũng có vẻ nhìn tôi trong nét lưỡng lự. Tôi ra cửa sau, tìm không ra ai có vóc dáng của PNP. Tôi trở vào, đi ra cửa trước, nhủ thầm, nếu gặp lại người vừa đi qua, còn đứng đâu đó, mình sẽ xin lỗi, hỏi cho chắc. Nếu lỡ nhầm người, cũng là sự thường tình, mình xin lỗi một cách chân thành, cũng không ai nở trách cứ . Quả nhiên, anh PNP đang đứng chờ tôi, đúng người bạn vừa đi qua mà chúng tôi lưỡng lự quá, không dám kêu lên. Cuộc trùng phùng nào cũng mang nhiều xúc động dâng tràọ Bắt tay một lúc, chúng tôi mới nói chuyện bình thường.

Trong lần nói chuyện trên điện thoại trước đây, sau ngày ba mươi tháng tư, 75, anh trải đời mình ba năm trong địa ngục trần gian. Những năm học chương trình Pháp đến Tú Tài II, trường Yersin Ðà Lạt, đi tu nghiệp ở Pháp, tu nghiệp ở Mỹ, những hoạt động của anh trên lãnh vực văn hóa, như Hội Việt Mỹ, những tiếp xúc của anh với bạn bè khắp nơi, năm châu bốn biển, Pháp, Mỹ, Anh, Ðức... trở thành một tội trạng nguy hiểm, dưới cái nhìn đầy nghi ngờ của người Cộng Sản, khi chiếm được Miền Nam. Khi đi trình diện theo diện giáo chức, anh bị đưa lên trại tập trung Long Khánh và ở đó anh gặp lại đầy đủ bạn bè xa gần, còn kẹt lại Việt Nam, khi bức màn sắt Cộng Sản đổ sập xuống, như một mẻ lưới định mệnh.
Trong trại cải tạo Long Khánh, anh quyết định trốn trại . Anh suy nghĩ dữ dội trong nhiều đêm thao thức. Anh biết rằng, trốn trại đồng nghĩa, lựa chọn cái chết. Anh chấp nhận thà chết nhanh, chết sớm, hơn là kéo tấm thân khổ đau trong đọa đày dài hạn, rồi cũng chết một ngày nào đó, trong một xó rừng, chết đói, chết bệnh. Nghiệp dữ của cuộc đời anh chưa cho anh chấm dứt cái nợ trần gian, anh bị bắt trở lại . Anh lãnh tất cả các đòn tra tấn, đánh đập, nhưng không hiểu sao tên trưởng trại lại có phần nào nhẹ tay, nên anh chưa chết. Ðây cũng là cái may mắn kỳ cục, hi hữu, anh gặp trong đời . Tên trại trưởng, trong một lần nói chuyện, khi anh khai lý lịch, thấy anh là giáo sư trung học, vui miệng cho biết, trước đây anh ta cũng là một giáo chức, đã bỏ vào bưng theo Cộng Sản vì sự sĩ nhục của viên chức chính quyền Miền Nam, cầm súng lục gõ lên đầu, trong một lần tranh cãi về các vấn đề chính trị. Trong lần nói chuyện đó anh và tên trại trưởng nói về những bài đọc trong cuốn Quốc Văn Giáo Khoa Thư, mà ngày trước thế hệ chúng ta thuộc nằm lòng.
Có lẽ do “tấm lòng Quốc Văn Giáo Khoa Thư” trên mà anh ta nhẹ tay với anh chăng? Anh cười thầm thấy vui vui, trong địa ngục vẫn còn những bông hoa nhân bản hiếm hoi hé nụ!

Cuộc sống tù ngục lại tiếp tục, tới một đêm, cùng các bạn tù đang ngủ ngon giấc, thì có tiếng kẻng đánh lên, tiếng xip lê xé màn đêm, thức mọi người trở dậy, mang tất cả mùng màng, áo quần, đồ đạt, những lon gô nước, lon gô thức ăn để dành, chuẩn bị nghe kêu tên chuyển trại . Anh và một số lớn bạn tù, toàn là “thứ dữ, nợ máu đầy người với cách mạng”, như bên tình báo, cảnh sát, công an, dân biểu, nghị sĩ, quan chức cao cấp trong các ngành hành pháp, lập pháp, tư pháp trước đâỵ Anh hiểu, đây là chuyến đi lưu đày, có thể Côn Sơn, có thể ra Bắc như lời xầm xì to nho của các bạn tù. Anh lại nghĩ đến trốn thoát, nhưng trốn bằng cách nào, anh chưa biết, chỉ chờ cơ hội là “nhảy” ngay, dù có bị bắn tan xương, nát thịt.
Tất cả những người được đọc tên, cứ hai người một, còng tay vào nhau, trong một cái còng số tám. Với chủ định trốn bằng mọi giá, anh đứng bên tay phải, chìa tay trái ra cho tên vệ binh còng vào tay phải của một người khác. Xe bỏ mui bít bùng chạy loanh quanh khá lâu, rồi tiến về khu bến tàu Ðại Hàn gần Thủ Ðức. Mọi người được lệnh xuống xe, sắp hàng, chuẩn bị di chuyển. Hình như có người té xỉu, có tiếng la lối, tiếng súng nổ, bắn chỉ thiên, tiếng sầm sập xô đẩỵ Thấy cơ hội tốt, anh giựt mạnh cánh tay ra khỏi chiếc còng nới rộng vì rỉ sét, cánh tay đau buốt thấu xương, nhưng anh giựt mạnh hơn, nghe da thịt xé toạt. Anh chỉ kịp nhào lên, chạỵ Cơn mưa ập đổ và sấm sét nổ vang. Qua ánh lửa chớp, anh thấy mình đang chạy theo bờ sông. Hình như anh té xuống, nằm trên bờ sông. Có lẽ anh ngất đi lâu lắm, nhưng anh không còn ý niệm gì về thời gian, rồi giật mình, nhớ lại mọi việc xãy ra, anh bắt đầu lo sợ, làm sao tìm cách chạy về Sài Gòn trong bộ áo quần rách tả tơi, dính đầy máu và vẫn còn sũng ướt trên mình. Anh tự nhủ, phải chạy đi thôị Nhìn về hướng đông, bầu trời hình như ửng hồng, chuẩn bị cho một ngàỵ
Luồn lách trong cây cỏ ven bờ sông, anh chạy mãị Áo quần trên người khô dần. Các vết thương trên cánh tay trái, trên hàm răng và bàn tọa làm người anh ê ẩm, nhứt buốt. Qua Chợ Nhỏ Thủ Ðức, ra gần xa lộ Biên Hòa, hướng về Sài Gòn, anh tìm nơi vắng vẻ, tiếp tục chạỵ Trời đã sáng hẳn. Phố xá Sài Gòn anh mới xa cách hơn hai năm, đã trở nên xa lạ, tiêu điều và rách nát quá. Ðường phố đã có nhiều người qua lại, trẻ em chạy nhảy hay đi học, qua lạị
Bạn bè, người quen biết trước đây, khi thấy anh bước vào nhà, tả tơi, máu me, đều hốt hoảng, lo sợ. Anh được băng bó, ăn vội vài miếng cơm, rồi lẻn ra đường sau, lang thang qua các hè phố, góc chợ, công viên... những nơi mà trên hai mươi mấy năm trước đây, từ Hà Nội di cư vào Nam, lớn lên, học hành, anh đã từng qua lại, rong chơị Biết bao kỷ niệm, nay trốn tránh như một kẻ xa lạ, một tội phạm đang bị săn đuổị Giông gió nỗi lên và cơn mưa miền nhiệt đới như trút nước xuống hè phố. Anh chỉ kịp chạy vào một mái hiên, co ro , thụt lùi vào một con hẻm, tìm chỗ trú mưạ Hình như có một gia đình nho nhỏ, một cụ già ốm yếu, một người con dâu và hai đứa con nhỏ, có lẽ từ một vùng kinh tế mới trốn về, chiếm ngụ cái mái hiên làm nơi cư ngụ. Anh nép vào tránh mưa, nhưng các cơn gió quái ác, quá mạnh, tạt mưa làm mọi người ướt cả. Ông cụ thấy tay anh băng bó, còn các vết máu khô đọng bên ngoài, hỏi:
- Anh bị tai nạn gì, ở nhà thương mới ra đấy à?
Anh gật đầu chào ông cụ:
- Thưa cụ, vâng ạ. Cháu làm thợ hồ, chẳng may té suýt gãy taỵ Thế cụ ở gần đây ạ?
Ông cụ cười nhạt:
- Chúng tôi dân tứ cố vô thân, anh ơi! Khổ lắm!

