Số 87
Ngày 1 tháng 7 năm 2009
Nguyệt San Giao Mùa
P.O. Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Thư Ngỏ
Như con trăng đến 17 lại tròn, Bằng Lăng tôi sau bảy tháng lại chấp bút viết lời ngỏ cho Nguyệt san Giao Mùa. Ngước mắt lên ngắm bầu trời đêm 17, trăng trong veo. Ðêm 17 nào trăng cũng nằm ngay góc cửa sổ ngay phòng tôi, tròn ơi là tròn, sáng ơi là sáng. Sao Bằng Lăng tôi mỗi kỳ tháng 7 chấp bút ngỏ lời chẳng hiểu sao không được tròn sáng trong veo giống ánh trăng…
Nửa năm 2009 đã trôi qua. 6 tháng kể từ ngày ta hoảng hốt biết tin khủng hoảng toàn cầu. Lo âu, sợ hãi cũng đã qua. Dường như ai cũng đã gượng dậy được sau cơn bạo bệnh. Có người thẳng chân tiến bước, và cũng người khập khễnh gượng đi. Tất cả đều còn sống –đó mới là điều quan trọng. Nhưng sống thế nào đây nhỉ để tâm hồn ta luôn tràn ngập sắc trắng đêm trăng?
Báo chí loan tin về biển khiến ta không khỏi chạnh lòng khi nghĩ đến câu trả lời biển đi đâu và về đâu? Báo chí loan tin về các bạn thiếu nữ ngày ngày đến bệnh viện phá thai một cách đông vui! Ta bỗng dưng thèm quá, nuối tiếc quá những gì gọi là công dung ngôn hạnh ngày xưa ấỵ.Rồi mới gần đây nhất, báo chí lại loan tin một trí thức đã phạm tội! Ôi chao, khi có công anh là đại công thần, khi hết công anh sẽ là gian tế- chuyện đã được ghi chép muôn đời từ thưở khai thiên lập địa ấy mà. Và hàng ngày báo chí thường đưa tin trong bệnh viện ung bướu có rất nhiều em bé đang chờ chết. Em bé không có tội nhưng em bé cũng phải chết? Thương tâm quá người ơi! Người có biết chăng sống ở trên đời sống ai cũng cần một tấm lòng như lời một bài hát. Ai ai cũng mong một ánh trăng trong veo của đêm 17 lắm thay!
Hoa Bằng Lăng
Ban Biên Tập Giao Muà
I . Thơ _______________________________________________________________________
| 1. Ðồi Hồng | ______Nguyễn Hải-Bình | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. Không Ðề | ______Ðơn Phương Thạch Thảo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. Tình Khúc Cho ALFA Ðỏ | ______Hồ Thụy Mỹ Hạnh | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4. Người Ði Làm Hành Khất | ______Sông Cửu | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 5. Cho Tương Lai Bắt Gặp | ______Nguyễn Ðông Giang | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 6. Tương Tư | ______Vi Thông | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 7. Khúc Cho Em Thơ | ______Thylanthảo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 8. Mưa Giăng Xứ Lạ | ______ Nhu Nguyễn | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 9. Nẻo Hẹn |
______ Tuyền Linh | 10. Dáng Em Muà Hạ Cũ
|
|
______Triều Phong Ðặng Ðức Bích | 11. Ðong Ðưa Hạt Nhớ Nỗi Này Riêng Mang
|
|
______Uyên Phương Minh Nguyệt | 12. Chữ "Yêu"...
|
|
______ Jacaranda
| 13. Bốn Muà Tóc Ru
|
|
______Hà Khánh Phương
|
14. Áo Tím Ngày Xưa
|
|
______
Hàn Thiên Lương
|
15. Trọn Ước Thề
|
|
______ Nguyệt Vân |
16. Tìm Anh
|
|
______ Aí Ưu Du |
17. Buồn Ðêm Mưa
|
|
______Hoàng Yến |
18. Phân Vân
|
|
______Vânhà |
19. Ru Em
|
|
______Mạc Phương Ðình |
20. Ðàn Bà
|
|
______Vành Khuyên |
21. Những nàng Kiều -
|
|
______Trọng Văn |
22. Mưa Chiêù Xom' Cũ
|
|
______Quang Phục
|
23. Em Gái Tây Nguyên
|
|
______Nguyễn Vinh Thăng |
|
II . Văn _______________________________________________________________________
| 1. Chuyện Ðời Thường !!! _______ _Ximuoi_(NXVK) |
| 2. Bờ Lau Cát Lở 41 (Chuyện Dài) ___________ Ðỗ Thành | 3.Giữa Hai Lằn Ðạn (chuyện dài nhiều kỳ) ___________ Ái Ưu Du |
| 4.Chập Chùng Bóng Núi 34(Chuyện Dài) ___________ Thanh Sơn |
| 5.Căn Nhà Sau Cửa Biển (chuyện dài) ___________ Phan Thái Yên |
| 6.Sai ___________ Vành Khuyên |
| 7.Tính Ồn Aò Lắm Chuyện của Người Việt ___________ Phạm Hy Sơn |
| 8.Tuổi Học Trò ___________ Lê Miên Khương |
| 9.Về Hưu ___________ Song An Châu |
| 10.Giới Thiệu Thơ Hồ Chí Bửu ___________ Ngô Nguyên Nghiễm |
| 11.Những Mái Rêu Xưa ___________ Trần Thành Mỹ |
| 12.Trên Nỗi Ðau ___________ Nguyễn Thế Hoàng |
III . Những Bức Thư Tình...________________________________________________________________
| 1. Thư Tình Mỗi Tháng _______________________________ DHH |
IV. Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật__________________________________________________
| 1. Website: Nhà Văn, Nhà Thơ Miên Thụy _______________________________ Giao Muà |
V . Hộp Thư Toà Soạn__________________________________
1. Nhắn Tin/Trả Lời Bạn Ðọc
_______ Ban Biên Tập
I . Thơ __________________________________________________
II . Văn___________________________________________________________
_Ximuoi_(NXVK)
_Ximuoi_(NXVK) 2. Bờ Lau Cát Lở 41 (Chuyện Dài) Ðỗ Thành
Ðỗ Thành 3. Giữa Hai Lằn Ðạn (chuyện dài nhiều kỳ) Ái Ưu Du
Ái Ưu Du
4. Chập Chùng Bóng Núi 34 (Chuyện Dài) Thanh Sơn
Thanh Sơn
5. Căn Nhà Sau Cửa Biển (chuyện dài) Phan Thái Yên
Phan Thái Yên
Vành Khuyên
Vành Khuyên
7. Tính Ồn Aò Lắm Chuyện của Người Việt Phạm Hy Sơn
Phạm Hy Sơn
Lê Miên Khương
Lê Miên Khương
Song An Châu
Song An Châu
Ngô Nguyên Nghiễm
Ngô Nguyên Nghiễm
Trần Thành Mỹ
Trần Thành Mỹ
Nguyễn Thế Hoàng
Nguyễn Thế Hoàng
III . Những Bức Thư Tình_____________________________________________ DHH
VI. Giới Thiệu - Tin Tức, Văn Học, Nghệ Thuật
___________________________________________________
1. Website: Nhà Văn, Nhà Thơ Miên Thụy
V . Hộp Thư Toà Soạn
___________________________________________________
Thể lệ để nhận Nguyệt San Giao Muà:
1) Ðể vào danh sách của NSGM (subscribe),
xin gửi email về GiaoMua@hotmail.com
Ðịa Chỉ Liên Lạc:
Nguyệt San Giao Muà
Copyright
2002 by Giao Muà e-magazine and respective authors
Nguời giúp việc đến nhà trông trẻ bên này 0 như ở Vietnam như bamẹ hay ông bà tôi từng kể. Họ là những nguời lớn tuổi, kinh nghiệm đuờng đời khá nhiều, đi làm vừa đuợc ăn free, ở free 0 tốn tiền, và cuối tháng còn đuợc luơng với 1 số tiền mặt 0 phải là ít. Vậy mà họ còn 0 thông cảm, cảnh chẹ, làm việc 0 xong và còn bày đặt hạch hòi chủ nhà đủ thứ. Hôm nào họ vui thì làm việc đàng hoàng, tử tế, hôm 0 vui hay tình cảm riêng tư lộn xộn thì họ làm việc cũng lơ đễnh ẩu tả theọ Khi mới phỏng vấn hay nhận việc thì 10 bà như 1 chỉ toàn hứa nhăn hứa cuội, chuyện gì cũng dễ mà… nhưng khi làm đuợc 1 thời gian ngắn là họ bắt đầu dỡ chứng… làm như bà chủ hay mẹ nguời ta chứ 0 phải là nguời giúp việc trong nhà, cho dù chủ nhà có học thức, rất bình dân 0 phân biệt giai cấp chủ nhân với nguời giúp việc. Lúc họ làm việc thì cell phone cứ tám liên miêng như pháo nổ trong ngày hội tết, và chuyện chủ nhà ra sao thiên hạ gần như biết hết. Ðôi khi họ còn nói thọc mạch giữa 2 vợ chồng, nguời làm ít kẻ lo nhiều cho con cái, duờng như muốn gây khích chiến trong gia đình, và nếu như nguời vợ 0 kéo léo hoặc chồng 0 có bản lảnh cao sẽ bị rơi vào tình thế so do giữa vợ chồng rồi chia rẽ của ho…. Có bà đuợc con bảo lảnh mới đến Mỹ 1-2 năm đã 60 tuổi đời nhưng lại muốn hồi xuân, có tính lã lơi ong buớm, đi chơi trò tìm bạn bốn phuơng trên báo, rồi hẹn hò gặp gỡ nhưng khổ nổi lại đòi gặp ngay nhà bà đang làm việc nữa chứ. Khi chủ nhà 0 đồng ý cho nguời lạ đến nhà, vì đâu biết mặt mũi, tính tình ông kia ra làm sao và tình cảm họ như thế nào, thế là bà ta lại mặt xụ cho 1 đống, làm việc 0 vui, rồi tìm cách bỏ việc làm ngan xuơng 0 thèm cho biết truớc 1 tiếng. Không lẽ nguời Viet mình chỉ làm việc đàng hoàng kỉ luật với nguời nuớc ngoài thôi hay saỏ còn với nguời mình thì hạch hòi làm khó dễ đủ thứ…???
Ôi thôi, nói đến chuyện nguời giúp việc giữ trẻ thì còn nhiều thứ điên đầu, có lẽ chỉ đám thế hệ trẻ như chúng tôi phải đuơng đầu với những chuyện như vậỵ Cứ tuởng là tìm đuợc nguời Viet đến nhà giữ trẻ để hy vọng con mình sau này 0 quên tiếng mẹ đẻ và giúp đỡ cho nguời đồng huơng của mình có việc làm, nhưng đâu ngờ lại gặp nhiều điều trớ trêu và phiền toái đến thế đâụ Chẳng lẽ kinh tế đang khó khăng, bà con đang mất việc trong khi đó mình đang có công ăn việc làm ổn định lại bỏ việc ở nhà nuôi con?...
Tuy nhiên, cũng may mắn nhờ thời buổi kinh tế khó khăng như hiện nay nên chúng tôi cũng dễ tìm đuợc nguời giúp việc khác thay thế giữ con khi nguời làm cũ kiếm chuyện làm khó dễ. Chứ 0 thì có lẽ sẽ 0 dám tìm đến nguời Viet nữa mà chắc con cái mình sẽ gặp toàn nguời nuớc ngoài chăm sóc. Hy vọng thế hệ trẻ sau này 0 còn phải gặp nhiều phiền toái trong truờng hợp tìm nguời Việt đến nhà giữ trẻ như bamẹ của chúng từng trải quạ Ðúng như đám bạn chúng tôi hay đuà nói với nhau "Một đứa con cho biết với nguời tạ.. Hai đứa thì mới biết phong ba cuộc đờị....." làm tôi phải khâm phục ông bà ngày xưa sao mà có lắm con đông hay đến thế nhỉ…!
Cảm xúc bất chợt… chuyện thật của 1 ngày trong đời thuờng…
Texas, xứ nóng tình cuồng say… Jun 09'
Quân đội nước nào chẳng tổ chức thành quân chủng, binh chủng và các đơn vị râu ria (địa phương quân, nghĩa quân…). Tuy phân ra thành các ngành, nhưng tựu chung đều mang cùng một trách nhiệm như nhau : chống phía địch để bảo toàn mạng sống cho mình và cho người dân.
Dù nguồn gốc khi ra trường phục vụ trong bất cứ đơn vị nào thì cũng từ một quân trường mẹ đào tạo. Tất cả đều phải qua giai đoạn 1 bộ binh, sau đó mới đi ngành, tùy do kết quả thi trắc nghiệm tâm lý. Nói tóm tắt là vậy, nhưng vào chi tiết thì có rất nhiều điều phức tạp vì mỗi lần có kỳ thi trắc nghiệm là đều có tiếng xì xào thế này thế khác.
Nguyên do cũng tại cuộc chiến khắc nghiệt quá, hằng ngày con người chạm mặt với tang tóc điêu linh, mới đó rồi mất đó. Bạn bè cùng nhau giã từ đời dân sự vào quân trường, ắc ê ít lâu, bổ ra đơn vị, chưa chi đã nghe tin có thằng nằm xuống. Những người chết thật trẻ, nhiều mẹ già cha yếu đã liên tiếp trong vòng một tháng nhận đau thương vì con cái mất đi, có nhà cả 3 anh em đều chết cách nhau chỉ vài ngày.
Cho nên tâm lý ai còn ở quân trường đều băn khoăn về nơi chốn mình sắp đến nhận nhiệm vụ. Có anh nghĩ mình yếu đuối sẽ không bao giờ về các đơn vị sừng sỏ, vậy mà khi kết quả ra nhận tin về biệt động quân đã nhảy nhổm lên lạ lẫm. Có anh ghi chọn các đơn vị đánh đấm tưng bừng hiển hách, cỡ Dù, TQLC, Lôi Hổ, Biệt Cách, nhưng rồi lại về Quân Cụ, Quân Nhu.
Cho nên, buổi tổng kết giai đoạn 1 căn bản bộ binh nào cũng có tiếng khóc, tiếng cười. Trong những ngày nghỉ xả hơi chờ phân tán, đã xầm xì nghi hoặc có sự chạy chọt, quen thân. Vì vậy nhiều người đang ăn cùng mâm, ở cùng nhà, bỗng nhìn nhau y như người này giành giựt chỗ của người kia.
Buổi chia tay nào chẳng buồn, nhưng bên cạnh cái buồn còn thêm ấm ức vì nghi ngờ nhau mới tệ hại. Thế nhưng, sau thời gian phục vụ quen dần với nắng mưa gian khổ, tai nghe nhiều tiếng bom đạn thành quen, những người hồi nao bực bội nhau giờ gặp lại thấy mình nhỏ nhen chi lạ.
Chiều Saigon có hồi lại tụ hội thằng không quân với thằng truyền tin, rồi lại thêm thằng 23, thằng 9, 25, 18, cả bọn bù khú với nhau hết vào Ðại La Thiên, lại xuống bến Bạch Ðằng, ríu ra ríu rít kể cho nhau nghe về những trận mình tham dự. Thằng bộ binh nói cứ nói, thằng không quân uống cứ vô, trong khi thằng quân y, công binh cũng hùa vui xả láng.
Một lần nào chợt lên Pleiku dự họp, chạm trán nhau ở Biển Hồ thì lại rủ ren nhau tối ra phố du dương. Loáng thoáng một vài em “ má đỏ môi hường “, đêm lung linh tưởng chừng không dứt. Những trường trung học đều ủ ấp có một người chờ đợi một người, đêm đêm cầu nguyện cho anh đừng gặp điều nguy hiểm. Thản hoặc cũng còn rơi rớt vài tay khinh khỉnh với nhau, thằng địa phương quân mặc cảm với thằng Dù hay thằng Biệt Kích. Thằng Hải Quân thuần túy coi nhẹ thằng Người Nhái bợm gan. Chỉ khi ngặt nghèo xảy ra, người ta mới thấy thương nhau vì nỗi ân cần không đành đoạn bỏ rơi nhau được.
Tôi thuộc vào binh chủng xài xe. Ở giai đoạn 2, thằng bạn thân cùng khóa đã mỉa mai : mày là lính cậu, đi phép có xe đưa đón đình huỳnh, còn tao tự túc là cái cẳng. Ra trường, chẳng biết thằng ông mãnh nhìn thấy tôi ở đâu mà chửi toáng lên : mẹ kiếp, mày ngồi xe cần câu vắt vẻo cứ như ông tướng, còn tao lội sình thúi chưn không dám cởi giày ra. Xin lỗi anh em, tôi hoàn toàn nhận lỗi, nào phải ai muốn hay không muốn mà được. Bạn cứ nghĩ xem trong binh lửa thì chẳng có ai là sướng hoàn toàn.
Bạn ở đơn vị Dù ư, vô cùng hiểm nguy, nhưng chắc nịch vì có những người dám nhận cái chết thay bạn vì họ tin bạn còn đơn vị sẽ có lợi. Nhiều bạn tôi ở sư đoàn Dù đã hãnh diện khoe : đi với nhau, tao chẳng sợ gì nữa, nghe cái bọp đã thấy có thằng nó phóng ngang mình. Hú hồn, nếu trời gọi tao dạ thì nó có lao tới, tao cũng lãnh đủ, vậy mà cả hai thầy trò đều sống nhăn.
Còn tôi, bạn thử nghĩ đi, con đường quê hương mình trải chiến tranh còn nơi nào được toàn vẹn. Mỗi đêm chuột bọ ra đào phá chôn ngầm, hôm sau xe chúng tôi, đoàng phía đầu, ùm phía sau và địch ùa ra giết không còn một mống. Ngày vào Lạc Xuân, đạn nổ phía trước, đạn nổ bên hông, xe vẫn phải chạy đi, cái nào vô phúc lãnh đạn thì ủi cho nó sang bên để cả đoàn vọt tới.
Ðèo Mang Giang có thời giặc đóng trong núi dùng nạng làm điểm chuẩn, cứ xe nào vừa leo lên cái máng cống là bọp một phát tiêu tùng. Bọn tôi đã nướng đến hàng chục xe và người ở chỗ đó, bom có mắt, đạn có tai không bạn. Hay chỗ nào thì cái chết đêu y boong. Sau quân khu phải hiệp đồng binh chủng mới bứng nổi cái ổ gây nạn này, chung qui chỉ có hai thằng du kích bị buộc phải chôn thây tại chỗ, để không cho đoàn xe thoát, hầu chúng mới mong dứt được đất Kontum kiêu dũng của ta.
