Số 73
Ngày 1 tháng 5 năm 2008
Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Thư Ngỏ
Bạn mến,
Mỗi sáng, nghe chuông đồng hồ reo, tôi biết là một ngày mới bắt đầu .
Nói một ngày mới chứ tôi lại có cảm giác những ngày cũ lập lại theo thời gian để tự đi vào hôm nay và tương lai thôi . Nghĩ tới đó, tôi bỗng sợ, bỗng thấy mình có trách nhiệm phải nhìn thấy cái gì mới, cứ cũ, cứ giống hôm qua , không gì thay đổi, có ngày không còn nhận ra mình thì khổ vì con người của hôm qua tôi thấy hôm nay họ đã đi xa xa hơn chỗ tôi đang đứng rồi .
Bạn nói một năm đã không là gì, 16 tháng cũng có là bao, nhưng với tôi, đó là chặng đường dài lắm, tôi chiêm nghiệm và trải qua rất nhiều, tôi lớn như chưa từng được lớn, lắm lúc muốn ngừng cảm, ngừng lớn thấy cũng không thể làm được .
Cảm giác giống như tôi đang nhìn một giọt sương nhỏ trên chiếc lá, rõ ràng tôi thấy hạt sương, quay đi quay lại, chỉ còn một chấm nhỏ nước sắp chuyển qua dạng hơi nước dưới nắng mặt trời . Có trẻ con lắm nghĩ đại hạt sương muốn chơi trò trốn tìm với mình thì cũng nghĩ chơi cho vui vài giây thôi chứ làm gì có chuyện đó .
Tôi chuyển hoá, vạn vật chuyển hoá . Tôi có cảm giác như tôi mới nhận biết điều đó đây thôi dù sự thật này đã là bao nhiêu năm rồi . Kệ, có còn hơn không . Cảm rồi vô cảm .
Có lẽ trong cuộc đời này tìm ra một vài sự thật tồn tại theo thời gian cũng tự lấy làm an ủi . Bất ngờ, coi lại GM từ số đầu tôi chợt nhận ra tôi vinh dự được viết thư ngỏ 6 năm sau ngày Giao Mùa ra số đầu tiên vào tháng 5/02 . Cùng Giao Mùa, các anh chị em cộng tác viên trên toàn cầu đã đi cùng một chặng đường không mệt mỏi .
Tháng 5 lần thứ 7 lại đến với chúng ta, cho vk xiết chặt tay các anh chị em lần nữa và mong mọi an lành và may mắn đến cùng mọi người nhé .
Thân Ái .
Vành Khuyên
Ban Biên Tập Giao Muà
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. Giọt Nhớ | ______Uyên Phương Minh Nguyệt | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Nhầm Rồi | ______Ðinh.SaRây | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Hoa Ðời | ______Hàn Thiên Lương | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4. Ðêm Dài Nhớ Mẹ. | ______Hoàng Yến | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 5. Tình Quê | ______Luân Tâm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 6. Tìm Ra Nguồn Cội | ______Du-Yên | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 7. Lục Bát Tháng Tư | ______Huệ Thu | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 8. Anh Tôi | ______ Từ Tú Trinh | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 9. 2 bên cầu |
______chuvươngmiện | 10. khúc ca dao |
|
______phanthingônngữ | 11. chị [em] |
|
______m.loanhoasử | 12. Lối Về Lặng Lẽ |
|
______Hồ Thụy Mỹ Hạnh
| 13. Quê Hương Ơi Sao Mãi
|
|
______Phan Tưởng Niệm |
14. Huế, Một Lời Hẹn Chưa Thành
|
|
______
Trần Kiêu Bạc |
15. Bằng Hữu
|
|
______Trần Hoan Trinh |
16. Gặp Một Lần Thôi Sao Nhớ Mãi
|
|
______Song An Châu |
17. Tre Quê Hương
|
|
______T.T.M |
18. Giã Biệt
|
|
______Khóc_Cười |
19. Tìm Anh |
|
______Ái Ưu Du |
20. Mạch Sống Quê Hương
|
|
______Mynh Hứa |
21. Mai Vietnam
Ðời Mai
|
|
______Việt Dương Nhân |
22. Vu Vơ
|
|
______Vânhà |
23. Ngày Xưa Mấy Hạ
|
|
______Trần Văn Lương |
24. Tháng Nào Việc Nấy
|
|
______ChuBáÐằng |
25. Dâu - Biển
|
|
______Sông Cửu |
26. Cách Biệt Tình Thâm
|
|
______Ðông Hòa |
27. Về Lại Rừng Phong
|
|
______Nguyễn Hải-Bình |
28. Gặp Lại Bạn Học Cũ
|
|
______Tinh Hoa - Lê Trọng Dũng |
29. Tháng Tư Nhớ Mẹ |
|
______Tôn Thất Phú Sĩ |
30. Chắp Cánh
|
|
______Kim Thành |
31. Tình Ðầu
|
|
______Vành Khuyên |
32. Tìm Bóng |
|
______Mạc Phương Ðình |
|
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Mai Ly Tập II (kỳ cuối) _______ Việt Dưong Nhân | |
| 2. Bờ Lau Cát Lở 30 (Chuyện Dài) ___________ Ðỗ Thành | 3.Bản Ðộc Tấu Cuối Cùng (chuyện dài nhiều kỳ) ___________ Ðinh Lâm Thanh |
| 4.Chập Chùng Bóng Núi 20(Chuyện Dài) ___________ Thanh Sơn | |
| 5.Tràm Mây ___________ Ái Ưu Du | |
| 6.Quảng Cáo ___________ Trần Thành Mỹ | |
| 7.Mẹ Và Những Muà Xuân ___________ Hoàng Yến | |
| 8.Bất Chợt Ngày Qua ___________ Ximuoi_(NXVK) | |
| 9.Giấc Mơ Việt Nam ___________ Nguyễn Ðịnh | |
| 10.Về Hà Nội nhớ Bà Huyện Thanh Quan * ___________ Huệ Thu | |
| 11.ấn tượng ___________ chuvươngmiện | |
| 12.Một Ngày Là Nỗi Niềm ___________ Hồ Thụy Mỹ Hạnh | |
| 13.Thư Cho Một Người Tù Chưa Quen ___________ Phan Tưởng Niệm | |
| 14.Những Ngày Không Quên ___________ Kim Phương Oanh | |
15.Lạc Lõng
___________ Hoa Bằng Lăng
| 16.Số Phận
___________ Vành Khuyên
|
|
III . Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
IV. Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật__________________________________________________
| 1. Giai Phẩm Chủ Ðề _______ Giao Muà |
| 2. Em Lài Thị Ðào _______ Giao Muà |
V . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
1. Nhắn Tin/Trả Lời Bạn Ðọc
_______ Ban Biên Tập
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
Việt Dưong Nhân
Việt Dương Nhân 2. Bờ Lau Cát Lở 30 (Chuyện Dài) Ðỗ Thành
Ðỗ Thành 3. Bản Ðộc Tấu Cuối Cùng (chuyện dài nhiều kỳ) Ðinh Lâm Thanh
Ðinh Lâm Thanh
4. Chập Chùng Bóng Núi 21 (Chuyện Dài) Thanh Sơn
Thanh Sơn
Ái Ưu Du
Ái Ưu Du
Trần Thành Mỹ
Trần Thành Mỹ
Hoàng Yến
Hoàng Yến
_Ximuoi_(NXVK)
_Ximuoi_(NXVK)
Nguyễn Ðịnh
Nguyễn Ðịnh
10. Về Hà Nội nhớ Bà Huyện Thanh Quan *
Huệ Thu
Huệ Thu
chuvươngmiện
chuvươngmiện
Hồ Thụy Mỹ Hạnh
Hồ Thụy Mỹ Hạnh
13. Thư Cho Một Người Tù Chưa Quen Phan Tưởng Niệm
Phan Tưởng Niệm
Kim Phương Oanh
Kim Phương Oanh
Hoa Bằng Lăng
Hoa Bằng Lăng
Vành Khuyên
Vành Khuyên
III . Những Bức Thư Tình_____________________________________________ DHH
IV. Giới Thiệu - Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật
___________________________________________________
1. Giai Phẩm Chủ Ðề
2. Em Lài Thị Ðàọ V . Hộp Thư Toà Soạn
___________________________________________________
Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:
1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe),
xin gửi email về GiaoMua@hotmail.com
Ðịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao Muà
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
Chương kết
Ngày tháng trôi qua, Mai Ly cứ tái diễn; đi nhậu, đi nhảy đầm. Rồi một hôm nàng thấy vô lý quá. Nàng mạnh dạn hỏi J.J. :
- Anh à ! Em muốn anh phải cưới em và đồng thời nhìn nhận hai đứa nhỏ luôn. Anh nghĩ sao ? Nếu anh không muốn thì xin giã biệt nhau vĩnh viễn.
J.J. thừa hiểu tâm tánh của Mai Ly. Chàng chăm chú nhìn nàng và nói :
- Cưới em và nhìn nhận Mai Tâm. Còn Hữu Trí thì em cho anh đợi đến khi nó được mười hai tuổi...
Mai Ly vừa nghe J.J. nói. Nàng tức tốc đứng dậy :
- Cưới em và nhìn cả hai đứa nhỏ. Bằng lòng hay không tùy anh.
J.J. cảm thấy Mai Ly quá cương quyết, chàng hạ giọng nói :
- Anh xin em cho anh điều kiện như anh đã nói với em.
- Ðược. Em cũng xin anh cho em vài ngày suy nghĩ.
- Tùy em.
J.J. tưởng Mai Ly đồng ý điều kiện của chàng đưa ra. Nhưng không phải như chàng nghĩ. Mai Ly đi đêm nhiều hơn nữa. Nàng thường nhủ thầm :
- Nhận thì nhận cả ba, chứ hắn cưới mình và nhìn nhận chỉ có Mai Tâm. Còn Hữu Trí rồi đây sẽ ra sao ?
Ôi ! Thật nhiều câu hỏi trong đầu nàng. Mai Ly tốn biết bao là nước mắt, khi nghĩ đến hai con, và nàng cũng thường tự trách mình :
- Lỗi tại tôi ! Lỗi tại tôi ! Cuối cùng nàng buông thả cho số mệnh trôi tới đâu hay tới đó. Mai Ly vẫn đi chơi, đi nhậu, đi nhảy đầm bừa bải. Vì nàng cố ý đi tìm một người đàn ông nào có thể nhìn nhận hai con của nàng. Mỗi lần sực nhớ trong khai sanh hai con đề: "cha vô danh", tâm hồn Mai Ly muốn điên lên, và nước mắt cứ chảy dài.
*
Trái đất tròn và lớn rộng nhưng xoay vòng. Một ngày đẽp trời Mai Ly gặp lại người khách cũ. Người khách đã từng cho nàng uống nước trà năm xưa, ông chưa hề đụng chạm tới thân thể nàng.
Trưa Chủ Nhật tại "Club-Nautique" (Cầu Kinh). Trời nắng chang chang, Mai Ly mặc bộ bikini màu đỏ hai mảnh vải nhỏ đưa cả thân hình màu da ngâm ngâm bóng láng trông rất hấp dẫn, mái tóc dài đen huyền óng ả buông thả che hết cả lưng. Nàng đang đùa giỡn với hai con bên hồ nhỏ dành riêng cho con nít phía bên trong. Một người đàn ông tuổi chừng bốn mươi đang đứng nhìn Mai Ly tự nãy giờ, ông ngập ngừng rồi hỏi :
- Xin lỗi ! Có phải cô tên là Mai Ly không ?
Mai Ly ngạc nhiên xoay mình nhìn cười mỉm chi :
- Ðúng. Còn anh, hình như tôi đã gặp anh ở đâu ?
- Tôi là Ray S. đây.
- Tôi không còn nhớ tên anh, và cũng không nhớ tôi đã gặp anh ở đâu ? !
- "Rừng Trúc bar" ( Forêt de Bambou bar).
- À, tôi nhớ rồi. Ủa, anh còn ở Việt nam sao ?
- Tôi đã mãn nhiệm kỳ trong Hải Quân đã trở về Mỹ. Vì tôi thích sống ở đây nên xin trở qua làm việc.
- Bây giờ anh làm gì trong dân sự ?
- Kế toán cho Bộ Tư Lệnh Hải Quân của Mỹ.
- Hiện anh làm ở đâu ?
- Sàigòn, đường Phan Ðình Phùng.
- Anh có vợ chưa ?
Ray im lặng vài giây rồi trả lời :
- Có. Vợ tôi là đàn bà Nhựt.
- Người Nhựt !
- Vâng ! Nhưng hiện giờ thì vợ tôi đang về bên Nhựt. Sau đó sẽ qua Mỹ ở luôn.
- Vậy anh còn ở đây bao lâu nữa ?
- Sáu tháng. Có lẽ tôi sẽ xin ở lại Việt Nam thêm vài năm nữa.
- Vợ anh sẽ trở qua Việt Nam ?
- Không. Vợ tôi không hạp ở đây ?
- Tại sao vậy ?
- Có gì là lạ. Bởi vì mấy năm trước tôi được biết cô có bạn trai người Pháp. Tôi thất vọng, bèn lấy phép qua Nhựt chơi. Rồi tôi gặp một cô gái Nhựt có vóc dáng và gương mặt thật là giống cô. Tôi vội cưới ngay. Sau đó đưa nàng sang đây. Rồi tại tôi hay nhắc nhỡ về cô. Vì lý do đó nên vợ tôi hơi ghen và không thích ở Việt Nam.
Mai Ly nghe lòng vui vui, vì có một người đàn bà khác ghen với mình, nàng nói :
- Anh làm cho vợ anh ghen rồi.
- Ðành chịu chứ biết làm sao đây ? Hơn nữa, tôi cũng đã có kể chuyện tình của tôi cho nàng nghe trước khi làm lễ cưới.
- Thôi. Em hiểu rồi...
Ray nhìn Mai Ly, quay sang nhìn Hữu Trí và Mai Tâm, chàng hỏi :
- Hai đứa nhỏ này là con của cô đó hả ?
- Dạ. Chúng nó là con của em. Anh gọi em bằng em đi.
- Ðược.
Ray đưa hai tay xốc hai đứa nhỏ lên và vui vẻ nói tiếp :
- Ước gì tụi nó là con của anh !
Mai Ly cười gượng và nói :
- Rất tiếc, tụi nó không phải là con của anh !
- Chắc em hạnh phúc lắm. Chồng em đâu ?
- Em đâu có chồng. Các con của em chỉ mang họ mẹ. Còn cha thì... vô danh !
Ray nhìn Mai Ly mà lòng chàng đang tiếc nuối một cái gì. Có lẽ chàng thương hại Mai Ly, Ray thở ra và nói :
- Hai đứa dễ thương quá. Nhưng xin lỗi em. Cha tụi nó là ai. Có phải ông người Pháp mà em...
Mai Ly nói nhanh :
- Gần như vậy. Nhưng... không là vậy.
- Sao kỳ thế hả em ?
Ánh mắt Mai Ly lộ ra nét buồn buồn. Nàng thả bộ dọc theo bờ sông. Ray nắm tay hai đứa nhỏ đi từ từ. Mai Ly nói :
- Ray ! Anh biết thuở xa xưa. Anh là người khách cho em uống nước trà. Tính ra đến nay cũng đã bảy tám năm rồi. Nói làm sao cho hết những chuyện đời em đây ?
Mai Ly và Ray cùng hai đứa nhỏ đến ngồi lên một cái băn, quay mặt hướng ra ngoài sông nhìn những đám lục bình trôi trôi theo dòng nước. Ray nói :
- Em vẫn còn đây. Mặc dù bao năm qua anh có vợ. Có một dạo anh cố ý tìm em để biết tin tức của em trong mấy cái snack bar nhưng sau đó, anh được biết em vẫn sống với bạn trai người Pháp. Bởi dạo đó anh thua cuộc nên bỏ đi cưới vợ. Anh luôn nghĩ rằng em sống rất hạnh phúc.
- Hạnh phúc !
Ðôi mắt Mai Ly long lanh ngấn lệ. Trí chồm lại hỏi :
- Sao mẹ khóc vậy ?
Mai Tâm cũng tuột xuống đùi của Ray chạy lại hỏi :
- Mẹ khóc đó !
Mai Ly liền chậm nước mắt và nói với hai con :
- Mẹ đâu có khóc. Tại bụi rớt vô mắt mẹ đó.
Trí và Tâm trở lại leo lên hai bên đùi của Ray ngồi tiếp. Mai Ly thấy cảnh ấy, nàng nhủ : "Hai đứa con mình coi tụi nó mến Ray dữ à !" Nàng đâm chiêu buồn bã. Ray thây vậy liền hỏi :
- Sao mà em buồn vậy ?
- Em biết nói gì đây ? Sau bao năm dài sóng gió đến đời em.
- Mai Ly ơi ! Em làm anh đang nhói tim đây.
- Còn gì để đau nữa hỡi anh ! Ngày nay anh đã có vợ. Còn em... Em thì vẫn còn sống chung với người bạn trai Pháp. Ông ấy bằng lòng cưới em và nhìn nhận chỉ một đứa con gái thôi.
- Sao Vậy em ?
- Vì Hữu Trí là con riêng của em, cha nó là một chàng trai Mỹ.
- Trí là con của Mỹ ?
- Vâng ! Thật oái oăm thay !
- Bây giờ em liệu cách nào ?
- Cách nào ! Em phải nhờ anh giúp em.
Chắc chắn là anh sẽ giúp em rồi, em đừng buồn. Còn Mai Tâm là con của Pháp ?
- Mỹ hay Pháp gì, tụi nó cũng là con của em.
- Anh hứa là anh sẽ lo cho ba mẹ con tròn vẹn.
Ðến giờ có bạn cho ba mẹ con của Mai Ly quá giang về. Nàng và Ray chia tay và hẹn hôm nào sẽ gặp lại.
Ray an ủi Mai Ly bằng trái tim chân thật. Mai Ly không ngờ là Ray yêu nàng khi xưa. Lúc ấy, Ray chỉ là người khách thường ngày đến chơi bài và cho nàng uống nước trà. Chớ Ray không tán tỉnh đòi hỏi mời mộc gì cả. Rồi thời gian xoay chuyển, Mai Ly trôi theo dòng đời. Bây giờ mọi sự trễ hết rồi. Ray đã có vợ, có con. Tình của Ray yêu Mai Ly vẫn còn đọng mãi trong lòng chàng. Mai Ly vừa chợt thấy sau bao năm dâu bể.
Từ ngày Ray và Mai Ly gặp lại. Mai Ly đem nỗi lòng riêng kể cho Ray nghe. Tình yêu sống lại nơi đáy lòng của Ray. Và chàng có lòng thương hại cho Mai Ly nữa. Chàng tìm cách an ủi và lo lắng. Bấy giờ giữa J.J. và Mai Ly sống rất căng thẳng. Nàng buồn chán và ngả vào vòng tay đầy yêu thương của Ray. Một sự ngoại tình ngoài ý muốn. Mai Ly thả trôi đời mình và lòng luôn muốn tìm kiếm một người đàn ông để cưới nàng và nhìn nhận hai con.
Ngày tháng qua nhanh. Sự liên hệ giữa Ray với Mai Ly rất khắn khít. Một hôm Ray khuyên Mai Ly :
- Em hãy tin đi, J.J. sẽ cưới em và nhìn nhận luôn hai đứa nhỏ.
- Em hết hy vọng rồi anh ơi !
- Em can đảm và giữ vững niềm tin, vì có anh đây.
- Anh sẽ làm gì ? Anh muốn gặp J.J. hả ?
- Không. Không bao giờ anh gặp hắn.
- Chớ anh bảo em phải tin tưởng cái gì ?
- Rồi đây em sẽ thấy. Em cứ lui tới với anh, và cho anh biết thái độ của J.J.
Mai Ly thường vắng nhà. Rồi một hôm nàng dẫn hai con đi đến nhà Ray ở luôn ba ngày. Qua ngày thứ tư nàng định trở về dọn hết đồ đạc. J.J. bỏ sở làm ở nhà canh và chờ tin. Mai Ly vừa bước vô nhà, J.J. ôm nàng và hỏi :
- Mấy ngày nay em đi đâu ? Còn hai đứa nhỏ đang ở đâu ?
Mai Ly nhìn thẳng vào mặt J.J., nàng mở lời chậm rải nhưng sắt đá :
- Ði đâu mặc kệ tôi, còn hai đứa nhỏ là con của tôi. Anh không có trách nhiệm gì cả.
J.J. nhẹ giọng :
- Con của chúng ta chứ !
- Hứ. Con của tôi. Vì chúng nó có mẹ, chớ không có cha. Anh nghe rõ chưa ? Tiện đây, xin anh cho phép tôi dọn những gì của ba mẹ con tôi, và cám ơn anh đã giúp đỡ ba mẹ con tôi mấy năm qua...
J.J. buông người xuống salon, chàng im lặng. Rồi chàng đứng lên đến gần Mai Ly và nói :
- Xin em cho anh biết hai con hiện giờ ở đâu để anh đi rước ?
- Không. Chúng nó không phải là con của anh.
- Sao em nói vậy ?
- Anh đừng giả ngu và cũng đừng hỏi nhiều...
J.J. đứng ngay mặt Mai Ly và dịu giọng :
- Em à ! Anh đã suy nghĩ kỹ rồi.
- Anh nghĩ gì ?
- Anh sẽ chấp nhận những gì em muốn.