Cơn mưa tạnh dần. Trời sập tối thật nhanh. Anh ngồi co ro bên hiên nhà, bên cạnh ông cụ nằm bó gối, thở dài suốt đêm. Anh chớp mắt ngủ và thức giấc thoảng thốt nhiều lần, không kịp mhớ những ác mộng trong giấc ngủ mỏi mệt. Anh suy nghĩ mãi, chả lẽ cuộc đời mình kết liễu nơi đây, một xó hè Sài Gòn sao ? Ba năm khổ nạn chưa qua cơn bỉ cực sao ? Lâu quá rồi, anh không có thói quen cầu nguyện, khi gặp khổ đau trong đời . Tự nhiên anh đưa tay làm dấu thánh giá, xin Ðức Chúa Trời và Ðức Mẹ Maria đoái thương cho số phận đất nước và con người Việt Nam đã chịu bao nhiêu khổ đau, trong chiến tranh và ngay cả khi chiến tranh chấm dứt, nỗi khổ đau lại càng nhiều hơn. Xin Chúa cứu giúp dân tộc Việt Nam.

Các vĩa hè, gầm cầu, góc chợ, gốc cây ở các công viên trở thành nơi tá túc của những người bị đẩy đi các vùng kinh tế mới, trốn về lại Sài Gòn, chen chúc nhau sống qua ngàỵ Anh đã lẫn lộn vào đám đông đói rách đó, trốn tránh công an, cảnh sát.
Nhưng anh phải tìm cách mưu sinh, phải lăn lộn để kiếm miếng cơm hằng ngày, bằng cách đạp xe xích lộ Lần đầu tiên ngồi lên yên chiếc xích lô, anh như nhẹ tênh và không thể đạp cho chiếc xe chuyển bánh. Hai chân như rời ra khỏi cơ thể. Bàn tọa bị thương trước đây, trong lần trốn trại, xương mông như bể ra từng miếng, khi anh ráng sức nhấn bàn đạp cho xe chuyển động. Nhưng bằng một ý chí vượt qua hay chết, lần hồi anh cũng kiếm được miếng cơm, củ khoai, miếng sắn, sống lây lất qua ngàỵ Những tháng ngày đạp xích lô để mưu sinh, anh chứng kiến biết bao thảm kịch đau thương, biết bao đổ vỡ của các gia đình, chồng đi tù cải tạo, vợ ở nhà đói khổ bên năm ba đứa con còn bé, nheo nhóc.

Rồi cuối cùng, năm 79, do sự hy sinh to lớn của của anh chị trong gia đình, bạn bè thân thiết thời trẻ trung, móc nối cho anh được ra đi vượt biên trên một chiếc ghe đánh cá .
Trên chiếc ghe nhỏ bé trong lòng đại dương bao la, anh cảm nhận sâu xa quan niệm đi vào cửa tử, để tìm cửa sinh của tiền nhân. Những lần đối diện với tử sinh trước đây, anh đã sống sót dù trong đường tơ, kẻ tóc, nay ngồi trên chiếc ghe nhấp nhô trên sóng biển, tử sinh không còn một biên giới nào nữa . Anh thanh thản chấp nhận. Chung quanh chỉ là bầu trời và biển rộng mênh mông. Quê hương đã mất hút trên một phương hướng nào mù mịt. Anh cảm nhận thật rõ ràng rằng, chuyến vượt thoát này, dù anh thành công, ra đi tìm một nơi có tự do, có cơm ăn, áo mặc và chuẩn bị cho một gia đình, nghĩa là tìm được cửa sinh. Hay sóng gió lồng lộng trên đại dương, xô ngã chiếc ghe vào lòng biển, đưa anh vào cửa tử . Trong cả hai trường hợp, anh đều mất quê hương từ đâỵ
Chiếc ghe nhỏ bé lênh đênh trên đại dương không biết trong bao nhiêu ngàỵ Mọi người không còn ý niệm chính xác về thời gian nữa . Sóng gió đại dương và cái nắng đổ lửa trên biển miền nhiệt đới, cộng với đói khát nhiều ngày, làm anh lịm đi hay ngất xỉu rồi lại tỉnh dậy trong ngơ ngác, không phân biệt trần gian hay bên kia cuộc đời . Khi có nhiều tiếng la ó, vui mừng, và những xô nước biển tạt vào người, vào mặt anh, anh tỉnh lại, ngơ ngác như từ một cõi chết trở lại trần gian. Nhưng số phận những người trên con thuyền còn gặp nhiều khổ nạn, ghe không được cho vào bờ, bị xua đuổi, đi nơi khác. Số người trên ghe từ đầu là hai mươi bảy người, đã chết dần mòn chỉ còn bảy người, còn thoi tháp, như những hồn ma còn tại thế. Rồi cuối cùng sau hơn một tháng trôi nổi trên sóng nước Thái Lan, chiếc thuyền định mệnh mới được cập bến. Anh sống lại, đi từ cửa chết trở về dương gian.
Những ngày tháng ở trại tỵ nạn Thái Lan, niềm vui và nỗi buồn thấm thía như xé nát trong anh.
Trong cái vui vỡ òa khi thoát tay tử thần trên biển cả và đặt chân trên vùng đất tự do, không còn nỗi sợ hãi bị tù đày, giết chết, hay đói khổ trong một chế độ Cộng Sản phi nhân nhất của lịch sử đất nước Việt Nam. Từ đầu cầu tự do trên đất Thái Lan này, anh sẽ bước chân vào miền đất hứa, xứ tự do dân chủ Hoa Kỳ. Anh sẽ gặp lại bạn bè Việt Mỹ, anh sẽ trở lại sân trường các đại học mà anh đã có dịp đi tu nghiệp, học hỏi nhiều điều trước đây, khi anh dạy học ở Vũng Tàu, làm Hội Trưởng Hội Việt Mỹ và có nhiều bạn bè trong các giới Hoa Kỳ. Anh sung sướng lấy lại niềm tự tin và nhất là quên đi những tháng ngày u tối, bi thảm dưới tù ngục của Cộng Sản sau ngày Việt Nam Cộng Hòa bị bức tử .
Nhưng có những đêm về, trong giấc ngủ trằn trọc với nhiều ác mộng, anh lại nhớ quay quắt về quê hương Việt Nam mới bỏ lại đằng sau lưng. Trong cuộc đời mới bước qua tuổi “tam thập nhi lập” với nhiều mộng ước trẻ trung, anh đã trải qua hai cuộc di cư, bỏ nơi quê hương mà đi, đi trong tức tưởi, đau đớn.

Năm 54 vừa tròn tuổi mười hai, anh theo gia đình di cư vào Nam, vào Sài Gòn. Nhìn ba mẹ, anh chị em khóc khi ra đi, anh quặn thắt ruột gan, bỏ đám bạn thân hằng ngày đèo nhau trên xe đạp, chạy gần hết các con đường, phố xá Hà Nộị Bỏ các xe điện, bỏ các quán kem bên hồ Hoàn Kiếm, bỏ các sân trường, bãi cỏ đá bóng các ngày nghỉ. Thời đó nỗi đau trong tuổi trẻ dễ qua đi, khi vào Sài Gòn có bạn mới, cảnh vật vui chơi mớị Quê hương Hà nội được thay thế mau chóng bằng quê hương Sài Gòn, cùng trên đất nước Việt Nam. Còn kỳ ra đi lần này là một cuộc chạy trốn không có ngày về của một thanh niên trong tuổi “lập thân”, sẵn sàng đem tất cả mơ ước, để vào đờị Quê hương bỏ lại đằng sau lưng là một địa ngục trần gian. Ra đi như một từ bỏ vĩnh viễn, mất quê hương. Có còn một ngày nào đó trong đời, mình trở lại quê hương không? Có còn một ngày nào đó, mình sẽ đi từ Nam ra Bắc, nhìn quê hương từng nơi chốn, từng địa danh lịch sử, cảnh vật mà mình chỉ biết trên sách vở. Có lẽ không? Anh quặn thắt trong lòng, mang tâm trạng một kẻ tội đồ bị đày đi biệt xứ. Có còn một giấc mơ tìm lại quê hương trong tâm tưởng?