Trải đầu tháng 4 với lệnh di tản chiến thuật, nếu vùng 1 không có những chiếc LCM-8 hay những chiếc LST của đơn vị chúng tôi thì thảm cảnh chắc còn vô cùng đau thương hơn những gì đã bị. Cam Ranh bát nháo bát nhào. Sáng bắt lên, chiều bắt rút, nỗi bực bội vì lạc vợ lạc con, đơn vị chúng tôi trần thân vì những họng súng đen ngòm chỉ chực chờ nhả đạn. Lúc bấy giờ có ai còn ganh tị mày sướng tao cực nữa chăng đây. Hay là gì đi nữa, thì tất cả chúng ta đều cùng chung một rọ.
Sau này, vào lao tù, chẳng thằng nào là vô tội, không có cũng phải nặn cho ra. Thằng trả lương nhận vì sốt sắng lo chu toàn kịp lương nên lính mới dốc lòng sát Cộng. Thằng quân nhu tự thú vì lo cho lính từ đôi tất, cái quần nên chúng hăng quá gặp du kích là phang. Thằng quân tiếp vụ cũng nhận luôn ối tại tôi lo cái dạ dày của lính và vợ con nhuyễn quá nên họ sợ rơi vào tay Cộng thì không còn được hưởng nên đánh là hăng chết bỏ.
Có ở chung những ngày giữa những con mắt sặc hận thù ta mới thấy thương cho một quân đội tan hàng. Giờ đã hơn 30 năm trôi qua, thử hỏi ai không thỉnh thoảng một lần giựt mình thức giấc. Vẫn leo heo nhớ tới trại tù, nhớ tới những khinh bỉ mà mình hứng chịu vì thất trận. Trừ phi bạn nào đã có duyên lớn thoát khỏi ngay giữa lúc nhố nhăng, còn tất cả đều chung một cảnh ngộ.
Tôi không buộc khốn khổ đó vào số phận mà chỉ buồn đất nước mình thiếu đấng thiện nhơn nên tấn tuồng khi hết đêm là tướng phè, tá nhủi, lừa lẫn nhau và tếch nhanh chân. Bao nhiêu người đã oan ức nằm xuống vì tin vào lời của họ, để rồi giờ bàng hoàng nhìn lại họ còn thua một đứa bé vì thiếu tận trung. Ôi những hào quang bện toàn bằng giấy bản, qua cơn mưa đều rã mục thảm vô cùng. Thế mà họ vẫn bô bô như là vĩ nhân mới đọa.
(còn tiếp)
Giữa Hai Lằn Ðạn
Phần Thứ Nhì
Chương 11
LÍNH,
với NỖI YÊU THƯƠNG DÀY VÒ
Trên ngọn đồi nhìn xuống thung lũng trước mặt là bãi phù sa và cồn cát vàng mịn nổi lên mặt nước; như cù lao rồng giữa dòng sông xanh mênh mông. Mặt sông bồng bềnh có khúc uốn cong đầy bèo, lá khô và rác rưởi mỗi khi nước xuống, nước lên, nước đứng, nước rút.
Con sông xanh nối hai bờ có chiếc cầu sơn trắng dài ngót một cây số. Cầu móc từ bờ nầy sang bờ kia mang tên Cộng Hoà… cuốn theo bao mộng ước thời Trọng mới lớn. Chàng thả mặc tình yêu đơn thuần giữa dòng thác lũ, như canh bạc về khuya. Trọng xã láng cuộc đời trai trẻ trên những mưu toan đen đỏ thời cuộc, và rủi may do số phận đẩy đưa.
Trúc suy nghĩ liên miên khi nhìn xuống chóp mái ngói đỏ au của nhà Trọng, cô lại thầm nhớ tới ông Sáu, có tên là Linh ở trong Xã nầy. Trọng ghét ông chú kinh khủng, đến nỗi chàng nhập tâm. Thấy ông và những trò hề ông làm, mà chàng "giựt chắt". Trọng khinh thường chú, không phải vì chú ruột, có mặt mày bặm trợn, trông cô hồn, làm thầy cúng, thầy bói, huyện đề đâu... Chỉ vì ông ta vẫn cười gằn nói:
- "Ða nghề thì dễ bề hoạt động".
Câu nói ngụ ý chẳng lành, khiến Trọng điên tiết. chàng không láu cá hỗn láo, ngang tàng, hay ỷ mình có chút kiến thức đâu nà. Bởi, Trông biết "cái tẩy" ác ôn, lưu manh gian trá của chú mà thôi. Nhưng miệng lưỡi chú thì ngọt như mía lùi.
Ông chú mượn cớ là ta đã "tu nghiệp đa nghề". Nay ông lân la đầu trên xóm dưới nghe ngóng, thu lượm. Ông giả vờ nhậu không say, không xĩn, không về. Từ kiến thức hẹp hòi, đến tâm tư nhỏ nhen, khả năng tầm thường. Nhưng việc a dua thọc gậy bánh xe, thì ông ta lại rành mạch. Mà, bạn của Trọng đã nói:
- Ðó là thứ tà lọt chuyên tò le mách lẻo, hầu đưa xóm làng đến tận cùng bằng số. Không có gì quý hơn chết chóc, điêu linh mút chỉ cà na.
Bề ngoài con người biểu kiến ấy, không ai đoán biết ông ta thực sự nghĩ gì. Ông ta ít nói việc "chính chị chính em", nhưng trong lòng ổng thì ghim gút rất phức tạp, lại ích kỷ hại nhân, quá qủy sứ. Ông ta học chẳng biết “chữ cu chữ cò, mà viết thì như rồng như rắn”. Ông ta qua mặt dân hiền "hoạ hổ hoạ bì, nan họa cốt. Tri nhân tri diện, bất tri tâm".
Thế nhưng, ông ta không thể qua mắt Trọng bất cứ điều gì. chàng quyết chí phản đối ông kịch liệt. Tội ông chú hãm hại người khác là không thể dung tha, dù hại người hay giết người, vì bất cứ lý do gì, trong vùng đang chiến tranh liên miên, cũng là sai. Sinh mạng con người bình đẳng, đầy nhân phẩm, tự do cao qúy, đáng trân trọng như nhau. Không ai có quyền hủy diệt, tước đoạt sự sống hay tự do tư tưởng cuả người khác. Dù ổng bất đồng chính kiến, hay đổ lỗi do liên đới vì chiến tranh. Thế thôi.
* * *
Ông Sáu rỉ tai phao tin các vườn rau trong làng, xã, bị ai đó rải chất hoá học cực độc, nên rau ở chợ ế ẩm không ai mua, sình thúi. Ông ta còn phao tin nước ven sông bị bỏ thuốc sát trùng, khiến lũ chuột chù, chuột chũi, chuột cống, chuột hôi, chuột đồng, chuột lang, chuột nhắt, đều chết la liệt.
Lại nghe nói mấy cái giếng tư nhân, có nhà bị ai đó lén bỏ thuốc độc. Khiến bà con sợ hãi, không tin tưởng bất cứ kẻ lạ người thân. Họ phải làm nắp giếng và khoá chặt. Không cho người ngoài được ghé xài chung.
Chó là điều ông Sáu đại kỵ, ông ta đi đến đâu, nó sủa rần trời đến đó. Hình như nó đánh hơi biết được ông ta có “lòng lang dạ thú”, giống đồng loài chó sói không như chó nhà, nên “chó nhà má vườn” chúng không tiếc "lời" gâu… gâu… gâu… tố giác??? Tiếc thay! Ít ai hiểu bầy chó muốn "nói" gì.
Còn nhiều pha gay cấn, ghê hồn hơn. Ông Sáu sống sung túc, no đầy phủ phê, nhờ bà con làng nước nhẹ dạ, mê tín dị đoan, họ nghe giọng lưỡi ổng ngọt xớt như mía lùi. Ông Sáu trổ tài “khuyển mã” khá lưu loát. Nhặt ba thứ lá tầm phào đem về, ông ấy cho tà lọt xắt nhỏ rồi trộn lẫn vào nhau, đem phơi vài ba nắng. Nếu ai cần, ổng bán với giá cắt cổ.
Trọng nghĩ câu ca dao: “Chổi cùn cắp nách khăng khăng. Hễ ai hỏi tới, thì văng nghìn vàng”. Thật đúng cho ông chú nhà mình quá sá.
Nắng gió trở trời, ai đau đầu, đau bụng, hắt hơi nhảy mũi, họ lo chạy đến ông ta, nhờ coi mạch. Lúc đó "thầy nổ" lên mặt luyện phù chú. Chuyện nhỏ mà! Ai đau ốm nặng nhẹ mặc lòng, ổng bắt đàn bà thắt bín đuôi sam. Ðàn ông húi cua, ông Sáu nói:
- Ðể tóc dài che mặt, thần linh không thấy tóc "chọt" vô mắt, đỏ mắt, không còn “đôi mét là cửa lộ” của tâm hồn, cho thần linh rọi vào.
Bà con làng nước nghe “văn chương", của ông ta thật bùi tai, nghe sao mà thiệt hay đáo để! Ðúng là tóc chọt vô mắt, thì tất nhiên phải đỏ mắt rùi. Có nhiều nông dân bị đau răng, ông Sáu đủng đỉnh xe sợi chỉ, ông quấn một đầu chỉ vào cây đinh mười, đã đóng sẵn trên cột nhà; đầu kia ông cột vào chiếc răng. Cứ thế, ông Sáu lôi họ ra bẻ răng. Mặc họ dùng cả sức mạnh hai bàn tay mình để đẫy cái cột nhà. Họ ré lên eng éc... é..ec..., như con heo bị thọc tiết, máu miệng chảy có vòi.
- Bựt!
Ông Sáu tự hào vỗ ngực! Xong rồi! Ðồ iả cái rẹt! Sơn Ðông Mãi Võ, nhổ răng còn thua tui hì!
Bị ngất xĩu, ông Sáu cho con Nụ gỉa tép sả, bắt thằng cu Út rặn ít nước tiểu, ổng hoà tí muối, và cho bệnh nhân uống. Bị chảy máu cam, ông ta nhét đầy cục tóc rụng vô hai mũi. Bà con muốn ngộp thở.
Không còn tóc rụng, ông Sáu thản nhiên kêu con Mót vô sau hè nhà, ổng cắt túm tóc đuôi gà nhu nhú của con nhỏ. Tóc con nầy càng ngày càng sát da đầu. Nó tức mình chột dạ, nó nhảy đành đạch khóc ngất... Thiệt chịu thua ông thầy chạy! Vì mấy thằng con trai trong xóm cứ lêu lêu chọc quê nó là:
- Ê! Hổ ngươi. Cái đồ ái nam ái nữ.
Bị ghẻ hờm do vắt, đỉa cắn, ký sinh trùng gây ra ngứa ngáy, đau nhức khó chịu, bưng mủ sưng tấy. "Thầy Sáu nổ":
- Rứa là, do ăn ở không có đức, mà gây ra.
Người ấy thẳng thắng lý sự lại:
- Ồ, có bốn thứ: Lé, lùn, hô, sún, thầy chiếm hết ba rồi. E là do rứa hì?
Mắc cỡ và tức mình, không trả lời được, ông để bụng thâm thù. Ông qua mắt đa số dân quê chất phác, gạt họ tin ông ta như điếu đỗ. Ông ta nói voi, họ tin voi. Ông ta vẽ vượn họ tin vượn. Người giàu có hậu tạ xứng đáng, thôi cũng đành. Còn người nghèo khổ bần hàn cố sức bán chát, moi móc chạy vạy, mua thức ngon vật lạ, kết cỏ ngậm vành, dâng biếu ông ta. Dân nghèo cúng xôi chè, lương đăng trà quả. Nhà giàu thêm gà luộc, heo quay, bò tái, bê thui. Sau khi cúng, chủ nhà biếu thầy hậu hĩ.
Ông ngồi trong mát ăn bát vàng, moi tiền bạc của dân bằng thích. Tiền họ đưa ông, làm ma chay đình đám, ông ngắt nhéo chỗ nầy một ít, chỗ nọ một ít, nhét đầy vào túi quần. Cất tiền trong bóp ông cứ nơm nớp lo sợ. Nằm ngủ trên võng, một mắt nhắm, một mắt mở; ông đề phòng mất cắp. Có tật gian trá thì ổng hay giật mình.
Y như rằng, có một lần ông mãi chen lấn vào đám Sơn Ðông Mãi Võ “coi mê tơi”, coi say sưa. Ổng coi khỉ cởi xe đạp. Khỉ ăn cắp bánh bao. Ông ta bị mất bóp tiền thật, tiền bạc không cánh mà bay lúc nào, ở đâu chả rõ.
Ông Sáu lạch bạch đi quét dọn, moi móc khắp mọi xó xỉnh. Tiếc của ngẩn ngơ, ông ta đi kiểu tăng gô xì lô bộp nửa mùa, với cây chổi cùn luân vũ. Ông ta hùng hục vừa tìm, vừa chửi đổng. Nghe dễ mất lòng. Dễ đỗ quạu. Dễ xa nhau. Dễ giận nhau. Dễ ghét nhau. Dễ tức nhau. Dễ đánh nhau. Dễ ché nhau! Khổ ghê đi.
Ông Sáu khóc hụ hụ hụ. Ðàn chó trong vườn, nghe tiếng chủ la rống, chẳng những hôm đó chúng không sợ chủ đánh đập tàn nhẫn như mọi ngày. Chúng bắt chước đàn chó hùa theo chủ, tru tréo hú họa từng hồi inh ỏi. Vang làng vang xóm. Thật kinh sợ hết biết cái đời ông thầy dõm. Cái ông thầy cà chớn.
Ai khuyên lơn chi, ông ta cũng lì lợm, như đàn gải tai trâu, ông Sáu khoái chí biết danh ta nổi như cồn ngoài nhà bà Ba Cu. Bà Ba chịu đèn mê ông ta tít thò lò á. Bà có nuôi ba con cu, nên họ gọi bà là “bà Ba Cu”. Ừ, thì quả thật bà điệu nghệ có nuôi chim cu để hưởng nhàn. Ai muốn hiểu sao thì hiểu.
Tuần sau, ông Sáu có dịp "tạo vốn" khác, tiền lời to gấp ba lần số tiền đã mất. Sung sướng quá, lúc ăn cơm, khề khà tợp ngụm rượu đế, ông ta nói nhỏ với người nhà (Trọng ngồi ở trong phòng riêng), nghe:
- Mình lồm en với cái bợn đàn bòa, dưới đất chun ra, ngu như con bò tót ni, rứa mà khá dữ đa! Thật sướng rơn người. Nghe mậy! Tiền bạc nẫu lo cho tau đều chi. Không thiếu một hào, một trự. Ðôi khi tau bốc phét lên, là việc ni thầy lo không xuễ. Phải lo cho cấp sư phụ của thầy. Nẫu tin như điếu đỗ đưa tiền cho tau hậu hĩ. Rứa là tau giả đò mẹc áo, rồi ra nhà bà Cu ở lại mấy bữa. Lại ăn chặn bên ni bên tê một ít, thì có thêm một mớ. Thiệt sướng rơn người. Nghe mậy.
Thượng cẵng tay, hạ cẵng chân, cứ thế, ông vơ vét của dân làng hiền hậu ở nơi thâm u cùng cốc, kể cả bà con ruột thịt, không chừa một ai. Trọng nghe ông nói, lòng bỗng dâng lên nỗi yêu thương ruột thịt và nỗi hận dày vò khôn tả. Chàng càng khinh ghét chú. Trọng muốn ra dộng vô mặt ông ta một cái thẳng cánh, và chưởi ông chú một trận. Tới đâu thì tới. Nhưng… nghĩ đi nghĩ lại bứt dây động rừng, Trọng thương cha mẹ già quá.
* * *
Trúc nghe Trọng than thở, nàng cảm thấy càng khinh ghét ông thầy hơn Trọng nữa. Hai tâm hồn: Trúc và Trọng đồng điệu, thu hút quyện mắc vào nhau sít sao, như cục nam châm, trước bối cảnh lịch sử đối nghịch, bất đồng chính kiến trăm phần trăm. Thì làm sao họ yêu nhau, xe tơ kết tóc, xây dựng tình yêu trên quê mình hoang tàn rách nát tơi tả. Từ trong gia đình ra tới làng mạc, quê hương. Làm sao họ yêu nhau đến cuối cuộc đời? Cay đắng - đau xót dường bao!
Bỗng đâu, một con khỉ khá lớn, từ trên nhánh cây rừng to nhảy xuống cái độp. Khiến Trúc giật bắn người. Cô chưa kịp hoàn hồn, thì con khỉ xô Trúc ngả lăn ra đất. Nó vội chộp lấy cái nón sắt, nó thoăn thoắt leo lên cây cao. Nó kêu chí choé, khò khè gãi đầu gãi mông tứ tung, và trắng trợn nhìn xuống chỗ Trúc đang ngồi, nó tè ra chẳng kiên nễ ai. Ðội mũ sắt vào, nó ngồi chồm hỗm trên cây, lại chu mỏ kêu chí choé, nó hí hoáy nhảy nhót, chỉ chỏ xuống đất.
Trúc điên tiết, không có cách gì dụ con khỉ quăng mũ xuống, dù nàng đã mỏi nhừ hai tay, cố lui cui ném đá xuống đất. Con khỉ chả thèm bắt chước. Ở trong vùng chiến tranh con khỉ “nó ma lanh” còn thua ông chú Sáu. Khỉ ta đội nón biến mất tiêu trên những tàng cây rậm trong rừng sâu.
Ra chiến trường, Trúc không khôn ngoan, không có mũ sắt. Kể như thua rồi.
_ * _
Ái Ưu Du
Kính mời qúy độc giả xem tiếp chương sau.
Trân trọng
Những ngày về gần bên mẹ, anh thấy lòng chẳng yên. Anh có cảm tưởng sắp phải xa mẹ nữa. Anh dùng chữ “ tạm “ để nói về thời gian này. Anh hoang mang, không biết rồi đây cuộc đời ra sao. Anh biết chắc chính thể mới sẽ không dễ dàng để bọn anh yên. Chưa gì những tin đồn nhan nhản đã léo nhéo tuôn ra trong thành phố. Ai cũng đoán sẽ có cuộc tập trung, người ta mỹ miều quàng cho nó cái tên hiền hậu “ học tập “, nhưng ai cũng biết đó là những cuộc tẩy não trả thù.
Người miền Nam rất nhạy bén, chả cần nhà nước nói ra, người ta đã kháo nhau về thời gian “ cải tạo “. Người nói năm năm, người nói ba năm, vu vơ, mơ hồ, nhưng trái lại có một điều ai cũng vanh vách kể là sự so sánh về thời gian lưu giữ ở từng nước. Anh đã nghe người ta kháo nhau : thằng Nga nó đầy người đi Tây Bá Lợi Á mút mùa chẳng biết khi nào về, thằng Tàu ít nhất cũng chín năm, ngoài Bắc hồi 54 người đi phải 4 năm là ít, còn bây giờ những người đã từng cầm súng dai dẳng choảng nhau tóe máu đầu, họ sẽ dành cho thời hạn nào đây.