Mai Ly nghe thế, nàng lấy điếu thuốc lá ghim vào môi, ngồi xuống salon châm lửa hít một hơi dài phì khói từ từ. Mắt nàng nhìn chăm chăm vào mặt J.J. Nàng nghe tự ái vơi đi phần nào. Tánh kiêu ngạo - nàng nhìn J.J. như để soi lòng chàng, nhưng cũng còn nghi ngờ, nàng nghiêm giọng hỏi J.J. :
- Anh vừa nói lời gì, xin anh lập lại một lần nữa có được không ?
- Mai Ly ! Sao em không tin anh ?
- Tin rồi. Tin anh đã ba bốn lần rồi.
- Hôm nay là lời chân thật, anh sẽ cưới em và nhìn nhận hai con một lượt.
Mai Ly nghe êm tai, nàng đứng dậy dụi điếu thuốc vào gạt tàn thuốc, nàng nói :
- Ðây là lần cuối cùng anh hứa. Tôi ráng tin anh một lần nữa. Nhưng... ngày mai tôi sẽ đưa hai con về.
- Sao em không cho anh đi rước ?
- Không cần thiết, ngày mai ba mẹ con tôi sẽ về nhà này. Chào anh.
Mai Ly lấy cái xách tay và mở cửa đi nhanh xuống đường. J.J. không dám cản nàng, chàng ra bao-lơn nhìn theo...
Mai Ly lấy taxi trực chỉ đến đường Hồng Thập Tự - Lê Văn Duyệt. Một biệt thự mà Ray mướn cả tuần nay để cho ba mẹ con của Mai Ly ở và chàng cũng dọn về đây luôn.
Mai Ly nhận chuông, đút chìa khóa mở cửa. Ray đi ra, trên tay ẵm hai đứa nhỏ. Mai Tâm vừa thấy mẹ là khóc òa lên. Còn Hữu Trí cười hớn hở gọi mẹ líu lo. Ray choàng tay qua vai Mai Ly cùng đi vô nhà. Ray thong thả hỏi :
- Em không có dọn gì à ?
- Không. Vì em gặp J.J.
- Vậy à ! Xẩy ra như thế nào kể cho anh nghe đi.
Vào nhà, tất cả đến ngồi salon, Mai Ly thuật lại cho Ray nghe từ đầu. Ray nhìn nàng với ánh mắt trìu mến hài lòng và dùng lời nhỏ nhẹ an ủi :
- Anh tin là em sẽ thắng mà.
- Thắng hay bại gì em cũng phải nhận thêm một lần thử thách nữa. À, anh ơi ! Ngày mai ba mẹ em con trở về bến Vân Ðồn, anh có buồn không ? Thật em làm phiền anh nhiều quá !
Ray ôm Mai Ly vào ngực chàng và vuốt tóc với cử chỉ thật thương yêu :
- Anh đã nói với em là anh lo cho em tròn vẹn. Hôm nay tình hình thấy sáng sủa, anh rất mừng và mong em được đạt thành ý nguyện thì anh vui chớ làm sao anh buồn hay trách em. Anh vẫn còn yêu em nhiều lắm.
- Anh cao thượng và quân tử quá.
- Không. Anh không cao thượng cũng chẳng quân tử gì cả. Mà việc anh làm chỉ vì anh yêu em chân thật.
- Trời ơi ! Tại sao em không phải là vợ của anh ?
- Mai Ly em !
Ray ôm ba mẹ con Mai Ly vào lòng, nước mắt đôi bên đều nhỏ giọt. Hai đứa nhỏ lặng yên và ngơ ngác giữa giây phút êm đềm và dịu ngọt...
*
Mai Ly cùng hai con đã trở về. J.J. bắt tay lo làm thủ tục hôn thú và nhìn nhận Hữu Trí và Mai Tâm. Trong lúc ấy, Mai Ly lại mơ có một đám thật lớn ở trên tầng lầu thứ bảy tại khách sạn Caravel để nàng có thể mời tất cả người trong gia đình và bạn bè. Nhưng hỡi ơi ! J.J. không bằng lòng. Chàng chê gia đình của Mai Ly là nhà quê. Còn bạn bè của nàng thì toàn là dân bụi đời, đĩ điếm, dốt học... Mai Ly giận điếng người, vì bị J.J. sỉ nhục. Nhưng dù trong lòng nàng có tức giận đến đâu, nàng cũng phải ráng nhịn để được đạt được cái giá thú và hai con nàng có cha trong trên giấy tờ.
Mai Ly dẹp qua dự định làm đám cưới lớn, nàng chỉ chờ đợi tới ngày ký giấy hôn thú mà thôi.
Ký giá thú và nhìn nhận hai con xong, lòng của Mai Ly đã thỏa mãn. Nhưng nàng lại căm thù J.J. vì mấy lời khinh bỉ hôm nọ. Nàng vẫn đi chơi như thường, và đem chuyện mình thuật lại cho Ray nghe.
Vào đầu tháng 5 năm 1972, Ray sắp mãn giao kèo tại Bộ Tư Lệnh Hải Quân Mỹ. Sẵn dịp đó, chàng tổ chức một dạ tiệc linh đình để tạm biệt Việt Nam và cũng là ăn mừng Mai Ly đã thắng J.J. Chàng cho phép Mai Ly muốn mời ai tùy ý. Ray cũng mời một số bạn bè và căn dặn Mai Ly đừng nói là ăn mừng nàng được J.J. cưới.
Ray đặt tiệc nhà hàng Tây trong khách sạn "Continental". Hai bên mời khoảng vài trăm người. Ăn uống xong. Sau cùng ăn bánh và uống Champagne, Ray đứng dậy, miệng tươi cười, tay nâng ly và nói với mọi người :
- Ðêm nay là tiệc vui để tôi tạm biệt Việt Nam và cũng là tiệc vui cho Mai Ly, người yêu của tôi tám năm về trước. Xin các bạn cùng chia vui với Mai Ly. Vì nàng vừa lấy chồng...
Mọi người đều vỗ tay vui cười... mà họ lại ngẩn ngơ nhìn nhau... ? ? ?
Những cơn gió lốc đã qua,
Ai là Quân tử ? Ai là Tiểu nhân ?
Khi nào chấm dứt cõi trần,
Mới phân biệt được, Thánh, Thần là ai ?
Còn tiếp quyển III
(Viết xong tại Gia-Tự DiệuThi,
Ivry-sur-Seine, đêm xuân 1992)
Vietduongnhan2@yahoọfr
Vì Lý Do Kỹ Thuật, xin tạm nghỉ một kỳ. Chân thành cáo lỗi cùng bạn đọc
BBT Giao Muà
Jim biết nhiều người đang theo dõi, quan sát buổi lấy cung qua bức tường kiếng đối diện và khi ngồi trước mặt người cảnh sát lập biên bản, chàng trả lời rành mạch từng câu hỏi.
- Nguyên nhân nào đưa đến hai cái chết một
lượt ?
- Tôi bắn, nhưng ý định chỉ giết một người.
- Ai ?
- Steven, người đã quyến rũ vợ tôi.
- Ông có thể trình bày lý do, diễn tiến sự việc ?
Người cảnh sát đẩy gói thuốc đến trước mặt Jim, chàng lắc đầu cám ơn và bắt đầu kể :
- Steven là người tình trước của Marianne
nàng đã bỏ rơi Steven để trở thành vợ tôi. Nhưng từ hơn một năm nay, thừa lúc tôi vắng nhà, Steven đã trở lại.
- Sau khi khám phá chuyện nầy, ông đã có thái
độ với họ ?
Jim đáp không suy nghĩ :
- Có với vợ tôi và hoàn toàn không với Steven.
- Có như thế nào và tại sao lại không ?
- Nhiều lần hỏi vợ tôi nhưng Marianne chối.
Còn Steven thì không bao giờ gặp mặt kể từ sau ngày chúng tôi cưới nhau.
Người cảnh sát trở lại vấn đề :
- Tôi muốn biết thêm, trước khi cưới Marianne,
ông đã gặp và xích mích với Steven ?
- Chỉ thấy mặt một vài lần nhưng không tiếp
xúc.
Ðợi Jim uống xong ly nước, người cảnh sát lấy cung hỏi tiếp :
- Hành động giết Steven, ông đã dự tính từ
trước hay xảy đến trong tình thế bất ngờ và bắt buộc ?
- Không dự tính trước !
- Thế ông chuẩn bị súng đạn làm gì và từ lúc
nào ?
- Từ phi trường về, không thấy con gái trong
nhà, tôi không còn tự chủ được mình và nhất là nghe tiếng Steven đang ăn nằm với vợ tôi trong phòng. Quá giận, trước khi đến phòng ngủ, thuận tay tôi lấy súng treo trên lò sưởi và nạp hai viên đạn.
- Nạp hai viên đạn, như vậy mục đích để giết
hai người ?
- Không, thói quen mỗi khi đi săn tôi thường
nạp một lượt hai viên.
- Tại sao bắn Marianne trước ?
- Chính nàng nhào đến ôm Steven khi tôi vừa
bóp cò súng, mục đích để ngăn cản tôi giết ông ta.
Trong lúc người cảnh sát đang suy nghĩ câu hỏi tiếp, Jim muốn chấm dứt biên bản bằng những lời kết luận ngắn gọn :
- Tôi thấy không cần thiết lập biên bản chi tiết
làm gì, tôi muốn trình bày vắn tắt, ngắn gọn và chính xác để đúc kết hồ sơ :
- Ðược, ông cứ nói !
- Chính tôi giết hai người và hoàn toàn nhận
tội lỗi do tôi gây ra. Cứ như vậy ông đưa tôi ra tòa để xét xử.
Người cảnh sát ngạc nhiên :
- Ông không kiếm cách bào chữa cho mình ?
- Không cần !
- Ông không mướn luật sư ?
- Cũng không cần thiết.
- Dù ông không muốn nhưng luật pháp vẫn đề
nghị một luật sư để lập hồ sơ và bênh vực ông trước tòa.
- Vậy tùy ông.
- Còn một câu hỏi chót, ông còn điều gì yêu
cầu chúng tôi ?
- Xin ông cho biết con gái tôi hiện giờ đang ở
đâu ?
- Ông yên tâm, con gái của ông đang ở nhà
ông bà ngoại cô ta tại Dallas.
Jim vui ra mặt khi biết tin tức của Vivian :
- Xin cám ơn nhiều.
Jim không thích luật sư, do đó không mấy vồn vã khi tiếp xúc với những ai làm việc trong ngành nầy. Dưới mắt Jim, ngoại trừ những người hoạt động phục vụ khách hàng trong phạm vi hành chánh, phần còn lại đa số luật sư bào chữa cho thân chủ trước vành móng ngựa toàn là những người chỉ biết trọng tiền bạc. Chuyện không ra gì nhưng vẫn kéo dài ngày nầy qua tháng khác để ăn tiền. Ðối với họ, nhiều tiền thì biến đen thành trắng, ít tiền thì trắng cũng hóa đen. Quan niện như vậy nên Jim hoàn toàn không tin tưởng vào luật sư, mặc dù luật lệ bắt buộc tội nhân phải có luật sư bào chữa trước tòa.
Jim đã nói thật với một luật sư do tòa án chỉ định trong dịp ông nầy đến thăm Jim tại nhà giam :
- Thú thật, tôi không cần luật sư bào chữa,
ông muốn lập biên bản thế nào thì cứ làm tùy tiện.
Dù bất bình lời từ chối thẳng thừng của khách hàng, nhưng vị luật sư già cũng cần nắm vững một vài chi tiết trong hồ sơ. Ông vẫn đặt những câu hỏi cần thiết :
- Ông nổ súng giết người vì tự vệ hay có ý
định trước ?
Jim thẳng thừng :
- Xem trong hồ sơ sẽ rõ !
- Ông vẫn yêu vợ ông và không muốn giết
Marianne, tại sao nổ súng vào nàng ?
- Tôi đã nói rõ tất cả cho cảnh sát.
- Ông có hối hận việc làm ?
- Với vợ tôi thì có nhưng tình địch thì không !
Như vậy đủ chưa ?
Vị luật sư già vẫn kiên nhẫn :
- Tôi muốn giúp ông làm nhẹ án…
Jim cười thành tiếng :
- Cám ơn ! nếu ông đủ khả năng thì giúp tôi
trắng án, tôi mới phục !
Ðến lượt vị luật sư cười mỉm :
- Ông biết tội ông nặng đến độ nào không ?
- Không lên ghế điện thì cũng suốt đời trong
tù. Tôi chấp nhận ! Không cần bàn cãi nhiều.
- Ông cần yêu cầu tôi điều gì ngoài việc đúc
kết hồ sơ ?
- Tôi chỉ muốn gặp mặt con tôi một lần.
Vị luật sư nhìn Jim thương hại :
- Tôi đã gặp những người phía gia đình vợ
anh để yêu cầu điều đó, nhưng họ không đồng ý. Tôi lấy làm tiếc nhắc lại chuyện nầy.
***
Ngày ra tòa đại hình Liên Bang, không một thân nhân nào của gia đình Jim có mặt trong phòng xử ngoại trừ người thư ký cũ. Nhân chứng chẳng có bao nhiêu, còn lại là thành phần báo chí và một số người hiếu kỳ. Là một phiên tòa đại hình nhưng xử một cách nhanh chóng vì không có vấn đề tranh cãi. Sau thủ tục, công tố viện đọc bản cáo trạng dài trên ba mươi trang giấy, đến phần buộc tội, họ đề nghị xử án tử hình.
Ðến phiên luật sư của Jim, ông không có nhiều vấn đề để trình bày trước tòa và vị chánh án cũng không muốn kéo dài phiên xử khi chính bị cáo xác nhận một cách minh bạch trước tòa rằng :
- Tôi giết người trong tình trạng tỉnh táo, tự ý
hành động. Tôi chấp nhận phán quyết của tòa và hoàn toàn không cầu xin một ân huệ nào.
Lời nói cuối cùng của phạm nhân gây ngạc nhiên toàn thể phiên tòa, từ chánh án, những phụ thẫm dân sự, các luật sư, cho đến những người có mặt trong phòng xử. Lần đầu tiên họ chứng kiến một người bị kết tội giết người, gương mặt hiền từ, vóc dáng trí thức, ăn nói chững chạc, sẵn sàng nhận lãnh phán quyết trừng phạt của pháp luật.
Tòa đình chỉ nghị án không khó khăn, tái nhóm một giờ sau đó và tuyên án chung thân khổ sai. Hai nhân viên công lực còng tay Jim ra xe và hộ tống thẳng đến nhà tù.
Ban Giám đốc nhà tù cũng ngạc nhiên khi cảnh sát hộ tống Jim đến giải giao. Họ không ngờ một kẻ sát nhân giết một lúc hai mạng người lại là một kỹ sư dầu mỏ, giám đốc nhiều chương trình khai thác tại nước ngoài, vóc dáng tao nhã, hiền từ, dễ thương, khác hẳn những tên sát nhân hung hăng đang thọ án tại đây.
Giám đốc nhà tù đã theo dõi buổi xử án Jim qua báo chí, ông thắc mắc trước hành động khác thường của một kẻ giết người, từ chối biện hộ của luật sư, không biện bạch chối cãi, không cầu khẩn van xin và khẳng khái nhận tội trước tòa. Nếu không phải là rối loạn tâm thần thì có thể vì một lý do thầm kín nào đó mà tội nhân không muốn tiết lộ trước tòa. Dù sao, đây cũng là một trường hợp đáng lưu ý trong hơn năm trăm tội phạm tại đây. Ông ra lệnh cho người phụ tá nhốt Jim chung xà lim với một tù nhân nào có hạnh kiểm tốt, đồng thời lưu ý nhân viên an ninh trong buổi cơm chiều là lúc Jim đối diện với đám tù cô hồn nổi tiếng từ trước đến nay.
Jim được đưa đến xà lim với Danny Franz, tù chung thân vì tội giết một lượt hai người. Danny hiền, ít nói, không tham dự vào phe nhóm, không gây ân oán giữa tù với nhau. Người bạn độc nhất của ông ta là cây đàn vĩ cầm và nguồn vui chính là kéo đàn giải khuây cho những người chung quanh. Danny chơi nhạc thật hay, từ ban giám đốc đến bọn anh chị trong tù đều mê tiếng đàn của ông và mỗi đêm họ thường chờ nghe một vài bản nhạc trước khi ngủ.
Danny bắt tay Jim, một hành động hiếm có trong các nhà tù. Danny thân mật :
- Ở đây đừng sinh chuyện rắc rối với bọn cai
tù để bị đổi đi phòng khác.
Jim tỏ vẻ thiện cảm :
- Cám ơn, tôi Jim, còn anh ?
- Danny, Danny Franz chắc anh đã nghe tên ?
- Chưa bao giờ.
Danny ngạc nhiên :
- Anh không thích âm nhạc ?
Jim cười :
- Tôi ở trong ngành khoa học kỹ thuật.
- Giết bao nhiêu người mà vào đây ?
Jim đáp gọn lỏn :
- Hai.
- Ai ?
- Vợ và tình địch.
Danny cười :
- Cũng giống tao, thế là cùng một hành động,
tội giống nhau ! Nhưng tao muốn biết, chỉ cần giết tình địch là đủ, tại sao bắn luôn vợ mầy ?
- Nàng bị vướng đạn !
- Ra tòa khai thế nào ?
- Tôi nhận tất cả tội lỗi về phần mình và chấp
nhận hình phạt tối đa.
Danny mở lớn đôi mắt :
- Sao lạ vậy ?
- Vì thương vợ, tôi muốn bị trừng phạt suốt đời
về tội ác của mình. Xem như một lần chuộc lỗi đối với vợ con.
- Dại quá !
Jim không muốn tranh luận việc nầy, chàng quay qua chuyện khác :
- Trong nầy cũng được phép chơi đàn ?
- Lúc đầu thì khó khăn nhưng bây giờ ban
giám đốc thông cảm cho chơi trong những lúc rỗi rãnh và nhất là không được làm phiền đến ai.
- Mấy người tù cùng dãy nhà không phản đối ?
- Ngược lại, họ xem đây như một nguồn an ủi,
mỗi đêm thường yêu cầu được nghe đàn trước khi ngủ.
Ðang chuyện trò, chuông báo hiệu giờ cơm, Danny nhắc Jim :
- Cố gắng chịu đựng bọn vua tù hành tội theo
luật lệ bọn chúng đặt ra nếu muốn được yên thân. Người nào vào đây cũng phải trải qua một vài lần. Không cách nào tránh khỏi.
- Chúng làm gì ?
- Dằn mặt người mới đến, can đảm lên !
Jim nối gót theo Danny, xếp thành hàng một hướng về nhà ăn. Nhiều tiếng la ó, huýt gió, chưởi thề, vung tay, đá chân của mấy trăm tù đang chờ xem buổi ra mắt của Jim.
Danny nói nhỏ giải thích cho Jim, nhà tù nào cũng vậy, ngoài số nhân viên an ninh được huấn luyện kỹ thuật, võ nghệ và trang bị phương tiện để áp đảo, trừng trị tù…..Ban giám đốc thường nhắm mắt làm ngơ cho những anh chị, nguyên là những tên tù thâm niên, khét tiếng, để chúng kiểm soát, trừng trị lẫn nhau, và cũng vì lý do đó, bọn nầy thường lộng hành và trở thành những vua tù. Chúng thường dùng vũ lực, điều khiển một số đàn em dưới tay để trấn áp, làm nhục, hành hạ tối đa những nạn nhân vừa mới đến, đồng thời lập vây cánh thị oai mục đích sai khiến đám tù nhân phục dịch cho bọn chúng.
Jim đã ngồi vào chỗ bên cạnh Danny, một tù nhân đến trước mặt, gác bàn chân lên mâm đựng phần ăn của Jim, miệng chửi thề :
- Mầy biết luật lệ ở đây không ? Ai cho mầy tự
nhiên vào ăn ? Bưng mâm cơm đến trình diện đại ca !
Thấy Danny gật đầu, Jim đứng dậy bưng phần ăn của mình tiến về một tên đang ngồi giữa đám bộ hạ. Chưa biết phải làm gì thì tên đầu nậu hất hàm hỏi :
- Ai cho phép mầy vô lễ ? Vào đây không đến
lạy tao ra mắt mà tự động ngồi vào bàn ?
Jim trả lời nhẹ nhàng :
- Tôi không biết.
- Thì phải đánh cho mầy biết.
Chưa dứt câu, bọn đàn em nhào tới kẻ đấm người đá. Jim ngã lăn xuống, mâm thức ăn rơi vãi dưới đất. Tên đầu nậu ra dấu đàn em ngưng tay và ra lệnh cho Jim :
- Bây giờ hãy ăn hết thức ăn rơi dưới đất rồi
nói tiếp.
Jim đưa tay lượm miếng bánh mì, một tên bên cạnh nạt :
- Không ! Phải bò và liếm như chó.
Thi hành xong nhục hình đầu tiên, vẫn chưa được đứng dậy, Jim nghe giọng thằng đầu nậu :
- Tất cả sắp thành hàng dài, dang chân ra.
Rồi nó chỉ tay vào Jim :
- Còn mày, phải bò dưới háng của các bậc
đàn anh !
Jim thi hành được một nửa hàng tù đang đứng dọc theo vách tường thì Danny tiến đến bên thằng đầu nậu :
- Ðại ca, tha cho nó, như vậy đủ rồi.
Tiếng la ó phản đối nổi lên :
- Thì mầy vào bò thế !
Nhưng tên anh chị ra dấu cho tất cả yên lặng.
- Ðược, nhưng phải nhớ ở đây tao là vua !
Muốn yên thân thì phải tuyệt đối phục tùng ! Bây giờ khai tên tuổi, nghề nghiệp trước kia và vì tội gì mà vào đây.