3.-
Bên ly cà phê quán Thanh Mai, cạnh khu Phước Lộc Thọ, chúng tôi nhắc lại những ngày tháng làm việc ở thành phố biển, du lịch Vũng Tàu, từ năm 70 đến năm 75. Chúng tôi nghe lại những tràng cười thoải mái với nhau, khi nhắc lại cái tên một thời, “Thầy Phước Cao Bồi”. Hơn ba mươi mấy năm hình như đi ngược trở lại, chúng tôi nhìn lại chúng tôi một thời trai trẻ, đầu óc còn bừng bừng khí thế đội đá vá trời, nhiều lý tưởng và cũng quá nhiều lãng mạng, viễn mợ Anh nhắc lại những ngày cuối tuần, bạn bè trên Sài Gòn xuống, anh đưa đi tắm, bơi lội trên dòng nước ấm, trên các bãi biển, Bãi Trước, Bãi Sau, Bãi Ô Quắn. Những buổi chiều, chất nhau trên chiếc xe jeep mui trần, chạy lên Hải Ðăng, đứng nhìn về hướng tây, mặt trời từ từ rớt xuống chân trời, chìm vào biển khơi mênh mông.

Tôi kể cho anh nghe, thời đó tôi đại diện Tòa Thị Chính Vũng Tàu, làm việc cạnh một phái đoàn do Nha Quốc Gia Du Lịch và toán chuyên viên các Phủ Bộ Trung Ương, đưa xuống, đi khảo sát tất cả địa điểm của vũng Tàu, có thể sau này qui hoạch trong một chương trình biến cải Vũng Tàu thành một nơi du lịch quốc tế, có đầy đủ các địa điểm du ngoạn, giải trí sang trọng, thu hút du khách từ các nơi trên thế giới đổ về. Chúng tôi bay trên những chiếc máy bay trực thăng do Quân Ðoàn III biệt phái, bay trên các đỉnh núi cao nhất, xuống xem những cỗ súng đại pháo, chiến tích của người Nhật, mang lên, để chận đứng các đoàn tàu chiến đồng minh, trong thế chiến thứ IỊ Những khẩu đại pháo đó, đã rỉ sét, theo tháng năm bỏ phế. Chúng tôi bay qua khu nghỉ mát nổi tiếng một thời của người Pháp để lại, khu Nước Ngot, thuộc tỉnh lân cận Phước Tuy, lúc đó bỏ hoang phế vì chiến cuộc.
Anh nhắc lại cho tôi nghe những nhân vật và những sự kiện đã xãy ra ở Vũng Tàu thời đó, rất ít người biết đến, làm tôi giật mình, vì thực tình, tôi ở trong chính quyền địa phương thời đó, nhưng có những sự việc trên sự hiểu biết và không muốn dây dưa vào, nay nghe anh cười nói “thật sự tôi biết được cũng do tình cờ, do sự tiết lộ của những người trong cuộc quen biết, khi tôi về chơi Sài Gòn, gặp bạn bè hay những dịp bạn bè ra Vũng Tàu du hí, trong câu chuyện trà dư, tửu hậu”. Có thể anh khiêm nhường, xem những liên hệ quyền lực, công danh, sự nghiệp ngày xưa như những kỷ niệm vui vui một thời trẻ trung, nay chỉ nhắc lại như một chuyện vui, bên một người bạn cũ, “tha hương ngộ cố tri”.

Hôm nói chuyện với anh gần hai tiếng đồng hồ trên điện thoại, trong trí tưởng tượng của tôi, một người viết lách, nhiều hư cấu, tôi vẽ ra anh trong tâm tưởng của tôi, một người quá tuổi trung niên, cao trên một thước bảy, nặng khoảng đâu dưới một trăm cân Anh - chưa tới bốn chục ký, chân tay dài quá khổ. Nên khi “gặp” anh đi qua, nhìn khuôn mặt quen quá, nhưng đây là một người cao lớn, rất vừa người- không mập, không ốm, khỏe mạnh, chửng chạc, nên tôi cứ ngờ ngợ. Nói ra điều này cho anh nghe, anh cười rộ, xác nhận, nếu tôi gặp anh khi anh đang trốn tránh ở Sài Gòn sau cuộc vượt thoát từ bến tàu Tân Cảng Ðại Hàn trên Thủ Ðức, hoặc lúc anh đang còng lưng đạp xích lô kiếm sống trong trốn tránh, sợ sệt, hình ảnh đó quả không sai . Khi sức khỏe hồi phục phần nào, và có đủ khả năngn taì chánh, anh phải làm thêm những chiếc răng giả trên hàm răng bị gãy bốn chiếc răng cửa . Xương bàn tọa của bộ mông phải chịu mấy lần mổ xẻ, ghép những mãnh kim khí vào, mới đi lại dễ dàng.

Từ Thái Lan anh được thân nhân bảo trợ vào định cư ở Mỹ, California . Anh hít thở không khí tự do, nơi mà trước đây, trong lần đi tu nghiệp, anh đã học hỏi được rất nhiều điều hay, mong đem về áp dụng trong giảng dạy một ngày nào đó, và đào tạo một thế hệ thanh niên mới, với nhiều kiến thức, trong tinh thần tiến bộ, nhân bản và phục vụ quê hương.
Bây giờ trong cuộc sống mới trên xã hội năng động Hoa Kỳ, anh xông xáo, vừa làm việc kiếm sống, có dư chút đỉnh, gởi về biếu thân nhân đang sống thiếu thốn, nghèo khổ và quằn quại trong một xã hội Cộng Sản, đầy nghịch lý, đầy suy đồi và không còn luật pháp phân minh. Anh lại cắp sách đến các giảng đường đại học, trau dồi lại kiến thức, sống lại cuộc đời một sinh viên “già” với sách vở, bài tập.
Anh tự hứa với chính mình, khi có thể trở về thăm lại quê hương trong an toàn, anh sẽ trở về, nhìn lại, tìm lại những kỷ niệm đã mất và chiêm ngưỡng quê hương gấm vóc mà trong thời trẻ trung vì chiến tranh, không thể đi lạị Anh đã có dịp đi khắp nơi trên thế giới, Pháp, Ðức, Ý, Hy Lạp, Nhật, Trung Hoa vv... và ngày nay sống trên xứ Mỹ, nhưng như một bài trong sách Quốc Văn Giáo Khoa Thư, không đâu đẹp bằng quê hương cả. Có làm người tha hương trong tâm trạng mất mát, đau đớn, mới thấy tình yêu quê hương cao quí nhất, trong các tình tự của một người ưu tư với đất nước.
Tình hình chính trị thế giới biến chuyển mạnh và nhanh chóng trong các nước Cộng Sản. Các nước Cộng Sản Ðông Âu dần dần thoát xác, từ bỏ chế độ Cộng Sản, rồi đến Liên Sô, nước đầu tàu của chủ nghĩa Cộng Sản, cũng đi vào khủng hoảng chính trị, rồi chia tay với ý thức hệ xã hội chủ nghĩa hiện thực của ông Marx, ông Lenin, trở lại chế độ tự do, dân chủ.
Việt Nam từ khi thống nhất đất nước dưới ngọn cờ tiến nhanh, tiến mạnh lên chủ nghĩa Cộng Sản, bước qua thời kỳ quá độ, như khựng lại trước sự đổ vỡ của Liên Sô, một mẫu mực Cộng Sản mà ông Hồ Chí Minh đã học hỏi, mang về, áp dụng trên quê hương Việt Nam, tốn hao biết bao xương máu của người Việt Nam trong hai cuộc chiến tranh đẩm máu 1945 – 1954 và 1960- 1975. Như một sự rủi ro cho đất nước Việt Nam, chế độ Cộng Sản Việt Nam lung lay nhưng chưa sụp đổ và để tự cứu, Cộng Sản Việt Nam chọn hình thái đổi mới, theo chế độ kinh tế thị trường, tư bản và vẫn giữ cái đuôi “định hướng Xã Hội Chủ Nghĩa”.
Người Việt sau bao nhiêu năm bỏ nước ra đi, nay có cơ hội trở về thăm cố hương, nhìn lại giãi giang sơn gấm vóc mà họ tức tưởi bỏ lại trong năm 75 và những năm tháng sau đó.
Những thao thức trong anh về một quê hương đã mất từ khi lênh đênh trên chiếc ghe đánh cá dã cào, ba “lốc” máy vượt biên năm 1979, thôi thúc anh trở lại thăm cố hương, đã tìm lại được những ngày tháng đã mất, những hình ảnh không bao giờ phai mờ trong tâm khảm anh.