Anh dấu mẹ những gì anh biết. Bà mẹ Việt Nam đã đau khổ nhiều rồi, trải bao năm đã trông từng ngày, từng giờ cho thằng con đừng sứt mẻ. Bây giờ mới chớm hòa bình, mẹ đang mừng, hãy để mẹ chớ lo. Mẹ đã còm cõi chờ từng đứa con đi biệt không về, nay tình thương vừa như que diêm được thắp lên, hãy giữ ngọn lửa cháy lâu một chút.
Anh cười, anh nói, anh nhìn mẹ thiết tha. Anh dối lòng, anh làm ra vẻ dửng dưng, nhưng tâm hồn anh lúc nào cũng là vạc dầu đang được nung nấu liên tục. Có một điều anh không dấu mẹ được là những giấc mơ đêm. Anh thường nhìn thấy rõ nhà rông bị đốt cháy, bản buôn bị hất đi, dân làng nhếch nhác đeo gùi dời chỗ. Ðất đai đó người ta chiếm, thù hận diễn khắp nơi, bọn Y sê hành hạ tộc dân họ còn khắt khe hơn cả người ngoài.
Anh hét lên kinh hãi. Mẹ phải vội chân guốc, chân đất chạy vào, lay gọi mãi, anh mới tỉnh. Mồ hôi anh vã ra, thều thào hơi thở nóng, mẹ sờ trán, miệng xuýt xoa : tội nghiệp con tôi, yên giặc rồi còn mớ. Anh cười nụ cười méo xệch để mẹ yên lòng, nhưng đuôi mắt anh giọt nóng vẫn còn hoen. Mẹ gặn hỏi, anh nói trại đi : con thấy đồn con bị bứng và lửa cháy khắp nơi.
Tội nghiệp, bà mẹ đã ôm anh như ngày xưa còn bé và an ủi : con quên đi, bây giờ con ở gần mẹ rồi. Anh muốn khóc, ôi, sao mẹ dễ tin và dễ tha thứ. Mẹ có biết rằng hòa bình chỉ là mới bắt đầu một thời đại khác không. Ðây rồi chắc gì mẹ không bị vạ lây vì con của mẹ. Anh dấu mặt vào tấm ngực lép của mẹ, nghe nhịp tim đập nhẹ triền miên.
Mãi khi mẹ bảo anh nằm xuống, bỏ đi ra, anh mới trào lệ thực sự. Anh bóp lồng những ngón tay vào nhau giữ chặt, miệng thốt lên : xin lỗi già làng, xin lỗi bản buôn, xin lỗi Nia của anh, đừng trách khi anh không làm tròn trách nhiệm. Anh nức lòng mong mỏi một lần trở lại thăm chốn xưa, nhưng biết bao giờ đây mới thực hiện. Anh chợt lo sợ, biết đâu trên bước đường làm kẻ bại trận tập trung, anh sẽ không chịu đựng nổi, giữa đường gãy gánh, xác anh sẽ vùi đâu đó nơi góc núi hoang, trên đồi quạnh quẽ, mẹ anh liệu có kịp buồn khi mất đứa con.
Chẳng riêng gì mẹ anh, tất cả các bà mẹ Việt Nam đều chung một số phận như nhau. Cho dù ở ngoài Bắc hay ở trong Nam, những bà mẹ đều cùng chung một nỗi đau xé lòng, xé ruột. Những người chiến thắng mừng con họ an toàn, nhưng còn những gia đình con vẫn bặt tin xa, ai sẽ giải thích cho các bà mẹ con họ sao chưa thấy. Bà mẹ Việt Nam đã khổ vì thằng con này đi núi, thằng con nọ theo phe kia. Bà mẹ Việt Nam đã thở dài bao phen vì chúng nó cùng sinh từ một bọc mà chẳng thằng nào yêu thằng nào. Bà mẹ Việt Nam vừa có đêm lén lút đón thằng con ở núi ra thì lại đụng ngay thằng con đi kích cũng tìm về thăm mẹ. Lòng bà mẹ đã vụn vỡ vì đứa nào bà cũng thương như nhau hết mà chúng thì lườm nguýt nhau như xa lạ trùng trùng. Bà mẹ Việt Nam đã ngán ngẫm khi cả hai thằng còn đang bối rối bên nhau thì lực lượng của thằng đi bưng lại ấp đến để giải thoát cho đồng chí. Có là bà mẹ Việt Nam mới thấu rõ cái thảm cảnh phải nhét dấu cả hai dưới hầm và có trời mới biết hai thằng xử nhau thứ gì trong đó. Bà mẹ Việt Nam ơi, sao mẹ khổ muôn đời vậy mẹ ?
Hằng ngày anh nhìn mẹ mà rầu. Anh thấy mẹ nhếch cười mà sao khóe môi mẹ vẫn còn bịn rịn. Anh thấy mẹ nhìn anh trìu mến mà sao nơi cuối đuôi vẫn có dấu chân chim. Anh thấy mẹ vui mà sao người mẹ càng ngày càng héo quắt. Có thứ hòa bình nào nửa đới nửa đoạn như vậy chăng ?
Anh tiếc nhiều thứ. Tiếc bệt nắng ban mai cố ngoi ra khỏi vùng lầy sương mù nơi đỉnh núi. Tiếc mùi hoi hoi của khí đất bốc ra, làm cho đồn anh càng có vẻ cheo leo, đơn độc. Anh tiếc con đường mòn bên dốc đồn nơi ngày nào loáng thoáng có bóng người lại qua. Anh tiếc con suối rì rào lần đầu gặp Nia thẹn thùng vén cái phá rửa đôi chân dính đất. Anh tiếc điệu khèn, nhịp cồng chiêng ngày lễ hội nơi buôn, tiếc hơi thuốc già làng ướm mời anh hút thử, suýt lăn quay vì say nặng. Anh tiếc cái liếc mắt của Nia khẽ hướng về phía anh, bây giờ hun hút không sao gặp.
Ðồng thời anh cũng tự dặn lòng phải sống, nhất định phải sống để một lần đi tìm Nia, để một lần biết buôn bản ra sao vì nếu chết là còn mang nợ suốt đời với mọi điều ơn chưa trọn. Anh phải sống, cho dù có khổ vạn lần, có nhục vạn độ và cho dù thời thế có băm vằm anh tệ hại tới đâu.
Bên cạnh những dằn vặt chợt nhú, anh cũng hỏi lòng mình liệu có buồn, có giận cấp chỉ huy. Phải, chính họ đã hứa nhăng, hứa cuội, nỡ tâm đánh lừa bọn nhóc tụi anh, nhưng chính họ cũng thảm thương nào có kém. Ðang đường đường là những người quyền lực tràn đầy, một tiếng hét ra lửa, vợ con kênh kiệu xa hoa, giờ họ cun cút ra đi, xấu hổ không muốn nhìn ai nữa. Hãy để cho dĩ vãng ám ảnh họ. Hãy để cho lương tâm tự vấn họ. Chẳng cần thóa mạ hay trách cứ mà chi. Chỉ tiếc là giá như họ thành thực một chút, cứ huỵch toẹt nói ra những dấu diếm bên trong thì tụi anh dù có bị bỏ rơi hay đánh lừa cũng đỡ tức. Ðằng này bờ be đã muốn vỡ đến nơi mà các vị vẫn dấu quanh dấu quẩn, để rồi, hỡi ơi khi bọn đàn em ngơ ngẩn buông súng là lúc đứa nào cũng chết dấm chết dúi cả lòng.
Ðây rồi thời gian sẽ xóa nhòa đi hết. Các vị cũng lần lượt theo nhau về đất mà thôi. Nhưng việc làm của các vị còn lâu mới phỉ phui cho sạch, hẳn nhiên tiếng đời còn bám dai dẳng lâu dài. Lịch sử không bao giờ tha thứ hay nhẹ tay với những người thiếu ngay thẳng. Anh đành chọn ý niệm này để an ủi cho bước sa cơ đau đớn của giới trẻ như anh.
(còn tiếp)
8.
Nữ chợt tỉnh giấc chiêm bao. Có tiếng chim bay về biển nghe quen thuộc như giấc mơ nàng còn dầm dề cơn hạnh phúc bơ vơ. Nữ biếng lười nằm nán lại với nàng, với người đàn bà trong cơn mơ nằm chờ đợi người tình trên đồi cát đẫm sương. Trong với víu của cảm giác, góc xiêng quen thuộc của tia nắng đầu ngày chiếu qua vách nhà mang đến cho nàng sự ấm áp trở về, nỗi vui được bao quanh bởi bao điều thân thuộc, kỷ niệm thiết tha. Cạnh đó, tất cả chỉ là cuộc sống trôi qua, bấp bênh phiền hà…
Nữ bỏ dạy về lại nhà. Nàng cố gắng không để ý tới sự bủn xỉn, nhỏ nhen, cân đo đong đếm của những con người phải thường trực mưu cầu trong một xã hội bao cấp chụp giựt. Chỉ tội nghiệp cho họ. Nhưng nàng không thể chịu đựng sự kiêu hãnh bán khai trâng tráo của nhóm người thiếu khả năng văn hóa lại có trách nhiệm dạy dỗ giáo dục thế hệ tương lai – những đứa bé đến trường với khăn vải đỏ quàng lên đôi vai gầy guộc thiếu ăn. Những buổi hội họp kiểm thảo trễ nải chẳng liên quan chi tới việc dạy học. Nhóm giáo viên ngồi quanh trên sân gạch trước nhà để tiết kiệm dầu thắp. Nữ ngồi lơ đãng nghe ý kiến, phê bình, thi đua, khẩu hiệu lả tả chìm trong tiếng kinh tụng trầm đều của bà Giáo Thông hay có khi nàng im lìm lay đùa với bóng mình trên sân vào những đêm trăng. Có lần Nữ bị kiểm điểm với lí do thiếu tinh thần tập thể vì ngồi họp trên chiếc đòn gổ chứ không ngồi chò hỏ trên sân như các giáo viên khác. Nữ bật cười nhìn Tuyên khổ sở, nhấp nhỏm trong dáng ngồi kiểu nước lụt, hai bắp vế ép sát bụng, cánh tay gác lên đầu gối đong đưa. Bóng người gảy đổ lên sân gạch như bầy khỉ ốm ngồi quanh. Nàng lấy câu chuyện đùa của cậu Chấn, đem ra phát biểu ở buổi họp.
? Vào thời thực dân đế quốc, địa chủ bắt tá điền ngồi chò hỏ vào những bửa ăn để họ ăn ít mà mau no cho bớt tốn gạo. Ngày này đất nước đã thống nhất, chính sách cải cách ruộng đất của Cách Mạng đã diệt sạch hết bọn điền chủ bóc lột, bản thân tôi cảm thấy được giải phóng khi ngồi ghế, đồng thời sung sướng khi bụng mình không bị chính hai cái bắp vế kẹp lại.
Tổ giáo viên ngơ ngác nhìn nhau, chỉ có Tuyên mỉm cười nhìn nàng, lắc đầu chào thua.
Lần sau cùng Nữ bị kiểm điểm đã đưa đến việc nàng xin nghĩ dạy sau một niên khóa ở Thăng Bình. Sau khi xin mà không được hiệu trưởng chấp thuận, Nữ đã nhờ Tuyên dạy thế rồi tự ý bỏ lớp cả tuần theo bà bạn của mẹ vào Sài Gòn nhận quà chị Nhi gởi về từ Mỹ. Chủ trì buổi họp là một cán bộ giáo dục trên huyện về, cở tuổi anh Niên. Anh ta nhìn Nữ chăm chú nhưng nàng tỏ vẽ như không hay biết. Nàng ngẩng mặt nhìn lên phía trên tấm cờ đỏ loáng thoáng hàng chữ đề cao lao động học tập. Trên khoảng vách trần ố vàng loang lỗ, con thằn lằn bám cong dáng như chữ S ngần ngừ chưa biết tiến thoái về đâu. Nhóm giáo viên trường ngồi đưa mắt nhìn nhau lúc người hiệu trưởng gay gắt phê bình Nữ và đọc đề nghị kỷ luật. Nữ bình thản ngồi nghe tiếng lời ganh tị, nhỏ nhen, phê bình tố tụng mỗi giáo viên lần lượt vang lên như một dĩa hát cũ, mũi kim cùn đùi rời rạc xoay trên những rãnh mòn âm thanh ù lì bất biến. Mớ chữ tàn dư Mỹ Ngụy, ôm chân đế quốc, trí thức tiểu tư sãn, khắc phục, sửa sai…lặp lại tới lui như một bài vè dở tệ. Bài hát quen của đám nhạc công tồi nín lại lúc Tuyên chợt đứng lên. Người thanh niên rụt rè không có mặt trong phòng họp hôm đó. Nữ cảm kích lắng nghe Tuyên phân trần cho nàng rồi xúc động nhận ra tấm lòng người thanh niên đang phơi trãi.
Người cán bộ chủ trì dài dòng lên tiếng. Bài hát cũ được lặp lại với cường điệu cao, nhưng lời đúc kết buổi họp đã khiến hầu như mọi người trong phòng họp không ít ngạc nhiên.
? Khả năng dạy tốt của đồng chí Nữ được đánh giá cao. Phòng giáo dục huyện sẽ đề nghị phân công trường lớp thích hợp cho đồng chí vào niên khóa tới. Trong thời gian hè, đồng chí Nữ sẽ được bố trí cơ hội phấn đấu trong các lớp bồi dưỡng đạo đức cách mạng.
Giáo viên lục tục bước ra khỏi phòng họp. Người cán bộ tươi cười ra hiệu cho Nữ ngồi lại.
? Cô Nữ có nhận ra tôi không?
Nữ gật đầu lúc người cán bộ kéo ghế ngồi gần.
? Mấy năm trước, lúc gần thi phổ thông tôi có theo Niên ra nhà cô ở Xuyên Thọ một lần. Chuyện lúc nãy cô không phải lo lắng gì. Tôi sẽ bố trí cô về trường sở gần Hội An, thích hợp với môn dạy của cô hơn.
Cô gái định mở lời nhưng rồi im lặng không nói.
? Anh Niên cô bây giờ đang ở đâu? Người cán bộ nháy mắt cười. Mỹ, Tây, hay Úc?
Nữ đắn đo hồi lâu rồi vắn tắt kể chuyện nhà. Người thanh niên nhìn đăm đắm vào đôi mắt cô gái khiến nàng rụt rè lãng nhìn ra phía cửa lớp vương bụi nắng.
? À ra là vậy. Niên là người bạn vui tánh thời trung học. Hắn thân mật vỗ vỗ lên tay Nữ. Tôi sẽ nhờ vài người bạn trên tỉnh đoàn tìm giúp. Khi nào có tin, tôi tìm cô ở đâu để cho biết đây?
Nữ vui mừng với hi vọng mới về anh Niên, dí dỏm trả lời.
? Phố Hội chỉ ngang dọc vài đường như lòng bàn tay, ông cán bộ chỉ cần đi một vòng là tìm ra ngay. Nhất là những nơi treo nhiều đèn lồng.
Mùa hè lại đến. Những ngày sót lại của niên học, Nữ đến lớp lòng nao buồn về ngôi trường đầu tiên trong đời đi dạy. Nàng thương cho đám học trò nhỏ khi nghĩ tới khả năng của những giáo viên Nữ có dịp tiếp xúc và biết khá nhiều về họ. Tuyên lắng nghe, lắc đầu cười buồn.
? Tuyên chỉ mong làm hết khả năng bổn phận của mình để an lòng và được an thân. Có phải mình đã tham lam khi muốn cả hai? Giữ cho được đôi bàn tay sạch, thiệt là quá khó giữa mùa gặt ác này. Sống với thú biết làm sao đây?
Nữ khẻ đập lên vai bạn, nói đùa.
? Không sao! Thỉnh thoảng tay có vấy chút máu heo con thì không sao.
Mắt Tuyên nhìn buồn hơn.
? Tuyên vẫn băn khoăn mãi trong lòng từ hôm đó. Biết Nữ không vui lòng. Cả mình cũng vậy. Chẳng qua là mong được an thân với họ. Niên học tới không có Nữ ở đây, sinh hoạt chắc khó khăn hơn.
Cô gái nhìn theo Tuyên cúi đầu bước chậm qua sân gạch. Buổi chiều thả nghiêng bóng hàng cau gầy guộc lên mặt đất. Dáng Tuyên đứng dưới chiếc cổng chào rất buồn.
Bên bờ giếng bà Giáo Thông ngồi rửa khoai lang để xắt phơi khô. Bầy gà con sau một hồi xúm quẩn quanh bà tìm không ra cái ăn thất vọng líu ríu bỏ đi theo tiếng kêu tục tục rất kham của gà mẹ. Bà Giáo ngày thường vốn ít nói nay càng đăm chiêu hơn. Bà đưa cho Nữ củ khoai Chợ Ðược vàng ửng vừa gọt sạch.
? Cô cắn thử một miếng đi. Ngọt ngay à. Khoai này xắt lát, phơi vài nắng, nhai trong miệng ngọt tươm như mật. Con Thăng-Bình tui hồi đó, mấy buổi tối trời lạnh, con bé ngồi học bài đâu không thấy mà chỉ một hồi là rổ khoai khô đã lưng một nửa. Bà ngưng tay, nhìn về phía nhà trên, chép miệng thở dài. Sang năm lại thêm một con Hà Nam Ninh khăn gói vô nữa chắc tui giao luôn cái nhà cho họ, bỏ đi khuất cho đở gai con mắt.
Nữ thoa thoa lên lưng gầy người mẹ. Hai người đàn bà ngồi bên nhau yên lặng.
? Giờ này bên đó là buổi sáng phải không cô giáo?
? Dạ, chắc năm sáu giờ sáng.
? Tui chờ giấy báo về đi lãnh quà con Bình gởi. Trông sao tụi nó gởi kèm thiệt nhiều hình về coi cho đở nhớ. Thiệt khó mà hình dung cái xứ sở đó. Lái xe sáu bảy chục cây số mỗi sáng đi làm, chiều lái về. Còn xa hơn từ đây chạy tuốt ra Huế. Chắc hai vợ chồng nó phải lui cui dậy từ hồi hai ba giờ sáng mới cụ bị cho kịp mà đi làm. Chợ búa nghe nói cũng phải đi cả giờ mới tới. Hai ba tuần đi chợ một lần thì lấy gì mà ăn trong nhà…
Bà mẹ thương con cháu, giọt nước mắt lăn xuống buổi chiều rất chậm.