Jim nuốt hận :
- Jim Harmon, kỹ sư dầu khí, giết hai mạng
người !
- Ai ?
- Vợ và tình địch.
Tên đầu nậu buông một câu theo lối du đảng:
- Giết tình địch thì tốt, còn giết vợ thì…phí của
quá.
Cả bọn cười ồ lên, sau đó tất cả vào hàng trở về phòng giam.
(còn tiếp)
Anh rướn đạp cho cái vơng đung đưa xao động như chính l?ng anh xao động không ngừng. Cơn giận dữ chợt từ đâu kéo về ùng ùng như giông băo, mặt anh nóng bừng bừng. Cuộc chiến đấu đêm qua c?n để vương trong l?ng anh sự bất măn. Anh nghĩ giá như không t´nh cờ nhờ đám bay đêm nhận ra hỏa châu gọi tiếp ứng từ đồn anh bắn lên để rồi cùng hiệp đồng chiến đấu th´ liệu hôm nay cái đồn này c?n hiện diện trên chóp núi nữa không.
Nghĩ mà anh thấy tức điên người, họ thảy anh và con cái lên đây với những lời khoa trương quá mức, nào là con mắt bảo vệ đường quốc lộ huyết mạch phía dưới, nào là sự hiện diện của anh và đồng đội là bằng chứng mạnh mẽ để địch thấy họ không thể dứt bỏ được chúng ta.
Rải rác dài theo lănh thổ miền Nam có biết bao căn đồn tương tự, nhưng hằng đêm có bao nhiêu nơi được sự theo dơi tận t´nh của những ban 3, ph?ng 3 từ tiểu khu, sư đến quân đoàn, hay là cứ mặc cho bọn yên cứ tại chỗ tự lo liệu lấy. Có kêu ca cũng chẳng ai nghe thấy và rồi v´ sự sống c?n th´ ai cũng t´m ra một phương cách để tự bảo toàn lấy thân thôi.
Thậm chí nếu các đồn có báo cáo về những tin tức thâu lượm từ dân chúng, nhiều khi c?n bị cười chê là hốt hoảng, hoặc trông gà hóa cáo, rồi thượng cấp khinh khỉnh coi như bọn nhát nhúa la hoảng lên thôi.
Trong khi đó hậu phương lúc nào cũng khoe khoang “ Tất cả cho tiền tuyến “, vậy mà đồn anh có đề nghị tăng cường v?ng kẽm gai, cấp số đạn, hay trang bị súng thích hợp th´ tiếng kêu coi như hoàn toàn vô vọng, thượng cấp phe lờ hay dửng dưng vô t´nh.
Hậu phương chỉ lo đú đởn nơi tiệc trà, quán xá, tranh chấp địa vị, chính biến hất nhau, ai chết cứ chết, kẻ đùa vui cứ đùa vui. Buồn thê thảm là các quan chẳng những bao che cho con cái, cháu chắt, người thân trong gia đ´nh tránh xông pha nơi nguy hiểm, một số lại c?n góp tay che chở và chứa chấp những tên đào binh, trốn nghĩa vụ, ngay trong căn cứ của m´nh. Bảo sao Quân Cảnh lẫn Cảnh Sát chẳng dám m? vào chặn bắt những kẻ đó, có khi chỉ v´ anh ta từng tặng một bài hát ca tụng nào đó để tâng bốc các quan bằng l?ng.
Bọn đàn em chia xẻ với anh hiểm nguy và cả mạng sống rất hiểu tính khí anh, nên khi họ thấy anh nổi khùng, muốn vặc lên tất cả, th´ họ tôn trọng sự riêng tư của anh. Chẳng ai bảo, mọi người đều cố giữ sự im lặng để ông thầy thỏa thuê với mộng tưởng của m´nh.
Thỉnh thoảng một lần nào đó, từ chiếc máy phóng thanh, anh nghe những điệu nhạc quân hành và tiếng o o của làn sóng bị nhiễu, là y như ở thủ đô đang có rục rịch. Rồi ông này hất ông kia, một đám nào đó bị đưa đi nghỉ mát tại Vũng Tàu, Dalat, hay văng ra tận ngoại quốc, anh chán ngán vô cùng. Ðịch th´ r´nh rập hở cơ là choảng cú nào cú nấy tóe lửa, trong khi các cha th´ b´nh chân như vại choảng lẫn nhau. Vị nào cũng kêu m´nh là chính, c?n đối phương là ngụy, thậm chí c?n rao rêu lên là bắt được bằng cớ họ thông đồng vào tận chiến khu tiếp xúc với địch.
Thét rồi anh chẳng hiểu vị nào chính thực là quốc gia, c?n vị đánh đu đi đêm với Cộng Sản. Bảo sao những người trẻ không dần dà mất tin tưởng, chiến trường càng lúc càng đốn dần những đứa con yêu quí vừa từ giă học viện, nhà trường, để bảng tử sĩ càng ngày càng đậm thêm nét khắc tên những người nằm xuống.
Phải chăng cuộc chiến này là riêng của một tầng lớp bất lực nào đó, thanh niên thiếu nữ cả hai miền đua nhau lăn vào cơi chết, tàn bạo khử mạng nhau, để các quan hí hửng giành lấy vinh quang chiến thắng về riêng m´nh.
Ðă bao lần anh nh´n tận mắt những xe chở đầy lao công đào binh, với chiếc áo in hằn vết sơn sau lưng như một nhát chém không lành sẹo. Các bạn trẻ ấy tội t´nh g´, hay là họ thấy sự chết chóc hóa thành phí phạm và cảm nhận bao bất công trong những ngày tháng ở đơn vị, để rồi một sớm một chiều họ đành đào ngũ để thành tội phạm. Liệu có một ngày nào chính anh cũng sẽ là thành phần trong số họ chăng ?
Chiếc vơng vẫn xoay tít, cất người anh vung vẩy lên thật cao, có lúc như muốn hất anh rơi tơm vào dốc đồi phía bên ngoài để lăn măi xuống dưới vực. Nh´n góc đồn xạt lở, miếng tôn bị bóc c?n lủng lẳng chưa rơi, anh hét lên : sao c?n chưa dứt nó ra hay muốn để nó biến thành cái máy chém phạt đứt cổ, hay vai của thằng nào à. Tội nghiệp vị thượng sĩ thường vụ thấy anh nổi nóng ngang, rón rén cùng vài tay lính đến cùng dứt bỏ miếng tôn đi.
Bây giờ ngôi đồn như một người vừa bị bóc chiếc răng khôn, đưa cái hàm hở toác ra chịu đựng, anh trông xoáy vào cái chỗ thảm thương đó mà nghe rơi rụng từng mảnh tâm hồn. Ðột nhiên, anh nhớ tới Nia, nhớ già làng, những người đă âm thầm tin cho anh về âm mưu phá đồn, nhờ đó mà anh kịp thoát nạn.
Anh bâng khuâng tự hỏi điều g´ đă để anh được hưởng sự tr´u mến đó. Hay là tại v´ cô sơn nữ đă thương yêu đến anh và già làng cũng chấp nhận việc này. Anh lẩm nhẩm nói thầm : cám ơn em. Ðầu óc anh lóe lên tia hi vọng một ngày sớm h?a b´nh, anh sẽ cởi bỏ chinh y, t´m về buôn sống b´nh thường với suối hoa, rừng núi. Lúc đó sẽ không c?n tiếng súng, không c?n r´nh rập, không c?n chông bẫy, không c?n hận thù, và buổi sớm buổi chiều sương mù giăng khắp, tiếng con mang tác gọi mưa, sắc cầu vồng đan góc núi với bảy màu sáng rực.
Nghĩ đến đây, anh thấy l?ng dịu lại. Tiếng lao xao chân người bên ngoài đồn đă xa dần mà anh c?n nghe văng vẳng chưa dứt. Nó như tiếng chào của thiên nhiên dang tay mở rộng đón bọn anh. Gió loáng thoáng mát da mặt như bàn tay vờn trên cơ thể anh, một bàn tay dịu dàng của người sơn nữ đến với anh rất hồn nhiên và lành mạnh.
Anh đảo mắt nh´n những người đồng đội khắp lượt, mỉm một nụ cười với họ và lí nhí nói : xin lỗi anh em về sự nóng nảy mới đây. Tiếng cười vỡ bùng lên như pháo bông tung tóe trong ngày lễ quốc khánh. Rừng âm vọng hơi nồng của sương muối, những tàng cây im l´m chót nắng như vành vương miện trên tóc thiếu nữ đêm hội làng buôn.
(còn tiếp)
Ðồi cỏ mượt mà, ướt đẫm sương giá, mọng giọt long lanh trên từng ngọn lá. Trầm Mây thích vuốt những túm cỏ dày mát rượi, để rửa hai bàn tay. Mặt trời mùa Thu chiếu ánh sáng yếu ớt, ảm đạm xuống ngọn đồi đọng nước bên góc hồ Lãng Ông, trông thật lạnh lẽo, đơn điệu. Từng bè Mây trắng bay bay cuộn từng cụm, như đàn cừu trắng in bóng xuống gương nước trong veo, đầy chỗ trũng.
Trầm Mây thấy rõ bóng mình in xuống trũng nước, lúc áng mây bay đi. Mai đây, khi mùa Xuân về ấm áp, nắng sớm chan hòa, xua tan giá lạnh, vũng nước ấy sẽ khô, những áng mây bay ngang lưng đồi, không in bóng xuống trũng nước lấp loáng nữa. Chưa chắc có nhiều áng mây cuộn từng cụm như đàn cừu, ngập ngừng quay lại chốn nầy. Mặc dù mây bay ngàn năm. Còn chăng, là đọng lại đáy lòng người, sự thờ ơ lãnh đạm, vượt lên mọi cảm nghĩ, về không gian và thời gian, để ...
Trong số giáo học cấp bổ túc mới ra trường năm nay, có một thanh niên người dân tộc Ralđê bảnh trai, anh ấy ăn mặc lịch sự, văn minh, tế nhị, tên là Cilbebi. Anh nói tiếng Pháp như dân Tây, anh đã học trường A’ Dran Ðà Lạt thật.
Có một lần, khi anh ấy đứng giữa đám đông chen lấn, trong văn phòng Ty chật chội. Cilbebi bị lấn đến gần bàn giấy, làm chiếc xách tay của Trầm Mây rơi xuống đất. Cilbebi cúi xuống nhăt lên. Ðồng thời, Mây thò tay lượm, cô đụng phải tay chàng. Anh ấy cầm xách tay lên, mỉm cười:
- Xin lỗi cô. Một việc ngoài ý muốn.
- Không có chi. Cảm ơn anh.
- Làm ơn chỉ giúp tôi, cô Trầm Mây là ai?
- Dạ, là tôi.
- Tôi là Cilbebi. Giáo học cấp bổ túc, mới ra trường. Hân hạnh làm quen với cô. Cô vui lòng cho tôi xin mẫu thống kê: Nhân viên. Trường. Lớp. Nhe!
Ðưa mấy tờ mẫu Cilbebi cần. Mây kín đáo quan sát chàng trai, anh lấy bút mực paker ghi vào tờ trình. Có lẽ anh có vợ, vì cô thấy ngón tay anh đeo chiếc nhẫn tròn. Mây e dè hỏi:
- Không thấy anh ghi nơi phần gia cảnh?
- À phải. Tôi quên mất. Hèn gì tôi thấy, nó cứ thiếu thiếu một cái gì. Không nhớ ra.
- Quên gì, chứ quên mình có vợ, là bà xã giận lắm nhe.
- Ấy thế mà, tôi quên thật đó. Tôi đi học xa gia đình khá lâu. Không hân hạnh đi cưới vợ, biết mặt vợ đâu mà... nhớ mình có gia đình chứ.
- Thế à, anh ghi thêm mục nầy vào, cho tôi... nhờ.
Hai người cùng cười, nụ cười mang tính chất “xã dao, xã búa” đầy bóng gió. Họ lặng lẽ nhìn nhau, tò mò nhìn ngắm nhau ngầm ngầm, ưa ưa và thích thích, dù chưa bao giờ biết nhau. Lòng họ hòa lẫn trong niềm vui ồn ào, với các bạn chung quanh.
Thế là Trầm Mây và Cilbebi trở thành đôi bạn thân. Mỗi khi đến văn phòng, Cilbebi chu đáo nộp giấy tờ cần thiết, anh nói năm ba chuyện vui về trường lớp. Trước khi ra về, anh không quên chào câu:
- Xin phép chào Trầm Mây nhé. Chúc vui mạnh.
Có một lần, thừa lúc không ai để ý, Cilbebi cúi xuống trên tóc Mây, mỉm cười nói nhỏ:
- Trầm Mây có chịu đi ciné với anh không? Phim ""Gone with the wind", do Clark Gable và Vivien Leigh thủ vai chính. Rất hay. Mây à. Không xem, tiếc lắm đó.
“Có chịu không”? Anh bạo gan bạo phổi quá chừng! Dám thách đố, khiêu khích một cô gái xinh đẹp, khác hẳn anh về mọi phương diện, và, vốn dĩ Mây đã trần trụi. Hay là vì… họ cùng có chung sở thích là rất yêu hoa “Forget me not”. Hay là… gót chân cô đã đi sâu vào giếng mắt ướt ấy, vào trái tim si mê, vướng lên đầu óc hoang dại, phù phiếm, lãng mạn, đa tình ấy mất rồi. Cũng như ngược lại?
- Nếu Mây nói chịu. Hay nói không. Thì sao nào?
- Chịu hay không, đó là quyết định, tùy theo sức hấp dẫn của đối tượng cuốn hút. Xem thử mình ngẩn ngơ, mê đắm đến mức nào, trong mọi lĩnh vực. Phải không Mây?
- Vậy sao?
- Tự chúng ta, đã rõ rồi. Còn phải hỏi.
Ông tổ của anh, nguyên cư dân bản địa Tứ Xuyên, thuộc bộ tộc Miao-Yao, từ thế kỷ 13. Sau biến cố chính trị bên Tàu, tổ phụ anh di dân sang hạt Kengkhoai. Sau họ chuyển về hạt Tougeu-Lyfung, Lào, dưới quyền thống trị của Lo Bliayao. Vẫn, do chấn động chính trị Lào, ông cố tổ tổ từ giã ông tiên tổ. Ông cố cùng bầu đoàn thê tử, dắt díu nhau chạy thừa sống bán chết, trên con đường số 7, nối liền Luang Prabang (Lào) với Khe Sanh. Tại đây, dòng dõi anh được sống yên ổn, lâu đời hơn. Và, ba của Cibebi đã kết hôn với cô gái Thượng gốc Ralđê. Họ lên Ðà Lạt sinh sống từ bấy giờ.
Cilbebi được lòng Thanh tra Diệu, Trưởng ty Phiếm nhiều. Họ mến chàng qua tính tình và tài năng. Thanh tra phó Crésis đang cùng anh soạn thảo, bộ tự điển ngôn ngữ học, tiếng Ralđê. Anh ghi tên ở trên Ðại học Văn khoa, Ðà Lạt, năm thứ hai, theo chính sách mở rộng, ưu đãi người Thiểu số, để dân tộc bán khai có cơ hội thăng tiến, vươn cao. “Lại cũng tình cờ", Cilbebi và Trầm Mây học chung lớp.
Sau đó ít lâu. Cô gái "Kinh thành" xinh đẹp, đầy kiêu kỳ ấy, đã “phải lòng” chàng trai "Thượng nguồn". Mặc các bạn dèm pha, bĩu môi khinh dễ. Tự Trầm Mây biết thế nào. Ít ra giấy rách giữ lấy lề, nhằm nhò gì ba cái miệng dèm pha lẻ tẻ. Chuyện nhỏ mà! Có người nói:
- Thứ gái liếc ngang liếc dọc, dáng đi sóng rắn, uốn éo, răng hơi thưa, chân dài kia, có giọng cười the thé, là thứ đứng đường, là đồ “đĩ ngựa”. Các anh độc thân, đừng có sờ vào nó nhá. Trên ngực nó có đeo túi bùa yêu tinh. Coi chừng các anh sẽ yêu nó, đến dại khờ, rồi toi mạng, chết tươi không kịp ngáp đấy.
- Chữ rằng: “hổ tử lưu bì. Làm người, phải để danh gì hậu lai”.
Trầm Mây đã dám yêu “người ấy” chưa có giấy hôn thú, nào có sợ gì! Mặc dư luận bàn tán xôn xao: “Chỉ đâu mà buộc ngang trời. Tay đâu mà bịt miệng người thế gian”. Cứ coi như pha đi. Hai người lén lút hẹn hò, đưa nhau đi ăn cơm tối, đi ciné. Họ ôm xiết lấy bạn tình, hôn nhau đắm đuối trong bóng tối. Chưa đã thèm nhớ nhung, họ từng hẹn hò đi Gougah, đi Cam Ly, Preen, Suối Vàng, suốn Bạc vào những ngày đẹp trời. Họ nói với nhau biết bao lời âu yếm, vỗ về an ủi ngọt ngào.
Tuyệt nhiên không có cách gì giải quyết hoàn cảnh nan giải hiện tại, khi cười, khi khóc, khi trò chuyện. Dẫu thế, chả bao giờ tìm ra lối thoát. Và, thời gian trôi chảy mãi, yêu quá đậm, hai người rủ nhau đến vườn hoa mang tên Villa Mimosa của nhà Hoài, tại số 2, đại lộ Pasteur. Vườn hoa rợp bóng mát êm đềm lặng lẽ và thanh vắng, nắng sớm chan hòa trên vạn vật, ươm hồng cỏ cây. Gió hiu hiu thổi trên những đọt thông reo vi vu, lung lay cánh lá nhung lam mimosa ánh bạc lấp lánh phới phới, dễ chịu dường bao, phấn hoa vàng bay bay, thơm thơm.
Thì, người con trai có hai dòng máu luân lưu trong huyết quản… hứng tình, rạo rực, muốn xin Mây “cái chuyện trần tục” đó. Bỗng dưng Trầm Mây sửng người, hốt hoảng ngồi bật dậy, nơi đám cỏ bồng, dưới hàng hoa ánh vàng lung linh, trên trời nắng chang chang.
Mây đã cho rất nhiều rồi đấy, cho Cilbebi tất cả con tim, tình yêu, mạch sống đời mình, nhất là Mây đã đạp trên dư luận mà đi. Trí óc và con tim Mây quý hơn ngàn vàng, Mây dám cho, không hối tiếc. Như vậy chưa đủ sao? Chi lạ rứa! Cilbebi đòi hỏi gì, cái chuyện tầm thường đến vậỷ!
Mây thất vọng, đớn đau đến dại khờ, lạnh lùng tê buốt. Cầu xin cho dòng thác lũ đến, cuốn trôi đi hết, cuốn bao thống khổ, tình yêu, cuộc sống. Mặt nước sẽ cau mày, xóa sạch, những thăng trầm chán ngán, vì mình vừa thốt ra lời vĩnh biệt với “người…”
Mây cúi đầu thất thểu bước đi, từng bước rã rời, dưới hàng hoa mimosa vàng trêu ghẹo rộ nở, trên đại lộ Pasteur vắng lặng, lòng buồn rười rượi. Giữa các ý nghĩ quay cuồng, hứng khởi, trong tâm tư xáo trộn, đầy tức giận, buồn phiền, yêu thương, quá mâu thuẫn.
Ðịnh mệnh cho Mây gặp Cilbebi làm chi thật tàn nhẫn, bước ngoặt đột ngột, tình yêu càng tàn khốc, như vết dao chém trên ngực, dại khờ đến bàng hoàng, tê buốt. Ðối với Mây, không sao hiểu nỗi.
Bỗng cô nghe văng vẳng có người gọi mình. Mây dáo dát nhìn quanh. Thì ra là Hạ, người bạn gái cùng nhau lớn lên, cùng học, cùng đi trên con đường, chung ý hướng cao cả, chung hoài bão đó, rất thấu hiểu và thông cảm Mây dường bao. Mây quay gót, dựa người trên thân cây.
Bởi lẽ, cơn chấn động tình cảm mãnh liệt, mà cô tưởng là, tình yêu tuyệt diệu, cao vời, tinh tuyền, tốt đẹp nhất. Ngờ đâu... vẫn là sự đòi hỏi quá tầm thường! Bàng hoàng và tuyệt vọng, khiến cô muốn xụm bà chè, chưa tỉnh người ra, theo từng đợt sóng tiếp nối nhau, trào dâng trong lòng.
Mây từng yêu say đắm, nồng nàn, tha thiết, thành thật nhất. Bây giờ, sau những ngày xáo trộn, đớn đau tột độ, thì khác hẳn. Không để trong sắc tố hiển nhiên ấy, chứng cớ tình yêu tai ác, gậm nhấm dần mòn đời mình. Tình yêu, cô nghĩ là cao đẹp, để rồi thêm một lần phi lý.
Riêng Cilbebi, thành thật mà nói, trong anh có nỗi nhớ nhung Mây khắc khoải, ray rứt, sự ân hận bất chợt trổi dậy, trùng lặp với kỷ niệm, và hoàn cảnh éo le hiện tại, chúng dày vò anh, như cơn động kinh dẫy chết . Anh cố níu kéo hình ảnh bà vợ quen thuộc, và hình bóng Mây thân yêu ở lại mãi trong cuộc đời. Khi cả ba người đã trót ràng buộc với nhau, bằng sợi xích định mệnh.
Bao kỷ niệm thuở xưa, giờ đây mọi thứ trở thành phù phiếm, ấn tượng về thời quá khứ vàng son, chợt nhòa đi, trôi đi, hẫng đi khỏi ký ức. Dẫu vậy, chúng luôn dày vò anh, như chiếc cối xay lúa, vẫn quay đều nỗi yêu thương vô tận, vẫn gậm nhấm, nghiền nát trái tim anh, như nghiền nát cục sạn đắng cay, trào lên bờ môi, ẩn dưới giếng mắt ướt, đầy tê tái và bất hạnh.