4.-
Trong những lần nói chuyện vui đùa với nhau, tôi hay hỏi anh, có phải trên bàn chân anh có ngôi sao thiên di đóng hay không mà anh đi đó đi đây trên toàn thế giới không mỏi mệt như vậỵ Anh chỉ cười thật hiền. Tôi lại nghĩ, ngoài ngôi sao thiên di trên bàn chân, anh còn có một tâm hồn thật nhạy cảm, một cái nhìn thật bén nhạy, nắm bắt được những cảnh sắc, những nét đẹp thiên nhiên, những dấu ấn văn hóa trong các nơi anh đặt chân đến. Anh cũng cười buồn, thật khiêm nhường.
Chúng tôi ngồi bên nhau trên hai giờ đồng hồ tại quán Thanh Mai, nói đủ chuyện, nhưng vẫn chưa thấy đủ, vì sau hơn ba mươi năm, chúng tôi gặp lại nhau, có biết bao nhiêu chuyện, nói sao cho hết. Anh cũng có mấy cái hẹn với bạn bè. Tôi cũng có cái hẹn về nhà đón cậu con trai làm việc ở Los Angeles về thăm. Chúng tôi hẹn còn gặp nhau nhiều lần khác. Anh cho tôi bộ DVD Việt Nam: Quê Hương Tìm Lại và thêm hai bộ Phù Tang Du Ký và Alaska Du Ký.

Bộ Việt Nam: Quê Hương Tìm Lại có năm tập:
- Tập 1 : Hà Nội, Hà Ðông, Hương Sơn.
- Tập 2 : Bích Ðộng, Tam Cốc, Phố Cổ Hà Nộị
- Tập 3 : Ðà Lạt Ngày Tháng Cũ.
- Tập 4 : Trên Những Nẽo Ðường Miền Trung.
- Tập 5 : Bên này Bến Hảị

Anh bạn tôi LVB ở trên Virginia, khi xem tập 5 đã quá xúc động, không cầm được nước mắt, nên đã kêu cứu chúng tôi đang cư ngụ ở Nam California tìm kiếm và cũng do đó mà tôi và anh PNP “gặp” lại nhaụ Anh PNP cũng bảo tôi nên xem tập 5 trước, Bên Này Bến Hải, cuộc du hành của anh từ Phú Yên ra đến Bến Hảị Anh nói, trong tập 5 này, anh đã dừng lại thành phố cổ Hội An, ghi lại khá đầy đủ những nét cổ kính, rêu phong của một thành phố có trên năm trăm tuổi đờị Ðiều này đánh đúng nỗi háo hức của tôi, Hội An gần như là quê hương tuổi thơ của tôi . Tôi đã ở thành phố nhỏ bé, buồn hiu này trong tám năm, từ năm mười hai tuổi, từ Ái Nghĩa, Ðại Lộc xuống học Hội An, lớp nhì, năm 1952, trường Nam Tiểu Học Hội An, tại chùa Bà Mụ, đến năm lớp đệ nhị, lấy Tú Tài I, năm 1960, trường Trung Học Trần Quí Cáp. Tôi đã rời xa thành phố tuổi thơ đó đến Huế, Sài Gòn trong những năm Ðại Học, rồi khi ra đời, làm việc tại Vũng tàu, cho đến năm 75, bỏ nước ra đi, làm kẻ tha hương.
Có lẽ xúc động trước cảnh vật , kiến trúc thơ mộng của thành phố cổ Hội An, anh đã ghi được những nét thật đặc thù của thành phố cổ xưa nàỵ Ống kính thu hình của anh đi theo từng khu phố cổ, nhà cửa thấp bé, chạy dài từ con đường này, qua con đường bên kia, với mái ngói đầy rêu xanh đen bao phủ. Các chùa chiền của người Minh Hương, một thời làm kẻ tha hương, bỏ nước Trung Hoa dưới chế độ hà khắc, kỳ thị của nhà Thanh, đến lập nghiệp tại Ðạo Quảng Nam, lập nên thành phố Hội An, biến nơi này thành một chốn thị tứ đa văn hóa, thương nghiệp nhộn nhịp nhất Ðàng Trong, ngang hàng với Phố Hiến Ðàng Ngoài .
Anh cũng thích thú với ngôi Chùa Cầu, một kiến trúc ban đầu do người Nhật đến Hội An dựng lên, nhưng người Minh Hương lo việc hương khói và tu sửa theo thời gian gần năm thế kỷ. Ống kính của anh cũng ghi khá đầy đủ, chi tiết các ngôi nhà cổ của thành phố Hội An như ngôi nhà của ông Diệp Ðồng Nguyên và đêm Hội An trong ngày rằm, với phố xá, sông nước ngập đầy bóng trăng thơ mộng, trong khi các ngọn đèn điện đều tắt.

Dọc theo đường thiên lý quốc lộ 1, một bên là dãy Trường Sơn, một bên là biển Ðông. Cảnh vật hai bên đường thật hùng vĩ, cây cỏ, hoa lá xanh tươi, nhà cửa mọc lên khắp nơị Máy thu hình ghi bãi biển Tuy Hòa, Phú yên. Một bãi biển nho nhỏ, thật vắng lặng, xa nơi thị tứ. Buổi sáng sớm, anh thu hình một nơi đóng tàu đánh cá. Những người thợ cưa, vẫn còn dùng sức người, kéo lưởi của, xẻ những tấm gỗ thật lớn, thật nặng nhọc, kiên trì, không e ngại kéo dài thời gian làm việc.
Xe anh lại tiếp tục cuộc du hành về hướng bắc, vào lãnh thổ tỉnh Bình Ðịnh. Ghé lại trại Qui Hòa, nơi ngày trước thi sĩ Hàn Mặc Tử trải những ngày tháng bệnh hoạn, mất đi, để lại hậu thế những vầng thơ tuyệt tác và đau thương. Máy thu hình ghi lại những cảnh trí u buồn, những bức tượng của các bác sĩ, nhân viên y tế, đầy lòng vị tha, bác ái, hy sinh đời mình, để săn sóc cho các bệnh nhân chứng bệnh phong nan y và qua đời tại đâỵ
Xe vào Qui Nhơn, tỉnh lỵ của Bình Ðịnh, một thành phố phơi mình trên bãi cát trắng và những cây dừa trỉu trái hai bên dường. Cũng như các thành phố khác tại Việt Nam ngày nay, nhà cửa xây cất chen chúc nhaụ Cái to lớn, nguy ngạ Cái nhà tranh vách đất, sụp sệ. Ðường sá xe cộ chạy như mắc cưởi, bóp còi vang động và tự tránh nhau, không theo luật lệ giao thông nào cả.
Xe rời Qui Nhơn, tiếp tục theo quốc lộ 1, hai bên đường các cây dừa thẳng tắp, đầy tráị Xe vào Sa Huỳnh với hiều ruộng muối của tỉnh Quảng Ngãị Quảng Ngãi nổi tiếng với bánh kẹo mạch nha, đường phổi, cá bống sông Trà Khúc. Xa xa thấp thoáng núi Bút, một địa danh nổi tiếng khác của xứ Quảng Ngãị
Tiếp tục cuộc hành trình vạn dặm, xe của đoàn anh vào thành phố Ðà Nẵng, một thành phố lớn thứ tư của Việt Nam hiện nay, với dân số trên một triệu ngườị Trước 75, Ðà Nẵng là một thành phố lớn thứ nhì, một hải cảng quốc tế, một vị trí chiến lược quan trọng, sau Sài Gòn của Miền Nam tự dọ Bây giờ sau cuộc chiến, Ðà Nẵng mở mang ra tận Quận Hòa Vang của tỉnh Quảng Nam. Ðà Nẵng ngày nay với chiếc cầu quay to lớn trên sông Hàn, nhộn nhịp đủ mọi loại xe cộ, người đi bộ và phía dưới sông, ghe thuyền qua lại như những ngày hội lớn. Ðà Nẵng với thắng canh núi Non Nước Ngũ Hành Sơn. Ðà Nẵng với những khách sạn to lớn, vào hạng quốc tế bốn, năm saọ Ðà Nẵng với các bãi biễn tuyệt đẹp Mỹ Khê, Sơn Trà. Ống kính của anh quay cảnh trường Trung Học Phan Chu Trinh, một ngôi trường nổi tiếng của miền Trung một thời, để làm một món quà quê hương, gởi đến các cựu học sinh Phan Chu Trinh nay sống rải rác trên thế giới nhìn lại, nhớ lại biết bao kỷ niệm đẹp của một thời học sinh, nhiều mộng mơ và những mối tình học sinh đầu đờị