Những ngày đầu về lại nhà Nữ ra vào bâng khuâng nhớ ngôi trường nghèo, nhớ khoảng sân gạch đọng rêu mảnh mai bóng hàng cau, và mùi nhang khói quyện trong tiếng kinh tụng trầm đều mỗi đầu đêm. Nữ đứng tựa cửa bếp nhìn bầy gà con bà Giáo Thông tặng nàng giờ đây thiếu mẹ chạy lẩn quẩn chiêm chiếp quanh lu nước. Nàng xúc động nhớ lại hình ảnh bà Giáo te te xách giỏ gà đi trước, Nữ phụ Tuyên cắm cúi đẩy chiếc xe đạp mượn thồ cái rương lớn của nàng theo sau. Bóng hai người đứng trên bến đò Bình Triều xa dần theo từng tay vẫy.
Nữ trở về với cuộc sống quen, quanh cạnh người thân thuộc ở hợp tác xã làm đèn lồng và những lớp dạy tiếng Anh cho trẻ em trong phố. Chuyến đò dọc trở ra cửa biển vào những cuối ngày. Nữ ngồi yên lặng giữa đám người tất tả, lắng nghe tóc mình váng vất bay trong gió. Nàng nhắm mắt mường tượng đoàn tàu của anh Dõng, anh Tuân chẻ sóng lao mình trên dòng sông nước cuộn. Mường tượng bước chân cơ khổ mẹ cha bơ phờ bờ dốc cát vàng loang nắng. Xem hoài không chán hình ảnh gia đình chị Nhi hạnh phúc tươi vui trong những tấm hình màu rực rỡ. Nữ thuộc nằm lòng những tờ thư anh chị gởi hết nhớ thương về em gái. Chị nhắn sẽ tiếp tục gởi nhiều quà về để nhờ cậu dì xuống xây lăng mộ, trang trãi việc tìm kiếm anh Niên và giúp cô em gái côi cút khỏi phải lo chuyện áo cơm.
Người cán bộ bạn học của Niên đã vài lần ghé hợp tác xã với vài tin tức mơ hồ. Mới đây anh ta còn mở lời mời Nữ đi thăm chơi Ðà Nẳng. Nữ đã khéo lời thoái thác, nàng có cảm tưởng anh ta chỉ lấy cớ để có dịp gần gủi chuyện trò lợi dụng. Ý nghĩ khiến Nữ lo lắng nhưng việc kiếm tìm tông tích của anh đã hơn hai năm biệt tăm quan trọng hơn nhiều. Nữ vẫn chưa tiết lộ với người cán bộ quyết định không trở lại trường vào niên khóa tới của mình. Sự giao thiệp với người đàn ông này không hiểu sao càng khiến nàng băn khoăn và thương nhớ Tuân hơn. Không biết giờ này anh đang ở đâu. Phải chi anh Niên thành công trong chuyến vượt biên hay vẫn bình an ở nhà thì có lẽ giờ này Tuân và nàng đang bên nhau, cho dù hạnh phúc hay lận đận ở một nơi nào đó.
Một buổi chiều sau buổi làm ở hợp tác xã, Nữ đang đứng ở bến đò chờ ghe thì một thằng bé đến gần rụt rè trao cho nàng hộp giấy nhỏ. Của chú kia nhờ em đưa cho cô. Cậu ta chỉ vấp vúng được câu nói ngắn rồi vùng chạy biến. Trong hộp là vài cassette nhạc cũ và trang thư ngắn. Nữ nhìn tên người viết, vội vàng đọc thư, mắt ngời vui. Suốt chuyến đò dọc, nàng nâng niu cái hộp giấy trên tay như một bảo vật.
Cơm nước xong mà trời chỉ mới vừa sập tối. Người chi mà ác. Còn cả một đêm dài. Nữ chợt thẹn thùng rạo rực với ý nghĩ của mình lúc nhìn bầu trời mùa hè vào đêm thấp thoáng sao xa. Dưới bóng tối của giàn mướp sai lá, Nữ cởi bỏ quần áo nhẹ nhàng rưới từng gáo nước lên thân trần. Cảm giác mát lạnh, chậm mà rạt rào trôi xuống chan hòa rồi tan thấm vào nỗi sung sướng không ngờ. Tiếng nhạc vọng nhẹ từ chiếc máy cassette đặt cạnh liếp cửa bếp xao xuyến mơ hồ. Những bài hát Nữ chưa hề nghe qua, ray rứt bồi hồi tiếng tình nhân thầm thì vương vấn từng bước chân tìm kiếm quay về… Ta đi ngóng trông em, trong bóng đêm dài tan. Ngàn tơ vàng chìm lắng, mơ dáng ai về, trong ánh trăng vàng. Như gió đi tìm hướng, như chim nhớ mùa, khát khao tình xưa. Ta níu xin thời gian, đừng cho phai úa, kiếp duyên tình mộng mơ… Ta thiếp đi vì đêm tàn rồi. Bên khúc sông lạnh riêng mình ngồi. Ôm cánh hoa đọng ngát hương môi. Xa vắng cho lòng nhớ xa xôi…(Ðợi chờ - Phạm Ðình Chương). Tiếng hát ma mị trổi cao mà khắc khoải theo tiếng tây ban cầm bứt rứt chập chùng … Màn đêm mở huyệt sâu. Mộng đầu xin dài lâu. Một vì sao lạ rơi, nghe hồn tê tái trên dòng hương khói bay. Ái ân ơi đừng phụ lòng ta. Nhớ thương sâu xin gởi người xa. Khóc nhau trong cuộc đời. Giấc mơ xưa khăn phủ vành sô. Có yêu nhau ngọt ngào tìm nhau. Chết bên nhau thật là hồn nhiên!... (Dạ khúc cho tình nhân – Lê Uyên Phương).
Nữ thức ngủ chập chờn chờ đợi. Rồi đêm cũng qua dần theo nửa khuya về sáng. Cô gái đi về phía rặng phi lao trên đỉnh dốc cát. Người đàn ông đã chờ ở đó từ lâu. Ngồi bên nhau trong bóng tối hoang vắng vây quanh, họ thầm thì kể chuyện vui buồn, thành công, thất bại đến với đời mình suốt một năm xa cách.
Ðêm chở che và nỗi nhớ ngất trời nên ngôn từ rớt lặng không hay. Còn lại những nụ hôn dài đến tận cùng hơi thở và vòng tay trườn quấn vào nhau cho nhục cảm lên khơi. Cô gái nằm rướn người trên cát, thân sóng dập dồn. Những vì sao nhấp nhô trên trần vai rắn chắc của Tuân phủ lên khuôn mặt nàng rực hồng cơn hạnh phúc trào dâng. Anh thì thầm những lời làm mắt cô gái ríu lại. Tinh sương ngày chưa kịp lên đã vội buông màn đêm nguyệt tận. Ðêm chật ních không gian, choàng kín đôi thân trai gái ghì xiết nhau trong chiếc kén đam mê chẳng một thoát âm. Ðêm mơn man vạt cỏ bồng e ấp nguyên xuân, bờ thân xác lồng lộng bãi triều dâng đầm đìa cơn xúc động. Bao nhớ nhung trằn trọc trong mường tượng bơ vơ của một thời thiếu nữ yêu người đang quẩy níu sâu ngập vào nhau, khít rịt, tràn đầy. Môi căng âm thanh thời nguyên thủy. Thì thào tiếng phi lao…
Người đàn bà trở mình trên hạnh ngộ chơi vơi. Sương tan. Ngày lên. Bóng người đàn ông chèo đò trên đầm sông xa vời vợi. Ðồi cát lan dần theo hoang liêu. Có thầm thì tiếng gọi từ một nơi rất xa như tiếng gió mùa thổi lộng nỗi hoài mong. Nghe như tiếng thời gian đi mất, chìm xa...
(còn tiếp)
Là con người, nếu bạn nói bạn chưa sai bao giờ tôi phục bạn. Thật, không phải tôi viện cớ làm con người để mà sai nhưng có ai luôn luôn đúng đâu bạn nghĩ coi.
Trong đời, có nhiều lẽ để điên và dễ rơi vào tình trạng sai trái.
Bạn là người không tới nổi nào chứ gì, mà hễ đụng chuyện, người ta cứ nói bạn xấu, xấu ơi là xấu, dù chuyện chẳng ra cái quái gì. Bạn chẳng cần thanh minh, rồi sao, tiếng xấu cứ lan dần. Kệ luôn, có ngày nào đó, có xui xáy ra chuyện gì bạn không chủ đích cho dù bạn không cần người ta hiểu bạn nhưng bạn phải hiểu bạn, bạn không hiểu bạn là bạn tiêu. Vậy nên sự thật trùng hợp người ta cũng dễ dàng ráp cái người ta nghĩ vào hoàn cảnh bạn vô tình rơi vào.
Ai nói trong đời mình không sai thì cũng sạo luôn. Hôm qua tôi còn cố tình sai, nói cho bạn biết vậy đó. Hôm qua con trai tôi phải nộp bài viết cho trường hôm nay. Tôi nói nó năm lần bảy lượt, mỗi một lượt nó viết một chữ rồi lại chơi tiếp. Khi nó thấy tôi sắp đi nằm vì mệt quá rồi, nó sợ bỏ nó mà, nó ngồi xuống viết đàng hoàng. Viết xong nó đưa tôi xem lại vì bài tập viết này là để cha mẹ làm chung với con cái, còn lỗi nào cô trả về sửa chừng nào hết lỗi thì thôi. Tôi đọc một lèo, phát hiện ra nó thiếu mất hai câu. Tôi buồn ngủ quá nói đại " thôi kệ đi con, cô không có sách con viết chắc không biết con thiếu " hhihihi. Thằng bé nói liền " má cô không dạy làm dối kiểu đó ". Thế là tôi đánh dấu thiếu và nói nó viết hai câu xót vào hàng lề chữa cháy đại cho rồi. Trời ơi trời, chỉ vì mệt mà tôi xúi bẩy con tôi đi lừa cô giáo ... Thật là bần cùng sinh đạo tặc, tôi tỉnh người, nghĩ nếu độn thổ được tôi cũng sẽ làm mươi mười lăm phút, hổ thẹn với cha ông. Ai đời mẹ dạy con nói láo.
Nói cho bạn mừng, con hơn mẹ là nhà có phúc, may mà thằng bé nhà tôi không chịu. Nó mà chịu chắc ngay hôm nay, tôi chẳng dám dạy nó điều gì ngay thẳng nữa vì đã lỡ bảo nó dối trá mà ....
Trời, tôi hối lỗi quá mà biết làm sao. Ðời ai chả sai, sai ngay với con.
Cái này gọi là ... Thôi tuỳ bạn đi nhé
Quả thật chúng ta lắm chuyện theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng .
Khác với người Mỹ những nơi hi họp hay làm việc của họ thật yên lặng . Họ chăm chú làm việc hay lắng nghe người khác nói , không muốn nghe họ cũng giữ yên lặng để người khác nghe . Nếu vào thư viện hay vào phòng mạch của các Bác sĩ Mỹ chúng ta thấy họ giữ yên lặng gần như tuyệt đối . Cần nói với nhau điều gì , người ta nói rất nhỏ đủ nghe để không làm phiền người khác . Còn người Việt chúng ta chỗ nào tụ tập đ năm , bảy người trở lên là ồn ào rồi .
Ðiều đáng ngạc nhiên là đến sở làm , đến những nơi người Mỹ làm việc phần lớn chúng ta biết giữ im lặng nhưng ở những cơ sở hay nơi làm việc của người Việt thì chúng ta lại theo thói quen cũ cười cười , nói nói rất huyên náo .
Tết Nguyên Ðán năm 2006 cng đồng người Việt ở chỗ tôi tổ chức Hi Chợ được ông Thị Trưỏng thành phố tới thăm . Ông đọc diễn văn chào mừng nhưng trên khán đài ông nói mt thì ở dưới đồng bào nói mười , rất ồn ào chẳng ai thèm nghe , thèm biết ông ấy nói gì . Chúng ta quá ư vô ý và không mt chút lịch sự với khách . Ðến phần văn nghệ , nữ danh ca Mai Lệ Huyền có giọng hát mạnh và truyền cảm như vậy mà cũng không át được số khách dự đang huyên náo ở phía dưới .
Cái lắm chuyện thứ hai mới thực là lắm chuyện . Nó luôn luôn gây phiền toái cho người khác , đó là đi soi mói chuyện của người rồi đem loan truyền khắp nơi . Ở bên nhà công việc này dành cho những người rảnh rỗi chuyên đi " ngồi lê đôi mách " . Ra ngoại quốc dù làm ăn vất vả người ta vẫn không quên được cái tính ấy : thích nói và thích nghe chuyện xấu của người khác . Nhà này có đứa con hư hỏng sì ke ma túy , nhà kia vợ chồng xích mích . . . chỉ mt thời gian ngắn mọi người trong sở đều biết , rồi mọi người trong thành phố đều biết .
Ai không có ưu điểm , khuyết điểm ; nhà nào không có chuyện tốt chuyện xấu . Nếu chúng ta đem chuyện tốt đẹp , may mắn của người khác nói để nghe , để mừng cho nhau , để tìm cách học hỏi , bắt chước không nói làm gì nhưng lại lôi những điều bất hạnh , những điều xấu của người khác rồi thêm bớt loan truyền để dè bửu , đàm tiếu . Hình như chúng ta hẹp hòi , kém thông cảm nên thay vì chia xẻ, xót thương chúng ta lại vô tình nghiệt ngã đem ra phơi bày làm người ta thêm đau buồn , tủi hổ .
Ông cha chúng ta nói "đầu cầu nào không có con chó chết " , ngụ ý chẳng ai tốt đẹp hoàn toàn :
Chân mình dính đất bèm bèm ,
Lại đi đốt đuốc tìm xem chân người .
Ca dao
Ngày nay đời sống khác đi nhưng không có nhà nào không có thùng rác mùi rất khó chịu phải đem đổ đi mỗi ngày !
Vì tính lắm chuyện của người mình , mt số người Việt sợ ở gần hay giao tiếp với người Việt . Những người này mt phần có lý nhưng mt phần mắc cái tính thông thường sẵn có của chúng ta , đó là tính tự cao tự đại coi mình thuc thành phần ưu tú , cao quý nên xa lánh nhóm người mà họ cho là ô hợp , thấp kém . Thế nhưng đôi khi giao tiếp với người quen họ lại đem nhà , đem xe , đem con cái , bằng cấp . . . ra khoe và không quên chê bai , đàm tiếu người khác hết lời . Tưởng sao , như vậy mèo vẫn hoàn mèo .
Cái " lắm chuyện "thứ ba mới thực đáng nói . Nó làm cho chúng ta tủi hổ khi cùng nhau sống ở xứ người và làm cho các sắc dân khác khinh bỉ , đánh giá thấp tất cả người Việt chúng ta . Hầu hết chúng ta đi lánh nạn với 2 bàn tay trắng : của cải , tiến bạc , học hành , kiến thức , địa vị . . . đều đã vứt bỏ khi đến xứ người . Người ít học cũng như người có học , dân cũng như quan , lính cũng như xếp của lính hầu hết đều kiếm những công việc lao đng trong các nhà máy để làm lấy tiền sinh sống và nuôi gia đình . Nhưng ở nơi nào có đông công nhân người Việt là nơi ấy có những việc đáng buồn , đáng xấu hổ xẩy ra ( chúng tôi không vơ đũa cả nắm vì có rất nhiều người có tư cách , có tinh thần đoàn kết , thương yêu , giúp đỡ lẫn nhau ) . Chúng tôi chỉ đề cập đến mt số nhỏ tất cả đ trên mười phần trăm . Cái thành phần đáng buồn này ' xuất thân ' thuc đủ tầng lớp : không có học , có học ; lính , quan ; dân , quan . . . vẫn giữ nguyên tác phong cũ quen có ở bên nhà .
Nếu làm việc cho chủ Việt , những người này tìm mọi cách luồn lọt , xu nịnh và khi đã được chủ tin cậy thì tỏ ra hách dịch , phách lối . Ai chống đối hoặc không ưa ai họ tìm cách đặt diều , bịa chuyện để làm hại . Nếu làm cho chủ Mỹ họ tìm cách xum xoe biếu xén để mong sớm được vô permanent ( vào ngạch , vào biên chế ) hay được lên lương . Cách thức này hình như ít có hiệu qủa đối với cấp chi huy người Mỹ nên nhiều người tỏ ra cay cú khi không được thoả mãn . Nên mt cách thức khác những người này hay dùng là đi tâu , đi báo , bịa chuyện hoặc nhận làm ăng ten chỉ điểm . Nhưng qua ý kiến chung thì chúng ta , nhất là các bà các cô , không nên sợ loại người này vì người Mỹ , và người Âu châu nói chung người ta không nhẹ dạ , cả tin như các ông chủ người Việt . Họ phải thu thập có đủ bằng chứng khách quan trước khi có quyết định .
Cái nạn gây gổ chửi bới , kéo bè kéo cánh trong sở làm cũng rất thường xẩy ra , nhất là cái nạn xô đẩy ,giành giựt công việc của nhau ( trong các ngàng làm màn cửa , may khoán , bóng đèn . . . ) làm người ngoại quốc chê cười .
Như chúng tôi đã nói ở trên , loại người này không nhiều nhưng lại làm người ngoại quốc chú ý và làm mang tiếng người Việt chúng ta . Chúng tôi thử estimate ( ước lượng ) những con số sau đây :
- Hay nghe và đem chuyện của người khác ra nói (ngồi lê đôi mách ) :
8% ( dân số )
- Hay cãi cọ : 4%
- Xu nịnh , luồn cúi : 2%
-Kéo bè kéo cánh : 3%
-Ðâm bị thóc chọc bị gạo : 1%
Không biết đến bao giờ những người bà con của chúng ta mới trút bỏ được những cái cố tật đáng buồn này .
(tặng các bạn trường trung học Phan Châu Trinh - Ðà Nẵng 1962 - 1968, và để nhớ về một khu phố, bãi biển Thanh Bình, nơi tôi đã lớn)
Cặp sách trong tay, dưới bóng cây rậm mát của dãy kiền kiền, dáng vóc em lúc ẩn lúc hiện trong đám đông học trò của buổi học cuối cùng. Hè đã đến, năm học đã hết, chúng mình phải chia tay !
Giòng sông Hàn sáng mai sẽ không đưa thuyền đem em sang bên này thành phố. Anh muốn gặp bác lái đò để đa tạ hạnh phúc anh có được mỗi ngày em hiện diện ở trường. Hàng phượng đỏ trường mình giờ đây đứng im lìm dưới nắng trưa, chỉ mong chờ những hạt mưa cứu độ.
Anh sẽ kết chiếc lồng đèn ghi tên em, đặt lên một đài sen đang nở, mỗi tối anh sẽ thả trên sông. Như một tín đồ ngoan đạo, anh sẽ thành tâm cầu nguyện nhờ sóng nước đẩy đưa, đem đèn qua bên kia sông trong đêm tối. Biết đâu em cũng đang dạo chơi bên bờ sông trong đêm vắng ?