_ * _
Hàng tuần, nhìn xấp giấy quảng cáo đủ màu nhét nghẹt thùng thơ ngoài cổng, cảm thấy thương trẻ em các nước khó nghèo ngày ngày phải bươn chải bươi lượm trong bãi rác ngút ngàn. Ngược lại ở đây, bây giờ tất cả như dư thừa, hỗn đn, phí hoang.
Thật vậy, ngày nay, bước ra đường, đâu đâu bạn cũng bị thu hút, bao quanh bởi những tám bảng nhỏ lớn, đủ tầm cỡ, màu sắc, hình vẽ, ánh sáng đập vào mắt gây chú ý. Bạn không muốn nhìn cũng thấy, không muốn đọc cũng không thể làm lơ. Dần dần như quen thuc, gần gũi, nhập thể ăn sâu vào tiềm thức bạn lúc nào không ngờ được. Về đêm, những ngọn đèn đủ màu sặc sỡ, chói chang, chớp tắt, dạ quang chỉ cần lướt qua bạn có thể đoán ngay đề tài, ni dung, vị trí.
Quảng cáo như gắn chặt vào cuc sống người dân, nhất là ở thành thị. Thật ra chẳng có mt ai dửng dưng nổi với tiến b nầy. Lúc đầu chiếm địa vị lặt vặt nhỏ nhoi ở trang cuối cùng tờ báo, co giãn theo thời, rồi dần dần biến thể, phát huy, lan rng sang địa hạt truyền thanh, truyền hình.
Ðây là cách giới thiệu, mời gọi, rao hàng, thông tin, chỉ điểm, mt tên thám thính đi đầu, tiên phong, tiền đạo, thông tín viên truyền tin nhanh chóng. Nghề này, hợp thời đúng mốt, còn đắt giá hơn cả bao nghề nhẹ nhàng thanh lịch hốt bạc khác như làm mẫu, minh tinh lolita.
Thử quan sát chung quanh mt tí, bạn sẽ thấy ngay chính mình cũng không thoát khỏi vòng phong tỏa muôn màu muôn sắc đó, từ đầu đến chân, sợi tóc móng tay, sự hiện hữu bàng bạc, mật thiết, trực tiếp với mọi hoạt đng, đặc biệt là ‘hồ bao’ túi tiền chúng ta. Cũng chính nhờ thế, khung nhìn của bạn mở tầm phóng cao xa hơn, nhiều đề tài mới đầy triển vọng sôi đng nới rng vòng đai bè bạn thành ‘club’ thành ‘băng’.
Thoạt nhìn, tưởng chừng như ảnh hưởng quảng cáo hời hợt, không có chiều sâu. Nghĩ lại, chỉ cần căn cứ vào vài sự kiện thông thường mới nhận chân không có phạm vi, ngành nghề nào mà không thông qua ‘b tham mưu’, trung tâm chỉ huy nầy. Sức mạnh như phong ba, lớn thuyền lớn sóng, biển to sóng cả. Cũng có thể ví như giòng nước ngầm thẩm thấu vào sáng kiến con người.
Sử dụng được đủ cả các giác quan thật khó có ai thoát khỏi vòng tay tâm lý nầy dễ dàng. Thúc bách tính tò mò, kích thích óc tưởng tượng, triển khai phát huy tiềm năng, gây suy tính, tập phê phán, tạo cơ hi hành đng thi thố sức tài. Không khác chi gia vị cuc đời, lối xây mng trên ‘plan’ giấy, kiểu chọn âm thầm cho mỗi cá nhân mt hướng đi riêng, vòng quạt rng đề tài, vườn hoa khoe sắc thắm mà người hái mua phải biết chọn đúng sở thích khả năng mình.
Theo thời gian, quảng cáo không ngừng thay đổi nhất là nhờ sự phối hợp chặt chẽ với văn hóa, khoa học, kỹ thuật. Ðây cũng là thước đo trình đ văn minh căn cứ trên sáng kiến phát minh, cuc đánh giá cán cân kinh tế, mức sống nhu cầu phồn vinh mỗi nước. Chỉ có nước nghèo mới còn tìm thấy trẻ em bươi nhặt rác, lượm giấy kiếm tiền đ nhật mưu sinh. Chỉ cần nhìn nước nào mà vở tập học sinh còn bao bìa bằng giấy báo, đất nước nầy chưa thoát khỏi đói khổ khốn cùng.
Rồi đâu có phát triển là có cạnh tranh, có tranh giành là có đối thủ. Cường đ cũng tăng cùng mực đ tiến lùi, sang hèn, khôn dại. Không từ bỏ phương cách, sáng kiến, kỹ thuật, mánh lới nào ngay cả tráo trở, gian dối quỉ quyệt nếu cần, sự cạnh tranh sống còn, ráo riết không nương tay nầy lắm lúc biến thành chiến tranh tiến b.
Ngày xưa, người Việt ta lấy khiêm nhượng làm đầu, Tàu ‘xính xái’, nay, mục đích là làm thế nào cho số thu đầy ‘kết’ mà thôi. Không còn lối
‘Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa ct mà nghe’,
mà phải
‘Dare to be great’ (Dám trở thành vĩ đại),
bằng không
‘ Người ta lớn bởi vì ta quì xuống’ vậy.
Nói đi rồi cũng phải nói lại, không có quảng cáo thì kinh tế cũng khó phồn vinh. Mt ví dụ nhỏ minh chứng, đài truyền hình to nhất thế giới của Mỹ CNN hiện nay cũng không ngừng quảng cáo liên tục, vì thật sự có quảng cáo mới có người chi sponsor.
Vả lại, quảng cáo là lối chào hàng , tất nhiên chỉ hé mở cho khách phần nào cần phơi bày, tốt khoe xấu che. Thật khó lòng mà nhắm mắt tin, phân biệt giả chân. Có tiếp cận, đụng chạm, thực hành rồi mới rõ trắng đen. Lắm lúc thấy vậy mà không ph?i vậy, hoặc như J.J.Rousseau nói ’’Hãy làm điều gì tôi nói mà đừng làm điều gì tôi làm’’. Vẫn biết ‘tốt g? hơn tốt nước sơn’ nhưng làm thể nào để phân biệt g? tốt? Tất cả mặt hàng đều được khoa học k? thuật tô son điểm phấn, nghiên cứu hóa trang kỹ lưỡng, bọc gói mỹ thuật, tốt xấu không ranh giới, d? dàng đánh lận con đen như ‘mà’ cặp mắt bình thường.
Thử lướt qua vài quảng cáo, bạn học được nhiều điều mới lạ. Bạn thâu thập ngay từ cơ bản đến cao điểm, ngay cách sử dụng từ cũng đòi hỏi lắm công phu. Quán ăn chẳng hạn, bạn biết được nhiều món nổi tiếng từng vùng, chưa nếm qua, có tên tuổi, lắm lúc làm cho bạn cảm thấy nhớ món quen thuc đến cồn rut cào gan.
Nhìn các cô gái xinh đẹp, bạn tưởng như thoang thoảng mùi son phấn nước hoa thơm phức trên da thịt của các thiếu nữ đang xuân. Muốn đẹp có thẩm mỹ, đừng lo bệnh đã có bác sĩ Ðông, Tây, dân tc gia truyền. Ăn khó nhai, nha sĩ với máy móc tối tân sửa chữa răng thật, trồng răng giả như khuôn. Chuyện đâu còn đó, ‘lo chi con bò trắng răng’, phí công, mọi việc đã có quảng cáo chỉ điểm.
Ngày nay, ngay cả tr? con cũng là đối tượng quan trọng. Ðồ chơi bây giờ phải kể là thuc hàng kỹ nghệ có tầm vóc lớn, theo khuynh hướng thời đại, có tính cách giáo dục, hợp lứa tuổi...
Và ngay chính b môn quảng cáo nầy cũng phải theo luật tiến hóa biến chuyển không ngừng, lắm lúc mất đà đi sai lệch mục tiêu lạc hướng. Ðối với giới trẻ chẳng hạn, tâm hồn trí óc như trang giấy trinh nguyên, cun băng còn mới, nên d? thu thập mọi mới lạ, đổi thay. Thường theo xu hướng nhất thời, nhiệt tình dễ chấp nhận mà cũng không ngại vứt đi. ‘Gần mực thì đen gần đèn thì sáng’ cũng có thể áp dụng trong trường hợp nầy.
Với ngôn từ hình ảnh được phóng đại tối đa, ’hào quang’ chói lọi của ngành ’rêu rao’ phô trương bày vẽ nầy, người ta bị lòa mắt d? rơi vào cạm bẫy êm đềm tự nguyện lúc nào không hay, khó có lối thóat ra mà không bị ‘trầy vi tróc vẩy’. Càng ngày, có thể ví như chiếc áo lâu năm quen thuc, vứt tiếc, gặp hoài lờn mặt, vắng thì nhớ, bỏ vương thương ti.
Nghĩ cho cùng, quảng cáo muôn màu muôn mặt, gợi hình gợi cảm, lôi cuốn, mời gọi quyến rũ như người phụ nữ ‘mỗi người mỗi v? mười phân vẹn mười’, như người mẫu, minh tinh được điểm tô săm soi chăm chút do sự phối hợp của bao ngành vệ tinh liên hệ trước khi ‘trình làng’ ra mắt. Tung ra thị trường, qua tay bao nhiêu khách đủ giới, rồi thì cái được cắt lng kỷ niệm đến đầu bạc răng long, cái rách bươm nhầu nát, bị vứt bỏ không tiếc thương bay lang thang theo cơn gió trên đường phố, trong sọt rác, hoặc trôi giạt qua sông vào biển, hay phất phơ nuối tiếc bám chắc vào cây cành khoe sắc màu lần cuối!
Nhu thân ph?n con ngủi, có sinh t?t có t?, như việc rủi may là chuyện tất nhiên. Hãy chấp nhận cuc sống được trao, tự tạo cho mình niềm tự hào đã là ‘tinh hoa’ của đất trời, an tâm dung bước.
Tôi nhận được MẸ VÀ NHỮNG MÙA XUÂN vào một buổi sáng đầu tháng ba. Khi thời tiết tại Alabama có ít nhiều thay đổi. Những khóm hoa Azalea hồng cam, hồng phấn, màu xác pháo,… đang độ mãn khai. Các trường học chuẩn bị nghỉ Spring break. Bầu trời xanh trong hơn và trong gió chỉ còn một chút hơi lạnh. Tôi thấy ấm lòng!
Quyển sách dày 150 trang. Gồm 9 truyện ngắn. Với ngòi bút của một Giáo sư văn chương và triết học trước 1975 tại Việt Nam. Nay là một kỹ sư điện tử tại Hoa Kỳ. Hình bìa phía sau tác phẩm có bức tranh sơn dầu. Nghĩa là anh còn là một hoạ sĩ.
Truyện của Hoàng Nguyên Linh thật sự dẫn đưa tôi - một độc giả - bồi hồi theo từng nhân vật mà anh đã đặt tên.
* Truyện ngắn đầu tiên “ MẸ TÔI” khiến lòng tôi không nguôi thổn thức cho đến dòng chữ cuối cùng.” Cám ơ Mẹ đã gửi bưu thiếp cho con để trong đời con được một lần gọi Mẹ”
Ôi! Cuộc đời sao đầy dẫy trái oan. Những ngang trái trong tình yêu đã mang đến cho tình mẫu tử quá nhiều hệ luỵ: sợ hãi, lẫn tránh, chạy trốn… và ăn năn thì đã muộn rồi!
Ðọc “Mẹ Tôi” để nhìn lại người nam - chủ gia đình- của thời xa xưa đó: Nhiều thê lắm thiếp. Vui và mau quên. Số phận của những người nữ sai lầm trong tình duyên hay vì thất thế sa chân. Khổ một đời! Buồn đến hết cuộc đời!
Cảm ơn tác giả cho chúng ta nhìn thấy tấm lòng của một người con. Tuổi thơ thiếu hiểu biết, lớn lên đầy mặc cảm và rồi tình mẫu tử vẫn hằn sâu trong óc, trong tim, trong tiếc nuối ngẩn ngơ vùng trời kỷ niệm.
* Ðọc “ XUÂN VỀ TRONG MÙA HẠ” Tôi thật sự có được những hồi tưởng thật êm đềm trong những ngày còn vào ra giảng đường Ðại Học. Thời sinh viên vui quá! Tình cảm thật rất nên thơ. Một bên sách vở. Một bên người yêu. Nhưng rồi nho phong lễ giáo của cái thời “nam nữ thọ thọ bất thân” đã làm cuộc tình chết yểu. Khi cô sinh viên trường luật hiểu ra thì thật hụt hẫng, bẽ bàng. Tôi cũng nhận ra tôi qua hìh ảnh của THU Mối tình đầu theo cơ hội qua đi không không bao giờ trở lại. Khi Mẹ tôi thận trọng giữ gìn con gái và tôi trẻ con trong tình trường. Truyện ngắn nầy dễ thương!
* MÙA XUÂN CON GÁI. Là một bức thư tình. Nội dung thư đưa tôi về một thời kỳ xa lơ xa lắc: Ngọt ngào xen lẫn đắng cay. Niềm vui và nỗi buồn. Yêu thương và chia cách. Gần rồi xa!Chừng đó biến thiên cũng đủ qua mùa Xuân con gái. Ðọc mà tôi tưởng Hoàng Nguyên Linh là nữ.
*TÌNH MUỘN. Ðọc đến năm chữ đầu tiên” Nơi tôi dạy ngày trước…” tôi như bị thu hút bởi một mãnh lực đáng yêu của trường lớp, học trò và kỷ niệm.Tôi càng muốn biết tác giả nói gì về “ nghề dạy học”. Có người cho là cao quí. Cũng có người cười cợt” Nghề bán cháo phổi”. Có người lên án” Nghề gõ đầu trẻ” .
Truyện kể về một nữ Giáo sư Trung học có chồng đã sáu con phải ly dị vì nạn bạo hành trong gia đình. Cho đến biến cố 1975 bảy mẹ con qua Mỹ mang theo hình bóng một nam đồng nghiệp có mái gia đình ấm êm. Bà lại tiếp tục dạy học.
Ba mươi năm sau gặp lại nơi đất khách quê người. Hai cảnh đời đều dang dở …Ðám cưới của vị nữ Giáo sư về hưu và nam đồng nghiệp làm tôi nao lòng không ít. Tình dẫu muộn màng vẫn thấp thoáng đâu đây luật thừa trừ của Thượng Ðế.
*QUÊN ÐI NGÀY THÁNG CŨ. Tựa truyện khiến tôi nhớ lời bài hát” Tình ngỡ đã quên đi nhưng tình bỗng lại về…”Nội dung truyện có nhiều tình tiết bất ngờ đến thú vị.Những phân biệt giai cấp sang hèn. Những trớ trêu của hoàn cảnh. Những uẩn khúc của cuộc tình vẫn không có gì là quá nặng nề khi tác giả sắp đặt một kết thúc thật đẹp. Nếu trong đời thường tình cảm và lòng người cứ đẹp như thế thì hạnh phúc con người kể sao cho hết!
* NHƯ MỘT ÐÁM MÂY ÐEN.
Ðọc hết truyện ngắn nầy bên tai tôi còn văng vẳng một điệu nhạc reo vui. Tác giả viết truyện vừa như dàn trải một tâm tình vừa như một đôi lời cảnh cáo. Trong đời sống lứa đôi, ít lắm có một lần người ta dễ sống theo cảm tính với những phút giây ngoài chồng ngoài vợ như trường hợp của Ngân.
Ðiều quan trọng là “ một mai qua cơn mê” nhờ thấy được lỗi lầm, sai phạm mà biết trân quý hạnh phúc trong tầm tay. Tác giả viết y như một nhà tâm lý học hay một nhà tư vấn cho tình yêu, hôn nhân, gia đình. Lời văn nhẹ nhàng, tự nhiên. Diễn tiến câu chuyện càng lúc càng đi gần đến cao điểm của tình người.
* SAU CUỘC CHIẾN.
Ai đã là người yêu của lính cần đọc câu chuyện nầy. Hãy đọc để cảm thương cho Vinh, Ngọc và Khánh. Ðể thấy rõ chiến tranh và hậu quả của nó trên từng than phận con người Việt Nam.
*CÔ GIÁO NGA. Gia đình trẻ thời loạn ly là thế. Gặp nhau. Yêu nhau. Kết hôn. Rồi chia xa. Tù đày và nước mắt. Cô đơn và vô vọng đợi chờ.
Không! Không phải chỉ có thế. Sau cơn dâu bể Nga và Tuấn lại gặp nhau. Ðược gặp lại nơi vùng đất Tự Do. Chao ơi! Hạnh phúc ơi là hạnh phúc. Quanh ta còn có bao gia đình trẻ. Một thời gian dài giữa mọi khó khăn vẫn thuỷ chung. Vẫn tôn thờ hình ảnh người bạn đời của thuở ban đầu?
Truyện sau cùng ÐƯỜNG VỀ QUÊ CŨ mới thật sự nói hết thực trạng của xã hội Việt Nam, con người Việt Nam. Tôi thấy hình như những bồi hồi, những cảm luỵ từ đáy tim tác giả đã gửi gắm vào hai chị em của NẾT NA. Ôi!Việt Nam! Quê hương, đất nước, con người là thế đó. Là mãi mãi làm cho lòng kẻ ly hương đau xót đến vô cùng!
Cảm ơn tác giả Hoàng Nguyên Linh và tập truyện ngắn thật dễ thương. Xin thân ái chúc tác giả viết thật khoẻ và trân trọng gọi mời Anh Chị Em tìm đọc.
Cuối mùa Xuân 2008.
Cuô’i tuần này sẽ là 49 ngày của em. Em là nguời con trai vừa tròn 30 tuổi, (nê’u như tôi 0 muô’n gọi là cậu ba’c sĩ vơ’i ngôn từ kha’ch sa’o của mình mỗi khi nô đùa vơ’i em), kha’ thông minh và râ’t sông xa’o trong công việc xã hội, những lần lũ lụt, dông bão, lửa tô’, nơi nào cần đê’n sự giu’p đỡ là tôi biê’t em điều đê’n. Em đang thực tập chuyên ngành về cancer duơ’i Houston thì bâ’t ngờ nghe tin em ra đi sau 1 ngày làm việc tại bệnh viện, em ra đi thật thanh thản và bình yên trong 1 giâ’c ngủ say…
Chu’ng tôi cùng co’ chung 1 sư phụ trên chùa nên khi co’ chuyện chi, cần gì, thầy hay gọi chu’ng tôi đê’n làm việc công quả, 0 ngờ lần này lại là lần đê’n đọc kinh cầu siêu cho em trong đầu năm mơ’ị Tôi đã thật sự xu’c động và rơi lệ khi gặp sa’u nguời bạn thân cùng chơi chung nho’m, hay học cùng truờng, hoặc no’i đu’ng hơn là những nguời anh em kê’t nghĩa của em đã xin phe’p thầy làm lễ pha’t khăn tang cho họ, họ muô’n vâ’n vòng khăn tang trên đầu để đưa tiễn bạn mình ra đi trong đoạn đuờng cuô’i của cuộc đờị “Nghĩa tử là nghĩa tận”, họ thật sự thuơng tiê’c khi em đã đi về thê’ giơ’i bên kia, và mâ’y ai 0 khỏi bùi ngùi khi thâ’y tình cảm qui’ ba’o thân thiê’t giữa bạn bè xảy ra như vậy trong thời buổi hiện naỵ Sư phụ của tôi no’i những lời nhă‘n nhủ, dạy bảo lần cuô’i đê’n em khi thầy làm lễ… càng làm cho tôi sụt sùi hơn và chợt thoa’ng nghĩ quả nhiên cuộc đời thật ngă‘n ngủi, phù du lă‘m thay!…
Thoang thoảng đâu đo’ trong tôi lại vang lên 1 đoạn lời nhạc “Bài không tên sô’ 4” của Vũ Thành An, “… Triệu nguời quen, co’ mâ’y nguời thân. Khi lìa trần co’ mâ’y nguời đưa…” … co’ lẽ em là 1 trong những nguời may mă‘n đo’… cầu mong cho em mau siêu thoa’t về cỏi cực lạc…
Vài dòng cho 1 ngày trong đời thuờng…
Texas, xư’ no’ng tình cuồng say… April 08’
+++++ Rừng xưa thưa lá...tích xưa chẳng dời +++++
Hôm nay tôi ngồi đây viết lại kỷ niệm này với biết bao cảm xúc trong lòng không ngăn được. Tâm trạng một người tù viết nhật ký thật là lo sợ. Trong tâm trí tôi, cái cảm giác cuả một thuả xa xôi nào đó lại trở về, như khi ngồi viết những dòng Lưu Bút cuả thuả học trò thời lớp đệ Tứ, đệ Tam mà trên trang sách đầy dẫy những bút tích của thầy cô và bè bạn. Vâng, thì tất cả cũng đã trở thành kỷ niệm : Banmêthuột đêm kinh hoàng, con đường rừng từ Ea-Sup (Banmêthuột ) qua Ðức Cơ, Thanh Bình , Thanh An (PleiKu) với những lối mòn đầy cỏ tranh mà hai bàn chân khi đặt lên còn để nguyên dấu máu, bây giờ cũng đã là kỷ niệm, có khác gì với kỷ niệm thời ấu thơ hay thủa cắp sách đến trường, khi mới biết yêu và biết hò hẹn . Tôi cứ nghĩ rằng muôn vàn kỷ niệm là muôn vàn dấu yêu và kỷ niệm thì kỷ niệm nào cũng êm ái nên thơ.