Rời Ðà Nẵng, xe anh tiếp tục chạy lên đường đèo Hải Vân, ra Huế. Trên đỉnh đèo cao nhất Việt Nam, mây bay là đà như đưa tay lên, với được và nhìn phía dưới, xa xa biển Ðông một màu xanh ngát, bao la bất tận. Xe đổ dốc đèo Hải Vân(lúc đó chưa hoàn thành các đường hầm chạy qua đèo, do người Nhật xây cất sau này), ghé lại Lăng Cô, một nơi có món thổ sản sò huyết nổi tiếng miền Trung. Bên cạnh Lăng Cô, Gành Dương, một thôn làng nhỏ bé, hiền hòa của đất nước, với những đồi sim tím ngát một vùng. Ở đây, ống kính của anh ghi lại cuộc nói chuyện với ông Chủ Tịch xã, mà trước năm 75 đã từng là một du kích địa phương, từng chạm trán với lực lượng Thủy Quân Lục Chiến Việt Nam Cộng Hòạ Ông ta sống sót qua cơn binh lửa, nay kiêm nhiệm chức vụ Giám Ðốc chương trình phát triển kinh tế địa phương. Qua cuộc nói chuyện của ông cựu du kích ngày nào, nay đảm nhận vai trò phát triển kinh tế, làm anh PNP nhớ lại lời khuyên của ông Lý Quang Diệu, cựu Thủ Tướng Tân Gia Ba, một thời, đưa đảo quốc nhỏ bé này từ nghèo khổ, một nước nhỏ bé, cở gấp ba diện tích Thị Xã Vũng Tàu ( khoảng 300.000 cây số vuông), trở nên một con rồng phát triển ở Á Châu, có mức lợi tức từng đầu người trên $25,000 Mỹ Kim/ năm, như một phép lạ cho vùng Ðông Nam Á. Ðiều đau lòng cho chúng ta, Tân Gia Ba phát triển vượt bực qua tài kinh bang tế thế của ông Lý Quang Diệu, còn Việt Nam sau ba mươi năm, đất nước chỉ phát triển về bề mặt, đầu tư vào các lãnh vực dịch vụ, như du lịch, bán sản phẩm nội địa, sức lao động của người dân ra ngoại quốc, chứ chưa có một phát triển công nghiệp nào đáng kể. Việt Nam tụt hậu và đại đa số người dân Việt vẫn còn nghèo khổ, tạo nên một thế bất quân bình nghịch lý cho nền kinh tế quốc gia, tạo nên một xã hội phân chia giai cấp càng ngày càng to lớn, như một mỉa mai cho chế độ Cộng Sản, luôn luôn tự nhận đấu tranh cho giai cấp nghèo khổ và mang lại công bằng xã hộị
Xe tiếp tục vào thành phố Huế, nơi cố đô của nhà Nguyễn. Chiếc cầu ngang qua sông An Cựu thật quen thuộc với tôi, khi tôi từ Hội An ra Huế học hai năm, 1960, 1961, năm đệ nhất tại trường Quốc Học và năm đại học, trước khi vào Sài Gòn. Bây giờ tôi theo dõi trên màn hình, đoàn của anh đi thăm lăng Minh Mang. Trên bốn mươi lăm năm, nhìn lại các kiến trúc, đền đài lịch sử, một thời tôi và bạn bè trên những chiếc xe đạp, thời trẻ trung đã từng viếng thăm, nay thấy lại như khác lạ và mới hẳn. Ðến cố đô, đoàn của anh cũng tìm đến các quán ăn nổi tiếng nơi đất thần kinh, bún bò Huế và các căn nhà cổ, nay biến thành những quán ăn sang trọng với các món ăn được nấu nướng và chưng bày công phu, mỹ thuật, những nét còn sót lại của một thời vua chúa, vương giả.
Xe chạy theo quốc lộ 1, trên những đoạn đường mà cách đây trên ba chục năm, có cái tên khủng khiếp, đại lộ kinh hoàng, của một thời chiến tranh lên đến mức độ khốc kiệt. Con đường nay đã trải nhựa phẳng phiu, rộng lớn, nhưng hai bên đường nhà cửa vẫn còn thưa thớt, nghèo khổ, khô cằn. Trong ký ức của anh, của thế hệ chúng ta, vẫn còn vang lên tiếng súng lớn, súng nhỏ nổ chát chúạ Tiếng bom đạn như xé không gian và thân xác con ngườị Hình ảnh và dư âm ngày chiến tranh xen trộn trong những trận đánh đẩm máu, dành nhau từng ngôi nhà, từng thước đất. Xác người dân chạy loạn, xác binh lính rải rác đầy các đường phố. Tiếng hát “ Cờ bay, cờ bay, oai hùng trên thành phố thân yêu vừa chiếm lại hôm qua bằng máụ..” Hình ảnh toán binh sĩ reo hò, tay đưa khẩu súng lên cao, quì xuống hôn mãnh đất chết chóc vừa chiếm lại, sau một trận đánh long trời, lỡ đất, làm tim tôi như quặn thắt, mắt tôi mờ đi trong màng lệ không ngăn được.

Thành phố Quảng Trị ngày nay là một thành phố mới, không còn dấu vết, đường sa, cây cỏ của một thành phố Quảng Trị trước những năm 72, 75, với cổ thành, phố xá thân yêu, ngôi trường Nguyễn Hoàng.
Cuộc hành trình đến sông Bến Hải tiếp tục. Con sông hiền hòa với chiếc cầu, có cái tên Hiền Lương như một trớ trêu cho định mệnh đau tương của một đất nước, vì tranh chấp, đã dùng súng đạn của hai khối chính trị Cộng sản và Tự Do, hai ý thức hệ chính trị đối chọi nhau trên thế giới, để người cùng tổ tiên Lạc Hồng, giết nhau trên mấy chục năm trờị
Tập 5 của bộ DVD Việt Nam: Quê Hương Tìm lại ngưng khi đoàn của anh đến thị xã Ðông Hà, miền cực bắc của Quảng Trị, một địa danh lịch sử cũng nổi tiếng với các cuộc đánh nhau giữa chiến xa tối tân M 48 của Việt Nam Cộng Hòa với T 54 của Cộng Sản Việt Nam từ Hà Nội vàọ Ðông Hà cũng từng nổi tiếng, khi là đầu cầu cho cuộc tiếp tế liên quân Việt Mỹ trong trận đánh đẩm máu tại lòng chảo Khe Sanh, một vị trí chiến lược quan trọng, Cộng Sản Việt Nam muốn đụng độ với Thủy Quân Lục Chiến Mỹ như một Ðiện Biên Phủ thứ II, bất thành.
Tôi trở lại xem tập 1 của bộ DVD Việt Nam: Quê Hương Tìm Lại: Hà Nội, Hà Ðông, Hương Sơn. Tôi thích thú, rung động theo niềm cảm xúc của anh, một đứa con xứ Hà Nội, nay trở về thăm quê xưa, anh bỏ ra đi từ năm 1954.
Lứa tuổi của chúng tôi, nay trên sáu mươi, trong tâm khảm đầy ắp hình ảnh Hà Nội, một quê hương văn hiến qua thơ văn, nhạc, tranh họa từ thuở bé thợ Bây giờ hình ảnh Hà Nội trải rộng trên màn truyền hình qua ống kính anh ghi nhận. Ðây hồ Hoàn Kiếm, cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn, chùa Trấn Quốc, Văn Miếu với các tấm bia đá còn đậm nét, khắc ghi tên các vị tiến sĩ, Nho sĩ thời xưa, đem tài văn học ra giúp vua, dựng nước và giữ gìn giang sơn trước những đe dọa của Bắc phương, giữ vững được nền tự chủ, độc lập của đất nước. Hà Nội ba mươi sáu phố phường, các dãy phố với những cái tên thật quen thuộc, phố Hàng Ðào, phố Hàng Bạc, phố Hàng Than vv... Hà Nội với những tên quen thuộc: cầu Long Biên, bến Nghi Tàm, chả cá Lữ Vọng, bánh cốm, hàng kem quanh bãi cỏ Hồ Gươm. Tôi chia xẻ với anh và những người Hà Nội đã xa quê hương, nay tìm lại hơi ấm ngày cũ. Hai cuộc di cư với biết bao thương đau, cứ như không một ngày về, để nhìn lại nơi mình đã sinh, lớn lên, trải nhiều kỷ niệm một thời ấu thợ Cuộc trùng phùng thật xúc động. Cảnh cũ vẫn còn đấy, người xưa phiêu bạt ở những đâu, hay đã vĩnh viễn bỏ cuộc trần thế.
Ðoàn của anh rời Hà Nội, hên một dịp trở lại, để còn thăm viếng các danh lam, thắng cảnh khác của đất Thăng Long ngàn năm văn vật. Xe thẳng đường qua Hà Ðông, một nơi có vải lụa nổi tiếng khắp nước, qua câu thơ trử tình của Nguyên Sa “Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát. Bởi vì em mặc áo lụa Hà Ðông”. Ống kính ghi lại hình ảnh cô gái xứ Hà Ðông ngồi bên khung cưởi, dệt những tấm lụa, gởi đi muôn phương, làm đẹp cho các thiếu nữ khoát lên mình chiếc áo lụa màu mở ngà.
Trời tiết xuân, mưa bắt đầu rơị Ðoàn của anh theo lịch trình, đi thăm Chùa Hương. Trên những chiếc ghe nhỏ, mọi người mặc áo mưa làm bằng những tấm vải ni lông, ngồi trên chiếc đò dọc, người đàn bà chèo chiếc ghe như lướt nhẹ trên sông nước, bằng hai tay, hai chèo hai bên ghe, nhịp nhàng, thành thạọÐoạn đường đi bằng ghe khá xa, mờ mờ trong màn mưạ Ði thăm lại Chùa Hương, anh nhớ lại ngày xưa, còn bé theo mẹ đi chùa Hương. Thuở ấy anh còn bé hơn Nguyễn Nhược Pháp, nhà thơ tuổi mười lăm, mười sáu, đi chùa Hương, viết nên những vầng thơ bất hủ, đến bây giờ, giọng ngâm và bản nhạc phổ theo bài thơ trên đang bồng bềnh trên sông nước, trên những giọt mưa xuân.