Anh không ưa mùa hè chia cách. Anh không thích tiếng hát của loài ve đang reo ca trên rặng liễu của bãi biển Thanh Bình ! Chúng như đang chế nhạo những buổi dạo chơi của chúng mình trên cát mịn, những lâu đài mộng tưởng anh xây cho em. Con đường Thanh Hải đã bao lần ghi vết chân em dưới bóng những cây hoa sứ. Con đường đã bao ngày ôm ấp em, đã cài hoa sứ trên tóc em, đã ướp hương thơm trong từng tơ sợi để anh úp mặt che dấu giọt nước mắt hạnh phúc đầu tiên.
Thành phố mình ngưỡng mặt với Thái Bình Dương, có giòng sông Hàn duyên dáng chở thương nhớ đi về mỗi ngày. Và biển sóng vỗ rì rào đã ru em ngủ dưới những hàng phi lao. Những hàng cây phải chống chọi với gió bão như anh và em phải chống chọi với bão tố và cát bụi của cuộc đời, với chúng bạn, với bài vở nhà trường. Vì tình yêu tuổi học trò có bao giờ bằng phẳng như mặt nước hồ thu, phải không em ?
Tình của ta như mây bay cuồn cuộn, thay hình đổi dạng như một phản ứng hóa học. Sau những giận hờn là lúc tình ta bằng phẳng và gần gũi như con đường thẳng nối hai điểm chúng mình. Ðôi lúc tình ta thăng hoa quá độ như muốn rời khỏi địa cầu để hòa nhập vào bí hiểm của vũ trụ. Hoặc đôi khi rớt xuống bảy từng vực thẳm chỉ toàn bóng đen, nơi có con quái vật tứ thân bát thủ đói khát chỉ chờ nuốt sống chúng mình. Ðấy, tình chúng mình đầy vơi như sóng triều nhấp nhô lên xuống, có khác gì một phương trình lượng giác học phải không em ?
Anh nhớ mãi hình bóng em mượt mà, mảnh mai trong bộ áo dài lụa trắng. Bóng em in đậm trên bảng đen khi thầy giáo triết học gọi em lên bục giảng. Em phải đọc cho cả lớp nghe bài luận triết của em được điểm cao nhất lớp về « thế nào là sự dung hòa giữa lý trí và tình cảm … ». Không nhìn chúng bạn, không đọc bài luận văn của mình, em quay toàn thân ra cửa sổ nhìn mây hồng đang vởn vơ với nắng ấm, em bắt đầu : « Ngày xửa ngày xưa, nhờ tiên bà báo mộng, có một chàng hoàng tử rời bỏ cung thành tráng lệ đi vào rừng sâu, tìm một nàng sơn nữ diễm kiều đang ngủ say… » .
Em hiểu được vì sao anh trông chờ mùa thu trở lại ? Mùa thu của lá vàng, của gió se se lạnh. Em hiểu được vì sao anh mong cho ngày hè chóng qua ! Em hiểu được vì sao anh trông chờ mùa thu mau trở lại ?
Ðoản văn:
Ngày mong đợi cũng đã đến. Như con ngựa già kéo chiếc xe đời lên dốc. Trên xe chất đầy hành trang “hỉ, nộ, ái, ố” mà cục buồn, thương, giận hờn to tổ bố đã trì kéo chiếc xe đời cũ kỹ, tuổi thọ đã cao, chưa đến đích đã quỵ ngã giữa đường đời đầy chông gai, vạn dậm…
Một kiếp người có là bao, nếu đếm thời gian bằng những phiến lá xanh tươi đầy niềm vui, thương yêu, trìu mến; đằng này những chiếc lá úa mùa thu buồn bã, khô héo càng ngày càng đổ dồn lấp cả những hạnh phúc nhỏ nhen của cuộc đời …nên thời gian kéo dài như vô tận.
Qua bao quanh co, gềnh thác, suối sâu, vực thẳm trên đường đời đầy chông gai, sỏi đá cũng chồn chân mõi gối rồi. Thôi. Xin dừng lại đây. Không phải để ngắm trời mây, non nước… mà để ôn lại nỗi đau, ê chề càng ngày càng lớn dần như chiếc bong bóng được dòng đời bom hơi sắp nổ tung, tàn lụi.
Ở cái móc thời gian gần kề “thất thập cổ lai hi”, chiếc xe cũng long óc, gẫy càng, xẹp bánh…đâu còn muốn tranh đua gì nữa, đâu còn sức lực gì mà rướn tới …
Nhìn lại đoạn đường đi qua…đâu làm được những gì ích lợi cho bản thân, gia đình, tha nhân và đất nước. Những kết quả sau những tháng năm dài nổ lực kéo chiếc xe đời chỉ là hạt cát trên biển buồn sa mạc.
Những cái bắt tay, những vòng ôm thân thiết, đi kèm theo lời nói “goodby, good luck” của những người đồng nhiệm, đồng sở, khác màu da, không cùng quê hương chỉ thoáng qua như làn gió mát vuốt ve trong buổi trưa hè nắng gắt.
Không như con trâu già bao năm kéo cày trên ruộng đồng thay thế sức người, trả công nuôi dưỡng cho nhà nông và một ngày nào đó còn là một món thực phẩm ngon trong bữa tiệc tùng cho gia chủ.
Tôi, nay như chiếc xe thổ mộ cũ kỹ, hết xài, vứt bên hông cạnh bên xó nhà, không biết ai thấy còn tiện ích lấy để trồng rau, trồng hành, tạo hương vị cho đời trong những bữa cơm nghèo đạm bạc hay không ?
Xin cám ơn đời, cám ơn người đã cho tôi cuộc sống, dù cuộc sống không được an vui, như ý trên cõi đời này. Xin chào cuộc đời, xin chào mọi người. Nay tôi là chiếc lá cô đơn rụng bên đường đời, chờ ngày rã mục ……..
Atlanta ,GA, June 12, 2009
*Giới thiệu chùm thơ trích trong tập thơ GỎI NGƯỜI CHƯA MỘT LẦN DIỆN KIẾN của Hồ Chí Bửu – NXB/VN – Phát hành tháng 6/2009.
Nhầm Nữa …
Em dụ khị bảo ta là sư tử
Còn em chỉ là một chú dê non
Ôi sư tử đã đến giờ tự tử
Mầy sắp chết rồi trong tay chú dê con
Tới Bây Giờ Mới Nói…
bà xả bảo ta là một trong những ông già
chưa chịu chết
sống quậy linh tinh và ca tụng đàn bà
trời ạ, làm sao cưỡng lại trái tim ham muốn
vẽ mỹ miều rực lửa của loài hoa
lũ con bảo ta là một trong những ông già
không chịu chết
nhậu banh ta lông và làm việc chẳng ra tiền
ta điểm mặt từng thằng : tụi mầy nữa rồi
cũng giống hệt
chẳng có tiền nhưng ta muốn làm tiên
bạn bè bảo ta là một trong những ông già
chưa chịu chết
sống giang hồ và phiêu bạt như mây
ta thế đó - với tình thì ngờ nghệch
còn với đời thì tỉnh cũng như say
mấy em nhỏ bảo ta là ông già chưa chịu chết
mạnh vô cùng – hơn những gã đang say
ta thế đó - với nàng thì ngờ nghệch
mà với tiền thì chơi đến trắng tay
sá gì đâu một cuộc đời ô trượt
mai mốt rồi cũng về với cỏ cây
ta đâu phải thánh hiền mà sống đời mực thước
giống như thơ ta bay bổng theo mây
ta đã sống trọn nửa đời trong sạch
ta nuôi ta bằng lao động chính mình
vốn chữ nghĩa ta nhiều như sông rạch
bán từ từ - giữ lại nỗi nhục, vinh…
Ngạo Mạn
Em đọc thơ - bảo thơ ta ngạo mạn
ừ, một chút thôi - chỉ một chút thôi
ta nghiến răng thơ tuôn ra lai láng
nhìn xa đi – thơ ướt một góc đời
là thế đó – thơ ta luôn có ớt
một chút tiêu pha trộn một chút gừng
ớt thì đẹp tiêu thơm gừng nồng ấm
nhưng ăn nhiều coi chừng nhảy cà tưng
em lại bảo thơ ta có nhiều người dị ứng
cũng đúng thôi – thơ hảo hán giang hồ
hào sảng – ngông nghênh - thẳng thừng – tưng tửng
đọc tối ngày không thấy chữ nam mô
ta xuống núi chẻ chữ thiền đứt nghiến
rẽ mây đen bước nhẹ xuống trần
không thấy gì chỉ thấy toàn lũ kiến
đang tranh giành hai hạt lợi danh
quá chán nản ta đi luồn vô núi
định lên non cao sống với thú cầm
bỗng gặp một nàng áo vàng hoa cúc
thôi trở về làm thơ tiếp, tự ngâm
Còn Mình Em Thôi !
1.
Ðâu phải bây giờ anh mới yêu em
Mà đã khoái từ khi mới gặp
Vừa chạm tay đã nghe mình đỏ mặt
“Run như run thần tử thấy long nhan
Run như run hơi thở chạm tơ vàng”*
Như Hàn Mạc Tử thấy Mộng Cầm. Bá chấy !
Em bảo thương vì thấy anh khờ dại
Không biết ma lanh đấu đá với đời
Thương anh vì nghèo rớt mồng tơi
Mà xả láng chơi cho hết bóp
Gã nhà quê giả đò chơi sộp
Xỉn xỉn rồi chẳng biết sợ ai
Có ba thành công lực vậy mà dai
Trong tình yêu anh nhiều phen vỡ nợ
Cũng phàm phu tục tử như ai
Cũng ăn dơ nói phét dài dài
Cũng trần tục như chúng sinh dưới thế
Kể tội ra anh nhiều vô số kễ
Mà em thì- hề- xá tội vong nhân
Tự nguyện cho không những lúc anh cần
Cứ ban phước như thiên thần tại thế
Tình cho anh nhiều như sông bể
Em ơi em – anh biết sợ em rồi
Yêu làm gì một cái gã dỡ hơi
Dốt đặc cán mai mà lên đời thi sĩ..
2.
Nói sỡ thích thì tụi mình nghịch lý
Em khoái Betthoven còn anh kết Viễn Châu
Em mê Thái Thanh còn anh khoái Lê Vũ Cầu
Vậy mà hai đứa thương nhau mới lạ ?
Em uống cốc tai còn anh ghiền trà đá
Em đọc Hemingway còn anh đọc Kim Dung
Anh tuổi Hợi em tuổi Tỵ tương xung
Vậy mà hai đứa chung mùng mới lạ ?
Có lắm lúc anh tưởng em là má
Cạo gió xức dầu mỗi lúc anh say
Có khi anh tưởng em là chị hai
Quyết liệt bênh anh khi nghe người ta nói xấu
Và cuối cùng em là người yêu dấu
Cho anh hôn ở bất cứ chỗ nào…
*Thơ Hàn Mạc Tử
CHƠI TIẾP…
ta bị tiểu đường không uống được bia
bác sĩ bảo chỉ chơi rượu đế
trời đất - chuyện nầy nghe qua quá dễ
nước mắt quê hương - tới bến quên về
mai mốt rồi đem xác về quê
chớ đừng đem ra biển làm chi cho lạnh !
ta đã vốn cả đời hiu quạnh
hơn lục thập rồi chết cũng thọ như ai ?
nhưng chừng nào tới chết sẽ hay
giờ còn sống cứ chơi cho lết bánh
ta phải sống để nhìn đời đỏng đảnh
nhàn cư vi bất thiện đây rồi !
làm chảnh nên mấy chuyện dỡ hơi
cũng thưa tới thưa luị.thấy chán
muốn chơi trội - muốn cho người ngán
xin lỗi em – em sẽ cho qua !
thấy chuyện người - rồi nhớ chuyện ta
móc ruột ra chơi – nó ăn rồi chê thúi
nó nói chí cốt nhưng chộp tiền bỏ túi
nhậu bên nầy nói xấu bên kia
ta bị tiểu đường không uống được bia
thì rượu đế chơi cho tới bến
ngoài tiểu đường – ta còn bệnh..sến
ai khen ta là híp mắt ra cười
chuyện giang hồ muốn ói tới mật tươi
chơi bạo cạo đầu đi tu cho rảnh
nhưng lên chùa sư hỏi về đạo hạnh
biết khỉ gì về sắc sắc không không
xổ ra văn chương một mớ lòng tong
sư chán nản đuổi về - chơi tiếp !
ta tuyên chiến - mỗi ngày hai hiệp
sáng uống bia - chiều rượu đế lai rai
có xả hơi ta vào toillet cho oai
chớ tiểu ngoài đường làm chi cho người ta
nói mình –
có bệnh..
hắn/em/và ta
con gà trống, thiến
dáng đẹp, mập
ăn nhiều và ngủ
rồi gáy khơi khơi
gáy như chơi
gáy không thôi
con công lông xù
hót véo von
hót nỉ non
và múa/mi nhon
con chiến mã
sa trường
vó ngựa
lên non/qua suối
vết hằn/ngựa hoang.
mộng mị/và thật
nắng, vàng.
nữ trang, vàng.
áo em, vàng
hoa cúc, vàng.
cuộc đời ta, tím.
rượt đuổi
vòng vòng
chạm tay niềm vui
vuốt ve nỗi buồn
quạnh hiu
tách khỏi đám đông
lặng lẽ
hoà nhập hư không
thập thò sinh tử
ngộ
điều còn lại
là tình yêu
tình người và
tình dục
chí bủ
bao nhiêu mà múa
đuổi nó vô
kéo màn/kéo màn
vỗ tay.
vỗ tay
chúng nó
đánh đấm với nhau
văng tục
thằng nói mình văn chương cái thế
đứa nói mình học rộng tài hoa
thế giới có bốn bồ sỉ nhục
năm châu chia nhau hai bồ
còn chúng nó
mỗi đứa một bồ
đám lòng thòng đi theo
thúi bề nào che bề nấy
nhóm đại gia rững mỡ
“xê ra cho anh treo giải thưởng”
suy đi tính lại
tiếp thị thương hiệu của mình
không gì bằng
treo giải thưởng văn chương
thanh mà tục
tục mà thanh
hỡi ơi,
ta chết đây
cho chúng mầy vừa thọt lét nhau
vừa làm cách mạng văn chương.
Tự Khúc
1.
gã đàn ông
ngồi một mình
trên ghế đá công viên
chờ người đàn bà
không bao giờ đến
ta rong chơi ta bà
hữu thiên hữu địa
có thuỷ có chung
lầm lủi - dấn thân
2.
đã uống qua tuần rượu
ta làm xong bài thơ
văn chương giờ chỉ đủ
vĩa hè tơ-lơ-m ơ
em đừng cười chúm chím
đừng khinh khỉnh ánh nhìn
thơ/ phương trình vô nghiệm
ngữi không nổi/làm thinh
Lời Cha Dặn
người đàn bà giúp con lần thứ nhất
họ là người đàn bà tốt
người đàn bà giúp con lần thứ hai
thì con hãy coi chừng cái ví của mình
bởi người đàn bà giống như máy tính
lúc nào cũng có nhiều vi rút, con ơi.
Hãy Cố Quên Nhau.
em mặc cả tình yêu rồi ra giá
đem lên cân và thừa bớt thiếu bù
khi biết rằng ta chẳng có đồng xu
em ngạo nghễ tăng mình lên hết giá
ta phớt tĩnh không mua và không trả
hàng trưng bày trong hội chợ tình yêu
em chạy theo và tiếp thị hơi nhiều
khi biết ta sạn tuổi đời nửa gánh
em mới lớn nên nhìn đời đỏng đảnh
tự lên cao và tự hạ bất ngờ
khi biết rằng ta một gã làm thơ
giàu tri thức nhưng rất nghèo hình thức
ta tìm kiếm trên trục đường vô cực
ánh trăng gầy huyền hoặc tuổi mơ phai
bắt gặp ở em một mái tóc dài
là đã cuốn hồn ta về vô thức
em bé nhỏ nhìn đời chưa chuẩn mực
tưởng mình sao đang loé sáng trên trời
đâu biết rằng sao vẫn có thể rơi
em chưa hiểu nỗi đau tên chiến bại
ta đã một thời làm gã si tình khờ dại
lao vào yêu và nhắm mắt bất cần
cứ xem đời như một áng phù vân
cứ xả láng cho không cần tính toán
ta đâu biết tình yêu là vấn nạn
nên ngậm ngùi sau mỗi chuyến đi xa
tàu tình yêu đâu phải chỉ một ga
khi tỉnh ngộ thì tuổi đời chồng chất
em yêu dấu – ta chưa lần nói thật
chỉ lần nầy – xin hãy cố quên nhau…
THAY LỜI BẠT
* Trong tuyển tập NGƯỜI ÐỒNG HÀNH QUANH TÔI của Ngô Nguyên Nghiễm ( sách dầy 1500 trang, chưa xuất bản) quyển 1 gồm 50 nhà thơ, trong đó có nói về Hồ Chí Bửu- Xin trích lại cuộc trò chuyện thú vị giữa Hồ Chí Bửu và Ngô Nguyên Nghiễm :
1/ Ðặc thù của vài tập thơ HồChíBửu in gần đây, có khuynh hướng rong chơi trên chữ nghĩa, trên thơ. Xin cho biết quan điểm sáng tác.
-Thơ tôi có được từ những trải nghiệm đau đớn và sung sướng của bản thân.
Năm 2003-2005, trong những năm nầy, mỗi năm tôi ở chùa một tháng. Từ đó tôi ngộ ra rằng thơ là không, người là không, không cũng là không. Do đó thơ phun trào giống như con người của tôi vậy.
2/HồChíBửu là 1 trong những nhà thơ tiêu biểu đang sinh sống tại Tây Ninh, nằm trong nhóm chủ trương tạp chí Ðộng Ðất trước 1975. Anh có thể giới thiệu về tạp chí nầy với khuynh hướng, chủ trương và các bằng hữu đóng vai gánh vác. Thành công lẫn thất bại.
-Trước 1975, trong thời kỳ chiến tranh, tưởng chừng mọi giá trị điều sụp đổ huống hồ gì văn nghệ. Ðộng Ðất được hình thành, làm diễn đàn bày tỏ lập trường, thái độ trước văn nghệ đàn anh thủ đô. Ði về phía chỗ ngồi của những người viết trẻ dấn thân ở tỉnh lẻ. Những tinh hoa văn học đang giẫy chết trong trứng nước. Phổ biến sâu rộng trong giới sinh viên, học sinh. Nhưng ngoài xã hội thì rất hờ hững đón nhận. Ðơn giản, chiến tranh mà. Cộng tác với ÐÐ lúc đó có nhà thơ Từ Trẩm Lệ, nhà thơ Trường Anh, nhà văn Lữ Hoài Trọng Ký và các tay bút trẻ như Việt Chung Tử, Trần Mộng Hoàng, Trần Minh Nguyệt, Vũ Anh Sương, Trần Duyên Tưởng, Ðiệp Thuyên Ly, Ðơn Phương v.v.. Chủ Trương : Nguyễn Mạnh Bảo, Chủ Biên : Hồ Chí Bửu, Thư Ký Toà Soạn : Lê Trường Hận.