Và rồi trong muôn vàn cái đã qua đó, khi nhớ lại GIẤC MƠ VIỆT NAM , tôi vẫn không cầm được cảm xúc , bao hệ lụy cuả giấc mơ có lẽ mãi mãi vẫn là gánh nặng và nỗi băn khoăn trong lòng tôi, tựa như ngày đầu tiên tại Buôn Ea-Súp người bộ đội trao cho tôi một nắm cơm vắt trộn muối bằng qủa trứng, mà vì hai tay còn bị trói cánh khỉ đã không cầm được nắm cơm gọn gàng, nắm cơm rơi xuống đất và tôi nhịn đói, cảm giác và suy nghỉ của tôi lúc đó thật nặng nề, vì tôi không thể hình dung ra được đoạn đường sau này tôi phải đi .
Rồi hôm nay, nhìn những căn nhà tù vách lá, được bao quanh bởi hai dãy hàng rào kẽm gai , và trong một nhà tù , tôi chợt gặp một bóng dáng thân quen của một người, mường tượng như tôi đã được gặp ở nơi nào . . . , trong một giấc mơ (?) tôi chợt nghĩ, phải rồi, trong một giấc mơ, giấc mơ đã chìm sâu trong ký ức và quên lãng mất rồi, nếu không có những căn nhà tù và bóng dáng người đó nơi đây. Và sau này tôi gọi đó là Giấc Mơ Việt Nam. GiẤC MƠ VIET NAM đến với tôi trong một tình huống không thể nào xảy ra được, tuyệt đối là không, đối với tôi trong điều kiện và hoàn cảnh thời bấy giờ, cho nên tôi cơ hồ đã quên mất . . . đó là khoảng tháng 12 năm 1974.
Tôi tốt nghiệp Khoá Sĩ Quan Trừ Bị tại Liên Trường Võ Khoa Thủ Ðức vào thời điểm mà chiến tranh thật nóng bỏng. Cộng sản Bắc Việt đang xâm nhập miền Nam qua đường mòn Hồ Chí Minh cấp sư đoàn với chiến xa T54 và hoả tiển 122 ly. Các mặt trận nổ ra tại vùng Cao Nguyên và Vùng I Chiến thuật đang ở vào thời kỳ quyết liệt . Rất nhiều bạn bè tôi đã tình nguyện vào các đơn vị như Nhảy Dù, Thủy Quân Lục Chiến .
Người bạn nằm cạnh tôi, Lâm Ngọc An, cháu gọi Thiếu tướng Lâm Quang Thơ, Lâm Quang Thi bằng chú ruột xin qua Nhảy Dù, Nguyễn Văn Thi, Nhảy Dù, Trần Văn Hoàng, Nguyễn Văn Y , Thủy Quân Lục Chiến . . . hầu như ai cũng thích mủ đỏ hoặc mủ xanh , và câu : ‘’ một xanh cỏ, hai đỏ ngực’’ thật quyến rủ trong thời gian này .
Tuy nhiên, không phải ai xin cũng được, tôi còn nhớ Thiếu tá Võ Văn Thuận, Khối Quân Huấn, trong một lần giảng huấn đã noí với chúng tôi ‘’ nếu các sĩ quan đều xin qua Nhảy Dù, Thủy Quân Lục Chiến . . . thì Bộ binh để cho ai, Ðịa Phương Quân ai chỉ huy, các ngành chuyên môn khác cho giải ngủ hết sao ! ‘’ mà thật sự là như vậy, cho nên Nguyễn Ðình Thi về Sư Ðoàn 23 BB, Diệp Bảo Lợi về Quân Vận Pleiku, mặc dầu Thi và Lợi đều xin về toán người Nhái. và tôi xin về Biệt Ðộng Quân thì lại nhận lệnh về 930.O.
Tôi còn nhớ ngày chọn đơn vị, tối hôm đó không ai ngủ được , Lâm Ngọc An hỏi tôi ‘’
- Biệt Ðộng Quân há, có phải vì Ðai tá Kiệt không chứ (?)
- Ðâu có, vì hai ông họ Lâm thôi ‘’.
Tôi hầu như còn nhớ rất rõ những khuôn mặt trong đại đội tôi, và chỉ một người không được phép chọn đơn vị, đó là Nguyễn Bích Mạc, Tham vụ Ngoại Giao, vì anh phải trở về Bộ Ngoại Giao sau thời gian thụ huấn quân sự .
Quân trường cho đến bây giờ vẫn là kỷ niệm êm ái như bao nhiêu êm ái khác trong lòng tôi. Những buổi chà láng bằng Cà-mèn hay những sáng chạy bộ tập thể dục với các bài hát, mà bài tôi thích nhât là bài Việt Nam Việt Nam cuả Phạm Duy. Dư âm cuả những đếm bước ‘’ một hai ba bốn . . . một hai ba bốn . . . anh em ơi . . . đem chí trai lưu tiếng ngàn thu . . . ‘ ‘ bài hát mà tôi đã quên mất và cũng không còn nhớ được tựa đề , mãi đến bây giờ vẫn còn đồng vọng trong tôi . Và cái đặc biệt phải nhớ cuả khoảng đời làm Sinh Viên Sĩ quan là hình phạt dã chiến và cúp phép cuối tuần sau thời gian mang Alpha .
Phạt dã chiến đúng là dã man cuả sự huấn nhục . Trong vòng 5 phút, anh phải thay xong quân phục, mang dày, ba lô, dây TAB , . . . chạy 50 vòng sân cờ ! mà thực ra chỉ 10 vòng thôi là đã xỉu rồi !
Trong thời gian làm sinh viên sĩ quan, thực ra tôi chưa lần nào bị cúp phép cuối tuần, và hình phạt này được coi là nặng nề lắm. Tất cả sinh viên chỉ chờ trưa thú 7 ra phố, hoặc về với gia đình, thăm ‘’người yêu của lính ‘’ hay bát phố làm quen , thơ mộng không khác gì lòng yêu thầm học trò Trưng Vương hay Gia Long như những bài tình ca về lính thời đó . ‘’ Nếu em không là người yêu của lính . . . ai sẽ đón em chủ nhật trời xinh . . . ai sẽ đón em lúc tan trường về . . . ‘ ‘
Tôi mãn khóa học 930.O thì được chuyển về Quân đoàn II, PleiKu, nơi mà người Biệt Ðộng Quân Biên phòng quen hát ‘’ Pleiku đi dễ khó về, trai đi có vợ, gái về có con ‘’ .
Nhưng thật ra Pleiku là một thành phố hiền hoà rất dễ thương , từ tháng 9 đổ về cho đến tháng 12 hàng năm, thành phố dày đặc sương mù vào mỗi sáng, đặc biệt là thung lủng cầu số 3, từ Thị Xã Plei ku về Thành Pleime, Bộ Tư Lệnh Quân đoàn, sương mù dày đến nỗi xe sau khó có thể nhìn thấy xe trước, dù đã bật đèn pha .
Khu phố cũ Diệp Kính với những con đường tuy ngắn nhưng rất sạch, những quán ăn, phòng trà, khách sạn rất khang trang. Khu chợ Mới rất thoáng nhưng sầm uất hơn .
Là một tỉnh của Cao Nguyên được coi như biên phòng, nên Pleiku được xem là thành phố cuả lính; và quán café lính , là café Dinh Ðiền, nỗi tiếng đến độ khi nhắc đến café, là người ta nói đến café Dinh Ðiền Pleiku.
Tuy nhiên, điều làm tôi mãi mãi còn cảm được điều mê luyến trong lòng mình , là căn phòng của Khu cư xá Sĩ Quan độc thân tôi ở, trong khung thành Pleime. Phòng cạnh tôi là trung tá Phan Viết Ba và một bên là phòng đại tá Tham Mưu Trưởng. Có lẽ nhờ làm hàng xóm cuả hai vị sĩ Quan Tham mưu trưởng và Chánh thanh tra, nên tôi được khuyến khích đi học lại, dù công việc hàng ngày ở đơn vị thật bận rộn. Tình cảm đằm thắm đó càng ngày càng sâu , nhất là sau khi tôi đậu xong Cử nhân Luật năm thứ 3. Tôi cảm động mỗi lần sắp đến ngày thi, là đại tá TMT gọi điện thoại nhắc đơn vị trưởng cuả tôi gởi giấp phép cuả tôi lên cho ông ký. Sự quan hệ thân mật ấy còn giữ mãi cho đến sau này, khi tôi rời Quân đoàn, và ngày tôi nhận đơn vị mới, chính TMT và Chánh Thanh tra gọi điện thoại hỏi thăm tôi qua đơn vị mới, dầu hai vị láng giềng cuả tôi ngày đó hôm nay đều đã thay đổi phương vị. Tôi hiểu đó là lời giới thiệu tế nhị của cấp chỉ huy.
Hôm nay, một ngẩu nhiên hay tình cờ bắt gặp lại bóng người trong mộng ở khu trại tù này, đã nhắc tôi nhớ lại giấc mơ xưa, giấc mơ xảy ra vào thời điểm mà bạn bè tôi gọi tôi là ‘’ đường hoạn lộ thênh thang tiến bước ‘’ , cho nên tôi không thể nào tin được giấc mơ tôi đã mơ :
" . . . một người thiếu nữ bị xử bắn trước sân tù, bổng dưng không rõ vì đâu, tôi đã nhào ra ôm lấy cô ấy và lăn nhiều vòng trên sân tù để đỡ cho người con gái ấy 36 viên đạn súng colt 45. Và rồi chúng tôi cùng quằn quại trước sân tù . Người ta bắt tôi và dẫn tôi vài 1 căn nhà rất lớn , được ngăn chia nhiều phòng, tại đây, tôi gặp được ba tôi , ông bảo tôi ngồi xuống ở phòng khách, rồi ông đi vào phòng của một người Mỹ. . .
Một mình ngồi ở phòng khách, mơ hồ và buồn bã, tôi lơ đểnh nhìn quanh căn phòng trống rỗng, rồi nhìn xuống bộ salon, thấy trên bàn có cuốn sách bìa màu xanh lá cây, in hai chữ VIỆT NAM màu xanh rất đậm, nổi bật lên nền bìa cùng với hai hàng chữ tiếng Anh rất nhỏ, tôi không đọc được, tôi ngạc nhiên tự hỏi mình ‘’ tại sao lại có cuốn Việt Nam ở đây, và vội vàng đem cuốn sách dấu xuống tầng dưới cuả chiếc bàn Salon, lấy mấy tờ báo tiếng Anh che lên trên. Một lúc sau, người Mỹ và ba tôi bước ra, người Mỹ cầm mấy cuốn sách trên bàn lên và hỏi trống không : ‘’ cuốn Việt Nam tôi vừa mới để đây đâu rồi " ? , thoạt đầu tôi không muốn trả lời và có ý định dấu lại cuốn Việt Nam , nhưng khi người Mỹ hỏi tới lần thứ 3: ‘’cuốn Việt Nam tôi vừa để đây đâu rồi ", tôi vội vàng trả lời: ở đây, tôi cất nó ở đây , và lấy cuốn Việt Nam ra trao cho người Mỹ . . . "
Tôi đem giấc mơ xảy đến với tôi vào khoảng tháng 12, 1974 kể lại cho hai người tù cùng trại là ông Lê Xuân Hồng, cựu nghị viên Hội đồng tỉnh , và ông Ðỗ Minh Giảng, trưởng ty Học chánh Banmethuột thời bấy giờ, hai người đều im lặng , một lúc sau ông Hồng nói :
- Việt Nam lại rơi vào tay Mỹ ?
- Cũng có thể, để tôi tìm người giải đoán thêm, ông Giảng nói ,
- Coi chừng bị cùm biệt giam nhé, hãy cẩn thận, ông Hồng bảo ông Giảng .
Suốt một tuần lễ, cứ sau giờ cơm chiều, lợi dụng khoảng thời gian chưa bị đẩy vào trại để khóa trái cửa, tôi, ông Hồng và ông Giảng thả bộ với nhau quanh sân tù bàn tán về giấc mơ, và vẫn gọi đùa là Giấc Mơ Việt Nam.
Tôi cũng tìm cách hỏi tin về người con gái ấy, được biết cô tên Ngô, bị kết án 20 năm tù về tội cắt đường dây điện ở khu cư xá Lam Sơn thuộc Sư Ðoàn 23 BB trong những ngày đầu Banmethuột rơi vào tay cộng quân .
Giấc Mơ Việt Nam chẳng biết thế nào có linh nghiệm như lời giải đoán của ông Hồng và ông Giảng hay không, nhưng tôi tin nhất định một cái gì đó sẽ ứng nghiệm cũng như bao giấc chiêm bao đã đến với tôi từ thời đi học.
Tuổi học trò ở trang lứa chúng tôi rất vất vả, học sinh phải học hết các môn học để trả lời các câu hỏi của đề thi cho những kỳ thi tốt nghiệp, mà chưa áp dụng chương trình thi trắc nghiệm chọn a,b,c,d khoanh như các kỳ thi tốt nghiệp sau này. Tất cả các môn học đều phải thi và có hệ số, thí dụ bạn theo Ban B (banToán), thì toán hệ 4, nghiã là lấy số điểm bạn có được nhân cho 4, Lý, Hoá hệ số 3, Triết hệ số 2 ( cho đệ nhất, Tú Tài ÌI ) hay Việt Văn hệ số 3 cho Ban C (văn chương ) và sinh ngữ là môn chính, có hệ số cao nhất, toán hệ số 1 . . .
Thi tốt nghiệp Trung học Ðệ Nhất cấp ( lớp 9 ) cũng tương tự như vậy . Chương trình giáo dục cuả bậc trung học mang tinh thần phổ thông, nghĩa là không có sự phân ban tuyệt đối như ở đại học nên rất nặng nề.
Lên đại học rồi, học sinh có quyền thở dài một cách khoan khoái, vì ở đại học có sự phân ban rõ ràng , ví dụ trường đại học Khoa học có phân khoa Toán , Lý Hóa Sinh . . . Ðại hoc Văn Khoa có ngôn ngữ, Pháp văn, Triết Ðông, Triết Tây, Sử địa . . Luật Khoa có Kinh tế, Tư Pháp, Công Pháp
Tôi không hiểu và không có cách nào giải thích về những giấc mộng thần bí của tôi, nhưng như rằng, mọi kết quả của các kỳ thi, tôi luôn được báo trước, ví dụ tôi nằm mơ thấy mình bước ra phòng thi tươi cười hỏi bạn bè về đáp số cuả bài toán và thấy là mình làm đúng . Như vậy có nghĩa là kỳ thi đó tôi đậu . Hay hoặc là năm tôi thi Trung học Ðệ Nhất Cấp ở trường Tiểu Học Bàn Cờ , bổng dưng tôi mơ thấy tên tôi không có trên bảng niêm yết trước cửa vào Phòng Thi , tôi lo sợ đến đổ mồ hôi, rồi giật mình thức dậy. Quả thật năm đó tôi thi rơi .
Trong năm đầu ở trại tù, tôi có 2 giấc mộng liên tiếp báo cho tôi những điềm lành . Giấc mộng thứ nhất, tôi thấy má tôi dẫn tôi đến viếng một ngôi chùa cổ ở Bangkok, và giấc mộng thứ 2 là tôi thấy nhà tù tôi đang ở bổng nhiên bốc khói mù mịt, sau đó mới thấy lửa bốc cao .
Giấc mộng thứ 2 tôi suy đoán mình sẽ chuyển trại, nhưng là trại tốt hơn, hoặc sẽ được tha . Nhưng giấc mộng thứ nhất, không làm sao giải đoán được. Tôi chỉ đành chờ ứng nghiệm Và tôi coi đó như những cảm ứng tâm linh ở một cõi vô hình mà không dễ mấy người được cảm thụ , chỉ là không biết đến bao giờ giấc mộng ấy ứng nghiệm ở trong đời .
Trại tù Méwal tháng 4 năm 1977
Banmêthuột NGÀY ÐẦU CHIẾN CUỘC
(Ðọc Thăng Long Hoài Cổ của Bà HTQ)
THĂNG LONG HOÀI CỔ
Tạo hóa gây chi cuộc hý trường
Ðến nay thấm thoát mấy tinh sương
Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo
Nền cũ lâu đài bóng tịch dương
Ðá vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt
Nước còn cau mặt với tang thương
Ngàn năm gương cũ soi kim cổ
Cảnh ấy người đây luống đoạn trường
Ðây là một bài thơ tề chỉnh hết sức tề chỉnh. Lại là một bài thơ hay .
Bài thơ hay vị tất đã là một bài thơ tề chỉnh . Ngày xưa các vị đại khoa thi xong, vua thường ban yến đãi tiệc . Các vị đỗ cao thường làm một bài thơ để lưu niệm. Như của các vị Trạng Nguyên, Bảng Nhãn hay Thám Hoa nhất định là phải đúng niêm luật nhưng chưa chắc là những bài thơ hay. Chứng cớ là cho đến ngày nay , loại thơ ấy còn mấy bài được truyền tụng. Trái lại những bài thơ hay nhất của Trung Hoa và Việt Nam chưa chắc là những bài thơ tề chỉnh, lại đôi khi còn không đúng niêm, đúng luật. Niêm luật giúp chúng ta làm thơ tề chỉnh, nhưng niêm luật chưa phải là thơ. Những cây bút “đại gia” thường vượt lên trên niêm luật. Bời thế mới có Bùi Giáng, và thơ Bùi Giáng mới được truyền tụng, tuy thơ của Búi Giáng phần lớn là thơ của người điên. Vừa đây Nguyễn Văn Lục trong báo Tân Văn số ra mắt có viết một bài về Búi Giáng mà theo tôi thật giá trị. Ðó là một con người cam đảm , dám tin ở những điều mà mình cho là thật. Ngày xưa có một giai thoại, nhà văn Nghiêm Xuân Hồng là bộ trưởng chiêu hồi, Thanh Tâm tuyền là trung úy. Trong một tiệc rượu ông Nghiêm Xuân Hồng nửa đùa nửa thật hỏi Thanh Tâm Tuyền :
Sao anh không về chơi thôn Vỹ
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên
Vườn ai mát quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền
Mặt chữ điền thì vuông vắn như cái bánh chưng, đẹp gì mà đẹp . Thanh Tâm Tuyền nói ông hiểu thơ như vây thì thật là giết người ta chứ còn gì nữa ! Hồng cười nói , thì ít ra anh cũng phải cắt nghĩa cho chúng tôi hiểu chứ ! Bấy giờ có một nhà thơ can rằng: anh Hồng chắc là hỏi đùa mà chơi vậy thôi . Thật ra thì đối với người Việt Nam thì cái gì vuông vức tròn trịa đều đẹp vì nó phúc hậu . Ðây tác giả chỉ muốn nói thế thôi . Ngôn ngữ của thơ, không phải là ngôn ngữ của toán học .
Ai về ai có nhớ ai ; Ai cũng là tôi mà cũng là người tôi yêu. Toán thì không thế , hai với hai nhất định phải là bốn, nhất định, rõ ràng và minh bạch như vậy . Bài Hoàng Hạc Lâu được kể như bài thơ hay nhất của Trung Hoa, bài thơ ấy phá hết niêm luật :
Tích nhân dĩ thừa hoàng hạc khứ
Mới câu đầu đã thất luật,
Thử địa không du hoàng hạc lâu
Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản
Bạch vân thiên tải không du du
Hai câu 3 và 4 không đối
Tình quyên lịch lịch hán dương thụ
Phương thảo thê thê anh vũ châu
Nhật mộ hương quan hà xứ thị
Yên ba nhân thượng xử nhân sầu
Không có một chữ nào một câu nào cầu kỳ, giản dị như lời nói, hay ở chỗ nào ? Thật khó mà trả lời ! Thơ để mà cảm chứ không để phân tích. Người ta cảm được cái hay của thơ, cái hồn của thơ; như người ta đã cảm được lời nhạc của Văn Cao, của Trịnh Công Sơn . Nhiều lời của Trịnh Công Sơn nếu phân tích thì thật là tối nghĩa – gọi em cho nắng chết trên sông dàị..- bảo cắt nghĩa thì không cắt nghĩa được , bảo cảm thì cảm được . Nguyễn Tất Nhiên có hai câu thơ mà tôi nghĩ Phạm Duy phải là tay thượng thặng mới nhìn ra : Ngồi trong lớp học đắp đôi tay ngà, hoặc: tưởng là hoa hậu, nhưng mà tiểu thơ ! Hai câu thơ ấy có thể là của một người điên, người điên thi sĩ . Những bài tiếng Thu, Ðôi Mắt Người Sơn Tây, Tống Biệt Hành... những bài thơ hay chưa tề chỉnh . Vậy tề chỉnh chưa phải là điều kiện cần và đủ cho một bài thơ hay .
Trở về bài Thăng Long Thành Hoài Cổ :
Tạo hóa gây chi cuộc hý trường
Chúng ta cũng đã trải qua một cuộc hý trường : 30 tháng 4 1975, nên chúng ta cũng có chung nỗi ngậm ngùi với tác giả.