Vào chùa Trong, khói nhang bay mờ mịt một góc động. Ống kính thu các hang động mờ ảo trong ánh đèn, ánh nến trên các vách, các nơi thờ phượng. Mọi người trong đoàn cũng như chúng tôi những người đang ngồi xem, có cảm tưởng lạc vào một cảnh bồng lai, tiên canh, quên đi bớt các nỗi lo âu trần thế.
Rời các hang động, các bến sông Chùa Hương, ống kính đưa mọi người đến hai địa danh lịch sử: Hoa Lư và Ải Chi Lăng. Ðây là các nơi chốn lịch sử mà từ khi cắp sách đến trường, chúng ta đã say sưa với hình ảnh một cậu bé Ðinh Bộ Lĩnh, cùng bạn bè, bẻ các cành lau, tập trận, để khi lớn lên, cảm nhận được vai trò dẹp các loạn tướng quân khác, để đưa quê hương thống nhất, lập nên triều Ðinh (968- 980). Núi non trùng điệp của Hoa Lư, đưa người xem xúc cảm trước cảnh vật hùng vĩ cua non sông đã trải qua trên ngàn rưởi năm, vẫn còn âm vang tiếng hát quân hành một thời của người anh hùng Cờ Laụ
Nhà Ðinh ngắn ngủi, nhà Tiền Lê kế thế trước đe dọa của phương Bắc muốn đem đại binh sang chinh phục nước Việt. Vua Lê Ðại Hành đưa quân ra chống giữ, chận đánh quân nhà Tống ở sông Bạnh Ðằng và phục binh từ Ải Chi Lăng đổ ra đánh đuổi giặc ngoại xâm ra khỏi bờ cõị Ải Chi Lăng với núi non cao sừng sững, đường vào quanh co, một nơi lý tưởng cho phục binh, chờ đợi địch từ xa đến, đổ ra eo hò, đánh đuổị Quân ta đã thắng. Nhà Tống phải chấp nhận nền độc lập, tự chủ của nước Việt nhỏ bé ở phương Nam, để đổi lại sự an ninh, vua Lê hàng năm triều cống phương Bắc.

Vào tập 2 của bộ Việt Nam: Quê Hương Tìm Lại, đoàn của anh đến thăm hai địa danh lịch sử, văn hóa dân tộc, Bích Ðộng và Tam Cốc. Cảnh u tịch Bích Ðộng, ngầm sâu trong lòng các động núi đa và vùng Tam Cốc, núi rừng Yên Tử, nơi các vị vua nhà Trần trở về chùa, khoát áo nâu sồng, thiền định, sau khi đánh bại quân xâm lăng của đại quân Mông Cổ năm 1257.
Khi quân Mông Cổ đã đánh bại nhà Tống, lập nên nhà Nguyên bên Trung Hoa, nhà Nguyên muốn thôn nước ta, sai sứ sang yêu sách mọi điềụ Vua nhà Trần là Trần Nhân Tông, không chấp nhận, nên Nguyên chủ sai con là Thoát Hoan, cùng các tùy tướng Toa Ðô và Ô Mã Nhi đem đại binh sang đánh nước tạ Vua nhà Trần mở Hội Nghị Diên Hồng, đoàn kết toàn dân, quyết chiến, sai các tướng Trần Quốc Tuấn, Trần Bình Trọng, Trần Khánh Giư, đem quân chống giữ. Ðại quân Việt dưới sự chỉ huy oai hùng của tướng Trần Hưng Ðạo, đạnh bại quân Nguyên. Thoát Hoan trốn chạy về Tàụ
Trung Hoa vẫn không bỏ mộng thôn tính nước Việt, năm 1287, nhà Nguyên nhất quyết báo thù, lại sai thái tử Thoát Hoan dẫn đại quân sang đánh nước tạ Tin chiến thắng dồn dập cho quân Nam, nhất là trận chiến thắng trên sông Bạch Ðằng, làm đai quân của Thóat Hoan gần như tan rã, tháo chạy về Tàụ Các vua Trần sau khi gìn giữ đất nước, nhường ngôi lại cho con, trở về vùng núi non Yên Tử, lập nên Bích Ðộng và Tam Cốc, những thiền viện Việt Nam của phái Trúc Lâm Yên Tử.
Sau khi thăm viếng hai di tích kịch sử, văn hóa Bích Ðộng và Tam Cốc, đoàn quay phim của anh trở lại phố cổ Hà Nộị Tôi không ngạc nhiên, vì một cuộc trở về của đứa con Hà Nội, chỉ xem qua ba mươi sáu phố phường Hà Nội, chắc chưa đủ, anh trở kại tìm những dấu chân xưa của mình trên khu phố cổ.
Quả thật phố cổ Hà Nội mang đầy đủ dấu ấn của thành Thăng Long trong chiều dài lịch sử , từ đời vua Lý Thái Tổ, dời đô từ Hoa Lư về La thành. Ðêm đó nhà vua nằm mơ thấy có rồng vàng hiện ra, nên đổi tên La thành làm Thăng Long thành, kinh đô mới của nước Việt, năm 1010.
Với gần một ngàn năm trôi qua, biết bao đổi thay, tàn phá do bạo loạn, do thời gian, nhưng các phố xưa, thành cổ vẫn còn đó. Ông kính máy quay chiếu rọi vào từng góc phố, vẫn còn giữ được tên anh còn nhớ mãi trong tâm tư của một cậu bé lên mười,phố Hàng Mã, phố Hàng Than, phố Hàng Bạc, phố Quan Thánh, phố Hàng Bè, phố Hàng Khay, phố Hàng Chỉnh ( Ðồ Gốm),phố Hàng Dầu, vân... vân...
Ngày nay Hà Nội cũng như các thành phố khác, đường sá đầy xe cộ, chạy tứ tung, không theo một luật lệ lưu thông nào cả. Khói bụi mịt mù, tiếng kèn xe inh ỏị Người đi bộ chen chúc với xe cộ, làm cho chúng tôi xem hình DVD, đôi khi cũng giật mình, nhảy thót người lên, vì trông như mấy chiếc xe gắn máy hay xe chở hàng hóa sắp đụng vào các xe khác hay người đi bộ kéo tay nhau đi qua đường. Ống kính của anh cũng thu thật rõ, thật gần các ngôi nhà thật cũ kỹ, mái ngói đầy rêu phong, tường xiêu sắp đổ, có trên gần năm chục năm chưa được sửa sang, không phải để giữ vẻ cổ xưa mà chỉ vì chủ nhân không đủ khả năng tài chánh tu sửa từ lâụ Nay theo chủ trương của chương trình thu hút du khách từ khắp nơi trên thế giới đến thăm Việt Nam, khu phố cổ Hà Nội cũng được giữ gìn vẻ cổ xưa, không được tu trì, nên càng trở nên rêu phong, xiêu vẹo thê thảm.