3/Ngoài thơ, anh có nghiên cứu thêm về văn học viết khác, như văn biên khảo, sưu khảo ? Nghe nói, anh đang thai nghén 1 nghiên cứu về văn học Tây Ninh ?
-Hơn 10 năm nay, tôi có nghiên cứu sâu về Kinh Dịch và đang tiếp tục. Về thai nghén…thì đúng là tôi chuẩn bị xuất bản tập thơ GỞI NGƯỜI CHƯA MỘT LẦN DIỆN KIẾN. Tôi dự kiến xuất bản 20 tập thơ nữa rồi mới ‘day’ mà (cười) . Còn nghiên cứu văn học Tây Ninh, chuyện nầy lớn quá, tôi dị ứng với mấy từ nầy. Nói thêm cùng anh một tí, với tôi “Tây Ninh là nơi đi để nhớ chớ không phải ở để thương, đi đâu cũng đụng phải vách tường..” vậy thôi…Tôi thuộc loại ‘sư tử độc hành’ mà !..
4/Phong trào Tân hình thức rộ nở ở các lãnh vực thi ca, hội hoạ, âm nhạc.., mà người ta nói rằng, đó là sự xâm thực tự nhiên. Với cái mới nầy, anh có chính kiến ra sao ?
-Cái gì cũng vậy, ‘hữu xạ tự nhiên hương’ nó tốt đẹp, hấp dẫn thì sống lâu, như lúa nông nghiệp A3 thì tàn lụi mau. Anh thấy đó, thiếu gì loại nhạc A3, văn A3, thơ A3. Ðúng là 3 tháng thì người ta quên ngay. Thời gian gần đây tôi có đọc một số ‘thông điệp’ của vài nhà thơ, hô hào cổ suý cho phong trào tânhìnhthức, hậuhiệnđại . Trên vài website người ta tranh tụng chuyện nầy ì xèo mà tôi lại tối kỵ phê bình chủ trương lẫn cá nhân. Nói theo Phạm Công Thiện : “ Trong thơ, anh cảm được thì cảm, không được thì đừng phê bình”.
5/Túi thơ đeo đẳng bên vaiHồChíBửu suốt đoạn đường dài cuộc đời,như vậy anh có xem thơ như là ‘đạo’ hay chỉ là giây phút bùng vỡ của tâm thức ?
-Tôi làm thơ từ năm 13 tuổi, nói nhỏ anh nghe : tôi mê thơ cũng như mê gái, không làm thơ thì tôi biết làm gì ?!
6/Giai đoạn sắp tới, ngoài những lãng bạt, bay nhảy phiêu bồng trên ngôn ngữ, ở những tập thơ mới nhất, xin hỏi HồChíBửu có “đột phá” gì mới hơn ở tác phẩm sau, như tự thú “ thôi ngôn ngữ đã đến hồi tháo khoán, ta trở về ru lại giấc chiêm bao”? Nếu có, xin hé mở quan niệm mới. Cảm ơn HCB.
-Chắc chắn rồi, sẽ là một ‘phún xuất thạch’ tuy nhiên độ nóng bao nhiêu, dòng chảy đến đâu thì làm sao mà biết được. Tôi không có quan niệm mới nào cả. Có điều “ nói với lửa thì phải trả lời bằng nhiệt độ”. Cảm ơn những câu hỏi dễ thương của anh./hcb.
" Năm nay đào lại nở
Không thấy ông đồ xưa.
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ ! "
Nhẩm lại bài thơ của thi sĩ Vũ Ðình Liên, tôi thoạt hình dung thân phận mình lồng qua hình ảnh của ông đồ ngày xưa ấy, thời vàng son của chữ Nho, chữ Nôm hình vuông khuôn vàng thước ngọc, chữ thảo rồng bay phượng múa, thời ‘vinh qui bái tổ ‘ ‘áo gấm về làng’ ‘ngựa chàng đi trước võng nàng theo sau’ của các sĩ tử tên ghi trên bảng vàng trong các kỳ thi Hương thi Hội. Cũng như các cụ, tôi cũng có một quá khứ huy hoàng nổi tiếng. Cho đến bây giờ, như vẫn còn phảng phất dư hương màu sơn son thếp vàng của những câu đối chúc tụng trên thân thể tôi, da thịt tôi cũng được ‘xâm’, khắc khảm chạm trổ những bức tranh hoa bướm rồng phượng tinh vi, và ngay cả những y phục tôi cũng được trang trí mỹ thuật tô điểm bằng thư pháp hay hoa lá cành thêu tinh xảo. Chúng tôi đều thuộc thành phần cổ vừa tương phản vừa bổ túc nhau. Thầy đồ là nhà đào tạo, phân phát ban chia tri thức cho thế hệ tương lai, ngược lại tôi chỉ là sản phẩm nắn nót do bao tay nghề đóng góp, kẻ thụ hưởng tốt số, chứng nhân của văn hóa nghệ thuật kinh tế một thời hưng thịnh. Xin thưa ngay, tôi tên tộc là Nhà Cổ, nôm na gọi là Nhà Xưa, tuổi gần trên thế kỷ.
Thật ra, mỗi thời kỳ lịch sử đều có những nét thăng trầm xã hội đặc thù, có những sự kiện người đương thời khen thưởng trọng vọng, thời sau đó lại lên án bài trừ nhưng dù sao cái tinh túy cái hồn vẫn không mất mà tồn tại với thời gian. Hình thể của mái nhà hay nét chữ Nho tượng hình là do sự đúc kết công sức kỹ luật ý chí tinh thần của bao ngưòi tạo nên thành phẩm. Nhớ câu chuyện kể vào thời kỳ Nhật chiếm đóng Việt nam, một học giả Nhật nhờ một ông đồ già viết mướn trên lề đường một chữ Quốc. Sau khi bình tĩnh mài mực sửa lại cây cọ lông, cụ đồ không chút xao động tập trung vung bút. Chỉ cần quan sát qua phong cách của cụ đồ và nét chữ, nhà trí thức Nhật kết luận rằng dân tộc Việt nam khó có thể bị khuất phục, đầu hàng.
Hơn thế nữa, thời đại nào cũng thế có học vẫn hơn. Thế giới thay đổi luôn không ngừng, vậy kiến thức cần thiết để đẩy lùi ngu dốt mới tiến bộ được. Không thể ngăn chận dòng lịch sử đi tới vì thế đừng hòng một thế lực hùng mạnh độc tài nào đó có thể bắt câm bít miệng thế hệ đương thời cúi đầu dậm chân tại chỗ hoặc tàn ác ngu ngốc hơn đẩy lui quá trình đạt được trở về thời tiền sử.
‘Ai ơi đừng lấy học trò,
Dài lưng tốn vãi ăn xong lại nằm.’
‘Dài lưng thì có võng điều,
Tốn vãi thì có áo bào vua ban.’
Câu đối đáp mộc mạc trên cũng chứng minh thêm rõ rằng ngay trong thời kỳ quân chủ chuyên chế lòng hiếu học luôn được đền bù xứng đáng và bậc thang xã hội cũng được định giá theo ‘có công mài sắt có ngày nên kim.’.
Thầy đồ, lúc bấy giờ, còn thuộc giai cấp lãnh đạo luôn được mọi tầng lớp xã hội kính trọng, do đó vị thế của thầy chỉ sau vua mà trước cả cha, câu ‘quân sư phụ’ xác nhận điều trên. Rồi theo giòng thời gian, cái còn cái mất, cũ mới, thay đổi biến thể không ngừng. Thời ‘Tam tự kinh’ cũng không khỏi bị ảnh hưởng soi mòn tàn phá. Chữ Nho đến lúc cũng phải nhường chỗ cho tiếng Việt qua mẫu tự la tinh.
Chúng tôi không được cái vinh dự ‘tôn sư’ ấy nhưng dù sao may mắn cũng thuộc vào thành phần giàu sang quý tộc ruộng đất ‘cò bay thẳng cánh’. Tôi hảnh diện thể hiện một phần nào mơ ước cao sang của mọi thành phần xã hội, bằng chứng của sự thành công cá nhân, gia tộc, địa phương, làng nước, chứng tích hữu hình lịch sử, niềm kiêu hãnh trong cuộc đời của lớp người tốt số, nét văn hóa đặc trưng của quốc gia. Chẳng những là ‘đứa con cưng ‘ chắt chiu phác họa sáng tác điển hình mỗi thời đại, khuynh hướng mới của nhà kiến trúc, nhà xây cất, chúng tôi còn được hình thành do tập trung công sức của bao ngành nghề tinh vi khéo léo khác. Người Việt ta mong rằng ‘Sống có nhà, chết có mồ’ như người Bỉ thường bảo ‘’ trong bụng người dân Flamand đều có viên gạch’ vậy. Hơn thế nữa, đây còn là nơi tập trung sinh sống qua bao thế hệ của một dòng họ, đậm đặc bao kỷ niệm chồng chất tản mạn khắc cốt sinh sôi phiêu bồng.
Vì thế giàu nghèo tùy theo ‘hầu bao’ ai cũng dự định xây cho mình một mái nhà. Nhìn những lâu đài cung đình nguy nga đồ sộ ngày xưa luôn vẫn còn phong độ đẹp bền hiên ngang bên cạnh những nhà nhiều tầng, nhà chọc trời với kiến trúc tân kỳ, quả thật óc sáng tạo kỹ mỹ thuật con người phong phú siêu đẳng tuyệt vời và biết luôn cải tiến. Ngắm phố cổ Hội An hay bao nhiêu nhà cổ rải rác ở thị thành hay làng quê tỉnh lẻ, với mái tóc phủ rong rêu, rui kèo cột gỗ ‘trơ gan’ qua bao phong sương bụi bặm tháng năm như những anh hùng luôn kiên cường thẳng đứng bảo vệ mái nhà tổ quốc, ai không chạnh lòng hoài cổ như bà huyện Thanh Quan :
« Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo,
Nền cũ lâu đài bóng tịch dương. »
Như con người, phải có sự bồi bổ thường xuyên tuổi thọ mới cao. Ðể trùng tu những bức họa xưa nỗi tiếng thế giới trên trần cung điện Versailles ở Pháp chẳng hạn, người ta phải huy động nhiều thành phần nghệ sĩ chuyên gia phục hồi tái tạo màu sắc nước sơn nét vẽ mờ nhạt lột xác trở thành như nguyên bản. Mỗi tác phẩm kiến trúc tồn cổ, hoặc theo khuynh hướng thời đại, hay phối họp xưa nay đều tiêu biểu hiện trạng giai đoạn xã hội lịch sử cụ thể thời bấy giờ, như Dinh Ðộc lập do kiến trúc sư vang danh quốc tế Ngô Viết Thụ thực hiện ở thế kỷ XX.
Nói thế để thấy rằng việc trùng tu nhà cổ đòi hỏi sự quan tâm đặc biệt của giới trách nhiệm, không thể vịn vào thành kiến, mặc cảm, ý thức khác biệt, quan điểm chính trị lên án bắt triệt hạ. Vì kém hiểu biết, vụ lợi, độc tài vô ân, người ta chỉ biết phá hủy, làm biến chất cổ đi thay vì phục hồi di tích đáng được lưu truyền.
Hiện đại hóa tùy tiện tân tạo bừa bãi chỉ là « bức tử » cái hồn ngày xưa. Ðập phá tan tành không tiếc thương rồi xây mới lại, như vậy đâu còn giá trị đích thực, kiến trúc của một thời mà nên nhớ rằng, ông cha ta xưa rất tinh tế thận trọng biết làm văn hóa bằng cả tâm hồn vả kỹ thuật riêng. Người ta có cảm tưởng là hiện nay ngay cả di tích lịch sử quốc gia có khi cũng còn không được phục hồi đúng cách, càng ngày càng bị lấn chiếm, cắt xén, xé manh mún, thu hẹp nhường chỗ cho phố phường trơ trẻn hiện tại.
Dòng lịch sử vẫn vô tình trôi, nhưng từ dòng luân lưu đó, con người cần rút kinh nghiệm, tìm bài học sống. Bên Trung quốc chẳng hạn, chẳng những phục hồi công trình vật chất, người Trung hoa còn biết cách khai thác lòng hoài cổ, tồn cổ qua cách tân cảnh vật dựa vào sử kiện liên quan quanh một triều đại lớn, những danh nhân anh hùng liệt nữ. Chẳng hạn như khi đến Hàng châu, dân chúng hay người du lịch có thể viếng chiêm ngưỡng ngôi đền lộng lẫy thờ vị anh hùng « tận trung báo quốc » thế kỷ thứ XII Nhạc Phi. Ở cửa đền có hai câu đối :
« Thanh sơn hữu hạnh mai trung cốt
Bạch cốt cô vô chú nịnh thần »
(Núi xanh may mắn được chôn xương bậc trung quân
Sắt trắng vô tội mà phải đúc bọn nịnh thần.)
Ðặc biệt trong một góc tường trước mộ Ngài, người Trung hoa còn để tạc hai tượng bằng gang vợ chồng tên gian thần Tấn Cối và Vương thị bị trói đang quỳ, y với cái đầu láng bóng vì dân chúng đánh vò đầu. Tính chất khách quan trung thực của lịch sử cần được tôn trọng bảo trì. Người đương thời không thể phê bình sử kiện một cách chính xác, thế hệ tương lai mới có cái nhìn đúng hơn, vô tư không thiên kiến hơn trong việc phán xét, phân biệt rõ ràng hơn đâu là đúng sai, địch thù, công tội.
Vì vậy, nếu hiện tại không có chính sách đường lối đúng, vì lòng thù hận, do mặc cảm thắng bại, thiếu hiểu biết ít học đạo đức kém, độc đoán mà lại có quyền hành trong tay, thật là thảm họa cho đất nước, thay vì xây dựng tiến bộ, lại là chỉ làm phá hủy, đình trệ ngăn cản bước tiến cần thiết.
Phần đông những nhà xưa thuộc tư nhân, nhà từ đường thờ riêng của một dòng họ. Tôi cũng thuộc thành phần danh dự ấy và số phận tôi cũng theo vận nước nổi trôi. Như là một công dân trong nước, phải có khai sinh, lý lịch, đặc biệt tên chúng tôi là số, thuộc giai cấp nào như nhà trệt, ba gian hai chái, nhà dãy, nhà có gác có lầu, lâu đài biệt thự villa. Ngày xưa đại gia đình nhiều con đông cháu, hai ba bốn thế hệ thường sống chung với nhau, do đó nhà to rộng rãi. May cho tôi trước kia luôn được tu bổ và sửa chữa khuếch trương lại mấy lần nên còn giữ được phần nào vừa gia phong nề nếp xưa vừa thái độ thức thời tiến bộ.
Thế nhưng, hậu quả chiến tranh nhất là nội chiến không chừa một ai, nạn nhân không chỉ riêng là người dân, chúng tôi cũng thế nhất là nhà cổ miền Nam. Chúng tôi sinh sau nở muộn, lại sống trong vùng đất mới được thiên nhiên ưu đãi lại còn thừa hưởng bao nền văn minh Á Âu. Do đó kiến trúc của chúng tôi là sự hòa hợp mới cũ, ấn tích sự phối hợp linh hoạt giữa hai nền văn hóa xưa và Ðông Tây. Tính hào phóng hiếu khách dễ dãi rộng lượng trong cuộc sống biến chúng tôi thành những tác phẩm văn minh vừa cổ vừa hợp thời mới. Có những nhà ba gian hai chái nhưng cách bài trí bên trong là sự hài hòa thẩm mỹ giữa phong cách đặc trưng miền Nam với bàn thờ uy nghi ở gian giữa xen lẫn bộ bàn ghế Trung quốc, bộ salon, bộ đèn pha lê Pháp. Cũng theo khuynh hướng mới đó, có những ngôi nhà lầu nhưng cách trưng bày trang trí trong nhà theo xưa, khánh thờ sơn son thếp vàng, bàn ghế tủ trường kỷ cẩn ốc xa cừ, chạm trổ theo mẫu truyền thống. Oái oăm làm sao, thay vì được đặc cách là di tích cổ đáng được lưu giữ, nhiều cô bác chú dì bạn bè xa gần tôi bị xem là ‘ tàn dư chế độ cũ’ bị lên án trớ trêu thay !
Hon thế nữa, lại còn có các cụ già xấu số bị kết tội là sản phẩm của ‘thành phần tư sản tư bản mại bản’ nên nhiều nhà bị tịch thu, trưng dụng thành cơ quan nhà nước. Sau một thời gian sử dụng, đồ đạc cổ quí trong nhà mất mát thất thoát từ từ, tình trạng nhà không ngân khoảng tu bổ sửa chữa nên càng ngày càng bị « mối mọt » đục khoét hư haọThế là phá hủy, cả cái nền móng nhà cho đến xóa hết mọi vết tích ngày xưa của lịch sử dù lịch sử không theo phe phái nào càng không thuộc kẻ thắng người thua.
Khu đất sẽ được chia lô phân phối bán lại theo thời giá cho giới ‘tư bản mới’, những « nhà cao tầng » ngạo nghễ từ đấy trồi lên chiếm thế thượng phong.
Có cụ xưa khác tốt số hơn được cho đóng « dấu ấn » mới « di sản cấp quốc gia » « cấp tỉnh » nên không bị triệt tiêu, cải tên ‘Nhà truyền thống’ chẳng hạn. Nhưng rồi, bước đi của thời gian mấy mươi năm qua tất nhiên cũng vô tình để lại dấu vết, mái nhà rong rêu dột bể, tường tróc sơn xi măng trơ gạch, thềm nhà loang lỗ dậm vá nhiều nơi,...
Thế là cuộc chỉnh trang thực hiện theo chủ trương mới, kỹ mỹ thuật ‘hiện đại’, phá bỏ cái nhà cũ rồi xây lại cái mới với cùng mẫu cũ mà vật liệu mới, ‘bình cũ rượu mới’, sơn phết màu sắc không nhất thiết như bản gốc, bề ngoài có vẻ như còn được tôn trọng riêng tinh thần công trình cũ « qua đường không ai hay ».