Ðến hai câu thực thì :
Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo
Nền cũ lâu đài bóng tịch dương
Ngày xưa, xe ngựa của các bậc vương tôn đông đúc là thế . Bây giờ chỉ còn trơ lại những cỏ khô mùa Thu. Ðường cũ thì lâu đài vào lúc chạng vạng đã thê lương càng thêm thê lương
Ðá vẫn trơ gan cùng tuế nguyệt
Nước còn cau mặt với tang thương
Ðối từng câu từng chữ, mà không có vẻ gì là đối cả . Thần tình là ở chỗ ấy, đối mà không đối ! Ði qua Hà Nội nhớ đến người xưa, cảnh cũ lòng bất giác ngậm ngùi . Cho nên bài thơ, tình thật thiết tha, ý thật sâu đậm , nó hay vì thật. Lời thơ trang nhã, ngôn ngữ của Bà Huyện Thanh Quan là ngôn ngữ của thi ca trưởng giả, rất thanh tao đài các . Những chữ trơ gan , chau mặt là những chữ thật thần, không phải muốn có là có được .
Ðọc thơ Ðường, thú là thế . Ít câu, ít chữ mà ý tứ thật ngậm nguì man mác...
Ngàn năm gương cũ soi kim cổ
Cảnh ấy người đây luống đoạn trường.
Bài Họa
LẠNH SA TRƯỜNG
bài 1
Nghĩ xưa đêm xuống lạnh sa trường
Ðâu lạnh riêng vì gió với sương
Ðất mới buồn chung trời tỵ nạn
Lầu cao bóng lẻ buổi tà dương
Chẳng say đắm mấy sao tha thiết
Thêm nhớ nhung mà lại tiếc thương
Tôi chẳng giống như bà Huyện trước
Ðèn thao thức mãi suốt canh trường
bài 2
GIỮA CHIẾN TRƯỜNG
Ai đã vùi thân giữa chiến trường
Bao lần trăng giải mịt mù sương
Cúi đầu ngó xuống tàn canh vắng
Ngửa mặt nhìn lên lạ bóng dương
Sóng chẳng giận ai mà phẫn nộ
Thơ không sao cả cũng bi thương
Cùng ai Thiên Cổ cùng tâm sự
Gửi lại ngàn sau nỗi đoạn trường
* Bà Huyện Thanh Quan tên thật là Nguyễn Thị Hinh. Bà sinh trưởng vào cuối triều Lê, đầu nhà Nguyễn. Bà là con của vị danh nho Nguyễn Lý (1755-1837) vốn là một cựu thần nhà Lê.
năm đó là năm 1972, tôi làm côngchức ở một bộ dânsự , ở đường Ðoàn thị Ðiểm, nơi dây cũng có một người nữ đồngmôn học sau tôi vài năm làm thưký hànhchánh ở đó , thỉnhthoảng gặp nhau thì cũng chào hỏi tửtế lắm . rồi môt buổi trưa , cô này dẫn đến giới thiệu một người lớn tuổi hơn một chút :
- đây là chị H , học trước anh một năm thânphụ của chị ngày xưa là nhânvật thứ hai của tỉnh.
- tôi mỉm cười chào chị hết sức là trântärong và quí mến :
- kinh chị . em cũng đã được nhìn thấy chị, hồi đó chị học trên em một lớp [cùng lớp với anh hiệutrưởng sau nàỵ] hồi nớ chị đi học , hôm thì chị đi vespa hôm thì chị lái xe hơi ,năm đó là năm 56/57 chi đó chị học đệ tứ em học đệ ngũ.
Chị mỉm cười và nhập đề ngay:
-có chi bạn thướng tuần phutrách một mục vănhọc nghệthụât ở một chươngtrình đài phátthanh, nay bận côngviệc tôi viết dùm cho vài tuần , nghe nói anh có nhiều tailiều về thica lắm , nên mạomuội đến mượn về để viết bài .
Tôi hỏi :
-chị cần Thơ về lïọai gỉvà tácgía nào?
-Cần vài người về tiềnchiến .
cứ thế tuần nào tôi và chị cũng gặp nhaụcô bạn học sau nói chị còn độcthân , anh có thích thì theo đi? tôi không nói gì , rồi bấtthần tôi phải chuyển đi quinhơn [làm việc ngoài đó] toi có gửi cho cô bạn học sau tôi [một ít tácphẩm nữa] biếu chị và gửi lời thân chào .Rồi tôi ở quinhơn cho đến gần 75 .
câu chuyện tưởng đến đó là hết chuyện , nhưng không ,sau này qua mỹ , rôi hội áihữu [rồi ÐôngHuơng]tôi với chị lại gặp nhau . Hôm đó chúng tôi ngồi một bàn [chị giới thiệu vơi tôi người partner] ông này người ngoại quốc [người Mỹ ]rất dễ thương có lẽ ít tuổi hơn chị] . hôm đó chị dành nói hết , phần tôi chỉ biết nghe mà thôi .Ðạikhái chị noí , chị là người rất tiến bộ [em biết không] . năm chị học đệ tứ , rồi đệ ,tam đệ nhị, có nhiều giađình khá giả [ ông bố bà mẹ lại là bạnbè của cha mẹ chi [ dẫn con trai đến giớithiệu cho chi , nhng chi không tiếp ai cả , ba mẹ chị nói với chị:
- con trang điểm đi rồi ra cho người người ta coi mắt.
thì chị trả lời ngay rằng:
-con đâu có phải là trâu bò gì đâu ? mà để cho thiênhạ coi mắt, thế đấy chị có tưtưởng cáchmạng từ những năm 18/19 tuổi.
ngay cái năm 72 lúc mà chị qua để gặp em để mượn tácphẩm Thơ thì cũng có người con của[ bạn ông già] chị đang đeo đuổi, nhưng lúc đó chị đang làm thủtục duhọc, thờigian lại quá dài [ nên người nào lại tựdo theo phần người đó. ] tôi thì rất ít khi phục người nào , nhưng riêng chị thì tôi phục lăn , thế rồi lại chia tay , chi ghi số email và điệnthoai cùng địachỉ nhà để có sách hay báo thì gửi ến chị để chị đọc . hoăc cần thì chị phôn [và email thăm hỏi] .
Qua vài email thi được biết là có thới kỳ chị điều hành một trungtâm y tế nơi tôi ở , nhưng làm mấy năm boring quá chị bỏ, rồi chị qua điều hành một vănphòng luật sư rất nổi tiếng rồi chị cũng chán quá [rồi bỏ] .
Tôi hỏi :
-Yhế rồi người partner làm chung vơi chị thế nào?
-chi bỏ việc và bỏ luôn anh ta luôn , trong đời chi chị sống chung với nhiều partner lắm, nay thì chi cung voi nguoi partner mới này chuyên đi dulịch và khảosát côngviên .
em biết không chị đi không sót một kỳquan nào , từ vạnlýtrưòngthành đến tâyan ...đi đủ thứ từ âu sang Á , cỉ có tiếc một điều là chị chưa về laị việtnam [nhất là cái tỉnh ngày xưa chị và em cùng học,]
Cộng việc của tôi là theo dõi thật kỹ những email của chỉ gửi cho tôi. va tôi theo điều chị dặn ở email cứ thế mà làm.
dai khái là : [hôm nay chị và anh partner phai lái xe qua mot vùng samạc khoảng 4 giờ đồng hồ . vậy em gui gấp mấy cai tape [hoặc Cd] ai hát cũng được . hay em ngâm thơ cung duoc ] chi cần n ghe qua đoạn đường samạc mà thôi [xong là chị quăng đi]chị cho tôi biết lịchtrình đi chơi của chị , để tôi gửi cho kịp sách , tapchí đến kịp lúc để chị đọc , va khi chị dichuyển đi nơi khác thì những thứ này chị vất thùng rác cho nhẹ xe, và nơi khác khi chị tới thì đã có sách , tạp chí Cd để chị nghe rồi.
chị có một trí nhớ tuyệt vời , cái gì chị cũng biềt cái gì chị cũng nói nhất là cái tỉnh mà chị ở [chị hoc] thì hầu như bất cứ người nào chị cũng biết cả. chỉ nói sơ qua là chị biết vợ hụt của tôi là ai? qua email với chị [va găp mặt chị ] tôi mới hiếu ra rằng nhà Thương mất vì Bao Tự nhà Tây Chu mất ï là vì Ðắckỷ , biết bao nhânvật tài hoa thân bại danhliệt cũng vì con ghế, tôi với chị chỉ là chịem [ mà tôi hết sức ngưỡngmộ chị.ai co phước lấy được chị mà chị bảo uống thuốc độc [hay lấy súng bắn vào đầu ] là có người làm ngay tức thời.
thảo nào mà TâyThi nói 1 câu mà Ngô Vương Ngô Phù Sai tantành cả sựnghiệp [CôTô đài cháy ròngrã ba tháng mới rụi,
nhiều sưhuynh học trên tôi vai năm , nhìn thấy chị là mê mẩn tâmthần , không còn biết sống chết là gì cả . trong luc chị em tamsự , chị cho biết là chị chả thathiết gì với giđình lấy chồng đẻ con làm cái gi? rồi gia , nếu hối đó mà chị lấy chồng việtnam thì chồng chị cũng đi tù , sông một đời thỏa mái , làm chủ bảnthân mình , làm chủ tiền bạc của mình ,không cho ai cái gì? và cũng không xin ai cái gi? chị chỉ ânhận lúc cha chị mất năm 77 ở việtnam thì chị không về được và câu nói cảu cha chị nói với chị :trong đời cha , cha khộng cần con nghe ba nói câu nào cả , nhưng ba mong con sớm lập giađình , bâygiờ thì ba chị mất rồi , mà giađình thì chị cũng không lập.
thế rồi lâu lắm , cả năm tôi không còn nhận được email của chị , rồi giữa năm thì llại đạihội của cái trường trunghọc . tôi được anh hiệutrưỏng báo tin [la H nó lái xe đâm vào chân đèo [người partner lan ra chết queo , còn H thì chữa chậy kịp thời , nhưng trí nhớ thì hoàn toàn quên hết,
ôi thôi , chị cũng quên luôn cả em ở kiếp này.
Lẻn ra được hành lang , tôi đứng nép mình trong bóng tối , giàn Tigon lòa xòa trên tóc. Cách một bức tường , trong kia tiếng cười nói vọng ra nghe rõ ràng , hình như họ bắt đầu khiêu vũ . Tôi thở dài, một cái gì nghèn nghẹn nơi cổ, dù nguyên nhân chẳng đáng gì, song tự nhiên làm tôi muốn khóc
Tôi vào thành phố và tình cờ đúng ngay sinh nhật của Kiều Ngọc , có mặt hôm nay là những người có một cuộc sống dư thừa vật chất , câu chuyện mà họ nói với nhau là chuyện thi cử , chuyện vui chơi trong một mùa hè đã qua và chuyện quần áo thời trang .
Tôi cảm thấy lạc lỏng giữa những người sang trọng kia và chiếc áo tím của tôi càng trở nên chìm lĩm bên những sắc màu rực rỡ . Tôi biết trách ai ? Hai mươi tuổi đời , cái tuổi mơ mộng nhất của ai đó nhưng với tôi thật là buồn chán , Một gia cảnh nghèo khó , một bầy em đông , đứa lớn phải nghỉ học để nhường cho đứa nhỏ học , tôi phải ra đời trước những bạn bè trang lứa của tôi và mọi thứ đối với tôi chỉ là niềm ước mơ. Tôi chưa bao giờ có khái niệm gì về một ngày vui như thế này , tôi không xem sinh nhật là một ngày vui của tôi dù rằng đến cái ngày ấy vài người bạn thân của tôi luôn nhớ , họ mang đến những cánh thiệp với những lời chúc bay bổng tặng tôi .
Và tôi cũng không muốn có mặt ở những nơi sang trọng như thế này để khi trở về với mặc cảm bị nhân lên nhiều lần . Ðã vậy mà vừa rồi tôi còn không tránh được một vết roi vào tim khi Kiều Ngọc giới thiệu tôi với bạn bè của cô:
- Ðây là Hạ , bạn thân của Ngọc . Ở xa đấy . Một nơi có khí hậu trái ngược với xứ nóng của chúng ta. . .
Có tiếng hỏi:
-Ðà Lạt ?
Tôi chất phát trả lời :
-Không phải Ðà Lạt , chỉ gần đó thôi
Một cô gái trạc tuổi tôi , rất duyên dáng và cũng rất sôi nổi trong bữa tiệc , bĩu môi :
- Thì cứ cho là Ðà Lạt đi , nói mấy chổ quê quê ai mà biết được .
Tôi nóng bừng hai má , chưa biết trả lời làm sao thì Kiều Ngọc đã đỡ lời :
- Ðúng là cách Ðà Lạt mấy chục cây số , nhưng điều ấy không nói lên điều gì cả Phi Oanh ạ ! Ngọc chỉ quan tâm đến tính cách của con người ở đó hơn là những hình thức phụ thuộc . . . ( Quay sang các bạn , cô đề nghị ) bây giờ chúng ta hãy làm một chương trình “ văn nghệ bỏ túi” để ngày sinh của Ngọc có điều đáng nhớ
Những tiếng vỗ tay hưởng ứng , liền đó Phi Oanh đứng lên :
- Oanh xin hát bài Beautiful Sunday để cuộc đời của Ngọc luôn là những ngày như thế
Một người ôm đàn đến bên Oanh , tiếng hát cô vút cao , sôi nổi cùng với dáng dấp trẻ trung trong chiếc robe màu đỏ thẩm , cổ và tay đeo những đồ trang sức lấp lánh , mái tóc ngắn ôm tròn khuôn mặt xinh xắn , cô nhún nhảy theo điệu nhạc . Tôi hỏi nhỏ Kiều Ngọc:
-Nàng ở đâu vậy ?
- Ở thành phố này , con gái của một giám đốc . Phi Oanh “ kết” anh Khoa đang đàn đó, nhưng chưa biết đi đến đâu
- Trông họ xứng đôi lắm .
-Nhìn thì đúng là một cặp đẹp đôi nhưng tiếc rằng Phi Oanh có tính kiêu ngạo và khoe khoang , còn Khoa lại giản dị , hòa đồng nên anh ấy không phù hợp với tính tình của Oanh . Tụi mình luôn “tán” vào mà chưa được . . .
- Khoa làm gì ?
-Tốt nghiệp đại học , đang làm việc cho một công ty , rất yêu thơ , thích nhạc , “ chịu” không mình làm mai cho ?
Tôi phì cười:
- Ngọc tưởng Hạ là ai vậy? Ðủ điều kiện để so sánh với một người “ tài sắc vẹn toàn” như Oanh ư ?
Ngọc nheo mắt :
- Nếu nói về lĩnh vực tâm hồn thì Hạ hơn hẳn . Ngọc nói vậy là vì Khoa đã biết tên Hạ qua những bài thơ đăng báo . Ngọc còn cho Khoa xem hình của Hạ nữa , anh chàng có vẻ chú ý lắm , giờ lại gặp Hạ ở đây
Tôi cười buồn :
-Gặp Hạ ở đây ! Một con người mà không thể là niềm mong đợi của ai cả . . .
Oanh đã chấm dứt bài hát , không khí rộn lên vì tràng pháo tay . Khoa quay đến chổ tôi ngồi :
-Hạ hát nhé , bản gì để anh dạo trước ?
Tôi hơi bất ngờ khi nghe Khoa hỏi nên lúng túng :
-Ồ ! hạ không quen hát ở đám đông , sợ “ bể dĩa” lắm
Ngọc khuyến khích :
-Trước lạ sau quen , sợ gì chứ ?
- Hát đi , anh sẽ đệm lướt qua nếu Hạ bị vấp .
Sợ làm mất thời gian vì chờ đợi , tôi do dự đứng lên và tiếng hát tôi hòa vào tiếng đàn của Khoa “ Chiều buồn len lén tâm tư , mơ hồ nghe lá thu mưa , dạt dào tựa những âm xưa , thiết tha ngân lên lời xưa . . .” buông những nốt đàn rời rạc sau cùng , Khoa nói :
-Hạ hát buồn quá !
Phi Oanh đã dời chổ đến bên Ngọc , nên khi vừa quay lại tôi nghe cô nói :
- Thời buổi này mà hát mấy thứ nhạc xưa rích ấy buồn ngủ thí mồ , ta phải “ chơi” nhạc trẻ . . .
Ngọc xen vào tiếp lời oanh :
-Chẳng hạn như Beautiful Sunday !
Oanh không đáp , quay lại nhìn tôi :
-Hạ mặc áo tím trông như một thôn nữ
Biết Oanh có ý chê tôi quê mùa, nhưng tôi thản nhiên như không hiểu ý nàng :
-Cám ơn lời khen của Oanh
-Hạ đang học đại học nào ? ( cô chuyển đề tài đột ngột )
-Mình đã nghỉ học rồi
-Cở tuổi tụi mình chưa làm được gì , nên nghỉ học ở nhà chỉ ăn bám gia đình thôi
Ngọc lại xen vào :
-Thế những người còn đi học như bọn mình thì không ăn bám gia đình sao ?
-Nhưng tương lai là một sự rạng rỡ sẽ bù lại. . .
-Chưa chắc đâu , trong điều kiện của gia đình cho phép ,thì Oanh được nghĩ như vậy , chứ Ngọc thì cho rằng còn đi học là điều may mắn của mình nhưng rạng rỡ hay không lại là chuyện của sau này .
Tôi có cảm giác Oanh có ý công kích tôi ngay từ đầu , lẽ nào sự giản dị của tôi lại làm cho cô khó chịu ? Tôi lặng im nghe hai người đấu khẩu , ngầm công nhận là Oanh khá bảo thủ và kiêu ngạo trong từng lập luận . Cuối cùng thì Oanh cũng rút lui về chổ của mình
Khoa đang hát , anh đứng tựa vào cửa sổ nhìn nghiêng ra ngoài , mái tóc bồng rũ xuống vầng trán rộng , Ánh mắt anh thăm thẳm tia nhìn sâu lắng . Không khí trầm xuống, Tôi nghe tâm hồn mình chìm vào tiếng hát “ . . . thấy hối tiếc nhiều thuyền đã xa bờ đường về không lối ,đường trần thôi đã về chiều mà lòng nhớ còn nhiều , đập gương xưa tìm bóng , nhưng thôi tiếc mà chi , chim rồi bay anh rồi đi . . .”
Tôi buộc miệng :
-Khoa hát buồn quá ( Vô tình tôi lập lại câu Khoa nói với tôi )
Hình như ngoài trời có cơn mưa nhỏ , trời chợt lạnh . Một số người đề nghị dọn bàn ghế sang một bên để lấy chổ khiêu vũ . Trong lúc mọi người loay hoay khiên dọn là lúc Phi Oanh có dịp đứng gần tôi :
-Chắc Hạ không thích môn này ?
-Hạ không nhảy được nhưng cũng thích nhìn người khác . . .
-Nghệ thuật này đòi hỏi những người tân tiến , người ở thôn quê mà nhảy chắc giống nhảy lò cò
Cảm thấy có một chút khó chịu khi nghe Oanh nói , tôi cười khẩy đáp lại :
- Ðiều chủ yếu là làm thế nào cho hợp với hoàn cảnh , chứ thôn quê hay thị thành mà để nó trở thành sự phô trương hay đua đòi quá đáng thì đều lố bịch như nhau . . .
Tôi quay đi không để cho Phi Oanh kịp “ đáp lễ” Kiều Ngọc hỏi :
-Người đẹp nói gì thế ?
Tôi thở hắt ra như trút một gánh nặng :
- Nàng lại xỏ xiên mình , không hiểu sao Oanh lại có thái độ ấy , kỳ thật , mình có làm gì phật ý nàng đâu
- Hạ không biết đâu , nàng ghét ai nói chuyện với Khoa trên bất cứ cương vị nào
- Vô lý người đó lại là Hạ ? Ðối với Phi Oanh thì Hạ có là cái gì đâu , một người tầm thường , quê mùa .
- Ðừng nói như vậy , Hạ không nhìn thấy Hạ đâu , phải nói rằng Hạ rất dễ thương và . . . nghệ sĩ nữa ! Ngọc là con gái mà còn “ động lòng” nữa là .
O0O
Tiếng nhạc ầm ỷ bên tai , tôi gục đầu xuống đôi tay khoanh tròn trên balcon . Dĩ nhiên tôi biết rõ thân phận của mình hơn ai hết và vì thế tôi nhận chịu sự thua kém một cách âm thầm trước thực tế này
-Sao mọi người đang vui vẻ trong kia , lại có người đứng đây buồn bã thế này ?
Tôi giật mình ngẩn lên , bất giác cau mày , sao Khoa lại ra đây, lẽ nào cuộc vui đó cũng không phù hợp với anh ? Tôi hỏi lại :
-Ai đứng một mình cũng vì buồn sao ?
- Ðiều này đúng với cô bé , vì từ lúc ra đây anh đã nhận thấy như thế , mà sao Hạ lại bỏ đi ?
Tôi chạnh nghĩ đến Phi Oanh. Và cảm thấy một chút buồn len vào tâm hồn :
-Hạ ra đây vì bầu trời đêm nay đẹp quá mà mọi người bỏ quên , còn anh ?
-Anh không thích khiêu vũ , hơn nữa cũng muốn ngắm . . .sao ! Chẳng ngờ gặp Hạ ở đây
Tôi mỉm cười vì câu trả lời của Khoa :
-Vậy anh có giành riêng một khoảng trời cho anh không ?
-Không cần đâu , mình ngắm chung cũng được vậy . Thế nào , cô bé đã tìm cho mình một ý thơ chưa ?
-Ồ ! không có đâu . . .
-Thơ của Hạ thường có âm hưởng buồn , có thể nói là quá buồn , đó có phải là tâm sự của Hạ ?
Tôi quay lại nhìn anh :
-Anh đã đọc nhiều thơ của Hạ rồi sao ?
- Nguyên tập thơ Hạ chép cho Kiều Ngọc và một số bài trên báo , về một mối tình ?