Tập 3: Ðà Lạt Ngày Tháng Cũ.
Năm 1954 anh theo cha mẹ di cư vào Nam, chọn sài Gòn làm quê hương mớị Thời học sinh trung học, anh theo học trường Lycée Yersin tại Ðà Lạt. Những năm trước năm 1960, Ðà Lạt và vùng phụ cận còn an ninh. Những dịp cuối tuần, ngày lễ, anh và bạn bè rong chơi trên các núi đồi, sông hồ Ðà Lạt. Bây giờ sau bao nhiêu năm bỏ quê hương ra đi, nay cùng bạn cũ, hẹn nhau cùng về lại xứ hoa anh đào, thăm lại, tìm lại những kỷ niệm xưa, ngày tháng cũ. Cuộc trùng phùng thật cảm động, trong mừng vui, tiếng cười lẫn những dòng nước mắt tràn trên má, trên mặt. Cùng nhau trở lại mái trường xưa, nhớ lại các thầy, cô giáo nay kẻ còn, người mất. Bạn bè lưu lạc khắp nơi, nhắc lại trong mừng mừng, tủi tủị
Biến cố lịch sử 30 tháng Tư năm 1975, đưa đẩy người Việt Nam tung ra bốn biển, năm châu, làm lại cuộc đời trong nát tan, khổ đau, tủi nhục. Nay trở về cố quốc, ôm nhau trong vòng tay hội ngộ, nhưng rồi ngày mai, mỗi người trở lại nơi mình lập lại cuộc đời, tiếp thục làm kẻ tha hương, bùi ngùi nhìn về quê cha, đất tổ, vẫn còn trong bao nhiêu nghịch lý, trì trệ, kéo lùi một dân tộc thông minh, cần cù, kiên nhẫn, nhưng tương lai vẫn vô định.
Anh cũng như người Việt xa xứ, đã đi đó, đi đây, khắp nơi trên thế giới, chiêm ngưỡng các nền văn minh mỹ lệ các nước, nhưng vẫn canh cánh bên lòng, câu “ không đâu đẹp bằng quê hương”. Ðà Lạt với khí hậu mát mẻ, cây cỏ, hoa lá xanh tươi, tuyệt đẹp, mờ ảo trong sương mù buổi sáng. Ðà Lạt quê hương của một thời thơ mộng.

Tập 4, Việt Nam, Quê Hương Tìm Lại: Những Nẽo Dường Miền Trung.
Rời Ðà Lạt trong luyến tiếc, hẹn một ngày về thăm xứ sương mù trở lại, đoàn của anh, đổ dốc xuống Phan Rang, xứ cát cháy, khô cằn, quê hương của cựu, cố Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệụ
Trời tháng bảy oi bức, nắng như đổ lửa, nhưng cảnh vật hai bên đường thiên lý, quốc lộ 1 vẫn xanh tươi, một vài cành hoa phượng vĩ nỡ muộn, như còn luyến tiếc mùa hè chưa qua hẳn. Miền đất khô cằn này, trước đây nhờ đập thủy điện Ða Nhim, công trình xây cất dưới thời Việt Nam Cộng Hòa, do ngân quỹ bồi thường chiến tranh của chính phủ Nhật cung cấp, đem nước về Phan Rang. Hai thổ sản tốt tươi của xứ này là tỏi và nhọ Anh gọi đùa, Phan Rang có thể gọi là kinh đô của xứ tỏi và rượu vang, sản phẩm làm từ trái nho, không khác mấy kỷ nghệ rượu vang xứ California của Hoa Kỳ. Ống kính thu hình của anh không quên một nét văn hóa và lịch sử đặc thù khác của Phan Rang là người Chàm và các tháp Chàm, vì đây là cựu đế đô của vương quốc Chàm một thời khá mạnh mẻ, nhưng trước sức Nam tiến của Việt Nam, nước Chàm đã bị thôn tính, xóa tên trên bản đồ thế giớị Ngày nay tại Phan Rang chỉ còn độ trên một trăm ngàn người gốc Chàm, sống tại các vùng thôn quê hẻo lánh, nghèo khổ và hằng năm vẫn tụ họp trong các ngày lễ, ngày mùa, than khóc về tổ tiên, xứ sở ngày xưạ
Từ Phan Rang, Ninh Chữ qua Cam Ranh chỉ một khoảng đường khá ngắn. Cam Ranh là một vị trí chiến lược trên con đường biển xuống phía Nam của biển Ðông. Thời chiến tranh, Cam Ranh được người Mỹ xây cất và taọ nên một quân cảng tối tân, không thua quân cảng Subic Bay của Phi Luật Tân.
Ðoàn của anh tiến vào tỉnh Khánh Hòa và thành phố Nha Trang. Trước năm 1975, Nha Trang là một thành phố lớn, quan trong đứng hàng thứ ba, sau Sài Gòn và Ðà Nẵng. Nha Trang cũng là một địa điểm du lịch nổi tiếng, với những bãi cát trắng, biển xanh và những hàng thùy dương thật đẹp, những thắng cảnh độc đáo Hòn Cồng, Cầu Ðá. Các con đường Ðộc Lập, Duy Tân Nha Trang cũng còn có những cơ sở giáo duc, quân trường lớn như Ðại Học Duyên Hải, trường trung học Võ Tánh, trường Nữ Trung Học, trường đào tạo Sĩ Quan Không Quân, trường đào tạo Sĩ Quan Hải Quân, trường Hạ Sĩ Quan Ðồng Ðế.
Ngày nay Nha Trang được mở mang rộng lớn hơn, con đường Biệt Thự rộng rãi với nhiều nhà cao, biệt thự nguy nga, chạy dọc theo bãi biển. Hàng quán thật nhiều và có những chủ nhân người Gia Nã Ðại, người Pháp mở các quán ăn, giải khát sang trọng.
Trước những đổi thay, người thu hình và người đang xem bộ DVD cùng thở dài, các kỷ niệm một thời của chúng tôi muốn tìm lại, đã mất. Chúng ta làm một kẻ bơ vơ, lạc lỏng trên cố hương tìm lạị