Nhìn những ngôi nhà cổ trong lớp áo ‘thời mở cửa’ loè lẹt nổi bật vàng trắng đỏ xanh, thật cảm thấy thương cho thân phận của thế hệ trước không hậu duệ kế thừa, người quá cố cũng không yên nghỉ trong mộ phần. Ông cha ta đã cố gắng tạo ra một kỳ tích để lưu truyền lại không phải chỉ cho con cháu trực hệ thôi, mà còn ước vọng khắc ghi niềm tự hào của làng của nước, nét văn hoá đặc trưng điển hình một thời đại, kỷ niệm sáng kiến canh tân, tâm tư nguyện vọng tiến thủ của người dân. Vậy mà con cháu sao chóng quên công ơn người trước !
Lịch sử như thời gian, không ai biết đâu là điểm đầu và điểm cuối, một con đường vô hình mà mang vết tích sử kiện hữu hình, mà quá khứ tương lai được tiêu biểu bằng trừ và cộng vô cực. Nói ví von như thế để thấy tầm quan trọng bề dầy, hồn thiêng của lịch sử, nếu không tìm hiểu sâu sắc hầu tiếp tục đúng hành trình, không tôn trọng lịch sử, anh hùng trở thành anh khùng không xa đâu.
Hình ảnh của Ông đồ
« Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa rồng baỵ”
Hay những mái rêu xưa dù có bị phai mờ với thời gian vẫn là niềm tự hào của một nền văn hóa Việt nam đã biết vừa giữ truyền thống vừa cầu tiến. Cải cách viết theo mẫu tự La tinh quả là một bước tiến vào việc hội nhập văn minh quốc tế. Ðặc biệt hơn là để khẳng định tính thích ứng cao độ dân tộc, ta đã phong phú hóa óc sáng tạo bằng nghệ thuật Thư pháp viết chữ đẹp, thảo chữ Việt với năm dấu như chữ Nho Nôm cổ truyền trong khuôn bằng bút lông mực Tàu như thời trước.
Lịch sử là tấm gương soi cho ta thấy cuộc đời ngắn ngủi, hợp tan, sướng khổ, mất còn, không có gì là vĩnh viễn, bất di bất dịch. Biết thế để nhắc nhở con người cần phải biết luận suy, rút kinh nghiệm sống từ dòng luân chuyển bất tận tuyệt vời ấy. ‘Cây kim trong bọc lâu ngày cũng trồi ra’, sự thật có cố tình bưng bít đậy che, thế rồi, cũng được phơi bày rõ trắng đen.’Cái gì thuộc về César phải trở về với César’ vì vậy không ai bóp méo sửa đổi mãi lịch sử được.
Xưa nay, công trình nào, hành động tốt xấu nào, kỷ niệm vui buồn nào cũng là dấu tích, cái mốc của quá khứ, lịch sử, ngay cả con người tiền sử cũng thế. Không có những bằng chứng hữu hình hay vô hình cổ xưa làm sao chứng minh hiện tại tương lai là có thật và thế giới luôn luôn biến đổi cải tiến không ngừng. Vật chất có thể phai mòn mất mát nên cố gắng bảo trì lưu niệm cho thế hệ sau làm kinh nghiệm bàn đạp vươn lên, và nhất là không được đánh mất cái tinh hoa của mỗi sự vật, như cái hồn thiêng đất nước mà ông cha ta qua bao thăng trầm lập kỳ công trong việc dựng giữ nước cho tới ngày nay.
.
Tôi từ Anh quốc trở về Việt Nam sau mấy năm du học với mảnh bằng Master of Business Administration, nấc thang của đỉnh cao danh vọng. Tôi là con trai độc nhất trong gia đình nên được cha mẹ cưng chiều rất mực. Cha mẹ tôi là những viên chức cao cấp trong xã hội đương thời. Gia đình tôi giàu sang quyền thế nhờ bổng lộc của xã hội ưu đãi. Ðời sống gia đình thuộc hàng thượng lưu bề thế ít ai bì. Do đó, đời sống cá nhân tôi thật đầy đủ, thoải mái, điều mà có bao kẻ ước muốn.
Trước đó, tôi cũng đã từng làm việc trong ngành Công thương Ngân hàng Quốc gia một thời gian dài bên cạnh nỗi đau của mối tình đầu trước khi cha mẹ cho du học Anh quốc. Giờ trở lại quê nhà trong tay với mảnh bằng MBA, được cha mẹ tôi đở đầu từ trên cao, nên chức Tổng giám đốc công ty hàng hải vận chuyển phía Nam đã lọt vào tay tôi. Bạn bè của tôi nhiều, nhưng xem ra chỉ được vài đứa thân, Thịnh, Nhân, Lạc, Thứ, Duyên, vài người khác. Duyên là cô bạn gái rất thân nhau ngày trước từ thời cấp 3 lên đại học. Duyên là giám đốc công ty tài trợ địa ốc đang kinh doanh nhà đất tại thành phố với một số vốn rất lớn. Khi tôi về nước, Duyên rũ tôi góp vốn thêm vào công ty của nàng để tăng thêm nguồn tài chánh phát triễn công ty. Chúng tôi kết thân làm ăn. Công việc kinh doanh xây cất và buôn bán nhà, đất ngày một phát lên nhờ vào tài năng và kinh nghiệm của nàng. Do đó, tôi lại có thêm nhiều lợi nhuận trong công việc hùn hạp.
Việc công, việc tư hằng tháng nhập vào tôi có được một một số tiền lớn cho cuộc sống cá nhân và gởi ngân hàng, chưa kể cha mẹ thường hỗ trợ thêm thật quá đầy đủ. Ðây chính là nguồn thu nhập hợp tình, hợp lý để tôi có được đời sống có thể nói là vương giả mà không ai có thể suy bì dòm ngó.
Từ lâu rồi, Duyên đối với tôi chỉ là tình bạn thuần khiết. Nàng là phụ nữ có cá tính mạnh mẽ, xông xáo, dám nói dám làm thêm vài ưu điểm đặc biệt ít có ở phụ nữ khác cùng trang lứa. Cuộc sống của Duyên dành tất cả cho kinh doanh sự nghiệp. Duyên giao tiếp thường ngày với nhiều khách hàng và các cơ quan nhà nước trong mục đích làm ra tiền, chưa bao giờ tạo sự thân mật cá biệt về tình cảm với ai.
Hằng ngày tôi sử dụng giờ giấc cho hầu hết công việc ở công ty Hàng hải và công ty tài trợ địa ốc của Duyên. Giờ rảnh, tôi thích tập thể dục, cử tạ, chạy dai sức, ngồi thiền cho tinh thần thư dãn. Tôi thường đi bơi ở Metropol Club, đi đánh golf, chơi tennis trong những chiều rảnh rỗi. Tôi cũng gia nhập vài câu lạc bộ trong chức vụ hội viên danh dự của thành phố. Tôi sống độc lập trong một ngôi biệt thự xinh xắn đầy đủ mọi sở thích và tiện nghi do cha mẹ mua dành riêng cho tôi giữa thành phố Saigon. Tôi có một đội ngũ người giúp việc trong nhà. Thường thì tôi ít khi ăn cơm nhà, thích ăn tại nhà hàng sau những giờ miệt mài công việc. Những bữa ăn thường kéo dài hằng giờ để tự thưởng thức từng món ăn ngon, nhâm nhi từng ly rượu mạnh đắt tiền và đầu óc thì suy nghĩ bao vấn đề trong xã hội, công việc làm, đến bạn bè người thân và những mảnh tình cảm nhập nhòa chớp nhoáng vừa bắt gặp.
Tôi thích vui chơi với bạn bè nơi này nơi khác những lúc rảnh cho đời bớt cô đơn. Tôi sử dụng chiếc Hummer đắt tiền, sang trọng mà cả nước mới về vài chiếc gọi là thời thượng để làm phương tiện đi lại cho dù tôi vẫn có xe và tài xế riêng của công ty Hàng hải cấp nhưng ít sử dụng đến.
Tôi có cuộc sống cũng nghiêm túc, không đam mê cờ bạc, rượu chè say xỉn, trai gái bồ bịch kể cả những nhảy nhót đàn đúm ở các vũ trường mặc dù tôi rất sành trong những chốn ăn chơi. Ăn chơi vẫn là lối sống để tìm nguồn vui và lạc thú nhưng không đam mê, không quá đà vẫn biết dừng lại đúng lúc. Ðiểm nổi bật này cha mẹ tôi rất ưng ý, hãnh diện về tôi. Do đó, tôi ước muốn thứ gì dù khó khăn, cha mẹ vẫn làm vừa lòng cho tôi.
Ngoại hình của tôi cũng không đến nổi tệ. Dạng người cao ráo, vóc dáng lực sĩ, luôn khoẻ mạnh tráng kiện, các bắp thịt nở nang, dồi dào sinh lực. Khuôn mặt tôi đầy nam tính, yêu đời, luôn tươi cười và mọi người đối với tôi rất dễ gần gũi, gây cảm tình, lại có được đời sống hào hoa vương giả, giàu tiền lắm bạc. Tôi tự nhũ rằng tôi cũng là mẫu người thích hợp cho sự lựa chọn nhất là phái nữ. Ấy thế, về mặt tình cảm của tôi luôn không được như ý muốn, và ông Trời chẳng lúc nào chiều ý.
Thời gian theo đại học tôi đã có mối tình đầu rất thơ mộng với Tâm Anh, người con gái miền sông nước Hậu giang có nước da trắng nõn nà, dáng sắc rực rỡ, khả ái đang theo học bên Quản trị kinh doanh. Chúng tôi yêu nhau, hứa hẹn làm lễ cưới khi ra trường. Kể từ lúc yêu nhau, tôi đã sử dụng tiền bạc của gia đình dành cho tôi để giúp đở Tâm Anh trong cuộc đời sinh viên của nàng vì gia đình nàng cũng khó khăn . Ngày ấy, Tâm Anh đã cho tôi một tình yêu thật ngọt ngào của tuổi vừa trưởng thành. Tình yêu giữa hai người trong sáng, thánh thiện cũng chỉ vì đồng chấp nhận gìn giữ để dành cho nhau sau ngày cưới. Nhưng hết sức đau vì Tâm Anh đến với tôi thật nhanh và từ giã tôi cũng vội vàng chỉ vì một vài đối xử nào đó mà nàng cho rằng không mấy thích hợp để xa tôi với kết luận đơn giản, tình yêu không mua được bằng vật chất tiền bạc. Có lẽ Tâm Anh vì tự ái hoặc mặc cảm trước tính hào phóng của tôi mà tôi nghiệm thấy rằng đôi lúc mình không kiểm soát được cử chỉ và lời nói của mình. Nỗi đau mất người yêu đã dằn vặt ray rứt con tim, tôi ngẩn ngơ như kẻ mất hồn suốt năm cuối đại học và tiếp những năm sau đó. Tuy thế, tôi vẫn yêu Tâm Anh, tìm mọi cách giữ được nàng, nhưng cuối cùng đành bất lực vì sau khi ra trường vài năm, nàng đã chấp nhận hôn lễ với một nhà văn mà tôi biết rằng tuổi tác có chênh lệch, đang có cuộc sống khó khăn.
Mất mát mối tình đầu khi vừa yêu và được yêu, lần đầu tiên tôi đã đến để hiểu thế nào là hương vị ngọt ngào của tình yêu và lòng dạ người đàn bà. Họ là một thế giới rất riêng, đầy mâu thuẩn, khó hiểu. Sự hiểu biết này càng sâu sắc hơn về sau khi tiếp xúc với những đối tượng khác.
Nhóm bạn thân Thịnh, Nhân, Lạc,Thứ và vài đứa khác cũng đã ít nhất một lần yêu, cũng đồng cảm nghĩ với tôi. Chúng tôi mỗi người mỗi vẻ về tài năng và sự nghiệp. Nhưng, chúng tôi có một điểm chung của mẫu người đàn ông được gọi là hấp dẫn vượt trội, nhìn cũng thích hợp trong sự lựa chọn đối với những ai thích. Từ lúc mất Tâm Anh trong vòng tay, tình cảm trong tôi như kết băng khiến tôi mất đi cái hứng thú, đâm ra không còn cảm thấy đam mê bóng sắc đàn bà cho lắm. Tuy nhiên, chúng tôi vốn dĩ tự tin nơi mình, đồng thời có được niềm tự hào trong việc chinh phục nữ giới bằng lối sống và phong cách của chính mình. Ðể rồi từng ngày chúng tôi quá quen thuộc bao kiều nữ xinh đẹp bao vây quanh chúng tôi để được yêu, nhưng họ vẫn không gây ấn tượng đam mê sâu đậm, đôi lúc tôi vẫn coi thường họ trước mặt mình cho dù là sắc nước hương trời, chim sa cá lặn.
Người ta nói tình đầu là tình đẹp, thơ mộng khó phai theo thời gian dù sau đó có đổ vỡ để thay thế một tình yêu khác. Tôi như đang trong tâm trạng đó. Trong niềm đau bải hoải cho mối tình đầu vuột khỏi tầm tay suốt thời gian dài, cha mẹ tôi tìm cách sắp xếp lo cho tôi được đi du học nước ngoài cũng chỉ mục đích duy nhất giúp tôi vơi đi sự buồn phiền. Ngày đi tôi đánh bạo nhắn Tâm Anh qua điện thoại, cho dù nàng đã có chồng để cho tôi được gặp mặt lần cuối trước khi lên đường, chỉ để có thể phân trần xoa dịu bớt nỗi đau nhưng nàng từ chối. Cũng vì nàng đang vui bên duyên mới. Họ yêu nhau say đắm dù tuổi tác có chênh lệch và cuộc sống có khó khăn. Tôi không còn hiểu nổi lòng dạ người đàn bà nếu có một sự so sánh. Những lý lẽ cho rằng tuổi tác chênh lệch, hoặc đời sống khó khăn, hoặc một vài đối xử nào chưa vừa ý...cho dù là gì đi nữa bên cạnh tình yêu đang thăng hoa, chỉ là điều suy diễn hoang tưởng, những biện minh vô cảm, lời từ chối khéo léo để chạy tội, đánh mất đi điều cơ may cho người trong cuộc. Với tôi, yêu là cho để không nhận. Tôi yêu để tìm kiếm nét đẹp trang điểm cho cuộc đời thêm hương vị khi hai người đồng gật đầu chấp nhận. Tâm Anh đã không hiểu nổi từ nơi tôi.
Thấy tôi u sầu về một chuyện tình, bạn bè nhỏ to tâm sự. Thịnh an ủi :
- Cậu hãy hiểu tình yêu chỉ là một trò chơi phải có sự hiến dâng tự nguyện. Ðến với tình yêu là chấp nhận một cuộc chơi đầy thú vị, hấp dẫn. Cậu hiểu chứ ? Tuy nhiên trong cuộc chơi nếu có từ chối, hoặc phản bộị..tốt nhất là nên chuyển hướng đừng bao giờ ngoan cố níu giữ, để không bao giờ cho mình toàn vẹn niềm mơ ước, vì biết đâu trong đó hẳn có sự lợi dụng. Cậu mạnh dạn lên đường để ngày trở về...tiếp tục cuộc chơi. Ðời còn nhiều cuộc chơi khác lý thú hơn.
Lạc góp ý :
- Bạn nên hiểu tình yêu là nguồn vui ngọt ngào để được hãnh diện cho chính mình, nhưng thực chất cũng là niềm thống khổ dã man và càng cay đắng nếu ta không khéo cư xử, vậy mà không ai nở từ chối nó. Cái cho và cái được cho thường đặt trên bàn cân để lượng định. Ráng lên, đừng bao giờ bi lụy.
Riêng Nhân cho tôi một lời khuyên :
- Trong cuộc sống không có gì cao quý hơn tình yêu. Chính đó là từ ngữ thiêng liêng, là đỉnh cao sáng tạo của con người. Công danh, tiền bạc, sự giàu sang, thế lực, nói chung chỉ là hư ảo. Tâm Anh và ông nhà văn nào đó, hai người yêu nhau không ngoài định lệ ấy. Họ yêu say đắm vì họ cảm nhận được giai điệu tình cảm hòa hợp giữa đôi quả tim đủ sức mạnh san bằng tất cả, không ràng buộc vướng bận những hệ lụy giai cấp, tuổi tác, danh vọng, sự giàu sang, quyền lực.
Ý kiến của Nhân là kết quả nỗi đau của tôi đang có. Tiền bạc danh vọng giúp con người tồn tại trong đời sống, chứ chưa thể đổi được tình yêu chân thật như ta mong muốn. Tôi thấu hiểu. Vì trong tình yêu con người tự khám phá ra bao điều thú vị nơi người mình yêu gọi là mới lạ, để tự cảm thấy được mình cao thượng với lòng chung thủy. Chinh phục được nó khó khăn, và gìn giữ lại càng khó khăn hơn.
Còn Duyên, rất thực tế, nàng bảo :
- Duyên nói anh nghe. Nếu cô nào yêu anh thì anh thẳng thắn hỏi cô ấy rằng, em yêu anh vì danh vọng, sự nghiệp giàu sang của anh, hay em yêu anh với một tình yêu chân thật từ con tim nồng nàn phát xuất để đáp trả. Nếu nàng nói cả hai thì cứ tạm chấp nhận để có đủ thời gian thử thách và gạn lọc. Còn nếu nàng yêu mà không chấp nhận gì, yêu chỉ biết yêu thì Duyên đề nghị anh cũng tiếp nhận để có cơ hội chuyển hóa như ý anh mong muốn. Sau này Duyên sẽ còn có cơ hội giúp anh khi anh trở về.
Những tâm sự của những người bạn chỉ là những định lệ qua biểu hiện những sắc thái đẹp và lý tưởng trong tình yêu, mà bản thân cùng lối sống của tôi như cố hửu cứ mãi gậm nhấm trong từng thời gian lúc còn ở nhà sau khi tôi mất Tâm Anh và những ngày xa nhà du học.
Giờ trở lại quê nhà, bạn bè thân còn đó, tình bạn đậm đà như ngày nào. Ðời sống vật chất ở tôi càng sung túc vương giả, nhưng chân dung mối tình đầu với Tâm Anh chưa nhạt phai. Tôi chẳng còn muốn tìm kiếm lựa chọn cho riêng mình cuộc tình mới mặc dầu chung quanh hằng ngày tôi vẫn thường tiếp xúc những kiều nữ trí thức duyên dáng xinh đẹp thường đến với tôi. Tiếp xúc vì lịch sự, vì công việc hoặc gặp gỡ trong các hội hè đám tiệc, dạ vũ. Họ đến rồi đi, nhưng trong ánh mắt, cử chỉ, lời nói của họ ẩn dấu niềm hy vọng. Thực sự đôi lúc tôi còn coi thường họ và cũng có thể dễ dàng quên họ ngay, vì tôi sợ, đã một lần vấp ngã nỗi đau.. Bạn bè nhắc chừng, hoặc giới thiệu người này người khác. Nhất là Duyên thì càng sốt sắng hơn, nàng mong tôi có bạn gái, người yêu, người vợ để xoa dịu an ủi và chăm lo cho tôi cuộc sống đa đoan công việc ở hai công ty tôi đang trách nhiệm. Cha mẹ tôi càng quấn víu nỗi lo khi tôi cứ mãi long nhong để từ chối đám này đám khác mà ông bà đã tốn nhiều công dòm ngó tìm hiểu. Tôi cứ ậm ừ lắc đầu viện cớ là chưa thích, còn có thể sợ phải thất vọng lần thứ hai, cứ sống như thế này là bình an hơn.
Một hôm, Duyên đưa về một cô gái trẻ giới thiệu với tôi trong lúc tôi đang ngồi làm việc tại công ty địa ốc của nàng. Nàng tên là Nga My, cái tên dễ thương và thơ mộng. Nhìn thoáng qua, Nga My chẳng có gì gọi là đặc biệt đáng chú ý. Nàng là một cô gái rất trẻ, độc thân, chuyên viên tài chánh ngân hàng. Khổ người nhỏ nhắn thanh lịch, có một phong cách trí thức, nhưng dáng sắc chẳng có gì là rực rỡ sắc sảo để cuốn hút đối với tôi đã từng tiếp xúc bao cô gái trẻ xinh đẹp, và cũng rất dễ dàng quên và coi thường họ. Cuộc giới thiệu chỉ chớp nhoáng trong xã giao lịch sự để rồi tôi lại quên đi trong những ngày sau đó. Một hôm Duyên nhắc lại chuyện Nga My như có ý định cố ràng buộc tôi trong dự tính của nàng.
Duyên nói với tôi :
- Duyên muốn anh và Nga My là những người bạn. Anh thích nàng không ?
Tôi ỡm ờ :
- Ðừng bày vẻ. Bạn của anh thì thiếu gì, trai có, gái có. Hơn nữa từ trước đến nay có khi nào anh thấy Duyên làm cái công việc vô công rỗi nghề này.
Duyên cười chúm chím :
- Nhưng hôm nay Duyên lại thích.
- Duyên muốn anh chú ý đến Nga My, để làm gì chứ ? Anh thấy nàng chẳng có gì đặc biệt.
Duyên óng ánh đôi môi, khen :
- Anh lầm đó. Nga My là một cô gái khả ái và thông minh tuyệt vời. Anh chưa biết đấy thôi.
Tôi không mấy hứng thú, trả lời nhát gừng :
- Anh không suy nghĩ như Duyên. Nàng chỉ là cô gái bình thường, chẳng có gì.
- Sao lại bình thường ? Nàng là một cô gái thông minh, có bản lĩnh. Duyên muốn giới thiệu nàng thật đặc biệt cho anh.
Tôi trợn mắt kênh kiệu :
- Duyên đừng vớ vẩn với anh, nghe chưa ? Bao nhiêu cô gái trẻ sắc nước hương trời chưa xoa dịu nổi con tim của anh đã bị thương, huống hồ là Nga My, vì anh đang có nỗi đau trong lòng từ khi anh mất Tâm Anh.
Duyên vẫn kiên nhẫn thách thức :
- Rồi anh sẽ thấy. Nga My sẽ làm cho anh mất ăn mất ngủ. Cứ hiểu như thế.
Tôi không chú ý điều Duyên nói. Nàng lại tiếp tục thỏ thẻ :
- Anh ạ ! Anh lớn tuổi rồi. Sự nghiệp, danh vọng tràn đầy. Cứ sống cu ky buồn chết. Lo cưới vợ đi. Em sẽ giúp anh.
Tôi xởi lởi :
- Cái cô này hôm nay lại sinh sự. Chuyện mình không lo, bo bo chuyện người. Coi chừng lỡ thời chẳng còn ma nào lén phén đó Duyên.
Duyên cong cong đôi môi, lập lờ :
- Có rồi ! đâu phải cần anh nhắc như bạn bè đã từng nhắc nhở anh. Sớm muộn gì Duyên cũng sẽ giải tán công ty, hoặc sang nhượng cho anh tất cả. Duyên sẽ đi xạ..!
Tôi gật gù ra điều thú vị :
- Vui quá ! vậy mà bọn anh cứ ngỡ Duyên chán đàn ông, thờ chủ nghĩa độc thân, miệt mài làm cho nhiều ra, rồi hẩm hiu suốt đời. Ai Duyên cũng lắc đầu không ưng ý. Giờ có ai ngờ ! Còn với anh, một lần tan vỡ, đâm ra ghét đàn bà. Ghét lắm. Ðàn bà rắc rối, khó ưa, khó hiểụ..và bây giờ thì chán lắm rồi.
Nói là nói, chứ tôi cũng muốn thử một lần xem sao. Duyên khôn khéo sắp xếp để tôi được gặp Nga My vài lần sau đó trong những bữa ăn tối tại nhà hàng có tôi và vài người bạn. Lại cũng vài lần gặp trong dạ tiệc khiêu vũ. Những gì chứng tỏ Duyên nói đối với Nga My thật đúng. Nga My chính là cô gái có cái bề ngoài giản dị, không rực rỡ, cuốn hút. Nhưng khi ở cạnh nàng mới cảm thấy Nga My có những nét quyến rũ lạ thường trong phong cách nói, trong nụ cười, trong ánh mắt truyền cảm và thuyết phục. Tôi bắt đầu say mê nét duyên thầm kín, bản lĩnh mạnh mẽ trong một tâm hồn rực rỡ, khôn ngoan và trí thức ở Nga My. Nàng là cô gái thông minh tuyệt vời am hiểu nhiều lãnh vực, có một trí nhớ tốt. Ở Nga My cái tâm dạt dào tình cảm đầy nhân ái, cái năng lực khôn ngoan và sáng tạo được thể hiện rõ nét.. Ðược ở gần và trao đổi, Nga My sẽ cuốn hút người đối diện bằng sự khôn ngoan và kiến thức thông minh của nàng.
Chẳng bao lâu, tôi đã yêu Nga My gần như tuyệt đối không còn chọn lựa nào khác. Nàng đã vực tôi ra khỏi mặc cảm chán ghét đã có trong nỗi đau của tôi. Tôi đang có lại một niềm tin trong tình yêu mới với nổi đam mê nhiệt thành. Tôi quyết chiếm Nga My là của riêng tôi. Tôi cố gắng được gặp nàng thường xuyên để trao đổi chuyện thường tình và có cơ hội bộc lộ tình yêu. Trước tình huống đó, Nga My lại dè dặt và rất chừng mực trong phong cách lịch sự. Nàng không từ chối những lần gặp tôi và chịu khó nghe những điều tôi muốn nói không ngại ngùng hoặc mất thì giờ. Trong lúc đó, tôi được biết Nga My có cuộc sống khó khăn. Nàng phải lo cho cha mẹ già và mấy đứa em đang còn đi học. Cuộc sống vẫn không được đầy đủ mặc dầu đồng lưong của nàng khá cao. Tôi muốn giúp đở Nga My tất cả, nhưng nàng vẫn luôn tìm cách từ chối khiến tôi cảm thấy lo lắng.
Bạn bè nghe tôi có bạn gái gởi lời chúc mừng và mong tôi không còn sống cô đơn. Cha mẹ tôi thì vui lắm khi biết tôi tìm được người đàng hoàng, trí thức. Mẹ tôi tìm cách gặp Nga My để làm quen và gây cảm tình và mẹ luôn khen Nga My là thông minh, khôn ngoan, đồng thời cũng muốn giúp đở nàng về vật chất, nhưng nàng tuyệt đối không nhận. Mẹ tôi tìm một công việc tốt, kiếm ra nhiều tiền hơn để giới thiệu cho Nga My, nhưng nàng đã lịch sự từ chối lấy cớ là không muốn chuyển ngành. Cho dù trong bối cảnh nào, Nga My vẫn tỏ ra đứng đắn, lịch sự và khôn ngoan.
Tôi không chán nản trước những khước từ của Nga My, và vẫn nhẫn nại tìm cách thuyết phục. Một lần gặp Nga My tôi gợi ý :
- Ngày mai, anh đưa Nga My đến dealer để tặng Nga My một chiếc xe làm phương tiện đi lại. Nga My vui vẻ nhận cho anh nhé.
Hoặc tôi đề nghị :
- Anh dành sẳn một biệt thự và xin rước ba má và các em của Nga My lên thành phố ở gần chúng ta. Nga My bằng lòng với anh nhé.
Tôi còn bày tỏ với nàng :
- Anh mở cho Nga My một account trong ngân hàng và chuyển tiền qua để Nga My tùy ý sử dụng. Ðồng ý cho anh vui lòng.
Tôi cố gắng thuyết phục :
- Nga My ạ, anh sẽ bán ngôi biệt anh đang ở, để mua một ngôi biệt thự lớn hơn, sang trọng hơn, có vườn hoa, có thảm cỏ xanh, có hồ nước trong xanh, có ao nuôi cá, có vườn cây ăn tráị..để làm tổ uyên ương của chúng ta sau ngày cưới.
Bao nhiêu lần, Nga My tìm cách chối từ. Nàng nói :
- Em cám ơn anh. Anh quá vội vã làm sao. Em chưa thể nghĩ đến những điều anh đề nghị. Còn sớm để chúng ta nghĩ đến điều đó. Với em thì xe hơi, biệt thự, tiền bạc, danh vọng...có thể chỉ là phù du không đánh đổi được hạnh phú chân thật, nó chỉ có giá trị góp phần mưu tìm hạnh phúc. Hạnh phúc không cốt ở ngoại vật, mà do chính ta tạo nó bằng sự giao cảm của con tim.
Tôi biết Nga My không chấp nhận những gì tôi đề nghị, có lẽ nàng không chấp nhận tình yêu của tôi chăng, chẳng khác nào Tâm Anh, mối tình đầu của tôi ngày trước. Thế mới là lạ.Trong lúc tôi yêu nàng tha thiết, quyết không để mất nàng. Tôi không nản lòng. Tôi nhẫn nại nhờ Duyên giúp một tay. Duyên sẽ tìm hiểu Nga My có những khó khăn nào đó, để chuyển cho nàng những số tiền với tư cách của Duyên, giữa ngưòi bạn với người bạn giúp nhau, may ra nàng mới nhận. Vậy mà Nga My vẫn không nhận, có thể nàng biết sự sắp xếp của tôi.
Ðôi lần gặp Nga My, tôi tha thiết với nàng :
- Nga My, anh yêu em. Em biết không ? Anh đổi tất cả công danh, cơ nghiệp của anh để được có em.
Nàng lắc đầu :
- Cám ơn anh. Chúng ta nên đối xử với nhau như những người bạn bình thường. Và...cũng nói điều này với anh... em đã có người yêu rồi.
Duyên cũng vừa biết điều đó vì nàng vừa nghe Nga My nói. Mãi cho đến lúc này Nga My mới nói thật với tôi. Tôi không tin. Nhưng nếu tôi có tin chăng, tôi quyết chiếm Nga My bằng được từ người yêu của nàng. Tôi được biết người yêu của Nga My là người bạn trai cùng học chung lớp chung trường ngày xưa từ trung học lên đại học. Anh ta chỉ là một cán bộ thường của một cơ quan nhà nước đang đi công tác xa. Hai người chờ thời gian thuận tiện tổ chức lễ cưới. Nàng nói với Duyên là chỉ ước mong làm đám cưới với người nàng yêu, sinh một đứa con, có được cuộc sống hạnh phúc do sự lựa chọn trong tầm tay mà thôi.
Thời gian đi qua, tôi không thể yên ổn cuộc tình không suông sẻ này. Ðã một lần ngã xuống trên nỗi đau muốn ngộp thở với Tâm Anh, tôi gượng đứng dậy. Lúc này Nga My như cố ý lánh mặt tôi. Tôi gần như phát điên lên. Tôi gọi điện thoại, gởi email, viết thư tay nhiều lần kể lể tâm trạng nhưng tôi ít khi được trả lời. Một hôm, tôi được tin Nga My bệnh đang nằm tại nhà Duyên. Tôi bỏ hết công việc đến thăm nàng. Thật tội, nàng đang nằm mê man trên giường, dáng người nhỏ bé, yếu đuối trong chiếc mền len phủ kín. Nga My thật cô đơn, vì nàng đang sống một mình trong căn phòng thuê ở chung cư. Tôi muốn đến ôm nàng vào lòng, giúp đở, an ủi và nói thật lòng mình một lần nữa. Tôi muốn bảo bọc Nga My cho đến hết cuộc đời để nàng được sống trong hạnh phúc giàu sang. Vậy mà tôi không chủ động được, chỉ im lặng đứng cạnh giường, nhìn nàng lòng tôi quặn thắt. Tôi thầm gọi tên Nga My thưong yêu, em hãy bình tĩnh chọn lựa cho mình một cuộc sống giữa hai con người đàn ông.Với anh, em sẽ là một mệnh phụ giàu sang, phú quý quyền thế. Trong cuộc sống nhung lụa, em sẽ mãi trẻ trung xinh đẹp yêu đời, bình yên trong hạnh phúc với anh.
Từng ngày tháng đi qua, tôi vẫn bám riết Nga My bằng mọi cách, nhưng nàng cố tình lẩn tránh. Ðến một năm sau tôi mệt mỏi trong tình yêu với Nga My, thì hai người đã chính thức lấy nhau, chính là người bạn trai đã thương yêu và chờ đợi bao nhiêu năm.
Tôi phát điên loạn trong cuộc đời lại một lần nữa tôi đã mất người mà mình hết lòng yêu để xây dựng hạnh phúc. Tôi vẫn gọi điện thoại, email, viết thự..để như cố bám víu một chút hy vọng mỏng manh. Trong tôi lại phát sinh những suy tính điên rồ để chỉ mục đích được Nga My trong vòng tay mình.
Tôi đang hoàn toàn bị gục ngã trước những ảo tưởng vô vọng. Công việc hằng ngày trễ biếng, không còn thiết tha trách nhiệm. Thì giờ trong ngày để gọi điện thoại cho Nga Mỵ..viết email, những thư tay dàị..viết ra không bao giờ gởi. Ðã những lần tôi nói, tôi viết, đời anh chỉ cần có em, anh không đòi hỏi em một điều kiện nào.
Có những lúc tôi uất ức và tức giận Nga My. Nàng đã không hiểu được tôi, nàng cũng đã không cần có tất cả những gì nàng sẽ có được trong tầm tay do từ tôi cho nàng. Giận thật nhiều, lại càng yêu nàng không rời, tuy tôi vẫn biết rằng yêu thương một người đàn bà đang có chồng là điều không nên, nhưng cả lý trí và con tim không thể ngăn nổi.
Tôi vẫn hướng về Nga My như thời gian tôi đã ngã qụy bởi Tâm Anh. Tôi chờ đợi... chờ đợi Nga My sẽ trở lại với tôi cho dù bao lâu cũng không muộn. Tôi đinh ninh trong cuộc sống khó khăn của hai người sẽ có thể Nga My đau khổ và nản chí. Thậm chí hai người phải ở nhà thuê, chung đụng với đám xã hội đen, sử dụng chiếc Honda cà tàng, trong cuộc sống thiếu thốn. Hoàn cảnh đó Nga My cũng chưa thể đạt được mơ ước để có một đứa con như nàng hằng ước muốn.
Trong thời gian này Duyên đã yêu và lập gia đình với một người nước ngoài theo như nàng đã tiết lộ trước đây. Công ty địa ốc giải tán. Hai vợ chồng Duyên đang đi nhiều nước trong công tác thiện nguyện. Trên nỗi đau từng ngày tôi không còn đủ sức và nghị lực để làm việc.
Nghe lời khuyên của Duyên, tôi trút bỏ tất cả để đi nước ngoài. Vợ chồng Duyên giúp tôi định cư đồng thời giúp tôi vào làm việc trong cơ quan thiện nguyện. Tôi được dịp đi nhiều nơi để vơi bớt nỗi đau nhưng cho dù thế nào hình bóng Nga My không thể nhạt nhòa trong tim. Tôi tậu nhà, mua sắm mọi thứ và trở về Việt Nam quyết tìm Nga My với những ý nghĩ táo bạo và điên rồ. Nhưng rồi chưa bao giờ thực hiện...và cuộc sống cứ mãi đi qua trong nuối tiếc.
Tôi hiểu rằng tình yêu không những là nguồn hạnh phúc mà còn là một tấn bi kịch nhiều nước mắt của con người. Tình yêu không thể cưỡng ép. Tình yêu chân thật không tham vọng giai cấp, công danh, sự nghiệp, vật chất, tiền bạc...nó san bằng tất cả, và để có tất cả. Tình yêu chân chính luôn thánh thiện, nó nằm ngay trái tim chứ không ở các giác quan. Tôi đang lầm lẫn. Tôi đang sa lầy từ những nỗi đaụ...giờ tôi đang cố gắng vượt lên từ trong nỗi đau vật vã vì những người con gái đã đi quạ..!
Vì lý do kỹ thuật cho nên mục Thư Tình Tháng Này sẽ tạm nghỉ một kỳ. Xin chân thành cáo lỗi cùng độc giả.
Giao Muà xin trân trọng giới thiệu đến độc giả website của nhà thơ, nhà văn Miên Thụy, một cộng tác viên của Giao Muà va ` một nhà thơ có rât nhiều bài thơ đã được phổ nhạc và xuất bản
www.MienThuy.com
Nguyệt San Giao Muà xin cám ơn những thân hữu đã dóng góp bài vở cho Nguyệt San Giao Muà số 87 . Một số bài khác sẽ được đăng dần vào số tớị Mong mỏi sẽ nhận được những sáng tác của các bạn bốn phương để cho Nguyệt San Giao Muà thêm phần hương sắc trong tương laị
2) Ðể rút ra danh sách của NSGM (unsubscribe),
xin gửi email về GiaoMua@hotmail.com
3. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc, xin gửi về:
GiaoMua@hotmail.com
4. Mọi bài vở, đóng góp, xin gửi về:
GiaoMua@hotmail.com
Nguyệt San Giao Muà
Homepage: http://www.GiaoMua.com
Thể lệ gửi bài cho Nguyệt San Giao Muà:
1. Xin các bạn gửi bài theo dạng VIQR (Vietnet)
(dùng cách bỏ dấu như trong trang này)
2. Xin liên lạc với NSGM hay trực tiếp tới tác giả nếu
muốn trích dịch hay đăng lại các bài trên NSGM.
3. Xin cho biết nếu các bạn muốn để tên và diạ chỉ
email ở cuối bài hay không.
4. Bài vở xin gửi đến
GiaoMua@hotmail.com
5. Mọi chi tiết, thể lệ, thắc mắc,
xin gửi về: GiaoMua@hotmail.com
P.O . Box
378
Merrifield, Virginia
22116
USA
Trang Nhà