- Văn chương không phải lúc nào cũng là sự thật , thơ cũng phải có đề tài , nên cũng có những đề tài . . .tưởng tượng !
Khoa bật cười :
-Cô bé bào chữa khéo thật
Khoa bật lửa mồi một điếu thuốc :
-Hạ có ghét thuốc lá không ?
Tôi lắc đầu :
-Ðiếu thuốc lúc này sẽ làm cho không gian ấm hơn
Khoa đưa tay ngắt một nhành Tigon trao cho tôi :
-Tặng Hạ , vì Hạ có một tư tưởng thật giống anh.
Nhìn cành Tigon , tôi đẩy tay Khoa :
- Theo một bài thơ của T.T.KH , người ta cứ cho rằng tặng Tigon là báo trước sự chia ly
-Hạ tin sao ?
Tôi gật đầu :
-Vâng ! Hạ rất tin như thế .. .
O0O
Bầu trời yên tỉnh với những đám mây , như một núi tuyết kỳ bí , như một rừng bông trắng xốp , như mộng ảo đời tôi . Những ngày tôi lưu lại thành phố , tôi thường xuyên gặp Khoa vì anh hay đến nhà Kiều Ngọc . Với tính cởi mở và hòa đồng của anh , tôi trở nên thân thiết với anh lúc nào không biết . Và cũng rất thường xuyên tôi gặp Phi Oanh khi cô đến rủ Kiều Ngọc đi học , cô vẫn luôn sẵn sàng nhiều từ nặng nề để giáng cho tôi những câu chí tử . Tôi muốn thật bình yên , an phận vì những thua kém của mình , nhưng tư tưởng tôi lúc thế này , lúc thế kia và thật là bối rối khi tư tưởng đó cứ hướng về Khoa. Nghĩ đến anh với những câu chuyện không đầu , không đuôi .
Ôi ! Trái tim của tôi , trái tim ngoài nhiệm vụ bơm máu đều cho cơ thể , sao nó cứ bức rức lắm nỗi niềm ? Nó giúp tôi làm nên những vần thơ lặng lẽ . Tôi hay trầm tư, Kiều Ngọc cứ nghĩ rằng tôi hay có những cái buồn không nguyên nhân , hay chỉ tại tôi buồn vì một chiều nắng đẹp
Tôi cũng sáng suốt để hiểu rằng , bên cạnh Khoa còn có một người con gái xinh đẹp , đủ điều kiện để nhiều chàng trai đeo đuổi đang sẵn sàng bước vào đời Khoa , đó là Phi Oanh
Cho nên tôi cố xua đi tình cảm chợt lóe lên trong lòng . tôi thở dài mỗi khi nghĩ đến điều ấy , làm sao thoát khỏi cái vòng lẫn quẫn đó đây ?
-Hạ !
Tôi quay lại nhìn, Khoa đứng đó , ngay bục cửa bước ra hành lang . Anh mỉm cười :
-Nhìn Hạ , anh lại nghĩ đến bức tranh mà người ta miêu tả cảnh buồn
Tôi bật cười vì câu ví von của Khoa :
-Bức tranh ấy đẹp hay xấu ?
Con mắt biết cười của Khoa nheo lại :
-Tạm được !
-Nhưng tại sao anh cứ hay tưởng tượng là hạ buồn ?
-Anh không tưởng tượng đâu , mà như Hạ đang có một tâm sự . . .
-Hạ không có tâm sự gì cả , càng không có nỗi buồn nào
Khoa ghé mắt nhìn vào tập sách tôi đang viết ,anh đọc mấy câu thơ tôi vừa viết xong:
- “ Trời Sài gòn chiều nay bỗng nhiều mây . Buông xuống hồn tôi những dòng tơ rối”
Khoa trầm ngâm một lúc rồi nói :
-Em có thể làm những câu thơ vui hơn một chút ? Ðừng để tâm trạng nặng nề ,u uẩn như thế thì thơ tự khắc sẽ mang một sắc thái khác …
-Hạ không muốn thì ngôn ngữ tự nó cũng tuôn ra như thế , thật ra Hạ cũng cố làm những câu thơ nhí nhảnh , hồn nhiên nhưng khi đọc lại thấy nó vô hồn , vô cảm . Thôi thì cứ viết như những gì mình nghĩ , cuộc sống thì có người vui , người buồn . Xem như Hạ viết cho những người buồn vì họ cần sự chia sẻ hơn những người đang hạnh phúc .
-Ngày mai Hạ về phải không ?
-Sao anh biết? ( Tôi hỏi lại )
-Anh vừa nói chuyện với Kiều Ngọc dưới nhà .
Tôi nghĩ đến chuyến trở về ngày mai , công việc của tôi đã hoàn tất , không có lý do gì để nán lại .Thế là xa cách Khoa , biết bao giờ mới có cơ hội gặp lại ? Tôi nén tiếng thở dài :
-Anh muốn mời Hạ tối nay đi nghe nhạc .
Tôi nghĩ nhanh đến ngoại hình của mình :
-Không ! Hạ không đi . . .
-Tại sao ?
-Hạ không hợp với nơi ấy , nếu nghe nhạc thì Hạ thích ở nhà nghe anh hát hơn
-Thật vậy sao ?
Tôi khẽ gật , Khoa hỏi :
-Về trên ấy rồi , Hạ có viết thư cho anh không ?
-Nếu anh viết cho Hạ .
-Có nghĩa là anh phải viết trước ?
Tôi gật đầu , Khoa nhìn mông lung lên bầu trời , mây đã vỡ ra thành nhiều hình thù kỳ quái, anh hát khẽ :
- . . . Darling ! I promise you this , I’ll send you all my love everyday in a letter sealed with a kiss . . .
Khao nắm lấy bàn tay tôi xiết nhẹ , sự ngại ngùng không thể nhắc nhở tôi lấy tay mình ra khỏi tay anh , tôi cứ để yên như thế , và cảm thấy sự xuyến xao len nhẹ vào tâm hồn tôi, ngày mai giây phút này với tôi sẽ trở thành những kỷ niệm . Tôi và anh sẽ đi trên hai con đường thẳng khác nhau , liệu hai con đường ấy có khúc ngoặt nào để gặp được nhau !
Buổi chiều đã nghiêng bóng , còn một vệt nắng cuối cùng ở mái nhà đối diện . Chiều ơi !. . .
O0O
Tôi chờ đợi mỏi mòn lá thư mà Khoa đã hứa , mỗi buổi sáng khi người phát thư đi qua rồi , tôi ngỡ như mình vừa đánh mất một cái gì quý giá lắm . Một tháng đi qua như một thập kỷ đi qua .Ðó có phải là tình yêu không ? Sao những dòng tơ rối ấy lại vướng vào trái tim tôi . Bây giờ Khoa đang làm gì ? Bên cạnh anh có bao nhiêu người con gái trong môi trường anh tiếp xúc ? Làm sao anh có thể nhớ đến tôi , một người con gái nghèo nơi một vùng quê , người con ấy có chăng chỉ là một loài hoa dại , mong manh , dễ vỡ , có ai nâng niu loài hoa ấy bao giờ . Tôi biết rằng không thể tin vào một lời hứa suông , vậy mà tôi vẫn cứ chờ đợi , sự chờ đợi khiến trái tim tôi co thắt , cho đến một hôm người phát thư dừng lại bên nhà , tôi gần như lao ra . Thư của . . . Kiều Ngọc !
“ Sau khi Hạ về rồi , thì ở đây Ngọc mới hiểu được sự việc . thì ra Ngọc cũng quá vô tình , Ngọc biết vì quá mặc cảm tự ti mà Hạ cứ sống gam mình , không dám nhìn nhận sự thật . Ngọc cũng hiểu rõ Khoa , anh ấy là một người sống chân thật , trọng nhân cách con người và không đánh giá ai qua hình thức . Nếu Ngọc không lầm thì Hạ có dành tình cảm đặc biệt cho Khoa . vì lẽ ấy mà mãi đến hôm nay Ngọc mới dám báo tin này cho Hạ , Ngọc sợ rằng Hạ không chịu nổi . Anh Khoa đã bỏ chúng ta , vĩnh viễn ra đi rồi . Anh ấy bị tai nạn trong một chuyến đi công tác , đừng buồn nhé Hạ , hãy xem đó như là một cơn mộng dữ ở đời thường xảy ra , không chỉ có Hạ ,mà tất cả bạn bè đều đau đớn với cái tin này . Trong lúc thu dọn những vật dụng của Khoa thì người ta tìm thấy một lá thư mà anh ấy chưa kịp gởi , Ngọc kèm theo đây . . .”
Tôi quay vào , đôi chân ngỡ không đở nổi thân thể muốn đổ gục xuống . Tôi đứng úp mặt vào vách , hai tay vo lấy mớ tóc dài . Một tiếng chim kêu trong khoảng trời vắng lặng . Một vài tiếng than vãn của cây lá . Một tiếng nấc khô khan trong lòng . Nhắm nghiền đôi mắt , cắn chặt đôi môi . Tôi không thể nào khóc được .
Liên lạc :
Nguyễn Thế Hoàng
E-mail: hoangph61@aol.com
Hoặc:
Hồ Thụy Mỹ Hạnh
E-mail: hothuymyhanh@yahoọcom.vn
San Jose Ngày 25 Tháng 3 Năm 2008
Anh Hão Nguyễn thân mến !
Tôi vừa từ Việt nam về thì nhận được thư anh gửi đến qua nhà báo Ngày Mới - nơi tôi đã cộng tác gần mười năm từ lúc còn ở Chicago .
Theo ngày trong thư thì lá thư đã được viết từ lâu - november - 29-2007, nhưng tôi không biết anh gửi đi lúc nào mà hôm nay bên nhà báo Ngày Mới mới gửi đến tôi - tôi xin lỗi vì sự chậm trễ này . Do đó, tôi vội vàng viết thư hồi đáp ngay cho anh đây .
Trong thư anh viết :
" Anh Phan Tưởng Niệm !
Anh Niệm giữa chúng ta hoàn toàn xa lạ. Tôi thực sự chưa may mắn được quen anh, nhưng tôi may mắn được yêu thơ anh vô cùng, cũng như được may mắn ngắm hoa tuyết rơi trên xứ Mỹ lần đầu .
Anh Niệm ! Hôm nay từ tiểu bang Ohio - tiểu bang lạnh giá của nước Mỹ - từ một hoàn cảnh rất rất đặc biệt, tôi mạnh dạn viết thư này gửi đến anh !
Tôi đang ở trong trại tù - về một tội án rất nặng - 25 năm .Tôi không biết đến khi mãn án tù , tôi có còn sống hay anh có còn sống để mà chúng ta gặp nhau ?
Trong trại tù, những dòng thơ của anh là niềm an uỉ rất lớn đối với tôi .
" ta còn lại đêm nay
bầy sao hôm vừa tắt
ta còn lại tiếng em
xin đừng làm rơi mất "
" Trong sương đêm cuộc đời
ta thấy mình lạc lõng
đứng chơi vơi giữa trời
trong cơn lốc cuồng quay "
" Trong ánh nắng dịu hiền
ta thấy em hiện diện
vương vòng tay ôm trọn
chỉ là khoảng hư không "
Những dòng thơ này và hàng chục bài thơ của anh , tôi đã đọc đi, đọc lại nhiều lần và đã thấm hiểu tâm trạng của anh ,và tôi chỉ ước mong sao được một lần gặp mặt anh - nhưng chắc là không bao giờ ! Phải không anh Niệm ?!
Tôi đang ở trong trại tù của một thành phố nhỏ ,rất nhỏ của liên bang Mỹ. Tôi đã ở tù ở Mỹ chín năm - thời gian không quá ngắn, để dễ dàng quên đi mọi chuyện. cũng không quá dài , để nhớ cho hết mọi đổi thay của cuộc đời. Bây giờ ở đây - ở xứ Mỹ nầy - một ngày như mọi ngày cứ loanh quanh mõi mệt, rồi không biết tương lai sẽ đi về đâu ? Mỗi lần buồn là lấy thơ anh ra đọc - chỉ biết có thế thôi anh Niệm ạ !
Cũng bây giờ đây - trong bốn bức tường nhỏ này, tôi thấy đời mình lạnh lẽo thêm nhiều và trong tay tôi là tờ Nguyệt San Ngày Mới với những dòng thơ của anh đây :
" Từng dấu chân in hằn vết tích
chấm than buồn nhớ mãi không nguôi
trời tháng tư mà nghe lành lạnh
tiếc thương đời - thoáng chút ngậm ngùi ...
Từng dấu chân loanh quanh xứ lạ
đáp con tàu cuối xuống sân ga
chiều Bắc Mỹ mưa thành lệ đá
rớt xuống đời - nhớ quá Việt Nam "
Phải, tôi bây giờ đang nhớ và nhớ Việt Nam lắm anh Niệm ơi !
Anh Niệm, ở trong tù, tôi thèm vô cùng những sách vỡ, báo chí- nhất là những cuốn sách hay để đọc - tôi mong ước nhận được những sách báo anh gửi cho - nhất là những bài thơ, văn sáng tác của anh .
Việc làm nầy chắc chắn làm mất nhiều thời giờ của anh , nhưng tôi tin, anh không nỡ từ chối lời yêu cầu chân tình của một người tù ?
Tôi sẽ vô cùng sung sướng nếu được phép viết thư cho anh và nhận được thư của anh .
Ðiạ chỉ tên chính xác của tôi :
Nguyễn Dương Hão - north east Ohio -correction center - 2240 Hubbard
Rd - Youwgstown -Ohio 44505 - ID # 55714 - 019
Anh Hão thân mến !
Tôi thật sự xúc động khi đọc những dòng chữ anh viết gửi đến tôi và cũng là niềm hãnh diện trong mấy mươi năm cầm bút - được một đọc giả ái mộ , mà đọc giả đó lại là một người đặc biệt đang thọ án tù 25 năm .
Thưa anh Hão, giữa tôi và anh chưa một lần gặp mặt - anh thì có thể biết tôi qua sách vỡ, báo chí, nhưng trái lại tôi chẳng biết một chút gì về anh , nhất là anh đang thọ án tù 25 năm về tội gì (?)
Thưa anh Hão ! Hiện tại anh là một người tù, đáng lẽ ra là tôi không dám liên hệ với một người tù đang mang trọng án, nó có thể gây ra nhiều phiền toái về pháp lý sau này - nhất là pháp lý của Hoa Kỳ .
Nhưng sau một đêm nằm suy nghĩ - tôi không thể hèn nhát từ chối một lời yêu cầu đơn giản của một người yêu thích thơ mình , mà người đó lại là một người tù với mức án không biết có còn sống đến ngày mãn tù không !
Và tôi cũng nghĩ rằng : không cần biết anh ở tù về tội gì ? _ tôi chỉ cần biết anh là một đọc giả yêu thích thơ văn của tôi là tôi sẽ làm những gì có thể làm được, để đọc giả đó khỏi thất vọng về con người mà mình yêu thích
Vì Vậy , sáng nay tôi đã vội vã gửi đến anh một số sách báo mà tôi có cộng tác và tham gia - tôi mong rằng, sau khi anh nhận được - đó là một niềm an ủi về tinh thần cho anh và cũng là niềm vui của tôi đã làm được một điều mà tôi nghĩ là không nên từ chối .
Tôi mong rằng, anh có thể cho tôi biết thêm nhiều về anh - biết đâu sau này nó lại là một đề tài để cho tôi viết thành một cốt truyện mà anh là nhân vật chính - một câu chuyện được đọc giả ưa thích .
Cầu mong anh vui vẻ trong cuộc sống hiện tại , chờ ngày ra tù đoàn tụ với gia đình - và biết đâu - anh và tôi còn có thể gặp nhau .
Thân ái :
Cuối tháng tư Dương lịch,mùa Xuân đã về nơi tiểu bang chúng tôi cư ngụ.Vạn vật như bừng tỉnh sau những tháng ngày lạnh lẽo, giá buốt của mùa Ðông.Cỏ cây xanh tươi đầy nhựa sống, cành lá đâm chồi, nẩy lộc rất nhanh.Tôi nhìn cảnh vật thấy vui và ấm lòng, nhưng không hiểu sao mẹ tôi cứ ngắm hoa đua nở rực rỡ muôn màu rồi thở dàịTôi bèn hỏi thì được mẹ tôi cho biết là hàng năm vào dịp này mẹ lại nhớ đến những tháng ngày đắng cay sau cuộc đổi đời của năm 1975 xa xăm ấy......
Ngày đó hầu hết mọi gia đình đều lâm vào cảnh đau buồn: gia đình ly tán, chồng, cha đi tù cải tạọNgười ở nhà thì sống lây lất, nghèo đói hoặc dầm mưa dãi nắng, cuốc đất, trồng khoai nơi vùng kinh tế mớị...cuộc sống vô cùng vất vả. Mãi cho đến gần giữa thập niên 1980 khi phong trào cho nhận qùa từ nước ngoài gửi về và chương trình ra đi có trật tự được tiến triển thì cuộc sống của mọi người mới bớt căng thẳng và dễ chịu hơn.Phong trào đi học ngoại ngữ củng trở nên phổ biến và mẹ tôi cũng là một trong những người đó,
mẹ tôi đã ghi tên theo học Anh Văn ở một trung tâm gần nhà. Trong lớp hầu hết là người lớn tuổi và đang chờ giấy xuất cảnh hoặc chờ chuyến bay để đi ra nước ngoài sinh sống. Mọi người thường tới lớp học sớm để trao đổi với nhau về hồ sơ, về tin tức liên quan đến việc xuất ngoại . Như thường lệ thầy giáo đề nghị: mỗi buổi học sẽ dành một giờ để học viên thay phiên nhau kể một câu chuyện gì đó, khuyến khích học viên tập nói, tập nghe và cùng thảo luận. Trong lớp có một ông thường đến trễ và hay ra về vội vàng. Hôm đó đến phiên ông, tự giới thiệu là cựu Sỹ Quan Cấp Uý của Quân Ðội VNCH, mới ra trường được mấy tháng thì đất nước rơi vào tay Cộng Sản. Ông cũng giống như bao nhiêu quân, cán chính khác đã bị đưa đi tù cải tạo, để lại nhà mẹ già, đàn em thơ dại và vợ mới cưới đang mang thai...
Ông bị đưa ra Bắc ngay đợt đầu và nghĩ rằng sẽ không có cơ hội trở về nhà gặp lại thân nhân nữa. Sau một thời gian ở trại giam, khi mọi người được thăm nuôi, nhưng ông không hy vọng sẽ được tiếp tế vì biết rõ hoàn cảnh gia đình quá nghèo .Thật bất ngờ và cảm động, mẹ ông đã không quản ngại thân già ốm yếu, đường xa diệu vợi, lặn lội ra tận miền Bắc để gặp ông.Trước khi trở về nhà, mẹ ông đã dúi cho chiếc nhẫn một chỉ vàng để ông làm của phòng thân. Biết gia đình còn nhiều khó khăn về tài chánh nên ông đã từ chối , nói cụ mang về lo cho đàn em. Dịp này ông cũng được biết vợ ông đã sanh một con trai, nay bận con thơ và đi làm nên không ra Bắc gặp ông được. Rất vui mừng vì tin này và dặn cụ đừng đi thăm nuôi ông nữa, ông cũng không quên gửi gấm mẹ trông nom vợ con giùm...
Thời gian thấm thoát thoi đưa, ông đã ở tù được chín năm và trong suốt những năm tháng ở trại giam ngoài Bắc, ông chỉ được gặp mẹ có một lần. Sau ngày đó, ông không nhận được thư từ, tin tức gì của gia đình. Ngày được thả về, lòng vui vô hạn vì nghĩ đến lúc gặp lại mẹ già, đàn em và vợ con .Về tới nhà, ông thật đau lòng khi biết mẹ đã chết sau lần thăm nuôi ông được ít lâu. Trên đường về, cụ đã bị kẻ cướp động lòng tham đánh ngã để giật chiếc nhẫn. Vì sức yếu, laị bị đánh trọng thương nên chỉ ít lâu sau cụ qua đờịTrước khi mất, cụ dặn đừng báo cho ông biết . Hỏi thăm về vợ con, ông càng đau lòng hơn nữa là sau khi ông đi tù được mấy tháng, vợ ông bị nghỉ việc vì có chồng đang tù cải tạo, con thơ nhỏ dại mà lại không tiền, không việc làm, vợ ông đành lấy chồng khác để có cơ hội nuôi con thành người. Trước sự thật đau lòng, ông cảm thấy buồn tủi và chán nản cho số phận .May nhờ có bạn bè giúp đỡ, ông đã bỏ quê vào Sài Gòn sinh sống. Ông làm đủ mọi nghề về chân tay, cuối cùng xin được một chân làm bảo vệ và kiêm lao công ở Lăng Ông,tuy bận rộn cả ngày với công việc nhưng nay ông đã có chỗ để ngủ mỗi đêm. Ông đang chờ xuất cảnh qua Hoa Kỳ theo diện HO, vì thế dù rất bận cũng cố gắng đi học thêm Anh Văn vào mỗi tối. Mọi người trong lớp nghe ông kể về bản thân xong, đều sững sờ và hết sức thương cho hoàn cảnh trớ trêu của ông, nay biết lý do vì sao mà ông luôn luôn tư lự, buồn rầu, lúc nào cũng vội vàng khi đến lớp học.
Sau buổi học hôm đó, mẹ tôi cũng không đến lớp nữa vì đã có chuyến bay, chúng tôi cần có thời gian để thu xếp việc nhà và cũng từ hôm ấy mẹ tôi không gặp lại người tù cải tạo đó nữạMẹ tôi vẫn nhớ đến câu chuyện thương tâm của người sỹ quan trẻ sau cuộc đổi đời của đất nước, nhắc đến, mẹ tôi mắt rưng rưng lệ và nói:giờ đây chắc ông ta đang có mặt tại đất nước tạm dung này, cầu chúc cho ông gặp nhiều may mắn và hạnh phúc nơi xứ sở đầy tự do này.
Qua câu chuyện mẹ tôi kể về người tù cải tạo, mẹ tôi cũng nói cho chị em tôi nghe về hoàn cảnh gia đình tôi trong lúc Bố tôi đi tù cải tạo nữạLúc bố tôi đi tù, chị em tôi còn quá nhỏ, mẹ tôi một nách hai con thơ, người giúp việc đã cho nghỉ, thật là vất vả cho mẹ tôi, hơn nữa mẹ tôi chưa thích nghi được hoàn cảnh sống mới, nhiều đêm ôm chị em tôi mà khóc .Thương bố tôi thân lâm cảnh tù đầy, không biết được ngày về, thương chị em tôi còn thơ dại, không biết tương lai ra sao, mẹ tôi ít nói, biếng cười, lúc nào cũng ủ rũ, buổn rầu. May mắn còn có bên nội, bên ngoại giúp đỡ, an ủi nên dần dần mẹ tôi đã thích nghi được với cuộc sống mới đầy cam go, thử thách.
Hàng ngày mẹ tôi và các thầy , cô giáo phải đến trường cùng học sinh đi làm lao động như thu dọn cống rãnh, rác đường phố,trường lớp...Sau đó các thầy cô giáo phải đi học tập chính trị tập trung, sáng đi, chiều về.Bận rộn cả ngày không còn thời giờ để lo chăm sóc chị em tôi nữa, hoàn toàn trông cậy vào bà nội, bà ngoại thôịMẹ tôi cũng như những bà mẹ trẻ khác , có chồng đi tù cải tạo, gặp nhiều rắc rối tại địa phương, mỗi ngày đều có người ngoài phường vào nhà dòm ngó, kêu gọi tình nguyện đi vùng kinh tế mới sinh sống thì chồng sớm được về sum họp gia đình.Lúc đầu mẹ tôi cũng tin là thật và hỏi ý kiến các bác tôi,các bác tôi nói đừng dại nghe lời họ, cứ trả lời khi nào bố tôi về sẽ cùng dọn đi vùng kinh tế mới, mẹ tôi nghe lời và đến trường xin bà Hiệu Trưởng giấy chứng nhận công tác thuộc Sở Giáo Dục quản lý, không thuộc địa phương điều động, nhờ vậy mẹ tôi mới bớt bị hoạnh hoẹ, gây khó dễ ở địa phương. Ðể có thể đến trường đúng giờ giấc, mẹ tôi đành phải gửi em trai tôi cho bà nội nuôi giùm, hàng ngày ghé thăm, còn tôi được ở với mẹ, sáng sáng mẹ chở tôi trên chiếc xe đạp,ngồi ghế phía trước, ghế này bố tôi lắp sẵn trước khi đi tù cải tạo, mang tôi gửi bà ngoại, tối đón về.Mẹ tôi kể cho nghe một kỷ niệm khó quên trong lúc học chính trị, hôm đó mẹ tôi đang ngồi ở hội trường thì nghe như có tiếng khóc nho nhỏ của ai đó vẳng lại, liền lúc ấy thấy có tờ giấy chuyền đến bàn mẹ tôi, vội mở ra xem, thì ra một bài thơ nói về thân phận của người tù cải tạo, mẹ tôi đọc lướt nhanh, rất sợ hãi bị bắt về tội phản động nên mẹ tôi đã chuyền bài thơ đó cho người bạn ngồi bên cạnh cùng hoàn cảnh, rồi mẹ tôi cũng thút thít khóc.. Bài thơ rất hay và cảm động, nhưng mẹ tôi chỉ nhớ có mấy câu thôi:
Bao năm chinh chiến ta gần gũi
Nay đã thanh bình lại biệt ly
..............................................
Nửa kiếp thầy tu, nửa kiếp tù.
Lần đầu tiên nhận được giấy cho đi thăm nuôi bố tôi, mẹ con tôi mừng lắm, mặc dù lúc đó tôi còn quá nhỏ nhưng mẹ tôi hay kể cho nghe những vui, buồn trong lòng mẹ và thường khóc mỗi khi nhắc đến bố tôi. Qua mẹ, tôi biết bố tôi rất hiền, thương yêu chị em tôi nhiều lắm.Mẹ tôi chuẩn bị thức ăn, thuốc men và những thứ cần thiết mang theo khi đi thăm bố tôi,ngày nào cũng thấy mẹ tôi xem xét lại mọi thứ, mua bán thêm... Tới ngày đi thăm nuôi, gia đình tôi dậy rất sớm, đáp chuyến xe đò đầu tiên đến trại giam, ngồi trên xe đò, mẹ tôi yên lặng, nhưng nét mặt lộ vẻ đầy lo lắng. Ðến nơi thăm nuôi, sau khi trình giấy tờ, khám xét thức ăn, chúng tôi được đưa vào căn nhà ngồi chờ. Tìm chỗ ngồi ổn định, mẹ tôi nhờ bà nội tôi coi chừng giùm đồ đạc, tay dắt tôi, tay bế em trai tôi, ra cửa đứng đón bố tôi, mặc cho quản giáo đuổi vào, mọi người đều uà ra sân khi nhìn thấy một đoàn người từ xa đi lại, có bộ đội vác súng đi kèm hai bên. Em trai tôi đã bật reo lên: A, mẹ ơi có nhiều bố quá!...Mẹ tôi oà khóc và nói : đó là những người tù ra gặp thân nhân đó, chỉ có một bố thôi, lát nữa con sẽ được gặp bố.
Chuyện em trai tôi bật reo lên: có nhiều bố quá khi nhìn thấy đoàn tù ra gặp thân nhân, mẹ tôi nhắc đến rất nhiều lần, lần nào nói đến , mẹ tôi cũng khóc và nói thật là tội nghiệp cho những đứa trẻ như chị em tôi, không hiểu thế nào là cha cả, lớn lên trong hoàn cảnh xung quanh toàn là ông gìa, bà cả, hoặc chỉ có những thanh niên còn ít tuổi, không thấy bóng dáng của người cha trong gia đình, nên đã không có khái niệm về người cha, vì vậy nghe nói đi thăm nuôi bố, em tôi đã nghĩ tất cả những người tù đang đi ra là bố cả!!!
Mẹ tôi cũng thường nhắc đến một kỷ niệm về tôi, lúc thăm nuôi bố tôi lần đầu, trước khi ra về, tôi đã ôm và hỏi bao giờ bố về, bố tôi nói lần thăm nuôi kỳ sau bố sẽ về.Thật ra bố tôi chỉ nói cho tôi vui mà ra về thôi, nhưng tôi lại nghĩ là thật và luôn luôn nhớ câu nói của bố tôi. Ðến kỳ thăm nuôi sau, tôi rất hí hửng, mừng vì nghĩ bố sẽ cùng về, vì vậy khi hết giờ thăm nuôi, mọi người lục tục kéo nhau ra sân, còn những người tù sắp xếp qùa cáp ra xếp hàng để điểm danh trước khi vào trại giam. Thân nhân còn bịn rịn chưa chịu ra về, đứng nhìn người nhà chuẩn bị vào trại giam.Lúc đó, tôi đã chạy đến chỗ bố tôi đứng, ôm chặt chân bố, khóc và nói : không cho bố đi, bố về nhà với con....mặc cho quản giáo đuổi, tôi nhất định không buông chân bố tôi ra và cứ khóc đòi bố cùng về.Mẹ tôi phải dỗ dành mãi tôi mới chịu ra về cùng mẹ.Ngồi trên xe đò, tôi vẫn còn khóc và đòi sao bố không về cùng, khóc cho đến lúc lả người đi và ngủ thiếp mới thôi, trên xe đò toàn những người đồng cảnh ngộ, ai ai cũng mủi lòng và khóc theọMỗi lần nhắc đến kỷ niệm này, mẹ tôi lại rưng rưng nước mắt và nói thật là tội nghiệp cho chị em tôi cũng như những đứa trẻ cùng cảnh ngộ.
Bây giờ gia đình tôi đang sinh sống trên đất nước tạm dung này, được hưởng đầy đủ tự do và hạnh phúc, chị em chúng tôi cũng đã trưởng thành, có nghề nghiệp tương đối ổn định, nhìn lại bố , mẹ nay đã gìa, tóc bạc, sức yếu theo thời gian, thương cha mẹ rất nhiều. Ðặc biệt thương mẹ tôi cũng như các bà mẹ Việt Nam khác đã không ngại gian khổ lo cho chồng, con.Lúc còn trẻ, mẹ tôi đã chịu nhiều vất vả:vừa đi dạy học kiếm tiền , vừa lo lắng mỗi khi bố tôi đi hành quân, không biết số phận sẽ ra sao. Ở nhà lo tròn bổn phận dâu con, tròn bổn phận làm mẹ và thay cha lo dạy dỗ con cái nữa, đến khi đất nước đổi đời, lại phải nuôi chồng tù tội, lo cho con thơ dại, ngoài ra còn đối phó với những khó khăn của cuộc sống mới nữạKhi ra hải ngoại, cũng vì chị em tôi,bố, mẹ tôi đã không quản ngại vất vả, cực nhọc mang sức lao động ra để kiếm sống, nuôi chị em tôi ăn học.Bố mẹ tôi chưa bao giờ than thở cả, lúc nào cũng hãnh diện là còn đủ sức khỏe để đi làm, chỉ mong sao chị em chúng tôi đừng đua đòi ham vui mà sao nhãng việc sách đèn.Hiểu được lòng cha mẹ, chị em tôi đã miệt mài học hành, mặc dù lúc đầu gặp rất nhiều trở ngại về Anh ngữ, nhung cuối cùng cũng vượt qua được, đó là nhờ sự khuyến khích cuả cha, mẹ tôi và mẹ tôi đã cùng thức học bài với chúng tôi , tra giúp tự điển những chữ không hiểu.
Con xin mượn lởi thơ của thi sỹ Việt Hải, kính tặng mẹ:
“Mẹ già như chuối ba hương
Như xôi nếp một như đường mía lau
Mẹ như bể rộng trời cao
Ngọt dòng suối mát sáng sao chín tầng”
Nghe câu chuyện mẹ kể vì lý do cứ mỗi độ Xuân sang, mẹ lại hay tư lự, buồn, tôi lại càng yêu quý mẹ tôi thêm. Mẹ ơi, chị em chúng con nhớ ơn và thương cha mẹ vô cùng.Nhờ sự hy sinh vô bờ bến của cha mẹ mà chúng con được như ngày hôm nay, chúng con chỉ biết nói cám ơn cha mẹ mà thôi.
Ta là ai? Nó sinh ra ở một nơi - thời thơ ấu ở một nơi khác- trưởng thành và lập nghiệp lại ở một nơi khác. Hơn 20 năm nó chưa trở về nơi hai mươi năm trước nó từ nhảy lò cò. Cũng có một ngày nọ, nó đặt vé máy bay, hotel và phone cho bạn bè báo tin tháng sau nó về lại trường xưa thăm mọi người. Nửa giờ sau đó nó lại nhắn tin cho mọi người nó không về nữa. Chẳng ai hiểu mô tê gì hết chỉ riêng mình nó cảm thấy sợ…. Ở đó không còn người thân trong gia đình. Nó không quen cảnh thiếu vắng tiếng bi bô của trẻ con trong nhà. Nó không quen cảnh không có gia đình bên cạnh. Bạn bè nó luôn nói nó là kẻ không yêu quê nhà. Kẻ bỏ xứ ra đi mà không bao giờ về thăm! Nó không thể bỏ công ăn việc làm về thăm quê chỉ để thưởng ngoạn chất thơ ca trên một dòng sông.. Nó không thể bỏ công ăn việc làm về thăm quê chỉ để ngắm những con đò trôi lững lờ trên dòng sông.. Nó vẫn chưa thể tin mình có thể về khi những nỗi đau vẫn còn đó! để rồi thỉnh thoảng nó tự hỏi mình là người xứ nào khi sinh ra ở một nơi- lớn lên ở một nơi và lập nghiệp ở một nơi như vậỵ.Ôi chao cái cảm giác lạc lõng bơ vơ khi vô tình nhìn lại mình là ai!
Ai đang nhìn ta vậy? Người ta đi làm vì cái gì nhỉ, lắm lúc nó nhìn xung quanh và tự hỏi. Những con người xung quanh nó làm nó thấy sợ. Họ nói họ có sức trẻ và họ cần tiền nhiều không cần quan tâm sức khỏe. Kẻ có một những kinh nghiệm thì nói họ cần công việc ổn định. Ai cũng hỏi nó đi làm vì cái gì. Nó trả lời vì gia đình nó có thể hi sinh tất cả. Người đời không tin và nói nó chảnh. Họ không hiểu sao nó đang làm mức lương rất cao lại chuyển về một hãng làm việc với mức lương thấp hơn rất nhiều. Rồi họ mới kịp hiểu ra .. thì họ lại rớt vào vòng luẩn quẩn tại sao khi nó từ chức. Nó luôn làm những người xung quanh thấy thắc mắc vì những hi sinh vô lí cho gia đình của nó. Chỉ có những ông chủ nó mới hiểu làm cho nó buồn hơn. Và ngày qua ngày nó càng buồn khi biết được suy nghĩ của lớp trẻ. Ngày qua ngày nó càng thất vọng hơn khi thấy tác phong làm việc của những bạn trẻ. Họ làm nó luôn cảm thấy xấu hổ. Nó cũng như họ - cùng mạng dòng máu mẹ Âu Cơ- nhưng nó luôn phải trả lời câu hỏi tại sao của những người mang dòng máu khác. Một câu hỏi tưởng chừng như là vô tình nhưng sao mà đớn đau quá…Nhân viên người VN đều vậy hết ử!...Nó mỏi mòn đi tìm lòng tự trọng của những người xung quanh..tìm mãi, tìm mãi đến lạc cả lối về…
Ả nhớ rất rõ cái tối hôm ấy . Ả ngồi thật sát vào hắn, ôm chặt vòng bụng của hắn, bụng nhủ thầm " cái vòng bụng này ơi, mãi là của ta nhé " . Ả tận hưởng cái cảm giác thanh bình đó, ả tận hưởng cái giây phút tươi đẹp đó với tất cả tấm lòng vì ả biết rằng ả sắp rời nơi đây mà đi . Cái gì đang là của giây phút này không biết đến bao giờ mới lập lại . Ả nghe hắn thở, rõ thật rõ từng nhịp thở của hắn từ lồng ngực ra ngoài . Nghe sao mà thân thiết . Ả yêu hắn lắm . Yêu vô cùng . Yêu không ngờ . Yêu vô bờ vô bến . Công việc của hắn chỉ là biết im lặng, ngồi cho ả ôm, ôm tới chừng nào hết giờ, ôm tới chừng nào ả chán thì thôi, tới chừng nào ả cho phép về hắn mới được đứng dậy . Dù ả có phải chạy như ma đuổi sấn xổ vào ai trên đường, ả vẫn tự nguyện để được ở bên hắn mươi mười lăm phút nữa . Họ rất sợ phải xa nhau .
Ả và hắn . Như hai đứa khùng . Chà , yêu nhau mà không khùng lên thì có mà chưa yêu hay yêu chưa tới . " Anh không được la em khi em muốn ở thêm chút nữa " . Hắn ôn tồn " Anh sợ gia đình em la, lại khổ anh nữa thôi " . " Về thì về , anh không muốn gần em , anh không thương em , em không thèm gặp anh nữa " . Ả như con nít . Hắn gần với đứa con nít này ba năm nhiều lúc đã muốn đấm vào mặt ả, có lần cái nắm đấm đã chạm vào lỗ mũi ả , để ngay đó đúng hai giây mà ả chỉ cần nhìn hắn thách thức là hắn mềm lòng liền . Hắn đành quay đi, tự hạ hoả mình , bụng thầm trách " yêu chi cái bà chằn này, thôi nhịn bà nó cho rồi " ..
Hắn thương ả thật, yêu vô cùng, yêu, yêu và yêu lắm . Ả có những lúc khùng vô duyên tới độ hắn không thể nào quên mà có khi cái vô duyên đó lại kéo hắn lại với ả khi hắn muốn cắt đứt " em và anh không có hợp , mình xa nhau đi " . " anh cười với cái chị đó em gọi không quay lại " ả lớn tiếng . Hồi nào ? " em mơ thấy thế " . Hắn như trên trời rơi xuống " em ghen với anh ngay cả trong mơ " .. " em có ... " hắn tính nói có khùng mà sợ ả bậm môi bậm mắt giọng hắn vài cái nên phải nín thở để trôi cái chữ đó . Người hắn nóng lên, hắn tin sống trên đời cho tới lúc này, chưa từng thấy một người phụ nữ nào ngang tàng như ả . " Biến đâu thì biến, ông chả cần , vừa vừa phải phải thôi, ông còn chịu được " .
Chịu được chứ ? Chịu bao lâu .
Hôm qua sau 18 năm hai người nhắc lại mà buồn, mà cười . Ả cứ kể . Hắn cứ cười . Nếu họ nghĩ họ mất nhau và không còn ngồi cạnh nhau sau cái đêm đó, có lẽ ả đã không đi, ả sợ lắm , đời không còn hắn , đời mẹ gì nữa .
Vậy mà đã 18 năm . Một chớp mắt , một giấc mộng, một cuộc đời, một thoáng mây bay, một gì nữa cũng được .
Ả với hắn sau bao tiếng cười và tiếng thở dài đồng ý gọi là số phận . ....
Anh Yêu Dấu,
Những ước mơ sắp thành sự thật, khi sự đợi chờ sẽ không còn kéo dài bao lâu nữa anh nhỉ, anh sẽ ôm chầm, siết chặt lấy em, như anh đã từng nói ? Anh sẽ nhốt em lại trong thế giới của riêng anh, để anh nhìn ngắm, và chiều chuộng. Với những nhớ thương, xa vắng, em sẽ bắt anh đền bằng những nụ hôn thật nồng cháỵ Ðể biết rằng, chúng ta đã thật sự là của nhau ..
Một lần nhung nhớ thương trao
Mắt môi khẽ gọi ngọt ngào thắm xinh
Em mang chiếc bóng bên mình
Với ngàn mơ ước duyên tình có đôi
Những khát khao một lần xum họp, để nhớ mãi ngàn saụ Ta không ngại ngùng khi trao nhau lờ i yêu thương, thì không vật gì có thể chia cách tình yêu của chúng ta, cho dù không gian, thời gian có xa xôi cách trở, em cũng tin rằng không ít thì nhiều nó đã ngự trị trong anh. -Dể rồi ta biết rằng niềm hạnh phúc không phải dễtìm, dễ có. Cảm ơn anh, cảm ơn những giọt nước mắt chia sẻ những niềm đau, những trống vắng của những tháng năm dài trôi qua, và em như chiếc lá úa vàng theo thời gian. Những giông tố, thử thách của cuộc đời đã không làm cho em nản chí, bỡi vì em biết em vẫn còn có anh.
Một tiếng yêu nhau, kề sát gần
Thì thầm khẽ bảo hãy dừng chân
Ðể nghe chim hót, phượng hồng thắm
Tỏa những hương thơm, da trắng ngần
Một chút men say để biết rằng
Ảo tình trăng sáng kết hoa đăng
Truyền nhau hơi thở muôn con sóng
Ðẹp bóng tình chung, ai sánh bằng
Viết Cho Giao Mùa
May 2008
DHH
~~~~/~~((@
Nguyệt San Giao Mùa trân trọng giới thiệu:
Giai Phẩm Chủ Ðề. Hiện đã tục bản tu*` số 13 Mùa Xuân 20008 nàỵ
Web site là : www.giaiphamchude.com
Hiện có bán tại các nhà sách trong vùng Orange County và có đại diện ở một số tiểu bang.
Ðại diện Giai Phẩm Chủ Ðề
Hà Nguyên Du
Nguyệt San Giao Mùa xin thông báo đến các bạn trường hợp em bé Em Lài Thị Ðào, 15 tuổi, đến từ Việt Nam, bị bướu nặng đang chờ giãi phẫu taị thành phố Miami, Florida:
http://www.internationalkidsfund.org/ikf_kids/details_press.cfm?news=52&kd_ID=203
Mọi đóng góp xin gửi về
International Kids Fund
Re: Lai Thi Dao
P.Ọ Box 2020
Miami, FL 33101
Toll Free: 1-877-IKF-KIDS (1-877-453-5437)
Donations can also be made online by visiting www.internationalkidsfund.org. For further information, potential donors also may write to info@internationalkidsfund.org.
Chi tiết về em Laì
http://www1.thanhnien.com.vn/Doisong/2008/4/6/233485.tno
http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=77373&z=157
Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 73 . Một số bài khác sẽ được đăng dần vào số tớị Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương laị
2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
xin gửi email về GiaoMua@hotmail.com
3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về:
GiaoMua@hotmail.com
4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về:
GiaoMua@hotmail.com
Nguyệt San Giao Muà
Homepage: http://www.GiaoMua.com
Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:
1. Xin các bạn gửi bài theo dạng VIQR (Vietnet)
(dùng cách bỏ dấu như trong trang này)
2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM.
3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
email ở cuối bài hay không.
4. Bài vở xin gửi đến
GiaoMua@hotmail.com
5. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
xin gửi về: GiaoMua@hotmail.com
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Trang Nhà