5.-
Năm tập DVD với chủ đề Việt Nam, Quê Hương Tìm Lại tôi vừa xem xong. Có những tập tôi xem đi, xem lại nhiều lần. Mỗi lần xem tôi vẫn tìm thấy nhiều cảm xúc mới, nhiều suy ngẫm về quê hương bên kia bờ Thái Bình Dương. Ðã từ lâu, khi chính quyền Việt Nam trong việc tự cứu họ ra khỏi cơn bế tắc và sụp đổ của chủ nghĩa Cộng Sản, chọn con đường kinh tế thị trường, để cho người dân buôn bán kiếm sống, nhưng vẫn cố giữ lại chế độ Cộng Sản đã mục rã trên thế giới, vẫn bằng những biện pháp lường gạt, tuyên truyền bưng bít và dùng bộ máy kìm kẹp, tạo sự sợ hãi trong dân chúng. Trong bản năng sinh tồn, người dân Việt với bản chất thông minh, cần cù, nhẫn nại, đã thúc đẩy nền kinh tế gần đi đến chỗ kiệt quệ, hồi sinh, mở mang, đem lại sự sống phần nào cho mọi ngườị
Người Việt tha hương trên thế giới, trở về thăm cố hương, thăm thân nhân còn kẹt lại, đã ghi lại, trong tính cách cá nhân, nhiều cuốn băng video, sau đó đưa ra ngoại quốc cho bạn bè xem. Cũng có nhiều nhóm, nhiều công ty, khai thác trên khía cạnh thương mại, quay những cuốn băng cảnh trí Việt Nam, tung ra thị trường người Việt hải ngoạị Các cuốn băng video này lúc đầu đáp ứng phần nào nỗi khao khát, thương nhớ về quê hương, được tiếp đón, nhưng đối với tôi, một người thưởng ngoạn cuốn băng DVD Việt Nam, Quê Hương Tìm Lại, tìm thấy bộ DVD giá trị rất lớn, về cả hai phương diện kỷ thuật - hình ảnh rõ ràng, không bị rung, giới thiệu được những nét đặc thù của quê hương của từng địa phương – và mỹ thuật – hình ảnh tuyệt đẹp, chọn lựa, nên thơ, đầy xúc cảm.
Về phần thuyết minh, dẫn giải cho người xem biết, hiểu rõ cảnh trí đang diễn ra trên màn ảnh, chứng tỏ một công trình nghiên cứu kỹ càng, trí tuệ và gây ấn tượng khá mạnh trong tâm tư người xem. Một ví dụ điển hình, khi ống kính của anh quay người cựu du kích trước năm 75, đang thao thao bất tuyệt về những chiến công của ông ta, từng đánh Ngụy, đánh Mỹ cứu nước, đến nay, trong cương vị Giám Ðốc phát triển kinh tế địa phương của ông trong nền kinh tế thị trường, dưới định hướng của xã hội chủ nghĩạ Tiếng thuyết minh của anh nhắc lại lời khuyên của cựu Thủ Tướng Tân Gia Ba, Lý Quang Diệu, với các giới chức đầu não Cộng Sản Việt Nam, “Nếu quí ông muốn tưởng thưởng những người có công trong cuộc chiến tranh thắng lợi vừa qua, tốt nhất là nên cho họ một món tiền lớn, rồi giãi ngũ họ, cho họ trở về sống cuộc sống thường dân, làm ăn. Những chiến sĩ giỏi về phá hoại trong chiến tranh, không thể là những kẻ làm kinh tế giỏi được...”. Ðau đớn thay, những lời khuyên hợp lý, hợp tình trên không được đón nhận tại Việt Nam sau chiến tranh!

Ống kính của anh len lỏi đến tận cùng ngỏ ngách, góc phố, hang cùng, ngỏ hẻm từ Sài Gòn, Hà Nội, Nha Trang, Ðà Nẵng, Hội An, Huế vân... vân... và trên con đường thiên lý từ Nam ra Bắc, nơi nào của quê hương cũng đẹp cả, vì sau hơn ba chục năm chiến tranh đã chấm dứt, mọi người bằng những bàn tay cần mẫn, làm lại cuộc đời từ đổ nát, tro tàn.
Trên con đường từ Huế ra Quảng Trị mà trong thời chiến tranh, cả thế giới đều biết đến qua cái tên Ðại Lộ Kinh Hoàng, vẫn còn mang các dấu vết hoang tàn còn sót lạị Hình ảnh các chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa đã lấy cái chết gìn giữ quê hương, thành phố Quảng Trị, trong tiếng hát, “ Cờ bay, cờ bay, oai hùng trên thành phố thân yêu, đã chiếm lại đêm qua bằng máụ..”. Chúng tôi đã nghẹn ngào trong nước mắt. Những người anh hùng vô danh đó, nay ở đâủ
Thật đau lòng, đáng lý người dân Việt Nam, sau hơn ba mươi năm, chiến tranh chấm dứt, vươn lên một mức sống cao hơn, đáng sống hơn là trong hiện tại vẫn chui rúc nơi bùn lầy nước đọng ở thành thị đông đúc, hay những chiếc nhà tranh sụp sệ nơi thôn quệ Với Việt Nam sau hơn ba mươi năm phát triển, lợi tức từng đầu người, không quá $400 mỹ kim , một năm ( đổ đồng hơn 1 Mỹ kim/một ngày ). Việt Nam vẫn còn nằm trong bảng các nước nghèo khó, ngang hàng với các nước nghèo khổ nhất trên thế giới, những nước nghèo đói Phi Châu! Trong khi đó tin tức báo chí trong nước, nạn tham nhũng hoành hành, do các giới chức trong đảng Cộng Sản giữ các trọng trách. Có những vụ cá độ đến cả triệu Mỹ Kim, trong lúc đại đa số dân chúng quần quật cực nhọc, mỗi ngày kiếm chưa được một đồng Mỹ kim để sống. Thật là một điều nghịch lý, chỉ có tại Việt Nam mà thôi! Qua năm tập DVD trong Việt Nam, Quê Hương Tìm Lại, hình ảnh của đất nước qua cái nhìn chân thật, nhân bản của anh, quả anh có một tâm hồn đầy nhân ái, từ bi và muốn chia xẻ những suy ngẩm của mình với mọi người, trong ước mong một tương lai gần, khi anh trở lại Việt Nam, đời sống người việt Nam sẽ sáng sủa hơn, sẽ có đầy đủ tự do, dân chủ và quyền sống của con người bình thường được tôn trọng.
Càng xem những hình ảnh về quê hương, bên tai tôi như văng vẳng tiếng hát tình tự bình thường, dân tộc, ngàn đời, con trâu, lũy tre làng, con sông, cày ruộng, cấy lúạ..như hình ảnh mộc mạc trong bản nhạc “Tôi Yêu” của Trịnh Hưng: “ Tôi yêu quê tôi, yêu lũy tre dài đẹp xinh. Yêu con sông xanh, dâng cát hoe vàng bên đình... Tôi yêu đơn sơ qua mái tranh nghèo mẹ quê ... Yêu con đê xưa đưa lối qua chợ làng quệ Và yêu mấy nhịp cầu tre là nơi anh chờ em về” hay trong Tình Ca của Phạm Duy: “Tôi yêu tiếng nước tôi, từ khi mới ra đờị.. người ơị Mẹ hiền ru những câu xa vờị.. à à ơị.. Tiếng ru muôn đờị Tiếng nước tôi, tiếng Mẹ sinh từ lúc nằm nôị Khóc cười theo mệnh nước nổi trôị.Nước ôi!.”. Mong ước của anh và những người bỏ nước tha hương trên thế giới chỉ là những mong ước nhỏ bé, bình thường, dân dã, ngàn đời như vậỵ

Tôi có đùa với anh rằng, bàn chân anh có ngôi sao thiên di, nên anh đã đi cùng khắp năm châu, bốn biển. Nơi nào anh đi qua, anh đều ghi lại những dấu ấn, những nét đặc thù về văn hóa, lịch sử của nơi đó. Những cuốn DVD du ký Nhật Bản, Trung Hoa, Ðịa Trung Hải, Âu Châu, Cận Ðông (Con Ðường Tơ Lụa – Silk Road vv...) giá trị vô cùng, và cũng từ những nét văn hóa trên thế giới, nhìn lại quê hương chịu nhiều đau thương, ta bồi hồi, thương cảm, để chia xẻ với anh những điều anh muốn gởi gấm “ không nơi nào đẹp bằng quê hương cả”.

Tôi muốn nói với anh, cám ơn anh đã cho tôi trở về thăm lại quê hương từ Nam ra Bắc, tìm lại được những nét văn hóa, lịch sử của đất nước Việt Nam. Lời cám ơn chân thành, phát xuất từ một người bạn cũ, sau hơn ba mươi năm xa cách nay gặp lại, “gặp” nhau trên nhiều suy tưởng về cuộc đời, thân phận và quê hương Việt Nam./.

Santa Ana, California Thu 2006

Xuân Ðỗ

Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:

1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe),
   xin gửi email về  GiaoMua@hotmail.com

2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
   xin gửi email về GiaoMua@hotmail.com 

3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về:
   GiaoMua@hotmail.com


4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về:
   GiaoMua@hotmail.com 
   Nguyệt San Giao Muà
   Homepage: http://www.GiaoMua.com




Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:

1. Xin các bạn gửi bài theo dạng VIQR (Vietnet)
   (dùng cách bỏ dấu như trong trang này)

2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
   muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM.

3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
   email ở cuối bài hay không.

4. Bài vở xin gửi đến
   GiaoMua@hotmail.com

5. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
   xin gửi về: GiaoMua@hotmail.com

  

    

      

	Ðịa Chỉ Liên Lạc:
	

	Nguyệt San Giao Muà

		P.O . Box
	378

		Merrifield, Virginia
	22116

		USA

    
  

Trang Nhà 














 

Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors